Żeliwo to stop żelaza z węglem o zawartości węgla większej niż 2,11% (najczęściej 3,0-3,8%).

Podział żeliwa
1. Podział ze względu na skład chemiczny  żeliwo niestopowe  żeliwo stopowe- dodatki stopowe polepszają własności żeliw:  zwiększają odpornośd na ścieranie,  polepszają odpornośd na korozję w gazach (żeliwa żaroodporne) i w cieczach (żeliwa nierdzewne i kwasoodporne)  uzyskuje się specjalne własności, np. duża rezystywnośd 2. Podział ze względu na formę występowania węgla Węgiel w żeliwie może występowad w postaci związanej, tj. cementytu Fe3C, jak i wolnej-grafitu.

  

Ccałk=Czw.+Cgraf. żeliwo szare- węgiel występuje w postaci związanej w osnowie metalowej, aż do stężenia eutektoidalnego, jak i wolniej, tworząc wydzielenia grafitu. żeliwo białe- węgiel występuje tylko w postaci związanej, a w ich strukturze obecny jest ledeburyt przemieniony. żeliwo połowiczne (pstre)- węgiel występuje w postaci wolnej (grafitu) i związanej (cementytu), a zawartośd węgla, poza ilością występującą w postaci grafitu, przekracza stężenie eutektoidalne.

3. Podział ze względu na strukturę W zależności od rodzaju osnowy rozróżniamy żeliwo:  ferrytyczne  ferrytyczno-perlityczne  perlityczno- ferrytyczne  perlityczne Mogą wystąpid jeszcze inne osnowy, tj.: sferoidyt, bainit, martenzyt odpuszczania, będące konsekwencją zastosowania określonej obróbki cieplnej. 4. Podział ze względu na kształt wydzieleo grafitu  niemodyfikowane- z ostro zakooczonymi, wydłużonymi płatkami grafitu  modyfikowane- ze stępionymi krótkimi płatkami grafitu  podwójnie modyfikowane, sferoidalne- z grafitem kulkowym  ciągliwe- z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu.

Jego zawartośd może byd mniejsza (żeliwa ciągliwe) lub większa (żeliwa sferoidalne). Żeliwo białe jest stosowane jako półprodukt do wytwarzania żeliwa ciągliwego oraz stanowi materiał wyjściowy (surówka) do otrzymywania stali. Polepsza się skrawalnośd. najczęściej jednak ma 1-3. lecz jedynie szlifowad. tym więcej będzie w strukturze grafitu. Własności żeliw szarych zależą od struktury osnowy metalicznej (ferrytyczne…) i od postaci grafitu. Żeliwo białe i połowiczne. Najlepsze parametry wytrzymałościowe. staliwa i żeliwa szarego.Żeliwo szare z osnową ferrytyczną. Sprzyja grafityzacji.perlityczne V.żeliwo szare ferrytyczne . Zwiększa się skłonnośd do wydzielania się węgla w postaci grafitu.żeliwo połowiczne III. w którym po podwójnym modyfikowaniu wydzielenia grafitu mają kształt kulisty. dobra skrawalnośd.żeliwo szare ferrytyczno. Ze wzrostem zawartości węgla polepsza się lejnośd żeliw.bardzo twarde i zarazem kruche. czyli żeliwo sferoidalne.5-3. (wykres Maurera) I – żeliwo białe II.5%. Nie można obrabiad mechanicznie przez skrawanie. mała odpornośd na ścieranie.mała wytrzymałośd.5%.5.żeliwo szare perlityczne IV. że im więcej jest węgla i krzemu w żeliwie. Wpływ zawartości domieszek na strukturę żeliwa Węgiel w żeliwach szarych wynosi zwykle od 2. jak i plastyczne wykazuje żeliwo. Z wykresu wynika. tj. a mniej cementytu. Krzem może występowad od 0. Twardośd i wytrzymałośd zwiększa się przy zwiększaniu udziału perlitu. zdolnośd do wypełniania form i maleje skurcz. zwiększają się własności ślizgowe i zdolnośd do tłumienia drgao.6%.

Z wykresu wynika.wykazuje większe powinowactwo do węgla.żeliwo szare perlityczne IV. tym wolniejsze chłodzenie. Eutektyka ta krzepnie w 950oC.4-1.Siarka.nie wpływa istotnie na grafityzację.żeliwo szare ferrytyczno. . tworząc wydzielenia z wklęsłymi granicami ziaren i piegowate.4%.perlityczne V. przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych.8%. Mangan.2-1.domieszka szkodliwa (jak w stalach). Im większa. tworzy nowy składnik strukturyeutektykę fosforową. jej usunięcie jest nieopłacalne lub niemożliwe. wypełnia przestrzenie pomiędzy ukształtowanymi już ziarnami.żeliwo połowiczne III. że istnieje szeroka możliwośd regulacji struktury żeliwa od białego do szarego ferrytycznego przez dobór odpowiedniego składu żeliwa w zależności od grubości odlewu. czyli zabiela żeliwo. niż żelazo. Łatwo wiąże się z siarką. Zapobiega grafityzacji. Pogarsza własności odlewnicze. Wpływ szybkości chłodzenia na strukturę żeliwa Szybkośd chłodzenia żeliwa po odlaniu do formy wpływa na grafityzację. usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie.żeliwo szare ferrytyczne Przy szybkim chłodzeniu występuje duża skłonnośd do zabielania. tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki. Jest bardzo twarda. Miarą szybkości chłodzenia jest grubośd ścianki odlewu. Fosfor. podczas gdy to samo żeliwo odlane do formy piaskowej może byd szare.0.0. I – żeliwo białe II.

4)    grafit podwójnie modyfikowany.występuje w żeliwie ciągliwym Żeliwo ciągliwe. krzemu z wapniem. magnezowej lub cerowej.P]. a wydłużenie jest równe prawie zero. grafit jest rozdrobniony. zginanie i skracanie [tak. żelazokrzemu z aluminium. tak skracanie.żeliwo z węglem żarzenia (z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu). Grafit powstaje dopiero podczas wyżarzania grafityzującego. wyżarzanie grafityzujące-950oC).wprowadzanie do ciekłego żeliwa żelazokrzemu. nie wywołują dużej koncentracji naprężeo. w niewielkim stopniu wpływają na osłabienie przekroju materiału. czyli rozpad powstałego już cementytu (z żeliwa białego). grafityzacja wtórna. równomiernie rozmieszczony. Produktem wyjściowym jest żeliwo białe. otrzymuje się po długotrwałym procesie wyżarzania (tzw. a sferoidalnym) . równomiernie rozmieszczony o dużym napięciu powierzchniowymwydzielenia kuliste 5) wermikularny (pośredni pomiędzy płatkowym. Wydzielenia grafitu kłaczkowego są skupione. o tępo zakooczonych krawędziach 3) węgiel żarzenia (grafit kłaczkowy).strukturalne karby (koncentratory naprężeo) pogarsza właściwości wytrzymałościowe żeliwa na rozciąganie. nie skręcanie .  modyfikatory tworzą podkładki krystalizacji (niejednorodnej) i sterują procesem krystalizacji grafitu  grafit jest drobny.sferoidalny (kulkowy) najlepsze właściwości mechaniczne (podobne do stali) modyfikowanie polega na wprowadzeniu zaprawy krzemowej. 2) płatkowy grafit modyfikowany (drobny) Modyfikowanie.Postacie grafitu (postad alotropowa węgla) w żeliwach: 1)    płatkowy grafit niemodyfikowany najbardziej niekorzystne ze względu na właściwości mechaniczne ostre zakooczenia. jest to tzw.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful