P. 1
J. Nowak, Społeczeństwo informacyjne: geneza i definicje.

J. Nowak, Społeczeństwo informacyjne: geneza i definicje.

|Views: 381|Likes:
Wydawca: Anetta Kuś
Społeczeństwo informacyjne - geneza i definicje.
Społeczeństwo informacyjne - geneza i definicje.

More info:

Published by: Anetta Kuś on Jan 08, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/01/2015

pdf

text

original

ROZDZIAŁ II SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE – GENEZA I DEFINICJE

Jerzy Stanisław NOWAK 1. Definicje podstawowe W II połowie XX wieku zaobserwować można powstawanie nowego typu tworu społecznego zwanego potocznie Społeczeństwem Informacyjnym. Podstawową jego cechą jest szybki rozwój technologii teleinformatycznych. Zjawiska takie jak telefonia komórkowa czy Internet umożliwiają komunikację i dostęp do informacji na bardzo szeroką, niespotykaną dotychczas skalę. Coraz mnie istotne w porozumiewaniu się i przekazywaniu wiedzy stają się czynniki takie jak odległość. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że obecnie świat wkroczył w erę, gdzie najcenniejszym dobrem stała się informacja. Stąd właśnie obserwuje się bardzo szybki rozwój technologii umożliwiających jej pozyskiwanie, przesyłanie i analizę. Brak jest jednak jasnej definicji Społeczeństwa Informacyjnego1, co należy uznać za słabą stronę tej wizji. Intuicyjnie, przeciętny człowiek określi je, jako takie społeczeństwo, gdzie używa się powszechnie komputerów i technik z nimi związanych. W większości definicji kładzie się duży nacisk na znaczenie informacji: „Społeczeństwo charakteryzujące się przygotowaniem i zdolnością do użytkowania systemów informatycznych, skomputeryzowane i wykorzystujące usługi telekomunikacji do przesyłania i zdalnego przetwarzania informacji"2 (I Kongres Informatyki Polskiej, 1994, [1KIP1994]). Raport I Kongresu powstał tuż po opublikowaniu znanego Raportu M. Bangemanna, który określał Społeczeństwo Informacyjne jako3: Definicja 2 „rewolucję opartą na informacji … (i) rozwoju technologicznym, (który) pozwala nam terasz przetwarzać, gromadzić, odzyskiwać i przekazywać informacje w dowolnej formie – mówionej, pisanej i wizualnej – bez względu na odległość, czas i wielkość” oraz „rewolucja ta oferuje inteligencji ludzkiej nowe, olbrzymie możliwości i … zmienia sposób, w jaki żyjemy i pracujemy”. Szereg innych definicji określa Społeczeństwo Informacyjne następująco:
Warto zauważyć, że przyjął się termin Społeczeństwo Informacyjne podczas, gdy np. prof. Tomasz Hofmokl w latach 1994-96 używał określenia „społeczeństwo informatyczne” 2 Definicja ta traktowana jest jako poz. 1 w zestawieniu definicji 3 Podano za opracowaniem [CASE2001] – str. 38; dostęp do polskiej wersji Raportu M. Bangemanna – [BANG1994]
1

1

Definicja 3 „Pojęcie społeczeństwa informacyjnego oznacza formację społecznogospodarczą, w której produktywne wykorzystanie zasobu jakim jest informacja oraz intensywna pod względem wiedzy produkcja odgrywają dominującą rolę." (za: Kubicek 1999)4 [KUBI1999] Definicja 4 "Termin społeczeństwo informacyjne jest używane do określenia społeczeństwa, w którym jednostki -jako konsumenci, czy też pracownicy - intensywnie wykorzystują informację" (za: Kubicek 1999) [KUBI1999] Definicja 5 „...OECD uznała, iż gospodarka jutra będzie, w dużym stopniu, „gospodarką informacyjną" a społeczeństwo będzie w rosnącym stopniu „społeczeństwem informacyjnym". Oznacza to, że informacja będzie stanowiła dużą część wartości dodanej większości dóbr i usług a działalności informacyjnie intensywne będą, w rosnącym stopniu, charakteryzować gospodarstwa domowe i obywateli." (ICCP 1998)5 Definicja 6 „Społeczeństwo informacyjne może zostać znalezione na przecięciu, kiedyś odrębnych, przemysłów: telekomunikacyjnego, mediów elektronicznych i informatycznego, bazujących na paradygmacie cyfrowej informacji. Jedną z wiodących sił jest stale rosnąca moc obliczeniowa komputerów oferowanych na rynku, której towarzyszą spadające ceny. Innym elementem jest możliwość łączenia komputerów w sieci, pozwalająca im na dzielenie danych, aplikacji a czasami samej mocy obliczeniowej, na odległości tak małe jak biuro i tak duże jak planeta. Ten podstawowy model rozproszonej mocy obliczeniowej i szybkich sieci jest sednem społeczeństwa informacyjnego." (OECD 1999) Definicja 7 „Społeczeństwo informacyjne to społeczeństwo, które nie tylko posiada rozwinięte środki przetwarzania informacji i komunikowania, lecz środki te są podstawą tworzenia dochodu narodowego i dostarczają źródła utrzymania większości społeczeństwa." (Goban-Klas/Sienkiewicz 1999-[GOKS1999])

W serwisach internetowych podających definicje 3 i 4 można znaleźć odwołanie: Kubicek1999 bez wskazania dokładnego źródła. Wydaje się, zdaniem autora, że chodzi o pracę wydaną przez Uniwersytet w Tybindze, RFN w 1999 (prawdopodobnie artykuł konferencyjny) wskazaną w spisie literatury jako [KUBI1999]. 5 Definicje 5 i 6 pochodzą z materiałów OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development – WWW.oecd.org), ale w dostępnych źródłach brak jest wskazania dokładnej nazwy dokumentu. ICCP oznacza Komitet OECD o nazwie Information, Computer and Communication Policy – często podawana jest błędnie zupełnie inna nazwa organizacji, a mianowicie: Institut for the Certification of Computing Professional, co spowodowane jest niewiedzą.

4

2

że są one tylko wymienione w pracy [JUSZ2000]. W odróżnieniu od (…) określenia postindustrialne – w społeczeństwie informacyjnym produkcja informacji oraz wartości nie materialnych staje się siłą napędową do formowania i rozwoju.wgsr. przetwarzania.pl/si/) 7 Określenie „pracownik informacyjny” dziwnie przypomina uroczy termin „naucznoisliedowatielnyj rabotnik” 8 Definicje 10. jak i w usługach. które charakteryzuje układ stosunków opartych na gospodarce informacyjnej (information economy) – gdy ponad 50% dochodu narodowego Definicja prof. Odnosząc się do definicji nr 10 – 12. w wyrazie ogólnym i w wyrazie jednostkowym. Oprócz powyższych w serwisach internetowych znajduje się również szereg innych definicji. 2000)”8 Definicja 12 „Społeczeństwo.Definicja 8 „społeczeństwo informacyjne . ale autor podaje je za pracami autorów japońskich Koyamy i Yonei Masudy oraz amerykańskich Fritza Machlupa i Marc’a Uri Porata. Definicja 9 „Społeczeństwo. gdzie zarządzanie informacją. Nie są to więc oryginalne definicje autorskie. Tomasza Hofmokla. do zmieniającej się lawinowo zmienności otoczenia (Hofmokl. (Juszczyk. jej jakość. 11-12 6 3 . Łączności RP 2001: 62) – [KBNŁ2000]. Information society] .edu. w którym siła robocza składa się z pracowników informacyjnych (information workers). Otóż w ok. a informacja jest najważniejsza (Juszczyk. Autorzy [BBGA2003] jako źródło podają np. twórcy Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – NASK zasługuje na uwagę z innego powodu. zamieszczoną na stronie Wydziału Geografii Uniwersytetu Warszawskiego (Autor prezentacji: Piotr Werner http://www. 1997)”6 Definicja 10 „Społeczeństwo. szybkość przepływu są zasadniczymi czynnikami konkurencyjności zarówno w przemyśle. 2000)”7 Definicja 11 „Społeczeństwo informacyjne jest nowym typem społeczeństwa. a równocześnie zapewniającym rosnący poziom adaptacyjności społecznej. prezentację z 2000 r. różniącym się od społeczeństwa industrialnego. przypisywanych w szeregu prac i w serwisach internetowych Stanisławowi Juszczykowi. Jakubowicza z 1977 r. w którym informacja stała się zasobem produkcyjnym określającym nowe przewagi konkurencyjne w stosunku do otoczenia.[ang. 10 lat po podaniu tej definicji w polskich zasobach Internetu nie sposób znaleźć oryginalnego opracowania zawierającego tę definicję. należy stwierdzić. przekazywania i użytkowania informacji" (Min. 11 i 12 pochodzą z pracy [JUSZ2000] – str.nowy system społeczeństwa kształtujący się w krajach o wysokim stopniu rozwoju technologicznego. a stopień rozwoju wymaga stosowania nowych technik gromadzenia. Definicja 12 jest podawana za pracą K.uw.

komercyjne. przekazywania i użytkowania olbrzymiej masy informacji generowanej przez owe procesy. zawartej w: W. Bruksela 1997)” – wg [DOKT2002] – str. gdy osiąga stopień rozwoju oraz skali i skomplikowania procesów społecznych i gospodarczych wymagający zastosowania nowych technik gromadzenia. Poznań 1997 10 Definicje 9 i 13 podano za: http://spoleczenstwoinformacyjne. Final Report of the High Level Export Group. dokładne źródła są nieznane 4 .html z 20. ekspert Unii Europejskiej w „Building the Information Society for All Us. przetwarzania. w którym informacja jest kluczowym elementem społeczno-ekonomicznej działalno- 9 S.pl/definicje. które się właśnie kształtuje. które głęboko zmieniają życie. Strykowski (red) – Media a edukacja. pracę i społeczeństwo jako takie (Luc Soete. społeczne i prawne zmiany.brutto powstaje w obrębie szeroko rozumianego sektora informacyjnego”9 ( wg Juszczyk. że „Społeczeństwo Informacyjne możemy zdefiniować jako społeczeństwo. • większość dochodu narodowego brutto powstaje w obrębie szeroko rozumianego sektora informacyjnego”. Casey [CASE2001] stwierdzając. w którym określa się społeczeństwo informacyjne następująco: „Społeczeństwo staje się społeczeństwem informacyjnym.2005. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydaje Raport „Społeczeństwo Informacyjne w Polsce” [KRRT1996]. 2000) Definicja 13 „Społeczeństwo jutra będzie się opierało głównie na technologii informacyjnej. Definicja 15 „Społeczeństwo informacyjne to społeczeństwo. która może doprowadzić do wyodrębnienia się pewnych grup społecznych stojących w hierarchii zaawansowania ewolucyjnego i technicznego wyżej od pozostałych nie mających wystarczającego potencjału gospodarczego”10 (autor: NN) Definicja 14 W lipcu 1996 r.04. • siła robocza składa się w większości z pracowników informacyjnych.100 Definicja 16 Bardzo krótką i treściwą definicję podaje M.republika. gdzie technologie gromadzenia i transmisji informacji i danych są powszechnie dostępne po niskich kosztach. Jakubowicza – Społeczeństwo informacyjne – spóźniony przybysz. Juszczyk cytuje wg pracy K. W takim społeczeństwie: • informacja i wynikająca z niej wiedza oraz technologie są podstawowym czynnikiem wytwórczym. a wszechstronnym czynnikiem rozwoju jest wykorzystywanie teleinformatyki. Powszechnemu użyciu informacji i danych towarzyszą organizacyjne.

tak by wszyscy mogli w pełni wykorzystywać możliwości. aby społeczeństwo można było uznać za informacyjne. Edukacja. Ich rola jest podobna do tej. 5 . Krzysztofka [UNDP2002 – str. działanie 1. która swoim zasięgiem obejmowałaby wszystkich obywateli oraz rozbudowane zasoby informacyjne dostępne publicznie. które muszą być spełnione. Raporcie Bangemana. a do jego realizacji ma służyć tzw. wysoko rozwiniętego Państwa. jakie dają środki masowej komunikacji i informacji. Definicja 18 Również firma Microsoft na swej stronie internetowej próbuje określić społeczeństwo informacyjne. w którym określono potrzebne aktywności do zbudowania takiej infrastruktury telekomunikacyjnej. który ukształtował się w krajach. Wg tej firmy „Społeczeństwo informacyjne po raz pierwszy zostało zdefiniowane w tzw.5. W obecnym stanie finansów publicznych realizacja tych zadań jest praktycznie niemożliwa. Cellarego. Ważnym aspektem jest również kształcenie społeczeństwa w kierunku dalszego rozwoju.ści i zmian”11 Definicja 17 Swoją definicję Społeczeństwa Informacyjnego podaje polski Urząd Komitetu Integracji Europejskiej . Powszechny dostęp do informacji. W. W Polsce pojęcie Społeczeństwa Informacyjnego określone jest w tzw. zgodnie z definicją miało pełen dostęp do usług i informacji poprzez nowoczesne kanały. w którym istnieje rozbudowana infrastruktura teleinformacyjna. W artykule K. Podstawowymi warunkami. jest rozbudowana nowoczesna sieć telekomunikacyjna. Wg UKIE Społeczeństwo Informacyjne to nowy typ społeczeństwa. Internet.. np. ZPORR czyli Zintegrowanym Programie Operacyjnym Rozwoju Regionalnego. 34. Tym mianem określa się społeczeństwo nowoczesnego.14] stwierdza się. „u podstaw społeczeństwa informacyjnego leżą dwa kolejne przełomowe wynalazki techniczne: komputery i telekomunikacja. aby polskie społeczeństwo. jaką odegrały maszyna parowa i elektryczność w rewolu11 [CASE2001] – str. w którym dość powierzchownie potraktowano próbę zdefiniowania społeczeństwa informacyjnego. która umożliwia społeczeństwu pełen dostęp do usług i informacji. w których rozwój nowoczesnych technologii teleinformatycznych osiągnął bardzo szybkie tempo. Nasze członkostwo w Unii daje nam dodatkowe możliwości w postaci funduszy strukturalnych czyli środków unijnych przeznaczonych na budowę społeczeństwa informacyjnego” Definicja 19 W 2002 agenda ONZ UNDP wydała raport pod kierownictwem naukowym prof. co następuje. Cele Społeczeństwa Informacyjnego wg UKIE to: • • • Internet jako środek komunikacji obywatelskiej i informacji publicznej.

Pawłowskiej [ŁUSZ2000]. W społeczeństwie informacyjnym zarządzanie informacjami. 87-88. których rozwój technologii osiągnął najszybsze tempo. Krzysztofek i M.cytowane za [DŁUG2003] 12 6 . przechowywaniu i udostępnianiu informacji. czyli dostępność urządzeń służących gromadzeniu. na następnych stronach artykułu w Sprawach Międzynarodowych nr 2/2000 podano pełne charakterystyki substratów. przetwarzaniu. Definicja 20 Do bazy definicji warto dorzucić określenie M. przez którą rozumie się stopień akceptacji informacji jako dobra strategicznego i towaru. mnogość kanałów przesyłania danych oraz możliwość łączenia ich w rozmaite konfiguracje. które zajmują się wytwarzaniem informacji oraz technik informacyjnych. a także odpowiedni poziom kultury informatycznej. • Kulturowy – wysoki poziom kultury informacyjnej. Zrozumieć rozwój. Kazimierz.cji przemysłowej. będące podstawą tworzenia większości dochodu narodowego oraz zapewniające źródło utrzymania większości ludzi…”13. • Ekonomiczny – sektor informacyjny gospodarki. Społeczeństwa informacyjne charakteryzują się dużym udziałem tych dziedzin gospodarki w PKB. które traktuje społeczeństwo informacyjne jako wielowymiarową rzeczywistość współtworzoną przez cztery podstawowe substraty: • Technologiczny – infrastruktura technologiczna. szkole i domu z technologii informatycznych. Łuszczuka i A. skrócona forma tego artykułu zawarta jest w [ZASC2003] wg informacji otrzymanej od dr A. . w którym informacja jest intensywnie wykorzystywana w życiu ekonomicznym. Od społeczeństw tradycyjnych do informacyjnych. to społeczeństwo. ich jakość i szybPodano wg pracy [ŁUSZ2000] – str. co jest zbieżne z wysokim poziomem wykształcenia społeczeństwa. Pawłowskiej 13 Wg Krzysztofek. przez którą rozumie się opanowanie umiejętności związanych z obsługą urządzeń informatycznych. społecznym. s. kształtujący się w krajach postindustrialnych. • Społeczny – wysoki odsetek osób korzystających w pracy. Katowice : Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Definicja 22 Do dorobku „definicyjnego” określającego zjawisko społeczeństwa informacyjnego można jeszcze zaliczyć opisową definicję podaną w [MNiI2005].. wg której społeczeństwo informacyjne to „nowy typ społeczeństwa. czyli te gałęzie produkcji i usług.” Powyższe określenie jest raczej skromne i nie oddaje całej złożoności tego nowego zjawiska społecznego. społeczeństwo. 170. 2002. które posiada bogate środki komunikacji i przetwarzania informacji. a także ich dystrybucją. Szczepański wg których jest to: „. kulturalnym i politycznym.12 Definicja 21 Jedną z najnowszych definicji podają K. Marek S. Szczepański.

calculemus.html 050907 7 . jego wartość opisowa zaś jest równie mała. ani drugie.org/lect/mes99-00/spin/1bendyk. Problem opracowania właściwej definicji mocno podkreślają A. otwarta sieć. 113 E. Warto więc tu zwrócić uwagę na definicję 7 – jest krótka i precyzyjnie oddaje cechy nowej formacji przetwarzanie informacji i większość dochodu narodowego pochodzi z wykorzystania technologii informacyjnych. Wspólne jest podkreślanie znaczenia informacji i IT dla wszystkich praktycznie aspektów życia współczesnego człowieka. stworzenie warunków dla konkurencji w tej dziedzinie”. Franklin. W 1925 r. Warto tu przywołać pracę [SOLL1965]. 200 tys.14 Omawiając definicje społeczeństwa informacyjnego warto zapoznać się z oceną Edwina Bendyka. które w warstwie ideologicznej się wyczerpało.15 Już pobieżna analiza tych definicji nasuwa pewne wnioski. w branży pracuje ok. „istotna" czy „dominująca". Większość z nich jest mało konkretna. jak i w usługach. 107) – w 1750 r. Społeczeństwo informacyjne to puste stwierdzenie. Gawrycki w pracy [BBGA2003] uznając to za zadanie „niewdzięczne. de Solla Price ocenia wzrost liczby pracowników przemysłu elektrotechnicznego bazując na prognozach wynikających z analizy krzywej wykładniczej (str. Beniamin Franklin przeprowadza pierwsze eksperymenty nad światłem. na co zwraca uwagę niewielu badaczy. gdzie autor Derek J. Bendyk – Ideologia społeczeństwa informacyjnego wg: tygodnika ComputerWorld nr 33 z 1999 oraz http://www. Jest to co prawda dość ryzykowne podejście przeniesione z analiz społeczeństw przemysłowych (gdy liczba ludności utrzymującej się wyłącznie z rolnictwa spada poniżej 50% ogółu ludności. Przy opisie roli informacji we współczesnym społeczeństwie przeważają takie określenia jak „znaczna". to mamy już do czynienia ze społeczeństwem industrialnym). F. kompatybilność i zdolność współpracy wszelkiej techniki umożliwiająca pełny kontakt bez względu na miejsce pobytu ludzi. co następuje: Co to jest społeczeństwo informacyjne? Ideologiczny twór państwowych biurokratów czy precyzyjna etykieta opisująca stan społeczeństwa wskutek rozwoju zaawansowanych technologii? Ani jedno. 1 miliona osób (ta ostatnia liczba wydaje się wątpliwa z następujących powodów – de Solla Price przygotowuje swą pracę pod koniec lat 50-ych XX wie14 15 Definicję zamieszczono w słowniku zawartym w opracowaniu na str. zdolność wzajemnego łączenia się i przetwarzania danych.kość przepływu są zasadniczymi czynnikami konkurencyjności zarówno w przemyśle. a przy tym nieostre i płynne”. Bógdoł-Brzezińska i M. osób. gdyż pojęcie społeczeństwa informacyjnego jest pojemne. Główne zasady odnoszące się do społeczeństwa informacyjnego to: powszechny dostęp wszystkich ludzi do podstawowego zakresu techniki komunikacyjnej i informacyjnej. który wręcz stwierdza. czyli nieskrępowany dostęp do sieci wszystkich operatorów i usługodawców. co uznaje się za początek rozwoju tej dziedziny wiedzy i jednocześnie stan „zatrudnienia” wynosi 1 (jedna) osoba czyli sam B. a w 1955 ok.

Składały się na nią następujące profesje: Pisarze. nie wykluczając z tego grona polskich górników16.0 mln 5. Niezależnie od definicji Społeczeństwa Informacyjnego bez żadnego ryzyka można stwierdzić.1 mln 6. że kawę dla bogatych członków tego społeczeństwa nadal będą zbierać niepiśmienni chłopi w Andach. personel finansowy Pomocniczy personel techniczny Urzędnicy.” 16 8 . że: „.. personel kancelaryjny 2.237] podaje liczebność amerykańskich zawodów „informacyjnych”.2 mln osób tj. 1990 r.ku i jest mało prawdopodobne. która w 1990 r. prof. stwierdzając. Przyjmując. lekarze. 58% ogółu zatrudnionych.9 mln 13. a 25% w wysokości 80. szkoleniowcy Naukowcy. plastycy.5 mln 14. z tym. grupa zawodów informacyjnych liczyła 5. w której zaniknie uprawa kawy naturalnej.1 mln osób. aby dysponował dokładnymi danymi z ówczesnych państw socjalistycznych.1 mln 8. de Solla Price’a do określania wielkości populacji tworzącej określoną grupę społeczną jest nadal żywe. Zasępa w [ZASC2003] – str.000 dolarów rocznie. Jonscher [JONS2001 – str. że liczba pracowników omawianego sektora gospodarki jest znacznie większa).14. Przykładów takich można podać znacznie więcej. co prawda wyobrazić przerażającą wizję przyszłości. co dawało wówczas 18%. że ok. cała (!) pracująca ludność powinna być zatrudniona na polu nauki. Tego rodzaju podejście zaprezentowane przez D.1 mln 14. Zestawienie z 1990 spełnia więc kryterium pokazane w definicji nr 5 – ponad połowa społeczeństwa pracuje w sektorze informacyjnym. zarządcy Sprzedawcy Księgowi. ZSRR. zawody specjalistyczne Menedżerowie. ze w 1900 r. że kwalifikacja określonych grup zawodowych jest wyłącznie amerykańska i Podobne spostrzeżenia podaje ks. T. osiągnęła wielkość 70. w tym również Społeczeństwa Informacyjnego. że wzrost liczby zatrudnionych będzie przebiegał dalej w tym tempie autor prognozuje. Tego typu niesprawdzone wizje powinny być przestrogą przy określeniach kierunków rozwoju społeczeństw.4 mln 6. artyści estradowi Nauczyciele.1 mln Uzyskanie tego wyniku zajęło Stanom Zjednoczonym równo 90 lat – statystyka podaje. a w jej miejsce pojawi się syntetyczny i rozpuszczalny napój o nazwie „kawa”). 50% użytkowników Internetu w USA ma zarobki w wysokości 50. wykładowcy. Jak wiadomo – tak się nie stało.000 dolarów rocznie. ponieważ nie da się tego uczynić w technologii telepracy (można sobie. Chin i ewentualnie Azji – można założyć.posługiwanie się Internetem zależy przede wszystkim od zarobków. Ch.

Stwierdził wtedy. Bezpośrednim następstwem teorii Tadao Umesao było rozpoczęcie budowy miasta Tsukuba mającego być centrum badawczym Japonii. The information society as post-industrial society. Machlupa kontynuowali M. 10. zarządzanie. . Za prekursora tych badań należy jednak uznać Fritza Machlupa. Nazwą tą posługiwał się również prof. E. Yonei Masuda na początku lat siedemdziesiątych w swojej pracy na temat przemian społecznych w powiązaniu z rozwojem sektora informacji i telekomunikacji. gdzie rozwój mikroelektroniki będącej podstawą techniki cyfrowej był najszybszy. Praca ta została opublikowana w 1983 roku (Masuda Y. w skrócie SI. biblioteki. że w skład gospodarki informacyjnej wchodzą następujące sektory: • przemysł informacyjny czyli media komunikacyjne (radio. Washington: World Future Society.6%. TV. że zatrudnieni w tych grupach zawodowych stanowili w 1900 r. Rubin (1977) oraz J. 17 2. Birini (1980). telefon.informacja kulturalna („przemysły” kulturalne). . Machlup wykazał. doradztwo itp. 9 .podstawy Pierwsze wzmianki na temat społeczeństwa informacyjnego pojawiły się już w połowie lat sześćdziesiątych w Japonii. Termin johoka shakai oznaczający społeczeństwo komunikujące się poprzez komputer (The computer-mediated communication society) lub po prostu Społeczeństwo Informacyjne. Społeczeństwo Informacyjne .7 % ogółu zatrudnionych. • urządzenia i usługi informacyjne (komputery. Należy więc przyjąć. natomiast w 1959 już 31. • oświata (edukacja formalna. Porat podzielił sektor informacyjny na trzy kategorie: . Dane te potwierdzają A. • prywatna i publiczna działalność naukowo-badawcza.98] cytując raport Marca Uri Porata z 1977 r. Mattelart [MATT2001 – str. podnoszenie kwalifikacji zawodowych). ok. F. i M. poczta i usługi wydawnicze). McLoughlin i A.„informacje wiedzy” czyli patenty. że wskazane powyżej grupy zawodowe tworzą fundament społeczeństwa informacyjnego. prasa). sprzęt telekomunikacyjny. 1983). Badania F. ubezpieczenia i rachunkowość. F. Wg niego w 1966 r. 35. PLAN MASUDY 17 Podano wg [CASE2001] – str. który badał zjawisko Społeczeństwa Informacyjnego na przełomie lat 50 i 60 ubiegłego wieku [CASE2001].finanse. działalność związana z informacją angażowała 47% siły roboczej i dawała podobną część produktu narodowego.jak się wydaje – mocno dyskusyjna. szkolenie wojskowe. został użyty po raz pierwszy w 1963 roku przez Tadao Umesao w artykule na temat ewolucyjnej teorii społeczeństwa opartego na informacji. Porat i M.

nauka). Daniel Bell jest jednocześnie autorem opracowania dotyczącego przemian społecznych. Sienkiewicz – Społeczeństwo informacyjne: Szanse. orientacja na kontrolę społeczną rozwoju techniki. • rosnące znaczenie specjalistów i naukowców w strukturze zawodowej. W 1973 roku wydał pracę pod tytułem „The Coming of PostIndustrial Society”. itp. • tworzenie nowych „technologii intelektualnych” jako podstaw podejmowania decyzji politycznych i społecznych”. zagrożenia. Należy przypomnieć.) i piątego (zdrowie. które są podstawą podejmowania decyzji w sferze społecznej oraz politycznej. które znamionuje: • „dominacja sektora usług w gospodarce oraz rozwój sektora czwartego (finanse. czy przemysłowym.in. Goban-Klas. tworzenie technologii intelektualnych. na wzroście znaczenia wiedzy teoretycznej. a wiedza jest głównym zasobem.Okres I 19451950 Komputeryzacja wielkiej nauki Cel Skala wartościowania Podmiot Przedmiot Nauka podstawowa Wzorzec informacyjny Obrona. Mattelarta) określił społeczeństwo.specjalistów i naukowców. a nie jak w przeszłości kapitał czy ziemia. W takim społeczeństwie dominuje praca informacyjna. Mianem postindustrialnego („poprzemysłowego” wg A. która postrzegana była jako źródło innowacji. • nastawienie na sterowany rozwój techniki. wyzwania – str. Doskonale te cechy nowej struktury wychwycił w opisie koncepcji społeczeństwa postindustrialnego. 35 Główne cechy Społeczeństwa Informacyjnego zostały sformułowane w 1973 r. oświata. że według Bella społeczeństwo postindustrialne cechuje dominacja sektora usług . ubezpieczenia. w którym zatrudnienie w sektorze usług znajduje więcej osób niż w sektorach rolniczym. P. • centralne znaczenie wiedzy teoretycznej jako źródła innowacji i polityki. na dominację naukowców i specjalistów w strukturze zawodowej. opieka społeczna Dobrobyt społeczny Ludność Społeczeństwo Nauki społeczne Rozwiązywanie problemów Okres IV 1980-2000 Komputeryzacja działań jednostkowych zadowolenie Rozwój osobowości Osoba prywatna Jednostka ludzka Nauki o zachowaniu jednostki Twórczość intelektualna Źrodło: T. przez Daniela Bella i wskazywały m. centralne miejsce zajmuje wiedza teoretyczna. Wkraczanie społeczeństwa w nową epokę można rozpoznać przede wszystkim na podstawie 10 . w związku z tym. rozwój. badania kosmosu Prestiż narodowy kraj przyroda Nauki przyrodnicze Osiąganie celu Okres II 19501970 Komputeryzacja zarządzania Produkt narodowy brutto Wzrost gospodarczy przedsiębiorstwo Organizacja Nauki o zarządzaniu wydajność Okres III 197080 Komputeryzacja informacji społecznej Dobrobyt.

uzyskano dodatkowe zyski i zmniejszono liczbę pracujących. że: • spada liczba robotników w fabrykach i całym sektorze przemysłowym przy zwiększeniu produkcji. Źródłem współczesnych przemian są według niego trzy niezależne od siebie procesy: • rewolucja informatyczna. jest jednocześnie społeczeństwem wiedzy. Bell wyjaśnia za pomocą produktywności. Pracę „informacyjną” w naszym społeczeństwie wykonują nie tylko urzędnicy ale przede wszystkim specjaliści – profesjonaliści wyposażeni w wiedzę teoretyczną. W sferze przemysłowej dzięki wzrostowi efektywności poprzez automatyzację produkcji i skuteczne zarządzanie. Z kolei koncepcja społeczeństwa sieciowego Manuela Castellsa jest próbą całościowej analizy zmian zachodzących we współczesnym globalnym świecie. Społeczeństwo postindustrialne. Te procesy powodują. • powstają nowe miejsca pracy w usługach dla zabezpieczenia wygenerowanych przez bogactwo potrzeb. jakim jest społeczeństwo informacyjne. society and culture". • rozwój kulturowych ruchów społecznych. pokazującej najrozmaitsze określenia tego zjawiska. Na tej podstawie tworzy się nowoczesny model społeczeństwa.zmian w strukturze zatrudnienia zdominowanej przez sektor usług. W tej rozgrywce dominującym zasobem staje się informacja. która następuje za pomocą automatyzacji. W społeczeństwie przemysłowym walka prowadzona była przeciwko przetworzonej przyrodzie za pomocą maszyn. co przedstawiono poniżej w tabeli. • gospodarczy kryzys kapitalizmu oraz radzieckiego socjalizmu. Zdobyte w ten sposób środki służą zaspokajaniu nowych potrzeb (następuje rozwój medycyny. Dzięki wzrostowi produktywności w rolnictwie pracownicy mogli się przenieść do fabryk. W epoce preindustrialnej wysiłek ludzi był skupiony na pokonaniu przyrody. Natomiast erę postindustrialną zdominowało zmaganie się pomiędzy osobami.). Nowe zjawiska społeczne obserwowane po II Wojnie Światowej były przedmiotem badań wielu uczonych. którego materialną (Internet) i organizacyjną podstawą jest sieć. sektora rozrywki itd. że M. Poglądy na ten temat zostały wyłożone przez niego w trzytomowym dziele pod wspólnym tytułem "The Information Age: Economy. rozumianej jako „uzyskiwanie więcej za mniej”. Castells podszedł do problemu znacznie szerzej. • następuje wzrost bogactwa wynikającego ze wzrostu produktywności w przemyśle. Rok Nazwa społeczeństwa Autor 11 . z dominującym sektorem usług. Warto zauważyć. Niepotrzebni robotnicy podejmowali pracę w usługach. Zachodzenie tych zmian D. co umożliwiło wzrost zatrudnienia w sektorze usług. niż inni badacze dostrzegający jedynie intensywny rozwój narzędzi informatycznych jako podstawę do powstania i rozwoju społeczeństwa informacyjnego. gdyż przyroda została już podporządkowana.

1950 Samotny tłum Człowiek posthistoryczny Reisman Seidenberg Boulding White Young Drucker Dahrendorf Bell Aron Berkeley Machlup Mallet McLuhan Marcuse Boulding Dahrendorf Ellul Umesao Galbraith Koyama 1953 1956 1958 1959 Rewolucja organizacyjna Człowiek organizacji Merytokracja Rewolucja edukacyjna Społeczeństwo postkapitalistyczne 1960 1961 1962 Koniec ery ideologii Społeczeństwo przemysłowe Rewolucja komputerowa Ekonomia wiedzy 1963 1964 Nowa klasa pracująca Globalna wioska Człowiek jednowymiarowy Era postcywilizacyjna Społeczeństwo usług Społeczeństwo technologiczne Społeczeństwo informacyjne/Jahoka shakai 1967 Nowe państwo przemysłowe Społeczeństwo informacyjne 12 .

podważającej ulubiony termin bloku komunistycznego tj. 18 13 . 69 – 70. a nie przez klasę robotniczą. „rewolucję naukowo-techniczną”. Richty będzie realizowana przez personel naukowy.Rewolucja naukowo-techniczna 1968 Podwójna ekonomia Neokapitalizm Społeczeństwo postmodernistyczne Technokracja 1969 Wiek nieciągłości Era technotroniczna Miasto Globalne 1970 Społeczeństwo skomputeryzowane Wiek postliberalny Kultura prefiguratywna 1971 Wiek informacji Compunifications Społeczeństwo postprzemysłowe 1972 Społeczeństwo posttradycjonalne Świat bez granic 1973 1974 1975 Nowe społeczeństwo usług Rewolucja informacyjna Wiek środków komunikowania Mediokracja Richta18 Averitt Gorz Etzoni Meynaud Drucker Brzeziński Brzeziński Martin Norman Kahn Mead Helvey Oettinger Touraine Eisenstat Brown Lewis Lamberton Philips Philips and Warto zwrócić uwagę na pracę czeskiego socjologa Radovana Richty z Czechosłowackiej Akademii Nauk. który w 1967 opublikował w Pradze książkę Cywilizacja na rozdrożu (wydanie angielskie – Praga 1968). która wg R. Cenzura zakazała sprzedaży książki – wg [MATT2004] – str.

Trzecia rewolucja przemysłowa 1976 Społeczeństwo przemysłowo-technologiczne Megacorp 1977 Rewolucja elektroniczna Ekonomia informacji 1978 Demokracja antycypacyjna Naród sieciowy Republika technologii Społeczeństwo telematyczne Społeczeństwo okablowane 1979 Wiek komputerowy Tysiąclecie mikro 1980 Mikro rewolucja Rewolucja mikroelektroniczna Trzecia fala 1981 Społeczeństwo informacyjne Rynek sieciowy 1982 Rewolucja środków komunikowania Wiek informacji 1983 Państwo komputerowe Wiek genów 1984 Drugi podział przemysłowy Człowiek Turinga 1996 14 Społeczeństwo sieciowe Stine Ionescu Eichner Evans Porat Bezold Hiltz i Turoff Boorstin Nora i Minc Martin Detouzos Moses Evans Large Forester Toffler Martin i Butler Dodrick Williams Dizard Burnham Sylvester i Klotz Piore i Sabel Bolter Castells i .

że szereg osób z tych państw brało udział w pracach np. W. Natura ludzka a odbudowa po1999 Fukuyama rządku społecznego Źródło: Majta M. z wykorzystaniem środków sektora prywatnego.edu. Sienkiewicz – Społeczeństwo informacyjne: Szanse. XIII-XV. Sienkiewicza wprowadzono jedno uzupełnienie polegające na przeniesieniu określenia Zbigniewa Brzezińskiego z 1970 r na 1969 r. a w maju 1994 r. America’s Role In the Technotronice Era została opublikowana właśnie w 1969 r.in. Gobana-Klasa i P. Konkurencyjności i Zatrudnieniu”. Biała księga przedstawiała Zarys rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Europie można znaleźć m.. Richta). Goban-Klas. Gore’a w 1993 r. P. zagrożenia. Jako przykład można podać przedmowę do [SCHA1987] str. miała na celu budowę Krajowej Infrastruktury Informacyjnej (NII – National Information Infrastructure)20. pióra prof. w pracach [CASE2001]. ponieważ praca Z. McLuhana. Marciński – Zagadnienia społeczeństwa informacyjnego jako element polityki spójności Unii Europejskiej oraz procesu jej rozszerzania. Europa i Społeczeństwo Informacyjne Obszerne przedstawienie rozwoju idei społeczeństwa informacyjnego w Europie przekracza ramy niniejszego rozdziału19. Idąc dalej wprowadzono również jego określenie Miasto Globalne. wspominany już raport Martina Bangemanna.pl/portal/index/strony?mainSP=articles&mainSRV=europa&methid=755 187656&page=article&artid=1165 050715 20 Więcej na ten temat podaje [CASE2001] – str. Brzeziński wyraźnie przeciwstawiał określeniu „wioska globalna” M. nie dostrzegając rodzącego się społeczeństwa informacyjnego. Klubu Rzymskiego już w początkach lat 80-ych XX wieku.. Jako wzorzec posłużyła koncepcja ogłoszona przez wiceprezydenta Al. [MATT 2001]. Powyższe zestawienie budzi jedną refleksję – a mianowicie rzuca się w oczy prawie całkowity brak nazwisk z Europy Środkowej i Rosji czyli dawnych krajów socjalistycznych (wyjątek – R. [NOWA2005]. Jest to tym bardziej zastanawiające. wyzwania – str. co Z. : Wielki Wstrząs. 36-38 Do powyższego można dołączyć jeszcze jedno określenie. Brzezińskiego Beetween Two Ages. w: http://europa. Kazimierza Secomskiego. 36 19 15 . Idea społeczeństwa informacyjnego została potraktowana w Europie jako jeden ze sposobów na doścignięcie Stanów Zjednoczonych w ich rozwoju gospodarczym. w której autor dostrzega istniejącą rewolucję naukowo-techniczną.Źródło: T. która m. 3. – Rola informacji w kształtowaniu nowych społeczeństw [MAJT2005] W zestawieniu T.in. opublikowano Białą Księgę o „Rozwoju. W Europie bardzo szybko podchwycono ideę i już w grudniu 1993 r. tym niemniej postanowiono zasygnalizować kilka problemów.

Przedstawiając projekt. stwierdził: "Wchodzimy w erę. jak od wody czy elektryczności. 40 16 . W tych nowych czasach obywatele będą chcieli gwarancji dostępu do zasobów informacji w Internecie podobnie. usług i aplikacji informacyjnych na terenie UE. jak wiedzą. aby podstawą tworzenia Społeczeństwa Informacyjnego były finanse sektora prywatnego i mechanizmy rynkowe. • zapewnienie powszechnego dostępu do usług. • ochrona prywatności i bezpieczny przepływ informacji.potencjalny wpływ technologii informacyjnych na gospodarczy i społeczny rozwój Europy. współdziałania programów. • pochodzenie środków finansowych na rozwój społeczeństwa informacyjnego przede wszystkim z sektora prywatnego. by nikt nie został pozbawiony dostępu do osiągnięć Społeczeństwa Informacyjnego i została zarazem zapewniona ochrona praw osobistych. że idea Społeczeństwa Informacyjnego gwałtownie zmienia życie wszystkich obywateli i korzyści wynikające z tego przekształcenia muszą być jednakowo dostępne dla wszystkich.21 Powyższe postulaty wyznaczyły kierunek działania UE w następnych latach. co oznacza stworzenie warunków uczciwej konkurencji w dziedzinie usług informacyjnych i telekomunikacyjnych. że nie zabraknie im wody pitnej czy prądu. Jego członkowie prezentowali pogląd. Prawa obywateli można zapewnić kierując się zasadami zaproponowanymi w karcie CEPIS". • ogół społeczeństwa musi być świadomy nowych możliwości. że inicjatywa budowy Społeczeństwa Informacyjnego należała więc do unijnych ośrodków administracyjnych (Rada Europy). którym była inicjatywa federacji europejskich stowarzyszeń informatycznych CEPIS (Council of European Professional Informatics Societes). ochronie obywateli i konsumentów oraz podnoszeniu świadomości społeczeństwa. Praktycznie nie widać w tych działaniach nurtu społecznego. Daje się zauważyć. natomiast sektor publiczny powinien skupić się na regulacjach prawnych. Z kolei raport Bangemanna zalecał. Będziemy od niej zależni tak samo. CEPIS zaproponował Kartę Praw Obywateli Społeczeństwa Informacyjnego. z jednym wyjątkiem z 1999 r. jakie niesie Społeczeństwo Informacyjne oraz posiadać dostęp do właściwych szkoleń na wszystkich poziomach edukacji. które w dalszych latach wyznaczały politykę Unii Europejskiej w tym obszarze. ówczesny prezes CEPIS. Karta Praw Obywateli Społeczeństwa Informacyjnego (projekt) 21 Zestawienie podano wg [CASE2001] – str.. w której informacja staje się dobrem użyteczności publicznej. • rozwój współpracy z krajami mniej rozwiniętymi gospodarczo. • ochrona i promowanie różnic językowych i kulturowych w UE. W niniejszym rozdziale sygnalizuje się najważniejsze postulaty ujęte w Raporcie. w tym z krajami Europy Środkowej i Wschodniej. dążąc. Są to: • rozwojem Społeczeństwa Informacyjnego powinien kierować wolny rynek. ze szczególnym uwzględnieniem zmniejszenia bezrobocia. dr Roger Johnson.

Społeczności mają obowiązek umożliwiania obywatelom zdobycia umiejętności potrzebnych do uczestnictwa w Społeczeństwie Informacyjnym. Regulacje prawne muszą więc uwzględniać następujące aspekty. Nigdy nie może to być informacja wprowadzająca w błąd. Kluczowymi sferami są takie. Informacja powinna spełniać oczekiwania dotyczące jej wiarygodności. tak jak nie ma ich dzisiaj np. w tym czasie przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Informatycznego w CEPIS. że dostępne są środki zadośćuczynienia w przypadku naruszenia autentyczności oraz prywatności informacji. Obywatele muszą mieć możliwość działania w Społeczeństwie Informacyjnym bez obaw. że dane dotyczące ich zgodnych z prawem zachowań i interesów mogą być kiedyś wykorzystane przeciwko nim. wraz z całą sferą gospodarki elektronicznej. http://www. 4.teleinfo. jak i technicznej . zasady odpowiedzialności zaś muszą być jasne i nie zdeformowane interesami silniejszych uczestników życia społecznego.com. Potrzebne są regulacje gwarantujące autentyczność informacji i minimalizujące ryzyko jej przechwycenia i sfałszowania. Uzyskiwanie informacji (np. w których istnieje zagrożenie ze strony innej działalności władz.Idea Społeczeństwa Informacyjnego. są odpowiedzialne za zagwarantowanie realizacji powyższych zasad.gwarantującej najwyższy możliwy poziom ufności. wynikające bezpośrednio z fundamentalnych zmian zachodzących w naszych społeczeństwach: 1. że inne państwa mogą zbierać taką informację. w dostępie do bibliotek publicznych. na przykład: a) ochrona przed łamaniem zabezpieczeń kryptograficznych przez obce siły w przypadkach. zamówienia w e-handlu lub transakcje finansowe) winny być weryfikowalne i wiążące dla obu stron. gdy zabezpieczenia takie są legalnie używane w danym kraju. jeśli zajdzie tego potrzeba. nie można dopuścić do powstania barier ekonomicznych.html 050904 Przywołuje ją również B. na temat dóbr konsumpcyjnych czy postaw politycznych) nie powinno łączyć się z niebezpieczeństwem. Każdy musi być pewien. że ich dane są dostępne dla innych państw lub też tego.zarówno prawnej. Fuglewicz.22 22 Wg dostępnych informacji autorem tłumaczenia projektu Karty jest Piotr W. 2. Stacho- 17 . a także pełnej ochrony . Unia Europejska. że zarejestrowane zostaną czyjeś indywidualne preferencje. Dlatego też ludzie potrzebują zachęty do uczestnictwa w tych procesach. Obywatele muszą uzyskiwać pomoc w stosowaniu tych środków. Treść projektu Karty zamieszczono w tygodniku Teleinfo nr 24 z 1999 r. Rządy państw oraz organizacje międzynarodowe. b) ochrona przed pozyskiwaniem informacji przez rządy innych państw w sytuacji. gdy obywatele są nieświadomi tego. 3. 5. niesie ze sobą wiele niezwykłych możliwości i wyzwań.pl/ti/1999/24/t12. a zwłaszcza korzystania z możliwości i stawiania czoła wyzwaniom wynikającym z szerokiego wykorzystywania Internetu. Wszelkie ustalenia komercyjne (np. Dostęp do Internetu oraz zasobów informacyjnych powinien być powszechny. np.

Koncepcja społeczeństwa informacyjnego w polityce Unii Europejskiej. Wyzwania i perspektywy dla administracji publicznej. Potencjalny udział bibliotek.icm.1. http://cyberbadacz. wiak [STAC2003] – str. 2003 [BEND1999] – Bendyk.wroc. 9. 2. Polska jako społeczeństwo informacyjne – ocena infrastruktury technicznej. Wyd.html 050402 22:15.php 050904 [DOKT2002] – Doktorowicz. w: Rozwój społeczeństwa informacyjnego – teoria i praktyka t. Kopernika. M.republika. (red. ECDL..html 050907 oraz tygodnik ComputerWorld nr 33 z 1999 [CASE2001] – Casey. – Europejska polityka informacyjna. [BBGA2003] – Bógdoł-Brzezińska..pl/raport_bangemanna.calculemus.oss. – Cyberterroryzm i problemy bezpieczeństwa informacyjnego we współczesnym świecie. – Społeczeństwo informacyjne: Szanse. 8. F.pl/on-line/1-szy_Kongres/index.Propozycja przyjęcia Karty Praw Obywateli Społeczeństwa Informacyjnego okazała się jedyną taką próbą podjętą przez organizacje społeczne (pomijając dobrze rozwijającą się inicjatywę tzw.org. Kraków 2002 [GOKS 1999] – Goban-Klas. J.cepis. wg: http://www. [BANG1994] – Europa a globalne społeczeństwo informacyjne. 18 . Dylematy cywilizacyjnokulturowe.. Literatura 1. 18-19 Karta już nie występuje. Akademii Górniczo-Hutniczej. Międzynarodowe Centrum Zarządzania Informacją Uniwersytetu M.Wiedza i informacja w społeczeństwie podając odwołanie do strony WWW. T.edu. Zalecenia dla Komisji Europejskiej – „Raport Bangemanna” wg http://kbn.Czy istnieje społeczeństwo informacyjne? Tygodnik ComputerWorld nr 34 z 1999 [HETM2003] – Hetmański.org/lect/mes99-00/spin/1bendyk. Toruń 2001 [DŁUG2003] – Długosz.org.kongres. wyzwania. A. E.. M. Kraków 2003 [HETM1999] – Hetmański. . . – Społeczeństwo informacyjne a wykluczeni.html 050821. ale ta inicjatywa zamarła równie szybko. Gawrycki. 4..) – Polskie doświadczenia w kształtowaniu społeczeństwa informacyjnego. czyli Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych). w: Haber L. Kraków 1999 [GOLM2003] – Goliński M. M. K. 11. na której 3.Ideologia społeczeństwa informacyjnego wg: http://www. w: Biuletyn EBIB nr 7/2003 wg: http://ebib. Wyd. 7. AGH. Warszawa.. zagrożenia. 5. . [1KIP1994] – Raport 1 Kongresu Informatyki Polskiej. Poznań 1994. Sienkiewicz. Wyd.pl/2003/47/dlugosz. Fundacji Postępu Telekomunikacji. jak powstała. Zadania edukacji i polityki społecznej.pl/gsi/raport. M.. 6. Fundacja Studiów Międzynarodowych i Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR. P.html 050415. . 10.

22.12.. wrzesień 2005 [NOWA2005] – Nowak J. w: Zasępa. Warszawa . 13. Kraków 2001 19 . R. 21. EBIB. Raport z badań. J.Człowiek w świecie elektronicznych mediów – szanse i zagrożenia. Społeczeństwo informacyjne w Polsce – Wstęp do formułowania założeń polityki Państwa.. Ministerstwo Łączności – Raport .Stan zaawansowania społeczeństwa informacyjnego w Polsce.edu.html 28. Mattelart M. M. (red. Klaeren. T. Wyd. in: Rizvi. Katowice 2000 [KBNŁ2000] . Toruń 2002 [TADE2001] – Tadeusiewicz R. St.S. – Życie okablowane. – Społeczeństwo informacji. Edycja Świętego Pawła. Częstochowa 2003 [JONS2001] – Jonscher Ch. – Rola informacji w kształtowaniu nowych społeczeństw. Adam Marszałek. w: Haber L. .) – Mikroelektronika i społeczeństwo. 15. 16.Mikrospołeczność informatyczna AGH. B. obywatelskim. 24.Cele i kierunki rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce. – Edukacja informatyczna w szkole.. 23. Wyd.Kubicek. Warszawa 2005 – na prawach rękopisu [SCHA1987] – Friedrichs G. . Wrocław 2005 [MATT2001] – Mattelart A. Herbert.) – Internet i nowe technologie – ku społeczeństwu przyszłości. Chmura. Warszawa 1996.pl/pub/info/dep/spo. Warszawa 2000 [KRRT1996] – Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.2005 [KUBI1999] . Sprawy Międzynarodowe nr 2(LIII).. R. .Komitet Badań Naukowych. w: Zasępa. Wyd. [MAJT2005] – Majta M. 26. PWN. D. Sylvia.. 19. – Teorie komunikacji. T.) .icm. 18. Schaff A. 27. A. Warszawa 2000 [ŁUSZ2003] – Łuszczuk.) – Internet i nowe technologie – ku społeczeństwu przyszłości. Kim jesteśmy w epoce przekazu cyfrowego? – Muza SA. Warszawa 2001 [JUSZ2000] – Juszczyk. Polska Fundacja Spraw Międzynarodowych. Częstochowa 2003. Edycja Świętego Pawła. 483 – 498. (red. Herbert : Möglichkeiten und Gefahren der "Informationsgesellschaft". Wydawnictwo Universitas. Krótkie wprowadzenie. Warszawa – Kraków 2001 [MATT2004] – Mattelart A. Książka i Wiedza. (red. 1999 [ŁUSZ2000] – Łuszczuk. – O potrzebie naukowej refleksji nad rozwojem społeczeństwa informacyjnego. – Bezpieczeństwo w programach rozwoju polskiego społeczeństwa informacyjnego. Tübinger Studientexte Informatik und Gesellschaft. Na dobre czy na złe? – Raport dla Klubu Rzymskiego. 20. nowoczesne technologie i społeczeństwo informacyjne 2007-2013”. – Węzłowe problemy historii nauki. 25. 17. wg: http://kbn. Pawłowska.04. Chmura. 14. Akademia Obrony Narodowej. Uniwersytetu Śląskiego. Warszawa 1987 [SOLL1965] – de Solla Price. Warszawa 1965 [STAC2002] – Stachowiak.. str. PWN. (red.Program Operacyjny: Nauka.. Kraków 2004 [MNiI2005] – Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. – W poszukiwaniu europejskiego społeczeństwa informacyjnego. M. Tübingen: Universität Tübingen.

Chmura. Edycja Świętego Pawła.) – Polska w drodze do globalnego społeczeństwa informacyjnego. Rozwoju. T. Częstochowa 2003 20 . [TADE2003] – Tadeusiewicz R. Wydane przez Program Narodów Zjednoczonych ds. W. (red.28. Warszawa 2002. 29. ISBN 83917047-5-0 [ZASC2003] – Zasępa. – Społeczność Internetu. Warszawa 2003 [UNDP2002] – Cellary. 30. Wyd. (red. R. Exit.) – Internet i nowe technologie – ku społeczeństwu przyszłości. Raport o rozwoju społecznym..

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->