Testy

5

Testy sprawdzajàce (wersja a i b)

Przedstawione poni˝ej standardy wymagaƒ egzaminacyjnych obejmujà
swym zakresem przedmioty matematyczno-przyrodnicze. Stanowià one
podstaw´ do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego. Zamieszczone
w niniejszym rozdziale testy zosta∏y opracowane z uwzgl´dnieniem tych
standardów. Testy opracowali Iwona Tarnawa-Januszek i Piotr Januszek.

Standard I
Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur
z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym
kszta∏ceniu.
Uczeƒ:
1. stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
a) czyta ze zrozumieniem, na przyk∏ad w podr´cznikach lub w prasie, teksty, w których wyst´pujà
terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze,
b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu
zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska;
2. wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
a) stosuje w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
b) operuje procentami,
c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
d) pos∏uguje si´ jednostkami miar;
3. pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur.

Standard II
Wyszukiwanie i stosowanie informacji.

Testy sprawdzajàce przygotowano wed∏ug standardów
wymagaƒ zalecanych
przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej.

Uczeƒ:
1. wskazuje prawid∏owoÊci w procesach oraz w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
a) wyodr´bnia dane zjawisko z kontekstu,
b) okreÊla warunki jego wyst´powania,
c) opisuje jego przebieg w czasie i przestrzeni,
d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania
zjawisk;
2. pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych;
3. pos∏uguje si´ funkcjami;
4. stosuje zintegrowanà wiedz´ w celu objaÊnienia
zjawisk przyrodniczych:
a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia
cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje
sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie
spo∏ecznym.

Standard IV
Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci
do rozwiàzywania problemów.

Uczeƒ:
1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
a) tekstu,
b) mapy,
c) tabeli,
d) wykresu,
e) rysunku,
f) schematu,
g) fotografii;

Uczeƒ:
1. stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,
b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje i wyniki
doÊwiadczeƒ oraz wyciàga wnioski;

2. operuje informacjà:
a) selekcjonuje,
b) porównuje,
c) analizuje,
d) przetwarza,
e) interpretuje,
f) prezentuje w czytelny sposób,
g) wykorzystuje w praktyce.

3. tworzy modele sytuacji problemowej:
a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji
problemowej,
b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych;

Standard III
Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych,
funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych.

2. analizuje sytuacj´ problemowà:
a) dostrzega i formu∏uje problem,
b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel);

4. tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce
model problemu,
b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu;
5. opracowuje wyniki:
a) ocenia,
b) interpretuje,
c) przedstawia.

59

grupa

a

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ anatomia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

I
1.

2.

3.

4.

II

III

A. uk∏ad narzàdów

B. tkanka

C. narzàd

D. komórka

IV

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
majà zdolnoÊç adaptacji”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej
warstwy zewn´trznej.
PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa roz rod cza

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Witamina D3.
B. W∏os.
C. Melanina.
D. Mleko.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona osob´ nadu˝ywajàcà kàpieli s∏onecznych, ˝e nadmierne opalanie si´
jest szkodliwe. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku odmro˝eƒ III stopnia.
1. Ogrzaç cia∏o poszkodowanego, np. przykryç kocem.
2. Podaç osobie z odmro˝eniami goràce napoje.
3. Podaç osobie z odmro˝eniami alkohol.
4. Odmro˝one koƒczyny w∏o˝yç do letniej wody i powoli podnosiç jej temperatur´.
5. Zawinàç rany banda˝em elastycznym.

(0 –3 p.)

grupa

b

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ fizjologia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

IV
1.

2.

3.

4.

III

II

A. tkanka

B. uk∏ad narzàdów

C. komórka

D. narzàd

I

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
sà rozmieszczone nierównomiernie”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej warstwy po∏o˝onej najg∏´biej.

PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa rogowa

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Paznokieç.
B. ¸ój.
C. Pot.
D. Melanina.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona ostro˝nà osob´, ˝e umiarkowane za˝ywanie kàpieli s∏onecznych jest
korzystne dla zdrowia. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ III stopnia.
1. Sch∏adzanie oparzonego miejsca strumieniem zimnej wody.
2. Na∏o˝enie opatrunku, a potem podejmowanie innych czynnoÊci.
3. Posmarowanie oparzonego miejsca mas∏em.
4. Na∏o˝enie opatrunku os∏onowego po sch∏odzeniu oparzonego miejsca.
5. Zdj´cie wszelkich ozdób, zanim nastàpi obrz´k oparzonej cz´Êci cia∏a.

(0 –3 p.)

....) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki chrz´stnej....... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ..................... ...... .... ...... ................... ......... 5 Zadanie (0 –1 p.... ...) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´....... ... ........... który masz przed sobà...... imi´ i nazwisko Test............. ............. ...... .......) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu osiowego....... ........ .. 1 .. ...... .. 2 Zadanie (0 –1 p........ ........ ............ ...... ¸opatka.. 3 Zadanie (0 –1 p.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów...... klasa Zadanie (0 –1 p....... ............ .......... ......... . Staw ∏okciowy................................... ........... . . ... A......... Mi´sieƒ prosty uda.) Zaznacz element budowy czynnego aparatu ruchu.......... ... ...... ....... .. Mi´sieƒ sercowy.. A......... ...... .............. ... 6 C........... . ..... . . które elementy wchodzà w sk∏ad biernego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka...... .... .......... ...........) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´. ......... C...... B........... ......... .............. ..........grupa a Aparat ruchu .. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. . ....... .... ........... .... ............. ...... .. ......................... ................. Ilustracja przedstawia .......... . ..... .............................. B...... . Zadanie (0 –2 p............................ 4 Zadanie (0 –1 p....... . ... .. D.. ..... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ. .. .. ..................) Napisz........ .......... .................

................. ... ..7 Zadanie (0 –2 p.... ... .. a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca.............. ...... ......... ... ..................... .................... Istota gàbczasta zaznaczona jest literà ....................................................... D ............ ..... Literà B oznaczono ........................... 10 Zadanie (0 –2 p.. jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz miedniczna i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad............................................................ ..... ............................ .... ...........................) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ.. b) Opisz zakres ruchu stawu kulistego....... ............ dlaczego d∏ugotrwa∏y lub intensywny wysi∏ek fizyczny mo˝e wywo∏aç bóle mi´Êni.................. ........) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów........... . ... ........................ .... ........... czy prostownik............... ................................ czy jest to zginacz......... . Zadanie (0 –3 p................... .......... ............. ......... 11 Zadanie (0 –1 p..................................... ....... oznaczono jà literà 9 C ....... . Napisz..... 1.......... ..... .............. B....... ........... ......) WyjaÊnij. . dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji.......... ......................... ..........................................................) Napisz......................... ......................... ..................... w których wyst´puje staw zawiasowy............... ... ... . ...................... .. ................................... .............. Rolà okostnej jest A ..................... ......... C............. . ... 3.... .................... podpisz je i wykonaj polecenia.... ............ ............................................. ... .... 2....) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania... .......................... ........ 8 Zadanie B (0 –3 p........ ..... ........ A... .... .......................................

............. 2 Zadanie (0 –1 p....) Zaznacz element budowy biernego aparatu ruchu.) Napisz.. ...... ... . (0 –2 p.................. 5 Zadanie (0 –1 p.................. .................. .. .. .... ......... .... ...... ... ......... . które elementy wchodzà w sk∏ad czynnego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka. Mostek..............) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki kostnej... . . Test............. ............. Mi´sieƒ prosty brzucha..... A.... . ..................... ........... Ilustracja przedstawia ... ....... B........ .......... Âci´gno Achillesa. ..grupa b Aparat ruchu ...... .. ............. .. ....... .............. ................... .............. Zadanie klasa (0 –1 p............ . 4 Zadanie (0 –1 p.... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...............) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu koƒczyn.... ... A................ ................ .......... .. .......... .... . . ........ . .... Mi´sieƒ sercowy........ 3 Zadanie (0 –1 p.. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ........ .......... który masz przed sobà. ... ....... 6 B. ..... ........... 1 imi´ i nazwisko ................ .... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów. ............. Zadanie C..................... ............................) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´.. .. ..... ... ................. ...... .... .. ... .... ................ .. .. C..... .. D. ......... ............ ........ Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ...............................) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´... .......................... ........

................................. 11 Zadanie (0 –1 p. .7 Zadanie (0 –2 p.................... C 1... ........................... ................. czy jest to zginacz.............. ....... ..... Tkanka chrz´stna zaznaczona jest literà 3......... ............ Rolà szpiku kostnego jest ........ .......... . ....... ..... .... . ..... D .. 8 Zadanie B (0 –3 p..... .. Napisz......... .............. .......... C................................. . dlaczego cz∏owiek ma dreszcze......... ............. ......... ............. gdy jest mu zimno.............. ........ ........ .......... ......... .................................... ...... ....................... 2... ....... .... ........... . ..... ........... .............. a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca.... podpisz je i wykonaj polecenia............... ......... ...................... . ......... ...) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ.................... .............. B.... . .............. oznaczono go literà .. .......) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów..... ............. ........) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania.......... ............... ... ......... ....... w których wyst´puje staw kulisty.... Literà D oznaczono ........... A. . .... ........................ jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz barkowa i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad........................ .................... ........ ................................... . . .......................... .... ... .................... ................ ........................ b) Opisz zakres ruchu stawu obrotowego.. .. ..) Napisz. ....... ........ Zadanie (0 –3 p........... .. ... dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji....... .. ............... ....... 10 Zadanie (0 –2 p.... ................................. 9 A ..... ............... .... ............. ........ czy prostownik.............) WyjaÊnij............. .. ................. ...... .... ............. ................... ...

............ ... . .. Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu........ ............. . ........ Z 1 g cukru uzyskujemy 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci t∏uszczu. . . . ... ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko................. klasa Zadanie (0 –2 p.......... 3 Zadanie (0 –3 p......................... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F....... Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek.... Zadanie (0 –2 p............) Napisz... 4...... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi. .. . Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu...... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.. .. ....... . ......... ..... a) W którym miejscu uk∏adu pokarmowego zachodzi proces emulgacji? ˝ó∏ç 6 .... .................... ...... czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki..... ........... 1 . .. Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz...... .) Sformu∏uj problem badawczy do poni˝szego doÊwiadczenia...... ........ ......... która emulguje t∏uszcze? .. dlaczego pokarmy pochodzenia roÊlinnego zaliczamy do niepe∏nowartoÊciowych....... .. W wynikach zanotowa∏...grupa a Uk∏ad pokarmowy ................... ............... ........................ i odpowiedz na poni˝sze pytania. 3.. ................ .... 4 Zadanie (0 –1 p...... 1... b) Gdzie jest wytwarzana substancja..... .. ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ........................... ........ .. ... ... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie.... .. ˝e t∏uszcze s∏usznie okreÊla si´ jako zwiàzki wysokoenergetyczne.. ....) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek. ni˝ potrzebuje................. Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów..... .. ..... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka............. ...... .. 2 Zadanie (0 –1 p..... ..) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P................ .. .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty... .... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu....) Uzasadnij..... Wchodzà w sk∏ad b∏on komórkowych.. imi´ i nazwisko Test. 5 Zadanie (0 –1 p....... ... ...... ........ .................... . 2.... .............. ................. ... ..............) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´.. ... który masz przed sobà.... ....................... ....... Stanowià materia∏ zapasowy....... .. ......

..... .. ......... ........ . ..... ..... ..... .. ............. ........ .. . trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu...... ... ........... .... .... . . .......... .......... ........... ........... ...... ... ..... ........ .... .... ... .. ........ ... ... .... . ... ....... ................ ............ ................ . .... . ... . ....... Wyniki: . w których zachodzi trawienie cukrów...... Napisz. ....... . ..... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od wieku cz∏owieka................... ...... . ......... .......... ... ... ... . a nasiona zawierajà nieznaczne...................... .... ...... . . zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu.....7 Zadanie (0 –5 p.. .. ......................... . . . .... ......... . ..... ......... . .... Jest to witamina rozpuszczalna w t∏uszczach....... ................. .... ........ . ... ........... ..... ............ .......... . X b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego................ ...... ....... .. .... .... ... .. jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”..... .... .. ............... .......... 1 a) Napisz................... ............ 10 Zadanie (0 –3 p........ .... ..... ........ ... Wykonanie: . ................ ...... .... . ...... ..... ........ .......... ... której dotyczy opis.............................. . ................. .......... t∏uczek lub drewniany klocek.. ........ ............... ............. .. ......... ............ ...... . ................................... . ........... .. .. ......................... ...... .. .. ....... 6 . ... .... . ..... ... .... nasienie fasoli... ...... . .............. .... . ............ . ........ .. . . ........ .... .. które wyka˝e....... .... ........) Rozpoznaj witamin´........ ....... . .... ....... . .......... .. .. .... papierowa serwetka... .................. ..................... . . .. .. ... ........ .. .... ...... ... ......... .... .... .. .. ... .. . ... 9 Zadanie (0 –3 p............... . Potrzebne b´dà: nasienie orzecha w∏oskiego................ ......... . ...) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do makroelementów..... ........... ....... ..... ...... . ....... ... .... ... ......... ....... .. ... .......) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia........ ................. .. .. ......... .. ...... ................... .. ........... . ... .... ..... ...... .. ... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu...... . . ....... .............. ........... ....... . ...... ... ....................... .. ................................ . ...... ... . .... ....... ............. ............ ... .......................... ........... ... 8 Zadanie (0 –1 p. ...... ... ........................ ............... .. ... . ........... ...... ...................... . ... ....... Bierze udzia∏ mi´dzy innymi w procesie widzenia.. .............. .. . 11 Zadanie 5 (0 –1 p........ ..... ... ..... . .... .............. ........ jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru....... . ......... ........ ... .. ... . ..... .. . ..... ... .... ..... . .. . . . .......... Wyst´puje w ˝ó∏tych owocach i warzywach oraz w tranie.. jajach i maÊle................. ...... . ....................... . ... ....................... ........ ...... ...) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia........ ..... ....... 2 3 .. ... .. . .. Wniosek: ......... ...... .) Uzasadnij.. .... . . ............................ ...... ...... ... .... ....... . .... . ...... . . .... ....... . ........................ Problem badawczy: Czy nasiona orzecha w∏oskiego i fasoli zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona .......... 4 .... ......... . .... ................. .......

........ ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ....... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie..................... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu................. Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów.......... który wytwarza substancj´ emulgujàcà t∏uszcze? ..grupa b Uk∏ad pokarmowy .................... Mogà przyspieszaç przebieg reakcji chemicznych.......................................................................... ni˝ potrzebuje........... Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek..................... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka... 1..... Stanowià materia∏ zapasowy.......................... który masz przed sobà......... 1 ............... a) Jak nazywa si´ gruczo∏.... 4 Zadanie (0 –1 p.. Zadanie (0 –2 p................... Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu... ˝ó∏ç 6 b) Jaki jest cel rozbijania t∏uszczów na mniejsze kulki? .......) Sformu∏uj hipotez´ do poni˝szego doÊwiadczenia...) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P.......................... .......... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty. czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki......................) Uzasadnij.................... i odpowiedz na poni˝sze pytania.....) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´........ ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko.............................................. 2 Zadanie (0 –1 p...................... Z 1 g t∏uszczu uzyskujemy 2 razy mniej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukru............. 5 Zadanie (0 –1 p.......... .......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...... klasa Zadanie (0 –2 p.............................................. ... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.... ˝e woda jest jednà z najwa˝niejszych substancji wyst´pujàcych w organizmie cz∏owieka.................. dlaczego pokarmy pochodzenia zwierz´cego zaliczamy do pe∏nowartoÊciowych............. 4......................... Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz........ 3............. 2.................... W wynikach zanotowa∏.... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.................. imi´ i nazwisko Test.. Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi.............) Napisz....... 3 Zadanie (0 –3 p.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek....

.. 8 Zadanie (0 –1 p. a nasiona zawierajà nieznaczne. ......... .. . ...... ...... .... .. ........ ...... ...... .. ............... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu.. .... . ............. . . ........ . ....... Napisz............. .. .. ............... ...... ...... . ............. .......... .. ................ ............. . . ... ...... jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”... ........... . ... ...... .......... .... ....... 2 3 . .... ............ .. ..) Rozpoznaj witamin´.. ............... .......... . .. nasienie bobu.. ............. .... ............. ...... .... ...... .... 9 Zadanie (0 –3 p...... .... .. ... ..... ....... .... ........ .. .... . ...... ... ....... .. ........................ zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu..... .... ... . ........ ..... ............ . Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie....) Uzasadnij..... papierowa serwetka........... ........... . .... .. ........................ . .. . ..... .. ....... . ...... . ........ ..... . ......... ........ .......... ....... ......... ... ............ .... . . .... . trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu....... ............ ...... ......... ................................ . .......................... ................... ............. ........................................ .. ............... ....... ....... . .... ......... ... ...................... . .. X ... . .... ... .............. .... ................... ...... ........ ............. ... ... ..... ....... ..... ...... ........... . . ............... . .. . ...... 10 Zadanie (0 –3 p.... ........ t∏uczek lub drewniany klocek..... ..... 4 b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego. ............. ... .. ....... .. ........ ... .... Pobudza wytwarzanie erytrocytów... ... . . ....................... ... ...... ....... ... . ..... ................ . ...... ........... 6 5 .... ... ... .......... ............ .... .. ..... Wykonanie: . .... ....... . ............. .................... .. ..... . ............ ....... ... Wyniki: .... ................. której dotyczy opis. ......... .. .............. .... . ... . .............. . .......... ... .......... ............... . ................... .... .. . Wyst´puje w liÊciastych warzywach oraz w dro˝d˝ach i wàtrobie................. które wyka˝e. . ... ............ 1 a) Napisz....... .) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia. ...... . .. ....... ........... . w których zachodzi trawienie bia∏ek.. . .. .................... ...... .... .. ........ ... .. ............. .... ....... .... ...... ... ... ... .... ... ............... . ...... ... . ..... ............. ...... ............. . .... Problem badawczy: Czy nasiona rzepaku i bobu zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona .. .............. ................ .. jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru...... ........... .. ... .... ............ 11 Zadanie (0 –1 p........ ................... .... Potrzebne b´dà: nasiona rzepaku....... ........... . .... ..... ............. ......) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia............ .... ....) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do mikroelementów.. .... ... ...... ........... . ... ... . .... ... ................. ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od stanu zdrowia cz∏owieka.......... .. . ...... ........... ........ .. ......... Wniosek: ....... ..... ... ......... .. ...... ... .. .............. .... .... ...... . ... ........... ... ..... ......... ......... ...... ....... ... ............. ....... ...... ......... ..... .. .. ....... ....7 Zadanie (0 –5 p...... . ..... . .......... ....... .. ...

... które bada∏a w stanie spoczynku?”.................... ....................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ........................................................................ D............ Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): ........................................................ ............ ............................... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie...................5–5 milionów krwinki bia∏e Funk cja transport tlenu do tkanek 4.......................................... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego........................................................................................................................................................ klasa Zadanie (0 –3 p...................... 1 ... A.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty...........5–11 tysi´cy 150–450 tysi´cy 2 Zadanie (0 –4 p.......... Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ...................) Uzupe∏nij tabel´................ IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa 3..................................................................................grupa a Uk∏ad krà˝enia ...... 3 Zadanie (0 –1 p.......................................... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania......... C..............) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego..................................................... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ................................................................................................. Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): .) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego................................................................................. B....... wiedzàc....................................... .......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.............................................................................................. który masz przed sobà..................................................................... imi´ i nazwisko Test........................................

.... 3 ................................................................................................................ .......... Zadanie (0 –2 p......................................... ˝y∏y........................... grasica.............................. wàtroba............... aorta.... serce......... ....................................................... .........................) Uzasadnij.................... naczynia limfatyczne......... w´z∏y ch∏onne.. 5 Zadanie (0 –3 p............................................................................. Êledziona...................................... erytrocyty................................................................. 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg ma∏y....... 9 Zadanie (0 –2 p........................................................................................... • ..........................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwawieniem a krwotokiem........... 7 Zadanie (0 –1 p.................................................................................................. B....................... przekazywanie impulsów nerwowych................................. transport gazów oddechowych...................................................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............ .... .................................... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 3– .............. • .......................... B D .............. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych................................................ wykonaj polecenia.......................................................................................................................... C...................................... 6 • .................................................. ...................................... A– .. p∏ytki krwi....... Rozpocznij od odpowiedniej komory serca. ..................................... ˝e AIDS powoduje bezbronnoÊç organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych....................................) 1 Korzystajàc ze schematu........ migda∏ki.................... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego................................................ D........................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce od˝ywiania si´............... 2– .......... Zadaniem uk∏adu ch∏onnego jest A.......... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p................................................... osocze................................................ ... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu du˝ym....................................................) PodkreÊl elementy budowy uk∏adu limfatycznego................................................... t´tnice... ..........................................................................................4 Zadanie (0 –5 p........................................................................................................................................... wydalanie nadmiaru wody..

............................... który masz przed sobà........................................................................................................................................................................................ Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): .... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.............................. 1 ........................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......grupa b Uk∏ad krà˝enia ....................................................................... A................. C.......5–11 tysi´cy p∏ytki krwi 2 niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych 150–450 tysi´cy Zadanie (0 –4 p...................................................................... 3 Zadanie (0 –1 p..................... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ................................................................................................................... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa Funk cja 3................................. ............................. którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie............ B..... które bada∏a w stanie spoczynku?”.................................................................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego.. Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania.......................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.............. klasa Zadanie (0 –3 p............... imi´ i nazwisko Test......................................................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego................................................ ..........5–5 milionów 4..... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego......................... wiedzàc.........) Uzupe∏nij tabel´................................................................. ........................... Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ........... Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): .. D...................................................................................................................

....... C...............) Podaj trzy zalecenia dotyczàce ruchu i wysi∏ku fizycznego..................... 5 Zadanie (0 –3 p................................................................ niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych....................... grasica....4 Zadanie (0 –5 p...... Êledziona...................... B....................... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego........... ...................................................................... ˝y∏y......) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..................................................................................... t´tnice......................................................................... p∏ytki krwi........... ....................................... Zadanie (0 –2 p.. leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p............. B– ............................................................................... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu ma∏ym.......................................... ................... 7 Zadanie (0 –1 p.) PodkreÊl elementy dotyczàce budowy uk∏adu krwionoÊnego.... 3 ............ Zadaniem uk∏adu limfatycznego nie jest A...................... wàtroba. • ................. transport gazów oddechowych.................................. ...................................................................................................................... serce....................................) Uzasadnij................................................................................................................................... w´z∏y ch∏onne................................. erytrocyty........................... ................................................................. ................................ 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg du˝y......) 1 Korzystajàc ze schematu. ...... • ............................................ a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 1– ........................................................... usuwanie z komórek zb´dnych substancji.................................................................................... aorta.... .................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwotokiem ˝ylnym a t´tniczym...................................... 6 • .................................. Rozpocznij od odpowiedniej komory serca....................... wykonaj polecenia........... migda∏ki.......................................................... naczynia limfatyczne................................................................................................ D..... usuwanie z komórek nadmiaru wody.............................................................................. 9 Zadanie (0 –2 p............................................... osocze................................................................. B D ......................... ........... C– ............................... ˝e HIV prowadzi do bezbronnoÊci organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych.........................

............... tchawica...................................... osmozie..... .. utlenianiu.......) Napisz..... C............. B........................................................... • ........... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów......................... Zadanie (0 –1 p.......................... 3 • .. dyfuzji............................. gard∏o........... (0 –1 p.......) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc......................................................... zamaluj wiersz opisujàcy wdech...... D.................. 1– ..................................................................... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A...) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....................... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A.... syntezie....) ........ 2– ... 2 ........................) Wypisz dwie funkcje dróg oddechowych........................ 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............ na czym polega wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià................................................... 3– ............... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................. B................................................) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi.....grupa a Uk∏ad oddechowy .............. sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.................................................. 4 Zadanie (0 –1 p.................. krtaƒ...... który masz przed sobà.............................. imi´ i nazwisko Test......... j´zyk............. C........... 1 Zadanie klasa (0 –3 p.................. 1 2 3 Zadanie (0 –2 p........................................... D.......... 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p..... ...............

.. Para A i X................ jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka..................... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A... Hipoteza: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka jest dwutlenek w´gla. Ilustracja B........ Wyniki: Woda wapienna............. naczynie krwionoÊne X<Y X>Y p´cherzyk p∏ucny W>Z W<Z X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p... .................................... przez którà przep∏ywa∏o powietrze wydychane zm´tnia∏a..... Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia...) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany. Problem badawczy: ........................................................................................... Para B i X............ Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu. Para A i Y...... 9 B........... A......... (0 –2 p............7 Zadanie (0 –2 p....) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli. polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka..........) Przeprowadzono doÊwiadczenie......... zaczà∏ biec.......... D. Para B i Y. powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz problem badawczy do doÊwiadczenia oraz wniosek.... Zadanie C... Przy zale˝noÊciach. do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”........................ który po 10-minutowym spacerze.... Wniosek: ...........

.........) Napisz.................... 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania. • ...... syntezie. 1 2 3 Zadanie (0 –2 p............. Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A............................................... D............. ......................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............................ krtaƒ........................... B.... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ........ C..... 3 • ....... B..) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi...... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...... 2 ........................... (0 –1 p... 4 Zadanie (0 –1 p.............. D........................ 1– ...................................... który masz przed sobà........................................... imi´ i nazwisko Test.............. 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p........ co powoduje............................. tchawica......................... 1 Zadanie klasa (0 –3 p........ Zadanie (0 –1 p........................................ Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A....................) ......................... utlenianiu........... gard∏o..................................... 3– .... dyfuzji..... na czym polega wymiana gazowa mi´dzy p´cherzykami p∏ucnymi a krwià.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów.................grupa b Uk∏ad oddechowy ........................ 2– ............................... j´zyk........ ˝e w drogach oddechowych powietrze jest nawil˝ane i oczyszczane................................. osmozie...... C.....) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc.................. zamaluj wiersz opisujàcy wydech........) Napisz............... .....................

................ Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu............... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A........ zaczà∏ biec........... C.... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz hipotez´ oraz wyniki doÊwiadczenia......... Wyniki: .................. Para B i X......... który po 10-minutowym spacerze............................................... Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia.) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany............ Para A i X.... Para A i Y.............................) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli............... Przy zale˝noÊciach..........7 Zadanie (0 –2 p... (0 –2 p.. Zadanie D.......... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”........... Ilustracja B....... ............... Wniosek: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla... Problem badawczy: Czy w wydychanym powietrzu znajduje si´ dwutlenek w´gla? Hipoteza: ................. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka. A.......... 9 B. naczynie krwionoÊne W<Z W>Z p´cherzyk p∏ucny X>Y X<Y X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p.......... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka.....) Przeprowadzono doÊwiadczenie................ Para B i Y................

.. gruczo∏y potowe i nerki.... (0 –1 p. P´cherz moczowy.. Moczowód. 4.. C A D 2 Zadanie (0 –3 p.. C.... 1 Zadanie .. Kanalik nerkowy..... Jest to narzàd o elastycznych Êcianach zbudowany z tkanki mi´Êniowej g∏adkiej.. Zamaluj kolumn´.6 mocznik 0..... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydalanego moczu maleje wraz ze wzrostem temperatury otoczenia.. który masz przed sobà. A.. D.) B Korzystajàc ze schematu... Narzàdy B i C.. B. C.... którego dotyczy poni˝szy opis... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê........ 3 Zadanie (0 –2 p. D.. zaznacz par´ narzàdów. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki... Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca..03 2 Zadanie Zaznacz narzàd. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ. A.37 0. Przy jego ujÊciu znajduje si´ mi´sieƒ zwany zwieraczem... klasa (0 –1 p.grupa a Uk∏ad wydalniczy .... 1. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego. 2. B.. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem.. imi´ i nazwisko Test... Narzàdy A i C.. 4 Zadanie (0 –1 p... Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy.) .. K∏´buszek nerkowy.. Narzàdy A i B.... 3...) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu..) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydalanego moczu od temperatury otoczenia.. St´˝enie procentowe substancji Substancje 5 A B woda 92 95 bia∏ko 7 0 glukoza 0... Narzàdy A i D.. która zawiera dane dotyczàce krwi.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje.1 0 sole mineralne 0.. Mocznik.

................ (0 –1 p.....6 Zadanie (0 –2 p.................... waha si´ od 1. Êwiadczàce o ich chorobie.. co uniemo˝liwia ........... kreatynina.................................................. Zadanie (0 –3 p............ mocznik........................................... które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów............................) ................ siarczanów i fosforanów.. w sposób uproszczony........... przezroczysty – + – – + jest w moczu.......................... które pozwolà ustrzec si´ kamicy nerkowej.................. Naczynie doprowadzajàce krew do k∏´buszka nerkowego jest w´˝sze od naczynia . kwas moczowy.................... Brak w nim krwinek czerwonych...................... – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym............ przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka...... wyprowadzajàcego...) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze..................... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy................................. gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i mocznik..................... bia∏ych i cukru............................... przyjmujàc jako kryterium g´stoÊç moczu.......... Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu...... sole w postaci chlorków...................................................................035 g/cm3..... 9 Zadanie (0 –2 p...001 do 1........................................................................................................ Sk∏adnikami moczu sà: woda................................. ................ czyli masa w∏aÊciwa........ przezroczysty – – – – II kwaÊny 1001 ciemno˝ó∏ty............. ... G´stoÊç moczu.......... Powoduje to zwi´kszenie ciÊnienia krwi.) Podaj dwa zalecenia........... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe....) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania. Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do kanalików................... • ....... 7 • .. 8 Zadanie (0 –1 p.............................................................. przezroczysty + – + – III kwaÊny 1034 ˝ó∏ty...........) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym................ dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj erytrocyty.................... Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1029 jasno ˝ó∏ty.....................................

Uchodzi z miedniczki nerkowej.. 3 Zadanie (0 –2 p.... Moczowód.. imi´ i nazwisko Test.. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem.. P´cherz moczowy.... gruczo∏y potowe i nerki.. A.. którego dotyczy poni˝szy opis.. 3... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.1 0.. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca...... K∏´buszek nerkowy.... zaznacz par´ narzàdów. Narzàdy 2 i 4. Narzàdy 1 i 3.. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ. C..) . Kanalik nerkowy.) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydzielanego potu od temperatury otoczenia. który masz przed sobà..grupa b Uk∏ad wydalniczy . 4. 1 Zadanie . A. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki. 3 1 4 2 Zadanie (0 –3 p. B..... 1..... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydzielanego potu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury otoczenia.. D...) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu... Mocznik...) 2 Korzystajàc ze schematu.. D. 4 Zadanie (0 –1 p.. Narzàdy 1 i 2.. Narzàdy 1 i 4.......37 2 0..... klasa (0 –1 p. których skurcze wspomagajà przep∏yw moczu. (0 –1 p... Jego Êciany sà zbudowane z mi´Êni g∏adkich... która zawiera dane dotyczàce krwi. B. C.. 2. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. St´˝enie procentowe substancji Substancje A B woda 95 92 bia∏ko 0 7 glukoza 0 0... Zamaluj kolumn´. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów... nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego...6 0..) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje.03 sole mineralne mocznik 5 Zadanie Zaznacz narzàd..

................. • .. Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1036 jasno ˝ó∏ty............................................................... 8 Zadanie (0 –1 p............001 do 1............................... czyli masa w∏aÊciwa..... Brak w nim krwinek czerwonych...........) ........... przezroczysty + – + – II kwaÊny 1029 ciemno˝ó∏ty...................... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj szkodliwe substancje.............................. Êwiadczàce o ich chorobie......................035 g/cm3............... siarczanów i fosforanów.......... ........ w sposób uproszczony..............................................................6 Zadanie (0 –2 p............................... przezroczysty – – – – III kwaÊny 1003 ˝ó∏ty............... 7 • .............................................. Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu........... (0 –1 p..... co umo˝liwia przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka............. ..... ...... Zadanie (0 –3 p............... 9 Zadanie (0 –2 p.................. – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.................. Sk∏adnikami moczu sà: woda............... Powoduje to zmniejszenie ciÊnienia krwi................ G´stoÊç moczu....) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze............... bia∏ych i cukru................................... przyjmujàc jako kryterium st´˝enie mocznika.................................................................. gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i glukoza............................ poni˝ej zapisz w∏aÊciwe..................) Podaj dwie przyczyny kamicy nerkowej............. kreatynina........ przezroczysty – + – – + jest w moczu................ sole w postaci chlorków............................... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy............ Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do moczowodu........................................... które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów.) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym................... Naczynie doprowadzajàce krew do kanalika nerkowego jest szersze od naczynia ...............) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania....................... mocznik... waha si´ od 1......... wyprowadzajàcego...... kwas moczowy...

................ ......................................... Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych................................................. sk∏ada si´ z 12 zadaƒ...............................) Wypisz dwa g∏ówne rodzaje nerwów..................... b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu.................................. A........ 3................................... 2......... 5 Zadanie (0 –2 p........) Opisz funkcje oÊrodkowego uk∏adu nerwowego....... 2 Zadanie (0 –2 p...... 6 Zadanie (0 –2 p..........................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu.............. a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji................................................................................................................................ budujàcych obwodowy uk∏ad nerwowy..grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna ... 3 ..................................................................................... klasa Zadanie (0 –1 p.................. Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych............................................................. ............... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty..................... .................. 4........................................ • ...... czym jest synapsa............. • . . Dostarcza tlen do ka˝dej komórki cia∏a.................................... 4 Zadanie (0 –2 p.. który masz przed sobà... 1.... ....) WyjaÊnij.................... wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B....) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.............................. Odbiera bodêce ze Êrodowiska zewn´trznego....... czyli neuronów...... ................... ...... imi´ i nazwisko Test.............................................. Zadanie (0 –1 p....) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia.................................. .... 1 ......................................... B.. .......................

