Testy

5

Testy sprawdzajàce (wersja a i b)

Przedstawione poni˝ej standardy wymagaƒ egzaminacyjnych obejmujà
swym zakresem przedmioty matematyczno-przyrodnicze. Stanowià one
podstaw´ do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego. Zamieszczone
w niniejszym rozdziale testy zosta∏y opracowane z uwzgl´dnieniem tych
standardów. Testy opracowali Iwona Tarnawa-Januszek i Piotr Januszek.

Standard I
Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur
z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym
kszta∏ceniu.
Uczeƒ:
1. stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
a) czyta ze zrozumieniem, na przyk∏ad w podr´cznikach lub w prasie, teksty, w których wyst´pujà
terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze,
b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu
zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska;
2. wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
a) stosuje w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
b) operuje procentami,
c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
d) pos∏uguje si´ jednostkami miar;
3. pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur.

Standard II
Wyszukiwanie i stosowanie informacji.

Testy sprawdzajàce przygotowano wed∏ug standardów
wymagaƒ zalecanych
przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej.

Uczeƒ:
1. wskazuje prawid∏owoÊci w procesach oraz w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
a) wyodr´bnia dane zjawisko z kontekstu,
b) okreÊla warunki jego wyst´powania,
c) opisuje jego przebieg w czasie i przestrzeni,
d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania
zjawisk;
2. pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych;
3. pos∏uguje si´ funkcjami;
4. stosuje zintegrowanà wiedz´ w celu objaÊnienia
zjawisk przyrodniczych:
a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia
cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje
sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie
spo∏ecznym.

Standard IV
Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci
do rozwiàzywania problemów.

Uczeƒ:
1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
a) tekstu,
b) mapy,
c) tabeli,
d) wykresu,
e) rysunku,
f) schematu,
g) fotografii;

Uczeƒ:
1. stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,
b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje i wyniki
doÊwiadczeƒ oraz wyciàga wnioski;

2. operuje informacjà:
a) selekcjonuje,
b) porównuje,
c) analizuje,
d) przetwarza,
e) interpretuje,
f) prezentuje w czytelny sposób,
g) wykorzystuje w praktyce.

3. tworzy modele sytuacji problemowej:
a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji
problemowej,
b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych;

Standard III
Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych,
funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych.

2. analizuje sytuacj´ problemowà:
a) dostrzega i formu∏uje problem,
b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel);

4. tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce
model problemu,
b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu;
5. opracowuje wyniki:
a) ocenia,
b) interpretuje,
c) przedstawia.

59

grupa

a

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ anatomia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

I
1.

2.

3.

4.

II

III

A. uk∏ad narzàdów

B. tkanka

C. narzàd

D. komórka

IV

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
majà zdolnoÊç adaptacji”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej
warstwy zewn´trznej.
PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa roz rod cza

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Witamina D3.
B. W∏os.
C. Melanina.
D. Mleko.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona osob´ nadu˝ywajàcà kàpieli s∏onecznych, ˝e nadmierne opalanie si´
jest szkodliwe. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku odmro˝eƒ III stopnia.
1. Ogrzaç cia∏o poszkodowanego, np. przykryç kocem.
2. Podaç osobie z odmro˝eniami goràce napoje.
3. Podaç osobie z odmro˝eniami alkohol.
4. Odmro˝one koƒczyny w∏o˝yç do letniej wody i powoli podnosiç jej temperatur´.
5. Zawinàç rany banda˝em elastycznym.

(0 –3 p.)

grupa

b

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ fizjologia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

IV
1.

2.

3.

4.

III

II

A. tkanka

B. uk∏ad narzàdów

C. komórka

D. narzàd

I

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
sà rozmieszczone nierównomiernie”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej warstwy po∏o˝onej najg∏´biej.

PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa rogowa

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Paznokieç.
B. ¸ój.
C. Pot.
D. Melanina.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona ostro˝nà osob´, ˝e umiarkowane za˝ywanie kàpieli s∏onecznych jest
korzystne dla zdrowia. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ III stopnia.
1. Sch∏adzanie oparzonego miejsca strumieniem zimnej wody.
2. Na∏o˝enie opatrunku, a potem podejmowanie innych czynnoÊci.
3. Posmarowanie oparzonego miejsca mas∏em.
4. Na∏o˝enie opatrunku os∏onowego po sch∏odzeniu oparzonego miejsca.
5. Zdj´cie wszelkich ozdób, zanim nastàpi obrz´k oparzonej cz´Êci cia∏a.

(0 –3 p.)

..... ..... ...............) Napisz. ................. który masz przed sobà.... .... .... .. .................. 5 Zadanie (0 –1 p....... .... ... ... .. .. ... Staw ∏okciowy........... ........... 6 C.... D..... ..... .......... ........................... ............ sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.. .................. . ... klasa Zadanie (0 –1 p...... 3 Zadanie (0 –1 p...... ........................... ......) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki chrz´stnej.... ... .. ......... ..... ......... ...... ................. 2 Zadanie (0 –1 p............... ....) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´. ...... ........ Mi´sieƒ prosty uda.......... B................ ...... ..) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu osiowego..... Zadanie (0 –2 p.. B....... ......... imi´ i nazwisko Test..... .) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´. ............................ A........ ..... .......... ............ .............. ............. Mi´sieƒ sercowy.........grupa a Aparat ruchu . Ilustracja przedstawia ........ ........ ............... ...... które elementy wchodzà w sk∏ad biernego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka. ....... ................. .......... 4 Zadanie (0 –1 p.... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ...... .. ...... . . ........... 1 ...... .. C....... . .... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów... .. ............................... .................. ... ¸opatka........ .. A........ ... . ..... ..............) Zaznacz element budowy czynnego aparatu ruchu............ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... ..

.................. jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz miedniczna i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad....................) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów....) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ.. ........................ ............ ........ ................. czy jest to zginacz.......................................... ............. .. ... ... ............. 8 Zadanie B (0 –3 p.. .................. ........... Literà B oznaczono ....... 11 Zadanie (0 –1 p........... ...... ......) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania....... ........................ Zadanie (0 –3 p............. ........... B.......................................... ...................... 1. .................................... ... . 10 Zadanie (0 –2 p.........................) WyjaÊnij... ........................... . oznaczono jà literà 9 C . ............... .............. .............. a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca.................. .... w których wyst´puje staw zawiasowy...................... Napisz...... .......... .... ............. ........ ....... ...................... .. ... ...... .....) Napisz... ............. D ........................... .. ................................................ ........ ..................... ..... ......... .................................................................. ............................ .. C......... . ........................................................ b) Opisz zakres ruchu stawu kulistego.......... 2... ......... ................. czy prostownik. ............. .........7 Zadanie (0 –2 p.................. podpisz je i wykonaj polecenia.... A.................................. ..................... dlaczego d∏ugotrwa∏y lub intensywny wysi∏ek fizyczny mo˝e wywo∏aç bóle mi´Êni.. 3............ ...... ................... Rolà okostnej jest A .... ........ dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji... ............ .... ................ Istota gàbczasta zaznaczona jest literà .

..... ... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ............................................... ......) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´..... . ........ .. Mostek........ ........ 6 B.......... ........................ 5 Zadanie (0 –1 p............... ...... ... . (0 –2 p.. ....... ...... .................... ... ..... ...... .......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów...... które elementy wchodzà w sk∏ad czynnego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka.................. Mi´sieƒ prosty brzucha... . ...) Napisz... . ......... ................. który masz przed sobà.......... .....) Zaznacz element budowy biernego aparatu ruchu..................... ................ ... ........ .......... ... . ... ............... Zadanie klasa (0 –1 p.... ..... ...... ....... . ... .... ........................ ..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.............. A.. ............. Zadanie C................. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ....... Âci´gno Achillesa.. . 3 Zadanie (0 –1 p.. .... Ilustracja przedstawia .. ............ 4 Zadanie (0 –1 p................ B. .) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu koƒczyn... ...........) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´............ ................. ... 1 imi´ i nazwisko ... A...... ...... . . ...... 2 Zadanie (0 –1 p. C.. ...... .. ........ ... ... .... ....) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki kostnej............... ... ...................... ... ......grupa b Aparat ruchu . ...................... ........ Test..................... ........ ... Mi´sieƒ sercowy. D.... .....

..................... .................) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów........... ........ C 1........... .......) Napisz...................... ........... .. ......... ... . .... ...... Napisz.......... .... .............. ... ..... .... ........ podpisz je i wykonaj polecenia................. .. czy jest to zginacz...... .... ............. ......) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ.... . ................. ................ jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz barkowa i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad..... ...........................) WyjaÊnij................. ........... .... ........ ............ . czy prostownik.................................... ... ....... ..................... ..... .... b) Opisz zakres ruchu stawu obrotowego.............................7 Zadanie (0 –2 p......... ........ .......... Literà D oznaczono ............ 11 Zadanie (0 –1 p............ . .... ....... ... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca..... .. C.......... .. ................................................. .. ........... ......... 8 Zadanie B (0 –3 p............... .................... 10 Zadanie (0 –2 p... ............. ....... ................. .......... B... oznaczono go literà ...... Zadanie (0 –3 p...... ...................... .. dlaczego cz∏owiek ma dreszcze.... ............ ...... ................. D .. 9 A . ..... ........ ....... ......... Rolà szpiku kostnego jest . dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji........ ............................................... ...... ... w których wyst´puje staw kulisty...... A.... ....... ....................... ........ . .......... .. ............ ..... ........................................... ........... gdy jest mu zimno.................... ..... ............ 2....... .... ..... .. .......... ....... Tkanka chrz´stna zaznaczona jest literà 3............................... ......) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania.............. .. .......... ...

.... .......... ........... ˝e t∏uszcze s∏usznie okreÊla si´ jako zwiàzki wysokoenergetyczne................ ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ...... .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ......... ..... ........ klasa Zadanie (0 –2 p. ........ .............. .............. który masz przed sobà.. ..... 1 ........) Sformu∏uj problem badawczy do poni˝szego doÊwiadczenia... .......... Wchodzà w sk∏ad b∏on komórkowych.........) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P......... Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu.... 3...... 3 Zadanie (0 –3 p.............. ..... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu..... .. W wynikach zanotowa∏.... 2... a) W którym miejscu uk∏adu pokarmowego zachodzi proces emulgacji? ˝ó∏ç 6 ....... imi´ i nazwisko Test....... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów..) Uzasadnij. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..... ... ... czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki..... 4 Zadanie (0 –1 p. ni˝ potrzebuje............ Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz.grupa a Uk∏ad pokarmowy . .. ...... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie..... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka.......... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu... ... ...................... Stanowià materia∏ zapasowy............ Zadanie (0 –2 p.......................... ........ 4..... 1...... .... 2 Zadanie (0 –1 p.........) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek..... . ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko... 5 Zadanie (0 –1 p... ................................... .......... .. b) Gdzie jest wytwarzana substancja.. ........... .... ... .... ............ ......... . Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek... ... ... ...... ... .... .......... i odpowiedz na poni˝sze pytania......... ... ..... dlaczego pokarmy pochodzenia roÊlinnego zaliczamy do niepe∏nowartoÊciowych........ ..... ....... ........ ......... ... ...... ........ ... ........) Napisz.... ............................ .) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´.............. ... która emulguje t∏uszcze? . ....... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F. .. ... ........ Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi.. Z 1 g cukru uzyskujemy 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci t∏uszczu.. ..... ... ..

