Żeliwo to stop żelaza z węglem o zawartości węgla większej niż 2,11% (najczęściej 3,0-3,8%).

Podział żeliwa
1. Podział ze względu na skład chemiczny  żeliwo niestopowe  żeliwo stopowe- dodatki stopowe polepszają własności żeliw:  zwiększają odpornośd na ścieranie,  polepszają odpornośd na korozję w gazach (żeliwa żaroodporne) i w cieczach (żeliwa nierdzewne i kwasoodporne)  uzyskuje się specjalne własności, np. duża rezystywnośd 2. Podział ze względu na formę występowania węgla Węgiel w żeliwie może występowad w postaci związanej, tj. cementytu Fe3C, jak i wolnej-grafitu.

  

Ccałk=Czw.+Cgraf. żeliwo szare- węgiel występuje w postaci związanej w osnowie metalowej, aż do stężenia eutektoidalnego, jak i wolniej, tworząc wydzielenia grafitu. żeliwo białe- węgiel występuje tylko w postaci związanej, a w ich strukturze obecny jest ledeburyt przemieniony. żeliwo połowiczne (pstre)- węgiel występuje w postaci wolnej (grafitu) i związanej (cementytu), a zawartośd węgla, poza ilością występującą w postaci grafitu, przekracza stężenie eutektoidalne.

3. Podział ze względu na strukturę W zależności od rodzaju osnowy rozróżniamy żeliwo:  ferrytyczne  ferrytyczno-perlityczne  perlityczno- ferrytyczne  perlityczne Mogą wystąpid jeszcze inne osnowy, tj.: sferoidyt, bainit, martenzyt odpuszczania, będące konsekwencją zastosowania określonej obróbki cieplnej. 4. Podział ze względu na kształt wydzieleo grafitu  niemodyfikowane- z ostro zakooczonymi, wydłużonymi płatkami grafitu  modyfikowane- ze stępionymi krótkimi płatkami grafitu  podwójnie modyfikowane, sferoidalne- z grafitem kulkowym  ciągliwe- z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu.

a mniej cementytu. zdolnośd do wypełniania form i maleje skurcz. Zwiększa się skłonnośd do wydzielania się węgla w postaci grafitu. staliwa i żeliwa szarego. zwiększają się własności ślizgowe i zdolnośd do tłumienia drgao. lecz jedynie szlifowad. tj.6%.mała wytrzymałośd. jak i plastyczne wykazuje żeliwo. dobra skrawalnośd.bardzo twarde i zarazem kruche. Żeliwo białe jest stosowane jako półprodukt do wytwarzania żeliwa ciągliwego oraz stanowi materiał wyjściowy (surówka) do otrzymywania stali. czyli żeliwo sferoidalne. Wpływ zawartości domieszek na strukturę żeliwa Węgiel w żeliwach szarych wynosi zwykle od 2.żeliwo połowiczne III. Jego zawartośd może byd mniejsza (żeliwa ciągliwe) lub większa (żeliwa sferoidalne). Polepsza się skrawalnośd. Krzem może występowad od 0.żeliwo szare ferrytyczne . mała odpornośd na ścieranie.5. że im więcej jest węgla i krzemu w żeliwie.5%.żeliwo szare perlityczne IV.żeliwo szare ferrytyczno.5-3. Ze wzrostem zawartości węgla polepsza się lejnośd żeliw.5%. Twardośd i wytrzymałośd zwiększa się przy zwiększaniu udziału perlitu. w którym po podwójnym modyfikowaniu wydzielenia grafitu mają kształt kulisty. (wykres Maurera) I – żeliwo białe II. Sprzyja grafityzacji.Żeliwo szare z osnową ferrytyczną. tym więcej będzie w strukturze grafitu. Z wykresu wynika. Najlepsze parametry wytrzymałościowe. najczęściej jednak ma 1-3.perlityczne V. Nie można obrabiad mechanicznie przez skrawanie. Żeliwo białe i połowiczne. Własności żeliw szarych zależą od struktury osnowy metalicznej (ferrytyczne…) i od postaci grafitu.

podczas gdy to samo żeliwo odlane do formy piaskowej może byd szare. Fosfor.domieszka szkodliwa (jak w stalach). Im większa.4%. Wpływ szybkości chłodzenia na strukturę żeliwa Szybkośd chłodzenia żeliwa po odlaniu do formy wpływa na grafityzację. Zapobiega grafityzacji. Z wykresu wynika.żeliwo szare ferrytyczne Przy szybkim chłodzeniu występuje duża skłonnośd do zabielania. niż żelazo.4-1. przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych. tworząc wydzielenia z wklęsłymi granicami ziaren i piegowate.2-1. Mangan.żeliwo szare ferrytyczno.Siarka.nie wpływa istotnie na grafityzację. . Miarą szybkości chłodzenia jest grubośd ścianki odlewu.8%.wykazuje większe powinowactwo do węgla. usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie.0.perlityczne V. jej usunięcie jest nieopłacalne lub niemożliwe. wypełnia przestrzenie pomiędzy ukształtowanymi już ziarnami.żeliwo połowiczne III. Łatwo wiąże się z siarką. Pogarsza własności odlewnicze. I – żeliwo białe II.0. czyli zabiela żeliwo.żeliwo szare perlityczne IV. tworzy nowy składnik strukturyeutektykę fosforową. Jest bardzo twarda. tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki. że istnieje szeroka możliwośd regulacji struktury żeliwa od białego do szarego ferrytycznego przez dobór odpowiedniego składu żeliwa w zależności od grubości odlewu. Eutektyka ta krzepnie w 950oC. tym wolniejsze chłodzenie.

otrzymuje się po długotrwałym procesie wyżarzania (tzw.P]. równomiernie rozmieszczony. grafit jest rozdrobniony.strukturalne karby (koncentratory naprężeo) pogarsza właściwości wytrzymałościowe żeliwa na rozciąganie.sferoidalny (kulkowy) najlepsze właściwości mechaniczne (podobne do stali) modyfikowanie polega na wprowadzeniu zaprawy krzemowej. w niewielkim stopniu wpływają na osłabienie przekroju materiału.Postacie grafitu (postad alotropowa węgla) w żeliwach: 1)    płatkowy grafit niemodyfikowany najbardziej niekorzystne ze względu na właściwości mechaniczne ostre zakooczenia. nie skręcanie .występuje w żeliwie ciągliwym Żeliwo ciągliwe. Wydzielenia grafitu kłaczkowego są skupione. równomiernie rozmieszczony o dużym napięciu powierzchniowymwydzielenia kuliste 5) wermikularny (pośredni pomiędzy płatkowym. jest to tzw. magnezowej lub cerowej.żeliwo z węglem żarzenia (z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu). zginanie i skracanie [tak. a sferoidalnym) . a wydłużenie jest równe prawie zero. wyżarzanie grafityzujące-950oC). czyli rozpad powstałego już cementytu (z żeliwa białego). nie wywołują dużej koncentracji naprężeo.wprowadzanie do ciekłego żeliwa żelazokrzemu. 4)    grafit podwójnie modyfikowany. krzemu z wapniem. tak skracanie. Produktem wyjściowym jest żeliwo białe.  modyfikatory tworzą podkładki krystalizacji (niejednorodnej) i sterują procesem krystalizacji grafitu  grafit jest drobny. Grafit powstaje dopiero podczas wyżarzania grafityzującego. o tępo zakooczonych krawędziach 3) węgiel żarzenia (grafit kłaczkowy). 2) płatkowy grafit modyfikowany (drobny) Modyfikowanie. żelazokrzemu z aluminium. grafityzacja wtórna.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful