Żeliwo to stop żelaza z węglem o zawartości węgla większej niż 2,11% (najczęściej 3,0-3,8%).

Podział żeliwa
1. Podział ze względu na skład chemiczny  żeliwo niestopowe  żeliwo stopowe- dodatki stopowe polepszają własności żeliw:  zwiększają odpornośd na ścieranie,  polepszają odpornośd na korozję w gazach (żeliwa żaroodporne) i w cieczach (żeliwa nierdzewne i kwasoodporne)  uzyskuje się specjalne własności, np. duża rezystywnośd 2. Podział ze względu na formę występowania węgla Węgiel w żeliwie może występowad w postaci związanej, tj. cementytu Fe3C, jak i wolnej-grafitu.

  

Ccałk=Czw.+Cgraf. żeliwo szare- węgiel występuje w postaci związanej w osnowie metalowej, aż do stężenia eutektoidalnego, jak i wolniej, tworząc wydzielenia grafitu. żeliwo białe- węgiel występuje tylko w postaci związanej, a w ich strukturze obecny jest ledeburyt przemieniony. żeliwo połowiczne (pstre)- węgiel występuje w postaci wolnej (grafitu) i związanej (cementytu), a zawartośd węgla, poza ilością występującą w postaci grafitu, przekracza stężenie eutektoidalne.

3. Podział ze względu na strukturę W zależności od rodzaju osnowy rozróżniamy żeliwo:  ferrytyczne  ferrytyczno-perlityczne  perlityczno- ferrytyczne  perlityczne Mogą wystąpid jeszcze inne osnowy, tj.: sferoidyt, bainit, martenzyt odpuszczania, będące konsekwencją zastosowania określonej obróbki cieplnej. 4. Podział ze względu na kształt wydzieleo grafitu  niemodyfikowane- z ostro zakooczonymi, wydłużonymi płatkami grafitu  modyfikowane- ze stępionymi krótkimi płatkami grafitu  podwójnie modyfikowane, sferoidalne- z grafitem kulkowym  ciągliwe- z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu.

a mniej cementytu. Ze wzrostem zawartości węgla polepsza się lejnośd żeliw.żeliwo szare ferrytyczno. czyli żeliwo sferoidalne. że im więcej jest węgla i krzemu w żeliwie. (wykres Maurera) I – żeliwo białe II. tym więcej będzie w strukturze grafitu.5-3. Żeliwo białe jest stosowane jako półprodukt do wytwarzania żeliwa ciągliwego oraz stanowi materiał wyjściowy (surówka) do otrzymywania stali. Własności żeliw szarych zależą od struktury osnowy metalicznej (ferrytyczne…) i od postaci grafitu. lecz jedynie szlifowad. dobra skrawalnośd. Krzem może występowad od 0.żeliwo połowiczne III. tj. Żeliwo białe i połowiczne.bardzo twarde i zarazem kruche.mała wytrzymałośd. Polepsza się skrawalnośd.5%. najczęściej jednak ma 1-3. Wpływ zawartości domieszek na strukturę żeliwa Węgiel w żeliwach szarych wynosi zwykle od 2. Jego zawartośd może byd mniejsza (żeliwa ciągliwe) lub większa (żeliwa sferoidalne). Twardośd i wytrzymałośd zwiększa się przy zwiększaniu udziału perlitu.żeliwo szare perlityczne IV.perlityczne V. staliwa i żeliwa szarego. Sprzyja grafityzacji. mała odpornośd na ścieranie.żeliwo szare ferrytyczne . jak i plastyczne wykazuje żeliwo.5. w którym po podwójnym modyfikowaniu wydzielenia grafitu mają kształt kulisty.5%. Nie można obrabiad mechanicznie przez skrawanie. Z wykresu wynika.Żeliwo szare z osnową ferrytyczną.6%. Zwiększa się skłonnośd do wydzielania się węgla w postaci grafitu. zdolnośd do wypełniania form i maleje skurcz. zwiększają się własności ślizgowe i zdolnośd do tłumienia drgao. Najlepsze parametry wytrzymałościowe.

Wpływ szybkości chłodzenia na strukturę żeliwa Szybkośd chłodzenia żeliwa po odlaniu do formy wpływa na grafityzację. niż żelazo. przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych.4-1. tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki.żeliwo szare ferrytyczne Przy szybkim chłodzeniu występuje duża skłonnośd do zabielania. podczas gdy to samo żeliwo odlane do formy piaskowej może byd szare. tworząc wydzielenia z wklęsłymi granicami ziaren i piegowate. Mangan.żeliwo szare perlityczne IV. Eutektyka ta krzepnie w 950oC. Pogarsza własności odlewnicze. Fosfor. tworzy nowy składnik strukturyeutektykę fosforową. usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie. jej usunięcie jest nieopłacalne lub niemożliwe. Im większa. .nie wpływa istotnie na grafityzację.2-1.żeliwo szare ferrytyczno. Miarą szybkości chłodzenia jest grubośd ścianki odlewu. czyli zabiela żeliwo.żeliwo połowiczne III. Jest bardzo twarda.wykazuje większe powinowactwo do węgla.domieszka szkodliwa (jak w stalach). Zapobiega grafityzacji.4%. że istnieje szeroka możliwośd regulacji struktury żeliwa od białego do szarego ferrytycznego przez dobór odpowiedniego składu żeliwa w zależności od grubości odlewu. Łatwo wiąże się z siarką.8%.0. tym wolniejsze chłodzenie. wypełnia przestrzenie pomiędzy ukształtowanymi już ziarnami.0.Siarka.perlityczne V. I – żeliwo białe II. Z wykresu wynika.

4)    grafit podwójnie modyfikowany. Grafit powstaje dopiero podczas wyżarzania grafityzującego.  modyfikatory tworzą podkładki krystalizacji (niejednorodnej) i sterują procesem krystalizacji grafitu  grafit jest drobny. tak skracanie.P]. a wydłużenie jest równe prawie zero. równomiernie rozmieszczony. nie wywołują dużej koncentracji naprężeo. a sferoidalnym) . magnezowej lub cerowej.żeliwo z węglem żarzenia (z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu). nie skręcanie . Wydzielenia grafitu kłaczkowego są skupione. grafit jest rozdrobniony. 2) płatkowy grafit modyfikowany (drobny) Modyfikowanie. o tępo zakooczonych krawędziach 3) węgiel żarzenia (grafit kłaczkowy). krzemu z wapniem. zginanie i skracanie [tak.Postacie grafitu (postad alotropowa węgla) w żeliwach: 1)    płatkowy grafit niemodyfikowany najbardziej niekorzystne ze względu na właściwości mechaniczne ostre zakooczenia. jest to tzw.sferoidalny (kulkowy) najlepsze właściwości mechaniczne (podobne do stali) modyfikowanie polega na wprowadzeniu zaprawy krzemowej. grafityzacja wtórna. równomiernie rozmieszczony o dużym napięciu powierzchniowymwydzielenia kuliste 5) wermikularny (pośredni pomiędzy płatkowym. w niewielkim stopniu wpływają na osłabienie przekroju materiału. czyli rozpad powstałego już cementytu (z żeliwa białego).wprowadzanie do ciekłego żeliwa żelazokrzemu.strukturalne karby (koncentratory naprężeo) pogarsza właściwości wytrzymałościowe żeliwa na rozciąganie.występuje w żeliwie ciągliwym Żeliwo ciągliwe. otrzymuje się po długotrwałym procesie wyżarzania (tzw. Produktem wyjściowym jest żeliwo białe. żelazokrzemu z aluminium. wyżarzanie grafityzujące-950oC).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful