Żeliwo to stop żelaza z węglem o zawartości węgla większej niż 2,11% (najczęściej 3,0-3,8%).

Podział żeliwa
1. Podział ze względu na skład chemiczny  żeliwo niestopowe  żeliwo stopowe- dodatki stopowe polepszają własności żeliw:  zwiększają odpornośd na ścieranie,  polepszają odpornośd na korozję w gazach (żeliwa żaroodporne) i w cieczach (żeliwa nierdzewne i kwasoodporne)  uzyskuje się specjalne własności, np. duża rezystywnośd 2. Podział ze względu na formę występowania węgla Węgiel w żeliwie może występowad w postaci związanej, tj. cementytu Fe3C, jak i wolnej-grafitu.

  

Ccałk=Czw.+Cgraf. żeliwo szare- węgiel występuje w postaci związanej w osnowie metalowej, aż do stężenia eutektoidalnego, jak i wolniej, tworząc wydzielenia grafitu. żeliwo białe- węgiel występuje tylko w postaci związanej, a w ich strukturze obecny jest ledeburyt przemieniony. żeliwo połowiczne (pstre)- węgiel występuje w postaci wolnej (grafitu) i związanej (cementytu), a zawartośd węgla, poza ilością występującą w postaci grafitu, przekracza stężenie eutektoidalne.

3. Podział ze względu na strukturę W zależności od rodzaju osnowy rozróżniamy żeliwo:  ferrytyczne  ferrytyczno-perlityczne  perlityczno- ferrytyczne  perlityczne Mogą wystąpid jeszcze inne osnowy, tj.: sferoidyt, bainit, martenzyt odpuszczania, będące konsekwencją zastosowania określonej obróbki cieplnej. 4. Podział ze względu na kształt wydzieleo grafitu  niemodyfikowane- z ostro zakooczonymi, wydłużonymi płatkami grafitu  modyfikowane- ze stępionymi krótkimi płatkami grafitu  podwójnie modyfikowane, sferoidalne- z grafitem kulkowym  ciągliwe- z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu.

a mniej cementytu. Nie można obrabiad mechanicznie przez skrawanie.5-3. mała odpornośd na ścieranie. dobra skrawalnośd. (wykres Maurera) I – żeliwo białe II. Wpływ zawartości domieszek na strukturę żeliwa Węgiel w żeliwach szarych wynosi zwykle od 2.5. Z wykresu wynika.5%. Żeliwo białe jest stosowane jako półprodukt do wytwarzania żeliwa ciągliwego oraz stanowi materiał wyjściowy (surówka) do otrzymywania stali. tym więcej będzie w strukturze grafitu. zdolnośd do wypełniania form i maleje skurcz. jak i plastyczne wykazuje żeliwo. tj. w którym po podwójnym modyfikowaniu wydzielenia grafitu mają kształt kulisty. że im więcej jest węgla i krzemu w żeliwie. Sprzyja grafityzacji.żeliwo szare perlityczne IV.5%. Najlepsze parametry wytrzymałościowe.żeliwo szare ferrytyczno. zwiększają się własności ślizgowe i zdolnośd do tłumienia drgao. Żeliwo białe i połowiczne. Jego zawartośd może byd mniejsza (żeliwa ciągliwe) lub większa (żeliwa sferoidalne). Własności żeliw szarych zależą od struktury osnowy metalicznej (ferrytyczne…) i od postaci grafitu. Zwiększa się skłonnośd do wydzielania się węgla w postaci grafitu.Żeliwo szare z osnową ferrytyczną. najczęściej jednak ma 1-3.bardzo twarde i zarazem kruche. staliwa i żeliwa szarego.żeliwo szare ferrytyczne .żeliwo połowiczne III. Ze wzrostem zawartości węgla polepsza się lejnośd żeliw. lecz jedynie szlifowad.6%.perlityczne V. Krzem może występowad od 0.mała wytrzymałośd. Polepsza się skrawalnośd. Twardośd i wytrzymałośd zwiększa się przy zwiększaniu udziału perlitu. czyli żeliwo sferoidalne.

Zapobiega grafityzacji.wykazuje większe powinowactwo do węgla. tworząc wydzielenia z wklęsłymi granicami ziaren i piegowate. przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych. Z wykresu wynika. tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki. tym wolniejsze chłodzenie.4-1.żeliwo szare perlityczne IV.0. niż żelazo.żeliwo szare ferrytyczno. Pogarsza własności odlewnicze. I – żeliwo białe II. Łatwo wiąże się z siarką. Im większa.0. Jest bardzo twarda.domieszka szkodliwa (jak w stalach). usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie.Siarka. czyli zabiela żeliwo. Miarą szybkości chłodzenia jest grubośd ścianki odlewu. Eutektyka ta krzepnie w 950oC. wypełnia przestrzenie pomiędzy ukształtowanymi już ziarnami. Fosfor.żeliwo połowiczne III.żeliwo szare ferrytyczne Przy szybkim chłodzeniu występuje duża skłonnośd do zabielania. tworzy nowy składnik strukturyeutektykę fosforową.8%.2-1.nie wpływa istotnie na grafityzację. że istnieje szeroka możliwośd regulacji struktury żeliwa od białego do szarego ferrytycznego przez dobór odpowiedniego składu żeliwa w zależności od grubości odlewu. . Mangan. Wpływ szybkości chłodzenia na strukturę żeliwa Szybkośd chłodzenia żeliwa po odlaniu do formy wpływa na grafityzację.perlityczne V. podczas gdy to samo żeliwo odlane do formy piaskowej może byd szare.4%. jej usunięcie jest nieopłacalne lub niemożliwe.

Postacie grafitu (postad alotropowa węgla) w żeliwach: 1)    płatkowy grafit niemodyfikowany najbardziej niekorzystne ze względu na właściwości mechaniczne ostre zakooczenia. Grafit powstaje dopiero podczas wyżarzania grafityzującego. a sferoidalnym) .żeliwo z węglem żarzenia (z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu). o tępo zakooczonych krawędziach 3) węgiel żarzenia (grafit kłaczkowy). 4)    grafit podwójnie modyfikowany. Wydzielenia grafitu kłaczkowego są skupione. w niewielkim stopniu wpływają na osłabienie przekroju materiału. wyżarzanie grafityzujące-950oC). żelazokrzemu z aluminium. 2) płatkowy grafit modyfikowany (drobny) Modyfikowanie. otrzymuje się po długotrwałym procesie wyżarzania (tzw. zginanie i skracanie [tak. nie wywołują dużej koncentracji naprężeo.  modyfikatory tworzą podkładki krystalizacji (niejednorodnej) i sterują procesem krystalizacji grafitu  grafit jest drobny. a wydłużenie jest równe prawie zero.sferoidalny (kulkowy) najlepsze właściwości mechaniczne (podobne do stali) modyfikowanie polega na wprowadzeniu zaprawy krzemowej. grafit jest rozdrobniony. jest to tzw.wprowadzanie do ciekłego żeliwa żelazokrzemu. grafityzacja wtórna. krzemu z wapniem. magnezowej lub cerowej.występuje w żeliwie ciągliwym Żeliwo ciągliwe. równomiernie rozmieszczony. Produktem wyjściowym jest żeliwo białe.strukturalne karby (koncentratory naprężeo) pogarsza właściwości wytrzymałościowe żeliwa na rozciąganie.P]. czyli rozpad powstałego już cementytu (z żeliwa białego). nie skręcanie . równomiernie rozmieszczony o dużym napięciu powierzchniowymwydzielenia kuliste 5) wermikularny (pośredni pomiędzy płatkowym. tak skracanie.