........ ...... 12 Zadanie (0 –2 p.... 2 insulina...................... a oznaczone na schemacie numerem 5...........) Napisz..) WyjaÊnij... Za odbieranie bodêców wzrokowych i przekazywanie ich do mózgowia odpowiadajà A... ... ........ .... ....... 5 Numerem 1 oznaczony jest gruczo∏ dokrewny o nazwie . 9 Zadanie (0 –1 p................. .......... adrenalina.......... . .... ........ ......... . oznaczone numerem .................... 10 Zadanie 1 (0 –4 p..... 3 4 wydziela do krwi ................................... jàdra Za powstawanie m´skich cech p∏ciowych odpowiada wydzielany do krwi przez gruczo∏y zwane .. uzupe∏nij zdania...... .............. . jaki proces zajdzie w trzustce..................... . ...... C – wzgórze....... . .............. za co odpowiada mó˝d˝ek....... produkuje .......... . 11 Zadanie (0 –1 p.................................................. C............... .. ......... ............. ........... ............ ......... .. D..) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania...... .......... ... ...... ............. ............ B – cia∏o modzelowate. co mo˝e byç przyczynà depresji i jakie sà jej objawy.. B.............. .. ....................................... ....) Na ilustracji zaznacz literami: A – mózg..... .................. ......................... ... ............ .............. Nadnercze. ......... ................................... ..........) Napisz.. nerwy czaszkowe...... . ... ......... 8 Zadanie (0 –1 p.... ........ ................. nerwy rdzeniowe... ............ pó∏kule mózgowe................ ..... .................... ........... ............ opony rdzenia kr´gowego.......................................) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç... ............. która obni˝a poziom glukozy we krwi......... Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ........................... ....... ........... Gruczo∏ dokrewny numer ........... gdy cz∏owiek przez d∏u˝szy czas nie b´dzie jad∏ mimo uczucia g∏odu.................... ..........7 Zadanie (0 –3 p..................... przysadka mózgowa.......... która mi´dzy innymi przyspiesza prac´ serca............. ... .............................. . ........... ........... . ... ..................................... ......... .. ............. .. testosteron.......... .......

............................................................................... A............................ sk∏ada si´ z 12 zadaƒ............................................. 4 Zadanie (0 –2 p........................................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty...................... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych............................................ ........... 1 ........ 2 Zadanie (0 –2 p................. 2..) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.................... 5 Zadanie (0 –2 p.............................. Odprowadza dwutlenek w´gla z ka˝dej komórki cia∏a.............................. klasa Zadanie (0 –1 p.......................................... b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu...................... 3... .........) Wypisz dwa g∏ówne elementy budowy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego........ wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B. imi´ i nazwisko Test.................... Zadanie (0 –1 p.......) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia.... B..... 6 Zadanie (0 –2 p....................... ..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. ...... a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji......grupa b Regulacja nerwowo-hormonalna .................. ................ czyli neuronów...) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu................. czym jest impuls nerwowy...................... Wywo∏uje reakcje organizmu na bodêce wewn´trzne.......... .................................................... ..................... ................) Opisz funkcje obwodowego uk∏adu nerwowego... ........................................................................................................................ który masz przed sobà.... Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych........ 3 .................................. 1............. • ............................... 4..............................................................) WyjaÊnij............ • ........

.. odruch warunkowy... ....... .. adrenalina....) Napisz.. ....... ................ . 2 przysadka mózgowa................. ... B........... ........... .... glukagon Nadnercze... .... .... cia∏o modzelowate...... .... mózgowie....... ...... ....... ................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania........... Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ....... . .... .. .... C.. ............................ ........ .............. ......... jakà funkcj´ pe∏ni wzgórze.. ...... 12 Zadanie (0 –2 p................ ........................ ....7 Zadanie (0 –3 p... ..... ................. ............................................. 11 Zadanie (0 –1 p.... ........................ Gruczo∏ dokrewny numer ............. .... ........ C – pieƒ mózgu......................................... . uzupe∏nij zdania. ....... ........ która mi´dzy innymi podnosi ciÊnienie krwi......... oznaczone numerem .................. ........... . .. Numerem 1 oznaczona jest 5 ............. .... ............ ............. Za przewodzenie impulsów nerwowych z ró˝nych cz´Êci cia∏a do mózgowia i z powrotem odpowiada A... ....... co mo˝e byç przyczynà nerwicy i jakie sà jej objawy.... .. ........... ..... ... .....) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç.... ....................... ............. ............ rdzeƒ kr´gowy... jajniki.......... wydzielane do krwi 4 przez gruczo∏y zwane ........ 10 Zadanie 1 (0 –4 p.. .. . .... ...... ........ 8 Zadanie (0 –1 p............ produkuje .. ..... ...... .... ....... ....... ........... D.... . B – mó˝d˝ek... ...... a oznaczone na schemacie numerem 5................. .... .... .... . .. jaki proces zajdzie w trzustce po zjedzeniu przez cz∏owieka obfitego posi∏ku............. .. .............. ........... .............) Na ilustracji zaznacz literami: A – kor´ mózgowà.. ...... ............ ..... ..... .............. ......... ...............) WyjaÊnij.... .......... .. .... . ......... Za powstawanie ˝eƒskich 3 cech p∏ciowych odpowiadajà ... ... .... 9 Zadanie (0 –1 p........................ . ............ estrogeny....... .....................) Napisz..... ....... wydziela do krwi .... .......... który powoduje podniesienie poziomu glukozy we krwi...... ......................... ..... .................... ... ..... .............. ... .......... ..

.. ........ ... èrenica i t´czówka...... .. .... ..... .. . .................. 3 Zadanie (0 –4 p..... ... .... Âlimak i strzemiàczko.. 1 ..... C........) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka.... .. .............................. . 5 Zadanie (0 –2 p...............) WyjaÊnij......... . . Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka..................... ... . ...... ...... . . ... .... ..... . .. .. ........ Adaptacja oka to zmiana szerokoÊci êrenicy pod wp∏ywem Êwiat∏a.. ...... ....... Czopki znajdujàce si´ w siatkówce wykazujà wra˝liwoÊç na ruch i nat´˝enie Êwiat∏a...... 2 Zadanie (0 –2 p.... . .. .... ..... ...... ........ ................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów..) Napisz. ........... ............ imi´ i nazwisko Test..... ....... . .. jakie funkcje pe∏nià powieki... ......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.... ........ . . ... . ... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F. . ..... klasa Zadanie (0 –1 p......... . .............. ........... ..... ... . Gruczo∏ ∏zowy i spojówka.............. 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P. ..... .........) Uzupe∏nij schemat budowy oka...... ...... ... D.................. ................. sk∏ada si´ z 14 zadaƒ.. . ........................ .. . . ... .. . ...) Napisz...... jaka jest w rzeczywistoÊci..... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis........ A.. .. ........ .. wpisujàc nazwy wskazanych elementów........... . ......... .. który masz przed sobà....... . .... . dlaczego widzimy ka˝dà rzecz takà..... .... Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach........ W tym miejscu nerw wzrokowy wychodzi z ga∏ki ocznej.. .........) .......... . mimo ˝e w oku powstaje obraz odwrócony i pomniejszony......... .. ......... gdzie nie ma komórek Êwiat∏oczu∏ych.. ... ......... ................... ................ Twardówka i siatkówka. ... .. .....grupa a Narzàdy zmys∏ów .. ................ ..... ....... ..... To jedyne miejsce na siatkówce. ... ...... ..... ... (0 –2 p....... B................ .................... ....... .. 4 Zadanie (0 –1 p......

........ D... 13 Zadanie (0 –1 p.. • ......) Napisz.................7 Zadanie (0 –4 p..........) Zaznacz sytuacj´.....................................) Wymieƒ trzy rodzaje receptorów skóry....................... A.... po usuni´ciu soczewki korygujàcej. Przyczynà jaskry jest A....) Opisz rol´ Êlimaka znajdujàcego si´ w uchu wewn´trznym....................................................... zbyt du˝e nat´˝enie Êwiat∏a wpadajàcego do oka........... • .......) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny oczu....... B............................... 11 Zadanie (0 –2 p.......................... • ...........) Napisz................ ... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu..................................... jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych................. B. b – b∏on´ b´benkowà.......................... 9 Zadanie (0 –2 p.............. WejÊcie do zadymionego pomieszczenia...... C... D..... P∏ywanie w basenie z podgrzewanà wodà..) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz narzàd zmys∏u równowagi oraz oznacz literami: a – m∏oteczek........................... c – tràbk´ s∏uchowà............................................... jakie dwie w∏aÊciwoÊci bry∏y lodu mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku................................................. .... zaka˝enie bakteriami wnikajàcymi pod powieki.. D∏ugotrwa∏e przebywanie na silnym mrozie bez r´kawiczek.... • ............................. C.............................. 8 Zadanie (0 –1 p................... • ...................................... 10 Zadanie (0 –1 p............................................... ..... d∏ugotrwa∏e wpatrywanie si´ w jeden punkt.... 12 Zadanie (0 –3 p................................................................................. Wyst´powanie w Êwietle silnych reflektorów scenicznych.. ............................................................... • ......................................... 14 Zadanie (0 –2 p......) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............................... zbyt wysokie ciÊnienie p∏ynu w ga∏ce ocznej... • ......

..... .. 4 Zadanie (0 –1 p.................. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......... ....) WyjaÊnij..................................... 2 Zadanie (0 –2 p......... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis... Mo˝e mieç ró˝ne kolory........ ......... imi´ i nazwisko Test............ (0 –2 p.... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P............................................) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka.. wpisujàc nazwy wskazanych elementów.. Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka............... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.............. Gruczo∏ ∏zowy i spojówka................... .............) .................................................................... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ........ .......................................) Napisz............. ..................... Cia∏o szkliste powoduje powstawanie na siatkówce pomniejszonego obrazu...... W czopkach i pr´cikach nast´puje przetworzenie bodêców Êwietlnych na impulsy nerwowe........... klasa Zadanie (0 –1 p..) Uzupe∏nij schemat budowy oka............................ mimo ˝e na siatkówce ka˝dego oka powstaje obraz dwuwymiarowy (p∏aski)......... C..............................................) Napisz................ A............ Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach................................................................. dlaczego widzimy w trójwymiarze.... Ma kszta∏t pierÊcienia i otacza otwór......... Âlimak i strzemiàczko.... ..................... 3 Zadanie (0 –4 p..................... .... B....... èrenica i t´czówka...... 1 ........................... który masz przed sobà........... jakie funkcje pe∏nià ∏zy.. Twardówka i siatkówka............................................ przez który do oka dostaje si´ wiàzka Êwiat∏a................ D..............grupa b Narzàdy zmys∏ów .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów... 5 Zadanie (0 –2 p..............................

........ 8 Zadanie (0 –1 p...................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania......... uraz mechaniczny lub starzenie si´ organizmu........................... B.. 14 Zadanie (0 –2 p..............) Opisz rol´ kana∏ów pó∏kolistych znajdujàcych si´ w uchu wewn´trznym....7 Zadanie (0 –4 p................................................. C........................................ • .......................................) Zaznacz sytuacj´.......................... c – przewód s∏uchowy zewn´trzny....... D.....................................................) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny uszu....... • .......................................... d∏ugotrwa∏e czytanie przy zbyt s∏abym oÊwietleniu.....................) Wymieƒ trzy rodzaje bodêców odbieranych przez receptory skóry. ...) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz element ucha wewn´trznego..... w którym fale dêwi´kowe sà przetwarzane na impulsy nerwowe....... • .... C............... Uderzenie si´ o wystajàcy naro˝nik sto∏u......................................... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu.............. 13 Zadanie (0 –1 p.............................. oraz oznacz literami: a – strzemiàczko....) Napisz..... Przebywanie w dyskotece z bardzo silnym nat´˝eniem dêwi´ków.. zniekszta∏cenie soczewki oka lub powierzchni rogówki.............. Przyczynà zaçmy jest A........................ ............. WyjÊcie z ciemnego pomieszczenia na teren nas∏oneczniony................... WejÊcie do gara˝u pe∏nego spalin samochodowych.......................... A. • ....................... • ........................... jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych.......................... 11 Zadanie (0 –2 p..... • ........................... które mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku........... .................................................... ... zaka˝enie wirusami atakujàcymi spojówki........... 10 Zadanie (0 –1 p....... 12 Zadanie (0 –3 p.................. D............................ 9 Zadanie (0 –2 p...... po usuni´ciu soczewki korygujàcej.. b – kana∏y pó∏koliste....................................... B.) Opisz dwie w∏aÊciwoÊci gàbki.............. • ........................................

................) Narysuj schemat budowy gamety ˝eƒskiej i opisz jej elementy................................ ....... Rozwini´cie si´ szerokich ramion......... 2 Zadanie (0 –3 p...................................................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych m´skich cech p∏ciowych...) ......) Wska˝ i podpisz gonady.... C................. na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a zachodzàcà u dojrzewajàcego ch∏opaka mutacjà.................................. Napisz................ Podpisz schemat................... D....... ..................... klasa (0 –3 p......... .grupa a Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka .................................................... ObecnoÊç parzystych gonad................................... 1 Zadanie ........................ ............ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................ Przyczynà zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego jest (0 –1 p......................... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych.................................. ...) WyjaÊnij..................... ................ 4 Zadanie (0 –2 p.......................................................... który masz przed sobà. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ... 3 Zadanie (0 –1 p........................................... B.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.... 5 Zadanie Dokoƒcz zdanie................................................................... co przedstawia ilustracja............................................ Istnienie nasieniowodów..... .............................. imi´ i nazwisko Test................ A.................

...................................................... faza niep∏odnoÊci............ ..... B.......... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci................................................................................... ................................... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p.................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.................................................... ........................................ .......................................................................................... 7 Zadanie (0 –3 p............................................................................6 Zadanie (0 –1 p................. faza p∏odnoÊci..... .............. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci............ Miesiàczka...................................................................... 9 Zadanie (0 –1 p................. .... miesiàczka... .... 12 Zadanie (0 –2 p..) Napisz... D.............................................. faza p∏odnoÊci................................................................ .................) Napisz............................ faza niep∏odnoÊci.............. co to jest owodnia i jakà pe∏ni funkcj´................................... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji........................................ faza niep∏odnoÊci..) WyjaÊnij poj´cie „zap∏odnienie”.......... faza niep∏odnoÊci.......................... .............................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego............................................................................................ w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniane sà estrogeny......................................................) Napisz.......................................... 13 Zadanie (0 –1 p............................ miesiàczka..... .......................................................................... Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........................... • ............................................................................................................................................. ............................................................................................... . gdzie sà produkowane i jakie wywo∏ujà zmiany w macicy...................... faza p∏odnoÊci........) Podaj przyk∏ad choroby bakteryjnej przenoszonej drogà p∏ciowà................................................. A.........................................................) Na linii czasu zamaluj etap rozwoju zarodkowego cz∏owieka.................. • ........................... 8 Zadanie (0 –1 p.................... 10 Zadanie (0 –1 p............. Faza p∏odnoÊci.....................................) Wymieƒ dwie zmiany zachodzàce w organizmie kobiety podczas cià˝y................ Miesiàczka.................................. ....................... C...............................................................................

......... ........... ....... ................... ..... ..... ......... . Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............... ..... ........... .................. ...... .....) Dokoƒcz zdanie...... . .. . ......... Istnienie jajowodów........... C............) WyjaÊnij.. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ. Objawem zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego mo˝e byç ... ......... ...... .. ............ .. ............. Podpisz schemat.... .. ..) Narysuj schemat budowy gamety m´skiej i opisz jej elementy......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty...... .... ........... ... . Test..... ... ........... ... ... ObecnoÊç parzystych gonad.... ..... który masz przed sobà. . .................... ... . ............. .............grupa b Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka .... ................... ................. ......... co przedstawia ilustracja... klasa (0 –3 p.... 2 Zadanie (0 –3 p......... ....... Napisz.. .......... .. ................ 3 Zadanie (0 –1 p................... B. .. ... ............... ..................... . ......... ........... na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a pojawiajàcym si´ w okresie dojrzewania zarostem na twarzy ch∏opców............................... Rozwini´cie si´ szerokich bioder........ .......... .. .... ... 4 Zadanie (0 –2 p.... .................... . 5 Zadanie (0 –1 p.... ........ D........... A.......... .. ........... ............) Wska˝ i podpisz gonady.. .......... ... .................... ..... 1 Zadanie imi´ i nazwisko .... .... .. ...... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych. .................. .............) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych ˝eƒskich cech p∏ciowych..............

....... miesiàczka........................................................................................................................................................................ miesiàczka............... faza niep∏odnoÊci............................. gdzie jest produkowany i jakie zmiany wywo∏uje w macicy............................ ................6 Zadanie (0 –1 p........................... faza p∏odnoÊci...) Napisz......................... • ................................................ faza niep∏odnoÊci. w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniany jest progesteron........... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.............................................................. Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci..... • .............. ....................................................................................... ................. ........... 12 Zadanie (0 –2 p....................................................... 13 Zadanie (0 –1 p...................... faza niep∏odnoÊci..............) Na linii czasu zamaluj na czerwono etap rozwoju p∏odowego cz∏owieka............................................. Miesiàczka.................. .............) Wymieƒ dwa zalecenia dotyczàce zmiany trybu ˝ycia kobiety w cià˝y.........................................................................) Napisz........ 8 Zadanie (0 –1 p........... ............................................................................... A......... .............................) Podaj przyk∏ad choroby wirusowej przenoszonej drogà p∏ciowà.................................................. ................ gdzie dochodzi do zap∏odnienia komórki jajowej........ 7 Zadanie (0 –3 p...................................................... 10 Zadanie (0 –1 p......................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.................................................................. C.................. Miesiàczka................. w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji................................................ faza p∏odnoÊci..... ....................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego.......................................) Napisz.. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci............ .................................................................................................................................................. D............................................................................................. faza niep∏odnoÊci....................................................................................) Napisz................................. ................... Faza p∏odnoÊci................... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p................ ................. B........................ co to jest kosmówka i jakà pe∏ni funkcj´.............................................. ................. 9 Zadanie (0 –1 p............................................. faza p∏odnoÊci.............

..................................... C....................... bak te rie.................................. kleszczowe zapalenie mózgu..... grypa...... D. ....... który masz przed sobà.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów............................................................. 1 Zadanie imi´ i nazwisko ............ ..................... grypa..................... .................. 2 wi ru sy.. ....... Zadanie (0 –2 p.................... 5 Zadanie (0 –2 p.... malaria................... B............................................................................. klasa (0 –2 p............. • ................................... AIDS... 4 • ....................... ˝e szczepienie ochronne jest obowiàzkowe........................................... Test.................... malaria.............................................. alergia 6 Zadanie (0 –2 p................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê....................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ..............) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà kropelkowà.......................... • ... Toksoplazmoza. Kleszczowe zapalenie mózgu......... AIDS.......................................... w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób wirusowych..............................................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy.......... 3 Zadanie (0 –2 p...................... Grypa... WHO – FAO – 7 ..........a grupa Zdrowie a cywilizacja ............................................... angina..................................... co oznacza............................ zatrucie gronkowcem z∏ocistym........................................ kleszczowe zapalenie mózgu...........) Wypisz dwa skutki zdrowotne alkoholizmu.......................................... • ............................................................... Zadanie (0 –1 p.................... grypa.....................) Zaznacz zestaw.................... Salmonelloza....... A.........) Napisz....................................) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób... grypa............................................................. której BMI wynosi 30...........) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie............. pier wot nia ki aler gie pro mie nio wa nie UV cho ro by za kaê ne za nie czysz cze nie Êro do wi ska no wo two ry skó ry z∏e od ˝y wia nie si´ mia˝ d˝y ca Zadanie (0 –1 p.................................................

......... Ograniczenie kontaktów z chorymi....................................................................... 3............................................................................................ dlaczego palenie tytoniu jest szczególnie groêne w czasie cià˝y..................................................... 1......... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na choroby zawodowe...............................8 Zadanie (0 –1 p...........) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi drogà pokarmowà................................................. 9 Zadanie (0 –1 p.......................................... ................................................................... Przyjmowanie leków.......................... ..................... (0 –2 p...) WyjaÊnij............. jednym zdaniem.............................................................. ...................................................................... • ...................... .......... .................... ... • ..................................................................................................................................................... 4.........................................................................) Korzystajàc ze schematu........ 11 Zadanie (0 –2 p............................................. 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym...............) Napisz. 12 Zadanie (0 –1 p...................) .............................................. dlaczego wady kr´gos∏upa uznaje si´ za choroby cywilizacyjne........ .............. który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: cholesterolu i palenia papierosów... 10 Zadanie (0 –1 p............) Na podstawie wykresu.................... 2....................................................................................... napisz jeden wniosek......................... Okresowe pomiary ciÊnienia krwi...................................................................................................... Wniosek: ............................................................................................... .......................... Stosowanie szczepieƒ ochronnych...........................................................

..........................) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà pokarmowà... A........... 4 • ..............................grupa b Zdrowie a cywilizacja ....... pierwotniaki mia˝d˝yca zanieczyszczenie Êrodowiska alergie promieniowanie UV nowotwory skóry Zadanie (0 –1 p. salmonelloza..................................... • .... której BMI wynosi 17......... ki∏a................... D................................ Mia˝d˝yca............... ki∏a..................... który masz przed sobà. alergia 6 Zadanie (0 –2 p............................................................ angina........................................... Toksoplazmoza....................................................................... • ........ Rze˝àczka... UNICEF – .............................................................. mia˝d˝yca. zatrucie gronkowcem z∏ocistym.... rze˝àczka..... bakterie......... 2 z∏e od˝ywianie si´ choroby zakaêne wirusy............ ˝e szczepienie ochronne jest nieobowiàzkowe.................. 1 Zadanie imi´ i nazwisko .......................... Zadanie (0 –1 p...... Zadanie (0 –2 p............................... 5 Zadanie (0 –2 p.....................................) Wypisz dwa skutki zdrowotne narkomanii..... malaria... rze˝àczka................ Test.............................................................. .. ............................ klasa (0 –2 p.... co oznacza........................................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.. Malaria............................ w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób bakteryjnych............... • ..... rze˝àczka........ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów............................) Napisz................................. ....) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób.............................................................................................................. B...................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy.............................. 7 UNESCO – ......................................) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie........ salmonelloza... salmonelloza..........................................................................) Zaznacz zestaw....................................... 3 Zadanie (0 –2 p....... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.............................................. C................

..................................... jednym zdaniem.............................. Stosowanie szczepieƒ ochronnych............... 4.. 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym.................. 1.......) Napisz....... ................... ........ 10 Zadanie (0 –1 p........................ napisz jeden wniosek....................................................................... 2.... .................. 11 Zadanie (0 –2 p..................................................................................... ........................ dlaczego alergie uznaje si´ za choroby cywilizacyjne.. dlaczego spo˝ywanie alkoholu jest szczególnie groêne dla m∏odzie˝y................. ........................................ który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: nadciÊnienia t´tniczego i cholesterolu................................ ...................................................................................... Wniosek: ...........................................) Korzystajàc ze schematu................ • ................................................................................) .. • ............ Przyjmowanie leków................ 3.......................... 12 Zadanie (0 –1 p.........................................................................................................) WyjaÊnij.............................. ............................................ Okresowe pomiary ciÊnienia krwi...................................................................................) Na podstawie wykresu...................................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi przez krew............................................................................................... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na AIDS..... 9 Zadanie (0 –1 p.................................................................8 Zadanie (0 –1 p................................................................................................................................................................ ........................................ Ograniczenie kontaktów z chorymi..................................................................... (0 –2 p...................

. za sposób ochrony czynà nowotworów skóry • stosowanie kremów z filtrem s∏onecznego przekszta∏cajà si´ skóry – 1 p. II 2 a. Standard wymagaƒ 1. I1b II 1 a.. razem – 2 p. 4. Wnioski: Receptory majà zdolnoÊç adaptacji. I1b Anatomia zajmuje si´ budowà organizmu. zdolnoÊç mowy razem – 3 p. podkreÊla 2. 5. za ka˝de prawid∏owe podkreÊlenie – 1 p. za prawid∏owy wniosek – 1 p. zapisaç pomiary. w witamin´ D3 ochronnym • stosowanie kremów filtrem ochronnym 9. 2. e II 2 d. II 1 a II 2 a podkreÊla 1. Wyniki: Po kilku minutach od zanurzenia nie odczuwa si´ ciep∏a/zimna tak. za prawid∏owe podanie materia∏ów – 1 p. waniem organizmu. I1b III 1 a naskórek.. poruszanie si´ na dwóch koƒczynach. III 1 c IV 4 b IV 5 c Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miska. p∏askich komórek • stale si´ z∏uszcza naskórek. za prawid∏owe podanie ka˝dej w∏aÊciwoÊci – 1 p. Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miedziany drut. Wykonanie: Nale˝y dotykaç powierzchni skóry dwoma koƒcami drutu. Wyniki: Przy okreÊlonej odleg∏oÊci mi´dzy dwoma punktami odczuwa si´ dotyk jednego punktu... razem – 3 p. Skóra – pow∏oka organizmu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. zmniejszajàc za ka˝dym razem odleg∏oÊç mi´dzy koƒcami. warstwa rogowa • utworzona z martwych. razem – 2 p. Wykonanie: Nale˝y zanurzyç r´k´ w ciep∏ej wodzie. za podanie prawid∏owego które pod wp∏ywem Êwiat∏a argumentu – 1 p. za podanie ka˝dej cechy – 1 p. razem – 3 p. odnotowaç czas. I1c II 2 g III 4 b • promienie UV mogà byç przy. . za prawid∏owy opis wykonania – 1 p.. 3.. 6.. warstwa podskórna. skóra w∏aÊciwa.za podanie prawid∏owej definicji – 1 p.. c III 1 c A C za wskazanie prawid∏owego wykresu – 1 p. za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu – 1 p.za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu stwa podskórna... warstwa roz. po którym nie odczuwa si´ ciep∏a.– 1 p. pionowa postawa cia∏a. 4. powtórzyç doÊwiadczenie z zimnà wodà. rodcza • zbudowana g∏ównie z tkanki t∏uszczowej • zabezpiecza przed zimnem i urazami 7. jak zaraz po umieszczeniu r´ki w wodzie. 4 Kryterium punktowania wersja a wersja b Fizjologia zajmuje si´ funkcjono.Klucz odpowiedzi ab Proponowane kryteria oceniania Przedzia∏ Ocena R I R II R III R IV R V R VI R VII R VIII R IX R X 0–30% niedostateczna 0-6 0-5 0-6 0-6 0-4 0-5 0-6 0-8 0-6 0-6 31–50% dopuszczajàca 7-10 6-9 7-11 7-11 5-7 6-8 7-11 9-14 7-11 7-10 51–70% dostateczna 11-14 10-12 12-16 12-15 8-9 9-11 12-15 15-19 12-15 11-14 71–80% dobra 15-16 13-14 17-18 16-17 10-11 12-13 16-17 20-22 16-17 15-16 81–95% bardzo dobra 17-18 15-16 19-21 18-20 12-13 14-15 18-20 23-26 18-20 17-18 96–100% celujàca 19-20 17-18 22-23 21-22 14-15 16-17 21-22 27-28 21-22 19-20 Organizm cz∏owieka. skóra w∏aÊciwa. III 1 a B A 8. 5 za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. II 2 b III 1 a IV 1 b np. linijka. razem – 4 p. za prawid∏owe wskazanie wyników – 1 p. ciep∏a i zimna woda. f I–D2 II – B 4 III – C 1 IV – A 3 IV – B 3 III – D 1 II – A 4 I–C2 za prawid∏owe po∏àczenie – 1 p.• w skórze znajdujà si´ zwiàzki. 2. Wnioski: Receptory rozmieszczone sà nierównomiernie. powtarzaç badania a˝ do osiàgni´cia wra˝enia dotyku jednym drutem. stoper. war.

Gdy jest nam zimno. obrotowy. II 1 e II 2 a zaznacza A zaznacza C za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.. zawiasowy. obrotowy a) zaznacza. 6. letem osiowym. ochrona p∏uc i serca za prawid∏owe podpisanie ilustracji – 1 p.. mi´Ênie za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p... B. razem – 2 p. za prawid∏owe opisanie funkcji 1 p. d 9. 3. I1b II 1 e II 2 c. I1b II 1 e tkanka kostna tkanka chrz´stna za podanie prawid∏owej nazwy – 1 p. d 11. I1b II 2 a III 1 a czaszka. szybko si´ kurczà. kulisty. za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.. B zdania – 1 p. Standard wymagaƒ 1. 1. kolana. I1b szkielet osiowy. II 1 a C A za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. np. za prawid∏owe ustalenie rodzaju mi´Ênia – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Aparat ruchu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. I1b III 1 a ∏àczy koƒczyn´ dolnà ze szkie. zginacz triceps. razem – 3 p. kulisty a) zaznacza. III 4 a Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe podanie funkcji – 1 p. C. np. razem – 2 p. D A. prostownik za prawid∏owe wskazanie i podpisanie mi´Ênia – 1 p. 7. 5. 4. 2. za prawid∏owy opis – 1 p.. tkankà chrz´stnà 1.3. dwie koÊci miedniczne ∏opatki i obojczyki 8. razem – 2 p. I1b II 1 e II 2 d III 1 b 10. C cji koÊci po z∏amaniu. 3. III 1 a spr´˝ystoÊç twardoÊç za podanie w∏aÊciwoÊci – 1 p.∏àczy koƒczyn´ górnà ze szkieletem osiowym.. za podanie prawid∏owych koÊci – 1 p. szkielet koƒczyn mi´Ênie szkieletowe za podanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p.. B.. A 2. W wyniku oddychania beztlenowego (niedoboru tlenu) w mi´Êniach powstaje kwas mlekowy. C.. zawiasowy. I1b II 1 e II 2 c. ∏okcie b) ruch koÊci we wszystkich kierunkach A. uczestniczenie w regenera. ochrona mózgu i innych narzàdów mieszczàcych si´ w g∏owie klatka piersiowa. razem – 3 p. . biceps. aby dostarczyç organizmowi odpowiedniej iloÊci ciep∏a. okostnà za prawid∏owe uzupe∏nienie jednego 2. barkowy b) ruch w jednej p∏aszczyênie za prawid∏owe podpisanie wszystkich ilustracji – 1 p. staw biodrowy. wytwarzanie komórek krwi.

trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.. a na drugiej Êrodek bobu. rozmi´kanie koÊci. po fasoli – nie ma jej. za podanie prawid∏owego przyk∏adu – 1 p.. II 2 a. b III 4 a np.. Kryterium punktowania wersja a wersja b Chorzy prowadzà ma∏o aktywny tryb ˝ycia. a nasiona fasoli zawierajà nieznaczne. 5 za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. mi´Êni – próchnica. co osoby zdrowe. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) Êrodek orzecha w∏oskiego. II 1 a II 2 e witamina A witamina B9 (lub kwas foliowy) za prawid∏owe rozpoznanie witaminy – 1 p. P. Wniosek: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne.. IV 1 a.. Wyniki: Na serwetce po roztartym rzepaku widaç t∏ustà plam´.. zapobiega próchnicy – próchnica z´bów 10.. unieczynnianie szkodliwych treÊci pokarmowej. III 1 b Nie zawierajà wszystkich niezb´dnych aminokwasów. P. 2. razem – 5 p. I1b III 1 a Z t∏uszczów organizm mo˝e uzyskaç 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukrów. a fasoli nieznaczne iloÊci t∏uszczu. c P. I1b III 4 a Dzieci i m∏odzie˝ rozwijajà si´. I1b III 1 a. a na drugiej Êrodek fasoli. próchnica • wapƒ – sk∏adnik koÊci i z´bów. P. • fosfor – sk∏adnik koÊci i z´bów – krzywica. 6. Zawierajà wszystkie niezb´dne aminokwasy.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad pokarmowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad.5 p.. razem – 3 p. gromadzenie i mieszanie a) np. a bobu nieznaczne iloÊci t∏uszczu. 8. P. 9. III 1 a IV 1 a IV 2 a np. os∏abienie koÊci. za podanie prawid∏owego skutku – 1 p. trzebnych do ˝ycia substancji. umo˝liwia przebieg wszystkich procesów. a nasiona bobu zawierajà nieznaczne. wi´c potrzebujà du˝o energii. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) niewielkà porcj´ nasion rzepaku. wi´c nie potrzebujà tyle energii. razem – 2 p. trawienie substancji bia∏ka. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. choroby uk∏adu nerwowego • fluor – wzmacnia koÊci i szkliwo z´bów. c Hipoteza: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. F..za ka˝de prawid∏owe uzupe∏nienie – 1 p. Bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry). stanowi najwi´kszà cz´Êç masy cia∏a 5. wytwarzanie ˝ó∏ci. np. I1b II 1 e II 2 d III 4 a a) np. razem – 2 p. Wniosek: Nasiona rzepaku zawierajà znaczne. 11. Czy bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry)? np. za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. umo˝liwia prawid∏owà prac´ serca. P. za poprawne sformu∏owanie problemu badawczego / hipotezy – 1 p. rozpuszcza wi´kszoÊç poza prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych b) 4. P. po bobie – nie ma jej. P. razem – 3 p. Standard wymagaƒ 1. . 5 b) 1. z wiekiem to zapotrzebowanie spada. 2 za podkreÊlenie ka˝dej prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. 3. razem – 3 p. wierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. 7. 3 podkreÊla: 1. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. II 1 e II 2 c. Hipoteza: Nasiona rzepaku za. b IV 2 b IV 3 a IV 4 b IV 5 b. P za ka˝de prawid∏owe oznaczenie – 0. 4. II 2 a III 1 a podkreÊla: 1. pomaga regulowaç temperatur´ cia∏a. • ˝elazo – umo˝liwia transport tlenu – anemia • jod – bierze udzia∏ w wytwarzaniu hormonu wzrostu – zaburzenia wzrostu. zaburzenia pracy serca • magnez – wp∏ywa na przemiany cukrów – zaburzenie pracy serca np. za ka˝dy prawid∏owy numer – 1 p. za prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. Wyniki: Na serwetce po roztartym orzechu widaç t∏ustà plam´. d a) dwunastnica b) w wàtrobie a) wàtroba b) umo˝liwienie enzymom roz∏o˝enia t∏uszczów za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. F P.

. wykonanie 10 szybkich przysiadów (lub innego wysi∏ku) i pomiar t´tna. d∏ugopis. Krwotok ˝ylny jest mniej za prawid∏owe porównanie gwa∏towny od t´tniczego. Czy t´tno wzrasta podczas wysi∏ku? za prawid∏owo opisany ka˝dy element Potrzebne materia∏y: kartka.. 5. wàtroba. czasomierz). b np. za prawid∏owe cyty T. II 2 d II 2 e. za prawid∏owy opis – 1 p.. Wykonanie: mierzenie t´tna w stanie spoczynku. 7. I1b kolejno: krwinki czerwone. razem – 3 p.. razem – 5 p. • spacery. I1b podkreÊla: naczynia limfatyczne. Êledziona. • korzystanie ze schodów. Standard wymagaƒ 1.zadania (problem. IV 1 a IV 2 a IV 4 b Problem badawczy: np. udzia∏ w krzepni´ciu krwi za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà kolumn´ – 1 p. udzia∏ w krzepni´ciu krwi 2.za prawid∏owy opis – 1 p. po ka˝dym pomiarze zapisywanie wyników. razem – 4 p. krwinki bia∏e. razem – 2 p. Krwawienie jest powolnym wyp∏ywem krwi z uszkodzonych naczyƒ w∏osowatych. aorta. wykonanie. C A za prawid∏owo wybrany wykres – 1 p. III 1 a np. kilkakrotne powtarzanie wysi∏ku i pomiarów. Kryterium punktowania wersja a wersja b kolejno: krwinki czerwone. kiem. . hipoteza) – 1 p. 6.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad krà˝enia Oczekiwana odpowiedê Nr zad. IV 1 b np. razem – 3 p. grasica 8. • gimnastyka. a krew jest ciemnoczerwona (w krwotoku t´tniczym – jasnoczerwona). • unikanie alkoholu.. b. transport tlenu do tkanek. migda∏ki. za prawid∏owe podkreÊlenie wszystkich w´z∏y ch∏onne. • inne racjonalne wskazania dotyczàce za˝ywania ruchu za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad zalecenia – 1 p. wi´c organizm nie mo˝e rozpoznaç innych. uwzgl´dniajàce dwie cechy – 2 p. II 1 d III 3 a. III 1 a. • inne racjonalne wskazania dotyczàce ˝ywienia np. np. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. • spo˝ywanie ma∏ej iloÊci t∏uszczów zwierz´cych.. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych. • unikanie palenia tytoniu. który atakuje i niszczy limfocyty T. AIDS wywo∏uje wirus HIV.. materia∏y. II 2 c C D 9. stoper (zegar z sekundni. a w t´tniczym pulsacyjnie. HIV atakuje i niszczy limfo. p∏ytki krwi. c 4. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. 3. erytrocyty.. a krwotokiem jest szybki wyp∏yw krwi z uszkodzonej ˝y∏y lub t´tnicy. f III 1 a a) 3 – naczynia w∏osowate A – prawy przedsionek serca 2 – aorta b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg ma∏y c) zachowany schemat kolejnoÊci: lewa komora – aorta – t´tnice – naczynia w∏osowate – ˝y∏y – prawy przedsionek a) 1 – naczynia w∏osowate p∏uc C – lewy przedsionek serca B – prawa komora serca b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg du˝y c) zachowany schemat kolejnoÊci: prawa komora – t´tnice p∏ucne – naczynia w∏osowate p∏uc – ˝y∏y p∏ucne – lewy przedsionek za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. wi´c organizm nie mo˝e wyjaÊnienie skutków – 1 p. rozpoznaç innych. podkreÊla: ˝y∏y. w krwotoku ˝ylnym krew wyp∏ywa jednostajnie. za prawid∏owo zamalowanà cz´Êç schematu – 1 p. Hipoteza: Pod wp∏ywem wysi∏ku t´tno wzrasta do pewnej maksymalnej wysokoÊci. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. np. p∏ytki krwi elementów – 1 p.

II 1 f X<Y (-) X>Y (A) W>Z (-) W<Z (B) W<Z (B) W>Z (-) X>Y (A) X<Y (-) za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà rubryk´ – 0. 5. razem – 2 p. Kryterium punktowania wersja a wersja b . polega na przenikaniu tlenu razem – 2 p. razem – 2 p. razem – 2 p. 6. II 1 f 1 – jama nosowa 2 – gard∏o 3 – p∏uco 1 – jama ustna 2 – tchawica 3 – oskrzela za ka˝de prawid∏owe wpisanie nazwy elementu – 1 p. III 3 a oczyszczajàca. Problem badawczy: Czy w powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla? Wniosek: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka znajduje si´ dwutlenek w´gla.5 p. Hipoteza: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla. Wymiana gazowa mi´dzy za prawid∏owe wskazanie kierunku p´cherzykami p∏ucnymi a krwià przenikania ka˝dego z gazów – 1 p. I1b zamalowuje górny wiersz zamalowuje dolny wiersz za zamalowanie prawid∏owego wiersza – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad oddechowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. 2. IV 1 b IV 2 a np. I1b C B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. III 1 c Wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià polega na przenikaniu z krwi do komórek tlenu. 4. 3. z p´cherzyków do krwi. razem – 3 p. I1b C D za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p.. a dwutlenku w´gla z krwi do p´cherzyków.... Wyniki: Woda wapienna. za prawid∏owe sformu∏owanie ka˝dego etapu doÊwiadczenia – 1 p. nawil˝ajàca i ogrzewajàca rz´ski.. 8. III1a A C za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. przez którà przep∏ywa∏o wydychane powietrze. np. Standard wymagaƒ 1. a z komórek do krwi dwutlenku w´gla. II 1 d. Êluz za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 7. zm´tnia∏a. 9.

a 5.. razem – 2 p. St´˝enie mocznika jest wi´ksze za prawid∏owy opis – 1 p. III zamalowuje wiersze: I. 6.. w moczu ostatecznym ni˝ w moczu pierwotnym.. • spo˝ywanie du˝ej iloÊci soli.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad wydalniczy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. I1b II 1 a II 2 c. razem – 2 p. razem – 2 p. za podanie ka˝dego prawid∏owego zalecenia / przyczyny – 1 p. II 1 a C D za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. II 2 a podkreÊla zdania: 1.. • ograniczenie spo˝ywania soli. 2. 3. Dwie z: • wstrzymywanie moczu. d w´˝sze – szersze uniemo˝liwia – umo˝liwia mocznik – glukoza kanalika – k∏´buszka zmniejszenie – zwi´kszenie moczowód – kanalików za ka˝dy prawid∏owo poprawiony b∏àd – 1 p.. I1b III 4 b Dwa z: • picie odpowiedniej iloÊci p∏ynów. b IV 5 c 4. III za prawid∏owe zamalowanie ka˝dego wiersza – 1 p. 10. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe opisanie osi 0X i 0Y – 1 p. II 1 f II 2 d III 1 b wrysowuje erytrocyty w odpowiednim miejscu wrysowuje szkodliwe substancje w odpowiednim miejscu za prawid∏owe wrysowanie elementów – 1 p. II 1 e II 2 a B D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.. 3. II 1 c II 2 b. III 1 a. 4 za ka˝de poprawne podkreÊlenie – 1 p. II 2 f III 1 a. II 1 c II 2 e zamalowuje wiersze: II. 7. razem – 3 p. 9. za prawid∏owe przedstawienie tendencji zmian – 1 p. . 3 podkreÊla zdania: 1. razem – 3 p. d Mocz ostateczny jest g´Êciejszy od moczu pierwotnego. 8. Standard wymagaƒ 1. • spo˝ywanie zbyt ma∏ej iloÊci p∏ynów. 2. • regularne oddawanie moczu. zamalowuje kolumn´ A zamalowuje kolumn´ A za zamalowanie prawid∏owej kolumny – 1 p.

. razem – 2 p. III 1 c Przyczynà depresji mo˝e byç nadmiar stresów. dynacj´ ruchów. dzy zakoƒczeniem aksonu zakodowanà w impulsie elekjednej komórki a poczàtkiem trycznym. III 1 c a) akson. II 1 e A – cia∏o neuronu. 4.. wate i wzgórze. Objawy – rozdra˝nienie. przysad. glukagon podnoszàcy poziom n´ obni˝ajàcà poziom glukozy glukozy we krwi. 8. za utrzymywanie równowagi. za prawid∏owo opisane funkcje – 2 p. 3 podkreÊla: 1.Klucz odpowiedzi ab Regulacja nerwowo-hormonalna Oczekiwana odpowiedê Nr zad. zapami´tywanie i emocje. adrenalin´. razem – 2 p. poczucie winy. Kryterium punktowania wersja a wersja b D Przyczynà nerwicy mogà byç cz´ste i silne stresy. 2. za prawid∏owe wskazanie kierunku przekazywania impulsu – 1 p.. trudnoÊci z koncentracjà i uczeniem si´.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. glukagon luk – 2 p..estrogeny. b) kierunek od aksonu do dendrytu a) dendryt. p´cherzyk z neuroprzekaênikami. 9. I1b Synapsa jest przestrzenià mi´. 3. jajnikami. Wpisuje kolejno: 3.. elementu – 1 p. II 1 e Na ilustracji prawid∏owo za. uczenie si´. receptor.. 4. I1b Mó˝d˝ek jest odpowiedzialny Wzgórze odpowiada za zapaza prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. pieƒ mózgu. ból g∏owy lub ˝o∏àdka. adrenalin´. 2. B – akson A – os∏onka mielinowa.za 6–7 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 3 p..za prawid∏owe oznaczenie ka˝dego znacza: mózg. za prawid∏owe podanie przyczyny – 1 p. d∏ugotrwa∏e poczucie smutku. b) kierunek od aksonu do dendrytu za poprawne opisanie ilustracji – 1 p. I1b OÊrodkowy uk∏ad nerwowy kieruje pracà wszystkich uk∏adów. dendrytu nast´pnej. za 4–5 prawid∏owo uzupe∏nionych sadka mózgowa. 4 za prawid∏owe podkreÊlenie odpowiedzi – 1 p. 2. przy. czàsteczki neuroprzekaênika. 2.cza: kor´ mózgowà. . 3. IV 2 b Trzustka wydzieli do krwi Trzustka wydzieli do krwi insuli. 4. razem – 3 p.Impuls nerwowy jest informacjà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. III 1 a Wpisuje kolejno: testosteron. brak apetytu. razem – 2 p. B – dendryt za ka˝de poprawne wpisanie nazwy elementu – 1 p.. III 1 a C 10. bezsennoÊç. cia∏o modzelo. insulin´ ka mózgowa.sobie wiadomoÊci oraz zdarzeƒ. Obwodowy uk∏ad nerwowy odbiera ró˝ne bodêce. I1b • nerwy czaszkowe • nerwy rdzeniowe • mózgowie • rdzeƒ kr´gowy za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 7. Standard wymagaƒ 1. natr´ctwa. 11.Na ilustracji prawid∏owo zazna. 5. za 8 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 4 p. 2. w tym ból i wywo∏uje reakcj´ organizmu na te bodêce. 6. 12. za prawid∏owe podanie objawów – 1 p. mó˝d˝ek. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. I1b podkreÊla: 1. za 3 prawid∏owo uzupe∏nione luki – 1 p. szczelina synaptyczna. we krwi.. Objawy – silne przygn´bienie. mi´tywanie i przypominanie si∏´ skurczów mi´Êni i koor. jàdrami. razem – 2 p. odpowiada za myÊlenie..

. razem – 2 p. bez soczewki promienie skupiajà si´ wki promienie skupiajà si´ na linii przerywanej na linii przerywanej za prawid∏owe wpisanie wady – 1 p. 3. 11. nerw wzrokowy êrenica.. ¸zy nawil˝ajà powierzchni´ ga∏ki za prawid∏owe okreÊlenie dwóch funkcji ocznej i usuwajà z niej zanie– 2 p. • unikanie zbyt s∏abego oÊwietlenia przy czytaniu. razem – 2 p. razem – 4 p. razem – 3 p. 4. prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementy zaznacza i podpisuje Êlimaka. strowania zmian po∏o˝enia cia∏a. przedmiot nieco inaczej. np. • delikatne oczyszczanie przewodu s∏uchowego (zewn´trznego). 14. twar. P. czyszczenia oraz drobnoustroje. 12.. c P. 9. 13.5 p. 5. F. dotyk. np. III 4 b IV 3 b higiena oczu. ucisku i dotyku bodêce: ciep∏o. bez socze. ból za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. ucisk / ciÊnienie.. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t mokra powierzchnia. 8. III 1 d Powieki chronià oczy przed zbyt silnym Êwiat∏em i uszkodzeniami.. III 1 a Âlimak przetwarza fale dêwi´kowe na impulsy nerwowe.za prawid∏owy opis roli – 1 p. wierzchnia. II 2 a. za prawid∏owà drog´ – 1 p. • unikanie nadmiernego oÊwietlenia (noszenie okularów przeciws∏onecznych). za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 0. mózg odbiera obrazy z oczu i nak∏ada je na siebie. Standard wymagaƒ 1. II 1 e zaznacza i podpisuje kana∏y pó∏koliste.. sucha / wilgotna.krótkowzrocznoÊç. higiena uszu. za podanie ka˝dego prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. razem – 4 p. IV 1 b np. zimno. • okresowe badania s∏uchu. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t . rogówka. za ka˝de prawid∏owe elementy wskazanie pozosta∏ych elementów – 1 p. Ka˝de oko widzi ten sam za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p.. 6. II 2 e tarcza nerwu wzrokowego t´czówka za prawid∏owe podanie elementu – 1 p. za prawid∏owe wskazanie i podpisanie prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementu – 1 p. • kontrolowanie wzroku u lekarza. F F.np.. II 1 e t´czówka. soczewka. • unikanie d∏ugotrwa∏ego i silnego ha∏asu. b 10. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. cia∏o szkliste. niska temperatura. tarcza nerwu wzrokowego za ka˝dy prawid∏owo podpisany element oka – 1 p. bólu. I1b D B 2. siatkówka. dalekowzrocznoÊç. Kana∏y pó∏koliste s∏u˝à do reje. III 1 a A B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. razem – 2 p. porowata i mi´kka poza ka˝dà prawid∏owà w∏aÊciwoÊç – 1 p. III 1 d Mózg analizuje i odpowiednio przetwarza impulsy nerwowe p∏ynàce z oka. F 7.. da i g∏adka powierzchnia. zimna. razem – 2 p.Klucz odpowiedzi ab Narzàdy zmys∏ów Oczekiwana odpowiedê Nr zad. P. unikanie d∏ugotrwa∏ego s∏uchania muzyki przez s∏uchawki. III 1 b C D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. P. I1b receptory: ciep∏a. IV 3 a.

b Kryterium punktowania wersja a wersja b jedna z b∏on p∏odowych. 11..za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. nie nóg.. jàdro komórkowe. III 1 a. podpis: komórka jajowa prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek plemnika. c faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci. 7.. utrzymuje temperatur´ za prawid∏owe okreÊlenie – 1 p... b III 4 a Jàdra wytwarzajà i uwalniajà hormon zwany testosteronem. za podanie prawid∏owej funkcji – 1 p. podzia∏ jednej zap∏odnionej komórki jajowej na dwa zarodki jednoczesne zap∏odnienie i roz. b. I1b II 2 a II 2 f prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek komórki jajowej. WZW B za prawid∏owy przyk∏ad – 1 p.. wahania nastrojów 6. opis: g∏ówka. ki∏a np: HIV. np.. razem – 3 p. wój dwóch komórek jajowych . b 12. pogrubienie Êcian macicy za ka˝dy element opisu – 1 p. III 1 c D B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. odnowa b∏ony Êluzowej macicy faza p∏odnoÊci. 9. II 2 c C A za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 8. III 1 c zaznacza od zap∏odnienia do 3 miesiàca zaznacza od 3 miesiàca do porodu za prawid∏owo zamalowany etap – 1 p. • unikanie du˝ych wysi∏ków. jedna z b∏on p∏odowych. b∏ona komórkowa. substancje zapasowe. podpis: plemnik za prawid∏owo wykonany schemat – 1 p. Standard wymagaƒ 1. razem – 3 p. obrzmie. rozdra˝nienie Dwa z: • spo˝ywanie wi´kszej iloÊci pokarmów bogatych w witaminy i sk∏adniki mineralne. chroni zarodek przed szko. powi´kszanie si´ krtani i mutacj´. 3. witka. III 1 a niski poziom hormonów p∏ciowych jeden z: bóle brzucha. I1b III 1 a po∏àczenie komórki jajowej i plemnika poczàtkowa cz´Êç jajowodu za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. który powoduje zmiany w organizmie. akrosom.. hormon zwany testosteronem.. 4. wstawka. za prawid∏owe opisanie 4–5 elementów – 2 p. • unikanie u˝ywek za prawid∏owe podanie ka˝dej zmiany / zalecenia – 1 p. I1b II 2 d II 1 e zaznacza i podpisuje jàdra. os∏onka przejrzysta. • szybsze t´tno. jàdro komórkowe. za prawid∏owy podpis – 1 p. który powoduje zmiany w organizmie. np. • zmiany nastroju. cia∏ko ˝ó∏te. III 1 a. opisy: wieniec promienisty..Klucz odpowiedzi ab Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka Oczekiwana odpowiedê Nr zad. I1b np: rze˝àczka. razem – 3 p.za prawid∏owo dokoƒczone zdanie – 1 p. schemat budowy ˝eƒskiego uk∏adu rozrodczego za prawid∏owe wskazanie gonad – 1 p. • brak miesiàczki. dojrzewajàcy p´cherzyk jajnikowy. pojawienie si´ zarostu na twarzy. dra˝liwoÊç. razem – 2 p. III 1 a. 10. • gimnastyka i spacery. III 1 a. • zwi´kszenie iloÊci snu. Jàdra wytwarzajà i uwalniajà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. umo˝liwia ruchy. za prawid∏owe opisanie 2–3 elementów – 1 p. 2. • cz´stsze oddawanie moczu. za prawid∏owe podanie ich nazwy – 1 p. 5.zaopatruje zarodek w tlen dliwymi warunkami zei substancje od˝ywcze wn´trznymi. schemat budowy m´skiego uk∏adu rozrodczego zaznacza i podpisuje jajniki. III 1 b 13. Dwie z: • przybieranie na wadze. razem – 2 p.

III 1 a. c 2. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. razem – 2 p. • mycie owoców i warzyw. III 1 a. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. III 1 a III 4 b Dotyczà coraz wi´kszej iloÊci ludzi. c IV 1 b IV 5 b Wniosek: Wyeliminowanie jednego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y wykluczyç palenie papierosów i obni˝yç poziom cholesterolu. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. b Ka˝dej osobie powinna byç podana ta szczepionka. II 1 f II 2 a. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. bakterie. I1b podkreÊla 1. 6. nerek • zak∏ócanie prawid∏owego rozwoju dzieci i m∏odzie˝y 8. i zak∏ócanie dzia∏ania • uszkodzenie mózgu.5 p. 4 za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. OÊwiaty. 13. nego pokarmu. Nauki i Kultury. z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca. pierwotniaki – choroby zakaêne. wàtroby. bakterie. za prawid∏owe podanie ka˝dego skutku • niszczenie neuronów • powstanie uzale˝nienia.. II 1 f II 2 c. Wniosek: Wyeliminowanie jed. Wy˝ywienia i Rolnictwa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. Standard wymagaƒ 1. zatrucie gronkowcem z∏ocistym za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. razem – 2 p. pierwotniaki razem – 2 p. 3 podkreÊla 2. 9. I1b podkreÊla: grypa. III 1 a III 4 a. np. angina podkreÊla: salmonelloza. 10. promieniowanie UV – nowotwory skóry B C I1b III 4 b. np. Oczekiwana odpowiedê Kryterium punktowania wersja a wersja b wirusy. wywaniem posi∏ku i jedze• u˝ywanie jednorazowych igie∏ niem. c np. d III 4 b. • za˝ywanie ruchu np. II 2 d Âwiatowa Organizacja Zdrowia.. nego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y leczyç nadciÊnienie t´tnicze i obni˝yç poziom cholesterolu. razem – 2 p. 5. kajà do organizmu dziecka i zak∏ócajà jego rozwój. za prawid∏owe podanie ka˝dego • mycie ràk przed przygoto... • zwi´kszenie iloÊci spo˝ywarazem – 2 p.. razem – 2 p.Zak∏óca prawid∏owy rozwój organizmu. promieniowanie UV – nowotwory skóry. wirusy. np.• kontrola krwi przeznaczonej przyk∏adu – 1 p. do transfuzji.. b III 4 c 12. uk∏adu nerwowego. ale nie musi. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie.za podanie prawid∏owego wniosku – 1 p. Sà skutkiem coraz wi´kszych zanieczyszczeƒ Êrodowiska i dzia∏ania szkodliwych czynników na organizm. 11. III 1 a III 4 b Szkodliwe substancje przeni. I1b 3. za ka˝de prawid∏owe zalecenie – 1 p. . • ograniczenie iloÊci spo˝ywanego pokarmu. za ka˝de prawid∏owe po∏àczenie – 0.Klucz odpowiedzi ab Zdrowie a cywilizacja Nr zad. – 1 p. Pacjent mo˝e si´ zaszczepiç przeciwko jakiejÊ chorobie. – choroby zakaêne. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. II 1 d liczba zachorowaƒ spad∏a liczba zachorowaƒ wzros∏a za prawid∏owe wskazanie tendencji – 1 p.. • spo˝ywanie pokarmów bogatych w w´glowodany i bia∏ka 4. 7. razem – 2 p. co wynika z siedzàcego trybu ˝ycia i charakteru wykonywanej pracy. c np. i strzykawek.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful