Testy

5

Testy sprawdzajàce (wersja a i b)

Przedstawione poni˝ej standardy wymagaƒ egzaminacyjnych obejmujà
swym zakresem przedmioty matematyczno-przyrodnicze. Stanowià one
podstaw´ do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego. Zamieszczone
w niniejszym rozdziale testy zosta∏y opracowane z uwzgl´dnieniem tych
standardów. Testy opracowali Iwona Tarnawa-Januszek i Piotr Januszek.

Standard I
Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur
z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym
kszta∏ceniu.
Uczeƒ:
1. stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
a) czyta ze zrozumieniem, na przyk∏ad w podr´cznikach lub w prasie, teksty, w których wyst´pujà
terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze,
b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu
zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska;
2. wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
a) stosuje w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
b) operuje procentami,
c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
d) pos∏uguje si´ jednostkami miar;
3. pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur.

Standard II
Wyszukiwanie i stosowanie informacji.

Testy sprawdzajàce przygotowano wed∏ug standardów
wymagaƒ zalecanych
przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej.

Uczeƒ:
1. wskazuje prawid∏owoÊci w procesach oraz w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
a) wyodr´bnia dane zjawisko z kontekstu,
b) okreÊla warunki jego wyst´powania,
c) opisuje jego przebieg w czasie i przestrzeni,
d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania
zjawisk;
2. pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych;
3. pos∏uguje si´ funkcjami;
4. stosuje zintegrowanà wiedz´ w celu objaÊnienia
zjawisk przyrodniczych:
a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia
cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje
sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie
spo∏ecznym.

Standard IV
Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci
do rozwiàzywania problemów.

Uczeƒ:
1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
a) tekstu,
b) mapy,
c) tabeli,
d) wykresu,
e) rysunku,
f) schematu,
g) fotografii;

Uczeƒ:
1. stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,
b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje i wyniki
doÊwiadczeƒ oraz wyciàga wnioski;

2. operuje informacjà:
a) selekcjonuje,
b) porównuje,
c) analizuje,
d) przetwarza,
e) interpretuje,
f) prezentuje w czytelny sposób,
g) wykorzystuje w praktyce.

3. tworzy modele sytuacji problemowej:
a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji
problemowej,
b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych;

Standard III
Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych,
funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych.

2. analizuje sytuacj´ problemowà:
a) dostrzega i formu∏uje problem,
b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel);

4. tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce
model problemu,
b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu;
5. opracowuje wyniki:
a) ocenia,
b) interpretuje,
c) przedstawia.

59

grupa

a

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ anatomia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

I
1.

2.

3.

4.

II

III

A. uk∏ad narzàdów

B. tkanka

C. narzàd

D. komórka

IV

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
majà zdolnoÊç adaptacji”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej
warstwy zewn´trznej.
PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa roz rod cza

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Witamina D3.
B. W∏os.
C. Melanina.
D. Mleko.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona osob´ nadu˝ywajàcà kàpieli s∏onecznych, ˝e nadmierne opalanie si´
jest szkodliwe. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku odmro˝eƒ III stopnia.
1. Ogrzaç cia∏o poszkodowanego, np. przykryç kocem.
2. Podaç osobie z odmro˝eniami goràce napoje.
3. Podaç osobie z odmro˝eniami alkohol.
4. Odmro˝one koƒczyny w∏o˝yç do letniej wody i powoli podnosiç jej temperatur´.
5. Zawinàç rany banda˝em elastycznym.

(0 –3 p.)

grupa

b

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ fizjologia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

IV
1.

2.

3.

4.

III

II

A. tkanka

B. uk∏ad narzàdów

C. komórka

D. narzàd

I

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
sà rozmieszczone nierównomiernie”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej warstwy po∏o˝onej najg∏´biej.

PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa rogowa

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Paznokieç.
B. ¸ój.
C. Pot.
D. Melanina.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona ostro˝nà osob´, ˝e umiarkowane za˝ywanie kàpieli s∏onecznych jest
korzystne dla zdrowia. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ III stopnia.
1. Sch∏adzanie oparzonego miejsca strumieniem zimnej wody.
2. Na∏o˝enie opatrunku, a potem podejmowanie innych czynnoÊci.
3. Posmarowanie oparzonego miejsca mas∏em.
4. Na∏o˝enie opatrunku os∏onowego po sch∏odzeniu oparzonego miejsca.
5. Zdj´cie wszelkich ozdób, zanim nastàpi obrz´k oparzonej cz´Êci cia∏a.

(0 –3 p.)

....................... ....... .........) Zaznacz element budowy czynnego aparatu ruchu.......... ............ ...... ...... ......... 3 Zadanie (0 –1 p............... .. 4 Zadanie (0 –1 p...... ...... .............. .... .. A.. Staw ∏okciowy... ... ...... A... B... ................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... który masz przed sobà............... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów.... .......... 5 Zadanie (0 –1 p.........grupa a Aparat ruchu .. .. 2 Zadanie (0 –1 p.......... ...... ....... .................. ......... ...... imi´ i nazwisko Test. .. .. ....... ......) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki chrz´stnej......... .. Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ................................ .. .................................... .... ............. ...... ................... ............. ..... które elementy wchodzà w sk∏ad biernego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka........... ... ............ .. ........ Mi´sieƒ prosty uda.............. ........ ¸opatka.) Napisz...... .) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu osiowego.. ..... ...... Ilustracja przedstawia ............................. ..... B.... ..... ............. .. klasa Zadanie (0 –1 p. ............. ...... ... ............ 6 C. C. ........ . ... .. . Zadanie (0 –2 p...... ...... ... ............. ..... . .. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´...................... D. Mi´sieƒ sercowy...) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´. .. . .. .... .................. 1 .................. ................

... .. ....... 10 Zadanie (0 –2 p.......... ............) WyjaÊnij................. .... ... ........ .................... ..........) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania... ............. . czy prostownik...........) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ........... ............................ . ....... ................................. ....... ............ ..... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca....................) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów......... .... ....... .................... ............................................... ...... ......... 1.......................................................................... jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz miedniczna i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad.............. .... 3..................7 Zadanie (0 –2 p................. Literà B oznaczono ........... ................................. 8 Zadanie B (0 –3 p.... ...... ...... czy jest to zginacz.............................. . .......................................... Napisz............... ...... . ........ ....... ....) Napisz.. B....... C......................... Zadanie (0 –3 p...... ............... ... D ................................ A.............. w których wyst´puje staw zawiasowy........ Istota gàbczasta zaznaczona jest literà .................... ... .................... ..................................................... .... ............ ..... .... 11 Zadanie (0 –1 p........ ............. ............. ............ oznaczono jà literà 9 C ................ .......................................... dlaczego d∏ugotrwa∏y lub intensywny wysi∏ek fizyczny mo˝e wywo∏aç bóle mi´Êni...... podpisz je i wykonaj polecenia...................................... b) Opisz zakres ruchu stawu kulistego.... ............... Rolà okostnej jest A .. ...... .. ..................... ............ dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji. ... ..... ....... ........ 2.... ....................... ...........

.... 1 imi´ i nazwisko .... ... . ............... .. ....... które elementy wchodzà w sk∏ad czynnego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka.. C........ .............. ..... ... który masz przed sobà.. ..... ... Zadanie C..... Mostek....) Zaznacz element budowy biernego aparatu ruchu........ ............... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów. .......... ... .. ................................. .................. . Mi´sieƒ prosty brzucha.............. . ................. Zadanie klasa (0 –1 p.... ........ ....... 6 B... ...... ......... ........ ............ ........ Âci´gno Achillesa... .) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki kostnej.. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.... .......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. ...... .) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´............... ..... A..) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu koƒczyn................ ...... ... ............grupa b Aparat ruchu ........ . ..................... .. ...... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ... . ............... .... 2 Zadanie (0 –1 p........... .......... .... ....... .. . B............) Napisz........................ .... . ............. Test..................... ....... ... ...... ................... ....... 5 Zadanie (0 –1 p............ .. .... ....... Ilustracja przedstawia ...... (0 –2 p....... A. 4 Zadanie (0 –1 p............. ................ ... ..... .. Mi´sieƒ sercowy..... 3 Zadanie (0 –1 p.) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´................... ....... .. ................................. .. D............... . .....

.......................... ....... ... ......... ............... ...... ... .. .. ...................... 9 A ............... w których wyst´puje staw kulisty............) Napisz. ..... ........ ... . ... Tkanka chrz´stna zaznaczona jest literà 3........................... ......... . ................................ .................... ...... ...... Zadanie (0 –3 p.............) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów... ............................... ... dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji.. ... .............. ......... ....... 10 Zadanie (0 –2 p. C............. B.............. ...... oznaczono go literà ........ ............... ............. .................................... ........... D ........ ...................... ............. .. jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz barkowa i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad.......... dlaczego cz∏owiek ma dreszcze................. Literà D oznaczono ...... ..................... .) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ.. ............................. ..... ........ 11 Zadanie (0 –1 p... .. ................... ......... 2. ....................... ........... .... .......................7 Zadanie (0 –2 p..................... ...................... ... ......... ............ .... ... podpisz je i wykonaj polecenia.... ..... .. 8 Zadanie B (0 –3 p.............. .... ..... gdy jest mu zimno............................... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca....... ........... ..... .. .......... czy jest to zginacz...... .. ................. .. ... ................... ... . ....... ........... A...... ... . ... .) WyjaÊnij.... ......... ............ C 1.... ... ..) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania.. .................... ..... Rolà szpiku kostnego jest ...................... ....... b) Opisz zakres ruchu stawu obrotowego.......... czy prostownik... Napisz.................................. .............................. ..................... ....... ....

... ... .. ......... . ˝ó∏ç ˝ó ∏ç .............) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´....................... . . ...... ........... ............... .. ...... a) W którym miejscu uk∏adu pokarmowego zachodzi proces emulgacji? ˝ó∏ç 6 ............ ... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka.. który masz przed sobà..... .....grupa a Uk∏ad pokarmowy ....... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie. .... . . 4.. ... ...) Sformu∏uj problem badawczy do poni˝szego doÊwiadczenia................. .............. Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu................... ..) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P.. .. 2.......... ...... W wynikach zanotowa∏....... .. . Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. .. 3 Zadanie (0 –3 p...... b) Gdzie jest wytwarzana substancja... 2 Zadanie (0 –1 p......... ... 4 Zadanie (0 –1 p............ ..... .... ... .. klasa Zadanie (0 –2 p........ ..... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu............... ....... .. dlaczego pokarmy pochodzenia roÊlinnego zaliczamy do niepe∏nowartoÊciowych.... ........ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty.......... ... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ..... 5 Zadanie (0 –1 p..... ........... ........ Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz.. Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu. . .......) Uzasadnij......) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek................ ............... ................... .. ... Wchodzà w sk∏ad b∏on komórkowych... Stanowià materia∏ zapasowy... Zadanie (0 –2 p.... która emulguje t∏uszcze? .... . ....... ........ czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki. ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko.......) Napisz..... .. a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.. ...... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów............ ...... .. . ni˝ potrzebuje.. . 1 ...... . i odpowiedz na poni˝sze pytania........ 3... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi........................ ......... Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek........... ........... 1......... .......................... imi´ i nazwisko Test...... ˝e t∏uszcze s∏usznie okreÊla si´ jako zwiàzki wysokoenergetyczne........... ..... .................... Z 1 g cukru uzyskujemy 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci t∏uszczu......

.................. ... .. Wyst´puje w ˝ó∏tych owocach i warzywach oraz w tranie.......... ... . .. ........... Wniosek: ........................ ..7 Zadanie (0 –5 p.. ..... ..... .. ... ......... .... . . ...... . .. t∏uczek lub drewniany klocek... ... .... ........... .................) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do makroelementów.. ...................... ........... .. ........... .... . . ........... . ... ... .... .. . .......) Rozpoznaj witamin´...... ... . .. ........ .... ....... ... ... . ....... ............... ..... ............ .... .. ....... ............... ... ..... . .... ... ...... .... ... ..... ........... .. . .. . ... Wykonanie: ....... ........... ............. .... .... ..................... .... a nasiona zawierajà nieznaczne. .................... .......... .. ........... ........ .. ............. ............. .... ........ .............................) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia.. ..... ... ... ... ...... . . 9 Zadanie (0 –3 p... . ..... ... ... ........... .... ............ ... ....... ......... X b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego..... ..... ... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru...... ...... ... Problem badawczy: Czy nasiona orzecha w∏oskiego i fasoli zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ...... .... .......... . ................. której dotyczy opis.................. ........... ...... .............. ... ...... ........ ...... w których zachodzi trawienie cukrów................. .......... ... ................ .... . . . ... . 4 ........ . ...... ... .. .... ..... ........ Wyniki: .... ..................) Uzasadnij...... .......... . ..... ... .... ... ... ... .. ..... . .... ... .. .. .... ...... .............. ............. ........................ ... .................................... .......... .. .. ... .. .. .... .... .... ......... Jest to witamina rozpuszczalna w t∏uszczach.. . .. .... .... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu... .... . .. .... .............. .. .. papierowa serwetka... 6 . .............. ...... .... ... ........... ............ ....... . . . ...... .... ........... .... 1 a) Napisz.... 8 Zadanie (0 –1 p........ ......... ......................... .. zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu.. 2 3 ........... . ................... ..................) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia. ....... .... .... ...... ........ ....... ... . . ........ ....... . ....... ......... ............ .. ........... ................ ..... które wyka˝e................. nasienie fasoli. .. ... jajach i maÊle.. ....... ............ ................... ........ . . ...................... Napisz...... .. .......... . .... ... .. .. .... .. . ... ................... ... ...... ........ .... ... 11 Zadanie 5 (0 –1 p...... ...... ................ 10 Zadanie (0 –3 p................ .... .............. .. Bierze udzia∏ mi´dzy innymi w procesie widzenia. ... ............ .. ........... .... .......................... ...... . Potrzebne b´dà: nasienie orzecha w∏oskiego............... .... ..... ... ..... ............... ....... ...... .. . . ..... . . .. ..... ...... ....... .. ................................... ..... . ........... ..................... .......... ... ................ . ....... . . . .. ...... ............ . .. ............. . .. .. ..................... ..... . ....... ... ........ . ..... .. . jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”.. .. .. ... .... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od wieku cz∏owieka.... ........... . ......... . ... ... ....... trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.... . ......... ........ ... ...... ...........

..... 4 Zadanie (0 –1 p...........................) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek........ czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki............ dlaczego pokarmy pochodzenia zwierz´cego zaliczamy do pe∏nowartoÊciowych....................... ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko.............. ˝e woda jest jednà z najwa˝niejszych substancji wyst´pujàcych w organizmie cz∏owieka........ Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu.... 1. klasa Zadanie (0 –2 p.) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P.............. 5 Zadanie (0 –1 p.. który masz przed sobà..... Stanowià materia∏ zapasowy................... Z 1 g t∏uszczu uzyskujemy 2 razy mniej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukru.................... 4... Zadanie (0 –2 p......... imi´ i nazwisko Test. a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F........ i odpowiedz na poni˝sze pytania.. ˝ó∏ç ˝ó ∏ç .) Napisz.. ˝ó∏ç 6 b) Jaki jest cel rozbijania t∏uszczów na mniejsze kulki? .......... 1 ... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu............................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty..... 2...... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ............................grupa b Uk∏ad pokarmowy .................................................................. a) Jak nazywa si´ gruczo∏..... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka............................... 2 Zadanie (0 –1 p........................................................................) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´...) Uzasadnij.................. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................. Mogà przyspieszaç przebieg reakcji chemicznych.......... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi. 3 Zadanie (0 –3 p... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu............. ni˝ potrzebuje........................ który wytwarza substancj´ emulgujàcà t∏uszcze? ....................................... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów... W wynikach zanotowa∏.......................) Sformu∏uj hipotez´ do poni˝szego doÊwiadczenia..... 3................................ ...... Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz. Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie. .............................. ............

. ........ ...... .... .... . .. ... ... ....... .. .... ....... ... .... 11 Zadanie (0 –1 p.......... ........ . ............ ......... ........... .. ............ ........ ....... ... .. ........ ............ ... .......... ...) Rozpoznaj witamin´..... .. ... .. zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu.... ...... .. .. ......... .. .. ... .... .... .. ................... ...... .... ........ . .. . 10 Zadanie (0 –3 p.... ... ... .............. .. ... . .... .. ... . .......... ..................... ...... ............ ................... nasienie bobu........ ....... ..... ... .. ...... . ......... . . ..... .................... ............... ... ........... ......................... .......... ..... . ...................... .. ...... .... ....... .......... .. ...... ..... ...... .. ..... ........ a nasiona zawierajà nieznaczne. .................. . Wyniki: . ..................... Potrzebne b´dà: nasiona rzepaku. ... ... ............ .... ... ......... . ...... . .... .................. ...... ........ ... ... ... . .......................... ........... ..... .. ...... .... .. ............ .......... .. .. ........ ....................... .... .. .... ... ......... .......... . ... .. ... 9 Zadanie (0 –3 p.. ...... ............ .... ...... .... ......... .. . . .. .............. Wniosek: ......... ..... ........ . ........ ... ... ......... . .. .. ... ... ..... .. ..... .. .......... ........ .......... . .......... .... ........ ............ . .. jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”....... Wykonanie: ............. .. .... ........ . . Wyst´puje w liÊciastych warzywach oraz w dro˝d˝ach i wàtrobie....... .... w których zachodzi trawienie bia∏ek............ ............ ..... ..) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia... .......... .............. ..... ...... której dotyczy opis................. papierowa serwetka...... .. .. . .......... . 2 3 .............. .. ........ ....... .............. . .. ......... . ..... .... ... . . . . ....... .. ................. .. ... 6 5 .. ..... . ........... . .........) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do mikroelementów...... ...... .......... ..................................... ....................... ..... ....... ..... ............. . ... .... ... ........ .. ....... .. .... ............. ..... ................... .. Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie.. .. Napisz............. .... ..... ..... 1 a) Napisz........ t∏uczek lub drewniany klocek..... . ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od stanu zdrowia cz∏owieka..... .... trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu..... ........... .. ..... .. ....................................... X . które wyka˝e... . .......... .. .. Pobudza wytwarzanie erytrocytów. ... .. ....... ..... . ... ......... .. ...... ...) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia..............7 Zadanie (0 –5 p... .............) Uzasadnij......... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu................ ......... ......... ... ....................... . ... ... . .. .............. ... . ...... ...... .... ... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru...... ... ................ . ............ . ........... .......... .. ... 4 b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego. .... ........... ...... ........ ............. ..... ...................... ... 8 Zadanie (0 –1 p..... ..... . ............... Problem badawczy: Czy nasiona rzepaku i bobu zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ....... .. . ... ..... .................. ..... .. .... .... ... . .. ........ ... ... ....... ................ .......... . ............... .. .........

....................................................................... ...........grupa a Uk∏ad krà˝enia .....................) Uzupe∏nij tabel´.. A.............................................................................................. klasa Zadanie (0 –3 p............................................... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie........5–5 milionów krwinki bia∏e Funk cja transport tlenu do tkanek 4.......... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ......................................................................................................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty................. Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): ..................................... Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): .......................................................... które bada∏a w stanie spoczynku?”..................................... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa 3.... Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): .................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego......................................................................................................................... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania............................................................... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego............................. wiedzàc.............. imi´ i nazwisko Test................... .................................. B.................. Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ................................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego............................................ który masz przed sobà.................................................................................. ............... .............5–11 tysi´cy 150–450 tysi´cy 2 Zadanie (0 –4 p.......... C........... 1 ............ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.............................. 3 Zadanie (0 –1 p................................................ D.....................

..................... ˝y∏y....................................................................................... C.............................. 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg ma∏y.......... .... ˝e AIDS powoduje bezbronnoÊç organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych............................. B...................... ............................................................. .....................................................................................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce od˝ywiania si´.................... wykonaj polecenia........................................................... .........................4 Zadanie (0 –5 p............................................................. 7 Zadanie (0 –1 p.......................................... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 3– ......................................................................... A– ...................................... wydalanie nadmiaru wody............................... 6 • .........................................................................................) Uzasadnij. 5 Zadanie (0 –3 p................................................................. t´tnice........................... w´z∏y ch∏onne....... aorta.............. wàtroba......) 1 Korzystajàc ze schematu.........................) PodkreÊl elementy budowy uk∏adu limfatycznego............ grasica................................................................................................... 3 ... migda∏ki........................................... Zadaniem uk∏adu ch∏onnego jest A......... D............................ osocze....................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....... transport gazów oddechowych....................................... • ... • .......................................................................................... . niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych........................................ ............. 9 Zadanie (0 –2 p.................. dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego................................. Zadanie (0 –2 p............................................................................................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwawieniem a krwotokiem........................ B D .. serce........... przekazywanie impulsów nerwowych............. Rozpocznij od odpowiedniej komory serca.................................................... Êledziona........................... erytrocyty.................. .......... 2– ................................................. p∏ytki krwi.................................................................................................... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu du˝ym....................... naczynia limfatyczne.............................. ........................................... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p........ ..................

....................... B.... Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): .... .......) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego.... klasa Zadanie (0 –3 p.......................... D.................................................. 3 Zadanie (0 –1 p................................................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.................................................................................................................. Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): ..................................................................................................................................................... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania...................... wiedzàc........................................ które bada∏a w stanie spoczynku?”................................................. .................................. Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): .......................... A....................5–5 milionów 4................... który masz przed sobà... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa Funk cja 3................................. C........................) Uzupe∏nij tabel´...............) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego......................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty........... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ...................................................... ..........................................................................grupa b Uk∏ad krà˝enia ............................................. 1 ..................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..................................................................................5–11 tysi´cy p∏ytki krwi 2 niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych 150–450 tysi´cy Zadanie (0 –4 p...... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie................................................ imi´ i nazwisko Test......................... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego...................................... .........

...................................... Êledziona........................... • ....... transport gazów oddechowych................................................ wàtroba.................................. serce............................................. ˝y∏y.......................................... ...... t´tnice.......................... osocze.................................. ........ usuwanie z komórek nadmiaru wody..................................) Uzasadnij............ D..................... .................................................. wykonaj polecenia.. ................ Rozpocznij od odpowiedniej komory serca. c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu ma∏ym............... B D ....... • ..... ................................. C– .................................................................. Zadaniem uk∏adu limfatycznego nie jest A................................................................... 9 Zadanie (0 –2 p.......................................... w´z∏y ch∏onne................... .................. dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego.... naczynia limfatyczne.................................. B– ................................................... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych.................................. 7 Zadanie (0 –1 p..........................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwotokiem ˝ylnym a t´tniczym......................................................................................) 1 Korzystajàc ze schematu................................ migda∏ki...................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce ruchu i wysi∏ku fizycznego....................... erytrocyty........................................................................................... . ......................................................) PodkreÊl elementy dotyczàce budowy uk∏adu krwionoÊnego.................. grasica..................................................... ˝e HIV prowadzi do bezbronnoÊci organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych........................................................................................................................................ 3 ...................................................................................... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg du˝y...................................................... p∏ytki krwi.......................................... Zadanie (0 –2 p........... aorta... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 1– ..................... usuwanie z komórek zb´dnych substancji............................... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p............... B........................ C............................................................ 6 • .....4 Zadanie (0 –5 p....................................................................................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania................................ ........... 5 Zadanie (0 –3 p........................

.....) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc.......................................) Wypisz dwie funkcje dróg oddechowych.................. D......................... 1 Zadanie klasa (0 –3 p..... ............ .............................................) Napisz...................................... 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p... osmozie......... syntezie........................ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......... 4 Zadanie (0 –1 p.. C...................... krtaƒ. (0 –1 p........................................ 2 ...................... który masz przed sobà............................................................ dyfuzji..................................... Zadanie (0 –1 p.................... B......................... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A......... C............ D.............................................. tchawica................................ 3– ......................................grupa a Uk∏ad oddechowy .............. imi´ i nazwisko Test..... na czym polega wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià.. gard∏o....... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.............................................................................. 1 2 3 Zadanie (0 –2 p..... • ......... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A.................. j´zyk......... 1– ............) .............) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów..........) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania. 3 • ........... 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....................... B.......................................... zamaluj wiersz opisujàcy wdech........ 2– .................... utlenianiu.

przez którà przep∏ywa∏o powietrze wydychane zm´tnia∏a...) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany........) Przeprowadzono doÊwiadczenie.................................... A................... Hipoteza: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka jest dwutlenek w´gla..... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”.. Para A i Y........ D............ (0 –2 p.... Para B i X............ Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia.... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A............................................... Para A i X... Wniosek: .... naczynie krwionoÊne X<Y X>Y p´cherzyk p∏ucny W>Z W<Z X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p..... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz problem badawczy do doÊwiadczenia oraz wniosek.. Przy zale˝noÊciach......7 Zadanie (0 –2 p................... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka...... Wyniki: Woda wapienna. ................... jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka.. który po 10-minutowym spacerze................. 9 B...... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu... Para B i Y.... Zadanie C...... Ilustracja B..................... zaczà∏ biec..........) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli............................... Problem badawczy: ............

... ˝e w drogach oddechowych powietrze jest nawil˝ane i oczyszczane........................ co powoduje.............. sk∏ada si´ z 9 zadaƒ..) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc.. D.............. C.. zamaluj wiersz opisujàcy wydech............. gard∏o............ 3– ................ 1 2 3 Zadanie (0 –2 p........................... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A..................... dyfuzji.............................. 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania...................................................... syntezie. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...................) Napisz............ • ......... 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p.............) ......... D......) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi........ osmozie.... 1– ......................... B...) Napisz.................... 1 Zadanie klasa (0 –3 p. utlenianiu.................... ............. na czym polega wymiana gazowa mi´dzy p´cherzykami p∏ucnymi a krwià............... który masz przed sobà......................... 3 • . 2 ......................... 2– ....grupa b Uk∏ad oddechowy ........ 4 Zadanie (0 –1 p.......................... B.................. Zadanie (0 –1 p... ................................................................................... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A......................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania...... C............................... imi´ i nazwisko Test.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów......... tchawica........................................ krtaƒ........... j´zyk............... (0 –1 p...............................................

..... Wyniki: ........ Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia.............. Para A i X. zaczà∏ biec.............................. do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”... A.............) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany... który po 10-minutowym spacerze...... Problem badawczy: Czy w wydychanym powietrzu znajduje si´ dwutlenek w´gla? Hipoteza: ................. naczynie krwionoÊne W<Z W>Z p´cherzyk p∏ucny X>Y X<Y X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p..... C................................................) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli................. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz hipotez´ oraz wyniki doÊwiadczenia........... Para A i Y. Para B i X...... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu......... Przy zale˝noÊciach............. Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A...7 Zadanie (0 –2 p... ........ 9 B.....) Przeprowadzono doÊwiadczenie................. Zadanie D....................... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka............. Para B i Y................ Wniosek: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla.................. (0 –2 p..... Ilustracja B...........

Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. B. ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydalanego moczu maleje wraz ze wzrostem temperatury otoczenia. 3. D.. A... klasa (0 –1 p. Zamaluj kolumn´...... Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca.. Mocznik.. P´cherz moczowy. Narzàdy B i C.... 3 Zadanie (0 –2 p. który masz przed sobà..... imi´ i nazwisko Test....) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu.. którego dotyczy poni˝szy opis. Kanalik nerkowy. 4 Zadanie (0 –1 p.. gruczo∏y potowe i nerki. St´˝enie procentowe substancji Substancje 5 A B woda 92 95 bia∏ko 7 0 glukoza 0. Narzàdy A i C. D....... C. Narzàdy A i B..37 0... (0 –1 p... Jest to narzàd o elastycznych Êcianach zbudowany z tkanki mi´Êniowej g∏adkiej... sk∏ada si´ z 10 zadaƒ.... 2. Moczowód...) B Korzystajàc ze schematu......grupa a Uk∏ad wydalniczy .. Przy jego ujÊciu znajduje si´ mi´sieƒ zwany zwieraczem.. 4.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje.6 mocznik 0. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem.. 1 Zadanie ...03 2 Zadanie Zaznacz narzàd. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki. C A D 2 Zadanie (0 –3 p........... Narzàdy A i D. A...... K∏´buszek nerkowy.1 0 sole mineralne 0.. zaznacz par´ narzàdów.) .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydalanego moczu od temperatury otoczenia.. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego. która zawiera dane dotyczàce krwi. 1. B. C. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.

..................................... wyprowadzajàcego.................................... przyjmujàc jako kryterium g´stoÊç moczu. bia∏ych i cukru........................................... kwas moczowy.............................. Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy.... G´stoÊç moczu............................ Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1029 jasno ˝ó∏ty.............6 Zadanie (0 –2 p................ które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów........ – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.............................. 9 Zadanie (0 –2 p...) Podaj dwa zalecenia.............. 8 Zadanie (0 –1 p....... co uniemo˝liwia ............................... Naczynie doprowadzajàce krew do k∏´buszka nerkowego jest w´˝sze od naczynia .......001 do 1............................. przezroczysty – + – – + jest w moczu...... kreatynina.................... ........................................................... przezroczysty + – + – III kwaÊny 1034 ˝ó∏ty................ Zadanie (0 –3 p.....) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze......................................... sole w postaci chlorków.) ..035 g/cm3... siarczanów i fosforanów....... waha si´ od 1...... Êwiadczàce o ich chorobie............................................... czyli masa w∏aÊciwa................................ Brak w nim krwinek czerwonych............ • ..........................................) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym............................ przezroczysty – – – – II kwaÊny 1001 ciemno˝ó∏ty....... ....... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i mocznik... przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka. Sk∏adnikami moczu sà: woda.............................................. Powoduje to zwi´kszenie ciÊnienia krwi............................................................... (0 –1 p......................... które pozwolà ustrzec si´ kamicy nerkowej............ Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu...... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do kanalików............... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj erytrocyty.. poni˝ej zapisz w∏aÊciwe.. mocznik....... w sposób uproszczony.......... 7 • .) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania.............................

) .... Narzàdy 1 i 2. (0 –1 p..6 0... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydzielanego potu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury otoczenia.. Mocznik..... Zamaluj kolumn´..... A..... Narzàdy 2 i 4. C.... K∏´buszek nerkowy. Kanalik nerkowy. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ... B.... 2... których skurcze wspomagajà przep∏yw moczu. Narzàdy 1 i 3. 1 Zadanie . B. klasa (0 –1 p. który masz przed sobà.) 2 Korzystajàc ze schematu. 4 Zadanie (0 –1 p....) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu. 3 Zadanie (0 –2 p. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego.. D......... 3. którego dotyczy poni˝szy opis.. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. C. St´˝enie procentowe substancji Substancje A B woda 95 92 bia∏ko 0 7 glukoza 0 0. Moczowód..03 sole mineralne mocznik 5 Zadanie Zaznacz narzàd. Jego Êciany sà zbudowane z mi´Êni g∏adkich. imi´ i nazwisko Test.. D. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. która zawiera dane dotyczàce krwi.grupa b Uk∏ad wydalniczy ...1 0..37 2 0... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów. P´cherz moczowy. 4.. Narzàdy 1 i 4. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem..) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydzielanego potu od temperatury otoczenia.. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca. 1......... gruczo∏y potowe i nerki.... zaznacz par´ narzàdów... Uchodzi z miedniczki nerkowej. 3 1 4 2 Zadanie (0 –3 p...) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje. A..

. czyli masa w∏aÊciwa............ 7 • ................... Êwiadczàce o ich chorobie......6 Zadanie (0 –2 p............................. które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów..................... kreatynina...................................................) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania................001 do 1.) Podaj dwie przyczyny kamicy nerkowej................... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe..... wyprowadzajàcego..................... waha si´ od 1...................... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy................................... mocznik..... siarczanów i fosforanów........... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i glukoza.......... Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu.......................................... przyjmujàc jako kryterium st´˝enie mocznika.... Sk∏adnikami moczu sà: woda........ 8 Zadanie (0 –1 p.................................................................................. sole w postaci chlorków.....035 g/cm3.................... przezroczysty – + – – + jest w moczu......................................... Powoduje to zmniejszenie ciÊnienia krwi................... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj szkodliwe substancje...................................... Naczynie doprowadzajàce krew do kanalika nerkowego jest szersze od naczynia .) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze........................... ................... 9 Zadanie (0 –2 p......... ........................................ przezroczysty + – + – II kwaÊny 1029 ciemno˝ó∏ty. Brak w nim krwinek czerwonych........... • .................................................................................................... co umo˝liwia przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka.................. kwas moczowy............................. bia∏ych i cukru............ w sposób uproszczony........... – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.......................... .................. przezroczysty – – – – III kwaÊny 1003 ˝ó∏ty... Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1036 jasno ˝ó∏ty...) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym... (0 –1 p....... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do moczowodu... G´stoÊç moczu........... Zadanie (0 –3 p....) ....

........ Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych............ 3........ budujàcych obwodowy uk∏ad nerwowy............. ................. Odbiera bodêce ze Êrodowiska zewn´trznego............................. b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu............. czym jest synapsa.................. 1............................. 4 Zadanie (0 –2 p..... czyli neuronów......) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego..grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna ....................................................... Dostarcza tlen do ka˝dej komórki cia∏a........ ..... 3 ..................................... • ................... a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji..... ................... • ........... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych....... 1 ...........................) Wypisz dwa g∏ówne rodzaje nerwów.............. .........................................) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia...... Zadanie (0 –1 p..............................................) Opisz funkcje oÊrodkowego uk∏adu nerwowego.......................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... 2 Zadanie (0 –2 p..............................................................................) WyjaÊnij............................ 6 Zadanie (0 –2 p.................................. klasa Zadanie (0 –1 p.. 2............................. wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B.............. sk∏ada si´ z 12 zadaƒ........................................................................................... 4......... ... który masz przed sobà... A.................................... imi´ i nazwisko Test..........................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu........................... 5 Zadanie (0 –2 p........ ................ B.................................................................. .................................. .. ...................................

............ .. za co odpowiada mó˝d˝ek.... a oznaczone na schemacie numerem 5....... .) Napisz... co mo˝e byç przyczynà depresji i jakie sà jej objawy.... Za odbieranie bodêców wzrokowych i przekazywanie ich do mózgowia odpowiadajà A.... .......... ... ............ .......... produkuje ........... .................... uzupe∏nij zdania...... . .................... . 9 Zadanie (0 –1 p......... ..... ... .................. B...................... 12 Zadanie (0 –2 p................................. gdy cz∏owiek przez d∏u˝szy czas nie b´dzie jad∏ mimo uczucia g∏odu............ ........... nerwy rdzeniowe..) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç.. ......... . Gruczo∏ dokrewny numer .....) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania........... ....... .................... .. ...........7 Zadanie (0 –3 p.. ....... ........ ................................................................................. 2 insulina.................................................) Na ilustracji zaznacz literami: A – mózg... .. która mi´dzy innymi przyspiesza prac´ serca........... ..... ....................... B – cia∏o modzelowate.... Nadnercze... ...................... ... 11 Zadanie (0 –1 p.... ...... .. opony rdzenia kr´gowego. ............................. Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ............................... ........... ...................... nerwy czaszkowe.... .. D. C.............. ............. . jaki proces zajdzie w trzustce......... .. ......... . ......................................................................................... która obni˝a poziom glukozy we krwi....... .. .... ..... oznaczone numerem ........ ... . ... ..... ........... .............. ..... ............. adrenalina......... 10 Zadanie 1 (0 –4 p.. .. . 8 Zadanie (0 –1 p.. testosteron...) WyjaÊnij. 5 Numerem 1 oznaczony jest gruczo∏ dokrewny o nazwie ....................... 3 4 wydziela do krwi . .................................. .... ....... pó∏kule mózgowe......... .... . jàdra Za powstawanie m´skich cech p∏ciowych odpowiada wydzielany do krwi przez gruczo∏y zwane ............ C – wzgórze. .........) Napisz...................... ....................... ...... przysadka mózgowa............. ................ .. .... ............................. ....... ..... ....

.......................................................... 1 ......................... ........ czym jest impuls nerwowy....................................................................... 4.... ......) Opisz funkcje obwodowego uk∏adu nerwowego........................................ sk∏ada si´ z 12 zadaƒ............................ 3 ..... 5 Zadanie (0 –2 p....... 4 Zadanie (0 –2 p.............. klasa Zadanie (0 –1 p......................................... Wywo∏uje reakcje organizmu na bodêce wewn´trzne............. ....................................................................... B..................grupa b Regulacja nerwowo-hormonalna ............. ........... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych......... Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych....................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty........................... imi´ i nazwisko Test............................................... A............................................. 6 Zadanie (0 –2 p.............. • .......................................) WyjaÊnij................................................. 3...... ................ Zadanie (0 –1 p......... 2.................. .............. wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B........................... . 1.......................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............. a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji............................. b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu.....................................) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.. który masz przed sobà....................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu................... • ............................................ Odprowadza dwutlenek w´gla z ka˝dej komórki cia∏a................) Wypisz dwa g∏ówne elementy budowy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego... ........... 2 Zadanie (0 –2 p.... .............. czyli neuronów.....) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia........

.................. a oznaczone na schemacie numerem 5.... która mi´dzy innymi podnosi ciÊnienie krwi....... ..... .. jakà funkcj´ pe∏ni wzgórze. .......... .. ....... ....... ................... .. . . ....... ......... .......... ............ ....... . ........) Napisz.. ........... ... ....................... .. ...... . ..................... ..... ......................... .) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç........ .. .................................. ...........7 Zadanie (0 –3 p......... ..... .................. .... .. .... Gruczo∏ dokrewny numer ............... .... ............ co mo˝e byç przyczynà nerwicy i jakie sà jej objawy. ......... .. estrogeny...... ..... ................. ............................. który powoduje podniesienie poziomu glukozy we krwi...... . 8 Zadanie (0 –1 p. Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ...... ...... glukagon Nadnercze..... jaki proces zajdzie w trzustce po zjedzeniu przez cz∏owieka obfitego posi∏ku.... ................. adrenalina.... ....... wydziela do krwi ... .... .... ............ C – pieƒ mózgu....... .. ........) WyjaÊnij........................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..... ... ......................... wydzielane do krwi 4 przez gruczo∏y zwane .. B – mó˝d˝ek............ jajniki............................... . cia∏o modzelowate....) Na ilustracji zaznacz literami: A – kor´ mózgowà............. ...................... mózgowie...... ..... Za przewodzenie impulsów nerwowych z ró˝nych cz´Êci cia∏a do mózgowia i z powrotem odpowiada A...................... . uzupe∏nij zdania............. odruch warunkowy.. .. ....... .. . ... C........ ....... ......... ............... ........ .................. ..... ... 12 Zadanie (0 –2 p...... . ... ..................... ..... 11 Zadanie (0 –1 p.... B........ ....... ..... produkuje .......... ...........) Napisz................... D. ............ 2 przysadka mózgowa.. oznaczone numerem . .. .... .. ..... ... .... 10 Zadanie 1 (0 –4 p. ...... . Za powstawanie ˝eƒskich 3 cech p∏ciowych odpowiadajà ..................... rdzeƒ kr´gowy........................ ..... ............... .... . . 9 Zadanie (0 –1 p........ .... ......................... Numerem 1 oznaczona jest 5 ........ ........... ... ....................... .. ............ .. ........

.... . . ..... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.. ............. ......... W tym miejscu nerw wzrokowy wychodzi z ga∏ki ocznej. ........... . ...............................) Uzupe∏nij schemat budowy oka. ............ A..... .... ....... Twardówka i siatkówka. .. . imi´ i nazwisko Test... .. . 1 ...... ... klasa Zadanie (0 –1 p. 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P........ ........ ....... ..... 5 Zadanie (0 –2 p... . Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach.... .......... .. Gruczo∏ ∏zowy i spojówka.......... ..... Adaptacja oka to zmiana szerokoÊci êrenicy pod wp∏ywem Êwiat∏a. .... To jedyne miejsce na siatkówce.... .. ... .. ... .......... ....... ......... .... ............. .... ..... ... .. ... ............... B.. .. jaka jest w rzeczywistoÊci.. gdzie nie ma komórek Êwiat∏oczu∏ych.. sk∏ada si´ z 14 zadaƒ... ....... ........... .........grupa a Narzàdy zmys∏ów ....... èrenica i t´czówka...... który masz przed sobà.......... C... ....... ... 4 Zadanie (0 –1 p........... ..... .... ........... ...... ..... Âlimak i strzemiàczko..... jakie funkcje pe∏nià powieki.. ... ........ ...... .. ............) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka.) WyjaÊnij.. wpisujàc nazwy wskazanych elementów. . .... .. ..... .. ... ........ ... .................. dlaczego widzimy ka˝dà rzecz takà... .. ... ............ .) Napisz... ........ Czopki znajdujàce si´ w siatkówce wykazujà wra˝liwoÊç na ruch i nat´˝enie Êwiat∏a... ............... 3 Zadanie (0 –4 p... ...... .... ....... .... ....) ............ ... .... ... ... ... ........................ ... ............................. ...) Napisz... ... ............... D... .......... (0 –2 p....... ........ ............. ..... . którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis... Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka.. .... 2 Zadanie (0 –2 p.. ........ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. ............. ......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów... .. .... ... ...... ............. mimo ˝e w oku powstaje obraz odwrócony i pomniejszony.. ............. ...... .

...........) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz narzàd zmys∏u równowagi oraz oznacz literami: a – m∏oteczek.......... jakie dwie w∏aÊciwoÊci bry∏y lodu mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku............... D............ • .................... jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych..................... ............................... • .... • .. WejÊcie do zadymionego pomieszczenia.......................................................... D∏ugotrwa∏e przebywanie na silnym mrozie bez r´kawiczek...... zaka˝enie bakteriami wnikajàcymi pod powieki............) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.......................... ................ 13 Zadanie (0 –1 p................ 8 Zadanie (0 –1 p...... 12 Zadanie (0 –3 p. D... A................ B....) Opisz rol´ Êlimaka znajdujàcego si´ w uchu wewn´trznym... .............................) Napisz... 10 Zadanie (0 –1 p.....................) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny oczu........... zbyt du˝e nat´˝enie Êwiat∏a wpadajàcego do oka................................................................... c – tràbk´ s∏uchowà......................... Przyczynà jaskry jest A............ C....................................................7 Zadanie (0 –4 p........... Wyst´powanie w Êwietle silnych reflektorów scenicznych......................... B..................... • ........................................................... 11 Zadanie (0 –2 p.......... po usuni´ciu soczewki korygujàcej.................................... 14 Zadanie (0 –2 p..........) Wymieƒ trzy rodzaje receptorów skóry..) Zaznacz sytuacj´................... ..................................) Napisz. • .......................................... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu.............. d∏ugotrwa∏e wpatrywanie si´ w jeden punkt..... zbyt wysokie ciÊnienie p∏ynu w ga∏ce ocznej. • . b – b∏on´ b´benkowà...................................... • ............. C.. P∏ywanie w basenie z podgrzewanà wodà...................................... 9 Zadanie (0 –2 p....................................

..............) Uzupe∏nij schemat budowy oka.................... imi´ i nazwisko Test................................................ dlaczego widzimy w trójwymiarze........ 1 .............................. Mo˝e mieç ró˝ne kolory.................. przez który do oka dostaje si´ wiàzka Êwiat∏a.................. 2 Zadanie (0 –2 p.......... ...................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................ mimo ˝e na siatkówce ka˝dego oka powstaje obraz dwuwymiarowy (p∏aski)............. klasa Zadanie (0 –1 p.............. ....................................... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ............... .....................grupa b Narzàdy zmys∏ów ............. Âlimak i strzemiàczko.... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis.................... ....... Ma kszta∏t pierÊcienia i otacza otwór.................................. ... ............ ..... 5 Zadanie (0 –2 p........ 4 Zadanie (0 –1 p... (0 –2 p... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów....) Napisz...............................................................) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka................ èrenica i t´czówka....................................... .............. 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P..... jakie funkcje pe∏nià ∏zy................... Cia∏o szkliste powoduje powstawanie na siatkówce pomniejszonego obrazu.......... Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach.................... W czopkach i pr´cikach nast´puje przetworzenie bodêców Êwietlnych na impulsy nerwowe.................. Gruczo∏ ∏zowy i spojówka............... Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka............... B..... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F..............) Napisz.......) WyjaÊnij.... który masz przed sobà........ D. Twardówka i siatkówka.) .......................... A.... C.......................... wpisujàc nazwy wskazanych elementów. 3 Zadanie (0 –4 p.............................

....... • .. WejÊcie do gara˝u pe∏nego spalin samochodowych............... ..) Zaznacz sytuacj´.............................................. jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych........................................7 Zadanie (0 –4 p..........................) Opisz dwie w∏aÊciwoÊci gàbki........ • ................ d∏ugotrwa∏e czytanie przy zbyt s∏abym oÊwietleniu....... C....... • ... B........................... C................ • ................................ oraz oznacz literami: a – strzemiàczko............................. po usuni´ciu soczewki korygujàcej.................. ............... Przebywanie w dyskotece z bardzo silnym nat´˝eniem dêwi´ków. b – kana∏y pó∏koliste.............. w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu........... Uderzenie si´ o wystajàcy naro˝nik sto∏u.................................... 10 Zadanie (0 –1 p.... c – przewód s∏uchowy zewn´trzny.................................................................. B...) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny uszu..... które mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku...... 12 Zadanie (0 –3 p................... 13 Zadanie (0 –1 p.. 8 Zadanie (0 –1 p........... 11 Zadanie (0 –2 p............................. • ................. 9 Zadanie (0 –2 p............. w którym fale dêwi´kowe sà przetwarzane na impulsy nerwowe........ 14 Zadanie (0 –2 p...... • ...................................... ......) Opisz rol´ kana∏ów pó∏kolistych znajdujàcych si´ w uchu wewn´trznym............... WyjÊcie z ciemnego pomieszczenia na teren nas∏oneczniony..................................................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania......................... D......... zniekszta∏cenie soczewki oka lub powierzchni rogówki.....................................) Wymieƒ trzy rodzaje bodêców odbieranych przez receptory skóry............ D............................ A....................................... • ......... uraz mechaniczny lub starzenie si´ organizmu................ Przyczynà zaçmy jest A...... ..........) Napisz.) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz element ucha wewn´trznego................ zaka˝enie wirusami atakujàcymi spojówki...................................

.........................) Narysuj schemat budowy gamety ˝eƒskiej i opisz jej elementy......... ........................................ 5 Zadanie Dokoƒcz zdanie............................................. Podpisz schemat........................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty................. B........... A........... imi´ i nazwisko Test.................................... ................................................................................................................. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ. D..... .................................. ............................. Przyczynà zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego jest (0 –1 p.................................... co przedstawia ilustracja... ..........................................................................) Wska˝ i podpisz gonady............) WyjaÊnij............. klasa (0 –3 p.............................. na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a zachodzàcà u dojrzewajàcego ch∏opaka mutacjà....................................... który masz przed sobà...................... C..... Rozwini´cie si´ szerokich ramion........................... 4 Zadanie (0 –2 p......... 2 Zadanie (0 –3 p..) ....... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. Istnienie nasieniowodów.... 1 Zadanie .......... 3 Zadanie (0 –1 p........grupa a Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ..... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych............ ObecnoÊç parzystych gonad............ ... Napisz.....................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych m´skich cech p∏ciowych........ ..............

.................................................. Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........................................................................... ........................................................................................................................ A....... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji.................. faza p∏odnoÊci.........................................) WyjaÊnij poj´cie „zap∏odnienie”................................................ Faza p∏odnoÊci.. 7 Zadanie (0 –3 p......................................................................................................................... ........................................... B................................................... Miesiàczka....... faza p∏odnoÊci.......................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.. faza niep∏odnoÊci....................................................................................6 Zadanie (0 –1 p..........) Na linii czasu zamaluj etap rozwoju zarodkowego cz∏owieka.......) Podaj przyk∏ad choroby bakteryjnej przenoszonej drogà p∏ciowà........................................................................................... .. 12 Zadanie (0 –2 p... co to jest owodnia i jakà pe∏ni funkcj´............. 8 Zadanie (0 –1 p.................................... gdzie sà produkowane i jakie wywo∏ujà zmiany w macicy................................................................................................................ • ................................................................... .. ................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.............................) Wymieƒ dwie zmiany zachodzàce w organizmie kobiety podczas cià˝y........ zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p........ Miesiàczka...................... miesiàczka.... ..................................................... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniane sà estrogeny..................... 10 Zadanie (0 –1 p................................................ faza p∏odnoÊci..... C...................................) Napisz....................... 9 Zadanie (0 –1 p...................................................................................................................................... faza niep∏odnoÊci..... .......................................................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego...... ........................................................... faza niep∏odnoÊci........................... ......... D................................ 13 Zadanie (0 –1 p............ .......... faza niep∏odnoÊci...........................................................................) Napisz............ faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci................................................ ...) Napisz................ • ........... ................................................................. miesiàczka...... .....

...... Napisz...) Wska˝ i podpisz gonady.. ...... .. ... .... ....................... ..... B.... ... ..... ... 1 Zadanie imi´ i nazwisko ... ............. 5 Zadanie (0 –1 p.. .. ................... ....... ..... Rozwini´cie si´ szerokich bioder..... klasa (0 –3 p....... 2 Zadanie (0 –3 p... .......... ...... ..... Objawem zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego mo˝e byç ......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... . Test.. ........................... ...grupa b Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka . sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.. .. D......... . ........ ... ..... ...... ............... . ............................ .. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty....... .... na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a pojawiajàcym si´ w okresie dojrzewania zarostem na twarzy ch∏opców................. ....... ............ ..... 4 Zadanie (0 –2 p..... A........ ........ ObecnoÊç parzystych gonad......... ... ................... ... ......... ... .... ....... ....... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych........ Podpisz schemat...............................................) Dokoƒcz zdanie........ .... .... ..... ... ............ .... .................... który masz przed sobà............ .......... co przedstawia ilustracja..... ....... ........... . ..... .. .... ........ .. Istnienie jajowodów.... ... ...... ....................................................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych ˝eƒskich cech p∏ciowych................. ......... ............. .... . .... .. ... 3 Zadanie (0 –1 p............... C................ ....... ....) WyjaÊnij....... ..) Narysuj schemat budowy gamety m´skiej i opisz jej elementy.

.................................................. ........... .............. faza niep∏odnoÊci................................................................................................................................................................. 8 Zadanie (0 –1 p...........) Wymieƒ dwa zalecenia dotyczàce zmiany trybu ˝ycia kobiety w cià˝y...................................................................) Napisz........ Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.............................................................. .................. zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p............... ......................... C............................... miesiàczka......................................................................... gdzie jest produkowany i jakie zmiany wywo∏uje w macicy...................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.................................................................................. 9 Zadanie (0 –1 p..........................) Na linii czasu zamaluj na czerwono etap rozwoju p∏odowego cz∏owieka. .................. faza p∏odnoÊci........................................................................................................................................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci................................... ..................................... • ...... 13 Zadanie (0 –1 p....................... .......................................................................................) Podaj przyk∏ad choroby wirusowej przenoszonej drogà p∏ciowà.... D................ 12 Zadanie (0 –2 p....................................................... ................................................6 Zadanie (0 –1 p..................................................................................................................... . Miesiàczka.......................................... faza niep∏odnoÊci................................... faza p∏odnoÊci......................................... Faza p∏odnoÊci.................................................................. miesiàczka........................... 10 Zadanie (0 –1 p............. co to jest kosmówka i jakà pe∏ni funkcj´........................ .......... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji.......) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego....) Napisz. B... .. • ...................................... faza niep∏odnoÊci.......................... faza p∏odnoÊci............ faza niep∏odnoÊci.......................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci......................................................) Napisz............... gdzie dochodzi do zap∏odnienia komórki jajowej...................................... .................................................................. Miesiàczka........ .......................................... A. 7 Zadanie (0 –3 p...........) Napisz...................... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniany jest progesteron.....

........................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............................. ..................... ........ 5 Zadanie (0 –2 p............... malaria..... 3 Zadanie (0 –2 p......... AIDS. alergia 6 Zadanie (0 –2 p............................. AIDS.......... A.......... C. w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób wirusowych................... malaria......................................... klasa (0 –2 p...) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà kropelkowà..................................... • ......... Kleszczowe zapalenie mózgu......... kleszczowe zapalenie mózgu......) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie.......................................a grupa Zdrowie a cywilizacja ......... grypa.. Grypa... • ................... 4 • ........... zatrucie gronkowcem z∏ocistym................................... pier wot nia ki aler gie pro mie nio wa nie UV cho ro by za kaê ne za nie czysz cze nie Êro do wi ska no wo two ry skó ry z∏e od ˝y wia nie si´ mia˝ d˝y ca Zadanie (0 –1 p...... ... • ........................ angina............ grypa.......... 1 Zadanie imi´ i nazwisko ............ bak te rie...................................... kleszczowe zapalenie mózgu...........................................) Wypisz dwa skutki zdrowotne alkoholizmu.............. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.............................................................................................. co oznacza.................................................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów.......................................) Zaznacz zestaw........................... grypa................................... ..) Napisz. Zadanie (0 –1 p...................................................................................................................................................................... której BMI wynosi 30...................... 2 wi ru sy...) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób............. Salmonelloza... B...... Test.................................. grypa.............................................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy. Zadanie (0 –2 p................................ D....................................................................... WHO – FAO – 7 ...................... który masz przed sobà................ ˝e szczepienie ochronne jest obowiàzkowe......................... Toksoplazmoza..............................

.......................... 11 Zadanie (0 –2 p................................................................................................................................ ........................ 4.......... 3........ 12 Zadanie (0 –1 p.................................................) WyjaÊnij.......................................................................................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi drogà pokarmowà................................................................................................... ...8 Zadanie (0 –1 p..................................... (0 –2 p............................................................................. ............................................................ .......... dlaczego wady kr´gos∏upa uznaje si´ za choroby cywilizacyjne....... • .. napisz jeden wniosek. ................. jednym zdaniem............................................................................................................................................................................................................ • ................. Ograniczenie kontaktów z chorymi........ Stosowanie szczepieƒ ochronnych.................................................... Wniosek: ...) Napisz........................... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na choroby zawodowe................................................................................ dlaczego palenie tytoniu jest szczególnie groêne w czasie cià˝y.......... ............................................................................ 2........................................) Na podstawie wykresu...................... 10 Zadanie (0 –1 p.. ..............) Korzystajàc ze schematu............................................... 1................. Przyjmowanie leków.........................) .... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym..................................................................................................................... ....................... 9 Zadanie (0 –1 p................. Okresowe pomiary ciÊnienia krwi....................... który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: cholesterolu i palenia papierosów..................

.... 3 Zadanie (0 –2 p...........................................grupa b Zdrowie a cywilizacja ................ malaria.................. 4 • ................... • ............. który masz przed sobà.... Mia˝d˝yca....................... ki∏a.......) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie........ B..... pierwotniaki mia˝d˝yca zanieczyszczenie Êrodowiska alergie promieniowanie UV nowotwory skóry Zadanie (0 –1 p.................................... ..... Rze˝àczka.......................................... ˝e szczepienie ochronne jest nieobowiàzkowe...................... alergia 6 Zadanie (0 –2 p...............) Wypisz dwa skutki zdrowotne narkomanii................................ w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób bakteryjnych................. Toksoplazmoza.................................................. 1 Zadanie imi´ i nazwisko ........................................................................ Malaria.............................. ............................. bakterie.............. ki∏a. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów............. zatrucie gronkowcem z∏ocistym..................................... rze˝àczka.............................. C...................... 7 UNESCO – .......................... Zadanie (0 –1 p.............................................................. angina........ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... klasa (0 –2 p........... • ......................... której BMI wynosi 17........................................................................................................... rze˝àczka........ co oznacza............ mia˝d˝yca.............................................................. salmonelloza.......... rze˝àczka................... • ... 2 z∏e od˝ywianie si´ choroby zakaêne wirusy...................................................................................................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy.............. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.. A....) Zaznacz zestaw.............................................. Zadanie (0 –2 p...... salmonelloza.) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób.........) Napisz...... Test..............................................) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà pokarmowà........ D. ............. salmonelloza........................ 5 Zadanie (0 –2 p............ UNICEF – ..............

.......................................................... 1...................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym...... • ......... ............... .................... Ograniczenie kontaktów z chorymi........................................................................................................................................................ • ..............................................) Na podstawie wykresu.... Okresowe pomiary ciÊnienia krwi.............................. .....................................) ........................ jednym zdaniem............................................................ który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: nadciÊnienia t´tniczego i cholesterolu.............. Wniosek: .......................... 9 Zadanie (0 –1 p....................................................................................... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na AIDS................) Napisz........... 10 Zadanie (0 –1 p................... Stosowanie szczepieƒ ochronnych...................................................................................... 4............. dlaczego alergie uznaje si´ za choroby cywilizacyjne....................................................................................... 11 Zadanie (0 –2 p.............. 3.......................................................................................................................... Przyjmowanie leków.......................................................... (0 –2 p.................................................................................................................................) WyjaÊnij......) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi przez krew......................................... ........................................................................ dlaczego spo˝ywanie alkoholu jest szczególnie groêne dla m∏odzie˝y........ 2..... ...........................) Korzystajàc ze schematu.................... ........ napisz jeden wniosek.............................................. 12 Zadanie (0 –1 p......... ............................8 Zadanie (0 –1 p................................ ........................

. 5.• w skórze znajdujà si´ zwiàzki.– 1 p.. razem – 2 p. 2. po którym nie odczuwa si´ ciep∏a. zapisaç pomiary.. Wykonanie: Nale˝y zanurzyç r´k´ w ciep∏ej wodzie.. III 1 c IV 4 b IV 5 c Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miska. Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miedziany drut.. 3. skóra w∏aÊciwa. III 1 a B A 8. za prawid∏owe podanie ka˝dej w∏aÊciwoÊci – 1 p. . 5 za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. za prawid∏owy wniosek – 1 p. jak zaraz po umieszczeniu r´ki w wodzie. 2. 6. p∏askich komórek • stale si´ z∏uszcza naskórek. war. powtórzyç doÊwiadczenie z zimnà wodà. Wyniki: Przy okreÊlonej odleg∏oÊci mi´dzy dwoma punktami odczuwa si´ dotyk jednego punktu. waniem organizmu.. za prawid∏owy opis wykonania – 1 p. rodcza • zbudowana g∏ównie z tkanki t∏uszczowej • zabezpiecza przed zimnem i urazami 7. za sposób ochrony czynà nowotworów skóry • stosowanie kremów z filtrem s∏onecznego przekszta∏cajà si´ skóry – 1 p. I1b III 1 a naskórek. warstwa podskórna. za podanie ka˝dej cechy – 1 p. za podanie prawid∏owego które pod wp∏ywem Êwiat∏a argumentu – 1 p. razem – 4 p. za ka˝de prawid∏owe podkreÊlenie – 1 p. e II 2 d. I1c II 2 g III 4 b • promienie UV mogà byç przy. za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu – 1 p.. warstwa roz. II 1 a II 2 a podkreÊla 1. c III 1 c A C za wskazanie prawid∏owego wykresu – 1 p. warstwa rogowa • utworzona z martwych.za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu stwa podskórna.. Skóra – pow∏oka organizmu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. Wnioski: Receptory rozmieszczone sà nierównomiernie.. powtarzaç badania a˝ do osiàgni´cia wra˝enia dotyku jednym drutem. 4. odnotowaç czas. II 2 b III 1 a IV 1 b np.. w witamin´ D3 ochronnym • stosowanie kremów filtrem ochronnym 9. ciep∏a i zimna woda. za prawid∏owe wskazanie wyników – 1 p..Klucz odpowiedzi ab Proponowane kryteria oceniania Przedzia∏ Ocena R I R II R III R IV R V R VI R VII R VIII R IX R X 0–30% niedostateczna 0-6 0-5 0-6 0-6 0-4 0-5 0-6 0-8 0-6 0-6 31–50% dopuszczajàca 7-10 6-9 7-11 7-11 5-7 6-8 7-11 9-14 7-11 7-10 51–70% dostateczna 11-14 10-12 12-16 12-15 8-9 9-11 12-15 15-19 12-15 11-14 71–80% dobra 15-16 13-14 17-18 16-17 10-11 12-13 16-17 20-22 16-17 15-16 81–95% bardzo dobra 17-18 15-16 19-21 18-20 12-13 14-15 18-20 23-26 18-20 17-18 96–100% celujàca 19-20 17-18 22-23 21-22 14-15 16-17 21-22 27-28 21-22 19-20 Organizm cz∏owieka. stoper. 4. pionowa postawa cia∏a. razem – 2 p. Wnioski: Receptory majà zdolnoÊç adaptacji. Wyniki: Po kilku minutach od zanurzenia nie odczuwa si´ ciep∏a/zimna tak. I1b Anatomia zajmuje si´ budowà organizmu. linijka. zmniejszajàc za ka˝dym razem odleg∏oÊç mi´dzy koƒcami. f I–D2 II – B 4 III – C 1 IV – A 3 IV – B 3 III – D 1 II – A 4 I–C2 za prawid∏owe po∏àczenie – 1 p. razem – 3 p. poruszanie si´ na dwóch koƒczynach.za podanie prawid∏owej definicji – 1 p. skóra w∏aÊciwa. zdolnoÊç mowy razem – 3 p. 4 Kryterium punktowania wersja a wersja b Fizjologia zajmuje si´ funkcjono. Wykonanie: Nale˝y dotykaç powierzchni skóry dwoma koƒcami drutu. II 2 a. razem – 3 p. I1b II 1 a. podkreÊla 2. Standard wymagaƒ 1. za prawid∏owe podanie materia∏ów – 1 p.

tkankà chrz´stnà 1. biceps. B. B. kulisty a) zaznacza. zawiasowy.. I1b III 1 a ∏àczy koƒczyn´ dolnà ze szkie. Standard wymagaƒ 1.. kolana. D A. 3. . ∏okcie b) ruch koÊci we wszystkich kierunkach A. szkielet koƒczyn mi´Ênie szkieletowe za podanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. obrotowy. 7. 4. C. aby dostarczyç organizmowi odpowiedniej iloÊci ciep∏a. 2. np. I1b II 1 e II 2 c. obrotowy a) zaznacza. III 1 a spr´˝ystoÊç twardoÊç za podanie w∏aÊciwoÊci – 1 p. d 11. III 4 a Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe podanie funkcji – 1 p. ochrona mózgu i innych narzàdów mieszczàcych si´ w g∏owie klatka piersiowa. okostnà za prawid∏owe uzupe∏nienie jednego 2. 5. za prawid∏owy opis – 1 p. uczestniczenie w regenera. A 2. wytwarzanie komórek krwi. II 1 e II 2 a zaznacza A zaznacza C za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.. W wyniku oddychania beztlenowego (niedoboru tlenu) w mi´Êniach powstaje kwas mlekowy. C cji koÊci po z∏amaniu.. prostownik za prawid∏owe wskazanie i podpisanie mi´Ênia – 1 p. B zdania – 1 p. razem – 2 p. I1b II 1 e II 2 c. razem – 3 p... za prawid∏owe opisanie funkcji 1 p. zginacz triceps. mi´Ênie za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 3. d 9. letem osiowym. II 1 a C A za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. ochrona p∏uc i serca za prawid∏owe podpisanie ilustracji – 1 p. I1b szkielet osiowy.3.. C. barkowy b) ruch w jednej p∏aszczyênie za prawid∏owe podpisanie wszystkich ilustracji – 1 p. I1b II 2 a III 1 a czaszka... np. za prawid∏owe ustalenie rodzaju mi´Ênia – 1 p. staw biodrowy. razem – 2 p. 1. razem – 2 p.∏àczy koƒczyn´ górnà ze szkieletem osiowym. I1b II 1 e tkanka kostna tkanka chrz´stna za podanie prawid∏owej nazwy – 1 p. razem – 3 p. szybko si´ kurczà. kulisty. zawiasowy. za podanie prawid∏owych koÊci – 1 p. I1b II 1 e II 2 d III 1 b 10. za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Aparat ruchu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. dwie koÊci miedniczne ∏opatki i obojczyki 8. Gdy jest nam zimno.. 6.

razem – 2 p.. a na drugiej Êrodek fasoli. za podanie prawid∏owego skutku – 1 p. Wyniki: Na serwetce po roztartym rzepaku widaç t∏ustà plam´. razem – 2 p.. razem – 3 p. po fasoli – nie ma jej.. 11. umo˝liwia prawid∏owà prac´ serca. co osoby zdrowe. pomaga regulowaç temperatur´ cia∏a. P. wytwarzanie ˝ó∏ci.5 p.. P. II 1 e II 2 c. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych b) 4. 2 za podkreÊlenie ka˝dej prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. 6. b IV 2 b IV 3 a IV 4 b IV 5 b. a bobu nieznaczne iloÊci t∏uszczu. Standard wymagaƒ 1. b III 4 a np. mi´Êni – próchnica. F. III 1 a IV 1 a IV 2 a np. 5 b) 1. . próchnica • wapƒ – sk∏adnik koÊci i z´bów. choroby uk∏adu nerwowego • fluor – wzmacnia koÊci i szkliwo z´bów. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. gromadzenie i mieszanie a) np. P. a fasoli nieznaczne iloÊci t∏uszczu. II 1 a II 2 e witamina A witamina B9 (lub kwas foliowy) za prawid∏owe rozpoznanie witaminy – 1 p. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. unieczynnianie szkodliwych treÊci pokarmowej. za ka˝dy prawid∏owy numer – 1 p. po bobie – nie ma jej. trzebnych do ˝ycia substancji. 7. Wyniki: Na serwetce po roztartym orzechu widaç t∏ustà plam´. II 2 a III 1 a podkreÊla: 1. Zawierajà wszystkie niezb´dne aminokwasy. 8.. III 1 b Nie zawierajà wszystkich niezb´dnych aminokwasów. za prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. P. P. I1b III 4 a Dzieci i m∏odzie˝ rozwijajà si´. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) niewielkà porcj´ nasion rzepaku. P. a na drugiej Êrodek bobu. I1b III 1 a Z t∏uszczów organizm mo˝e uzyskaç 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukrów. 2. 4. rozmi´kanie koÊci. P za ka˝de prawid∏owe oznaczenie – 0. Hipoteza: Nasiona rzepaku za. trawienie substancji bia∏ka. 5 za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. wi´c nie potrzebujà tyle energii. 3 podkreÊla: 1. a nasiona bobu zawierajà nieznaczne. np. d a) dwunastnica b) w wàtrobie a) wàtroba b) umo˝liwienie enzymom roz∏o˝enia t∏uszczów za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. • fosfor – sk∏adnik koÊci i z´bów – krzywica. razem – 3 p. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) Êrodek orzecha w∏oskiego. c Hipoteza: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. I1b III 1 a. II 2 a. zapobiega próchnicy – próchnica z´bów 10. I1b II 1 e II 2 d III 4 a a) np. Kryterium punktowania wersja a wersja b Chorzy prowadzà ma∏o aktywny tryb ˝ycia. a nasiona fasoli zawierajà nieznaczne. z wiekiem to zapotrzebowanie spada. zaburzenia pracy serca • magnez – wp∏ywa na przemiany cukrów – zaburzenie pracy serca np. Bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry). 3. Wniosek: Nasiona rzepaku zawierajà znaczne. wi´c potrzebujà du˝o energii. za poprawne sformu∏owanie problemu badawczego / hipotezy – 1 p. • ˝elazo – umo˝liwia transport tlenu – anemia • jod – bierze udzia∏ w wytwarzaniu hormonu wzrostu – zaburzenia wzrostu. 9. Czy bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry)? np. umo˝liwia przebieg wszystkich procesów. F P. rozpuszcza wi´kszoÊç poza prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. IV 1 a....za ka˝de prawid∏owe uzupe∏nienie – 1 p. razem – 5 p. c P. os∏abienie koÊci. za podanie prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. wierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. P.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad pokarmowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. stanowi najwi´kszà cz´Êç masy cia∏a 5. razem – 3 p.. Wniosek: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne.

d∏ugopis. razem – 3 p. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych. 3. I1b podkreÊla: naczynia limfatyczne. za prawid∏owe cyty T. kiem. grasica 8. c 4. wi´c organizm nie mo˝e wyjaÊnienie skutków – 1 p. który atakuje i niszczy limfocyty T. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.zadania (problem. np. • inne racjonalne wskazania dotyczàce za˝ywania ruchu za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad zalecenia – 1 p. • unikanie alkoholu. razem – 3 p. wykonanie 10 szybkich przysiadów (lub innego wysi∏ku) i pomiar t´tna. materia∏y. aorta. . AIDS wywo∏uje wirus HIV. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. rozpoznaç innych. wykonanie. 6. krwinki bia∏e. • inne racjonalne wskazania dotyczàce ˝ywienia np. a krwotokiem jest szybki wyp∏yw krwi z uszkodzonej ˝y∏y lub t´tnicy. hipoteza) – 1 p. Êledziona. IV 1 b np. • spacery.. p∏ytki krwi. Krwawienie jest powolnym wyp∏ywem krwi z uszkodzonych naczyƒ w∏osowatych.. a krew jest ciemnoczerwona (w krwotoku t´tniczym – jasnoczerwona). • korzystanie ze schodów. II 2 d II 2 e. Kryterium punktowania wersja a wersja b kolejno: krwinki czerwone. razem – 4 p. za prawid∏owo zamalowanà cz´Êç schematu – 1 p. podkreÊla: ˝y∏y. np. transport tlenu do tkanek.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad krà˝enia Oczekiwana odpowiedê Nr zad. w krwotoku ˝ylnym krew wyp∏ywa jednostajnie. IV 1 a IV 2 a IV 4 b Problem badawczy: np.. II 1 d III 3 a. f III 1 a a) 3 – naczynia w∏osowate A – prawy przedsionek serca 2 – aorta b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg ma∏y c) zachowany schemat kolejnoÊci: lewa komora – aorta – t´tnice – naczynia w∏osowate – ˝y∏y – prawy przedsionek a) 1 – naczynia w∏osowate p∏uc C – lewy przedsionek serca B – prawa komora serca b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg du˝y c) zachowany schemat kolejnoÊci: prawa komora – t´tnice p∏ucne – naczynia w∏osowate p∏uc – ˝y∏y p∏ucne – lewy przedsionek za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p.za prawid∏owy opis – 1 p.. razem – 5 p. udzia∏ w krzepni´ciu krwi 2. HIV atakuje i niszczy limfo. za prawid∏owe podkreÊlenie wszystkich w´z∏y ch∏onne. Krwotok ˝ylny jest mniej za prawid∏owe porównanie gwa∏towny od t´tniczego. • gimnastyka. C A za prawid∏owo wybrany wykres – 1 p. III 1 a np. 5. p∏ytki krwi elementów – 1 p. III 1 a. b. erytrocyty. stoper (zegar z sekundni. udzia∏ w krzepni´ciu krwi za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà kolumn´ – 1 p. kilkakrotne powtarzanie wysi∏ku i pomiarów. uwzgl´dniajàce dwie cechy – 2 p. • spo˝ywanie ma∏ej iloÊci t∏uszczów zwierz´cych.. Standard wymagaƒ 1. II 2 c C D 9. po ka˝dym pomiarze zapisywanie wyników. czasomierz). Czy t´tno wzrasta podczas wysi∏ku? za prawid∏owo opisany ka˝dy element Potrzebne materia∏y: kartka. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. b np. za prawid∏owy opis – 1 p. razem – 2 p. I1b kolejno: krwinki czerwone. wi´c organizm nie mo˝e rozpoznaç innych.. • unikanie palenia tytoniu. Wykonanie: mierzenie t´tna w stanie spoczynku. a w t´tniczym pulsacyjnie.. migda∏ki. Hipoteza: Pod wp∏ywem wysi∏ku t´tno wzrasta do pewnej maksymalnej wysokoÊci. wàtroba. 7..

Standard wymagaƒ 1. razem – 2 p. III1a A C za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. np. Wyniki: Woda wapienna. a z komórek do krwi dwutlenku w´gla. razem – 2 p... Kryterium punktowania wersja a wersja b . nawil˝ajàca i ogrzewajàca rz´ski. Êluz za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. III 1 c Wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià polega na przenikaniu z krwi do komórek tlenu.. Wymiana gazowa mi´dzy za prawid∏owe wskazanie kierunku p´cherzykami p∏ucnymi a krwià przenikania ka˝dego z gazów – 1 p.. 3.5 p. IV 1 b IV 2 a np. I1b C B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. razem – 3 p. a dwutlenku w´gla z krwi do p´cherzyków. Problem badawczy: Czy w powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla? Wniosek: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka znajduje si´ dwutlenek w´gla. 8. 6. Hipoteza: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla. 4. II 1 d. za prawid∏owe sformu∏owanie ka˝dego etapu doÊwiadczenia – 1 p. polega na przenikaniu tlenu razem – 2 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad oddechowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. z p´cherzyków do krwi. 5. III 3 a oczyszczajàca.. 7. II 1 f 1 – jama nosowa 2 – gard∏o 3 – p∏uco 1 – jama ustna 2 – tchawica 3 – oskrzela za ka˝de prawid∏owe wpisanie nazwy elementu – 1 p. II 1 f X<Y (-) X>Y (A) W>Z (-) W<Z (B) W<Z (B) W>Z (-) X>Y (A) X<Y (-) za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà rubryk´ – 0. I1b C D za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. przez którà przep∏ywa∏o wydychane powietrze. 2. 9. I1b zamalowuje górny wiersz zamalowuje dolny wiersz za zamalowanie prawid∏owego wiersza – 1 p. razem – 2 p. zm´tnia∏a.

4 za ka˝de poprawne podkreÊlenie – 1 p. razem – 2 p. II 1 e II 2 a B D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 2. 10. za podanie ka˝dego prawid∏owego zalecenia / przyczyny – 1 p.. II 1 a C D za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. II 1 f II 2 d III 1 b wrysowuje erytrocyty w odpowiednim miejscu wrysowuje szkodliwe substancje w odpowiednim miejscu za prawid∏owe wrysowanie elementów – 1 p. a 5. 3.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad wydalniczy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. II 2 f III 1 a. . w moczu ostatecznym ni˝ w moczu pierwotnym. 6. II 1 c II 2 e zamalowuje wiersze: II. 9. III za prawid∏owe zamalowanie ka˝dego wiersza – 1 p. za prawid∏owe przedstawienie tendencji zmian – 1 p. 8. III 1 a. Standard wymagaƒ 1. • spo˝ywanie du˝ej iloÊci soli. St´˝enie mocznika jest wi´ksze za prawid∏owy opis – 1 p.. II 2 a podkreÊla zdania: 1. • regularne oddawanie moczu. razem – 2 p. 3 podkreÊla zdania: 1.. d Mocz ostateczny jest g´Êciejszy od moczu pierwotnego. • ograniczenie spo˝ywania soli. 7. II 1 c II 2 b. razem – 3 p. • spo˝ywanie zbyt ma∏ej iloÊci p∏ynów. III zamalowuje wiersze: I.. zamalowuje kolumn´ A zamalowuje kolumn´ A za zamalowanie prawid∏owej kolumny – 1 p. Dwie z: • wstrzymywanie moczu. razem – 3 p. 3. I1b III 4 b Dwa z: • picie odpowiedniej iloÊci p∏ynów. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe opisanie osi 0X i 0Y – 1 p. razem – 2 p.. b IV 5 c 4. 2.. d w´˝sze – szersze uniemo˝liwia – umo˝liwia mocznik – glukoza kanalika – k∏´buszka zmniejszenie – zwi´kszenie moczowód – kanalików za ka˝dy prawid∏owo poprawiony b∏àd – 1 p. I1b II 1 a II 2 c.

III 1 a C 10. B – dendryt za ka˝de poprawne wpisanie nazwy elementu – 1 p.. adrenalin´. 2.Na ilustracji prawid∏owo zazna. poczucie winy. 12. 5. dynacj´ ruchów. dzy zakoƒczeniem aksonu zakodowanà w impulsie elekjednej komórki a poczàtkiem trycznym. razem – 2 p.. za prawid∏owe podanie przyczyny – 1 p. razem – 2 p. Obwodowy uk∏ad nerwowy odbiera ró˝ne bodêce. 3 podkreÊla: 1. wate i wzgórze. I1b • nerwy czaszkowe • nerwy rdzeniowe • mózgowie • rdzeƒ kr´gowy za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 2. za 4–5 prawid∏owo uzupe∏nionych sadka mózgowa. Objawy – rozdra˝nienie. B – akson A – os∏onka mielinowa. za prawid∏owo opisane funkcje – 2 p. glukagon podnoszàcy poziom n´ obni˝ajàcà poziom glukozy glukozy we krwi.Impuls nerwowy jest informacjà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. I1b Synapsa jest przestrzenià mi´. adrenalin´. 4. II 1 e A – cia∏o neuronu. za prawid∏owe podanie objawów – 1 p. mi´tywanie i przypominanie si∏´ skurczów mi´Êni i koor.sobie wiadomoÊci oraz zdarzeƒ. 2. receptor.za prawid∏owe oznaczenie ka˝dego znacza: mózg.. za utrzymywanie równowagi.za 6–7 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 3 p. ból g∏owy lub ˝o∏àdka. uczenie si´. Kryterium punktowania wersja a wersja b D Przyczynà nerwicy mogà byç cz´ste i silne stresy. 3.. III 1 c a) akson. glukagon luk – 2 p. odpowiada za myÊlenie. p´cherzyk z neuroprzekaênikami. b) kierunek od aksonu do dendrytu a) dendryt. 4 za prawid∏owe podkreÊlenie odpowiedzi – 1 p. I1b podkreÊla: 1. . d∏ugotrwa∏e poczucie smutku. I1b Mó˝d˝ek jest odpowiedzialny Wzgórze odpowiada za zapaza prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. elementu – 1 p. razem – 2 p. 8. 4. 2. dendrytu nast´pnej. mó˝d˝ek. 2. Wpisuje kolejno: 3. cia∏o modzelo. II 1 e Na ilustracji prawid∏owo za. 7. IV 2 b Trzustka wydzieli do krwi Trzustka wydzieli do krwi insuli. we krwi.. III 1 a Wpisuje kolejno: testosteron. czàsteczki neuroprzekaênika. natr´ctwa. 3. za 3 prawid∏owo uzupe∏nione luki – 1 p. przysad.. b) kierunek od aksonu do dendrytu za poprawne opisanie ilustracji – 1 p. razem – 2 p...za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. zapami´tywanie i emocje. razem – 3 p. 9. w tym ból i wywo∏uje reakcj´ organizmu na te bodêce. pieƒ mózgu. jajnikami.cza: kor´ mózgowà. III 1 c Przyczynà depresji mo˝e byç nadmiar stresów. za 8 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 4 p. 11. I1b OÊrodkowy uk∏ad nerwowy kieruje pracà wszystkich uk∏adów. przy. 4. bezsennoÊç. szczelina synaptyczna. trudnoÊci z koncentracjà i uczeniem si´. 6. za prawid∏owe wskazanie kierunku przekazywania impulsu – 1 p. insulin´ ka mózgowa.. brak apetytu.estrogeny.. Standard wymagaƒ 1. Objawy – silne przygn´bienie. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. jàdrami.Klucz odpowiedzi ab Regulacja nerwowo-hormonalna Oczekiwana odpowiedê Nr zad.

tarcza nerwu wzrokowego za ka˝dy prawid∏owo podpisany element oka – 1 p. Ka˝de oko widzi ten sam za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. b 10. za ka˝de prawid∏owe elementy wskazanie pozosta∏ych elementów – 1 p. I1b D B 2. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t ..5 p. twar. da i g∏adka powierzchnia. razem – 2 p. 6. 8. 12. ból za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. 9.. razem – 4 p. higiena uszu. bólu. czyszczenia oraz drobnoustroje. ucisku i dotyku bodêce: ciep∏o. za prawid∏owà drog´ – 1 p. niska temperatura. razem – 2 p. 5. Standard wymagaƒ 1... III 4 b IV 3 b higiena oczu. • unikanie nadmiernego oÊwietlenia (noszenie okularów przeciws∏onecznych). razem – 3 p. unikanie d∏ugotrwa∏ego s∏uchania muzyki przez s∏uchawki. ucisk / ciÊnienie. razem – 2 p.. I1b receptory: ciep∏a. dotyk. P. sucha / wilgotna. P. dalekowzrocznoÊç. cia∏o szkliste. • okresowe badania s∏uchu..krótkowzrocznoÊç. • unikanie zbyt s∏abego oÊwietlenia przy czytaniu. III 1 d Mózg analizuje i odpowiednio przetwarza impulsy nerwowe p∏ynàce z oka. zimna. II 1 e zaznacza i podpisuje kana∏y pó∏koliste. III 1 d Powieki chronià oczy przed zbyt silnym Êwiat∏em i uszkodzeniami.np.. mózg odbiera obrazy z oczu i nak∏ada je na siebie. • kontrolowanie wzroku u lekarza. c P. II 2 a. II 2 e tarcza nerwu wzrokowego t´czówka za prawid∏owe podanie elementu – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Narzàdy zmys∏ów Oczekiwana odpowiedê Nr zad. nerw wzrokowy êrenica. P. np. F 7. prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementy zaznacza i podpisuje Êlimaka.za prawid∏owy opis roli – 1 p. IV 3 a. bez soczewki promienie skupiajà si´ wki promienie skupiajà si´ na linii przerywanej na linii przerywanej za prawid∏owe wpisanie wady – 1 p. F. • unikanie d∏ugotrwa∏ego i silnego ha∏asu. 4. Kana∏y pó∏koliste s∏u˝à do reje. IV 1 b np. III 1 b C D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. za prawid∏owe wskazanie i podpisanie prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementu – 1 p. 11. razem – 4 p. razem – 2 p. • delikatne oczyszczanie przewodu s∏uchowego (zewn´trznego). wierzchnia. 14. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 13. strowania zmian po∏o˝enia cia∏a. przedmiot nieco inaczej. siatkówka. za podanie ka˝dego prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. rogówka. zimno. porowata i mi´kka poza ka˝dà prawid∏owà w∏aÊciwoÊç – 1 p.. F F. 3.. III 1 a A B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. ¸zy nawil˝ajà powierzchni´ ga∏ki za prawid∏owe okreÊlenie dwóch funkcji ocznej i usuwajà z niej zanie– 2 p. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t mokra powierzchnia. bez socze. soczewka. III 1 a Âlimak przetwarza fale dêwi´kowe na impulsy nerwowe. II 1 e t´czówka. za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 0. np.

Jàdra wytwarzajà i uwalniajà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. schemat budowy ˝eƒskiego uk∏adu rozrodczego za prawid∏owe wskazanie gonad – 1 p. • brak miesiàczki. razem – 3 p. b. • zmiany nastroju. np.. b∏ona komórkowa. wstawka.. b Kryterium punktowania wersja a wersja b jedna z b∏on p∏odowych.. witka. 8. 2.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 4. I1b II 2 a II 2 f prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek komórki jajowej. III 1 a. Dwie z: • przybieranie na wadze. Standard wymagaƒ 1. • zwi´kszenie iloÊci snu. 7. 5. b 12. akrosom. opis: g∏ówka. pojawienie si´ zarostu na twarzy. III 1 a. chroni zarodek przed szko. WZW B za prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. powi´kszanie si´ krtani i mutacj´. III 1 a niski poziom hormonów p∏ciowych jeden z: bóle brzucha. dra˝liwoÊç. obrzmie... np. za prawid∏owe opisanie 4–5 elementów – 2 p. • unikanie u˝ywek za prawid∏owe podanie ka˝dej zmiany / zalecenia – 1 p. który powoduje zmiany w organizmie.. podpis: komórka jajowa prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek plemnika. razem – 3 p. ki∏a np: HIV. opisy: wieniec promienisty. III 1 b 13. jedna z b∏on p∏odowych. III 1 c zaznacza od zap∏odnienia do 3 miesiàca zaznacza od 3 miesiàca do porodu za prawid∏owo zamalowany etap – 1 p. nie nóg. wój dwóch komórek jajowych . b III 4 a Jàdra wytwarzajà i uwalniajà hormon zwany testosteronem. za prawid∏owy podpis – 1 p. cia∏ko ˝ó∏te. I1b II 2 d II 1 e zaznacza i podpisuje jàdra. • cz´stsze oddawanie moczu.za prawid∏owo dokoƒczone zdanie – 1 p. 3.zaopatruje zarodek w tlen dliwymi warunkami zei substancje od˝ywcze wn´trznymi. wahania nastrojów 6... razem – 3 p. razem – 2 p. substancje zapasowe. • szybsze t´tno. za prawid∏owe opisanie 2–3 elementów – 1 p. I1b III 1 a po∏àczenie komórki jajowej i plemnika poczàtkowa cz´Êç jajowodu za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. II 2 c C A za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 10. jàdro komórkowe. 9. • unikanie du˝ych wysi∏ków. jàdro komórkowe. III 1 c D B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. razem – 2 p. za podanie prawid∏owej funkcji – 1 p. dojrzewajàcy p´cherzyk jajnikowy. III 1 a. utrzymuje temperatur´ za prawid∏owe okreÊlenie – 1 p. • gimnastyka i spacery. I1b np: rze˝àczka. za prawid∏owe podanie ich nazwy – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka Oczekiwana odpowiedê Nr zad. umo˝liwia ruchy... 11. hormon zwany testosteronem. schemat budowy m´skiego uk∏adu rozrodczego zaznacza i podpisuje jajniki. odnowa b∏ony Êluzowej macicy faza p∏odnoÊci. rozdra˝nienie Dwa z: • spo˝ywanie wi´kszej iloÊci pokarmów bogatych w witaminy i sk∏adniki mineralne. który powoduje zmiany w organizmie. os∏onka przejrzysta. III 1 a. podzia∏ jednej zap∏odnionej komórki jajowej na dwa zarodki jednoczesne zap∏odnienie i roz. pogrubienie Êcian macicy za ka˝dy element opisu – 1 p. podpis: plemnik za prawid∏owo wykonany schemat – 1 p. c faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.

za podanie prawid∏owego wniosku – 1 p.. I1b podkreÊla: grypa. bakterie. co wynika z siedzàcego trybu ˝ycia i charakteru wykonywanej pracy. Wniosek: Wyeliminowanie jed. 3 podkreÊla 2.. np. razem – 2 p. promieniowanie UV – nowotwory skóry. za prawid∏owe podanie ka˝dego • mycie ràk przed przygoto. razem – 2 p. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. b III 4 c 12. np. Oczekiwana odpowiedê Kryterium punktowania wersja a wersja b wirusy. pierwotniaki razem – 2 p. wywaniem posi∏ku i jedze• u˝ywanie jednorazowych igie∏ niem. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. nego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y leczyç nadciÊnienie t´tnicze i obni˝yç poziom cholesterolu. • spo˝ywanie pokarmów bogatych w w´glowodany i bia∏ka 4. – 1 p. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. . za ka˝de prawid∏owe zalecenie – 1 p. III 1 a III 4 a. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. kajà do organizmu dziecka i zak∏ócajà jego rozwój. c np. c np. razem – 2 p.. III 1 a III 4 b Dotyczà coraz wi´kszej iloÊci ludzi. – choroby zakaêne. III 1 a. d III 4 b.. Sà skutkiem coraz wi´kszych zanieczyszczeƒ Êrodowiska i dzia∏ania szkodliwych czynników na organizm.5 p. 7. 6. • zwi´kszenie iloÊci spo˝ywarazem – 2 p. do transfuzji. 13. I1b 3. II 2 d Âwiatowa Organizacja Zdrowia. ale nie musi. z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca.. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p..Klucz odpowiedzi ab Zdrowie a cywilizacja Nr zad.Zak∏óca prawid∏owy rozwój organizmu. II 1 f II 2 c. zatrucie gronkowcem z∏ocistym za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. promieniowanie UV – nowotwory skóry B C I1b III 4 b. • mycie owoców i warzyw. nego pokarmu.• kontrola krwi przeznaczonej przyk∏adu – 1 p. razem – 2 p. c 2. 5. b Ka˝dej osobie powinna byç podana ta szczepionka. III 1 a III 4 b Szkodliwe substancje przeni. Pacjent mo˝e si´ zaszczepiç przeciwko jakiejÊ chorobie. i strzykawek. bakterie. nerek • zak∏ócanie prawid∏owego rozwoju dzieci i m∏odzie˝y 8. wirusy. angina podkreÊla: salmonelloza. Wy˝ywienia i Rolnictwa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. 11. 4 za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. uk∏adu nerwowego. II 1 d liczba zachorowaƒ spad∏a liczba zachorowaƒ wzros∏a za prawid∏owe wskazanie tendencji – 1 p. np. • za˝ywanie ruchu np. i zak∏ócanie dzia∏ania • uszkodzenie mózgu. • ograniczenie iloÊci spo˝ywanego pokarmu. za prawid∏owe podanie ka˝dego skutku • niszczenie neuronów • powstanie uzale˝nienia. c IV 1 b IV 5 b Wniosek: Wyeliminowanie jednego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y wykluczyç palenie papierosów i obni˝yç poziom cholesterolu. II 1 f II 2 a. 9. I1b podkreÊla 1. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 10. Standard wymagaƒ 1. za ka˝de prawid∏owe po∏àczenie – 0. III 1 a. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. Nauki i Kultury. OÊwiaty. razem – 2 p. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. wàtroby.. pierwotniaki – choroby zakaêne.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful