P. 1
Przedwiośnie Stefana Żeromskiego jako powieść polityczna

Przedwiośnie Stefana Żeromskiego jako powieść polityczna

|Views: 207|Likes:

More info:

Published by: Kasia Katarzyna on Sep 24, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/24/2012

pdf

text

original

Przedwiośnie Stefana Żeromskiego jako powieść polityczna

Kompozycja- Narzekano zwłaszcza na brak równowagi i proporcji między poszczególnymi częściami, uważając Nawłoć za utwór samodzielny, nie pasujący do całości. Rzeczywiście częśd druga pod względem artystycznym jest najbardziej udana. Żadnego innego obszaru rzeczywistości pisarz nie przedstawił z takim epickim rozmachem i talentem, jak domu ziemiaoskiego z jego dobrotliwą, łagodną życzliwością, dobrobytem i patriotyzmem. Wszak dwaj młodzi przyjaciele witani są z dumą i radością jako żołnierze wracający z wolny polsko-bolszewickiej, i to zarówno przez rodzinę, jak i służbę wyrażającą gorąco i z fantazją swe przywiązanie do jaśnie panicza. Z punktu widzenia kompozycji Nawłod stanowi częśd nadmiernie rozbudowaną, ale w całości fabularnej znajduje swoje ideowe uzasadnienie jako etap w dojrzewaniu ideowym i patriotycznym oraz społecznym Cezarego Baryki. Częśd Trzecia- ideowo i politycznie najważniejsza. Ukazuje spory polityczne w społeczeostwie, problemy młodego pokolenia, starcia stanowisk ideowych między Baryką, Gajowcem i komunistami, zawiera pytania o przyszłośd kraju. W Przedwiośniu została przezwyciężona luźnośd epizodów, charakterystyczna dla poprzednich powieści Żeromskiego. Dzięki temu powieśd tworzy zamkniętą kompozycyjnie całośd, akcja zaś rozwija się zgodnie z naturalnym porządkiem losu człowieka. O wysokim poziomie artystycznym utworu decyduje kompozycyjna dynamika narracji. Akcję prowadzi narrator w trzeciej osobie. Fabuła rozwija się dzięki jego relacji wzbogaconej dowcipnymi dialogami. Bezstronnośd narratora zakłóca liryzm, szczególnie wtedy, gdy sposób opowiadania wzbiera subiektywizmem spojrzenia od strony postaci. Przeniesienie obiektywnego punktu widzenia narratora na subiektywny punkt widzenia postaci dokonuje się za sprawą mowy pozornie zależnej. Wyraźnie naturalistycznej proweniencji jest fizjologiczna koncepcja erotyki w Przedwiośniu. Cezary, jak wielu poprzednich bohaterów Żeromskiego ulega potędze zmysłów. Miłośd Cezarego do Laury ma podłoże wyłącznie sensualistyczne. Równie silnym odczuciem fizycznym poddana została miłośd Wandy Okrzyosiej do Baryki. Miłośd szalona, namiętna, nieopanowana prowadzi Cezarego do zadania Laurze ciosu szpicrutą, a Wandę do otrucia Karoliny. Analogicznie kobiety u Żeromskiego są pociągające, zepsute, ale kryją w sobie wiele tajemnic. Kreacja skromnej w utworze postaci Wandy służy ukazaniu szczególnego przypadku patologii uczud miłosnych. Ich tajemniczośd i siła doprowadzają bohaterkę do zaburzeo psychicznych. Powieściowa dynamika narracji eliminuje częściowo opisy. Jest ich niewiele, a niektóre mają charakter opisu naturalistycznego, jak na przykład opis taoczących ciotek Wielosławskich. Turpistyczny opis sytuuje ciotki po stronie postaci negatywnych. Niestety, uzasadnienie tego faktu kryje się głównie w ich starości, nie wiąże się bezpośrednio z ich próżniaczym stylem życia.

sprzyjanie. razi. rejestruje życie w miejskich dzielnicach. manifestowane naśladowaniem mowy. które Cezarego zadziwiają własnym folklorem. Z drugiej strony miasto jako istota żyjąca. Ów samolubny jedynak doznał wstrząsu jeszcze w Baku. w którym samotna jednostka skazana jest niejako na wyobcowanie i nędzę.Czy Cezary Baryka jest czy nie jest komunistą? Krytycy prawicowi (m. E. To ta wrażliwośd nakazuje mu stanąd na cele zbiedzonego tłumu . niewinną dziewczynę. Miasto w powieści to złożony organizm ludzki. co cuchnie. Okazał wrażliwośd na krzywdę społeczną obserwowaną w Chłodku i Warszawie. Syn dośd dobrze usytuowanego urzędnika w Baku. zakłócającej pisarzowi spokój sumienia i zmusid obywateli do zajęcia się drażliwymi problemami. Sodoma i Gomora wzywa pomocy. napawa grozą. KREACJA BOHATERA . gdzie wiózł na wozie trupów piękną. pomaganie im. jakich ludzie mogą dopuścid. jest służba literatury. kusi rozkoszami.in. o sprzyjanie bolszewikowi. To humanitarne podejście do zagadnieo nędzy wywołało u niektórych klerykalnych i prawicowych środowiskach posądzenie pisarza o filosemityzm (przyjacielski stosunek do Żydów. Stefan Żeromski zatem bije na alarm. przed apokaliptyczną rewolucją. to pewnie po to. Pełne komicznej powagi i uczoności wypowiedzi stajennego Jędrka wskazują na jego głębokie przywiązanie do paostwa. W każdym bowiem środowisku był trochę wyobcowany: w Rosji jako Polak. Przed czym? Zapewne przed katastrofą. wcześniej doświadczył największych bestialstw. architekturą. akcentujący rozbestwienie instynktów. a nie jakąkolwiek polityczną walkę. życiem kulturalnym. Mimo to myśl Cezarego krąży wokół problemu zrównania poziomu życia tych ludzi z poziomem życia innych ludzi. jaki zawiera Przedwiośnie. Ujrzał wreszcie niedole matki. Przyciągają jednak uwagę wszystkim. W powieści zatem najbardziej zasmuca Cezarego widok nędznych dzieci żydowskich. Jeżeli Żeromski wybrał właśnie taki najbiedniejszy skrawek miasta. w Polsce jako były bolszewik. a nędzne bytowanie tak niechlujne. Żeromski indywidualizuje język postaci. Krytyka lewicowa również nie była wolna od interpretacyjnych uproszczeo Po powrocie z Rosji Cezary Baryka często wraca do obrazów z lat rewolucji. Ligocki) oskarżali pisarza o szerzenie komunizmu. według niego. że godne raczej potępienia niż współczucia. który idzie na Belweder. To z jej wykrzywionych od krzyku ust wyczytał prośbę o litośd i może pomstę przez walkę ze złem? Ten imperatyw etyczny pozostał mu wskazówką w dalszej drodze.Język Przedwiośnia wzbogaca w równym stopniu naturalistyczna poetyka brzydoty.. Właśnie w Baku Cezary spotyka ojca nad kloaką. przeszedł okres chuligaostwa. Własnym językiem posługuje się również kapelan i kucharz Maciejunio. nie budzi żadnych pozytywnych refleksji. Pisarz jest bystrym obserwatorem codzienności. mówiący lepiej po rosyjsku niż po polsku. groźny żywioł. rozpieszczony nastolatek uzyskał całkowitą wolnośd po wyjeździe ojca na wojnę w 1914 r. by mocniej ukazad zjawisko nędzy. raczej ma ostrzegad. Zycie dorosłych natomiast wydało mu się próżniacze. co młodopolski liryzm. Wychowany w luksusie. odpycha. do czego również w imię prawdy dążyli naturaliści. przyciąga i odsłania przed człowiekiem wszystkie uroki: wabi wielkością. Z naturalizmem ma związek koncepcja miasta oraz wizja rewolucji. straszy dramatami ludzkimi. przez pewien czas działał na rzecz rewolucji w koocu został jej ofiarą. ) Obraz rewolucji w Baku. Taka bowiem.

Polskie paostwo dążyło do demokratyzacji życia społecznego. samotnik rewolucjonista. jeżeli wiedział o rozwijającym się systemie opieki społecznej. gdy chciał uznad „odradzającą się Polskę” za świadomego lekarza. Przeszkadzały w tym jednak sprzeczności tkwiące w ustroju kapitalistycznym. którego etyka nie pozwala biernośd i obojętnośd wobec zła. że Cezary łączy się z buntem organizowanym przez komunistów i staje na czele pochodu robotniczego. ale-byd może. o znaczeniu i roli ówczesnych związków zawodowych. cierpienia i niedoli. wcale nie dowodzi. stowarzyszeo robotników. Baryka zatem to kolejny romantyczny buntownik.Wątpliwości Cezarego obrazują pewnie wątpliwości samego Żeromskiego. że pisarz chciał rewolucji pod sztandarem partii. Nie sposób zaprzeczad faktom z rzeczywistości.Cezary nie ujawniał tylko oczekiwao samego pisarza. . o szerzącej się oświacie i kulturze wśród robotników. To.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->