P. 1
Analiza Ekonomiczna - Praca Mg.

Analiza Ekonomiczna - Praca Mg.

|Views: 603|Likes:
Wydawca: ddorotka19

More info:

Published by: ddorotka19 on Nov 22, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/14/2014

pdf

text

original

Wstęp.

Analizę stanów i procesów ekonomicznych w przedsiębiorstwie nazywa się analizą ekonomiczną. Jest ona instrumentem służącym do poznania przebiegu i rezultatów procesów gospodarczych. Można ją definiować również jako dyscyplinę zajmującą się wyszukiwaniem, mierzeniem związków zachodzących między zjawiskami ekonomicznymi oraz wykrywaniem za pomocą rozmaitych metod badawczych, prawidłowości dotyczących zachowywania się podmiotów gospodarczych i ich reakcji na bodźce płynące z otoczenia. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania, bieżącej kontroli i sterowania. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza ekonomiczna pozwala na dokonanie oceny bieżącej działalności podmiotów gospodarczych i obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości
1

akcji i kapitału. Analiza ekonomiczna pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Duże znaczenie analizy ekonomicznej w zarządzaniu podmiotami gospodarczymi sprawia, że zaczyna ona zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Przeprowadzenie analizy wymaga zastosowania odpowiednich metod badania i zasad oceny wypracowanych przez analizę jako samodzielną dyscyplinę naukową. W procesie tym wykorzystywany jest dorobek z innych dziedzin takich jak: rachunkowość, ekonomika przedsiębiorstw, finanse i marketing. Charakterystyczną cechą analizy w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania. Wyniki analizy stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenie punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłościowych. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa analiza ekonomiczna ma na celu jak najszybsze dostarczenie informacji o zakłóceniach tej działalności w stosunku do stanu będącego podstawą porównań. W fazie oceny i weryfikacji rezultatów działalności przyszłych okresów analiza dostarcza informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Pozwala, więc na dobre przygotowanie przyszłej działalności wyrażonej w strategii rozwoju przedsiębiorstwa. Celem mojej pracy jest bliższe poznanie problematyki analizy ekonomicznej oraz próba jej zastosowania w praktyce w oparciu o wiedzę wyniesioną z uczelni oraz udowodnienie, że analiza ekonomiczna stanowi podstawę do opanowywania rynków i umacniania na nich pozycji przedsiębiorstw. Rzeczowy zakres pracy obejmuje dokonanie analizy i oceny
2

przedsiębiorstwa poprzez badanie struktury przychodów i kosztów, analizę wyniku finansowego na wybranym przykładzie. Do przeprowadzenia analizy ekonomicznej wykorzystano bezpośrednie źródła z przedsiębiorstwa w postaci bilansu, sprawozdań FO1, sprawozdań z zatrudnienia oraz rachunków zysku i strat. Praca napisana jest w oparciu o literaturę przedmiotu. Spośród wielu autorów zajmujących się problematyką analizy finansowej, do których należą między innymi Lech Bednarski, Ryszard Borowiecki, Jan Duraj, Marian Walczak, Jan Czekaj, Zbigniew Dresler, Wiesław Pluta, Niels A. Skor, Maria Sierpińska i Tomasz Jachna na szczególną uwagę zasługują Maria Sierpińska, Tomasz Jachna autorzy książki pt. „Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych”, Jan Czekaj Zbigniew Dresler autorzy pracy pt. „Podstawy zarządzania finansami” oraz Lech Bednarski, Ryszard Borowiecki, Jan Duraj, Edmund Kurtys, Tadeusz Waśniewski i Bolesław Wersty, twórcy książki pt. „Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa”. Wszyscy wymienieni powyżej autorzy w szczegółowy sposób omawiają problematykę analizy, jej rolę i znaczenie, metody analizy oraz dokonują prezentacji podstawowych wskaźników wykorzystywanych w przeprowadzaniu analizy ekonomicznej. Rozdział pierwszy stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy ekonomicznej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje jej najważniejsze rodzaje i elementy składowe. W rozdziale drugim dokonano ogólnej charakterystyki. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, charakterystykę produkcji oraz jej czynniki. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Zasadniczą cześć pracy stanowi analiza finansowa uwzględniająca najnowszy dorobek twórców metod do jej przeprowadzania. Zawiera przegląd tradycyjnych metod i wskaźników powszechnie zalecanych i
3

stosowanych w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw. Ponadto przedstawia ocenę przeprowadzonej analizy na wybranym przykładzie. Zagadnienia te są przedmiotem rozdziału trzeciego.

4

1 Warszawa 1973 s. związków i zależności występujących między elementami strukturalnymi oraz między każdym elementem a całością. Mówi się o niej jako o dyscyplinie naukowej dotyczącej zespołu metod umożliwiających stawianie diagnoz w jednostkach operacyjnych.poznanie mechanizmu funkcjonowania badanej całości. Pojęcie. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. PWE Warszawa 1988 s. identyfikację czynników oddziałujących na tę całość oraz siły. a mianowicie: . aby sprawnie zarządzać. 1. Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania.wykrycie struktury badanej całości. przedmiot i elementy składowe analizy ekonomicznej. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki.1 Jest ona również metodą postępowania.87 5 . bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Analiza ekonomiczna jako fundament sprawnego zarządzania przedsiębiorstwem. Uzyskiwane wyniki mogą.32 Encyklopedia powszechna PWN T. Kierownictwo firmy.Rozdział I. 1 2 J. zmian jakie zachodzą. Więckowski. . wówczas nazywa się analizą strukturalną. która polega na dzieleniu danej całości na części i rozpatrywaniu każdej z nich osobno. Analiza odnosząca się do działalności gospodarczej nosi nazwę analizy ekonomicznej.2 Może mieć dwojaki cel.

Duraj. . R.10 6 .badanie wielkości przyszłych odchyleń stanów rzeczywistych od postulowanych.projektowanie działań korekcyjnych. . zmierzających do poprawy stanu i przebiegu procesów. Bednarski. J. Waśniewski. w czym jest lepsze a co wymaga 3 L. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s. Wydawałoby się. 2. Konieczna jest synteza. wówczas nazywa się ją mianem analizy przyczynowej. Główne zadania analizy ekonomicznej traktowanej jako metoda to: . że synteza jest przeciwieństwem analizy jednak mimo to możemy powiedzieć. T. Przedmiotem analizy są zjawiska. i procesy gospodarcze występujące we wszystkich dziedzinach działalności przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo chcąc być konkurencyjne na rynku musi znać dobrze swoje otoczenie. B.ustalanie wewnętrznych oraz zewnętrznych związków przyczynowych tych zjawisk i procesów.wykrywanie struktury zjawisk i procesów występujących w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. że metody te uzupełniają się wzajemnie.3 Analiza strukturalna jak i przyczynowa nie zapewniają pełnego poznania badanego przedmiotu. Dzięki nim możemy poznać dogłębnie dany obiekt w całości i w szczególe. musi wiedzieć. Dotyczą one analizy ekonomicznej w obrębie przedsiębiorstwa i otoczenia. Wersty. Otoczenie jest jednym z czynników mających wpływ na dynamikę rozwoju przedsiębiorstwa. .kierunku i natężenia wpływu poszczególnych czynników na stwierdzone zmiany. E. – czyli łączenie różnych części w całość po uprzednim zbadaniu tych części. Przedmiot i rodzaje analizy. Borowiecki. Kurtys.

Sierpińska T. Uwzględniając kryterium przedmiotowe. Znając słabe i mocne strony swoje oraz konkurentów może właściwie prowadzić politykę dalszego rozwoju i udoskonalania. jakie są warunki społeczne i prawne ludności.12 Przeprowadzając taką analizę możemy dowiedzieć się. Rys. Czy wszystkich będzie stać na nasze produkty. s. Rodzaje analizy ekonomicznej. Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów.modernizacji.ekonomiczna Synteza wyników analiz i przygotowanie decyzji przyszłych okresów Źródło: M. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. należy przede wszystkim wyodrębnić analizę: . jaką państwo prowadzi politykę pod względem dziedziny działalności naszego przedsiębiorstwa. Przyjęcie kryterium przedmiotowego lub czasowego umożliwia wyróżnienie kilku rodzajów analizy ekonomicznej.mikroekonomiczną 7 . Jachna „Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych” PWN Warszawa 1994. Do tego wszystkiego niezbędna jest „Analiza działalności przedsiębiorstwa”.makroekonomiczną . czy w regionie który badamy występuje duże bezrobocie.1 Analiza otoczenia przedsiębiorstwa Ocena warunków społecznych i prawnych Analiza rynku Analiza konkurencji Analiza ekonomiczna Analiza finansowa Analiza techniczno .

zwana także retrospektywną. obrotów aktywów.14 5 L. Waśniewski. Sporządzają ją centralne organy administracji państwowej. dotyczące głównych w danym okresie problemów gospodarczych. kosztów własnych produkcji. Ministerstwo Finansów. obejmujące poszczególne dziedziny działalności gospodarczej. Bednarski. np.14 8 . E. Analiza ex post. Wersty. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). Główny Urząd Statystyczny. analizę ex ante (antycypacyjną). Można także. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych.4 W ramach analizy mikroekonomicznej można wyodrębnić analizy dziedzinowe. E. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania w przedsiębiorstwie. Borowiecki. oraz analizy problemowe. Duraj.Przedmiotem analizy makroekonomicznej są stany i wyniki ekonomiczne całej gospodarki narodowej. B. rok). Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. R. analizę zatrudnienia i płac. T. Bednarski. Zadaniem analizy mikroekonomicznej jest natomiast badanie stanów i wyników działalności ekonomicznej i podmiotów gospodarczych. Centralny Urząd Planowania. Kurtys. Kurtys. Waśniewski. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. J. J. Borowiecki. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. Duraj. R. tj.5 Analiza operatywna ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu 4 L. B. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s. np. wydajność pracy. wykorzystując uzyskane wyniki. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). T. analizę gospodarki materiałowej. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Wersty.

– zmiana. zajmującą szansami przedsiębiorstwa w otoczeniu. podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. zewnętrzną. dzień. stan gospodarki jako całości. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Szczególną uwagę zwraca się w niej na stan konkurencji. zdolność produkcyjna.analizę wewnętrzną. zasobów handlowych (sieć dystrybucji. cash flow. zwana także antycypacyjną. Analiza taktyczna jest tym rodzajem analizy ex ante. zadłużenie.analizę konkurencyjność wyrobów) się i zasobów i finansowych zagrożeniami (płynność. który obejmuje okresy nie dłuższe niż jeden rok. gospodarczych Pozwala we ustalać wyniki przewidywanych działalności procesów oraz w wszystkich dziedzinach przedsiębiorstwie jako całości. zajmującą się słabymi i mocnymi stronami przedsiębiorstwa w zakresie zasobów ludzkich (kwalifikacje. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. 9 . jakość kierowania). które mogą się pojawić w przyszłości. zasobów technicznych (nowoczesność wyposażenia. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. jak i te. dekada. . Analiza ex ante. stan prawnopolityczny państwa. potencjał badawczy). Dzięki relatywnie krótkiemu horyzontowi czasowemu wyróżnia się dużą szczegółowością i wysokim prawdopodobieństwem uzyskanych wyników badawczych. struktura kosztów). zasoby surowcowo – materiałowe itp. a przede wszystkim planowania. Analiza strategiczna odnosi się do okresów dłuższych niż jeden rok i z tego powodu ma nieco odmienny zakres tematyczny oraz mniejszy stopień szczegółowości i dokładności aniżeli analiza taktyczna. płynność. które działały wcześniej. Wyróżnia się w niej: .

Przyjmuje się w niej tezę. . że cechy charakterystyczne rozpatrywanego zjawiska wynikają nie tylko z cech jego elementów.analizę synergii przedsiębiorstwa z otoczeniem. . W celu zapewnienia wynikom analizy ekonomicznej wysokiej wartości i dużej użyteczności należy przestrzegać pewnej kolejności badań analitycznych.analizę funkcjonalną. Ponadto w analizie systemowej przyjmuje się założenie.analizę decyzyjną. które znajdują się w obszarze odpowiedzialności danego stanowiska pracy. a nie jako elementów niezależnych. ma na celu ustalenie przyczyn różnic między np.. którego celem jest przygotowanie wszystkich informacji analitycznych potrzebnych do podjęcia oraz realizacji danej decyzji. lecz również ze struktury sprzężeń między nimi.analizę przestrzenną (międzyzakładową). Obiektem analizy funkcjonalnej są te zjawiska ekonomiczne. w jakich badany obiekt działa i w ramach których istnieje. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. Analiza systemowa charakteryzuje się ujmowaniem badanych obiektów jako części składowych określonej całości. zakłady). . że w badaniach analitycznych należy uwzględniać warunki. Analiza przestrzenna. Analizą decyzyjną nazywa się taki zespół działań analitycznych. Oprócz wymienionych rodzajów analizy wyróżnia się jeszcze: . zwana również międzyzakładową.analizę systemową. 10 .

Wydawnictwo UW.19 11 . Kryterium przedmiotowe dzieli również analizę ekonomiczną na:6 • analizę techniczno-ekonomiczną.Kolejność ta podyktowana względami natury metodycznej. 6 A. Rodzaj analiz Analiza makroekonomiczna Analiza mikroekonomiczna Analiza dziedzinowa Analiza problemowa Kryterium Kryterium przedmiotowe Kryterium horyzontu czasowego Analiza ex post Analiza operatywna Analiza ex ante Analiza taktyczna Analiza strategiczna Analiza wewnętrzna Analiza zewnętrzna Analiza synergii Rys 2. Źródło: opracowanie własne. • analizę finansową. przesądza o wnikliwości i poprawności merytorycznej rezultatów badań i ich wartości aplikacyjnej. • analizę otoczenia (konkurencji). s. Ćwiąkała-Małys. Wrocław 1997. Maksimowicz: Wybrane zagadnienia analizy ekonomicznej w podmiocie gospodarczym. Z. Podział analiz ekonomicznych według wybranych kryteriów.

Musimy znać swoich głównych konkurentów. ponieważ na takich danych można oprzeć politykę cenową i działanie marketingowe. wyposażenia w środki finansowe. Analiza sytuacji finansowej firmy stwarza podstawy do wyboru najlepszych alternatyw przy podejmowaniu decyzji. zmiany ceny lub reklamy. Posiadając te wszystkie dane firma dokonująca analizy może wypracować strategiczną 12 . Przyczyny kształtowania się wyniku finansowego na określonym poziomie tkwią w stopniu wykorzystania poszczególnych czynników produkcji i otoczeniu przedsiębiorstwa. analizie gospodarki materiałowej i postępu technicznego.Analiza techniczno-ekonomiczna opiera się na: analizie produkcji (ilość asortyment). rachunku strat i zysków. rozmiar ich sprzedaży. Wyjaśnienie odchyleń wskaźników finansowych stwarza konieczność wzajemnego powiązania analizy finansowej z analizą techniczną. gorsze lub takie samo powodzenie i dlaczego. w jakich grupach klientów konkurent ma lepsze. wskaźniki wzrostu. Do analizy finansowej zaliczamy: wstępną i rozwiniętą analizę bilansu. a także do interwencji w przypadku. Poprzez analizę konkurencji poznajemy naszych głównych rywali. analizę kondycji finansowej oraz czynnikową ocenę wyniku finansowego. Przeprowadzamy ocenę stopnia wykorzystania poszczególnych czynników produkcji z punktu widzenia ich wpływu na wyniki ekonomiczno – finansowe przedsiębiorstwa. wydajności. gdy plany odbiegają znacząco od rzeczywistości. Ich słabe i mocne strony porównujemy z naszymi i wyciągamy odpowiednie wnioski. aby nie utracić miejsca na rynku i móc prowadzić politykę ekspansji. Równie ważne są informacje dotyczące reakcji konkurenta na wprowadzenie nowego wyrobu na rynek. W analizie konkurencji ważne jest ustalenie. ustalenie i ocenę przepływów pieniężnych. płac. stopień integracji. analizie zatrudnienia.

ofensywę wobec konkurencji. Niezbędna do tego jest analiza. Zalicza się do nich: gromadzenie danych źródłowych. E. sformułowanie modelu i przeprowadzenie analizy przyczynowej. J. wybór adekwatnej miary. ustalenie działań racjonalizujących przedmiot badań. określenie odchyleń stanów rzeczywistych od postulowanych. przeprowadzanie badań przyczynowo – skutkowych. Duraj. dokładne zdefiniowanie obiektu badań. T. Materiały źródłowe służące do oceny działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Przewagę na rynku charakteryzującym się nadmiernymi zdolnościami produkcyjnymi można uzyskać tylko dzięki szybkiemu reagowaniu na zakłócenia. Bednarski. wybór kryterium oceny badanego zjawiska lub procesu. 3. B. Do podstawowych etapów metodycznych badań analitycznych należy zaliczyć 1.16 13 . Borowiecki. postawienie diagnozy ekonomicznej. Kurtys. w której wyodrębnia się kilka etapów. 2. 7. ustalenie jednostki odniesienia (bazy). R. Wersty. 4. Równie ważne znaczenie dla procesu analizy ekonomicznej ma organizacja badań analitycznych. 6. postawienie wstępnej hipotezy.7 Przestrzeganie w badaniach analitycznych wyżej wymienionych etapów metodycznych jest ważne przede wszystkim dla poprawności merytorycznej uzyskiwanych wyników. 3. Wykorzystanie wyników tych badań do usprawnienia działalności przedsiębiorstwa. 5. 7 L. Waśniewski. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s.

Podstawowym celem prac przygotowawczych analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Materiały źródłowe wykorzystywane na potrzeby analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na: . zmierzających do oceny działalności gospodarczej przedsiębiorstwa jednym z ważniejszych etapów jest przygotowanie materiałów źródłowych. Wydawnictwo PWE. wyodrębnić można:8 8 L. Wśród materiałów ewidencyjnych.ewidencyjne. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane mogą stać się przyczyną dalszych błędnych ustaleń.W ramach prac analitycznych. Warszawa 2000. Bednarski: Analiza finansowa w przedsiębiorstwie. Etap ten decyduje w dużej mierze o jakości przeprowadzonej analizy. co z kolei uniemożliwi wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznych działań. Podstawowe znaczenie mają materiały ewidencyjne.33 14 . - pozaewidencyjne. w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych (konta. bez względu na ich rodzaj. statystyki ekonomicznej oraz rachunkowości. rejestry. W ramach materiałów źródłowych ewidencyjnych można wyodrębnić: brakuje kartki nr 17. s. tworzone w ramach prowadzonych w przedsiębiorstwie urządzeń ewidencji operatywnej techniczno – ekonomicznej. Ewidencja gospodarcza właściwie zbudowana i prowadzona systematycznie. komputerowe ujęcie danych) oraz na podstawie sprecyzowanych zasad (w tym terminów) – może zapewnić uzyskiwanie danych liczbowych wszechstronnie ilustrujących przebieg procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie. taśmy magnetyczne.

• sprawozdawczość opartą na tych zapisach. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie.• dokumentację pierwotną lub wtórną. będącą uogólnieniem ich treści. wykorzystywanym w ramach analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość finansowa. niewłaściwie zweryfikowane. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. rejestry. Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. Właściwy dobór tych materiałów (a w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Źródła i metody badań w analizie ekonomicznej. 15 . • zapisy dokonane w analitycznych i syntetycznych urządzeniach ewidencyjnych (konta. którymi są w Polsce biegli rewidenci. a także ich weryfikacja. Typowym materiałem źródłowym. taśmy perforowane lub magnetyczne. Weryfikacja sprawozdawczości przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. niekompletne. Jakość przeprowadzonej analizy. tabulogramy). Podstawowe znaczenie ma jej podział na sprawozdawczość rzeczową i finansową. stanowiącą podstawę zapisów w urządzeniach ewidencyjnych. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. 4. Materiały niestarannie przygotowane.

32 10 11 M. 16 . 12 L. 2) opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. s.11 Zasadnicze znaczenie mają materiały ewidencyjne. E. Bednarski „Analiza finansowa w przedsiębiorstwie” PWE Warszawa 1994r. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy: 1) materiały wewnętrzne. wchodzące w zakres ewidencji gospodarczej – statystyki ekonomicznej i rachunkowej. Borowiecki. Duraj. Sierpińska T. B. Warszawa 2000.10 Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. Kurtys. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. plany. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa. R. na wyróżnienie zasługuje:9 1) zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Składają się na nie:12 9 L. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. T. zawierające dane o przedsiębiorstwie 2) materiały zewnętrzne. Wydawnictwo PWE. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. poprzednie analizy ekonomiczne. kalkulacja ewidencyjna.21 11 L.W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Bednarski: Analiza finansowa w przedsiębiorstwie. Wersty. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. J. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1997r. Waśniewski. Bednarski. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji.

w tym szczególnie analizy roku ubiegłego. Biznes plan i inne plany gospodarcze. kosztorysy.protokoły z przeprowadzonych kontroli i rewizji zewnętrznych i wewnętrznych oraz wnioski pokontrolne.zapisy w urządzeniach ewidencyjnych. . 13 w analizie ekonomicznej zaliczyć można przede L. . s. Ich brak może utrudnić lub nawet uniemożliwić przeprowadzenie właściwego badania. . . Materiały źródłowe pozaewidencyjne mają charakter uzupełniający.33 17 . • wyniki poprzednio przeprowadzonych analiz. Warszawa 2000.wyniki przeprowadzonych analiz. takie jak kalkulacje wstępne.plany gospodarcze zarówno długoterminowe jak i krótkoterminowe a w tym szczególności biznes plan. Dane poza ewidencyjne pomimo uzupełniającego charakteru.sprawozdania z posiedzeń zarządu i rady nadzorczej.dokumentacja pierwotna i wtórna . jak dane ewidencyjne. stanowią dla analizy równie cenne źródło informacji. zwłaszcza analiz roku ubiegłego.sprawozdawczość Materiały ewidencyjne wykorzystywane dla potrzeb analizy obejmują przede wszystkim: . pomocniczy. a ich brak lub niekompletność może utrudnić prowadzenie analizy w wybranym zakresie. Bednarski: Analiza finansowa w przedsiębiorstwie. analitycznych i syntetycznych . Wydawnictwo PWE..informacje uzyskane od kompetentnych pracowników. Do materiałów źródłowych pozaewidencyjnych wykorzystywanych wszystkim:13 • opracowane dane postulowane. a zwłaszcza plan finansowy tzw.inne dane postulowane. .

Te dwa sprawozdania są zbliżone do siebie w treści i dlatego często sporządza się tylko jedno z nich. Bilans i rachunek wyników stanowią podstawę do statycznej i Daje dynamicznej on obraz oceny stanu i wyników finansowych w przedsiębiorstwa. • uzyskiwane materiały i informacje dotyczące przedsiębiorstw krajowych i zagranicznych. dotyczące 14 Praca zbiorowa pod redakcją L. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno – ekonomicznej. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych. uregulowanej przepisami prawnymi. przepływów środków pieniężnych przedsiębiorstwie oraz orientację o kierunkach ich zagospodarowania. zarówno przez organa wewnętrzne jak i zewnętrzne.14 Podstawowym źródłem informacji wykorzystywanych w analizach ekonomicznych są: bilanse. Należy jednak zaznaczyć.• materiały z przeprowadzonych kontroli i rewizji. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej. 18 . wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Te najważniejsze sprawozdania finansowe przedsiębiorstwa sporządzone są w formie standardowej. Jedynie rachunek przepływów pieniężnych nie ma ujednoliconej postaci (poza jego formą publikacyjną). Na ich podstawie sporządzany jest rachunek przepływów pieniężnych. rachunki wyników i rachunki przepływów pieniężnych. Bednarskiego T.

przyrostu. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Sierpińska T. struktury zadłużenia ze względu na rodzaje źródeł zasileń zewnętrznych. . wobec dostawców. wartości księgowej itp.kosztach w układzie rodzajowym .kosztach osobowych . Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1997r 19 . Ich zakres jest zróżnicowany w zależności od działalności i sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz potrzeb informacyjnych kierownictwa i udziałowców (akcjonariuszy). likwidacji w okresie sprawozdawczym. . 15 M. czyli orzeczenia dyplomowanych biegłych księgowych.zapasów.kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. w podziale na rynki geograficzne oraz główne rodzaje produktów.sprzedaży. . wobec instytucji ubezpieczeniowych itp. struktury czasowej zobowiązań średniej wielkości oprocentowania . stopnia umorzenia.zysku i jego strukturze dodatkowym źródłem informacji wykorzystywanych w analizach są raporty audytorów. wielkości należności przeterminowanych .środków trwałych.należności u ważniejszych dłużników. W notach uzupełniających do rachunku wyników zawarte są informacje o : .zobowiązań długoterminowych. ich struktury.zobowiązań krótkoterminowych wobec instytucji kredytowych. zwłaszcza ich struktury w układzie czasowym i rzeczowym. Noty uzupełniające do bilansu mogą dotyczyć :15 .

Przez metodę należy rozumieć „sposób naukowego badania rzeczy i zjawisk – ogół reguł stosowanych przy badaniu rzeczywistości. równie ważne są informacje uzyskane od partnerów w biznesie. Oprócz rejestrów handlowych. analizy i interpretacji danych empirystycznych. opinie banków o sytuacji finansowej danego przedsiębiorstwa czy dane uzyskane bezpośrednio w firmie. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. bilansów. W naukach empirystycznych. o której prowadzi się wywiad. banku kredytującego ją. list bankrutów. metody badawcze to przede wszystkim typowe i powtarzalne sposoby zbierania. wywiązywania się z płynności oraz zdolności kredytowej. opracowania.zawierające informację o podstawach formalno – prawnych w zakresie dokumentów objętych weryfikacją oraz podstawowych ustaleniach. danych statystycznych. 16 Por. jak i ilościowe. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. Informacje te dotyczą stanu ekonomiczno – finansowego firmy. Są to zarówno metody jakościowe. 20 . a w tym także dyscyplina naukowa. jaką jest analiza finansowa”. Nowak „Metodologia badań Społecznych” PWN Warszawa 1985r. Informacje o firmach zbierane są z wszelkich możliwych źródeł. do których należy również ekonomia.16 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. S.: statystyki. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np.

rozbudowie i doskonaleniu. obejmujący: . można przeprowadzić systematykę metod badania wykorzystywanych w analizie ekonomiczno – finansowej. metod w przyczynowej analizie finansowej. . .17 Przyjmując za podstawę podziału odpowiednie kryteria. Bednarski „Analiza finansowa w przedsiębiorstwie” PWE Warszawa 1997r. Przy omawianiu pracochłonności. J.charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. 21 .podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. metody te polegają na stałej istoty. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Z uwagi na stosowaną kolejność oceny zjawisk szczegółowych i ogólnych można wyodrębnić metodę indukcyjną. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. . W miarę wzrastania wymogów stawianych przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem.możliwości równoległego stosowania innych. . nazywaną również metodą scalania i metodę dedukcyjną określoną mianem metody rozdrabniania.ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej.obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne.18 17 18 L.konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa w najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. Więckowski „Analiza ekonomiczna” PWE Warszawa 1969r.

22 .: od analizy rentowności. Już na samym wstępie badań analityk wyrabia pogląd dotyczący ostatecznych wyników działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Metoda ta jest bardzo użyteczna w praktyce. od wyników do czynników. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. które w sposób decydujący wpłynęły na ostateczny wynik pracy przedsiębiorstwa. Metoda dedukcyjna polega na przyjęciu odwrotnego kierunku badań. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny.Metoda indukcyjna polega na tym. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. ponieważ rozpoczyna on analizę od oceny syntetycznych wskaźników charakteryzujących całokształt jego działalności. ma jednak ujemne skutki. np. w których przechodzi się od zjawisk ogólnych do zjawisk szczegółowych. Następnie wytycza się kierunki i czynniki wchodzące w zakres dalszej oceny. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Jak łatwo można zauważyć metoda ta jest odwrotnością metody indukcyjnej. które wpłynęły na uzyskanie tych wyników. ponieważ pozwala się skoncentrować tylko na czynnikach. bowiem. od skutków do przyczyn. od czynników do wyników. że przedmiotem oceny są w zasadzie wszystkie czynniki bez względu na stopień ich oddziaływania na ostateczne wyniki działalności. Zakłada się.

oraz jaki jest kierunek i siła oddziaływania poszczególnych czynników na to zjawisko. metoda różnic cząstkowych. metoda funkcyjna. do których zalicza się m. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb.Stosując metodę dedukcyjną. które w sposób decydujący wpłynęły.19 Stosowane w analizie ekonomicznej metody rachunkowe pozwalają odpowiedzieć na pytanie. Metody te mają określoną wartość poznawczą i stanowią techniczny sposób rozliczania wpływu kilku czynników na pewną wielkość. Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1997r. można w zależności od potrzeb – skoncentrować badania tylko na tych czynnikach. metoda wskaźnikowa itp. ujemnie lub dodatnio.3). metodę porównań. a druga stanowi podstawę porównań. s. Jedna wyraża stan faktyczny. W analizie finansowej stosuje się różne metody szczegółowe. w warunkach zależności przyczynowo-skutkowych zachodzących między nimi. co jest przyczyną odchyleń badanego zjawiska od przyjętego wzorca. umożliwiającą przeprowadzenie nie tylko ocen ogólnych.in. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowa) służy do liczbowego określania wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. Metoda indukcyjna i dedukcyjna mają charakter metod ogólnych. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk.27 23 . Specyfika poszczególnych procesów gospodarczych wymaga zastosowania metod szczegółowych. metoda reszty. Do metod rachunkowych należą: metoda podstawień łańcuchowych. na ostateczny wynik pracy przedsiębiorstwa. ale również badań o charakterze przyczynowym. (rys. metoda podstawień krzyżowych. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego 19 M. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Sierpińska T.

21 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. R. oprócz odchyleń cząstkowych wyrażających wpływ pojedynczych czynników i traktowaniu ich jako oddzielne elementy przyczynowe. Warszawa 2000. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1993 s. B. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. Przy porównaniach w czasie wyróżnić można25: • porównanie w czasie zwykłe • porównanie w czasie łańcuchowe 20 L. Metoda różnic cząstkowych polega na ustalaniu. Waśniewski. Warszawa 2000. T. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Sierpińska T.22 Do przeprowadzenia analizy ekonomicznej wykorzystywane również są metody analizy wstępnej. ocenę rozmiarów i tempa zmian wskaźników ekonomicznych badanego okresu w porównaniu z okresami ubiegłymi lub okresem przyszłym24. PWE Warszawa 1998 s.30 22 M. s 21 24 . Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. Do tradycyjnych metod analizy należą: porównania w czasie i porównania wskaźników wykonania. Wydawnictwo PWE. Borowiecki. ilorazu lub sumy danych czynników. Bednarski.20 Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. Walczak: Prospektywna analiza finansowa w przedsiębiorstwie. Bednarski: Analiza finansowa w przedsiębiorstwie. Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1998r.23 Metoda porównania w czasie pozwala na ocenę dynamiki zjawisk gospodarczych.wyrażonego w formie iloczynu. s.80 24 L. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”. stanowiących przedmiot badań. Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1998r.31 23 M. Bednarski: Analiza finansowa w przedsiębiorstwie. E. J. Kurtys. s. s 21 25 L.42 21 M. Wersty. Duraj. Sierpińska T. Wydawnictwo PWE. porównania międzyzakładowe i porównania oparte na wzorcowych układach nierówności.

Porównanie łańcuchowe polega na odniesieniu wskaźników okresu objętych badaniem do wskaźników okresu poprzedzającego. 112 25 . Za pomocą porównań międzyzakładowych można przedstawić działalność przedsiębiorstwa na tle działalności innych podmiotów gospodarczych bądź na tle branży. Najmniej rozpowszechnioną metodą analizy jest forma porównań międzyzakładowych. Walczak. Porównanie takie stosowane przy badaniu w ciągu kilku okresów pozwala w szczególności na określenie tempa ich wzrostu lub zmniejszenia. Tradycyjne metody analizy ekonomicznej. Prospektywna analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Porównanie ze wskaźnikami postulowanymi polega na odniesieniu osiągniętych wskaźników do danych planu. s. Przedmiotem analizy międzyzakładowej mogą być też wskaźniki bardzo szczegółowe informujące np.Porównanie zwykle polega na odniesieniu wskaźników z różnych okresów do wskaźnika z jednego. o wielkości produkcji i sprzedaży. Oprócz porównań z planem mogą wystąpić porównania danych rzeczywistych z danymi kalkulacji wstępnej kosztorysów lub norm. Metody analizy Metody analizy wstępnej Metody analizy przyczynowej Porównania w czasie Porównania międzyzakład owego Porównania z planem Porównania oparte na wzorcowych układach nierówności Metoda postawień łańcuchowyc h Metoda reszty Metoda różnic Rysunek 3. W obrębie kalkulacji z planem wyróżnić można porównania z planem pierwotnym i porównania z planem skorygowanym. Źródło: M. PWN Warszawa 1998r. Pozwala to na ustalenie stopnia wzrostu lub zmniejszenia wskaźników ekonomicznych objętych badaniem w stosunku do okresu podstawowego. wybranego okresu nazywanego podstawowym.

……………… brak str 31 26 ……… 26 . wyrażający się w pewnym doskonaleniu funkcjonowania poszczególnych metod. względnych. Sposoby prezentacji wyników analizy ekonomicznej Przeprowadzona przy zastosowaniu odpowiednich metod analiza ekonomiczna wymaga w końcowym etapie prac dokonania syntezy całokształtu ustaleń i prezentacji wyników. Forma liczbowa znajduje zastosowanie w odniesieniu do zjawisk w pełni mierzalnych. polegająca na przedstawieniu wyników za pomocą szeregów lub tablic statystycznych. w których dane wyrażane są w wielkościach absolutnych. Wyniki analizy ekonomicznej mogą być przedstawione w formie26: • liczbowej • graficznej • opisowej Podstawowe znaczenie ma forma liczbowa. Jej wykorzystanie do celów prezentacji wyników analizy wymaga porównywalności badanych zjawisk gospodarczych oraz pełnej charakterystyki. pozwalających na przeprowadzenie ich charakterystyki oraz określenie wzajemnych związków i oddziaływań za pomocą liczb.Poziom przydatności wyżej wymienionych metod analizy jest zróżnicowany a ich prawidłowość i dokładność są przedmiotem stałych badań. 5. W ostatnich latach osiągnięto w tej dziedzinie znaczny postęp. średnich lub współczynnikach.

Wymierne zależności czynników oddziałujących na wskaźniki ekonomiczne mogą przyjmować postać iloczynu. sumy lub różnicy. będące rozwinięciem czynników podstawowych. w którym dąży się do ustalania wpływu określonych czynników na powstanie odchyleń ujawnionych w toku analizy porównawczej. W miarę pogłębiania oceny wybranych wskaźników wyróżnić można oddziałujące na nie jedynie czynniki podstawowe. zatem w szczególności o: . Obliczanie wpływu poszczególnych czynników na badanie odchylenia wskaźników ekonomicznych prowadzi do przekształcenia odchylenia ogólnego 27 . Chodzi tu. Wykształca się w ten sposób jakby hierarchiczna struktura powiązań przyczynowo – skutkowych tych czynników. opartego na obserwacji faktycznego przebiegu procesów gospodarczych. Analiza przyczynowa jest pogłębionym etapem badania wskaźników. ilorazu. Zachodzi zatem konieczność przeprowadzania analizy w zależności (analizy przyczynowej). Zależy to od ich treści ekonomicznej oraz możliwości prezentacji matematycznej. następuje w drodze rozumowania logicznego. ……………tabelka ???? Określanie czynników.Z tych tez względów ocena wielkości. . które oddziałują na kształtowanie się wskaźników ekonomicznych.obliczenie wielkości wpływu poszczególnych czynników na odchylenie wynikające z poprzednich porównań. bądź także pochodne. w której zakłada się szczegółowe i wymierne określenie wpływu poszczególnych czynników na powstałe odchylenia.określenie czynników oddziałujących na objęty badaniem wskaźnik ekonomiczny. będących funkcją różnych czynników nie może być sprowadzona do prostego ich porównania.

Wskaźniki mają wartość wtedy. zwane również metodami opisowymi. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. ale również przez banki. udziałowców lub potencjalnych interesantów. Są to metody jakościowe i ilościowe – determistyczne. Charakteryzują one osiągnięcia finansowe firmy. Do syntetycznej analizy przedsiębiorstwa można stosować zestaw syntetycznych wskaźników. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. Cechuje je różnica pracochłonności. gdy obliczone na podstawie planowanych. Wykazują one wtedy postęp i zamierzone osiągnięcia lub pogorszenie sytuacji.w kilka odchyleń cząstkowych. Mogą być wykorzystywane nie tylko do wewnętrznej oceny. werbalnej bez prób nadania 28 . że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. co jest istotnym punktem w planowaniu jego dalszej działalności. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. Metody analizy jakościowej. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej. wielkości są porównywane ze wskaźnikami dotychczasowymi. Na ich podstawie wnioskuje się o sytuacji finansowej przedsiębiorstwa w porównaniu z innymi konkurentami. poprawność matematyczna i przydatność praktyczna. Suma tych odchyleń cząstkowych powinna tworzyć odchylenie ogólne. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Zależnie od sposobu obliczania wpływu tych czynników na odchylenie ogólne wyróżnić można szereg szczegółowych metod (technik) analizy przyczynowej. Na podstawie tych wskaźników widoczna jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. Wszystkie wskaźniki oblicza się w końcowej części opracowania finansowego.

ale tylko na etapie analizy wstępnej. wykonawcze i prace końcowe. aby efekt finalny: analiza ekonomiczna – mógł być we właściwym terminie osiągnięty. Nie należy bowiem stosować metod złożonych jeśli zbliżone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Etapy i fazy analizy ekonomicznej. Bednarskiego T. 6. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Organizacja prac analitycznych polega na rozplanowaniu i podzieleniu czynności w układzie przedmiotowo . Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r. wówczas należy dokonać podziału podmiotowego czynności. Ułatwi ati znakomicie dotrzymanie terminu przekazania analizy do ośrodka zarządzania. co w wielu przypadkach może być ważne. z terminami wykonania. na schemacie lub wykazie. Jeżeli prace analityczne wykonuje więcej osób (zespołowo). W etapie przygotowawczym można przewidzieć następujące czynności: 27 Praca zbiorowa pod redakcją L. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. Najlepszym rozwiązaniem jest. Szczegółowy podział czynności jest niezbędny przy opracowaniu rocznej analizy ekonomicznej i analizach wieloletnich.im ilościowego mierzonego wyrazu. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. czynności i osoby. 29 .czasowym. a więc mało pracochłonnych27. Całość prac analitycznych można podzielić na etapy. Każdy z tych etapów wymaga profesjonalnej organizacji. Prace związane z analizą ekonomiczną można podzielić na trzy etapy: prace przygotowawcze.

Opracowanie tablic syntetycznych. 5. zakresu przedmiotowego i czasowego założeń i kryteriów. problemów i pytań wymagających odpowiedzi.1. Uzgodnienie z szefem firmy ogólnego zarysu i koncepcji analizy. inwestycyjnych i finansowych. zewnętrznych). Przygotowanie wzorów tabel i wykresów. cash flow. Określenie prognozy na przyszłość (np. Wybór narzędzi analitycznych. 11. 9. 30 . kalkulacyjnych. Analiza właściwa. Wybór metody ogólnej i metod szczegółowych analizy. miar i mierników. 3. danych źródłowych i przetworzonych). w tym: rodzaju i formy opracowania. na pięć lat). Wstępna analiza ogólnych wyników gospodarczych (operacyjnych). oceny. 2. przeprowadzona według określonych zasad i metod oraz technik. gospodarki kasowej). tezy. celów. Gromadzenia materiału podstawowego i pomocniczego do analizy (tj. 7. 6. spisu treści opracowania) Rozpisanie koncepcji szczegółowej analizy (zagadnienia. 13. Ustalenie ostatecznego zakresu tematycznego analizy (tj. na rok. na trzy lata. diagnozy i wniosków poanalitycznych (prodecyzyjnych). Scharakteryzowanie warunków działania firmy (wewnętrznych i Sformowanie wniosków analitycznych. 14. 12. Opracowanie tabel i wykresów analitycznych oraz zestawień pomocniczych i rachunków (np. kwestie). 4. 10. W etapie wykonawczym można wyróżnić następujące czynności: 8.

Przestudiowanie bardzo uważnie całej analizy przez analityka lub zespół analityków. wtedy taki plan powinien być pomocny w organizacyjnym przebiegu prac analitycznych. 20. Podpisanie analizy i przekazanie jej do ośrodka zarządzania (właścicielowi firmy. maszynopisie. Uważam. w wydruku komputerowym). Rozpatrzenie analizy przez organ stanowiący lub/i zarządzający oraz podjęcia wiążących decyzji. dyrektorowi itd. Przy opracowaniu analizy ekonomicznej rocznej niektóre czynności mogą być wykonane przed zakończeniem roku bilansowego lub krótko po jego zakończeniu. stylistycznych i rachunkowych oraz uzupełnienie analizy o nowe zagadnienia. Jeśli przy każdej czynności będą określone konkretne osoby i terminy wykonania. w czytelnym rękopisie. 31 .) lub również innym osobom w danej firmie. Skorygowanie zauważonych błędów logicznych. zarządowi. a więc przydatność decyzyjna. 16. że dobra organizacja prac analitycznych w powiązaniu z techniką komputerową może coraz bardziej skracać termin wykonania analizy rocznej. Przyspieszy to w znacznym stopniu wykonanie całości prac przewidzianych w planie i skróci czas (termin) przekazania analizy ekonomicznej decydentom firmy. prognozy i wniosków poanalitycznych. Zyska na tym aktualność analizy. diagnozy.W etapie końcowym przewiduje się najczęściej takie czynności jak: 15. 17. którzy tę analizę opracowywali. 19. 18. prezesowi. Ostateczne sformułowanie ocen. Edycja całego opracowania analizy (np.

koszcie kapitału oraz informacji o pewnych wielkościach makroekonomicznych jak: poziom inflacji. szybkość obiegu pieniądza. czyli w środkach trwałych. Na tym etapie trzeba poczynić pewne wstępne założenia. do których zaliczyć można wydatki inwestycyjne. naliczania amortyzacji. oraz finansowych skupiających się na pozyskiwaniu środków w postaci kredytów. przychody ze sprzedaży części majątku. Sprawozdanie te. mimo że nie mają formalnego charakteru muszą jednak spełniać reguły kalkulacji wyniku finansowego. jaki kredyty i na jaki okres. w którym będą określone środki przeznaczone na sfinansowanie 32 . jak i inwestycyjnych. o wielkości kosztów i poziomie przychodów. kursy walutowe. Etapem drugim jest sporządzenie sprawozdań finansowych pro forma na podstawie zebranych informacji i założeń. dotacji. zestawienia z przepływu środków pieniężnych oraz bilans. Sprawozdania finansowe przedstawiają najbardziej prawdo podobne kształtowanie się przepływów pieniężnych stanów zasobów kolejnych latach. Dotyczy to zarówno strumieni operacyjnych takich jak: przychody i koszty działalności. emisji obligacji oraz odpływu środków w postaci spłat kredytów. Z kolei przepływy pieniężne określają zmiany w stanach zasobów. Do wykonania analizy jak już powiedziano niezbędny jest plan nakładów inwestycyjnych zawierający strukturę rzeczową i harmonogram nakładów inwestycyjnych a także plan finansowy. – jaki będzie udział własny. Sprawozdania przedstawiające przepływy strumieni finansowych oraz zasoby to sprawozdanie z przychodów i kosztów. wykupu obligacji i wypłat dywidend. podwyższenia kapitału zakładowego.Pierwszym etapem analizy ekonomicznej jest zebranie odpowiednich informacji o niezbędnych nakładach inwestycyjnych i ich rozłożeniu w czasie. opodatkowania itp. przede wszystkim dotyczące struktury i warunków finansowania przedsięwzięcia. Informacje te zbierane są na podstawie założeń techniczno – ekonomicznych oraz analizy marketingowej i opinii ekspertów. przyrost zapasów. majątku obrotowym zobowiązaniach o kapitale.

że najistotniejsza jest wstępna ocena majątku i kapitału firmy. zapasów wyrobów gotowych. Analiza ta polega na przeprowadzaniu wszelki testów wrażliwości. czyli określenie wpływu takich wydarzeń jak: spadek cen. przez która to wyznacza się minimalną wielkość produkcji. że w przypadku prognozowania istnieje duża niepewność do rzeczywistego kształtowania się przyszłych przychodów i wydatków. Etapem trzecim jest ocena danego przedsięwzięcia na podstawie sporządzonych sprawozdań finansowych oraz wyliczonych wskaźników finansowych będących miernikami płynności finansowej. należności. Mając na uwadze wcześniejsze rozważania na temat etapów analizy ekonomicznej można stwierdzić. Oprócz badania wskaźników finansowych. analizę progu rentowności. w jakiej części wydatki związane z kapitałem obrotowym mogą być finansowane zobowiązaniami. Gdzie pożądane jest dokonywanie porównań wieloletnich obejmujących dane 3 – 5 lat a nie tylko ograniczenie się do 33 . która powinna pokryć wszystkie koszty przy zerowym zysku. sprzedaży. efektywności i zyskowności przedsięwzięcia. Niezbędne jest także zestawienie dotyczące zapotrzebowania na środki pieniężne związane z finansowaniem kapitału obrotowego. którą przeprowadza się na podstawie badania bilansu w przekroju poziomym i pionowym. wydłużenie fazy realizacji przedsięwzięcia. Konieczne jest również przedstawienie sposobu uruchomienie i spłaty kredytów zaciągniętych na realizację przedsięwzięcia. przeprowadza się ponad to tzw. wzrost kosztów. zmiana kursu walutowego.przedsięwzięcia. produkcji w toku. Etapem ostatnim jest przeprowadzenie analizy uwzględniającej wpływ ewentualnych negatywnych wydarzeń w strumieniach przychodów i kosztów na płynność i zyskowność danego projektu inwestycyjnego. czyli zapasów surowców i materiałów. szczególnie wobec dostawców. Taka analiza pozwala określić margines bezpieczeństwa danej inwestycji zwłaszcza. Niezbędne jest również określenie.

dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. 34 .porównań z rokiem ubiegłym. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest analiza wskaźnikowa. wyposażeniu technicznym. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych – bilansie oraz rachunku zysków i strat. ?????????????????????????????????????? Analiza asortymencie techniczno produkcji. która obejmuje obliczenie wskaźników finansowych w oparciu o dane i porównywanie ich wielkości w czasie. Dostarczają informacji wykorzystywanych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa w dłuższym okresie oraz umożliwiają bardziej realistyczne określenie jego przyszłych trendów rozwojowych. wyrażone zarówno w kwotach absolutnych jak i w postaci wskaźników dynamiki. Zestawienie takie ujmuje elementy obliczeniowe i składowe wyniku finansowego oraz jego zmiany. ekonomiczna metodach jej koncentruje się na ocenie poszczególnych odcinków działalności gospodarczej przedsiębiorstwa: ilości i wykorzystania. Poprzez ocenę wyniku finansowego firmy można uzyskać posługując się zestawieniem analitycznym struktury i dynamiki rachunku zysków i strat. zaopatrzeniu materiałowym i stopniu wykorzystania materiałów. Porównania wieloletnie charakteryzują się większą użytecznością analityczną. Celem pogłębienia tego badania przeprowadza się dalsze szczegółowe analizy. wydajności pracy itp. Ocenę stopnia wykorzystania poszczególnych czynników produkcji przeprowadza się z punktu widzenia ich wpływu na czynniki ekonomiczno – finansowe przedsiębiorstwa. płacach. zatrudnieniu.

Natomiast przyczyny kształtowania się tych wyników na określonym poziomie tkwią w stopniu wykorzystania poszczególnych produkcji i otoczeniu przedsiębiorstwa. Przyczynowo – skutkowe wyjaśnienie odchyleń wskaźników powiązania analizy finansowej z analizą techniczno – ekonomiczna.7. W warunkach dużej zmienności szeroko pojętego otoczenia oraz dynamicznego rozwoju techniki i nauki podejmowanie decyzji w zarządzaniu przedsiębiorstwem natrafia obecnie na znaczne trudności. Rola i znaczenia analizy ekonomicznej. pochodzących z analizy działalności 35 . Wartość praktyczna analizy zależy. bowiem w znacznym stopniu od właściwego ustalenia czynników wpływających na kondycję finansową oraz dokładnego określenia kierunków ich oddziaływania. praktyce wielu firm. Wraz z przejściem do gospodarki rynkowej. za wystarczające przyjmuje się ocenę wyniku finansowego i czynników go kształtujących. Dlatego tez analiza ekonomiczna. również w stosunku do okresów ubiegłych i wielkości osiągniętych przez inne firmy oraz na dokładnym wytyczeniu kierunków dalszych badań dotyczących czynników kształtujących wyniki finansowe. nabrała przy gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia jako czynnik dostarczający informacji niezbędnych do zarządzania przedsiębiorstwem. Pomniejsz się tym samym rolę analizy techniczno – ekonomicznej na rzecz analizy finansowej. Jej szczegółowość zależy od praktycznych potrzeb analizy finansowej. Przedmiot analizy ekonomicznej jest tak ustawiony. że obejmuje on ocenę stale doskonalonych informacji. Tym czasem wyniki finansowe stanowią jedynie odzwierciedlenie rezultatów osiągniętych na poszczególnych odcinkach działalności. Uzyskanie tych wyników wymaga przeprowadzenia analizy techniczno – ekonomicznej. Zadaniem analizy ekonomicznej jest ocena finansowej strony działalności nie tylko do założeń planowanych. których przezwyciężenie wymaga szybkich i rzetelnych informacji.

3 36 . własnych (dywidendy.Paryż 1991 s. wzrost wartości kapitału w granicach normalnej stopy procentowej lokaty). Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r. że zarządzanie finansami przedsiębiorstwa jest „rodzajem sztuki.22 31 Przedsiębiorstwa i gospodarka rynkowa. Jednocześnie jednak wzrost jest warunkiem osiągnięcia coraz większych dochodów w przyszłości30. interesującej opinii stwierdzającej. Bednarskiego T.zapłacić oprocentowanie kapitałów: pożyczonych (koszty finansowe).gospodarczej przedsiębiorstwa. Davies „Sztuka zarządzania finasami” PWN Warszawa 1993 s. S. z której ono musi31 : . 24 29 D. . S. Wynika to między innymi z różnic w ocenie rzeczywistego ryzyka podejmowania określonych działań. 45 30 Praca zbiorowa pod redakcją L. Funkcjonowanie przedsiębiorstwa w gospodarce rynkowej jest uzależnione od wygospodarowania odpowiedniej wielkości środów „wargtości dodanej”. Jest rzeczą znamienną. Ryzyko to można oszacować tylko w przybliżeniu i jest rzeczą oczywistą. jego stanu ekonomicznego i zmiennych warunków gospodarowania28. Bednarskiego T.zapewnić godziwe wynagrodzenie za pracę (płaca + świadczenie). przedsiębiorstwa osiągają różne rezultaty. 28 Praca zbiorowa pod redakcją L. W zbiorze: Materiały Seminarium Polsko – Francuskie „Rachunkowość przedsiębiorstw w warunkach gospodarki rynkowej” Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Warszawa . że łączy ono zarówno elementy wiedzy jak i sztuki z zakresu zarządzania pieniędzmi. a nie nauką ścisłą”29. Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r. że rośnie ono wraz ze wzrostem skali tego działania i stopnia zaangażowania kapitałów w przedsiębiorstwie. że mimo stosowania analogicznych metod i narzędzi analizy finansowej. Oznacza to. W zakończeniu rozważań nad różnymi aspektami omawianej tu problematyki nie można nie przytoczyć pewnej.

poszukać możliwości zbytu – wystarczająco duże aby móc być konkurencyjnym.uczestniczyć w zaspokajaniu potrzeb zbiorowości (podatki pobierane przez państwo). V. Jak z tego wynika.posiadać skuteczną organizację w dziedzinie struktur wewnętrznych (mocnych i kierowanych przez kompetentnych ludzi).utrzymać aktualny potencjał majątku trwałego (odpisy amortyzacyjne). . Suszyński „zarządzanie finansami przedsiębiorstwa” Centrum Informacji Menadżera Warszawa 1993r 37 . W przypadku. przedsiębiorstwa jest deficytowe i nie ma podstaw ekonomicznych do utrzymania się na rynku (lokalnym. Aczkolwiek wprowadzone już w gospodarce polskiej zmiany systemowe można uznać za zdecydowane odejście od systemu nakazowo – rozdzielczego. . Jog C. 32 regionalnym.wykorzystać potencjał materialny przy najlepszych warunkach wydajnościowych. krajowym i międzynarodowym). jego zarządcy Por. Jeżeli wartość dodana jest większa od czterech wymienionych obciążeń przedsiębiorstwo jest rentowne i osiąga zysk.zapewnić produkcję lub usługi wysokiej jakości w stosunku do popytu istniejącego w tej części rynku.. lecz zaspokajających potrzeby wszystkich dziedzin zarządzania32. Ponieważ przedsiębiorstwo jest ograniczone na rynku przez konkurencję. a zwłaszcza analiza finansowa nabrała szczególnego znaczenia jako czynnik informacji i podstawy do podejmowania ekonomicznie uzasadnionych decyzji. jak i metod oraz procedur jasnych. . w której się ono uplasowało. muszą: . zarządzanie przedsiębiorstwem w gospodarce rynkowej nie może mieć charakteru intuicyjnego. analiza ekonomiczna. gdy wartość dodana jest mniejsza od czterech wymienionych obciążeń. Z tych względów. .

Realizacja zadań przewidzianych w reformie gospodarczej wpływa. Podmioty gospodarcze działające w warunkach gospodarki rynkowej mogą utrzymać się na rynku tylko wówczas. w których konkurujące firmy będą sobie wzajemnie blokowały nieefektywne działania. gdy zaistnieje konkurencja nie tylko między poszczególnymi sektorami. stanowi w gospodarce polskiej niezbędny warunek opanowania przez przedsiębiorstwa umiejętności przystosowania się do założonych i 38 . Gospodarka rynkowa może. a osiąganie zwiększonych zysków będzie możliwe tylko przez innowacje produktowe i technologiczne.to jednak one jeszcze nie wystarczające w stosunku do zasad postępowania typowych dla gospodarki rynkowej gospodarki konkurencyjnej. Racjonalności mikroekonomiczna jest przede wszystkim racjonalnością przedsiębiorcy. Dopiero realizacja wymienionych elementów może doprowadzić do dalszego wzrostu efektywności kierowania firmami przez ich właścicieli oraz do stworzenia warunków. oraz konkurencyjnej struktury wytwórców. gdy będą w pełni stosowały zasadę racjonalnego gospodarowania. Obecnie brakuje dwóch elementów. że podobnie jak w państwach Europy Zachodniej – analiza ekonomiczna wysunęła się stopniowo na czołowe miejsca w zarządzaniu przedsiębiorstwem. tj. Realizacja polskiej reformy gospodarczej spowodowała. tzn. bowiem funkcjonować sprawnie tylko w przypadku. którzy ponosząc indywidualne ryzyko majątkowe będą zainteresowani osiąganiem określonej wielkości zysku. bowiem na zasadniczy wzrost znaczenia analizy finansowej stanowiącej niezbędny element zarządzania przedsiębiorstwem. ale również przedsiębiorstwami o różnych formach organizacyjnych i własnościowych. przestrzegały racjonalności rozumianej w kategoriach techniczno – gospodarczych oraz mikroekonomicznych. Taki kierunek zmiany w podejściu do analizy finansowej. odpowiedniej liczby właścicieli kapitału.

Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r. Bednarskiego T. Przesądza także o efektywności gospodarowania poszczególnymi czynnikami wytwórczymi. półwyroby i części wyrobów gotowych oraz produkcję w toku34. 34 L. wielkość i struktura produkcji. 1. co korzystnie oddziałuje na koszty 33 Praca zbiorowa pod redakcją L. Kurtys. Bednarski. Szybsze tempo wzrasta produkcji niż czynników wytwórczych świadczy o lepszym ich wykorzystaniu. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1998 s. E. Dynamika. Duraj. R. B.zmiennych warunków gospodarowania (konieczności wyboru najkorzystniejszych rozwiązań)33. Produkcja jest odzwierciedleniem wyników pracy przedsiębiorstwa.193 39 . Wersty. Waśniewski. W zależności od stopnia wykończenia rozróżnia się wyroby gotowe. T. Podstawowym zadaniem przedsiębiorstwa produkcyjnego jest wytwarzanie i sprzedaż wyrobów przemysłowych jak również świadczenie usług przemysłowych. Borowiecki. J. Rozdział II.

Przyjmując sposób agregacji efektów pracy jako podstawę podziału. m3) albo są po prostu wyrażone w sztukach.A. m2).). Do wyrażenia produkcji w ujęciu wartościowym przyjmuje się odpowiednie ceny. kilometry oraz sztuki. Podstawowym i najprostszym sposobem mierzenia wielkości produkcji za pomocą mierników naturalnych jest wyrażenie rzeczowe efektów pracy przedsiębiorstwa przemysłowego. odmian i gatunków w najbardziej ogólnej jednostce miary. jaką jest pieniądz. a punktem odniesienia jest okres poprzedni w stosunku do badanego. ponieważ taka sama wielkość produkcji wyrażana w różnych miernikach. Naturalne mierniki opierają się na fizycznych jednostkach miary długości (np. objętości (np. Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex" S. Do analizy potencjału produkcyjnego przyjęto naturalne mierniki tj. są to zazwyczaj ceny rzeczywiście obowiązujące w okresie sprawozdawczym. masy (np.A. powierzchni (np. w Prudniku posiadają 40 . Potencjał produkcyjny oraz dynamika produkcji jest badana z wyszczególnieniem na wydziały produkcyjne. t.własne. można wyróżnić mierniki naturalne. Zastosowanie mierników wartościowych pozwala sumować nie tylko liczbę wytworzonych wyrobów gotowych i półwyrobów. może niejednakowo scharakteryzować wyniki jego pracy. tony. Dokonanie wyboru tych mierników zależy od celu pomiaru i jest niezwykle ważne w ocenie działalności przedsiębiorstwa. a tym samym na wyniki finansowe i efektywność gospodarowania całego przedsiębiorstwa oraz poszczególnych czynników wytwórczych. mierniki umowne. m. które pozwalają wyrazić produkcję różnych asortymentów. Produkcję przedsiębiorstwa przemysłowego można przedstawić w różnych miernikach. w okresie od 1995 do 2000 roku. Do najczęściej stosowanych mierników produkcji należą mierniki wartościowe. mierniki wartościowe i mierniki pracochłonności. Takie właśnie ceny zostały przyjęte do analizy wartości i potencjału produkcji w ZPB „Frotex" S. kg). lecz także wielkość usług przemysłowych i produkcji w toku.

Tabela 1. Tabela 2.8 Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdania finansowego ZPB"Frotex" za 1996r.5 103.0 100. Co przedstawione jest w poniższej tabeli (1). Przyrost produkcji na wydziałach produkcyjnych w okresie 1996 – 97.kompletny ciąg technologiczny od produkcji przędzy do konfekcjonowania wyrobów.6 102. Produkcja zlokalizowana jest w 4 wydziałach produkcyjnych: • przędzalni.6 41 .6 109. a tym samym dalszym wzrostem wykorzystania parku maszynowego. jednak miały wpływ na osiągnięcie przyrostu produkcji. • konfekcji (szwalnia i hafciarnia). • tkalni. Poniesione w tym czasie nakłady inwestycyjne w niewielkim stopniu przyczyniły się do odnowienia parku maszynowego.3 108. • wykończalni. Przyrost produkcji na poszczególnych wydziałach produkcyjnych w okresie 1995 – 1996. wzrostem wydajności pracy oraz unowocześnieniem produkcji. Rok 1996 w stosunku do roku 1995 charakteryzował się wzrostem produkcji.0 „ „ Km 4 949 24 023 9 756 5 368 24 141 10 144 108.6 106. Wyszczególnienie Przędzalnia Tkalnia Wykończalnia W tym: Tkaniny własne Usługi Konfekcja W tym: Szwalnia Hafciarnia „ „ 7 125 2 631 7 459 2 685 104. Wyszczególnienie Przędzalnia Jednostka miary Tona 1996 2 526 1997 2 793 Dynamika w % 110.9 Jednostka miary Tona T/Nm Km Mln wątków Km 1995 2 348 72 185 10 835 9 656 28 972 1996 2 526 76 763 11 768 10 535 29 509 Dynamika w % 107.0 101.

brak możliwości dojazdu do pracy pracowników oraz brak możliwości dojazdu usługobiorców. które spowodowane były postojami z powodu powodzi.9 100. co wiązało się głównie ze zmniejszeniem planowanego eksportu.6 115.0 106. Mimo tych niesprzyjających okoliczności w 1997 roku nastąpił dalszy wzrost produkcji na wszystkich wydziałach produkcyjnych. zniszczenie drogi dojazdowej do Wydziału Przędzalni w Podlesiu.3 101.Tkalnia Wykończalnia W tym: Tkaniny własne Usługi Konfekcja W tym: Szwalnia Hafciarnia T/Nm Km Mln wątków Km „ „ Km „ „ 76 763 11 768 10 535 29 509 5 368 24 141 10 144 7 459 2 685 84 397 11 840 10 327 31 329 6 887 24 442 10 835 7 727 3 108 109.8 103. Pozostałe wydziały produkcyjne zadań nie wykonały. a także problemami zaopatrzeniowymi.2 128.2 106. Ilościowy plan produkcji na rok 1997 wykonany został jedynie przez Wydział Wykończalni. 42 .7 Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdania finansowego ZPB"Frotex" za 1997r. W rezultacie powodzi zastój zanotowały: • Wydział Tkalni w ilości 5 dni • Wydział Przędzalni w Podlesiu w ilości 6 dni • Oddział Szwalni 1 dzień • Oddział Hafciarni 2 dni Bezpośrednimi przyczynami postoju było wtargnięcie wody na niektóre hale Wydziału Tkalni. Wpływ na niewykonanie zadań miały także zmiany asortymentowe oraz postój wywołany powodzią.6 98. które się z tym wiązały. W roku 1997 nastąpiły straty w produkcji.

43 . szczególnie w ramach tkanin frotowych.8 101. Zmniejszenie produkcji tkanin gładkich wiązało się z koniecznością ograniczenia ich produkcji z powodu spadku zainteresowania odbiorców krajowych i zagranicznych tkaninami obrusowymi i ścierkowymi.4 98.. • zmianami asortymentowymi dla potrzeb produkcji eksportowej co wiązało się z koniecznością dostosowania krosien.8 Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdania finansowego ZPB"Frotex" za 1998r.0 „ „ Km 6 887 24 442 10 835 7 575 19 942 10 262 110. Tkalni.7 94. Jej wzrost zgodny z założeniami ujętymi w planie odnotowano jedynie na Wydziale Przędzalni.6 94.7 Jednostka miary Tona T/Nm Km Mln wątków Km 1997 2 793 84 397 11 840 10 327 31 329 1998 2 816 85 866 11 179 10 190 27 517 Dynamika w % 100. Wielkość produkcji na poszczególnych wydziałach produkcyjnych w okresie 1997 – 98. Wydział Tkalni nie wykonał zadań produkcyjnych w zakresie tkanin gładkich oraz frotowych. W roku 1998 nastąpił spadek produkcji w porównaniu do roku 1997 na trzech wydziałach.0 85.7 87. Brak realizacji założeń ujętych w planie produkcji na 1998 rok w zakresie tkanin frotowych spowodowany był: • koniecznością modernizacji krosien NP. Spadek produkcji na Wydziale Konfekcji był konsekwencją zmniejszonej produkcji Wydz.0 99.. Wyszczególnienie Przędzalnia Tkalnia Wykończalnia W tym: Tkaniny własne Usługi Konfekcja W tym: Szwalnia Hafciarnia „ „ 7 727 3 108 7 184 3 078 93. Wydział Wykończalni w porównaniu z rokiem 1997 zwiększył produkcję w zakresie wykańczania tkanin własnych.Tabela 3. natomiast w zakresie usług odnotowano spadek produkcji.

6 64.7 %. Praca na wydziale odbywała się w systemie cztero-brygadowym. W przypadku Oddziału Nafciarni wiązało się to dodatkowo ze spadkiem popytu na wyroby pościelowe. natomiast w III kwartale wskutek zmniejszenia się potrzeb rynku w granicach 90% i w IV kwartale wskutek ograniczenia zamówień eksportowych ok. Najwyższe w granicach 100% w okresie I i II kwartału. Wydział Tkalni zanotował przyrost produkcji w stosunku do roku 1998 oraz wykonał zadania planowe.6 74. Wielkość produkcji na wydziałach produkcyjnych w okresie 1998 – 99.7 97.3 „ „ Km 7 575 19 942 10 262 7 844 12 772 10 514 103.9 Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdania finansowego ZPB"Frotex" za 1999r. Wykorzystanie mocy produkcyjnych wydziału było zróżnicowane w różnych okresach roku. 44 . Wyszczególnienie Przędzalnia Tkalnia Wykończalnia W tym: Tkaniny własne Usługi Konfekcja W tym: Szwalnia Hafciarnia „ „ 7 184 3 078 7 182 3 332 100.Dotyczyło to szczególnie Oddziału Szwalni. co pozwoliło na wykorzystanie mocy produkcyjnych w 100%.0 108.0 102. Tabela 4. W stosunku do roku poprzedniego na Wydziale Przędzalni nastąpił przyrost produkcji w mierniku ilościowym o 1%. 80%. Roczny plan produkcji wydział wykonał w 102.0 105.3 101.5 Jednostka miary Tona T/Nm Km Mln wątków Km 1998 2 816 85 866 11 179 10 190 27 517 1999 2 852 86 683 11 812 9 947 20 616 Dynamika w % 101. Zmniejszenie produkcji w wątkach w porównaniu do okresu minionego oraz niewykonanie planu w tych jednostkach wiązało się ze zmianami asortymentowymi w trakcie roku oraz koniecznością zatrzymywania krosien z uwagi na brak zamówień.

0 98.0 95. Jednostka miary Wykonanie 1998 1999 Plan Wykonanie Tabela 6.wartość usług wykończalniczych Tys. Wyszczególnienie Przędzalnia Tkalnia Wykończalnia W tym: Tkaniny własne Usługi Konfekcja W tym: Szwalnia Hafciarnia „ „ 7 182 3 332 7 178 3 179 100.6 (ceny ewidencyjne) Źródło: opracowanie własne na podstawie ewidencji analitycznej ZPB"Frotex" za 1999 r. zł 7.74 Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdania finansowego ZPB"Frotex" za 2000r. Mimo spadku ilościowego świadczonych usług ich wartość była wyższa od wykonania w roku 1998 i założonej w planie na rok 1999.250.4 „ „ Km 7 844 12 772 10 514 7 885 9 584 10 357 100.9 94. W zakresie produktów przedsiębiorstwa przyjmuje się ich podział na następujące grupy asortymentowe: • • • • tkaniny ręczniki frotte konfekcję stołową i pościelową usługi wykańczalnicze 45 .834.0 94. Zmniejszenie produkcji wiązało się ze zmianami asortymentowymi. Wartość usług wykończalniczych w 1999 roku w stosunku do planu Wyszczególnienie .Na Wydziale Wykończalni w porównaniu do 1998 roku w jednostkach fizycznych nastąpił spadek produkcji ogółem.9 7.5 Jednostka miary Tona T/Nm Km Mln wątków Km 1999 2 852 86 683 11 812 9 947 20 616 2000 2 710 82 292 11 149 9 670 17 469 Dynamika w % 95.4 97.5 75.8 8.451. Wielkość produkcji na wydziałach produkcyjnych w okresie 1999-2000. Tabela 5.2 84. Ograniczona zastała ilość usług w zakresie gazy i pieluch na rzecz bardziej pracochłonnych tkanin drelichowych.

0 9 583.1 Wielkość produkcji w poszczególnych okresach (w km) 1996 1997 1998 1999 2000 (w cenach ew.3 8 462.) (w cenach ew.0 24 141.8 9 368.3 24 378.5 9 535.9 8 451.9 3 331.8 50 429.7 884.1 12 770.0 9 370.0 83 534.9 55 402.0 7 458.3 1 295.6 10 839.7 1 217. Grupy asortymentowe 1995 8 770.9 84 699.8 53 463.0 Tkaniny Ręczniki frotte Konfekcja stołowa i pościelowa Usługi 24 023.0 OGÓŁEM 78 030.0 7 183.9 54 544.1 55 528.) (w cenach ew.5 20 824.2 2 074.6 8 936.2 3 108.2000 (w tys.4 9 166.7 7 348. Wielkość produkcji według asortymentu za okres 1995 .7 31 498.8 80 140.) (w cenach ew.7 2 685. w cenach ewidencyjnych).5 3 077.9 9 415.1 9 532.2 7 125.7 82 403.9 944.6 wykończalnicze Pozostałe usługi 1 302.4 7 834.2 19 942.4 24 442.0 Wielkość produkcji w poszczególnych okresach (w km) 1996 1997 1998 1999 2000 1 157.4 9 984.2000 (w km) Grupy asortymentowe 1995 1 139.7 10 588.7 927.0 2 361.2 35 442.0 7 727.5 10 921.) (w cenach ew. zł.4 3 179.) (w cenach ew.3 50 725.9 Zródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych ZPB"Frotex" 46 .5 wykończalnicze Pozostałe usługi OGÓŁEM 34 918.) Tkaniny Ręczniki frotte Konfekcja stołowa i pościelowa Usługi 8 908.1 7 177.• pozostałe usługi Kształtowanie się wielkości produkcji wg struktury asortymentowej w latach 1995-2000 przedstawiają poniższe tabele: Tabela 7. Wielkość produkcji według asortymentu za okres 1995 .8 Zródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych ZPB"Frotex" Tabela 8.5 85 282.1 10 977.6 8 613.7 36 494.

Na wielkość produkcji w poszczególnych okresach zasadniczy wpływ miała zmiana asortymentu produkcji. Coraz większym zainteresowaniem wśród odbiorców cieszy się konfekcja stołowa i pościelowa co znajduje wyraz we wzrastającej produkcji tegoż asortymentu. Począwszy od 1995 roku produkcja konfekcji stołowej i pościelowej ciągle wzrasta, zarówno w wielkościach naturalnych jak i w wartości. Podobna sytuacja dotyczy ręczników frotte, których udział w produkcji jest największy. W tej podstawowej grupie asortymentowej kontynuowana jest strategia wdrażania do produkcji i na rynek wyrobów o najwyższych parametrach estetycznych, wzorniczych i jakościowych. Od 1998 roku nastąpił znaczny ilościowy spadek produkcji w grupie usługi wykańczalnicze. Ograniczona została ilość usług w zakresie wykańczania gazy i pieluch na rzecz bardziej pracochłonnych tkanin drelichowych. Mimo ilościowego spadku usług ich wartość rośnie. Ogólnie wartość produkcji w latach 1995-1997 wykazywała tendencję zwyżkową w bieżących cenach ewidencyjnych. W roku 1998 nastąpił spadek produkcji głównie z powodu zmian asortymentowych oraz zwiększonych remontów parku maszynowego. Kolejne lata charakteryzują się nieznacznymi wahaniami w wielkości produkcji ze spadkiem w roku 2000 w stosunku do 1999 roku.

2. Podstawowe czynniki produkcji.

Przedsiębiorstwo w trakcie swojej działalności wykorzystuje różnorodne zasoby. Do podstawowych a zarazem najważniejszych z nich można zaliczyć: 1. zasoby ludzkie zwane inaczej zasobami siły roboczej, 2. zaopatrzenie materiałowo-surowcowe, 3. zaplecze techniczne występujące w postaci środków trwałych, 4. postęp techniczny i techniczno - produktowy.

47

3. Wielkość i struktura zatrudnienia.

Zasoby czynnika ludzkiego występujące w przedsiębiorstwie określa się mianem zatrudnienia lub załogą przedsiębiorstwa35. Zatrudnienie to określona liczba czynnika ludzkiego wykonująca za odpowiednim wynagrodzeniem pracę, w wyniku której uzyskuje się dobra lub usługi zaspokajające potrzeby rynku36. W przedsiębiorstwie można odróżnić zatrudnienie nominalne i zatrudnienie realne (rzeczywiste). Dla ustalenia stanu rzeczywistego zatrudnienia, do stanu nominalnego (liczba zatrudnionych osób bez względu na czas ich pracy) dodaje się liczbę osób jaka wynika z dodatkowego zaangażowania pracowników własnych lub spoza przedsiębiorstwa. Zatrudnienie ujmuje się w przedsiębiorstwie według stanu ewidencyjnego na koniec badanego okresu i według stanu przeciętnego w badanym okresie. Stan ewidencyjny zatrudnienia jest to liczba pracowników znajdujących się w ewidencji osobowej przedsiębiorstwa w ostatnim dniu badanego okresu. Podstawą ujęcia do stanu ewidencyjnego jest zawarcie umowy o pracę. Jednym z podstawowych zadań polityki zatrudnienia w przedsiębiorstwie winno być dążenie do osiągnięcia liczbowego stanu załogi racjonalnego z punktu widzenia interesów przedsiębiorstwa. Wiąże się to z jednej strony z optymalizacją wykorzystania czynnika ludzkiego dla dobra przedsiębiorstwa, z drugiej zaś z uwzględnieniem szeroko pojętych potrzeb pracowników i zharmonizowania ich z wymaganiami przedsiębiorstwa w ramach tzw. humanizacji pracy. Zakładowa polityka zatrudnienia powinna więc zmierzać do przystosowania warunków pracy do człowieka, człowieka do warunków, jak

35

L. Bednarski, R. Borowiecki, J. Dunaj, E. Kumys, T. Wiśniewski, B. Wersty: Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Wydawnictwo AE, Wrocław 1998, s. 227 36 W. Świetlik: Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, Wydawnictwo WSE, Warszawa 1999, s.95

48

również człowieka do człowieka tak, aby zapewnić pożądaną efektywność i jakość pracy37. Zakładowa polityka zatrudnienia powinna zmierzać do maksymalnej intensyfikacji działań na Wewnętrznym rynku pracy w przedsiębiorstwie tak, aby znajdować drogi do racjonalizacji zatrudnienia. Bardzo ważne przy tym jest, aby racjonalizacja zatrudnienia była prowadzona w sferze ekonomicznej i społecznej. Ekonomiczna racjonalność zatrudnienia wyraża się w wysokiej wydajności pracy zapewniającej odpowiedni poziom płac realnych i zysków przedsiębiorstwa38. Społeczna racjonalność zatrudnienia przejawia się w uwzględnieniu w procesie pracy elementów humanistycznych, psychospołecznych i socjalnych, tj. pozaekonomicznych potrzeb, dążeń i zainteresowań pracowników39. Załoga (zatrudnienie) przedsiębiorstwa może być sklasyfikowana według różnych kryteriów. Klasyfikacja taka oznacza podział pracowników przedsiębiorstwa według określonych kryteriów. Cel podziału zatrudnienia określany jest przez przyjęte kryterium, którym może być określona cecha, według której przeprowadza. się podział danej zbiorowości zatrudnienia. Powszechnie klasyfikuje się pracowników według następujących kryteriów:40 1. rodzaju działalności przedsiębiorstwa, 2. charakteru czynności wykonywanych przez pracowników,
3.

poziomu kwalifikacji i zawodowych,

4. poziomu wykształcenia, 5. stażu pracy zawodowej, 6. płci, 7. wieku.
37 38

J. Lichtarski: Podstawy nauki o przedsiębiorstwie. Wydawnictwo AE, Wrocław 1998, s.133 J. Lichtarski: Podstawy nauki o przedsiębiorstwie. Wydawnictwo AE, Wrocław 1998, s.135 39 J. Lichtarski: Podstawy nauki o przedsiębiorstwie. Wydawnictwo AE, Wrocław 1998, s.134 40 W. Świetlik: Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, Wydawnictwo WSE, Warszawa 1999, s.95

49

Do analizy zatrudnienia badanej firmy, Zakładów Przemysłu Bawełnianego „Frotex" S.A. przyjęto kryterium klasyfikacji ze względu na płeć, wiek oraz poziom wykształcenia. Zatrudnienie ogółem na koniec okresu w przekroju grup pracowniczych według płci w latach 1995-2000 przedstawia poniższa tabela.

Tabela 9 Struktura zatrudnienia w ZPB"Frotex" wg płci.

Lata

Mężczyźni

Kobiety

Zatrudnienie ogółem

Wskaźnik dynamiki 1995 = 100% Okres poprzedni = 100% 100,0 98,6 95,2 92,6 92,7 89,6

1995 729 932 1 661 100,0 1996 718 919 1 637 98,6 1997 646 912 1 558 93,8 1998 584 860 1 444 86,9 1999 575 764 1 339 80,6 2000 522 678 1200 72,2 Zródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań ZPB “Frotex” Z-01

Z powyższej tabeli wynika, że w okresie ostatnich kilku lat następuje systematyczny spadek zatrudnienia w przedsiębiorstwie ZPB „Frotex" S.A. Proces ten jest konsekwencją racjonalizacji zatrudnienia, modernizacji poszczególnych wydziałów produkcyjnych oraz zmian organizacyjnych zachodzących w spółce. W latach 1997-1998 spadek zatrudnienia nastąpił w wyniku: • przekazania części pracowników do pracy w innych spółkach- dotyczyło to pracowników służb remontowych na Wydziałach Tkalni i Wykończalni oraz Straży Zakładowej i pralni, • modernizacji Wydziału Konfekcji oraz Oddziału Przygotowawczego na Wydziale Tkalni. Tendencja spadkowa zatrudnienia utrzymała się również w latach 1999-2000. Zmniejszenie stanu zatrudnienia w tymże okresie nastąpiło przede wszystkim w wyniku dokończenia modernizacji Oddziału Przygotowawczego Wydziału

50

Struktura zatrudnienia w ZPB"Frotex" w/w wieku pracowników. Tabela 10. Wiek Do 30 lat 30 – 40 lat 40 – 50 lat Powyżej 50 lat Udział poszczególnych grup wiekowych do ogółu zatrudnionych 1995 21% 27% 43% 9% 1996 22% 29% 40% 9% 1997 26% 30% 37% 7% 1998 30% 27% 33% 10% 1999 26% 30% 37% 7% 2000 26% 30% 37% 7% Jak wynika z powyższej tabeli od kilku lat w spółce obserwuje się korzystne zmiany w strukturze wiekowej zatrudnienia. 51 . Taka struktura wiekowa zatrudnienia zapewnia spółce stabilność zatrudnienia na najbliższe lata.A. Zmiany organizacyjne i związana z tym redukcja zatrudnienia w pozostałych jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa to przyczyny dalszego spadku zatrudnienia w roku 2000. w latach 1995-2000 przedstawia tabela oraz rysunek. Aktualnie ponad 56% załogi to pracownicy w wieku do 40 lat. Strukturę wiekową pracowników zatrudnionych w ZPB „Frotex' S.Tkalni oraz instalacji bardziej wydajnych maszyn szwalniczych w Wydziale Konfekcji. Realizowana w obszarze zatrudnienia polityka kadrowa zakłada zatrudnianie w miejsce pracowników odchodzących ludzi młodych i wykształconych.

Struktura zatrudnienia z uwzględnieniem poziomu wyksxtalcenia w latach 19952000r. Struktura zatrudnienia w ZPB"Frotex" wg wykształcenia. 52 .50 lat powyżej 50 lat Struktura zatrudnienia pod względem wykształcenia w ZPB „Frotex" w latach 1995-2000 przedstawia się następująco: Tabela 11. Wyszczególnienie Pracownicy ogółem: z tego z wykształceniem: .Rysunek5. struktura zatrudnienia w ZPB „Frotex” według wieku Źródło: opracowanie własne na podstawie tabeli 10 Udział procentowy poszczególnych grup wiekowych w zatrudnieniu ogółem w latach 1995.podstawowym Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań ZPB „Frotex" Z-O1 Rynek 6.40 lat 40 .2000 50 40 30 20 10 0 1 2 3 4 5 6 do 30 lat 30 .średnim zawodowym i ogólnokształcącym .wyższym .zasadniczym 46% 46% 46% 46% 47% 25% 47% 25% 21% 21% 21% 26% 24% 24% 2% 3% 3% 4% 4% 4% 1995 100% 1996 100% Pracownicy ogółem 1997 100% 1998 100% 1999 100% 2000 100% 31% 30% 30% 24% .

2. wskaźnik ogólnego potencjału wykształcenia. wskaźnik średniego potencjału wykształcenia. Dużą wagę przywiązuje się w spółce do podnoszenia kwalifikacji zatrudnionych czego wyrazem jest szereg kursów oraz kierowanie pracowników na studia zaoczne i podyplomowe. Szczególnie duże zapotrzebowanie występuje na absolwentów takich kierunków Sak obróbka chemiczna i mechaniczna włókna . zastosowano dwa wskaźniki. informatyka. Aby obliczyć wskaźnik ogólnego potencjału wykształcenia pomnożono liczb pracowników poszczególnych poziomów wykształcenia na koniec badanego okresu przez liczbę lat nauki właściwą dla danego poziomu wykształcenia i dodano otrzymane iloczyny. Wskaźnik średniego potencjału wykształcenia obliczono dzieląc ogólny potencjał wykształcenia na koniec badanego okresu przez liczbę pracowników na koniec tego okresu. 1.A.1999 2000 25% 4% 24% 25% 4% 24% 47% 47% 1997 1998 30% 3% 21% 24% 4% 26% 46% 46% Źródło: opracowanie własne na podstawie tabeli 11. Wskaźnik ogólnego potencjału wykształcenia wyraża 53 . Aby obliczyć średni poziom wykształcenia pracowników ZPB „Frotex" S. W ocenie Zarządu udział pracowników z wykształceniem wyższym jest za niski mimo tendencji zwyżkowej.

gdyż wskaźnik średniego potencjału wykształcenia oraz jego dynamika od kilku lat pozostają na niezmienionym poziomie.1 93.6 98.8 54 .3 89.0 98.1 83.7 10.wielkość załogi w osobolatach nauki szkolnej.7).A.8 103. Należy również stwierdzić.2 74. 17 273 17 026 16 701 15 596 14 369 12 876 10.9 103. Tabela 12.4 10.9 100.0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 Źródło: opracowanie własne na podstawie tabel nr 9 i nr 11.7 10.7 100.0 100. Jej wyniki potwierdzają opinię zarządu o zbyt małym zatrudnieniu osób z wyższym wykształceniem.9 102.2000 (w latach nauki szkolnej przypadający na jedną osobę) Rok WSKAŹNIK OGÓLNEGO POTENCJAŁU Poziom WYKSZTAŁCENIA Wskaźnik potencjału 1995=100% Rok 100. że wskaźnik średniego poziomu wykształcenia od roku 1997 jest dość niski (10.3 10.7 90.6 96. gdyż osiąga poziom jedynie wykształcenia zasadniczego.0 100.2 92.8 103. zaś wskaźnik średniego potencjału wykształcenia przedstawia liczbę osobolat nauki szkolnej przypadającej na jednego pracownika.7 10. Wskaźnik ogólnego i wskaźnik średniego potencjału wykształcenia w latach 1995 . przedstawia poniższa tabela.5 poprzedni=100% 98.8 103. Do obliczenia wskaźnika ogólnego potencjału nauki przyjmuje się następujące mnożniki odpowiadające liczbie lat nauki w poszczególnych poziomach wykształcenia: 1) wykształcenie wyższe 17 2) wykształcenie średnie 12 3) wykształcenie zasadnicze 11 4) wykształcenie podstawowe 8 Wyniki ogólnego i średniego potencjału wykształcenia dla pracowników Zakładów Przemysłu Bawełnianego „Frotex" S.0 100.6 WSKAŹNIK ŚREDNIEGO POTENCJAŁU WYKSZTAŁCENIA Poziom Wskaźnik potencjału 1995=100% Rok poprzedni=100% 100.

organizacyjnych. ponieważ wpływa zarówno na ilość produkcji i jej jakość. głównie ze Szwajcarii.A.4. należą: • • • • bawełna. ewidencyjnych i analitycznych związanych z regulacją oraz sterowaniem strumieniami i zasobami w całym procesie wytwórczym określany jest mianem gospodarki materiałowej41. s. a poprzez to na kształtowanie się kosztów i osiągany zysk. Zaopatrzenie materiałowo-surowcowe. Skowronek-Mielczarek: Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. s. Do podstawowych surowców zużywanych w procesie produkcji w Zakładach Przemysłu Bawełnianego „Frotex" S. a ich zużycie jest ciągle uzupełniane nowymi dostawami. W tej działalności stara się utrzymać optymalny poziom zapasów. między innymi z Uzbekistanu. A. Każde przedsiębiorstwo w trakcie swojej działalności zużywa surowce. Gospodarka materiałowa odgrywa bardzo ważną rolę w działalności produkcyjnej przedsiębiorstwa. Bawełna służy do produkcji 41 Z. a pochodzącym z krajów azjatyckich. barwniki i chemikalia. energię. Warszawa 1999. Wyd. Warszawa 2000. Difin. Istota gospodarki materiałowej polega przede wszystkim na zaspokajaniu potrzeb produkcyjnych przy jednoczesnej dążności do minimalizacji zużycia i eliminacji wszelkich zakłóceń w przepływie materiałów i surowców we wszystkich fazach procesu produkcyjnego42. Turkmenistanu i Kazachstanu. Zespól działań planistycznych. Świetlik: Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. 169 42 W. Leszczyński. Bawełna jest surowcem importowanym przez przedsiębiorstwo. materiały. części zamienne itp.46 55 . tkanina surowa. Wydawnictwo WSE. przędza.

Zużycie bawełny w latach 1995 . Wartość zużycia tej grupy surowców kształtuje się na poziomie około 8-9 mln. złotych rocznie. ZPB „Frotex" posiada własną przędzalnię w Podlesiu.0 21 231.2 18 150. LATA 1995 1996 1997 1998 1999 2000 ZUŻYCIE W TONACH 2 547 2 752 3 095 3 092 3 161 2 982 ZUŻYCIE W TYSIĄCACH ZŁ. której roczne zużycie waha się w granicach od 400 do 500 tys. W skład kolejnej grupy surowców (chemikalia) wchodzą takie związki jak kwasy. Jedynie przędza o bardzo wysokich parametrach technologicznych jest zakupywana od innych producentów krajowych.przędzy. Najmniejszy udział w grupie materiałów do produkcji ma tkanina surowa.3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych analitycznych ZPB"Frotex" Przędza jako podstawowy materiał do produkcji jest produkowana przez spółkę we własnej przędzalni. 14 443. woda utleniona.2000 r. głównie w Zawierciu i Lubaniu. która jest najbardziej zmodernizowanym wydziałem w spółce i należy do najnowocześniejszych w Polsce. z której następnie produkuje się wyroby finalne.3 16 953. Jej wielkość kształtuje się na poziomie około 10% ogólnego zużycia przędzy w procesie produkcyjnym w ciągu roku. 56 . ług sodowy. Zużycie bawełny w procesie produkcji na przestrzeni lat 1995-2000 przedstawia poniższa tabela: Tabela13.0 14 310. mydło w płynie oraz barwniki. złotych.1 18 429.

Analiza ekonomiczna jest instrumentem wspomagającym proces decyzyjny w zakresie inwestycji w majątek trwały.5. gdyż nie można go na bieżąco dopasowywać do poziomu wykorzystywanych mocy produkcyjnych. R. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie WAE Wrocław 1998 s. Rozwój majątku trwałego odbywa się w długim czasie na skutek długofalowych i strategicznych decyzji i wymaga zaangażowania dużych kwot pieniężnych. Świetlik: Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. T. Wydawnictwo WSE. Jest mało elastyczny. Gospodarowanie majątkiem trwałym. Gospodarowanie środkami trwałymi rozpoczyna 43 L. Duraj. pozwala ocenić jego produktywność w wymiarze długookresowym i operacyjnym. s. Bednarski. ewidencją. Majątek trwały jest zaangażowany w przedsiębiorstwie przez okres dłuższy niż rok. że jest on obarczony dużym ryzykiem. Waśniewski. wykorzystaniem. J. Wersty. Są także nośnikiem postępu technicznego i unowocześniania organizacji produkcji. Kurtys. B. Warszawa 1999. Środki trwałe stanowią podstawowy składnik potencjału wytwórczego podmiotów gospodarujących i jako takie w zasadniczy sposób decydują o ich możliwościach produkcyjnych43.82 57 . Te cechy powodują. Celem gospodarowania środkami trwałymi jest takie ich wykorzystanie aby przy najmniejszym ich zużyciu osiągnąć optymalny efekt nie tylko w postaci jakościowo dobrej produkcji ale także minimalnych kosztów44. Dlatego też ich stan i rozwój oraz wartość techniczna i poziom wykorzystania są determinantami działalności każdego przedsiębiorstwa. likwidacją i odtworzeniem. Środki trwałe mają charakter środka substytucyjnego w stosunku do siły roboczej. Gospodarka środkami trwałymi obejmuje całość zagadnień techniczno organizacyjnych i ekonomicznych związanych z ich pozyskiwaniem.193 44 W. E. Uczestnicząc w wielu cyklach działalności stopniowo się zużywa i przenosi w ten sposób część swojej wartości na wytworzone dobra i usługi. Borowiecki.

finansowy majątek trwały. Są również środki trwałe o charakterze nieprodukcyjnym. Zalicza się także do niego należności długoterminowe. W bilansie środki trwałe 45 Z. Leszczyński. Kryterium zastosowania dzieli go na majątek produkcyjny i finansowy zaś kryterium prawa własności na własny i obcy. a w nim środki trwałe gdyż obok ludzi są podstawowym czynnikiem wytwórczym. s. Majątek rzeczowy jest podzielony na pięć grup (grunty własne. które nadają się do gospodarczego wykorzystania. znaki towarowe. udziały i akcje. Wszystkie środki trwałe charakteryzują się tym. Warszawa 2000. Difin. prawa autorskie. W skład finansowego majątku trwałego wchodzą: papiery wartościowe. 112 58 . urządzenia techniczne i maszyny. lokaty kapitałowe oraz udzielone pożyczki długoterminowe. pozostałe środki trwałe) a podstawą ich podziału jest klasyfikacja rodzajowa. Do tej grupy zaliczamy między innymi prawo wieczystego użytkowania gruntu. a część obsługuje procesy pomocnicze. Majątek trwały można różnie sklasyfikować w zależności od przyjętego kryteńum. która w tej grupie stanowi najważniejszy składnik. Wyd. się nabyte przez przedsiębiorstwo prawa majątkowe. Majątek trwały przedsiębiorstwa obejmuje trzy podstawowe grupy45: rzeczowy majątek trwały. A. budynki i budowle. programy komputerowe a także wartość firmy. Skowronek-Mielczarek: Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Każdy środek trwały spełnia w przedsiębiorstwie różne funkcje.OOzł. wartości niemateńalne i prawne. środki transportu. Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza.się od momentu podjęcia decyzji o ich zakupie lub wytworzeniu we własnym zakresie do momentu ich likwidacji. że ich okres użytkowania jest dłuższy niż jeden rok. Część środków uczestniczy w podstawowej działalności i ma przeznaczenie produkcyjne lub usługowe. a wartość początkowa wynosi co najmniej 3500. Podstawowe znaczenie w strukturze majątku trwałego ma majątek rzeczowy.

9 0.0 2 378. która jest różnicą między wartością początkową środka trwałego a jego dotychczasowym umorzeniem.9 11 752. środki transportu e.9 42 557.są ujmowane w kwocie netto.4 22 838.2 Tabela 15.2 847.4 143. Rzeczowy majątek trwały a.9 15 461.2 507.0 717. Wielkość strukturę oraz dynamikę majątku trwałego przedsiębiorstwa „Frotex" przedstawiają poniższe tabele: Tabela 14.8 526.2 21 165.1 27 214. Należności długoterminowe 4. Wartości niematerialne 2.8 7 865. Wielkość majątku trwałego w przedsiębiorstwie ZPB „Frotex" w latach 1995-1999.8 383.4 0.7 406.0 10 926.0 10 146.1 26 849.5 169.0 10 618.9 0.0 360.0 9 499.0 9 983.8 0.5 0.9 356.0 332.0 75.0 0.9 301.0 10 312. Majątek trwały 1.4 21 351. budynki i budowle c.7 101. grunty b.0 1.5 0. urządzenia techniczne i maszyny d.0 0.5 1.5 0. Struktura środków trwałych w ZPB „Froteg" w latach 1995-1999 59 . ZŁ WYSZCZEGÓLNIENIE 1995 I.0 2.4 20 829.8 1.3 306.5 129.8 63.2 8. Są to między innymi wskaźniki dynamiki i wskaźnik produktywności majątku trwałego. Majątek finansowy 1996 1997 1998 1999 20 840.1 254.9 788. zaliczki na poczet inwestycji 3. Podstawowym instrumentem analizy środków trwałych są wskaźniki ekonomiczne charakteryzujące najogólniej efektywność gospodarowania tymi środkami.0 0. WIELKOŚĆ MAJĄTKU W TYS.1 937.5 364. Wskaźniki dynamiki pozwalają ocenić kierunek i tempo zmian w strukturze środków trwałych zaś wskaźnik produktywności określa efekty produkcyjne jakie można uzyskać z posiadanych zasobów środków trwałych w określonym czasie.1 168.1 109. inwestycje rozpoczęte g.5 24.9 27 491. pozostałe środki trwałe f.7 39 338.9 22 865.

Wartości niematerialne 2.1 90.2 0.4 57.4 26694.0 47.0 109.0 109.6 0.0 100.9 6.9 349.9 1.4 42.1 0.4 0.0 46. urządzenia techniczne i maszyny d.5 38.STRUKTURA MAJĄTKU WYSZCZEGÓLNIENIE 1995 I.1 2378.8 4.0 100. środki transportu e.7 290.3 0.0 100. środki transportu e.6 4.2 3960.9 1.0 100.0 100. inwestycje rozpoczęte g.2 4.5 1.4 0.0 23.4 118.9 297.0 1.3 120.9 0.3 0.4 0.0 94. pozostałe środki trwałe f. grunty b.0 0.0 0. urządzenia techniczne i maszyny d. Majątek trwały 1.0 5.6 1.5 37. pozostałe środki trwałe f.0 38.9 0.4 0.0 2. inwestycje rozpoczęte g.5 128.6 159.0 0.0 100.8 92.9 47.8 69.0 100.3 0.0 0.5 3.2 Tabela 16.6 0.0 100.7 75. Majątek trwały 1. budynki i budowle c. Należności długoterminowe 4.5 0. Rzeczowy majątek trwały a.6 0.3 1.5 1300.0 101.6 111.1 57.5 0. grunty b.5 78.7 1.2 44. Majątek finansowy 100.7 Źródło: wszystkie trzy tabele zostały opracowane na podstawie tabeli Nr 14 60 .0 100.6 0.0 92.5 109.5 51.0 102.4 0.0 0. Majątek finansowy 1996 1997 1998 1999 100. zaliczki na poczet inwestycji 3.8 141. Dynamika majtku trwałego w ZPB „Frotex" w latach 1995-1999 DYNAMIKA MAJĄTKU 1995=100% WYSZCZEGÓLNIENIE 1995 I.6 4334.2 0.0 0.4 98. zaliczki na poczet inwestycji 3.8 130.9 0.8 1.0 0.0 1.5 1.5 99.4 84.0 100.0 0.7 188.0 100.4 196.6 131.7 0.0 0.0 94.0 0.0 100.4 0. budynki i budowle c.0 100.0 100.0 52. Należności długoterminowe 1996 1997 1998 1999 100. Wartości niematerialne 2.5 206.0 25.0 100.0 204.1 99. Rzeczowy majątek trwały a.0 0.3 149.0 121.

Biorąc pod uwagę charakter działalności przedsiębiorstwa należy ocenić taki fakt za prawidłowy.1. gdyż w modernizacji upatruje parku maszynowego i postępie Od technologicznym firma swoją przewagę konkurencyjną. Zauważyć można także bardzo korzystne zjawisko związane z rozwojem materialnej bazy przedsiębiorstwa . którego udział systematycznie rośnie w czasie. Majątek finansowy oraz należności długoterminowe nie stanowią istotnego składnika majątkowego. 3. Zwiększanie się wartości środków z grupy maszyny i urządzenia techniczne świadczy o realizowanym w przedsiębiorstwie postępie technicznym oraz o ciągłych procesach odnowy i modernizacji parku maszynowego. że nie zmieniają się one w wymiarze ilościowym. których udział jest coraz większy. a ich wartość zmniejsza się na skutek corocznego umorzenia. W strukturze rzeczowego majątku widoczna jest tendencja do: a. przy czym w większym stopniu zaobserwowano go w odniesieniu do rzeczowego majątku trwałego. Zwiększa się zaangażowanie przedsiębiorstwa w wartościach niematerialnych i prawnych. zwiększania udziału pozostałych środków trwałych. Oznacza to. W badanym okresie nastąpił wzrost nominalnej wartości majątku.świadczą o tym ponoszone 61 . Jest to bardzo ważne dla spółki. zmniejszania się dominującego w 1995 roku udziału budynków i budowli. nowoczesnej linii technologicznej zależy jakość produkowanych wyrobów. b. 2. Dominującym składnikiem majątku trwałego jest jego rzeczowy składnik. Jest to zjawisko bardzo pozytywne albowiem widoczne jest zmniejszanie się wartościowego wymiaru grupy budynków i budowli. 4.

Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” PWN Warszawa 1998r. Wśród nich można wyróżnić47: 1) inwestycje odtworzeniowe. środków transportu. o jego udziale w rynku jak również o możliwości gromadzenia zysku.polegające na zastępowaniu zużytych lub przestarzałych urządzeń nowymi 46 M. jej jakości i stli asortymentowej. Wszystko to dokonuje się w przedsiębiorstwie poprzez realizację określonych przedsięwzięć rozwojowych. Jachna „Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych” wydanie drugie PWN Warszawa 1998r. obniżki kosztów. a także wspólnych inwestycji.189 47 M. lokowania nadwyżek kapitału poza firmą macierzystą czy też innych form działania46. urządzeń. Trafność tych decyzji decyduje o konkurencyjności przedsiębiorstwa. a efekty z jego zaangażowania są widoczne dopiero po pewnym czasie. Sierpińska T.. jak też powiązań z innymi firmami. 189 – 190. Istnieje szereg rodzajów przedsięwzięć inwestycyjnych. s. zmiany źródeł zaopatrzenia i kierunków zbytu. Sierpińska T. Jest to niewątpliwie tendencja pozytywna w rozwoju przedsiębiorstwa. s. 6. Inwestycje związane są z odtworzeniem i rozbudową maszyn.nakłady inwestycyjne. Przedsięwzięcia rozwojowe mogą dotyczyć zarówno zmian wielkości produkcji. Przedsięwzięcia te wymagają zgromadzenia odpowiedniego kapitału. 62 . Postęp techniczno-produktowy Jednym z podstawowych warunków ciągłej ekspansji przedsiębiorstwa jak również zapewnienia sobie pozycji na rynku jest umiejętność podejmowania optymalnych decyzji dotyczących rozwoju flamy i źródeł jego finansowania.

zarówno w czasie peacy.2) inwestycje modernizacyjne.obejmujące dwa rodzaje przedsięwzięć: a) mające na celu zwiększenie szeroko rozumianego potencjału produkcyjnego w znaczeniu wydajności parku maszynowego. tworzeniem funduszy służących finansowaniu badań naukowych. 3) inwestycje innowacyjne. 7) inwestycje dotyczące interesu publicznego.in.ofensywnym. dotychczas nie znanych potrzeb 5) inwestycje strategiczne o charakterze defensywnym. 4) inwestycje rozwojowe. Spośród wszystkich inwestycji 63 .służące zapewnieniu możliwie najlepszych warunków personelowi fumy. szeroko rozumianym mecenatem przedsiębiorstw w dziedzinie kultury. Niektóre z nich są realizowane zgodnie z przepisami prawa np. b) służące wdrażaniu do produkcji nowych wyrobów.nastawione głównie na zmniejszenie kosztów wytwarzania wyrobów i przeprowadzane zazwyczaj łącznie z inwestycjami odtworzeniowymi. niektóre zaś służą dobremu wizerunkowi firmy.obejmujące m. rozwoju sieci handlowej. inwestycje związane z ochroną środowiska. Nie wszystkie wyżej wymienione rodzaje inwestycji przynoszą przedsiębiorstwom bezpośrednie korzyści. ofensywnym i defensywno . lepiej zaspokajających istniejące potrzeby potencjalnych nabywców lub powodujących powstawanie nowych.służące modyfikacji wytwarzanych dotychczas wyrobów. zróżnicowania kanałów dystrybucji. 6) inwestycje dotyczące ustroju społecznego. jak i poza nią. edukacji itp. wydatki związane z ochroną środowiska naturalnego.

Rok 1996 to okres zakończenia modernizacji Wydziału Przędzalni w Podlesiu. dzięki czemu możliwe było przywrócenie życia biologicznego w sąsiedniej rzece. Efekty jakie uzyskano w jej wyniku to: . Osiągnięcie efektu ekologicznego uwolniło Spółkę od zagrożenia związanego z naliczeniem kar na rzecz Wydziału Ochrony Środowiska w kwocie 2 mln zł.7% do 91. co spowodowało zaliczenie jej do II klasy czystości. Ogólne nakłady na tę inwestycje wyniosły 5 765 tys. Efekt ekologiczny uzyskano we wrześniu 1996 roku. jak również od innych negatywnych konsekwencji związanych z natychmiastową wymagalnością zwrotu zaciągniętych pożyczek z funduszy celowych. Konieczność odejmowania różnego rodzaju inwestycji dostrzeżono również w ZPB „Frotex" S.wzrost produkcji przędzy ze 190 ton średnio w miesiącu przed modernizacją do 230-250 ton miesięcznie po modernizacji . które gwarantują rozwój przedsiębiorstwom. Niezaprzeczalnym faktem było zaprzestanie postrzegania Frotexu jako największego „truciciela" środowiska. Podejmowane decyzje inwestycyjne dotyczyły głównie postępu techniczno produktowego jak również działań związanych z ochroną środowiska.najważniejsze są te.A. zł. kształtują możliwości produkcyjne i determinują przyszłą pozycje na rynku.spadek kosztów jednostkowych średnio 0 około 4% . w Prudniku.zdecydowana poprawa warunków pracy poprzez likwidację zapylenia W roku 1997 podjęto szereg działań w zakresie unowocześnienia i rozszerzenia asortymentu produkcji. tkanin ścierkowych 64 .3% .znaczna poprawa jakościowa produkowanej przędzy .wzrost udziału ( tańszej od kupowanej z zewnątrz) przędzy własnej z 72. naturalnego. W 1996 roku doprowadzono oczyszczalnię ścieków do pełnej zdolności technologicznej. Inwestycja ta kosztowała 4 298 tys zł. Wprowadzono do produkcji szereg nowych asortymentów między innymi tkanin obrusowych Ewita. którą oddano do użytku w 1995 roku.

przeznaczonych na osnowy pętelkowe w celu podniesienia walorów użytkowych. tj. Stan techniczny posiadanych wybijanek był bardzo zły. Do najważniejszych realizowanych w tym czasie przedsięwzięć należały: • budowa składowiska żużla Konieczność jego budowy wynikała z decyzji Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Opolu. W roku 1997 nakłady inwestycyjne wyniosły 2 357 tys zł. zmiękczając je na suszarce ramowej. na mocy której zakład został zobowiązany do właściwego zagospodarowania i eksploatacji żużla i odpadów. W ostatnim kwartale omawianego okresu rozpoczęto prace nad wdrożeniem do produkcji tkaniny drelichowej z wykończeniem niepalnym i antyelektrostatycznym oraz przędz mieszankowych z udziałem włókna wiskozowego modalnego. W tymże roku wprowadzono nową technologię wykończenia tkanin frotte. wodochłonności i wybarwienia. uzyskując lepszą kolorystykę i uchwyt tkaniny. czego wynikiem była duża awaryjność. W 1997 roku wykonano łącznie 360 nowych wzorów. wprowadzono w przedsiębiorstwie wiele nowości wzorniczo . co było możliwe dzięki poczynionym inwestycjom. Budowa składowiska pozwoliła na uniknięcie przewidzianych kar za zatruwanie środowiska.kolorystycznych. • zakup wybijanki kart żakardowych Inwestycja ta miała charakter odtworzeniowy. Równolegle do prac nad nowymi asortymentami.Kiwi. z czego za zakupy maszyn i urządzeń wydatkowano 1 161 tys zł. • zakup fulardu zimnozwojowego Fulard przeznaczony został na Wydział Wykańczalni i umożliwił osiągnięcie następujących efektów: 65 .. tkanin płaszczowych frotte Pegaz oraz tkanin ręcznikowych frotte Tulipan.

Efektem inwestycji była poprawa organizacji pracy i zmniejszenie stanu zatrudnienia. • zakup suszarki EB-60 Potrzeba zakupu suszarki wiązała się z potrzebą produkcji wyrobów tamblowanych. • zakup oprogramowania i sprzętu komputerowego Wdrożone zostały programy TETA. Uruchomiona została także sieć komputerowa na Wydziale Przędzalni w Podlesiu.Techniczne Przygotowanie Produkcji.pozwolił na zmniejszenie zużycia pary wodnej w procesie barwienia oraz uzyskanie dobrego jakościowo wybarwienia. . zmniejszenie usług powierzanych 66 . • zakup maszyn konfekcyjnych Inwestycja ta związana była z modernizacją Oddziału Szwalni na Wydziale Konfekcji i spowodowała poprawę jakości. co spowodowało obniżenie kosztów. Zlecono także opracowanie koncepcji nowej organizacji pracy wydziału.System Finansowo-Księgowy i System Gospodarka Materiałowa. Badania marketingowe wykazały wzrost zainteresowania rynku tkaninami frotte zmiękczonymi w procesie tamblowania. co miało upływ na uciążliwość ścieków. • modernizacja Wydziału Konfekcji Modernizacja tego wydziału wiązała się z zakupem automatów do rozkroju i obszywania poprzecznego ręczników. ..wyeliminował z procesu barwienia sól kuchenną. Do ważniejszych inwestycji w 1998 roku należały: • zakup kolejnego fulardu zimnozwojowego Była to inwestycja o wartości 1 141 830 zł. Opracowany został harmonogram i rozpoczęto wdrożenie systemu TETA.dał możliwość barwienia krótkich serii produkcyjnych.

zużytych.unowocześnienie parku maszynowego.podwykonawcom.zastąpienie 18 starych maszyn siedmioma wydajnymi skręcarkami i jedną zdwajarką. . • zakup krosna gładkiego Zakupiono krosno włoskiej firmy Somet wraz z maszyną żakardy firmy Staubli. zmniejszenie zatrudnienia i wprowadzenie systemu czterobrygadowego.obniżenie ilości przędzy resztkowej przez dokładne odmierzanie przędzy w procesie przewijania i skrecania. Pozwoliło to uruchomić kolekcję produkcji obrusowej odpasowanej na bazie 67 . a tym samym na poprawę jakości wyrobów. . . prawidłową i terminową pracę w zakresie odtworzenia i bicia wzorów jak również na wyeliminowanie błędów podczas cyklu produkcyjnego.zmniejszenie zatrudnienia. Pozwoliła na . Wartość inwestycji. energochłonnych maszyn. • zakup skręcarek dwuskrętowych oraz zdwajarki Była to inwestycja odtworzeniowa polegająca na wymianie starych. . Zakup nowej maszyny umożliwił wyeliminowanie błędów w perforacji wzorów. Wartość inwestycji 127 555 zł. • zakup wybijanki kart żakardowych Była to inwestycja odtworzeniowa polegająca na wymianie starych zużytych wybijanek produkcji bułgarskiej. Realizacja tej inwestycji pozwoliła na zastąpienie pojedynczych główek szyjących automatycznymi maszynami do cięcia wzdłużnego oraz szycia wzdłużnego i poprzecznego. Wartość inwestycji.3 612 424 zł.uruchomienie czterobrygadowego systemu pracy.2 062 328 zł.

Na dotychczasowym parku maszynowym produkcja tego typu wyrobów nie była możliwa. Firma realizując przyjętą strategię stała się wiodącym producentem przemysłu włókienniczego w Polsce. W 1998 roku zmodernizowano sklep firmowy poprawiając jego wystrój i tym samym podnosząc standard obiektu. Lata 1999 i 2000 były kolejnym okresem realizacji programu inwestycyjnego firmy stanowiącego część programu strategicznego. 68 .wzorów Frankla tj. są wynikiem planowania strategicznego mającego na celu skuteczna walkę z konkurencją oraz umocnienie pozycji rynkowej firmy. Wartość inwestycji.A. Do najważniejszych przedsięwzięć inwestycyjnych zrealizowanych w tych latach należą: • zakup przewijarek • zakup krosien z maszynami żakarda • zakup klimatyzacji i budowa kompresorowni • zakup snowadła • zakup aparatów barwiarskich • inwestycje w rozwój sprzedaży i sieć dystrybucji Inwestycje realizowane w ZPB „Frotex" S. Dotychczasowe działania pozwoliły firmie na wzrost udziału w rynku. kolekcji ekskluzywnej o bardzo wysokiej jakości. Nakłady rzeczowe na inwestycje poniesione w tym okresie wyniosły 19.4 mln zł.580 790 zł. wzrost poziomu konkurencyjności oraz na obniżenie kosztów produkcji.

Wydawnictwo AE. Wpływa przede wszystkim na wielkość zatrudnienia.A. Wpis do Rejestru Handlowego. 48 J. Wrocław 1998. Sposób ich połączenia może być rozpatrywany z punktu widzenia różnych elementów i powiązań występujących między nimi. Ustawy i przepisy nadrzędne zewnętrzne.207 69 . na podstawie którego działa przedsiębiorstwo „Frotex" S. Do podstawowych aktów prawnych regulujących sposób zachowań i obowiązujący w Spółce należą: Kodeks Handlowy. jest regulamin organizacyjny określający wewnętrzną organizację przedsiębiorstwa. pracownikami. s. Struktura organizacyjna w bardzo dużym stopniu oddziaływuje na przedsiębiorstwo. do osiągnięcia celu. Do najważniejszych powiązań w strukturze organizacyjnej należą powiązania między ludźmi.7. Czynnikami. uprawnień. że przyczyniają się one do jej powodzenia. regulaminy organizacyjne. jaki sobie stawia48. Regulamin Zarządu Spółki. odpowiedzialności i współpracy poszczególnych komórek i stanowisk oraz inne szczegółowe regulacje. Podstawowym aktem prawnym. Regulamin Rady Nadzorczej. Kodeks Pracy. którzy zajmują różne stanowiska i wchodzą w skład różnych komórek organizacyjnych. System organizacji i zarządzania Przedsiębiorstwo jest instytucją składającą się z wielu elementów powiązanych z sobą w ten sposób. Statut Spółki. Strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa przedstawiają zazwyczaj schematy. Lichtarski: Podstawy nauki o przedsiębiorstwie. które kształtują powstawanie struktury organizacyjnej jest podział pracy jak również złożoność i wzrost danego przedsiębiorstwa. karty obowiązków. działającego pod nazwą Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex" Spółka Akcyjna. na realizację strategii przedsiębiorstwa oraz na poziom kosztów.

70 . w tym emisji nowych akcji. Działa zgodnie z zatwierdzonym statutem oraz uchwalonym Regulaminem Rady Nadzorczej i Regulaminem Zarządu Spółki. • • • • zmiana Statutu Spółki. ustalonym przez Zarząd Spółki w porozumieniu z Radą Nadzorczą. A nr 959/95 z dnia 29 września 1995 roku wraz z późniejszymi zmianami. bilansu oraz rachunku zysków i strat za poprzedni rok obrachunkowy. zbycie przedsiębiorstwa spółki. rozwiązanie Spółki. Spółka wpisana jest do rejestru handlowego postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu. Dział B/RHB 1388. • podejmowanie uchwał o podziale zysku lub o pokryciu strat. a także w oparciu o ustawę z dnia 30 kwietnia 1993 roku o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji.Spółka działa w oparciu o Kodeks Handlowy oraz Statut Spółki-Akt Notarialny Rep. emisja obligacji. Władzami Spółki są: • Rada Nadzorcza • Walne Zgromadzenie • Zarząd Spółki Walne Zgromadzenia może podejmować uchwały w sprawach objętych porządkiem obrad. • kwitowanie władz Spółki z wykonania przez nie obowiązków. Do kompetencji Walnego Zgromadzenia należy: • rozpatrywanie i przyjmowanie sprawozdań Zarządu Spółki.

Rada Nadzorcza jest stałym organem nadzoru Spółki. Występuje tu polączenie funkcji: 71 . badanie i opiniowanie wniosków Zarządu co do zasad podziału zysku. regulaminu organizacyjnego oraz innych wewnętrznych regulaminów spółki. Do kompetencji RN należy: • badanie rocznego bilansu. a także rachunków zysku i strat oraz zapewnienie ich weryfikacji przez biegłych rewidentów. planów finansowych i marketingowych Spółki. Jej postępowanie określa regulamin RN przez nią uchwalony. • badanie co roku i zatwierdzanie planów działalności gospodarczej. w szczególności w zakresie praw majątkowych i zawierania umów. • ustalania i odwoływania prokury Ogólne zasady zarządzania spółką oparte są na kolegialnym funkcjonowaniu Zarządu Spółki oraz na zasadzie jednoosobowego kierownictwa. • zwoływania zwyczajnych i nadzwyczajnych Walnych Zgromadzeń z własnej inicjatywy lub na pisemny wniosek Rady Nadzorczej. • badanie i opiniowanie sprawozdań Zarządu. • • powoływanie. Zarząd Spółki jest jej organem wykonawczym i kieruje działalnością przedsiębiorstwa. Zarząd pod przewodnictwem Prezesa Zarządu zarządza spółką i reprezentuje ją na zewnątrz. zawieszanie i odwoływanie członków Zarządu. • ustalania organizacji przedsiębiorstwa. W szczególności Zarząd Spółki posiada uprawnienia do: • składania i przyjmowania oświadczeń woli w imieniu spółki. Odpowiada on za prowadzenie spraw spółki przed Radą Nadzorczą i Walnym Zgromadzeniem.

Dyrektor Generalny wykonuje swoje funkcje przy pomocy dyrektorów pionów funkcjonalnych i kierowników komórek organizacyjnych. wyodrębnione są następujące pony organizacyjne: 1) pion Dyrektora Generalnego (DG). EK. Nr 8) ZPB „Frotex" S.Dyrektora ds. 5) Model postępowania ukształtowany poprzez niepisane i niesformalizowane elementy kultury organizacyjnej definiuje standaryzacja. któremu podlega: GI. EI. 2) specjalizacja funkcjonalna określa podział funkcji działalności pomiędzy poszczególne komórki organizacyjne w przedsiębiorstwie Spółce. System organizacyjny przedsiębiorstwa charakteryzuje się pięcioma wymiarami struktury organizacyjnej: 1) konfiguracja strukturalna określa nazwy komórek organizacyjnych i zależności hierarchiczne i oraz wzajemny stosunek wzajemnie komórek ze sobą organizacyjnych stanowisk instancyjnych zintegrowanych i powiązanych. GSI.• Prezesa Zarządu. GP. GB. 3) centralizacja określa podział kompetencji na poszczególne stanowiska instancyjne i komórki organizacyjne. G3. 2) pion Dyrektora Ekonomicznego (DE). 72 .A. W strukturze organizacyjnej (Rys. 4) formalizacja określa sposób postępowania w organizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami wewnętrznymi i zewnętrznymi. któremu podlega: EC. określony w podstawowych dokumentach organizacyjnych. techniczno-produkcyjnych.Dyrektora Generalnego • Członka Zarządu. GZ.

biuro. HS. któremu pocllega: TO. Techniczna-Produkcyjnych (DT). TW. TR. grupa. HE. W strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa Spólki występują następujące komórki organizacyjne: wydział. TT. Funkcje działalności zawarte w katalogu oznaczone są kodem czterocyfrowym i stanowią układ podstawowy. magazyn i warsztat. dział. TC. Specjalizacja funkcjonalna oparta jest na katalogu funkcji działalności obowiązującym w Spółce. któremu podlega: HH. który zawiera wszystkie zadania realizowane w komórkach organizacyjnych. TE. 73 . sekcja. TK. HM. 4) pion Dyrektora Handlowego (DH). TP. HL. służba.3) pion Dyrektora ds.

Strategii i Rozwoju DT Dyrektor Techniczno .GZ Biuro Zarządu DG Dyrektor Generalny GP Dział Polityki Personalnej GJ Pełnomocnik ds. Struktura organizacyjna ZPB „Frotex” Wydział Wykończalni TK Wydział Konfekcji 74 . Jakości i Zarządzania Środowiskowego GI Dyrektor ds.Produkcyjny DH Dyrektor Handlowy HE Dział Eksportu DE Dyrektor Ekonomiczny EC GSI Dział Inwestycji i Postępu Technicznego GB Służba BHP TO Dział Przygotowania Produkcji Dział Controllingu i Budżetowania TC Dział Techniczny HH Dział Marketingu I Polityki Handlowej EK Dział Księgowości – Główny Księgowy TR Zakładowa Służba Ratownicza HL Dział Logistyki EI Dział Informatyki TE Wydział Elektrociepłowni HM Magazyn Handlowy TP Wydział Przędzalni HS Dział Sprzedaży TT Wydział Tkalni TW Rysunek 7.

W pionach funkcjonalnych spółki realizowane są następujące grupy funkcji: W pionie Dyrektora Generalnego: .realizacja polityki personalnej i socjalnej.Układ podstawowy przeznaczony jest do koordynacji pracy kierownictwa ogólnego i określa podział funkcji pomiędzy komórki organizacyjne oraz samodzielne stanowiska instancyjne i jest ściśle powiązany ze strukturą organizacyjną.polityka finansowa i kredytowa.realizacja inwestycji.utrzymanie systemu jakości i systemu środowiskowego.kontrola gospodarcza. .. . Istnieje możliwość rozszerzenia funkcji układu podstawowego z czterema cyframi na czynności oznaczone pięcioma cyframi. .prowadzenie dokumentacji organizacyjno-prawnej oraz obsługa prawna.doskonalenie systemu zarządzania.obsługa administracyjna przedsiębiorstwa. . . . . .rachunkowość finansowa i zarządcza.. .formułowanie długookresowe.przepływy pieniężne i realizacja operacji pieniężnych. - celów strategicznych i planowanie formułowanie celów polityki personalnej. . W pionie Dyrektora Ekonomicznego: .rozwój produktów. 75 .

gospodarka wodno-ściekowa..marketing operacyjny.wywiad gospodarczy.koordynacja i rozlicznie usług remontowych.doskonalenie procesów technologicznych.koszty i rachunkowość materiałowa.zaopatrzenie i gospodarka magazynowa. W pionie Dyrektora ds.handel zagraniczny.analizy ekonomiczne. .zabezpieczenie techniczne produkcji. .sprzedaż krajowa.logistyka. .polityka handlowa.gospodarka majątkiem trwałym. . . . . . Techniczno-Produkcyjnych: - planowanie i przygotowywanie produkcji.gospodarka magazynowa. .zaopatrzenie surowcowe i techniczne.transport. 76 . .ewidencja majątku i inwestycji kapitałowych. . . . . . . W pionie Dyrektora Handlowego: .

Wszystkie komórki organizacyjne mają obowiązek ścisłej współpracy na rzecz całego przedsiębiorstwa w zakresie przestrzegania przepisów. 77 . Komórką organizacyjną w Spółce kieruje kierownik i odpowiada bezpośrednio przed kierownikiem wyższego szczebla za całokształt powierzonych mu zadań. Kierownik sprawuje swoją funkcję przez wykorzystanie swoich uprawnień decyzyjnych i kontrolnych. 2) Zakładowy Układ zbiorowy Pracy. oraz za wyniki pracy komórki oraz podległych mu pracowników. finansowo-księgowych i innych. Obowiązki poszczególnych pracowników v~rynikają z listy funkcji realizowanych w komórce organizacyjnej. Pracownicy na stanowiskach wykonawczych otrzymują polecenia służbowe od bezpośredniego przełożonego i ponoszą wobec niego odpowiedzialność za całokształt wykonywanych funkcji działalności i czynności. 3) Regulamin Pracy. określonych zakresem realizowanych funkcji. którzy są odpowiedzialni za wykonanie powierzonych im zadań oraz posiadają uprawnienia i kompetencje w zakresie ich wykonywania. Działalność przedsiębiorstwa zgodną z prawem wyznaczają: 1) Regulamin Organizacyjny. Zakres działania komórek organizacyjnych pionów funkcjonalnych określają „Listy funkcji realizowanych w komórce". Pionami funkcjonalnymi kierują dyrektorzy.- pomiary i automatyka. wynikających z zakresu działania komórek organizacyjnych. wykonywania zarządzeń i poleceń dyrektora Generalnego oraz dostarczania materiałów liczbowych i opisowych niezbędnych do sporządzania obowiązujących sprawozdań statystycznych.

Pozostałe uregulowania wewnętrzne przedsiębiorstwa sporządzane są w formie: • • • • • zarządzeń poleceń aneksów instrukcji poleceń wewnętrznych 78 . Księga Służb zawiera szczegółowe schematy konfiguracji struktury organizacyjnej komórek organizacyjnych w tych komórkach oraz karty służby dla pracowników na stanowiskach nierobotniczych. Regulamin Kontroli Wewnętrznej określa organizację oraz zasady. Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy określa warunki jakim odpowiada treść stosunku pracy oraz ustala zasady precyzowania tych warunków. 5) Instrukcja Obiegu i Kontroli Dokumentów. który określa wewnętrzną organizację Spółki. Regulamin Organizacyjny jest podstawowym dokumentem. władz i ich kompetencji oraz zasad organizacji i zarządzania. Instrukcja Obiegu i Kontroli Dokumentów reguluje obieg i zakres operacji i kontroli wykonawczej na poszczególnych dokumentach występujących w Spółce we wszystkich komórkach organizacyjnych. tryb i sposób działania kontroli wewnętrznej. Postanowienia regulaminu dotyczą wszystkich pracowników przedsiębiorstwa. 7) Pozostałe uregulowania prawne. 6) Regulamin Kontroli Wewnętrznej.4) Księga Służb. Regulamin Pracy określa porządek procesu pracy oraz prawa pracodawcy i pracowników. Zawiera informacje dotyczące podstaw jej funkcjonowania.

Wyszczególnienie % zł 1996 Tys. zł % % % % % Kraj Eksport Przychody ze sprzedaży Zródło: opracowanie własne na podstawie ewidencji księgowej ZPB "Frotex" za okres 95-00 Rysunek 8. Tabela 17. zł 1999 Tys. Firma Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex" Spółka Akcyjna kieruje swoje wyroby na dwa rynki: 1) rynek krajowy 2) eksport Strukturę udziału według rynków zbytu w latach 1995-2000 przedstawia tabela oraz rysunek. których dokonano ogólnej analizy struktury rynków zbytu. Struktura przychodów ze sprzedaży według rynków zbytu w latach 19952000. 1995 Tys.8. zł 1997 Tys. Wskaźniki dynamiki struktury przychodów wg rynków zbytu w latach 19952000 w cenach bieżących 79 . zł 1998 Tys. na podstawie. Struktura przychodów ze sprzedaży według rynków zbytu w latach 1995-2000 Uzupełnić – wklej zeszyt 2!!!!!!!!!!!!! Tabela 18. zł 2000 Tys. posługując się kategorią przychodu ze sprzedaży na poszczególne rynki. Następna tabela to wskaźniki dynamiki. Rynki zbytu.

2 161.2 127. W roku 1998 Frotex zanotował najwyższe obroty w sprzedaży na kraj i eksport w stosunku do roku 1995.9 Źródła: opracowanie własne na podstawie tabeli Nr 17 2000 126. Było to możliwe dzięki wprowadzeniu nowych produktów w poszczególnych asortymentach oraz ciągłej dbałości o to .0 118. wskaźników dynamiki wykazuje.8 Eksport 100. Łotwy.5 142. natomiast w eksporcie prawie podwojono obroty. Estonii i Belgii. w którym zarówno na rynku krajowym jak i na rynku zagranicznym zanotowano wzrost sprzedaży. aby wyroby „Frotexu" kojarzone były z wyrobami o najwyższych parametrach jakościowych w branży. Sprzedaż eksportowa na poszczególne kraje przedstawiała się następująco: Tabela Nr 19 Sprzedaż eksportowa z podziałem na poszczególne kraje w latach 1996-2000 Kraj 1996 wykonanie Sprzedaż Udział 1997 wykonanie Sprzedaż Udział 1998 wykonanie Sprzedaż Udział 1999 wykonanie Sprzedaż Udział 2000 plan Sprzedaż Udział 80 .6 182. Szacunkowy udział w rynku produktów Frotexu wyznaczony w oparciu o ogólnopolskie badania rynkowe przeprowadzone przez agencje „Pentor" i „Demoskop" wynosił około 35 °lo. Fakt ten spowodowany został generalnie spadkiem siły nabywczej pieniądza jak również trudnościami w sprzedaży i terminowym uzyskaniu zapłat za sprzedany towar.0 138.5 146. że lata 1995-1998 to okres.Wyszczególnienie Wskaźniki dynamiki 1995r. Sprzedaż krajowa wzrosła prawie o 50%. = 100% 1995 1996 1997 1998 1999 Kraj 100. Spadek eksportu spowodowany został rezygnacją klientów z Irlandii i Belgii z części oferowanego asortymentu na rzecz tańszych i bardziej konkurencyjnych wyrobów z Litwy.0 122. Niestety kolejne dwa lata przyniosły spadek sprzedaży w stosunku do roku 1998 zarówno na rynku krajowym jak i na rynku zagranicznym.7 140.7 Analiza. Dynamika sprzedaży uzyskana w 1996 roku wpłynęła za wzrost udziału produktów zakładu w rynku krajowym.

% w tys. usługobiorcy Supermarkety Hurtownicy. detaliści Agencje reklamowe OGÓŁEM 100. odbiorcy finalni oraz agencje reklamowe. % w tys.0 100. supermarkety. Tabela 20. Sprzedaż według kanałów dystrybucji w łatach 1995 – 2000 Kanał Dystrybucji Udział procentowy poszczególnych kanałów dystrybucji w sprzedaży krajowej 2000 1995 1996 1997 1998 1999 plan Hurtownie patronackie Przerobowcy.0 100.0 81 . usługobiorcy.0 100.w tys. Zestawienie procentowych udziałów poszczególnych kanarów dystrybucji w sprzedaży ogółem przedstawia poniższa tabela. % w tys. % Wielka Brytania Italia Belgia Szwajcaria Dania Niemcy Francja Holandia Irlandia USA Norwegia Czechy Finlandia Szwecja Austria Wenezuela Rosja RAZEM Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ewidencji analitycznej ZPB ”Frotex” Do głównych kanałów dystrybucji za pośrednictwem których Frotex sprzedaje swoje wyroby w kraju należą: hurtownie patronackie. % w tys. przerobowcy. sklepy własne.0 100.0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych analitvcznvch ZPB „Frotex” 100.

Jak wynika z powyższej tabeli głównym kanałem dystrybucji wyrobów Frotexu są hurtownie patronackie. W 1997 wprowadzone hurtowniami patronackimi. ograniczenie nowe zasady kosztów współpracy dystrybucji z oraz zminimalizowanie ryzyka związanego z rozliczeniami finansowymi. Pozwala to na roku zwiększenie zostały sprzedaży. w których między innymi zostały uwolnione ceny na wyroby Frotexu. a co za tym idzie przystosowania odpowiedniej polityki asortymentowo-cenowej zakładu pozwalającej na rozwinięcie współpracy z tym klientem. Hurtownicy oferujący asortyment w cenach fabrycznych skutecznie skracają drogę pomiędzy odbiorcą finalnym a zakładem. Zapotrzebowanie klientów na usługi wykończalnicze. • cennika dla pozostatych odbiorców. które wpłynęły na wzrost udziału w sprzedaży kanału dystrybucji jakim jest kanał usługobiorcy i przerobowcy. że dynamika tego kanału maleje z każdym rokiem. Przyjęto rozwiązanie wprowadzające funkcjonowanie dwóch cen: • cennika dla hurtowników dokonujących stałych systematycznych zakupów. Dynamiczny rozwój sieci supermarketów znalazł odbicie w zwiększeniu obrotów Froter w tym kanale dystrybucji. wysoki ich poziom we Frotexie. pomimo. 82 . przejęcie klientów od konkurencji to główne czynniki. w którym ceny są wyższe o około 8% od cennika hurtowników Duża ekspansja sieci dystrybucji opartych na supermarketach skłoniła przedsiębiorstwo do zwiększenia zainteresowania się tym kanałem. W praktyce oznaczało to odejście od udzielania upustów naliczanych dotychczas w zależności od obrotów hurtowni.

83 .

.................... ANALIZA EKONOMICZNA JAKO FUNDAMENT SPRAWNEGO ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM...................... ............................................5 ROZDZIAŁ II................39 84 ..............................................................................................................................................................................................................................WSTĘP..............................................................................1 ROZDZIAŁ I................................................

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->