... ............. ............. .... .............) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do makroelementów.... .............. ......... ................ ................. .... .. ... ............... .. ....... ... ..... . ....... .. ... . ... ..... ... ............... ....................... . ........ . Bierze udzia∏ mi´dzy innymi w procesie widzenia.... .... .......... .. .. w których zachodzi trawienie cukrów. ........... .. ......... ........ . ................ ... ......... .... ... .... .................. ... ........... zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu......... Napisz....... .. .. . ..... 11 Zadanie 5 (0 –1 p.............. ... ... ...................... ...... . .... 4 .......... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od wieku cz∏owieka....... ... .. .. ... ........... ............ ... ... .......... . Wykonanie: . ...... .......... .... .......... ....... ....... . . ................) Rozpoznaj witamin´. .. ........ . ............ . .......... .... . ...... .... .. ........ .... ..... .... ...... ........... .... .... . ...... .... ...... ........ . ................. ............ .... ..... Wyniki: ........ .. ... .... ..... ...... papierowa serwetka..... Potrzebne b´dà: nasienie orzecha w∏oskiego.................... ..... ..... ... ... .... . .. ........ .............. ............. ... Wyst´puje w ˝ó∏tych owocach i warzywach oraz w tranie... ........ ....... ................ ......... ... ........... .. . ....... .. ...... ............. ........ ......... ...... . ... .............. . ..... ............ Wniosek: .... .. .......... ................. .. .... Problem badawczy: Czy nasiona orzecha w∏oskiego i fasoli zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ....... .. .. ... . ..... . ...... ....... ...... ................... t∏uczek lub drewniany klocek. ........... ...................... ..... ... .................. . .... ..... ........ ........... .. . ................... ..... ............. ............ . . ............. . ............ .. 1 a) Napisz....... .. ...) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia... 2 3 . ....... ......................... ..... ........ ..) Uzasadnij.... ... .......... ..... jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.... . ........ . .. ...... . .... ................................ .......... .......... .7 Zadanie (0 –5 p.............. ................ ... .............. ... ... ........... .. . ..... ...... .. .................. ......... . ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu... .. której dotyczy opis... ..... 10 Zadanie (0 –3 p........ ... ......... .... ........ . ......... . . .. . . .................... ... .... ........ ................ ... które wyka˝e.. . . ........ ... .... 8 Zadanie (0 –1 p.. . . ........... ...... ...... ... ..... . .... ... . . .. .......... ... ... ...... .... .... 9 Zadanie (0 –3 p. ...................... ...... . ....... . . ...... ... .............. ........ jajach i maÊle... ........... ............. ........... ......... ........ ........... .. .. . ............ X b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego... ......... . a nasiona zawierajà nieznaczne... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru......... ...... 6 .. .... . ....... . ..... . . ....... .... ..... ......... ......................... . ...... . .... ............... .. ................... ........... ..... ........) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia. .. ... ........... . ........ .. ... ...... nasienie fasoli....... ... . . .. .......... ... ..... .................. ... ........ ..... ........... Jest to witamina rozpuszczalna w t∏uszczach.... ..

....... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu...... klasa Zadanie (0 –2 p............. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..................... Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek................... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F........ czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki........................................ Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu...................................................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty..................... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie................................. Mogà przyspieszaç przebieg reakcji chemicznych.grupa b Uk∏ad pokarmowy ........ ˝e woda jest jednà z najwa˝niejszych substancji wyst´pujàcych w organizmie cz∏owieka.. ..... 5 Zadanie (0 –1 p.......................................) Uzasadnij.................... 2 Zadanie (0 –1 p... Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz............................... dlaczego pokarmy pochodzenia zwierz´cego zaliczamy do pe∏nowartoÊciowych...) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek... 4... Zadanie (0 –2 p.... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów......................... ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ...... Z 1 g t∏uszczu uzyskujemy 2 razy mniej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukru.......... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ................ imi´ i nazwisko Test................... a) Jak nazywa si´ gruczo∏............... W wynikach zanotowa∏.... Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu.................) Napisz............. ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko.................. 4 Zadanie (0 –1 p........ 1 ............... i odpowiedz na poni˝sze pytania............. który wytwarza substancj´ emulgujàcà t∏uszcze? ........... . który masz przed sobà. 1........... 3 Zadanie (0 –3 p......... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka......) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P............. Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi.................. ni˝ potrzebuje..) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´..... ˝ó∏ç 6 b) Jaki jest cel rozbijania t∏uszczów na mniejsze kulki? . 3. 2.................. ..............................................) Sformu∏uj hipotez´ do poni˝szego doÊwiadczenia. Stanowià materia∏ zapasowy.....

....... . . Problem badawczy: Czy nasiona rzepaku i bobu zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona .... ..... ...... ....... ..... .. Napisz. .............. ................ .......) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do mikroelementów...... ............. ............ ......... ...................... . ..... ........ Potrzebne b´dà: nasiona rzepaku...... ... .... . .......................... .. ........................... . ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu.............) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia..................... ... ....... ... . .. . .... .. . ...... .......... ... ...... . .... ... .................. ...... .......... ... ...... ....... ................... ................ ...... .... ..... ..... ......... .. ...... ........ .. .......... Wyniki: ... ............... .. papierowa serwetka.................. .... które wyka˝e. której dotyczy opis.. ......... ....... ... .... . ... ... . 10 Zadanie (0 –3 p...... .... ............... ... .... ..... . . ....... .. .. ........ ....... .. ......................... ... ....... .... ... .......... . ................. .. . ... .. .......... .. ..... ......... ..... . ..... . w których zachodzi trawienie bia∏ek.... ... .. ....... ..... ...................... ........ ............. ............... ..... . Wniosek: ......) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia................... ..) Rozpoznaj witamin´.......... X ......... ....... .. . ..... ............. ......... . jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”.. . .. .......... ........ ...... ......... ... .... ............ .............. . . ........ ........ .. .. ......... . .................. 4 b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego............... . . .. ..... ... ......... ........... ......................... ...... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od stanu zdrowia cz∏owieka....... ................... ............ .......................... .. . ........... .. .... .. . ...... ................. ... ....... .... ................... .. ........... ........ ........................ .. t∏uczek lub drewniany klocek.......... ............. .............. ....... . 11 Zadanie (0 –1 p............ .............. .. ....... .............. ........... . . 6 5 ...... ......... ....... .... ...... ... .. .. . ...... . ......... . ....... .... .......... ..... . . .......... zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. .......... ........... . ...... ... Wyst´puje w liÊciastych warzywach oraz w dro˝d˝ach i wàtrobie......... ........... ... nasienie bobu. 9 Zadanie (0 –3 p...... ....... .......... ....... ...... .... .... .... ...7 Zadanie (0 –5 p......... ...................... ..... 1 a) Napisz. . ... . .. . ............. ........... ...... .) Uzasadnij........ .... ....... .. ................ ... ..... ...... .. 8 Zadanie (0 –1 p..... ..... .... ... .. . ... .......... ..... ............ ....... Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie........ ........ .. ... . . ..... . ... . ..... ... .. ........ Pobudza wytwarzanie erytrocytów. ... . ..... .... ........ ... ....... .. ......... ..... ... ......... . ............. .... . .... ...... .... ... ..... ..... ...................... ... Wykonanie: .. ...... ... .... ... .. .. ... .... ... ....... ........ ........ . . ...... .. . ...... . ... ....... 2 3 .......................... ........ .. .... ............... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru........ ........ .. ..... .......... .. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.. .... .. ..... .... ........ . ... ... ............. ... a nasiona zawierajà nieznaczne. . .. .. ... ....

. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..................................................... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa 3..... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ....................................................... imi´ i nazwisko Test................ Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): .......................................................................................................................................................................... ................................................................... Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): .......................................................... D................................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego..................................................................................... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie...............................................5–5 milionów krwinki bia∏e Funk cja transport tlenu do tkanek 4................ który masz przed sobà.................... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania......................................................... B........................ wiedzàc......................................................... które bada∏a w stanie spoczynku?”................... ....... .............................................................. C..............grupa a Uk∏ad krà˝enia ............... klasa Zadanie (0 –3 p........ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty..) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego.................................................. 1 ....................... A............................ Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ................... ........ Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): .....................................) Uzupe∏nij tabel´.............................................................. ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego.................................5–11 tysi´cy 150–450 tysi´cy 2 Zadanie (0 –4 p....... 3 Zadanie (0 –1 p..............

. 3 ..................................................... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu du˝ym.. • ..................... A– ...................................................... C............................................................................................................... Rozpocznij od odpowiedniej komory serca.......... transport gazów oddechowych........ 5 Zadanie (0 –3 p....... • ..................................................................... przekazywanie impulsów nerwowych.................................................................. ............... B D ........ ˝y∏y..) Uzasadnij......... 7 Zadanie (0 –1 p....................... ...........) PodkreÊl elementy budowy uk∏adu limfatycznego............................... wykonaj polecenia.......................... t´tnice...4 Zadanie (0 –5 p.... ............................................................................................................. ........................... grasica........ osocze.................................................................... 2– .... ........... p∏ytki krwi.............. Êledziona......................................................................................................................................................................... aorta. ...................................... ...........) Podaj trzy zalecenia dotyczàce od˝ywiania si´............. migda∏ki.................................................................................... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych............................................ Zadaniem uk∏adu ch∏onnego jest A...... B................................ erytrocyty...... w´z∏y ch∏onne.................. dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego......... serce..................................... naczynia limfatyczne................. wydalanie nadmiaru wody.. 6 • ......................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania......... ˝e AIDS powoduje bezbronnoÊç organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych.......................................................... 9 Zadanie (0 –2 p.................................................) 1 Korzystajàc ze schematu.................. wàtroba.............. ........................ leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p.................... Zadanie (0 –2 p............................................................................................. ................................................................................................................... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 3– ...................... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg ma∏y...................... D.................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwawieniem a krwotokiem.....................................................................................................................................................................................................................

...... które bada∏a w stanie spoczynku?”.....................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego....grupa b Uk∏ad krà˝enia .............. który masz przed sobà..... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie.............................. Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania.... ................................. A........................................................................................................................ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty................................5–5 milionów 4................................................................. IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa Funk cja 3.................................. 3 Zadanie (0 –1 p............................ Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): ............ B.................................................................................................................. imi´ i nazwisko Test............... klasa Zadanie (0 –3 p................................................. sk∏ada si´ z 9 zadaƒ..........................................................................................................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego................ wiedzàc..............................................5–11 tysi´cy p∏ytki krwi 2 niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych 150–450 tysi´cy Zadanie (0 –4 p....................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......... Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): ........ Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ................................ C............................................................... D.................................... 1 ............ ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego................................................................... ...... ............... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ........................................................................... .........................................) Uzupe∏nij tabel´..............................

........................... wàtroba....... 7 Zadanie (0 –1 p..................................................................................................................4 Zadanie (0 –5 p............. osocze....................................................................................................................................................................................................................................................................... C– . wykonaj polecenia.................... ˝y∏y..........................................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce ruchu i wysi∏ku fizycznego................ w´z∏y ch∏onne........................................ usuwanie z komórek zb´dnych substancji................... grasica.............................. ........ ...................................................................................................................................................... Êledziona.................................................................................................................. C........................................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwotokiem ˝ylnym a t´tniczym................) PodkreÊl elementy dotyczàce budowy uk∏adu krwionoÊnego......................................................... Rozpocznij od odpowiedniej komory serca............................................................................. B..... ...... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg du˝y...... ... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych................ naczynia limfatyczne... Zadanie (0 –2 p.. • ................) 1 Korzystajàc ze schematu.... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 1– ...... .......... aorta................................................ dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego........ p∏ytki krwi.............. erytrocyty.... B D ......................................................... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p.................................................... .................................................... ˝e HIV prowadzi do bezbronnoÊci organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych...................................................................... 5 Zadanie (0 –3 p..................................... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu ma∏ym.... • ........................................................................................ 9 Zadanie (0 –2 p.......... .......................... D.............. t´tnice.... ....... B– ...........) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....................................................... 6 • ........................ transport gazów oddechowych.... serce................................................ migda∏ki........................ Zadaniem uk∏adu limfatycznego nie jest A......................................................... ................................. 3 ..) Uzasadnij....... usuwanie z komórek nadmiaru wody.............

6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania...) Napisz...................... utlenianiu........ osmozie................ sk∏ada si´ z 9 zadaƒ............................... D...................... syntezie........ C............. (0 –1 p........................ ......) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc................................................................... 3– .............................) ................. j´zyk........................................ Zadanie (0 –1 p............................ 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p....... C..) Wypisz dwie funkcje dróg oddechowych............................................... B...................... 1– ..............grupa a Uk∏ad oddechowy ...................................... • ............. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..... 2– ...... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A.... dyfuzji............................ B.. Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A...... ............................................... gard∏o...................... na czym polega wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià.................... 1 2 3 Zadanie (0 –2 p.................................................... imi´ i nazwisko Test.. zamaluj wiersz opisujàcy wdech...... 4 Zadanie (0 –1 p... D.............) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi............................. tchawica.................................................... 3 • ...... krtaƒ............................... 2 ................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów................ 1 Zadanie klasa (0 –3 p........................... który masz przed sobà..............

............... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”........... naczynie krwionoÊne X<Y X>Y p´cherzyk p∏ucny W>Z W<Z X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p... Ilustracja B... Para A i X........ Problem badawczy: ........... Para B i Y....... jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka... zaczà∏ biec.... .... przez którà przep∏ywa∏o powietrze wydychane zm´tnia∏a..............................) Przeprowadzono doÊwiadczenie........................ A................ 9 B..... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A.... Wniosek: .... Zadanie C............ (0 –2 p........7 Zadanie (0 –2 p.............. Przy zale˝noÊciach. Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu.........................................) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli..... Hipoteza: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka jest dwutlenek w´gla............. Para B i X.. Para A i Y................................................ polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka. Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia... D...... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz problem badawczy do doÊwiadczenia oraz wniosek............. który po 10-minutowym spacerze.....) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany.... Wyniki: Woda wapienna.........

.......... zamaluj wiersz opisujàcy wydech......... 3 • . 2– .... C................. B......grupa b Uk∏ad oddechowy .. który masz przed sobà.......................... 2 ................. osmozie............ utlenianiu.... 1– .................................) ................. (0 –1 p.......................... B................ ... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A...... 3– ........................................ dyfuzji........ 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............... krtaƒ............ 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p................... D............... 1 Zadanie klasa (0 –3 p.............. ........... syntezie.. gard∏o....... 1 2 3 Zadanie (0 –2 p.........) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi......) Napisz.......... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A........... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów............................................. ˝e w drogach oddechowych powietrze jest nawil˝ane i oczyszczane........ imi´ i nazwisko Test. • ............................................................. 4 Zadanie (0 –1 p......................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania........................ C............................................................... na czym polega wymiana gazowa mi´dzy p´cherzykami p∏ucnymi a krwià.............................. j´zyk.....................) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.............................. tchawica..........) Napisz.............. Zadanie (0 –1 p......... co powoduje...... D......

. Zadanie D.........) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli...) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany........... Para B i Y....... naczynie krwionoÊne W<Z W>Z p´cherzyk p∏ucny X>Y X<Y X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p.. 9 B........................... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A................... C...........7 Zadanie (0 –2 p.. do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”.................... Wyniki: ............. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka.................. polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka.... Przy zale˝noÊciach............ Problem badawczy: Czy w wydychanym powietrzu znajduje si´ dwutlenek w´gla? Hipoteza: ...) Przeprowadzono doÊwiadczenie. Para B i X... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz hipotez´ oraz wyniki doÊwiadczenia... Wniosek: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla........ (0 –2 p........ zaczà∏ biec..... .............. Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia...................................... Ilustracja B........ Para A i Y. Para A i X....................... A...... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu.......... który po 10-minutowym spacerze.............................................

. 1. K∏´buszek nerkowy...... Kanalik nerkowy...) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydalanego moczu od temperatury otoczenia. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca. Narzàdy A i C. C.03 2 Zadanie Zaznacz narzàd.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje. 4 Zadanie (0 –1 p.. Narzàdy A i D.... która zawiera dane dotyczàce krwi....6 mocznik 0...... D...) B Korzystajàc ze schematu.. C. Zamaluj kolumn´....... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...grupa a Uk∏ad wydalniczy .... B. A. 2.. 4. A... Mocznik... imi´ i nazwisko Test..1 0 sole mineralne 0. 3. 3 Zadanie (0 –2 p.) . Narzàdy A i B. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki. klasa (0 –1 p.... nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem... D.. C A D 2 Zadanie (0 –3 p... St´˝enie procentowe substancji Substancje 5 A B woda 92 95 bia∏ko 7 0 glukoza 0... nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego. Przy jego ujÊciu znajduje si´ mi´sieƒ zwany zwieraczem... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydalanego moczu maleje wraz ze wzrostem temperatury otoczenia. Moczowód.. gruczo∏y potowe i nerki. (0 –1 p.... którego dotyczy poni˝szy opis..37 0.) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu. B.. Narzàdy B i C... Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. który masz przed sobà. 1 Zadanie .... Jest to narzàd o elastycznych Êcianach zbudowany z tkanki mi´Êniowej g∏adkiej. P´cherz moczowy.. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ... zaznacz par´ narzàdów..

...................................... mocznik.................... Brak w nim krwinek czerwonych.... wyprowadzajàcego............ 9 Zadanie (0 –2 p.................... przezroczysty – + – – + jest w moczu.............................. przyjmujàc jako kryterium g´stoÊç moczu...... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i mocznik........035 g/cm3........ – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym........................................... siarczanów i fosforanów.. które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów........................................................................ Zadanie (0 –3 p.... ................ kwas moczowy....................... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe......................................................................... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do kanalików...................................................... G´stoÊç moczu..... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj erytrocyty.... waha si´ od 1.......... ........... przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka................ Êwiadczàce o ich chorobie.................. które pozwolà ustrzec si´ kamicy nerkowej.................................................) Podaj dwa zalecenia................ co uniemo˝liwia ..............001 do 1................. Powoduje to zwi´kszenie ciÊnienia krwi... sole w postaci chlorków............. przezroczysty – – – – II kwaÊny 1001 ciemno˝ó∏ty................... czyli masa w∏aÊciwa................) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym.... bia∏ych i cukru... 8 Zadanie (0 –1 p.) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania....................... Naczynie doprowadzajàce krew do k∏´buszka nerkowego jest w´˝sze od naczynia ................. Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu. (0 –1 p........6 Zadanie (0 –2 p... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy............................ • ................................ Sk∏adnikami moczu sà: woda............................. 7 • .) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze................................ kreatynina............ przezroczysty + – + – III kwaÊny 1034 ˝ó∏ty.. Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1029 jasno ˝ó∏ty.........) ............................................... w sposób uproszczony....

.. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. klasa (0 –1 p... których skurcze wspomagajà przep∏yw moczu... nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem... K∏´buszek nerkowy. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów........1 0... Narzàdy 1 i 3.grupa b Uk∏ad wydalniczy . St´˝enie procentowe substancji Substancje A B woda 95 92 bia∏ko 0 7 glukoza 0 0.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje....37 2 0. D.. Mocznik....... sk∏ada si´ z 10 zadaƒ. 1... A. 3....... Narzàdy 1 i 2. (0 –1 p.. B. Zamaluj kolumn´. który masz przed sobà. Moczowód.. C. gruczo∏y potowe i nerki. A. 3 1 4 2 Zadanie (0 –3 p.... którego dotyczy poni˝szy opis... C..... Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki.. Jego Êciany sà zbudowane z mi´Êni g∏adkich. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca.. imi´ i nazwisko Test. 3 Zadanie (0 –2 p.. ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydzielanego potu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury otoczenia. 2.03 sole mineralne mocznik 5 Zadanie Zaznacz narzàd. 4 Zadanie (0 –1 p. która zawiera dane dotyczàce krwi.) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydzielanego potu od temperatury otoczenia. P´cherz moczowy.. Narzàdy 2 i 4. 4. B. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego.) ... Kanalik nerkowy.. 1 Zadanie .. Narzàdy 1 i 4....) 2 Korzystajàc ze schematu.. zaznacz par´ narzàdów. D...) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu.6 0.. Uchodzi z miedniczki nerkowej...... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...

.............. przezroczysty – + – – + jest w moczu............) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania...... • ........................ 7 • . siarczanów i fosforanów............... kreatynina................................................................... Naczynie doprowadzajàce krew do kanalika nerkowego jest szersze od naczynia ...... kwas moczowy............ Powoduje to zmniejszenie ciÊnienia krwi. 8 Zadanie (0 –1 p.......................................................... G´stoÊç moczu.. Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu................. (0 –1 p.............................035 g/cm3.......... wyprowadzajàcego....) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze.................................................................. 9 Zadanie (0 –2 p............................. ..... co umo˝liwia przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka... – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.................. Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do moczowodu........ dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj szkodliwe substancje......................... Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1036 jasno ˝ó∏ty................................................................................) ....................... mocznik.......... czyli masa w∏aÊciwa............................. bia∏ych i cukru................. przyjmujàc jako kryterium st´˝enie mocznika...6 Zadanie (0 –2 p................ Brak w nim krwinek czerwonych... przezroczysty + – + – II kwaÊny 1029 ciemno˝ó∏ty................. waha si´ od 1....................... ........001 do 1.... przezroczysty – – – – III kwaÊny 1003 ˝ó∏ty.......................... Zadanie (0 –3 p................................... które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów....... Êwiadczàce o ich chorobie............... ........ poni˝ej zapisz w∏aÊciwe......... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy................................................... w sposób uproszczony....... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i glukoza..................... sole w postaci chlorków..) Podaj dwie przyczyny kamicy nerkowej..................................................... Sk∏adnikami moczu sà: woda.) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym...

................grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna . • ............................................ 4................................................... budujàcych obwodowy uk∏ad nerwowy............) WyjaÊnij.............................................. czyli neuronów. klasa Zadanie (0 –1 p...................... 3........ ........................... • .....................) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego........................................ 4 Zadanie (0 –2 p............. 6 Zadanie (0 –2 p........................ b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu..) Wypisz dwa g∏ówne rodzaje nerwów.............................................) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia........................... wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B.................................. 2................... .... 2 Zadanie (0 –2 p....................... ...................... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych................................................ 1 ................ a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji.................. imi´ i nazwisko Test................................................................................................................................................ Dostarcza tlen do ka˝dej komórki cia∏a............ .. który masz przed sobà..... .......... Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych............ ... czym jest synapsa................ Zadanie (0 –1 p....... 3 .............................. ....................................... .............................) Opisz funkcje oÊrodkowego uk∏adu nerwowego.......... 1.......) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu............ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty...................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê........................... . Odbiera bodêce ze Êrodowiska zewn´trznego...... A.... 5 Zadanie (0 –2 p............................................... sk∏ada si´ z 12 zadaƒ... B.

.................... ...) Na ilustracji zaznacz literami: A – mózg..... 3 4 wydziela do krwi .......................... pó∏kule mózgowe............ ......... jaki proces zajdzie w trzustce.......... . gdy cz∏owiek przez d∏u˝szy czas nie b´dzie jad∏ mimo uczucia g∏odu............ B – cia∏o modzelowate.... C...... .. ........................ 11 Zadanie (0 –1 p.. jàdra Za powstawanie m´skich cech p∏ciowych odpowiada wydzielany do krwi przez gruczo∏y zwane ......... Za odbieranie bodêców wzrokowych i przekazywanie ich do mózgowia odpowiadajà A.... Gruczo∏ dokrewny numer ...............) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania................................................... ......... . .. ..) WyjaÊnij........... ................... 10 Zadanie 1 (0 –4 p..... B........................... ........ ..... ..................... . ........................ ..... .......................... D...................... 12 Zadanie (0 –2 p.. .... .. ......... 5 Numerem 1 oznaczony jest gruczo∏ dokrewny o nazwie . . . adrenalina...... . ..... nerwy czaszkowe......... ........ ............ ............... . .... . .. ....... .. .. .......... ...................... . 8 Zadanie (0 –1 p..... ... .) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç............................. ..... .. .............. .......... .................... co mo˝e byç przyczynà depresji i jakie sà jej objawy........) Napisz............................... ...... . ....................................... .. .............. .............. ...... która obni˝a poziom glukozy we krwi....... opony rdzenia kr´gowego.......... za co odpowiada mó˝d˝ek..................7 Zadanie (0 –3 p....................... ............... .......... testosteron...... nerwy rdzeniowe.................... oznaczone numerem ...) Napisz.. ........... .... .... 9 Zadanie (0 –1 p................... która mi´dzy innymi przyspiesza prac´ serca.................. . ................................. ................... .................. produkuje .. Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem .. ................ 2 insulina.................. .... a oznaczone na schemacie numerem 5.............................. uzupe∏nij zdania.... Nadnercze.. ....... .... C – wzgórze... ... .............. przysadka mózgowa........... .................... ...

.............. Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych............ • ................................................) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego....................... czyli neuronów............................. 4 Zadanie (0 –2 p........ ..) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu..................................................................grupa b Regulacja nerwowo-hormonalna ... Odprowadza dwutlenek w´gla z ka˝dej komórki cia∏a.................................... 6 Zadanie (0 –2 p................... 5 Zadanie (0 –2 p.................................. ............. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê........... Zadanie (0 –1 p.....) WyjaÊnij.............. 2 Zadanie (0 –2 p.......... 1........................................... sk∏ada si´ z 12 zadaƒ.... .................... • .............. imi´ i nazwisko Test............... .......................................................... ............................................................................................... ........ czym jest impuls nerwowy................. Wywo∏uje reakcje organizmu na bodêce wewn´trzne.................................... 3 ..... wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B............................ ................................................................. .. 4....................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty..................... A........................................................ klasa Zadanie (0 –1 p.... 3.......) Opisz funkcje obwodowego uk∏adu nerwowego.......... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych............. a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji........ który masz przed sobà..... 2...................................) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia...................... 1 .) Wypisz dwa g∏ówne elementy budowy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego..... B...................................... b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu................. ......

....) Na ilustracji zaznacz literami: A – kor´ mózgowà....................... ...... . ............ ......... ................ ..................... . .. C..... ............. .......... .. ... B............ ............. ....... .... .. . .. .... ....... . .... ....... ...... .. 11 Zadanie (0 –1 p............ ....... co mo˝e byç przyczynà nerwicy i jakie sà jej objawy.......................................................... rdzeƒ kr´gowy......... ..... B – mó˝d˝ek. ... ..... ................... . jakà funkcj´ pe∏ni wzgórze...... .................. ......... ............. .................. odruch warunkowy.... .. cia∏o modzelowate..... .............. a oznaczone na schemacie numerem 5. która mi´dzy innymi podnosi ciÊnienie krwi........ ..... .. ............................... adrenalina...... .. Numerem 1 oznaczona jest 5 . ........... ....... 9 Zadanie (0 –1 p... ....... ... ....... ..... Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ...... . ................ .........) Napisz. ........ D......... .......... .... mózgowie..... ...........) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç... ... ................. produkuje ..... ................................ ..) Napisz............................. ..............) WyjaÊnij.. ......... Za przewodzenie impulsów nerwowych z ró˝nych cz´Êci cia∏a do mózgowia i z powrotem odpowiada A.... ........... ... ... ...... który powoduje podniesienie poziomu glukozy we krwi.......... . jaki proces zajdzie w trzustce po zjedzeniu przez cz∏owieka obfitego posi∏ku............................ .......... . .. ..7 Zadanie (0 –3 p.................... ....... ....... ..... .. .............. . wydzielane do krwi 4 przez gruczo∏y zwane ....... estrogeny...... ......... jajniki.............. . ...... ........... . .... ... ................ wydziela do krwi .......... 10 Zadanie 1 (0 –4 p. 8 Zadanie (0 –1 p. ..... ...........) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania... oznaczone numerem ...... glukagon Nadnercze.................... .. .......... 12 Zadanie (0 –2 p...... C – pieƒ mózgu................................. . ..... . 2 przysadka mózgowa. ...... Gruczo∏ dokrewny numer . ...... ................................. uzupe∏nij zdania. Za powstawanie ˝eƒskich 3 cech p∏ciowych odpowiadajà ... . ................... ............. ......... .. .....

. .. wpisujàc nazwy wskazanych elementów.... .... .......... (0 –2 p................ .... . .... jaka jest w rzeczywistoÊci....... .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów.... ........... .. Czopki znajdujàce si´ w siatkówce wykazujà wra˝liwoÊç na ruch i nat´˝enie Êwiat∏a........ .... . .........) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka.. ... ...... ..... ... klasa Zadanie (0 –1 p.. ...... ... ......... ................... èrenica i t´czówka... ... Âlimak i strzemiàczko.) Napisz........... ...... .. ..) Uzupe∏nij schemat budowy oka.........................) .... ........ dlaczego widzimy ka˝dà rzecz takà....... 2 Zadanie (0 –2 p............. .. .... Gruczo∏ ∏zowy i spojówka........... ....... ........ A... . ... D.. ... . ............... . B..... .... . sk∏ada si´ z 14 zadaƒ.................. ...... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P. ... ............ ....... ... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis....grupa a Narzàdy zmys∏ów .............. ..... ..... ....... . imi´ i nazwisko Test.... . .... jakie funkcje pe∏nià powieki.......... ............. Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach......... 5 Zadanie (0 –2 p.. 4 Zadanie (0 –1 p. .. ... .... ............. Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka.......) Napisz... ........ .......... ............ ....... .......... . ........... ....... ...) WyjaÊnij..... ...... W tym miejscu nerw wzrokowy wychodzi z ga∏ki ocznej..... C..... ....... .. ............... .... To jedyne miejsce na siatkówce. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..... .. a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F...... ... .. ... .. ..... .... . . . ..... .... .. ........ ....... ........... Twardówka i siatkówka.... mimo ˝e w oku powstaje obraz odwrócony i pomniejszony... Adaptacja oka to zmiana szerokoÊci êrenicy pod wp∏ywem Êwiat∏a...... . gdzie nie ma komórek Êwiat∏oczu∏ych. 1 .. ............. .... ....... .... .... ..... ..... ............ . ....... 3 Zadanie (0 –4 p.................... ... ... ....... który masz przed sobà.............. ... . ....... ...... ..... .........

................................ • ................ • . • ... Wyst´powanie w Êwietle silnych reflektorów scenicznych...... zbyt du˝e nat´˝enie Êwiat∏a wpadajàcego do oka.... D............ B.............................................. Przyczynà jaskry jest A...... D∏ugotrwa∏e przebywanie na silnym mrozie bez r´kawiczek.................. ..................... D......................... C... jakie dwie w∏aÊciwoÊci bry∏y lodu mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku.... 13 Zadanie (0 –1 p..........................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..............) Napisz.............. 14 Zadanie (0 –2 p...................... B.............) Zaznacz sytuacj´............ 8 Zadanie (0 –1 p...) Wymieƒ trzy rodzaje receptorów skóry.... • ............. • ......... A............... ..............................................................................) Napisz............... .......... 12 Zadanie (0 –3 p. 9 Zadanie (0 –2 p.............................................. b – b∏on´ b´benkowà................. zbyt wysokie ciÊnienie p∏ynu w ga∏ce ocznej.7 Zadanie (0 –4 p.......................... P∏ywanie w basenie z podgrzewanà wodà..................................... 10 Zadanie (0 –1 p.................. C......... WejÊcie do zadymionego pomieszczenia......) Opisz rol´ Êlimaka znajdujàcego si´ w uchu wewn´trznym.................... 11 Zadanie (0 –2 p.......... • ......................................................) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny oczu............... ................................................................................. jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych.................... d∏ugotrwa∏e wpatrywanie si´ w jeden punkt............. c – tràbk´ s∏uchowà............... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu............) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz narzàd zmys∏u równowagi oraz oznacz literami: a – m∏oteczek..... zaka˝enie bakteriami wnikajàcymi pod powieki...................... po usuni´ciu soczewki korygujàcej. • .........................................................

................ ............... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ............................. klasa Zadanie (0 –1 p..............................................) ......................... A..... który masz przed sobà.grupa b Narzàdy zmys∏ów ................. mimo ˝e na siatkówce ka˝dego oka powstaje obraz dwuwymiarowy (p∏aski)............................................................................................... Ma kszta∏t pierÊcienia i otacza otwór. Mo˝e mieç ró˝ne kolory.. wpisujàc nazwy wskazanych elementów................. W czopkach i pr´cikach nast´puje przetworzenie bodêców Êwietlnych na impulsy nerwowe................ jakie funkcje pe∏nià ∏zy. ... Cia∏o szkliste powoduje powstawanie na siatkówce pomniejszonego obrazu...) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka. .................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów...) Napisz............................................... .......) WyjaÊnij.. dlaczego widzimy w trójwymiarze..................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. 3 Zadanie (0 –4 p... (0 –2 p.) Uzupe∏nij schemat budowy oka............................................................................ 5 Zadanie (0 –2 p............................................ C...... ....................................... 2 Zadanie (0 –2 p.............. ..... ... Gruczo∏ ∏zowy i spojówka........) Napisz.. B.................................. Âlimak i strzemiàczko..... èrenica i t´czówka.... przez który do oka dostaje si´ wiàzka Êwiat∏a......... D............. Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka......................... Twardówka i siatkówka. 4 Zadanie (0 –1 p........ a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.. .............................. imi´ i nazwisko Test......... Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach..................................... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P................... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis.. 1 .......

.....) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny uszu.................. w którym fale dêwi´kowe sà przetwarzane na impulsy nerwowe....... oraz oznacz literami: a – strzemiàczko................ c – przewód s∏uchowy zewn´trzny......... WejÊcie do gara˝u pe∏nego spalin samochodowych.................................. 8 Zadanie (0 –1 p.......................... A..... • ............. po usuni´ciu soczewki korygujàcej...... ........7 Zadanie (0 –4 p..... b – kana∏y pó∏koliste........... ............... D................... Przebywanie w dyskotece z bardzo silnym nat´˝eniem dêwi´ków...................................... . Przyczynà zaçmy jest A........... • . C................ które mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku.....................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..............................................................................) Zaznacz sytuacj´.................. 11 Zadanie (0 –2 p.................................... jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych........... zniekszta∏cenie soczewki oka lub powierzchni rogówki........ 12 Zadanie (0 –3 p.) Wymieƒ trzy rodzaje bodêców odbieranych przez receptory skóry... 13 Zadanie (0 –1 p............................................................................... zaka˝enie wirusami atakujàcymi spojówki........ uraz mechaniczny lub starzenie si´ organizmu................. Uderzenie si´ o wystajàcy naro˝nik sto∏u................ • ...................................................................... • ......... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu. 10 Zadanie (0 –1 p...... • ...............) Napisz................................................. B.................................. WyjÊcie z ciemnego pomieszczenia na teren nas∏oneczniony.. ..... • ...........................) Opisz rol´ kana∏ów pó∏kolistych znajdujàcych si´ w uchu wewn´trznym...............................................) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz element ucha wewn´trznego............. 14 Zadanie (0 –2 p........................... B............. C.. • .... D...... 9 Zadanie (0 –2 p......................... d∏ugotrwa∏e czytanie przy zbyt s∏abym oÊwietleniu.................) Opisz dwie w∏aÊciwoÊci gàbki...

.............. 1 Zadanie ...... ...... Istnienie nasieniowodów............... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...................................... .................................... imi´ i nazwisko Test. A..... klasa (0 –3 p...... B...................) WyjaÊnij.............................................................................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty......................... Rozwini´cie si´ szerokich ramion..................grupa a Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ..............) .......................................... D...... Napisz....... 3 Zadanie (0 –1 p..... który masz przed sobà................. . sk∏ada si´ z 13 zadaƒ..........................................................................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych m´skich cech p∏ciowych........ ............................. 5 Zadanie Dokoƒcz zdanie.... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych....) Narysuj schemat budowy gamety ˝eƒskiej i opisz jej elementy......................... . 4 Zadanie (0 –2 p...................... C................ ......................... 2 Zadanie (0 –3 p..... ......... na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a zachodzàcà u dojrzewajàcego ch∏opaka mutacjà... Podpisz schemat..........) Wska˝ i podpisz gonady....... ObecnoÊç parzystych gonad................................................................ Przyczynà zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego jest (0 –1 p........................................................................................... co przedstawia ilustracja........................

................................................................................................................................ 8 Zadanie (0 –1 p....... faza niep∏odnoÊci......................6 Zadanie (0 –1 p... • .............................................. co to jest owodnia i jakà pe∏ni funkcj´................... faza niep∏odnoÊci............. faza niep∏odnoÊci................................................................................ ................................... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniane sà estrogeny....... ................ Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci............................ ..................................................................................................................... 10 Zadanie (0 –1 p............ gdzie sà produkowane i jakie wywo∏ujà zmiany w macicy........ ..........) Napisz................................................ B................................ faza niep∏odnoÊci............................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........................) Wymieƒ dwie zmiany zachodzàce w organizmie kobiety podczas cià˝y.........................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego...................... 12 Zadanie (0 –2 p...... ...) Napisz.....) WyjaÊnij poj´cie „zap∏odnienie”................................. ....................................... A......................... .......................) Na linii czasu zamaluj etap rozwoju zarodkowego cz∏owieka........................................ w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji..................... faza p∏odnoÊci..... ............................................................................ 9 Zadanie (0 –1 p.................. Miesiàczka................... ... Miesiàczka........................................... .................. zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p......... ...............) Napisz.......................................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci....................................................................................................... D.................................................................................... faza p∏odnoÊci............................................ 13 Zadanie (0 –1 p.. C.) Podaj przyk∏ad choroby bakteryjnej przenoszonej drogà p∏ciowà...................... Faza p∏odnoÊci............................................................................ ................... 7 Zadanie (0 –3 p....................... faza p∏odnoÊci..................................................................... miesiàczka............................................................. • ...................... miesiàczka................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.... ....................................................................................................................................................................................

............. ... ....... ....................... ..) Dokoƒcz zdanie.. .......... .. .. ....... . ........ który masz przed sobà. .. ... ....... ... ..... .... ....... ... .) WyjaÊnij.. ..................... . A... .... ..........................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych ˝eƒskich cech p∏ciowych................... Istnienie jajowodów.... ................... ................ .... ................ D. C........ ..... .. 1 Zadanie imi´ i nazwisko ...... .......... .. na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a pojawiajàcym si´ w okresie dojrzewania zarostem na twarzy ch∏opców.. ....... ........ 2 Zadanie (0 –3 p.................... ....................... .... ...... ...... .... .......... ...... ... ........ . 3 Zadanie (0 –1 p.. .... . .. .................... ... ........ ........ sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.. ... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... .... co przedstawia ilustracja..... . .................. Rozwini´cie si´ szerokich bioder....... ....... ...) Narysuj schemat budowy gamety m´skiej i opisz jej elementy............................. .... Objawem zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego mo˝e byç . .. .. Test..... ................ ..... ...... .............................. ......... ........ 4 Zadanie (0 –2 p.......... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych. ..... klasa (0 –3 p......) Wska˝ i podpisz gonady...... .... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.... Podpisz schemat.. B.. ............ ......................... 5 Zadanie (0 –1 p.grupa b Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ........ ..... ObecnoÊç parzystych gonad.................. ....... Napisz....................................... .......

.......................................... D........................................................................................................... B.....................) Napisz................. 8 Zadanie (0 –1 p.......... faza p∏odnoÊci........................ faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci...... .............. Faza p∏odnoÊci.............................................................................................. 12 Zadanie (0 –2 p.......................... ......................... • .............................. 13 Zadanie (0 –1 p................ .......................................................................................... ............................................................................... ............................................................................................................) Wymieƒ dwa zalecenia dotyczàce zmiany trybu ˝ycia kobiety w cià˝y.... faza p∏odnoÊci................................ • ......................... co to jest kosmówka i jakà pe∏ni funkcj´..............................................................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego... miesiàczka...................6 Zadanie (0 –1 p...... gdzie dochodzi do zap∏odnienia komórki jajowej... 7 Zadanie (0 –3 p........................................ miesiàczka..................................) Podaj przyk∏ad choroby wirusowej przenoszonej drogà p∏ciowà.. ............................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci...................................................................... .........................................................................................................................) Napisz........... ................................................................................ A.........................) Napisz................ faza p∏odnoÊci................ C................ faza niep∏odnoÊci....... Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.... Miesiàczka........ .. w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji................ ......... faza niep∏odnoÊci..............................................................................) Napisz................................................. w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniany jest progesteron..........) Na linii czasu zamaluj na czerwono etap rozwoju p∏odowego cz∏owieka........................................ faza niep∏odnoÊci............................... gdzie jest produkowany i jakie zmiany wywo∏uje w macicy.... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p..................................................... faza niep∏odnoÊci............................................................. ........ Miesiàczka................................ 9 Zadanie (0 –1 p.. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.......................................................................................... ........................... 10 Zadanie (0 –1 p.................................. ..............

........................................................................................................ . pier wot nia ki aler gie pro mie nio wa nie UV cho ro by za kaê ne za nie czysz cze nie Êro do wi ska no wo two ry skó ry z∏e od ˝y wia nie si´ mia˝ d˝y ca Zadanie (0 –1 p....... 2 wi ru sy.................................... ˝e szczepienie ochronne jest obowiàzkowe.............. A...................................... w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób wirusowych...................................) Napisz............ .......................... AIDS................................. Kleszczowe zapalenie mózgu.................... zatrucie gronkowcem z∏ocistym........................... alergia 6 Zadanie (0 –2 p...................... grypa.. Toksoplazmoza........... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.............................. B......... malaria... 3 Zadanie (0 –2 p................ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów....... C............................................. angina.... • .... malaria........... której BMI wynosi 30.................. 5 Zadanie (0 –2 p............................ • ................ AIDS......................... D.......... WHO – FAO – 7 .......................................................... ........ Zadanie (0 –1 p.......................................) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie....... grypa.......... grypa..........) Zaznacz zestaw.................. Test........................ Salmonelloza............. bak te rie........................................................ Zadanie (0 –2 p.......................................... grypa.................................. Grypa..... klasa (0 –2 p....................................................... kleszczowe zapalenie mózgu.................................... 4 • .................................................................................. kleszczowe zapalenie mózgu. ...... • .) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy.............................. 1 Zadanie imi´ i nazwisko ....) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà kropelkowà..............................................a grupa Zdrowie a cywilizacja .... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............. który masz przed sobà.........................) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób........) Wypisz dwa skutki zdrowotne alkoholizmu................. co oznacza........................................

........... .......................... który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: cholesterolu i palenia papierosów................. 4.......) WyjaÊnij................................. 3........................................................... • ........................ Okresowe pomiary ciÊnienia krwi.............. scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na choroby zawodowe......................................................................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi drogà pokarmowà.............................................................. Przyjmowanie leków.................................................. ................................................... Wniosek: ................... dlaczego palenie tytoniu jest szczególnie groêne w czasie cià˝y.................................................................................8 Zadanie (0 –1 p.. ..................................................................................................................... (0 –2 p............ dlaczego wady kr´gos∏upa uznaje si´ za choroby cywilizacyjne.......................................................................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym......................... napisz jeden wniosek...... . Ograniczenie kontaktów z chorymi...................... • ...............................................................................) Korzystajàc ze schematu.....................) ........................................ 1... 2... jednym zdaniem........................................................... 10 Zadanie (0 –1 p.......................................... 11 Zadanie (0 –2 p.................................. 9 Zadanie (0 –1 p.....) Napisz.................................................................................................................................................. ..................................................................................... ................................................. ................................................................ Stosowanie szczepieƒ ochronnych...........................) Na podstawie wykresu............. .. 12 Zadanie (0 –1 p....................................

...... Rze˝àczka............... który masz przed sobà.................. • ............... klasa (0 –2 p............................... angina.... salmonelloza.......................... alergia 6 Zadanie (0 –2 p......... Test............................grupa b Zdrowie a cywilizacja ........... Malaria...... . Toksoplazmoza..................................) Zaznacz zestaw... Zadanie (0 –2 p......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................ rze˝àczka.......................................................................... ki∏a................................................................... rze˝àczka......................................................... ......) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà pokarmowà.........) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie......................................... malaria............................................ UNICEF – ..) Wypisz dwa skutki zdrowotne narkomanii................................................................................................ co oznacza.....) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób...... • ........... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ................ D................................................................................... salmonelloza............. 5 Zadanie (0 –2 p................................................................. 7 UNESCO – ............................................. salmonelloza....................... pierwotniaki mia˝d˝yca zanieczyszczenie Êrodowiska alergie promieniowanie UV nowotwory skóry Zadanie (0 –1 p........... ˝e szczepienie ochronne jest nieobowiàzkowe... mia˝d˝yca................................................................................ • .... B.. rze˝àczka.... .... C........................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy.. 2 z∏e od˝ywianie si´ choroby zakaêne wirusy.... 1 Zadanie imi´ i nazwisko ................................................ bakterie......... Zadanie (0 –1 p......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów............ w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób bakteryjnych........................... zatrucie gronkowcem z∏ocistym................ A........................................................ 4 • ............. 3 Zadanie (0 –2 p..... której BMI wynosi 17.............) Napisz........... ki∏a.................................. Mia˝d˝yca..

....) Napisz.................................................................. 4..................................................................................................) Korzystajàc ze schematu.................................. .................... ..................... 12 Zadanie (0 –1 p................................................................. napisz jeden wniosek............................................................................................................... • ........................................ 2................................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi przez krew...................................... 1................................................................................... dlaczego spo˝ywanie alkoholu jest szczególnie groêne dla m∏odzie˝y..................................................... ....... Stosowanie szczepieƒ ochronnych...................................... (0 –2 p...... 11 Zadanie (0 –2 p.................. ........................................... który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: nadciÊnienia t´tniczego i cholesterolu............................................. 9 Zadanie (0 –1 p... ................................................................. jednym zdaniem....................................................... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na AIDS.............. Przyjmowanie leków............. dlaczego alergie uznaje si´ za choroby cywilizacyjne........................... .............................................................. ........................................................................) WyjaÊnij........................................................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym.................................................... • ................. 10 Zadanie (0 –1 p........................................... 3... ................ Okresowe pomiary ciÊnienia krwi........... Ograniczenie kontaktów z chorymi....................................) .................................................................. Wniosek: ...........) Na podstawie wykresu.......8 Zadanie (0 –1 p.....................................

razem – 2 p. 2. zdolnoÊç mowy razem – 3 p. Wnioski: Receptory majà zdolnoÊç adaptacji. za prawid∏owe wskazanie wyników – 1 p. Standard wymagaƒ 1. 5 za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miedziany drut. za podanie ka˝dej cechy – 1 p. za sposób ochrony czynà nowotworów skóry • stosowanie kremów z filtrem s∏onecznego przekszta∏cajà si´ skóry – 1 p. odnotowaç czas. za prawid∏owy wniosek – 1 p. 4. pionowa postawa cia∏a. I1b Anatomia zajmuje si´ budowà organizmu. razem – 4 p.. skóra w∏aÊciwa.– 1 p. jak zaraz po umieszczeniu r´ki w wodzie. 4 Kryterium punktowania wersja a wersja b Fizjologia zajmuje si´ funkcjono.. III 1 c IV 4 b IV 5 c Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miska. za prawid∏owy opis wykonania – 1 p.• w skórze znajdujà si´ zwiàzki. war. II 1 a II 2 a podkreÊla 1. III 1 a B A 8. Wyniki: Po kilku minutach od zanurzenia nie odczuwa si´ ciep∏a/zimna tak. 5. zapisaç pomiary. za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu – 1 p.. za ka˝de prawid∏owe podkreÊlenie – 1 p. powtórzyç doÊwiadczenie z zimnà wodà. skóra w∏aÊciwa.za podanie prawid∏owej definicji – 1 p. waniem organizmu. po którym nie odczuwa si´ ciep∏a. warstwa rogowa • utworzona z martwych. razem – 3 p.Klucz odpowiedzi ab Proponowane kryteria oceniania Przedzia∏ Ocena R I R II R III R IV R V R VI R VII R VIII R IX R X 0–30% niedostateczna 0-6 0-5 0-6 0-6 0-4 0-5 0-6 0-8 0-6 0-6 31–50% dopuszczajàca 7-10 6-9 7-11 7-11 5-7 6-8 7-11 9-14 7-11 7-10 51–70% dostateczna 11-14 10-12 12-16 12-15 8-9 9-11 12-15 15-19 12-15 11-14 71–80% dobra 15-16 13-14 17-18 16-17 10-11 12-13 16-17 20-22 16-17 15-16 81–95% bardzo dobra 17-18 15-16 19-21 18-20 12-13 14-15 18-20 23-26 18-20 17-18 96–100% celujàca 19-20 17-18 22-23 21-22 14-15 16-17 21-22 27-28 21-22 19-20 Organizm cz∏owieka.. Wnioski: Receptory rozmieszczone sà nierównomiernie.. Skóra – pow∏oka organizmu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. Wykonanie: Nale˝y zanurzyç r´k´ w ciep∏ej wodzie. f I–D2 II – B 4 III – C 1 IV – A 3 IV – B 3 III – D 1 II – A 4 I–C2 za prawid∏owe po∏àczenie – 1 p. I1b II 1 a. w witamin´ D3 ochronnym • stosowanie kremów filtrem ochronnym 9.. warstwa podskórna. razem – 3 p. linijka.. c III 1 c A C za wskazanie prawid∏owego wykresu – 1 p. Wykonanie: Nale˝y dotykaç powierzchni skóry dwoma koƒcami drutu. e II 2 d. razem – 2 p.. II 2 a.. ciep∏a i zimna woda. 6. 2. stoper. za podanie prawid∏owego które pod wp∏ywem Êwiat∏a argumentu – 1 p. p∏askich komórek • stale si´ z∏uszcza naskórek. 3. . za prawid∏owe podanie materia∏ów – 1 p. I1c II 2 g III 4 b • promienie UV mogà byç przy.za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu stwa podskórna. rodcza • zbudowana g∏ównie z tkanki t∏uszczowej • zabezpiecza przed zimnem i urazami 7. 4. zmniejszajàc za ka˝dym razem odleg∏oÊç mi´dzy koƒcami. poruszanie si´ na dwóch koƒczynach. podkreÊla 2.. Wyniki: Przy okreÊlonej odleg∏oÊci mi´dzy dwoma punktami odczuwa si´ dotyk jednego punktu. II 2 b III 1 a IV 1 b np. warstwa roz.. I1b III 1 a naskórek. za prawid∏owe podanie ka˝dej w∏aÊciwoÊci – 1 p. powtarzaç badania a˝ do osiàgni´cia wra˝enia dotyku jednym drutem.

3. razem – 3 p. obrotowy a) zaznacza.. szkielet koƒczyn mi´Ênie szkieletowe za podanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Aparat ruchu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. . C cji koÊci po z∏amaniu. ochrona p∏uc i serca za prawid∏owe podpisanie ilustracji – 1 p. C. I1b III 1 a ∏àczy koƒczyn´ dolnà ze szkie. I1b II 1 e tkanka kostna tkanka chrz´stna za podanie prawid∏owej nazwy – 1 p. B. I1b II 2 a III 1 a czaszka. II 1 a C A za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. A 2. mi´Ênie za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. barkowy b) ruch w jednej p∏aszczyênie za prawid∏owe podpisanie wszystkich ilustracji – 1 p. letem osiowym. zginacz triceps. III 4 a Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe podanie funkcji – 1 p. biceps. zawiasowy... dwie koÊci miedniczne ∏opatki i obojczyki 8... np. 3. 6. uczestniczenie w regenera. B zdania – 1 p. Gdy jest nam zimno. 2. 1. 5. za prawid∏owe opisanie funkcji 1 p.. wytwarzanie komórek krwi. za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.. 7. III 1 a spr´˝ystoÊç twardoÊç za podanie w∏aÊciwoÊci – 1 p. d 9.. ochrona mózgu i innych narzàdów mieszczàcych si´ w g∏owie klatka piersiowa. kolana.. II 1 e II 2 a zaznacza A zaznacza C za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p. razem – 3 p. Standard wymagaƒ 1. razem – 2 p. za prawid∏owy opis – 1 p. ∏okcie b) ruch koÊci we wszystkich kierunkach A. za prawid∏owe ustalenie rodzaju mi´Ênia – 1 p.∏àczy koƒczyn´ górnà ze szkieletem osiowym.3.. zawiasowy. okostnà za prawid∏owe uzupe∏nienie jednego 2. 4. I1b II 1 e II 2 c. I1b II 1 e II 2 d III 1 b 10. tkankà chrz´stnà 1. kulisty. za podanie prawid∏owych koÊci – 1 p. aby dostarczyç organizmowi odpowiedniej iloÊci ciep∏a. C. prostownik za prawid∏owe wskazanie i podpisanie mi´Ênia – 1 p. np. kulisty a) zaznacza. d 11. D A. I1b szkielet osiowy. razem – 2 p. W wyniku oddychania beztlenowego (niedoboru tlenu) w mi´Êniach powstaje kwas mlekowy. staw biodrowy. B. razem – 2 p. I1b II 1 e II 2 c. szybko si´ kurczà. obrotowy.

pomaga regulowaç temperatur´ cia∏a. 3 podkreÊla: 1. za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p.. IV 1 a. P za ka˝de prawid∏owe oznaczenie – 0. II 1 a II 2 e witamina A witamina B9 (lub kwas foliowy) za prawid∏owe rozpoznanie witaminy – 1 p. wierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. F. II 1 e II 2 c. co osoby zdrowe.. 5 b) 1. umo˝liwia przebieg wszystkich procesów. za podanie prawid∏owego skutku – 1 p. d a) dwunastnica b) w wàtrobie a) wàtroba b) umo˝liwienie enzymom roz∏o˝enia t∏uszczów za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 3. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. os∏abienie koÊci. 2. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu..za ka˝de prawid∏owe uzupe∏nienie – 1 p. Hipoteza: Nasiona rzepaku za. po fasoli – nie ma jej. Wyniki: Na serwetce po roztartym rzepaku widaç t∏ustà plam´. . b IV 2 b IV 3 a IV 4 b IV 5 b.. a na drugiej Êrodek bobu. a bobu nieznaczne iloÊci t∏uszczu. Standard wymagaƒ 1. za poprawne sformu∏owanie problemu badawczego / hipotezy – 1 p. za prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. 5 za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. b III 4 a np. choroby uk∏adu nerwowego • fluor – wzmacnia koÊci i szkliwo z´bów. III 1 a IV 1 a IV 2 a np. Wniosek: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne. I1b II 1 e II 2 d III 4 a a) np. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) Êrodek orzecha w∏oskiego. P. P. próchnica • wapƒ – sk∏adnik koÊci i z´bów. II 2 a III 1 a podkreÊla: 1. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 2 za podkreÊlenie ka˝dej prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. trawienie substancji bia∏ka. razem – 3 p. F P. 4. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych b) 4. Wniosek: Nasiona rzepaku zawierajà znaczne. unieczynnianie szkodliwych treÊci pokarmowej.5 p. P. po bobie – nie ma jej.. stanowi najwi´kszà cz´Êç masy cia∏a 5. I1b III 1 a Z t∏uszczów organizm mo˝e uzyskaç 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukrów. zapobiega próchnicy – próchnica z´bów 10. a fasoli nieznaczne iloÊci t∏uszczu. II 2 a. wytwarzanie ˝ó∏ci. Zawierajà wszystkie niezb´dne aminokwasy. P. P. I1b III 4 a Dzieci i m∏odzie˝ rozwijajà si´. gromadzenie i mieszanie a) np. a na drugiej Êrodek fasoli. a nasiona bobu zawierajà nieznaczne. umo˝liwia prawid∏owà prac´ serca. c P. za podanie prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. wi´c nie potrzebujà tyle energii. • ˝elazo – umo˝liwia transport tlenu – anemia • jod – bierze udzia∏ w wytwarzaniu hormonu wzrostu – zaburzenia wzrostu. mi´Êni – próchnica. 7. za ka˝dy prawid∏owy numer – 1 p. razem – 2 p. Czy bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry)? np. razem – 2 p. 11. a nasiona fasoli zawierajà nieznaczne. III 1 b Nie zawierajà wszystkich niezb´dnych aminokwasów. Kryterium punktowania wersja a wersja b Chorzy prowadzà ma∏o aktywny tryb ˝ycia. • fosfor – sk∏adnik koÊci i z´bów – krzywica. I1b III 1 a... 6. c Hipoteza: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. Wyniki: Na serwetce po roztartym orzechu widaç t∏ustà plam´. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) niewielkà porcj´ nasion rzepaku. trzebnych do ˝ycia substancji. zaburzenia pracy serca • magnez – wp∏ywa na przemiany cukrów – zaburzenie pracy serca np. razem – 3 p. wi´c potrzebujà du˝o energii. 8. Bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry). rozmi´kanie koÊci. 9. P. rozpuszcza wi´kszoÊç poza prawid∏owe uzasadnienie – 1 p.. z wiekiem to zapotrzebowanie spada..Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad pokarmowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. np. P. razem – 3 p. razem – 5 p.

• spo˝ywanie ma∏ej iloÊci t∏uszczów zwierz´cych. za prawid∏owy opis – 1 p. b. wàtroba. razem – 4 p. podkreÊla: ˝y∏y. • gimnastyka.za prawid∏owy opis – 1 p. c 4. 6. razem – 3 p. II 1 d III 3 a. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. w krwotoku ˝ylnym krew wyp∏ywa jednostajnie.. transport tlenu do tkanek. p∏ytki krwi elementów – 1 p. 7. a krew jest ciemnoczerwona (w krwotoku t´tniczym – jasnoczerwona).. Standard wymagaƒ 1. d∏ugopis. razem – 3 p. III 1 a. za prawid∏owe podkreÊlenie wszystkich w´z∏y ch∏onne. b np. • inne racjonalne wskazania dotyczàce ˝ywienia np.. • spacery. czasomierz). Krwawienie jest powolnym wyp∏ywem krwi z uszkodzonych naczyƒ w∏osowatych. IV 1 b np.. II 2 d II 2 e. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. Czy t´tno wzrasta podczas wysi∏ku? za prawid∏owo opisany ka˝dy element Potrzebne materia∏y: kartka. Êledziona. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. II 2 c C D 9. udzia∏ w krzepni´ciu krwi 2. po ka˝dym pomiarze zapisywanie wyników. Kryterium punktowania wersja a wersja b kolejno: krwinki czerwone.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad krà˝enia Oczekiwana odpowiedê Nr zad. 3. materia∏y.. wykonanie. • unikanie alkoholu. udzia∏ w krzepni´ciu krwi za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà kolumn´ – 1 p. wi´c organizm nie mo˝e rozpoznaç innych. a w t´tniczym pulsacyjnie. np. grasica 8. I1b kolejno: krwinki czerwone. razem – 5 p. I1b podkreÊla: naczynia limfatyczne. HIV atakuje i niszczy limfo... który atakuje i niszczy limfocyty T. rozpoznaç innych. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych. Hipoteza: Pod wp∏ywem wysi∏ku t´tno wzrasta do pewnej maksymalnej wysokoÊci. Wykonanie: mierzenie t´tna w stanie spoczynku. kilkakrotne powtarzanie wysi∏ku i pomiarów. stoper (zegar z sekundni.zadania (problem. C A za prawid∏owo wybrany wykres – 1 p. Krwotok ˝ylny jest mniej za prawid∏owe porównanie gwa∏towny od t´tniczego. f III 1 a a) 3 – naczynia w∏osowate A – prawy przedsionek serca 2 – aorta b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg ma∏y c) zachowany schemat kolejnoÊci: lewa komora – aorta – t´tnice – naczynia w∏osowate – ˝y∏y – prawy przedsionek a) 1 – naczynia w∏osowate p∏uc C – lewy przedsionek serca B – prawa komora serca b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg du˝y c) zachowany schemat kolejnoÊci: prawa komora – t´tnice p∏ucne – naczynia w∏osowate p∏uc – ˝y∏y p∏ucne – lewy przedsionek za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. a krwotokiem jest szybki wyp∏yw krwi z uszkodzonej ˝y∏y lub t´tnicy. • inne racjonalne wskazania dotyczàce za˝ywania ruchu za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad zalecenia – 1 p. IV 1 a IV 2 a IV 4 b Problem badawczy: np. • korzystanie ze schodów. p∏ytki krwi. np. . • unikanie palenia tytoniu. erytrocyty. kiem. za prawid∏owe cyty T. hipoteza) – 1 p. AIDS wywo∏uje wirus HIV. za prawid∏owo zamalowanà cz´Êç schematu – 1 p. razem – 2 p. krwinki bia∏e. 5. migda∏ki. III 1 a np. wykonanie 10 szybkich przysiadów (lub innego wysi∏ku) i pomiar t´tna. wi´c organizm nie mo˝e wyjaÊnienie skutków – 1 p. aorta. uwzgl´dniajàce dwie cechy – 2 p..

razem – 2 p. polega na przenikaniu tlenu razem – 2 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad oddechowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. z p´cherzyków do krwi. zm´tnia∏a. Standard wymagaƒ 1. 6. 2. za prawid∏owe sformu∏owanie ka˝dego etapu doÊwiadczenia – 1 p. Wyniki: Woda wapienna. III1a A C za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. nawil˝ajàca i ogrzewajàca rz´ski. IV 1 b IV 2 a np. III 3 a oczyszczajàca.. Wymiana gazowa mi´dzy za prawid∏owe wskazanie kierunku p´cherzykami p∏ucnymi a krwià przenikania ka˝dego z gazów – 1 p. I1b C D za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. I1b C B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. razem – 3 p. a z komórek do krwi dwutlenku w´gla. II 1 f 1 – jama nosowa 2 – gard∏o 3 – p∏uco 1 – jama ustna 2 – tchawica 3 – oskrzela za ka˝de prawid∏owe wpisanie nazwy elementu – 1 p. 8. Hipoteza: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla. a dwutlenku w´gla z krwi do p´cherzyków. razem – 2 p.5 p. przez którà przep∏ywa∏o wydychane powietrze. I1b zamalowuje górny wiersz zamalowuje dolny wiersz za zamalowanie prawid∏owego wiersza – 1 p.. Kryterium punktowania wersja a wersja b . Problem badawczy: Czy w powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla? Wniosek: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka znajduje si´ dwutlenek w´gla. 3. 9. II 1 f X<Y (-) X>Y (A) W>Z (-) W<Z (B) W<Z (B) W>Z (-) X>Y (A) X<Y (-) za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà rubryk´ – 0. III 1 c Wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià polega na przenikaniu z krwi do komórek tlenu. 5. razem – 2 p. 7. Êluz za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. np... 4. II 1 d..

10.. III za prawid∏owe zamalowanie ka˝dego wiersza – 1 p.. II 1 c II 2 b. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe opisanie osi 0X i 0Y – 1 p. III 1 a. 6. St´˝enie mocznika jest wi´ksze za prawid∏owy opis – 1 p. w moczu ostatecznym ni˝ w moczu pierwotnym. • spo˝ywanie du˝ej iloÊci soli. • ograniczenie spo˝ywania soli.. razem – 2 p. 2. razem – 3 p. II 1 e II 2 a B D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.. d Mocz ostateczny jest g´Êciejszy od moczu pierwotnego. b IV 5 c 4. razem – 2 p.. 7. • spo˝ywanie zbyt ma∏ej iloÊci p∏ynów. razem – 2 p. razem – 3 p. 3. za prawid∏owe przedstawienie tendencji zmian – 1 p. d w´˝sze – szersze uniemo˝liwia – umo˝liwia mocznik – glukoza kanalika – k∏´buszka zmniejszenie – zwi´kszenie moczowód – kanalików za ka˝dy prawid∏owo poprawiony b∏àd – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad wydalniczy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. III zamalowuje wiersze: I. Dwie z: • wstrzymywanie moczu. 4 za ka˝de poprawne podkreÊlenie – 1 p. 3 podkreÊla zdania: 1. za podanie ka˝dego prawid∏owego zalecenia / przyczyny – 1 p. 3. II 1 f II 2 d III 1 b wrysowuje erytrocyty w odpowiednim miejscu wrysowuje szkodliwe substancje w odpowiednim miejscu za prawid∏owe wrysowanie elementów – 1 p. I1b II 1 a II 2 c. II 1 a C D za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. II 2 f III 1 a. I1b III 4 b Dwa z: • picie odpowiedniej iloÊci p∏ynów. 2. 8. II 2 a podkreÊla zdania: 1. II 1 c II 2 e zamalowuje wiersze: II. Standard wymagaƒ 1. .. a 5. zamalowuje kolumn´ A zamalowuje kolumn´ A za zamalowanie prawid∏owej kolumny – 1 p. 9. • regularne oddawanie moczu.

p´cherzyk z neuroprzekaênikami. II 1 e Na ilustracji prawid∏owo za. we krwi. 2. za utrzymywanie równowagi. . adrenalin´. elementu – 1 p.. szczelina synaptyczna. B – dendryt za ka˝de poprawne wpisanie nazwy elementu – 1 p. I1b podkreÊla: 1. receptor. za prawid∏owe podanie przyczyny – 1 p. w tym ból i wywo∏uje reakcj´ organizmu na te bodêce. 5. za prawid∏owe wskazanie kierunku przekazywania impulsu – 1 p. 3 podkreÊla: 1. 4. natr´ctwa. 7. Kryterium punktowania wersja a wersja b D Przyczynà nerwicy mogà byç cz´ste i silne stresy. przysad.Impuls nerwowy jest informacjà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.. III 1 a C 10.. przy. mó˝d˝ek. Objawy – rozdra˝nienie. I1b OÊrodkowy uk∏ad nerwowy kieruje pracà wszystkich uk∏adów. 12. b) kierunek od aksonu do dendrytu za poprawne opisanie ilustracji – 1 p. 2. poczucie winy. za prawid∏owe podanie objawów – 1 p. IV 2 b Trzustka wydzieli do krwi Trzustka wydzieli do krwi insuli.sobie wiadomoÊci oraz zdarzeƒ. I1b • nerwy czaszkowe • nerwy rdzeniowe • mózgowie • rdzeƒ kr´gowy za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p.cza: kor´ mózgowà.Klucz odpowiedzi ab Regulacja nerwowo-hormonalna Oczekiwana odpowiedê Nr zad. 6. Standard wymagaƒ 1. dzy zakoƒczeniem aksonu zakodowanà w impulsie elekjednej komórki a poczàtkiem trycznym. 2.. zapami´tywanie i emocje. 8.. 2. 9. bezsennoÊç.. Wpisuje kolejno: 3. B – akson A – os∏onka mielinowa. jàdrami. glukagon podnoszàcy poziom n´ obni˝ajàcà poziom glukozy glukozy we krwi. Obwodowy uk∏ad nerwowy odbiera ró˝ne bodêce. 3. 2. adrenalin´. odpowiada za myÊlenie. uczenie si´..za 6–7 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 3 p. wate i wzgórze. za 8 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 4 p. za 4–5 prawid∏owo uzupe∏nionych sadka mózgowa. jajnikami. razem – 3 p. cia∏o modzelo. brak apetytu. dynacj´ ruchów.za prawid∏owe oznaczenie ka˝dego znacza: mózg. 3. 4. 11. glukagon luk – 2 p. 4. ból g∏owy lub ˝o∏àdka. za prawid∏owo opisane funkcje – 2 p. razem – 2 p. I1b Synapsa jest przestrzenià mi´. razem – 2 p. III 1 c Przyczynà depresji mo˝e byç nadmiar stresów.Na ilustracji prawid∏owo zazna. d∏ugotrwa∏e poczucie smutku. Objawy – silne przygn´bienie.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. razem – 2 p. 4 za prawid∏owe podkreÊlenie odpowiedzi – 1 p. pieƒ mózgu.. III 1 c a) akson. insulin´ ka mózgowa.. mi´tywanie i przypominanie si∏´ skurczów mi´Êni i koor. I1b Mó˝d˝ek jest odpowiedzialny Wzgórze odpowiada za zapaza prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. b) kierunek od aksonu do dendrytu a) dendryt. III 1 a Wpisuje kolejno: testosteron. dendrytu nast´pnej. trudnoÊci z koncentracjà i uczeniem si´.estrogeny.. czàsteczki neuroprzekaênika. II 1 e A – cia∏o neuronu. razem – 2 p. za 3 prawid∏owo uzupe∏nione luki – 1 p. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.

za prawid∏owy opis roli – 1 p. 9. da i g∏adka powierzchnia. • unikanie nadmiernego oÊwietlenia (noszenie okularów przeciws∏onecznych). okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t mokra powierzchnia.Klucz odpowiedzi ab Narzàdy zmys∏ów Oczekiwana odpowiedê Nr zad. niska temperatura... za ka˝de prawid∏owe elementy wskazanie pozosta∏ych elementów – 1 p.np. razem – 4 p. III 1 d Mózg analizuje i odpowiednio przetwarza impulsy nerwowe p∏ynàce z oka. IV 1 b np. cia∏o szkliste. 14. II 2 a.. • delikatne oczyszczanie przewodu s∏uchowego (zewn´trznego). 5. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t . mózg odbiera obrazy z oczu i nak∏ada je na siebie. P. • unikanie d∏ugotrwa∏ego i silnego ha∏asu. P. ucisk / ciÊnienie. II 1 e zaznacza i podpisuje kana∏y pó∏koliste.5 p.krótkowzrocznoÊç. razem – 3 p. IV 3 a. przedmiot nieco inaczej. dotyk. I1b D B 2. P. 3. czyszczenia oraz drobnoustroje. higiena uszu. 11. tarcza nerwu wzrokowego za ka˝dy prawid∏owo podpisany element oka – 1 p. bólu. III 1 d Powieki chronià oczy przed zbyt silnym Êwiat∏em i uszkodzeniami. III 1 b C D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. nerw wzrokowy êrenica. dalekowzrocznoÊç. razem – 2 p. strowania zmian po∏o˝enia cia∏a. Ka˝de oko widzi ten sam za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. wierzchnia. rogówka. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 6. c P. unikanie d∏ugotrwa∏ego s∏uchania muzyki przez s∏uchawki. razem – 2 p. za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 0. I1b receptory: ciep∏a. za prawid∏owà drog´ – 1 p. III 1 a Âlimak przetwarza fale dêwi´kowe na impulsy nerwowe.. ból za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. 4. III 1 a A B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. F. sucha / wilgotna. siatkówka.. twar. soczewka. bez socze. zimna. 13. • unikanie zbyt s∏abego oÊwietlenia przy czytaniu. Standard wymagaƒ 1. zimno. F F... ucisku i dotyku bodêce: ciep∏o. F 7. razem – 4 p.. II 1 e t´czówka. III 4 b IV 3 b higiena oczu.. 8. za prawid∏owe wskazanie i podpisanie prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementu – 1 p. Kana∏y pó∏koliste s∏u˝à do reje. b 10. razem – 2 p. 12. II 2 e tarcza nerwu wzrokowego t´czówka za prawid∏owe podanie elementu – 1 p. bez soczewki promienie skupiajà si´ wki promienie skupiajà si´ na linii przerywanej na linii przerywanej za prawid∏owe wpisanie wady – 1 p. np. prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementy zaznacza i podpisuje Êlimaka. • okresowe badania s∏uchu. porowata i mi´kka poza ka˝dà prawid∏owà w∏aÊciwoÊç – 1 p. • kontrolowanie wzroku u lekarza. razem – 2 p. za podanie ka˝dego prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. np. ¸zy nawil˝ajà powierzchni´ ga∏ki za prawid∏owe okreÊlenie dwóch funkcji ocznej i usuwajà z niej zanie– 2 p.

za prawid∏owo dokoƒczone zdanie – 1 p.. razem – 3 p. 2. b. • szybsze t´tno.. który powoduje zmiany w organizmie. I1b III 1 a po∏àczenie komórki jajowej i plemnika poczàtkowa cz´Êç jajowodu za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. Dwie z: • przybieranie na wadze. 3. podpis: plemnik za prawid∏owo wykonany schemat – 1 p. • cz´stsze oddawanie moczu. za podanie prawid∏owej funkcji – 1 p. • unikanie u˝ywek za prawid∏owe podanie ka˝dej zmiany / zalecenia – 1 p. razem – 2 p. 11. witka. opisy: wieniec promienisty. 8. razem – 2 p. • zmiany nastroju. dojrzewajàcy p´cherzyk jajnikowy.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. cia∏ko ˝ó∏te. III 1 c D B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. I1b II 2 a II 2 f prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek komórki jajowej. wahania nastrojów 6. dra˝liwoÊç. pojawienie si´ zarostu na twarzy. III 1 b 13. III 1 a niski poziom hormonów p∏ciowych jeden z: bóle brzucha. wój dwóch komórek jajowych . schemat budowy m´skiego uk∏adu rozrodczego zaznacza i podpisuje jajniki. Standard wymagaƒ 1. III 1 a. pogrubienie Êcian macicy za ka˝dy element opisu – 1 p. I1b np: rze˝àczka. np. b Kryterium punktowania wersja a wersja b jedna z b∏on p∏odowych. jedna z b∏on p∏odowych. • brak miesiàczki.. za prawid∏owe podanie ich nazwy – 1 p.. który powoduje zmiany w organizmie. III 1 a. razem – 3 p. 10. c faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci. chroni zarodek przed szko. III 1 a. 4. III 1 c zaznacza od zap∏odnienia do 3 miesiàca zaznacza od 3 miesiàca do porodu za prawid∏owo zamalowany etap – 1 p. • gimnastyka i spacery. podpis: komórka jajowa prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek plemnika. I1b II 2 d II 1 e zaznacza i podpisuje jàdra. powi´kszanie si´ krtani i mutacj´. obrzmie. za prawid∏owe opisanie 4–5 elementów – 2 p. os∏onka przejrzysta.. opis: g∏ówka. nie nóg. substancje zapasowe.. umo˝liwia ruchy.. b III 4 a Jàdra wytwarzajà i uwalniajà hormon zwany testosteronem. za prawid∏owy podpis – 1 p.. razem – 3 p. b∏ona komórkowa. jàdro komórkowe. hormon zwany testosteronem. • unikanie du˝ych wysi∏ków.. wstawka. ki∏a np: HIV. III 1 a. podzia∏ jednej zap∏odnionej komórki jajowej na dwa zarodki jednoczesne zap∏odnienie i roz.zaopatruje zarodek w tlen dliwymi warunkami zei substancje od˝ywcze wn´trznymi. odnowa b∏ony Êluzowej macicy faza p∏odnoÊci. 9.. np. rozdra˝nienie Dwa z: • spo˝ywanie wi´kszej iloÊci pokarmów bogatych w witaminy i sk∏adniki mineralne. II 2 c C A za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. • zwi´kszenie iloÊci snu. akrosom. 5. b 12. jàdro komórkowe. schemat budowy ˝eƒskiego uk∏adu rozrodczego za prawid∏owe wskazanie gonad – 1 p. WZW B za prawid∏owy przyk∏ad – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka Oczekiwana odpowiedê Nr zad. utrzymuje temperatur´ za prawid∏owe okreÊlenie – 1 p. 7. za prawid∏owe opisanie 2–3 elementów – 1 p. Jàdra wytwarzajà i uwalniajà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p.

za prawid∏owe podanie ka˝dego • mycie ràk przed przygoto.• kontrola krwi przeznaczonej przyk∏adu – 1 p. • spo˝ywanie pokarmów bogatych w w´glowodany i bia∏ka 4. bakterie. c np. razem – 2 p.. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. – choroby zakaêne. Wy˝ywienia i Rolnictwa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. II 1 f II 2 c. b III 4 c 12. razem – 2 p. wywaniem posi∏ku i jedze• u˝ywanie jednorazowych igie∏ niem. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. 11. 4 za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. Pacjent mo˝e si´ zaszczepiç przeciwko jakiejÊ chorobie. b Ka˝dej osobie powinna byç podana ta szczepionka. • ograniczenie iloÊci spo˝ywanego pokarmu. pierwotniaki razem – 2 p. c np.. • mycie owoców i warzyw. promieniowanie UV – nowotwory skóry. . do transfuzji. zatrucie gronkowcem z∏ocistym za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. 5. III 1 a III 4 b Szkodliwe substancje przeni. • zwi´kszenie iloÊci spo˝ywarazem – 2 p. – 1 p. 3 podkreÊla 2. uk∏adu nerwowego. razem – 2 p... 9. 6. kajà do organizmu dziecka i zak∏ócajà jego rozwój. np. c IV 1 b IV 5 b Wniosek: Wyeliminowanie jednego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y wykluczyç palenie papierosów i obni˝yç poziom cholesterolu. i strzykawek. • za˝ywanie ruchu np. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 13. wirusy. Nauki i Kultury. ale nie musi.. wàtroby. 10. I1b 3.5 p. np. II 1 f II 2 a. Standard wymagaƒ 1. Oczekiwana odpowiedê Kryterium punktowania wersja a wersja b wirusy.za podanie prawid∏owego wniosku – 1 p. OÊwiaty.. Sà skutkiem coraz wi´kszych zanieczyszczeƒ Êrodowiska i dzia∏ania szkodliwych czynników na organizm. promieniowanie UV – nowotwory skóry B C I1b III 4 b. III 1 a III 4 a. za prawid∏owe podanie ka˝dego skutku • niszczenie neuronów • powstanie uzale˝nienia. bakterie. pierwotniaki – choroby zakaêne. angina podkreÊla: salmonelloza. razem – 2 p. III 1 a. III 1 a. co wynika z siedzàcego trybu ˝ycia i charakteru wykonywanej pracy. 7. I1b podkreÊla 1. nerek • zak∏ócanie prawid∏owego rozwoju dzieci i m∏odzie˝y 8. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Zdrowie a cywilizacja Nr zad. Wniosek: Wyeliminowanie jed. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. I1b podkreÊla: grypa. i zak∏ócanie dzia∏ania • uszkodzenie mózgu. razem – 2 p.Zak∏óca prawid∏owy rozwój organizmu. II 2 d Âwiatowa Organizacja Zdrowia. nego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y leczyç nadciÊnienie t´tnicze i obni˝yç poziom cholesterolu. np. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. d III 4 b.. z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca. c 2. za ka˝de prawid∏owe zalecenie – 1 p. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. za ka˝de prawid∏owe po∏àczenie – 0. II 1 d liczba zachorowaƒ spad∏a liczba zachorowaƒ wzros∏a za prawid∏owe wskazanie tendencji – 1 p. nego pokarmu. III 1 a III 4 b Dotyczà coraz wi´kszej iloÊci ludzi.