Żeliwo to stop żelaza z węglem o zawartości węgla większej niż 2,11% (najczęściej 3,0-3,8%).

Podział żeliwa
1. Podział ze względu na skład chemiczny  żeliwo niestopowe  żeliwo stopowe- dodatki stopowe polepszają własności żeliw:  zwiększają odpornośd na ścieranie,  polepszają odpornośd na korozję w gazach (żeliwa żaroodporne) i w cieczach (żeliwa nierdzewne i kwasoodporne)  uzyskuje się specjalne własności, np. duża rezystywnośd 2. Podział ze względu na formę występowania węgla Węgiel w żeliwie może występowad w postaci związanej, tj. cementytu Fe3C, jak i wolnej-grafitu.

  

Ccałk=Czw.+Cgraf. żeliwo szare- węgiel występuje w postaci związanej w osnowie metalowej, aż do stężenia eutektoidalnego, jak i wolniej, tworząc wydzielenia grafitu. żeliwo białe- węgiel występuje tylko w postaci związanej, a w ich strukturze obecny jest ledeburyt przemieniony. żeliwo połowiczne (pstre)- węgiel występuje w postaci wolnej (grafitu) i związanej (cementytu), a zawartośd węgla, poza ilością występującą w postaci grafitu, przekracza stężenie eutektoidalne.

3. Podział ze względu na strukturę W zależności od rodzaju osnowy rozróżniamy żeliwo:  ferrytyczne  ferrytyczno-perlityczne  perlityczno- ferrytyczne  perlityczne Mogą wystąpid jeszcze inne osnowy, tj.: sferoidyt, bainit, martenzyt odpuszczania, będące konsekwencją zastosowania określonej obróbki cieplnej. 4. Podział ze względu na kształt wydzieleo grafitu  niemodyfikowane- z ostro zakooczonymi, wydłużonymi płatkami grafitu  modyfikowane- ze stępionymi krótkimi płatkami grafitu  podwójnie modyfikowane, sferoidalne- z grafitem kulkowym  ciągliwe- z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu.

Twardośd i wytrzymałośd zwiększa się przy zwiększaniu udziału perlitu. Nie można obrabiad mechanicznie przez skrawanie.Żeliwo szare z osnową ferrytyczną. (wykres Maurera) I – żeliwo białe II. tj.6%. mała odpornośd na ścieranie. tym więcej będzie w strukturze grafitu. staliwa i żeliwa szarego. Żeliwo białe jest stosowane jako półprodukt do wytwarzania żeliwa ciągliwego oraz stanowi materiał wyjściowy (surówka) do otrzymywania stali. dobra skrawalnośd.żeliwo szare ferrytyczno.5.żeliwo szare ferrytyczne .perlityczne V. Ze wzrostem zawartości węgla polepsza się lejnośd żeliw.mała wytrzymałośd. Jego zawartośd może byd mniejsza (żeliwa ciągliwe) lub większa (żeliwa sferoidalne).5-3. najczęściej jednak ma 1-3. a mniej cementytu. czyli żeliwo sferoidalne. Polepsza się skrawalnośd. jak i plastyczne wykazuje żeliwo.żeliwo szare perlityczne IV. lecz jedynie szlifowad. że im więcej jest węgla i krzemu w żeliwie. zdolnośd do wypełniania form i maleje skurcz.5%. Wpływ zawartości domieszek na strukturę żeliwa Węgiel w żeliwach szarych wynosi zwykle od 2. Z wykresu wynika. Własności żeliw szarych zależą od struktury osnowy metalicznej (ferrytyczne…) i od postaci grafitu.żeliwo połowiczne III. zwiększają się własności ślizgowe i zdolnośd do tłumienia drgao. Sprzyja grafityzacji. Zwiększa się skłonnośd do wydzielania się węgla w postaci grafitu. Najlepsze parametry wytrzymałościowe. Krzem może występowad od 0. w którym po podwójnym modyfikowaniu wydzielenia grafitu mają kształt kulisty. Żeliwo białe i połowiczne.bardzo twarde i zarazem kruche.5%.

Pogarsza własności odlewnicze. niż żelazo.wykazuje większe powinowactwo do węgla. Miarą szybkości chłodzenia jest grubośd ścianki odlewu. Eutektyka ta krzepnie w 950oC.0.Siarka.żeliwo szare perlityczne IV. Im większa.żeliwo szare ferrytyczno. Fosfor. Zapobiega grafityzacji.żeliwo połowiczne III. przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych.4-1. Wpływ szybkości chłodzenia na strukturę żeliwa Szybkośd chłodzenia żeliwa po odlaniu do formy wpływa na grafityzację.perlityczne V. tworząc wydzielenia z wklęsłymi granicami ziaren i piegowate. wypełnia przestrzenie pomiędzy ukształtowanymi już ziarnami. tworzy nowy składnik strukturyeutektykę fosforową.0. tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki. tym wolniejsze chłodzenie. Mangan.żeliwo szare ferrytyczne Przy szybkim chłodzeniu występuje duża skłonnośd do zabielania. I – żeliwo białe II. usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie.2-1. że istnieje szeroka możliwośd regulacji struktury żeliwa od białego do szarego ferrytycznego przez dobór odpowiedniego składu żeliwa w zależności od grubości odlewu.domieszka szkodliwa (jak w stalach).nie wpływa istotnie na grafityzację. czyli zabiela żeliwo. .4%.8%. Z wykresu wynika. podczas gdy to samo żeliwo odlane do formy piaskowej może byd szare. jej usunięcie jest nieopłacalne lub niemożliwe. Jest bardzo twarda. Łatwo wiąże się z siarką.

a sferoidalnym) . Produktem wyjściowym jest żeliwo białe. Wydzielenia grafitu kłaczkowego są skupione. żelazokrzemu z aluminium. zginanie i skracanie [tak. o tępo zakooczonych krawędziach 3) węgiel żarzenia (grafit kłaczkowy). czyli rozpad powstałego już cementytu (z żeliwa białego). otrzymuje się po długotrwałym procesie wyżarzania (tzw. tak skracanie. równomiernie rozmieszczony. nie wywołują dużej koncentracji naprężeo. grafityzacja wtórna. grafit jest rozdrobniony. 2) płatkowy grafit modyfikowany (drobny) Modyfikowanie.P]. nie skręcanie . a wydłużenie jest równe prawie zero. Grafit powstaje dopiero podczas wyżarzania grafityzującego.  modyfikatory tworzą podkładki krystalizacji (niejednorodnej) i sterują procesem krystalizacji grafitu  grafit jest drobny. wyżarzanie grafityzujące-950oC). jest to tzw. w niewielkim stopniu wpływają na osłabienie przekroju materiału.sferoidalny (kulkowy) najlepsze właściwości mechaniczne (podobne do stali) modyfikowanie polega na wprowadzeniu zaprawy krzemowej.żeliwo z węglem żarzenia (z kłaczkowymi wydzieleniami grafitu).Postacie grafitu (postad alotropowa węgla) w żeliwach: 1)    płatkowy grafit niemodyfikowany najbardziej niekorzystne ze względu na właściwości mechaniczne ostre zakooczenia.występuje w żeliwie ciągliwym Żeliwo ciągliwe. magnezowej lub cerowej.strukturalne karby (koncentratory naprężeo) pogarsza właściwości wytrzymałościowe żeliwa na rozciąganie. 4)    grafit podwójnie modyfikowany. równomiernie rozmieszczony o dużym napięciu powierzchniowymwydzielenia kuliste 5) wermikularny (pośredni pomiędzy płatkowym. krzemu z wapniem.wprowadzanie do ciekłego żeliwa żelazokrzemu.