Testy

5

Testy sprawdzajàce (wersja a i b)

Przedstawione poni˝ej standardy wymagaƒ egzaminacyjnych obejmujà
swym zakresem przedmioty matematyczno-przyrodnicze. Stanowià one
podstaw´ do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego. Zamieszczone
w niniejszym rozdziale testy zosta∏y opracowane z uwzgl´dnieniem tych
standardów. Testy opracowali Iwona Tarnawa-Januszek i Piotr Januszek.

Standard I
Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur
z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym
kszta∏ceniu.
Uczeƒ:
1. stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
a) czyta ze zrozumieniem, na przyk∏ad w podr´cznikach lub w prasie, teksty, w których wyst´pujà
terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze,
b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu
zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska;
2. wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
a) stosuje w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
b) operuje procentami,
c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
d) pos∏uguje si´ jednostkami miar;
3. pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur.

Standard II
Wyszukiwanie i stosowanie informacji.

Testy sprawdzajàce przygotowano wed∏ug standardów
wymagaƒ zalecanych
przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej.

Uczeƒ:
1. wskazuje prawid∏owoÊci w procesach oraz w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
a) wyodr´bnia dane zjawisko z kontekstu,
b) okreÊla warunki jego wyst´powania,
c) opisuje jego przebieg w czasie i przestrzeni,
d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania
zjawisk;
2. pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych;
3. pos∏uguje si´ funkcjami;
4. stosuje zintegrowanà wiedz´ w celu objaÊnienia
zjawisk przyrodniczych:
a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia
cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje
sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie
spo∏ecznym.

Standard IV
Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci
do rozwiàzywania problemów.

Uczeƒ:
1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
a) tekstu,
b) mapy,
c) tabeli,
d) wykresu,
e) rysunku,
f) schematu,
g) fotografii;

Uczeƒ:
1. stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,
b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje i wyniki
doÊwiadczeƒ oraz wyciàga wnioski;

2. operuje informacjà:
a) selekcjonuje,
b) porównuje,
c) analizuje,
d) przetwarza,
e) interpretuje,
f) prezentuje w czytelny sposób,
g) wykorzystuje w praktyce.

3. tworzy modele sytuacji problemowej:
a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji
problemowej,
b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych;

Standard III
Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych,
funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych.

2. analizuje sytuacj´ problemowà:
a) dostrzega i formu∏uje problem,
b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel);

4. tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce
model problemu,
b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu;
5. opracowuje wyniki:
a) ocenia,
b) interpretuje,
c) przedstawia.

59

grupa

a

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ anatomia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

I
1.

2.

3.

4.

II

III

A. uk∏ad narzàdów

B. tkanka

C. narzàd

D. komórka

IV

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
majà zdolnoÊç adaptacji”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej
warstwy zewn´trznej.
PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa roz rod cza

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Witamina D3.
B. W∏os.
C. Melanina.
D. Mleko.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona osob´ nadu˝ywajàcà kàpieli s∏onecznych, ˝e nadmierne opalanie si´
jest szkodliwe. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku odmro˝eƒ III stopnia.
1. Ogrzaç cia∏o poszkodowanego, np. przykryç kocem.
2. Podaç osobie z odmro˝eniami goràce napoje.
3. Podaç osobie z odmro˝eniami alkohol.
4. Odmro˝one koƒczyny w∏o˝yç do letniej wody i powoli podnosiç jej temperatur´.
5. Zawinàç rany banda˝em elastycznym.

(0 –3 p.)

grupa

b

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ fizjologia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

IV
1.

2.

3.

4.

III

II

A. tkanka

B. uk∏ad narzàdów

C. komórka

D. narzàd

I

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
sà rozmieszczone nierównomiernie”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej warstwy po∏o˝onej najg∏´biej.

PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa rogowa

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Paznokieç.
B. ¸ój.
C. Pot.
D. Melanina.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona ostro˝nà osob´, ˝e umiarkowane za˝ywanie kàpieli s∏onecznych jest
korzystne dla zdrowia. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ III stopnia.
1. Sch∏adzanie oparzonego miejsca strumieniem zimnej wody.
2. Na∏o˝enie opatrunku, a potem podejmowanie innych czynnoÊci.
3. Posmarowanie oparzonego miejsca mas∏em.
4. Na∏o˝enie opatrunku os∏onowego po sch∏odzeniu oparzonego miejsca.
5. Zdj´cie wszelkich ozdób, zanim nastàpi obrz´k oparzonej cz´Êci cia∏a.

(0 –3 p.)

.. ......... 6 C...... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.... .... imi´ i nazwisko Test........... które elementy wchodzà w sk∏ad biernego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka....... .. ...... .................. . Zadanie (0 –2 p.... ............ ..................... Staw ∏okciowy......... .......................... ..... .............) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu osiowego........... .... ................ ......... ........ ..... ...................... . .. ........ ......... 1 ...... Ilustracja przedstawia .. A.....) Zaznacz element budowy czynnego aparatu ruchu........) Napisz.. ...... .................. B......... .......... 2 Zadanie (0 –1 p... C..... który masz przed sobà.. .. 4 Zadanie (0 –1 p........grupa a Aparat ruchu .. . ....... ............... .... .) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´...........) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki chrz´stnej............ ... ..... ...... .) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´.. ......... ..... ........ ..... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ... ....... Mi´sieƒ prosty uda. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów..... ..... ........... .... . ................... ......... ........ ........... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ................. ....... ... D........ ......... .................. .... ................. . klasa Zadanie (0 –1 p..... ¸opatka... ....... Mi´sieƒ sercowy........ 3 Zadanie (0 –1 p.. B............ ................ .... .... ............... . ................. A.. 5 Zadanie (0 –1 p... ... . ................... ........ .. ......

.. ......................... 3........ ..... .. . . ................... .................... .......................... ... Zadanie (0 –3 p................ . ..................... . ... ........... B.... ........ ..... ................................................................................................. ................... Istota gàbczasta zaznaczona jest literà .. .........................) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ....... .................................. D ......................................................... ........... ............ ... 8 Zadanie B (0 –3 p.... czy prostownik.................................. ................ .. . ................................ ...... ....... dlaczego d∏ugotrwa∏y lub intensywny wysi∏ek fizyczny mo˝e wywo∏aç bóle mi´Êni....7 Zadanie (0 –2 p.............. ........) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania.................. 1............. oznaczono jà literà 9 C ........ b) Opisz zakres ruchu stawu kulistego... Literà B oznaczono .. ..... ..... czy jest to zginacz....... ............ ........ .................... ............ .... 10 Zadanie (0 –2 p............. 2................................. w których wyst´puje staw zawiasowy..... podpisz je i wykonaj polecenia................. .................. ...) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów..................... A....... .. ...... ......... .. 11 Zadanie (0 –1 p............. ..... Napisz.... ................ ..................... .... ....... .............................. ....... ...................................................) WyjaÊnij........ Rolà okostnej jest A ...... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca.......... ......... ................ .................) Napisz... ................ ............... ....... jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz miedniczna i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad............... ..................................... C... dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji......

......... A........ D...... ............. ........... ........... 4 Zadanie (0 –1 p... który masz przed sobà..... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ... 6 B... ..... ...... ... Âci´gno Achillesa. ............ ........ ................ .... ............. C. A........ ..... ....... ................. . 5 Zadanie (0 –1 p.. ...) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´......grupa b Aparat ruchu .... ...........) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu koƒczyn. ... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów..... ..... ..... . . .. .......... ....... ........................ .......... ... .. Mi´sieƒ prosty brzucha...... ........................) Zaznacz element budowy biernego aparatu ruchu..... ... ......... ........ które elementy wchodzà w sk∏ad czynnego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka..... ... ...................... ................. ... . Mi´sieƒ sercowy......... ...... ........... .. ............... ....................... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ....... . ....... ... 3 Zadanie (0 –1 p.. . ................ (0 –2 p..................... Test.. .............. . B. ... ..... ....) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki kostnej.. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... Mostek............. 1 imi´ i nazwisko ....... Zadanie klasa (0 –1 p........ Zadanie C.... ........ . .....) Napisz..... ................... ........ ........) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´....... ... Ilustracja przedstawia ... ..................................... ................. ...... ................... 2 Zadanie (0 –1 p........ .... ... ..

................. ....... ...... ............ .......... ... ................ ........ ..... . ..................... .................. . czy jest to zginacz............................. ............. ... .. .... . . ........ ......... ......... .... oznaczono go literà ........... ... .... ............) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów.. ........... ............................ ......... ........................................ ........... ..... .............. .......... .... ................ ................... .......... Napisz... ...... ..........) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania... ....... ......................................................... ...... .... . ....... ... Tkanka chrz´stna zaznaczona jest literà 3.... .... ... dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji...... . ....... 9 A .........) WyjaÊnij......................................... ...... .... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca.. 8 Zadanie B (0 –3 p...................... . .. ..... C... podpisz je i wykonaj polecenia.......... ..................................) Napisz..................................... Zadanie (0 –3 p.. gdy jest mu zimno...... ...... ..7 Zadanie (0 –2 p.................. ...................) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ. ........... ... ... . ........... .......... B........... Rolà szpiku kostnego jest ........................ ... 2... ................. w których wyst´puje staw kulisty... ............... 11 Zadanie (0 –1 p.. czy prostownik. A........ ........ ............... Literà D oznaczono .. ........................... C 1. ................. .. ...... dlaczego cz∏owiek ma dreszcze.......................... b) Opisz zakres ruchu stawu obrotowego... ................................... ............ 10 Zadanie (0 –2 p..... ............ ... . jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz barkowa i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad.......... .... ....... ......... D . .................... ............

... Stanowià materia∏ zapasowy...... ......) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek............ .. .............. ................. Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek....................... . ...... ............... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów......... 2..) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P............... ... Z 1 g cukru uzyskujemy 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci t∏uszczu... .......... ... dlaczego pokarmy pochodzenia roÊlinnego zaliczamy do niepe∏nowartoÊciowych.............. ....... .) Napisz...... .. 4. ....) Sformu∏uj problem badawczy do poni˝szego doÊwiadczenia.... ... ni˝ potrzebuje.......... .. .. ........... ... ... .. a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.. ............ ........................ ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko........... ..................... który masz przed sobà............... ... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi...... ... .......... ˝e t∏uszcze s∏usznie okreÊla si´ jako zwiàzki wysokoenergetyczne.... ..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... imi´ i nazwisko Test....... ..... Wchodzà w sk∏ad b∏on komórkowych.. Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz....................... ........ mo˝e je magazynowaç w wàtrobie....... która emulguje t∏uszcze? . .... .. 4 Zadanie (0 –1 p.. Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu........ ........ .......... b) Gdzie jest wytwarzana substancja.. 1 ....... ....... .... ........... i odpowiedz na poni˝sze pytania...... .... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu... ..) Uzasadnij..... .. .. 3...grupa a Uk∏ad pokarmowy ..... .... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu......) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´................ ....... ...... .. czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki........... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka............... . . . .. Zadanie (0 –2 p... ........ 3 Zadanie (0 –3 p. 1.. ........ ... W wynikach zanotowa∏.. . a) W którym miejscu uk∏adu pokarmowego zachodzi proces emulgacji? ˝ó∏ç 6 .. ........ klasa Zadanie (0 –2 p. .. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty. 2 Zadanie (0 –1 p................... 5 Zadanie (0 –1 p....... ˝ó∏ç ˝ó ∏ç .......... ............. ... ............

.... .......... ............. ....... ... ...... .. . 6 ..... ..... ..... ............ .... . ........ ........ ........................ .... .. .... 9 Zadanie (0 –3 p........ ................ .. . ... ....... ..... ... .. Potrzebne b´dà: nasienie orzecha w∏oskiego. ... ....... .. ..... .. ..... ... ......... .. . ...... .. ..... ...... ........... .... ..... .. jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”.. ......... ....... ..... . ....... ............ .. ... 2 3 ..... ............ ............ ...... ... .. ................. ...... ...... ..... ....... ... . .. .. . ................ ..... ..... ... ...... ...... .. .. .. ...... .... .. ... ................ . . .......... ............. .......... ........... Napisz...... . . ... ....... ....... ... .... . ...................... Wniosek: . .... ..... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru..... .............. ... .... ... ....... ......................... . a nasiona zawierajà nieznaczne.. .. 4 .. ........ ... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu. .. .... . ................. .. ...... ..... 8 Zadanie (0 –1 p. ... .7 Zadanie (0 –5 p. . ... . ........... ................ ..... .................. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu..... . .. .......... t∏uczek lub drewniany klocek. ........ .......................... .. .. .. . papierowa serwetka............... .................... które wyka˝e......... ..... .... ...... ...... .. . ........ .. .......... ...... ... . ..... . ........... .......... ........ .. ...... ................. .. . ................ .... . ... ................... ... ....) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia....... ............. .. . . .................. . .. .................... ... ..... Wykonanie: . .......... ................ .. ........... .. ............ w których zachodzi trawienie cukrów.......... .. ..... .... ........................... .......... ................... .... ....... ..... ..... . .. ...... . .. ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od wieku cz∏owieka. ............. X b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego..................... . ............... ... .... .... .. zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu..........) Uzasadnij......... ............. ... .. .... .............. ... . ........ .. ................ .... . .. ............. ............. ...... .. ........... Problem badawczy: Czy nasiona orzecha w∏oskiego i fasoli zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ...... ... .... .. ............................ . .... ...... ......... ............ .. ... .. ...... . ..... ............ ........... . ....... ..... 11 Zadanie 5 (0 –1 p.... .................... .......... Jest to witamina rozpuszczalna w t∏uszczach.. .......... ... .. ... .... . ... ... . . ........ .. .... . .................. . ........... .. ... jajach i maÊle.... ...... . ...... .. 10 Zadanie (0 –3 p.. Bierze udzia∏ mi´dzy innymi w procesie widzenia... .... . . .. .......... . ......................... której dotyczy opis... .. .. ................ ................... . ........... 1 a) Napisz.... . ......... .......... . .. .......... ...... . .. .. . ..... ... .. ............ .......................... Wyniki: ............ .............. .. . ...... ..... ............ ........... ........... . nasienie fasoli... . ........... .. ............. ...... ...) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia... ........... ......... ..... .. ...... .................. .. .) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do makroelementów..... ............... .. Wyst´puje w ˝ó∏tych owocach i warzywach oraz w tranie.......................... .....) Rozpoznaj witamin´..... ...... .. . .....

) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek...... 4 Zadanie (0 –1 p.....................) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´..................................................... ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko.. klasa Zadanie (0 –2 p..................) Uzasadnij...................... czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki... imi´ i nazwisko Test...................................................... 2 Zadanie (0 –1 p..grupa b Uk∏ad pokarmowy .................................................. Mogà przyspieszaç przebieg reakcji chemicznych.. 2............. 5 Zadanie (0 –1 p....) Napisz....................... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów..... ˝ó∏ç 6 b) Jaki jest cel rozbijania t∏uszczów na mniejsze kulki? .................... W wynikach zanotowa∏...... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka.. Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek....... który masz przed sobà......... ....... 4.......... i odpowiedz na poni˝sze pytania..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................... a) Jak nazywa si´ gruczo∏. 1............................... który wytwarza substancj´ emulgujàcà t∏uszcze? . Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu....... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ............................) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P...................... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu............ 3 Zadanie (0 –3 p..... Zadanie (0 –2 p........................... Stanowià materia∏ zapasowy... 3... 1 ............. ni˝ potrzebuje.... . Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz......... Z 1 g t∏uszczu uzyskujemy 2 razy mniej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukru........................ ........... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu............ mo˝e je magazynowaç w wàtrobie..................... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty.............. ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ............) Sformu∏uj hipotez´ do poni˝szego doÊwiadczenia... ˝e woda jest jednà z najwa˝niejszych substancji wyst´pujàcych w organizmie cz∏owieka. dlaczego pokarmy pochodzenia zwierz´cego zaliczamy do pe∏nowartoÊciowych.......................................

Wniosek: ................ Problem badawczy: Czy nasiona rzepaku i bobu zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ....... ....... .......... . ... ............... . ........ . ....... ........) Uzasadnij........... ... . ......... .. ...................... .. której dotyczy opis.......... ... . .......... ..... ......... ......... .. ........ . . . ... ...... ......) Rozpoznaj witamin´. . . . ................ .. ...... ........ .. ..... . zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu..... a nasiona zawierajà nieznaczne.... ...... ...... .... .. .. ... .... .. ...... ......... . ..................... .. .. ...... ............ .. ........... ..... . ...... .................. .... . ......... .... ... ............. .... ..... .... ..... .. . Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie.... ........ ........ ........ ...... ........... ..... .... ..................... .. ........ .... ....... ... . . .... . ... . .... . ... ... ... ......................................... .......... ... .......... .. ............. .. ................. ..... ................ ......... ... .......... .......... . ........... ......... ....... ... . . ... ........... .. ........ .......... . . ...... 6 5 ... .......... ... ............. .. .................... .... .. .............. Pobudza wytwarzanie erytrocytów... . . ..... ............ ................... ... ..... . .. .. .................. .... ..... ...... ..... ... ...... ................ ..... ............ . ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu............... ........... . ....... .. ....... które wyka˝e... ... . ......... 2 3 ..... t∏uczek lub drewniany klocek.............. .... . nasienie bobu........ .... ............. ........................ ... ... ............. ... ...... .. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.. ...... ....... .... ........... ... ..... .. . .... ..) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do mikroelementów.............. .. ... ....... ... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od stanu zdrowia cz∏owieka........ ....... ...... .. ........ . ...... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru. Potrzebne b´dà: nasiona rzepaku....... .............. ....... .... . ..... .......... ............... ....... ... ....... Wyst´puje w liÊciastych warzywach oraz w dro˝d˝ach i wàtrobie................. .. 11 Zadanie (0 –1 p.) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia.. . .. ..) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia............. . ........ .. ... .... ..... .. .. ........... ... .. . ...... ......... . ...... ....... ................. ........... . 9 Zadanie (0 –3 p..... ....... Wykonanie: .......... ....... ................................... . ... ..... ... ...... .... ............. . .... . ... .......... ..... 4 b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego....... .... . ... ........... ......... ........... . .. ..... .... ..... ..... . .. ..................... ...... .......... .. . .............. .... .. ... . ...... . .... ...... ............. .. ..... ...... .............. w których zachodzi trawienie bia∏ek.. ..................... Napisz............ .. .. ...... .. ........ papierowa serwetka............. .. .......... .. . ........ ......... ... .......... .. 8 Zadanie (0 –1 p.. Wyniki: .. ......... jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”.......... ..... ..... .. ... .. .. ..................................... .......7 Zadanie (0 –5 p..... ..... . .... ............... . . ......... ...... ............. .. ...... ............ .... ............. ....... ............ X ........... .... ......... 10 Zadanie (0 –3 p.... . ......... 1 a) Napisz. ..... .. ..

..... imi´ i nazwisko Test......................... C.............................grupa a Uk∏ad krà˝enia ................................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.................... wiedzàc................. IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa 3.............. Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): ............................................ ............) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego.................................................... A..............................................5–5 milionów krwinki bia∏e Funk cja transport tlenu do tkanek 4....... które bada∏a w stanie spoczynku?”.................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................................................................................ D......................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego.................... który masz przed sobà..............5–11 tysi´cy 150–450 tysi´cy 2 Zadanie (0 –4 p........................................................................................ 3 Zadanie (0 –1 p..................................... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego........................ klasa Zadanie (0 –3 p.............................) Uzupe∏nij tabel´......... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie................... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania........................... .................................................. Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): ............................................ 1 ....... ............................................................................................................. Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ........................................ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty........................................ B....................................................................................... ............ Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): .......................................................................

................................................. ................................................................................ niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych............................................ ....... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 3– ............................................................................................. .......... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p...........................................................) Uzasadnij............. Zadaniem uk∏adu ch∏onnego jest A.............) 1 Korzystajàc ze schematu............................................................................................................ osocze.... naczynia limfatyczne.................... C................ c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu du˝ym....) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwawieniem a krwotokiem.................... ..................................................................................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce od˝ywiania si´............................ 5 Zadanie (0 –3 p.......... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg ma∏y................................. migda∏ki....................................................................................................................................................... wykonaj polecenia............................................................. • ................. 2– . w´z∏y ch∏onne....... 6 • ..........................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.. • ............................................................................................................................................ serce......... ...... ˝y∏y........ ...................... p∏ytki krwi...............................................................................................4 Zadanie (0 –5 p... wydalanie nadmiaru wody.................................................................... D............. Êledziona.............................................................................. 3 ................ przekazywanie impulsów nerwowych..... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego.......... B.............................................. 7 Zadanie (0 –1 p.................. 9 Zadanie (0 –2 p.......... erytrocyty..................... B D . ˝e AIDS powoduje bezbronnoÊç organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych............................................. wàtroba.................) PodkreÊl elementy budowy uk∏adu limfatycznego........................................................................................... Rozpocznij od odpowiedniej komory serca........... Zadanie (0 –2 p..... A– .................................................................................................................. aorta.......................................................... t´tnice........ transport gazów oddechowych. ......................... grasica............ ........... .

....) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego..................................... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa Funk cja 3..........................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego........... C.............................. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê................................................................... Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): ................ Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ................ Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania.................... ....... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ...... imi´ i nazwisko Test......... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ...............grupa b Uk∏ad krà˝enia ......... którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie................................................................. klasa Zadanie (0 –3 p.............. wiedzàc.............................................................................................................................................................. D...................................................................... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego................................ 3 Zadanie (0 –1 p........................................5–11 tysi´cy p∏ytki krwi 2 niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych 150–450 tysi´cy Zadanie (0 –4 p................................ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty................5–5 milionów 4................................ A.................................................................. ................................................................ B......... 1 ................ Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): ....................................................................................................................................................................................) Uzupe∏nij tabel´.............................. które bada∏a w stanie spoczynku?”................................. .............. który masz przed sobà. ..........................

...................... • ......................................................) PodkreÊl elementy dotyczàce budowy uk∏adu krwionoÊnego........................................ ........................................ 5 Zadanie (0 –3 p..... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 1– ........... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego................ wàtroba........................................................................................................................................................ D............................................................................................... ......................................................... leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p................... 7 Zadanie (0 –1 p......................... p∏ytki krwi.. • ......................................... usuwanie z komórek zb´dnych substancji.............. ......................................... usuwanie z komórek nadmiaru wody. osocze.................. ............... naczynia limfatyczne.............................................................................. transport gazów oddechowych.............. grasica.......................................4 Zadanie (0 –5 p.................... C– ..................................................................... 3 .......... Zadanie (0 –2 p....... serce................ 9 Zadanie (0 –2 p.....................................................................) 1 Korzystajàc ze schematu.................... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych................................. migda∏ki............. ........................ B– ..... ........................................................ ˝y∏y....................... t´tnice......... .................. C..............................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce ruchu i wysi∏ku fizycznego........) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwotokiem ˝ylnym a t´tniczym.......................................................... Zadaniem uk∏adu limfatycznego nie jest A................................ B D ....... erytrocyty.................................................................. Êledziona.............. w´z∏y ch∏onne................................. c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu ma∏ym....... B.....) Uzasadnij....................................................................................... ........... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg du˝y...................... 6 • .................................................... wykonaj polecenia..................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania. aorta.................... ............................................................... ˝e HIV prowadzi do bezbronnoÊci organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych............................................................................................................................................ Rozpocznij od odpowiedniej komory serca.......................................................

........... 2– ... (0 –1 p........... syntezie................ C............................. B......................... 3 • ......... 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p.................................................................................. 1 2 3 Zadanie (0 –2 p................................ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A....... ............................ na czym polega wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià. D........ dyfuzji..... gard∏o.. 1 Zadanie klasa (0 –3 p.....................................................................) Napisz..................................................grupa a Uk∏ad oddechowy ........ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów...... zamaluj wiersz opisujàcy wdech.. Zadanie (0 –1 p.... osmozie..................................................................) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc........ j´zyk.......................) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi.........................) ....... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ...... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A...................... 4 Zadanie (0 –1 p...................... ............. B.....................................) Wypisz dwie funkcje dróg oddechowych.............. utlenianiu................... który masz przed sobà........... 3– . 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania................................. tchawica.......... D.............................. imi´ i nazwisko Test..................... C.. 2 ..... krtaƒ............... • .......................................................... 1– ..........) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.............

............ powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz problem badawczy do doÊwiadczenia oraz wniosek. Para A i Y..............) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany........... Wniosek: ............ zaczà∏ biec......... Problem badawczy: ........................ Wyniki: Woda wapienna............. Ilustracja B. Hipoteza: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka jest dwutlenek w´gla.................................. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka..... przez którà przep∏ywa∏o powietrze wydychane zm´tnia∏a........ A... Para A i X... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu...............) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli..... naczynie krwionoÊne X<Y X>Y p´cherzyk p∏ucny W>Z W<Z X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p.......... Para B i X................. który po 10-minutowym spacerze........ Przy zale˝noÊciach... ....7 Zadanie (0 –2 p........ Para B i Y........) Przeprowadzono doÊwiadczenie..... Zadanie C................ Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A................. Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia.......... D.................... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”.. polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka.... (0 –2 p... 9 B................................

.............. dyfuzji.....grupa b Uk∏ad oddechowy ......... ..................... B................. C............................................................. D........................... 3 • ............ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê....) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania......... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A.......................................... 2 ........ C.. Zadanie (0 –1 p........... 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p........................................ osmozie............................................... (0 –1 p..) Napisz......... syntezie... 2– ... ............ ˝e w drogach oddechowych powietrze jest nawil˝ane i oczyszczane...... co powoduje.................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów.. na czym polega wymiana gazowa mi´dzy p´cherzykami p∏ucnymi a krwià................................................ B....................) Napisz................................ 1 Zadanie klasa (0 –3 p...... tchawica................) ......................) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc........ j´zyk........... który masz przed sobà.. utlenianiu....................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.......... Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A.............) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi..................... 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..................... D.. gard∏o............................... 3– ......... 1 2 3 Zadanie (0 –2 p......... 4 Zadanie (0 –1 p... krtaƒ............... zamaluj wiersz opisujàcy wydech......................... imi´ i nazwisko Test.......... 1– ..................... • ............................

7 Zadanie (0 –2 p.........) Przeprowadzono doÊwiadczenie....................................) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany........ Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A............................ Ilustracja B........................ który po 10-minutowym spacerze.. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka... Wyniki: ........................ zaczà∏ biec..................... Zadanie D....... ........................... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”................... A.. (0 –2 p.. naczynie krwionoÊne W<Z W>Z p´cherzyk p∏ucny X>Y X<Y X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p...... Przy zale˝noÊciach.) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli.................... Para B i X................. Para A i X... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu...... C.... 9 B.......... Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia...... Wniosek: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla.................. Problem badawczy: Czy w wydychanym powietrzu znajduje si´ dwutlenek w´gla? Hipoteza: . Para A i Y. Para B i Y........... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka. powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz hipotez´ oraz wyniki doÊwiadczenia..................

. Kanalik nerkowy.... zaznacz par´ narzàdów.... 2...... Mocznik. która zawiera dane dotyczàce krwi.. Narzàdy A i D... A...... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydalanego moczu maleje wraz ze wzrostem temperatury otoczenia. 3... nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem.grupa a Uk∏ad wydalniczy .. D. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ.. Narzàdy A i C. D. którego dotyczy poni˝szy opis. który masz przed sobà...) B Korzystajàc ze schematu. A.. imi´ i nazwisko Test. Narzàdy A i B. C. C A D 2 Zadanie (0 –3 p.1 0 sole mineralne 0....) . 3 Zadanie (0 –2 p. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego...) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje. St´˝enie procentowe substancji Substancje 5 A B woda 92 95 bia∏ko 7 0 glukoza 0... B. K∏´buszek nerkowy. (0 –1 p. klasa (0 –1 p. 4 Zadanie (0 –1 p.. Narzàdy B i C...03 2 Zadanie Zaznacz narzàd.6 mocznik 0..... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydalanego moczu od temperatury otoczenia.. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki.. 4... Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca....... Moczowód. P´cherz moczowy. C.) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu.. Zamaluj kolumn´...37 0...... 1... gruczo∏y potowe i nerki. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy.. Jest to narzàd o elastycznych Êcianach zbudowany z tkanki mi´Êniowej g∏adkiej. 1 Zadanie . B... Przy jego ujÊciu znajduje si´ mi´sieƒ zwany zwieraczem....

.................. gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i mocznik.............................................................. co uniemo˝liwia ........ przyjmujàc jako kryterium g´stoÊç moczu...............................................................................................035 g/cm3.) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym... wyprowadzajàcego..........) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania............ ........ Êwiadczàce o ich chorobie.......) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze.......... w sposób uproszczony............ 9 Zadanie (0 –2 p........................................................................................ 7 • .......... waha si´ od 1......... Naczynie doprowadzajàce krew do k∏´buszka nerkowego jest w´˝sze od naczynia ..................................6 Zadanie (0 –2 p............................. • ............................ (0 –1 p.001 do 1......... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy........................... bia∏ych i cukru............... przezroczysty – + – – + jest w moczu......) ................ które pozwolà ustrzec si´ kamicy nerkowej......... – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.................... Sk∏adnikami moczu sà: woda.................................................... kwas moczowy....... sole w postaci chlorków.... mocznik.............. czyli masa w∏aÊciwa......... Brak w nim krwinek czerwonych............................. dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj erytrocyty................ Zadanie (0 –3 p.................. przezroczysty + – + – III kwaÊny 1034 ˝ó∏ty............. ....................... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do kanalików..... Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu......) Podaj dwa zalecenia................ G´stoÊç moczu.................................................. Powoduje to zwi´kszenie ciÊnienia krwi......... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe...... Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1029 jasno ˝ó∏ty........... kreatynina........... 8 Zadanie (0 –1 p............ które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów. siarczanów i fosforanów....................... przezroczysty – – – – II kwaÊny 1001 ciemno˝ó∏ty................. przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka.

..) 2 Korzystajàc ze schematu...03 sole mineralne mocznik 5 Zadanie Zaznacz narzàd. 2.. 4. których skurcze wspomagajà przep∏yw moczu..... Moczowód... ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydzielanego potu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury otoczenia.. Uchodzi z miedniczki nerkowej... Narzàdy 2 i 4. który masz przed sobà... Zamaluj kolumn´... imi´ i nazwisko Test. 1 Zadanie ....37 2 0. 3 1 4 2 Zadanie (0 –3 p.... C. C. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.6 0.. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ. D...) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu. K∏´buszek nerkowy.....) .... Jego Êciany sà zbudowane z mi´Êni g∏adkich. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. St´˝enie procentowe substancji Substancje A B woda 95 92 bia∏ko 0 7 glukoza 0 0.. Kanalik nerkowy. D. A.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje.... gruczo∏y potowe i nerki.... nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego.... 4 Zadanie (0 –1 p. 3... która zawiera dane dotyczàce krwi.. Narzàdy 1 i 3.. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem. Mocznik.. 3 Zadanie (0 –2 p..) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydzielanego potu od temperatury otoczenia.... którego dotyczy poni˝szy opis. B... zaznacz par´ narzàdów. B. (0 –1 p. klasa (0 –1 p.. Narzàdy 1 i 4...1 0. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy. Narzàdy 1 i 2.. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca. 1. P´cherz moczowy. A....grupa b Uk∏ad wydalniczy .. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki.....

.... Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu...............6 Zadanie (0 –2 p............... G´stoÊç moczu...... Zadanie (0 –3 p.................................................................. 7 • ......... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do moczowodu. .................................................. przezroczysty – + – – + jest w moczu................... Êwiadczàce o ich chorobie...................) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym........) ............... 8 Zadanie (0 –1 p................................................................................................................... sole w postaci chlorków..... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe.....................) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze........... • ....................................................... kreatynina. przezroczysty + – + – II kwaÊny 1029 ciemno˝ó∏ty............ siarczanów i fosforanów.........001 do 1............ ......................... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy.) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania........................... (0 –1 p.. przezroczysty – – – – III kwaÊny 1003 ˝ó∏ty................ bia∏ych i cukru..................................... mocznik............ 9 Zadanie (0 –2 p. Brak w nim krwinek czerwonych....... Powoduje to zmniejszenie ciÊnienia krwi................................ Naczynie doprowadzajàce krew do kanalika nerkowego jest szersze od naczynia ....035 g/cm3... ................... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj szkodliwe substancje..) Podaj dwie przyczyny kamicy nerkowej............. waha si´ od 1..... przyjmujàc jako kryterium st´˝enie mocznika.............................. co umo˝liwia przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka................. gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i glukoza..... czyli masa w∏aÊciwa.................. Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1036 jasno ˝ó∏ty............................................ które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów................... wyprowadzajàcego........ Sk∏adnikami moczu sà: woda......... kwas moczowy..... w sposób uproszczony................................................................. – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym.........

............. klasa Zadanie (0 –1 p........ 4...................... 2 Zadanie (0 –2 p............................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..... Odbiera bodêce ze Êrodowiska zewn´trznego.. Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych...... ............................. 3 ... ............... budujàcych obwodowy uk∏ad nerwowy..................................... imi´ i nazwisko Test............................................. 1 ........... • ........................................ ..........................................................grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna ............................................... Zadanie (0 –1 p............................................ sk∏ada si´ z 12 zadaƒ...................) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia..............................................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu. b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu.... a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji...................................... który masz przed sobà....... .........................) Wypisz dwa g∏ówne rodzaje nerwów.......................................... • ........................... 2. wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B.......... 3........................................... A. .......................) WyjaÊnij................. 5 Zadanie (0 –2 p.......... Dostarcza tlen do ka˝dej komórki cia∏a.. czym jest synapsa.................................) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego..... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych....................................................................................) Opisz funkcje oÊrodkowego uk∏adu nerwowego..................... ................................ 6 Zadanie (0 –2 p...................... 1................................ ..... ............................. ........... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty........ czyli neuronów........... B........... 4 Zadanie (0 –2 p.............

.......... opony rdzenia kr´gowego.............. ............. ... ............................. ... ..... ....... jàdra Za powstawanie m´skich cech p∏ciowych odpowiada wydzielany do krwi przez gruczo∏y zwane ........................................... .............................. ...... .......... .. a oznaczone na schemacie numerem 5........ ...... która obni˝a poziom glukozy we krwi. nerwy czaszkowe. co mo˝e byç przyczynà depresji i jakie sà jej objawy................. ............ pó∏kule mózgowe................ ................................... . gdy cz∏owiek przez d∏u˝szy czas nie b´dzie jad∏ mimo uczucia g∏odu.............. nerwy rdzeniowe.......... D..... testosteron... ....... 11 Zadanie (0 –1 p....... .) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............ Nadnercze.................. . 3 4 wydziela do krwi ...... ...................... B – cia∏o modzelowate. ... ..... .................. Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ..... .......... .... ............ .................................... ....... Za odbieranie bodêców wzrokowych i przekazywanie ich do mózgowia odpowiadajà A.. za co odpowiada mó˝d˝ek........ .......... ............. 10 Zadanie 1 (0 –4 p........... ................ ...... ............. ....... adrenalina................ jaki proces zajdzie w trzustce.. .. ...... ... ....... ..... ..... ......... .. .......... ................. ....... ....................... ........................... 12 Zadanie (0 –2 p.............. 8 Zadanie (0 –1 p........... ..... ........... ......... 5 Numerem 1 oznaczony jest gruczo∏ dokrewny o nazwie ..... ................. ......... produkuje . ........... ...) Napisz..... ............... 2 insulina.. .. C............ .......... ................. ............. ........ ..........) Na ilustracji zaznacz literami: A – mózg........ ..... ................ ............ ..... ..........7 Zadanie (0 –3 p.... .......) WyjaÊnij..... ..) Napisz.............. przysadka mózgowa...... C – wzgórze...................... 9 Zadanie (0 –1 p................................... uzupe∏nij zdania.. która mi´dzy innymi przyspiesza prac´ serca.............. . B........................................... oznaczone numerem . Gruczo∏ dokrewny numer ........) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç....... ..

............... który masz przed sobà..) Wypisz dwa g∏ówne elementy budowy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego.......... A..... ........................... ........................................................................................... ............. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty..............................) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.............................................................................................................................. 2..... 1............ klasa Zadanie (0 –1 p....... B..................... 3 ................................... Odprowadza dwutlenek w´gla z ka˝dej komórki cia∏a.. 4 Zadanie (0 –2 p...... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych............................... sk∏ada si´ z 12 zadaƒ............................ b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu.... Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych. wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B................................ 1 ...... 5 Zadanie (0 –2 p........ imi´ i nazwisko Test........... 4..... .................. .............) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia............................. a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji................................................. czyli neuronów.....................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu................ 2 Zadanie (0 –2 p......... ........... czym jest impuls nerwowy................. ........................................ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê..........................) Opisz funkcje obwodowego uk∏adu nerwowego................................................. .............................grupa b Regulacja nerwowo-hormonalna .............. 6 Zadanie (0 –2 p.................................. • ................ ......................... • ...............) WyjaÊnij... 3......................................... Zadanie (0 –1 p.... Wywo∏uje reakcje organizmu na bodêce wewn´trzne................

... . ........... ................ .................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.. C.. rdzeƒ kr´gowy........ ....... .. a oznaczone na schemacie numerem 5......... C – pieƒ mózgu....... .......... ...... .............. ..... .... ....... Numerem 1 oznaczona jest 5 . .. .................. .... .. ......... .. ... .... ............ ......... .... który powoduje podniesienie poziomu glukozy we krwi..... ..) Napisz. .......................... wydzielane do krwi 4 przez gruczo∏y zwane ... ........ .. B – mó˝d˝ek.... ....... ..... .............. ..... mózgowie........ .. 12 Zadanie (0 –2 p................................... . ....... ....... ..) Napisz.... .. .. .. .............. ....... ......... .................. D.... ...... odruch warunkowy.. ............. Za powstawanie ˝eƒskich 3 cech p∏ciowych odpowiadajà ..... jaki proces zajdzie w trzustce po zjedzeniu przez cz∏owieka obfitego posi∏ku............ . . ........................................................ ........ Za przewodzenie impulsów nerwowych z ró˝nych cz´Êci cia∏a do mózgowia i z powrotem odpowiada A..... .............. ......... która mi´dzy innymi podnosi ciÊnienie krwi.. ........... uzupe∏nij zdania. jajniki... .. B............. cia∏o modzelowate.. estrogeny. .............................. ... ..................... .. ................. ..... ... ...................... .......................) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç.. ..... 9 Zadanie (0 –1 p....... .............. 11 Zadanie (0 –1 p.. Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem . adrenalina. produkuje ............. .. ..... 8 Zadanie (0 –1 p. ...... wydziela do krwi ............................ .. glukagon Nadnercze.......................... . ... ......... ... .............. .................... ..... 2 przysadka mózgowa. oznaczone numerem ....................... . ... .................. .... ..... ............ .... ..... .. . 10 Zadanie 1 (0 –4 p... ...... .........................) WyjaÊnij.... ...... ..... ......... ....... ..... co mo˝e byç przyczynà nerwicy i jakie sà jej objawy..... ............... ................................ Gruczo∏ dokrewny numer ..... .7 Zadanie (0 –3 p..... .. ..........) Na ilustracji zaznacz literami: A – kor´ mózgowà........... jakà funkcj´ pe∏ni wzgórze....... . .....

.) Napisz...... Adaptacja oka to zmiana szerokoÊci êrenicy pod wp∏ywem Êwiat∏a............. . ....) WyjaÊnij....... ..................... ............ ... gdzie nie ma komórek Êwiat∏oczu∏ych. Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach........ .. . ....... ... C.................... To jedyne miejsce na siatkówce.. D... 5 Zadanie (0 –2 p.......... èrenica i t´czówka.... .. ........ jakie funkcje pe∏nià powieki.) ... .. ......... .. 1 ..... ... .... ....) Napisz... . .. 3 Zadanie (0 –4 p....... .. ........... ... ...... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis.. ....) Uzupe∏nij schemat budowy oka.... Gruczo∏ ∏zowy i spojówka.... .... ................ W tym miejscu nerw wzrokowy wychodzi z ga∏ki ocznej..... ..... ....... ...... . ..... ......... imi´ i nazwisko Test..... ... .... . .. .......... ....... .... .......... ........... .. B.. . a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F....... ............) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka... ...... ... ... . ............. .. ... (0 –2 p....... .. . ....... ............ ..... ...... ...... ... ............................... ...... ....... .. ...... 4 Zadanie (0 –1 p... dlaczego widzimy ka˝dà rzecz takà... klasa Zadanie (0 –1 p... ........ . .. ........ ........ ...... ..grupa a Narzàdy zmys∏ów ...... ........................... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P................. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... . ................. ..... który masz przed sobà. ....... . .... . jaka jest w rzeczywistoÊci..... .. .. . ...... ... .......... ... Twardówka i siatkówka....... .. ................ .. .. 2 Zadanie (0 –2 p..... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów............. . .................. Czopki znajdujàce si´ w siatkówce wykazujà wra˝liwoÊç na ruch i nat´˝enie Êwiat∏a............. wpisujàc nazwy wskazanych elementów........ ..... ........ mimo ˝e w oku powstaje obraz odwrócony i pomniejszony... ... Âlimak i strzemiàczko.... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ... .. .......... ...... A. .. ....... ...... . Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka..... ....

............................. B..) Wymieƒ trzy rodzaje receptorów skóry.......... B................................... P∏ywanie w basenie z podgrzewanà wodà................... A...............) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz narzàd zmys∏u równowagi oraz oznacz literami: a – m∏oteczek...................................... ...................... C........................ Przyczynà jaskry jest A.. C........ D.. jakie dwie w∏aÊciwoÊci bry∏y lodu mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku... ..................... 12 Zadanie (0 –3 p.................. • .................... po usuni´ciu soczewki korygujàcej.................................... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu................ zaka˝enie bakteriami wnikajàcymi pod powieki............................) Napisz.............. b – b∏on´ b´benkowà........ d∏ugotrwa∏e wpatrywanie si´ w jeden punkt.......... • .............................................. • ...... 14 Zadanie (0 –2 p............................................ Wyst´powanie w Êwietle silnych reflektorów scenicznych.) Napisz....... • ............................ D∏ugotrwa∏e przebywanie na silnym mrozie bez r´kawiczek........) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny oczu............................... 10 Zadanie (0 –1 p.....) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania... ................ • ..... 8 Zadanie (0 –1 p................................................................................... zbyt du˝e nat´˝enie Êwiat∏a wpadajàcego do oka. • ............. ......................) Opisz rol´ Êlimaka znajdujàcego si´ w uchu wewn´trznym......................... zbyt wysokie ciÊnienie p∏ynu w ga∏ce ocznej.... D... 11 Zadanie (0 –2 p.......................) Zaznacz sytuacj´............................................................................... WejÊcie do zadymionego pomieszczenia.. jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych................. 13 Zadanie (0 –1 p... c – tràbk´ s∏uchowà....................................7 Zadanie (0 –4 p... • ................... 9 Zadanie (0 –2 p..................

...... ..... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P..... B. A........ Âlimak i strzemiàczko.....) Napisz. klasa Zadanie (0 –1 p........ 3 Zadanie (0 –4 p... 4 Zadanie (0 –1 p............. W czopkach i pr´cikach nast´puje przetworzenie bodêców Êwietlnych na impulsy nerwowe.............. ........................... jakie funkcje pe∏nià ∏zy..... Mo˝e mieç ró˝ne kolory............................................................... D........... 2 Zadanie (0 –2 p............................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......................................... 1 ................ dlaczego widzimy w trójwymiarze............................. mimo ˝e na siatkówce ka˝dego oka powstaje obraz dwuwymiarowy (p∏aski)................. C................... .........) Uzupe∏nij schemat budowy oka................................................... èrenica i t´czówka..... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów..................... 5 Zadanie (0 –2 p... przez który do oka dostaje si´ wiàzka Êwiat∏a................ sk∏ada si´ z 14 zadaƒ.grupa b Narzàdy zmys∏ów .. Twardówka i siatkówka........................................... który masz przed sobà.... Gruczo∏ ∏zowy i spojówka... ......................................... ....... wpisujàc nazwy wskazanych elementów.. którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis............. Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach................................) .......) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka..................... ........... Cia∏o szkliste powoduje powstawanie na siatkówce pomniejszonego obrazu....... (0 –2 p........................) Napisz...................... imi´ i nazwisko Test... ........................ Ma kszta∏t pierÊcienia i otacza otwór......................... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.................. ....................................) WyjaÊnij.................. Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka.

... ... • .. • .........................................) Wymieƒ trzy rodzaje bodêców odbieranych przez receptory skóry..................... .. oraz oznacz literami: a – strzemiàczko................... 10 Zadanie (0 –1 p..............) Opisz rol´ kana∏ów pó∏kolistych znajdujàcych si´ w uchu wewn´trznym................................ b – kana∏y pó∏koliste............................ zaka˝enie wirusami atakujàcymi spojówki............) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz element ucha wewn´trznego................ ............7 Zadanie (0 –4 p....................... WejÊcie do gara˝u pe∏nego spalin samochodowych.......... • ................................................................................................................... 11 Zadanie (0 –2 p........................ 9 Zadanie (0 –2 p..........) Opisz dwie w∏aÊciwoÊci gàbki....... d∏ugotrwa∏e czytanie przy zbyt s∏abym oÊwietleniu........... Przebywanie w dyskotece z bardzo silnym nat´˝eniem dêwi´ków....................... zniekszta∏cenie soczewki oka lub powierzchni rogówki..... • .................................. WyjÊcie z ciemnego pomieszczenia na teren nas∏oneczniony.............................................................................................. jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych.... w którym fale dêwi´kowe sà przetwarzane na impulsy nerwowe............................) Napisz................... B......................... B.............................. 12 Zadanie (0 –3 p.... po usuni´ciu soczewki korygujàcej.. w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu. D................... • ................ A............ Uderzenie si´ o wystajàcy naro˝nik sto∏u...... które mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku. 13 Zadanie (0 –1 p..............) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny uszu.......... C.................................... uraz mechaniczny lub starzenie si´ organizmu.................. C. D............ 14 Zadanie (0 –2 p.......... 8 Zadanie (0 –1 p.... Przyczynà zaçmy jest A............. c – przewód s∏uchowy zewn´trzny.......... • ................................) Zaznacz sytuacj´........................ • ...........) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....... .....

.................................................. ObecnoÊç parzystych gonad.............. Podpisz schemat.............. C............................... 3 Zadanie (0 –1 p........ Rozwini´cie si´ szerokich ramion...................grupa a Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ..... 2 Zadanie (0 –3 p...) Wska˝ i podpisz gonady......................................................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ........... A......... .... ........... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych.................... ... B........................................................................................) Narysuj schemat budowy gamety ˝eƒskiej i opisz jej elementy.......... ......................................................................................................... Napisz........ 5 Zadanie Dokoƒcz zdanie.................. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty. 1 Zadanie ..... klasa (0 –3 p. co przedstawia ilustracja.................................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê....................... który masz przed sobà............) WyjaÊnij.......... 4 Zadanie (0 –2 p..................................... ............. Przyczynà zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego jest (0 –1 p.................. imi´ i nazwisko Test...) ......... ...) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych m´skich cech p∏ciowych............. Istnienie nasieniowodów............... D................. ................................................... na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a zachodzàcà u dojrzewajàcego ch∏opaka mutacjà.........

......................................................... faza p∏odnoÊci...................................................... 8 Zadanie (0 –1 p......................................................................................................... co to jest owodnia i jakà pe∏ni funkcj´................ B.................................................................................................................. ....... faza niep∏odnoÊci.............................................................................................. ........... 9 Zadanie (0 –1 p...... 10 Zadanie (0 –1 p.......................................... faza p∏odnoÊci...... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p...................... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji.................................. .................................... Miesiàczka........ w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniane sà estrogeny................... 13 Zadanie (0 –1 p............................................ faza niep∏odnoÊci..........................................................................) Wymieƒ dwie zmiany zachodzàce w organizmie kobiety podczas cià˝y........) WyjaÊnij poj´cie „zap∏odnienie”.............................................................. ....... 7 Zadanie (0 –3 p....................... faza p∏odnoÊci.................. miesiàczka................................................................................................................. ............................................................................................................ faza niep∏odnoÊci.................................................. • ............................) Napisz.. .. C................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci..................... ..) Na linii czasu zamaluj etap rozwoju zarodkowego cz∏owieka................. Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........) Napisz.............. faza niep∏odnoÊci.......... .................... ...........................) Napisz....... • .............................. .................. gdzie sà produkowane i jakie wywo∏ujà zmiany w macicy........................................................................................................ Miesiàczka................................. Faza p∏odnoÊci................... D........................ faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci................ .............................................) Podaj przyk∏ad choroby bakteryjnej przenoszonej drogà p∏ciowà..................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci..................................................... .................. .................................................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego................................................................................. 12 Zadanie (0 –2 p....................................... A..............6 Zadanie (0 –1 p.... miesiàczka....................

grupa b Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ........... ....... Test..... . C.. Objawem zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego mo˝e byç .. ......................................................... ObecnoÊç parzystych gonad. 3 Zadanie (0 –1 p.................. ...... ............................) Wska˝ i podpisz gonady. Napisz...) Narysuj schemat budowy gamety m´skiej i opisz jej elementy.... . ...... 4 Zadanie (0 –2 p........ .............. ..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. . ... D....... .. ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych... 1 Zadanie imi´ i nazwisko ................... .......... .... .) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych ˝eƒskich cech p∏ciowych......... A..... ... ............... . na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a pojawiajàcym si´ w okresie dojrzewania zarostem na twarzy ch∏opców..... . ..... ... który masz przed sobà........ ......... .......... .......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.... Istnienie jajowodów. .. ....... Rozwini´cie si´ szerokich bioder....... .............. ...... .................. ..... ..... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ..................... ................. Podpisz schemat..... ........ . ..................... ...... . .... ......................... ................. . ... ... ................. ......... .................. .... ............................ ................ ....... .......) Dokoƒcz zdanie. .. ... . .. ... ..... ..... co przedstawia ilustracja... .. ...... ................. ........ B......... ........ 5 Zadanie (0 –1 p....... . .. 2 Zadanie (0 –3 p...... ..... ... klasa (0 –3 p..) WyjaÊnij.............. . ........... ................ . .....

.. B.......................................... faza p∏odnoÊci....... Faza p∏odnoÊci. .................... ...................................... .... .......) Napisz... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p...... faza p∏odnoÊci....... gdzie dochodzi do zap∏odnienia komórki jajowej........) Napisz........................................................................ faza niep∏odnoÊci........................................................... .... .................6 Zadanie (0 –1 p............................................................................ 7 Zadanie (0 –3 p............................................ 10 Zadanie (0 –1 p. faza p∏odnoÊci.......................................... miesiàczka.............................................................................................. miesiàczka......... 12 Zadanie (0 –2 p...................... ........................................................................................................ 9 Zadanie (0 –1 p.......... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniany jest progesteron........................................ ............................................................................................................................................... ..... gdzie jest produkowany i jakie zmiany wywo∏uje w macicy.. 8 Zadanie (0 –1 p................................................................ ..... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci...................................................... faza niep∏odnoÊci...................................................... ......... ...... • .......... C...................................................) Napisz.................................... 13 Zadanie (0 –1 p.........) Na linii czasu zamaluj na czerwono etap rozwoju p∏odowego cz∏owieka............................................ Miesiàczka.................................................................... • ..................... A...............) Napisz......... co to jest kosmówka i jakà pe∏ni funkcj´.......... faza niep∏odnoÊci.............................................................................................................................................. Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci..........) Podaj przyk∏ad choroby wirusowej przenoszonej drogà p∏ciowà............................................................) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego................ w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji............ D................................... faza niep∏odnoÊci........... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci................... ........................................ Miesiàczka...... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........................................................................................................................................................) Wymieƒ dwa zalecenia dotyczàce zmiany trybu ˝ycia kobiety w cià˝y.............................................

............................................ grypa........... Zadanie (0 –1 p................ alergia 6 Zadanie (0 –2 p............ malaria................................................. D..... grypa.................. AIDS........ C............................................. • ..................................................................... której BMI wynosi 30................) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie............................................ 4 • .......... Test............................................... Salmonelloza................... 2 wi ru sy........ Toksoplazmoza. angina................................................................................................. zatrucie gronkowcem z∏ocistym............ który masz przed sobà.. A................................ pier wot nia ki aler gie pro mie nio wa nie UV cho ro by za kaê ne za nie czysz cze nie Êro do wi ska no wo two ry skó ry z∏e od ˝y wia nie si´ mia˝ d˝y ca Zadanie (0 –1 p................................. 3 Zadanie (0 –2 p......................................) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà kropelkowà..................................) Wypisz dwa skutki zdrowotne alkoholizmu...............) Zaznacz zestaw... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów....) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy......................... 5 Zadanie (0 –2 p.....................) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób.......................... AIDS........................) Napisz...a grupa Zdrowie a cywilizacja ....... w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób wirusowych................... co oznacza........ ˝e szczepienie ochronne jest obowiàzkowe............ WHO – FAO – 7 ....... Kleszczowe zapalenie mózgu.............................................. malaria.. Zadanie (0 –2 p....................................... Grypa..... • .... kleszczowe zapalenie mózgu.................... bak te rie..... ................................................. ..... B...................................................... klasa (0 –2 p................... ... 1 Zadanie imi´ i nazwisko .............. kleszczowe zapalenie mózgu.. sk∏ada si´ z 13 zadaƒ............................................................ grypa.................................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............ ..... • ............................................................. grypa.....

.................. Ograniczenie kontaktów z chorymi................................8 Zadanie (0 –1 p.... Stosowanie szczepieƒ ochronnych...................... ................................................................................ ........... ........... 12 Zadanie (0 –1 p.................. ........................................................ (0 –2 p.. który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: cholesterolu i palenia papierosów..................................................... napisz jeden wniosek...................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi drogà pokarmowà...............................................................................) Napisz.... jednym zdaniem......................) WyjaÊnij............................................................ ....... 11 Zadanie (0 –2 p.......................................... Wniosek: .. 2.............. 9 Zadanie (0 –1 p........................................................................................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym....) Na podstawie wykresu............................................................................................................................................................................................. 4.................................................................................................................... ...................................................................................... 1................................... • .................................................................... 10 Zadanie (0 –1 p...................... ................................................ dlaczego wady kr´gos∏upa uznaje si´ za choroby cywilizacyjne.................................................) Korzystajàc ze schematu......................... .................... Przyjmowanie leków... dlaczego palenie tytoniu jest szczególnie groêne w czasie cià˝y............... • ......... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na choroby zawodowe............................ 3.................................................................................. Okresowe pomiary ciÊnienia krwi........................................) .....

..) Napisz....... UNICEF – ........... 2 z∏e od˝ywianie si´ choroby zakaêne wirusy.... Zadanie (0 –1 p. 5 Zadanie (0 –2 p.................................... klasa (0 –2 p.................. ki∏a............................... salmonelloza.......................................... w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób bakteryjnych....... ......................... Toksoplazmoza............................. rze˝àczka............................................. mia˝d˝yca.................................................................. ki∏a............. salmonelloza................ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...........................) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie... 4 • .......... bakterie........................... B........... ................... ˝e szczepienie ochronne jest nieobowiàzkowe.................................................................... Rze˝àczka... malaria.......... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów......... C..... • .............. 3 Zadanie (0 –2 p.................... Test............................................................... salmonelloza.......) Wypisz dwa skutki zdrowotne narkomanii............................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ.........................) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà pokarmowà............................... rze˝àczka............. angina...........................................) Zaznacz zestaw..................... który masz przed sobà.... alergia 6 Zadanie (0 –2 p.......................grupa b Zdrowie a cywilizacja ................................................ • ........... zatrucie gronkowcem z∏ocistym........... której BMI wynosi 17............ .. pierwotniaki mia˝d˝yca zanieczyszczenie Êrodowiska alergie promieniowanie UV nowotwory skóry Zadanie (0 –1 p.................................. 7 UNESCO – ..................................... 1 Zadanie imi´ i nazwisko .............................................................) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób................................................. rze˝àczka............ Zadanie (0 –2 p........ A.......................... Malaria......................... • ....... D................. Mia˝d˝yca.......) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy........................................................................ co oznacza.........

.....................................................................................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi przez krew....................................................... Wniosek: .............. ........................ 10 Zadanie (0 –1 p.... .................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym........) Napisz............... .............................. scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na AIDS.. ..... 11 Zadanie (0 –2 p................................. który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: nadciÊnienia t´tniczego i cholesterolu......................................................................... jednym zdaniem........................ • .................................................. (0 –2 p............................................ • ........................) Na podstawie wykresu............................. .................. ............................................................................ dlaczego spo˝ywanie alkoholu jest szczególnie groêne dla m∏odzie˝y.................... 2................) Korzystajàc ze schematu..... 4...........................) ......................................................... ......................................................) WyjaÊnij....................... ................................................................................................................... Okresowe pomiary ciÊnienia krwi............................. 9 Zadanie (0 –1 p............................................................................... Ograniczenie kontaktów z chorymi........................... 1.................................................................................................... dlaczego alergie uznaje si´ za choroby cywilizacyjne........................................................................................8 Zadanie (0 –1 p..................................... napisz jeden wniosek...................... Stosowanie szczepieƒ ochronnych............ 12 Zadanie (0 –1 p........... Przyjmowanie leków............................................................. 3...........................................................................

c III 1 c A C za wskazanie prawid∏owego wykresu – 1 p. za prawid∏owy wniosek – 1 p. podkreÊla 2. Standard wymagaƒ 1. za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu – 1 p. powtórzyç doÊwiadczenie z zimnà wodà. za prawid∏owe podanie ka˝dej w∏aÊciwoÊci – 1 p. razem – 2 p. za podanie ka˝dej cechy – 1 p. 4 Kryterium punktowania wersja a wersja b Fizjologia zajmuje si´ funkcjono. warstwa rogowa • utworzona z martwych. stoper. Wykonanie: Nale˝y zanurzyç r´k´ w ciep∏ej wodzie.. ciep∏a i zimna woda. 5 za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. 6. jak zaraz po umieszczeniu r´ki w wodzie. Wyniki: Po kilku minutach od zanurzenia nie odczuwa si´ ciep∏a/zimna tak. pionowa postawa cia∏a. I1c II 2 g III 4 b • promienie UV mogà byç przy.. linijka. II 1 a II 2 a podkreÊla 1. za podanie prawid∏owego które pod wp∏ywem Êwiat∏a argumentu – 1 p.. w witamin´ D3 ochronnym • stosowanie kremów filtrem ochronnym 9. powtarzaç badania a˝ do osiàgni´cia wra˝enia dotyku jednym drutem. I1b III 1 a naskórek. Skóra – pow∏oka organizmu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. 2.. poruszanie si´ na dwóch koƒczynach.. warstwa roz. zmniejszajàc za ka˝dym razem odleg∏oÊç mi´dzy koƒcami. . f I–D2 II – B 4 III – C 1 IV – A 3 IV – B 3 III – D 1 II – A 4 I–C2 za prawid∏owe po∏àczenie – 1 p. zapisaç pomiary. zdolnoÊç mowy razem – 3 p. za prawid∏owy opis wykonania – 1 p. II 2 a.. warstwa podskórna. I1b Anatomia zajmuje si´ budowà organizmu. razem – 2 p. skóra w∏aÊciwa.. Wyniki: Przy okreÊlonej odleg∏oÊci mi´dzy dwoma punktami odczuwa si´ dotyk jednego punktu. za ka˝de prawid∏owe podkreÊlenie – 1 p. II 2 b III 1 a IV 1 b np. Wykonanie: Nale˝y dotykaç powierzchni skóry dwoma koƒcami drutu. p∏askich komórek • stale si´ z∏uszcza naskórek. 4.za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu stwa podskórna.. 2.• w skórze znajdujà si´ zwiàzki. Wnioski: Receptory rozmieszczone sà nierównomiernie.za podanie prawid∏owej definicji – 1 p. 3. 4. za prawid∏owe podanie materia∏ów – 1 p. III 1 a B A 8. war. za sposób ochrony czynà nowotworów skóry • stosowanie kremów z filtrem s∏onecznego przekszta∏cajà si´ skóry – 1 p.. skóra w∏aÊciwa. e II 2 d.. razem – 4 p. po którym nie odczuwa si´ ciep∏a. Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miedziany drut.Klucz odpowiedzi ab Proponowane kryteria oceniania Przedzia∏ Ocena R I R II R III R IV R V R VI R VII R VIII R IX R X 0–30% niedostateczna 0-6 0-5 0-6 0-6 0-4 0-5 0-6 0-8 0-6 0-6 31–50% dopuszczajàca 7-10 6-9 7-11 7-11 5-7 6-8 7-11 9-14 7-11 7-10 51–70% dostateczna 11-14 10-12 12-16 12-15 8-9 9-11 12-15 15-19 12-15 11-14 71–80% dobra 15-16 13-14 17-18 16-17 10-11 12-13 16-17 20-22 16-17 15-16 81–95% bardzo dobra 17-18 15-16 19-21 18-20 12-13 14-15 18-20 23-26 18-20 17-18 96–100% celujàca 19-20 17-18 22-23 21-22 14-15 16-17 21-22 27-28 21-22 19-20 Organizm cz∏owieka. za prawid∏owe wskazanie wyników – 1 p. I1b II 1 a. 5. III 1 c IV 4 b IV 5 c Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miska. waniem organizmu. Wnioski: Receptory majà zdolnoÊç adaptacji. rodcza • zbudowana g∏ównie z tkanki t∏uszczowej • zabezpiecza przed zimnem i urazami 7. razem – 3 p.– 1 p. odnotowaç czas. razem – 3 p..

za prawid∏owy opis – 1 p. za prawid∏owe ustalenie rodzaju mi´Ênia – 1 p. I1b II 1 e tkanka kostna tkanka chrz´stna za podanie prawid∏owej nazwy – 1 p. II 1 a C A za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. zawiasowy. obrotowy.. III 4 a Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe podanie funkcji – 1 p. I1b szkielet osiowy. uczestniczenie w regenera. obrotowy a) zaznacza. Standard wymagaƒ 1. d 11. szkielet koƒczyn mi´Ênie szkieletowe za podanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p. A 2. 3. razem – 2 p. C cji koÊci po z∏amaniu. 6. zginacz triceps.Klucz odpowiedzi ab Aparat ruchu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. W wyniku oddychania beztlenowego (niedoboru tlenu) w mi´Êniach powstaje kwas mlekowy.. dwie koÊci miedniczne ∏opatki i obojczyki 8. aby dostarczyç organizmowi odpowiedniej iloÊci ciep∏a. 5. d 9. okostnà za prawid∏owe uzupe∏nienie jednego 2. C. 1.. za podanie prawid∏owych koÊci – 1 p. I1b III 1 a ∏àczy koƒczyn´ dolnà ze szkie.3. I1b II 1 e II 2 c. B. C. tkankà chrz´stnà 1.. zawiasowy.. B. prostownik za prawid∏owe wskazanie i podpisanie mi´Ênia – 1 p. razem – 2 p. Gdy jest nam zimno. III 1 a spr´˝ystoÊç twardoÊç za podanie w∏aÊciwoÊci – 1 p. szybko si´ kurczà. II 1 e II 2 a zaznacza A zaznacza C za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p.. 2. kolana. ochrona p∏uc i serca za prawid∏owe podpisanie ilustracji – 1 p. I1b II 1 e II 2 c. 4.. np. biceps. letem osiowym.. kulisty a) zaznacza. wytwarzanie komórek krwi. . razem – 3 p.∏àczy koƒczyn´ górnà ze szkieletem osiowym. mi´Ênie za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.. kulisty. I1b II 1 e II 2 d III 1 b 10. za prawid∏owe opisanie funkcji 1 p.. D A. 7. staw biodrowy. B zdania – 1 p. barkowy b) ruch w jednej p∏aszczyênie za prawid∏owe podpisanie wszystkich ilustracji – 1 p. razem – 2 p. ∏okcie b) ruch koÊci we wszystkich kierunkach A. np. razem – 3 p. I1b II 2 a III 1 a czaszka. 3. ochrona mózgu i innych narzàdów mieszczàcych si´ w g∏owie klatka piersiowa.

9. P. umo˝liwia przebieg wszystkich procesów. 5 b) 1. P. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. Wyniki: Na serwetce po roztartym rzepaku widaç t∏ustà plam´. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. 11. b IV 2 b IV 3 a IV 4 b IV 5 b. gromadzenie i mieszanie a) np. zaburzenia pracy serca • magnez – wp∏ywa na przemiany cukrów – zaburzenie pracy serca np. . 5 za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych b) 4. rozmi´kanie koÊci. 3. za podanie prawid∏owego skutku – 1 p. F.. stanowi najwi´kszà cz´Êç masy cia∏a 5.za ka˝de prawid∏owe uzupe∏nienie – 1 p. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) Êrodek orzecha w∏oskiego. F P. II 2 a. mi´Êni – próchnica. P. za poprawne sformu∏owanie problemu badawczego / hipotezy – 1 p. P za ka˝de prawid∏owe oznaczenie – 0. a na drugiej Êrodek bobu. razem – 3 p.5 p. P... wierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. pomaga regulowaç temperatur´ cia∏a. trzebnych do ˝ycia substancji. I1b III 1 a Z t∏uszczów organizm mo˝e uzyskaç 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukrów. III 1 b Nie zawierajà wszystkich niezb´dnych aminokwasów. po bobie – nie ma jej. np. co osoby zdrowe. IV 1 a. c Hipoteza: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. umo˝liwia prawid∏owà prac´ serca. P. 6. a bobu nieznaczne iloÊci t∏uszczu. Czy bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry)? np. Wniosek: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne. wytwarzanie ˝ó∏ci.. zapobiega próchnicy – próchnica z´bów 10. II 1 e II 2 c. 4. razem – 2 p. a fasoli nieznaczne iloÊci t∏uszczu. Bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry). Hipoteza: Nasiona rzepaku za. za prawid∏owe uzasadnienie – 1 p.. trawienie substancji bia∏ka. razem – 3 p. 8. III 1 a IV 1 a IV 2 a np. rozpuszcza wi´kszoÊç poza prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. os∏abienie koÊci. Zawierajà wszystkie niezb´dne aminokwasy. P.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad pokarmowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. razem – 3 p.. za ka˝dy prawid∏owy numer – 1 p. I1b III 4 a Dzieci i m∏odzie˝ rozwijajà si´. b III 4 a np.. a nasiona bobu zawierajà nieznaczne. Standard wymagaƒ 1. po fasoli – nie ma jej. a nasiona fasoli zawierajà nieznaczne. I1b II 1 e II 2 d III 4 a a) np.. za podanie prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. 7. próchnica • wapƒ – sk∏adnik koÊci i z´bów. 3 podkreÊla: 1.. razem – 5 p. 2 za podkreÊlenie ka˝dej prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. d a) dwunastnica b) w wàtrobie a) wàtroba b) umo˝liwienie enzymom roz∏o˝enia t∏uszczów za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) niewielkà porcj´ nasion rzepaku. Wniosek: Nasiona rzepaku zawierajà znaczne. • ˝elazo – umo˝liwia transport tlenu – anemia • jod – bierze udzia∏ w wytwarzaniu hormonu wzrostu – zaburzenia wzrostu. II 2 a III 1 a podkreÊla: 1. Kryterium punktowania wersja a wersja b Chorzy prowadzà ma∏o aktywny tryb ˝ycia. wi´c nie potrzebujà tyle energii. wi´c potrzebujà du˝o energii. I1b III 1 a. 2. razem – 2 p. a na drugiej Êrodek fasoli. unieczynnianie szkodliwych treÊci pokarmowej. Wyniki: Na serwetce po roztartym orzechu widaç t∏ustà plam´. z wiekiem to zapotrzebowanie spada. za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. c P. • fosfor – sk∏adnik koÊci i z´bów – krzywica. II 1 a II 2 e witamina A witamina B9 (lub kwas foliowy) za prawid∏owe rozpoznanie witaminy – 1 p. choroby uk∏adu nerwowego • fluor – wzmacnia koÊci i szkliwo z´bów. P.

II 2 c C D 9. materia∏y. • inne racjonalne wskazania dotyczàce za˝ywania ruchu za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad zalecenia – 1 p. I1b kolejno: krwinki czerwone. np.. za prawid∏owe podkreÊlenie wszystkich w´z∏y ch∏onne. I1b podkreÊla: naczynia limfatyczne. np. Êledziona. IV 1 a IV 2 a IV 4 b Problem badawczy: np. Hipoteza: Pod wp∏ywem wysi∏ku t´tno wzrasta do pewnej maksymalnej wysokoÊci. • spacery. 7. za prawid∏owy opis – 1 p. C A za prawid∏owo wybrany wykres – 1 p. a w t´tniczym pulsacyjnie. Kryterium punktowania wersja a wersja b kolejno: krwinki czerwone. b. f III 1 a a) 3 – naczynia w∏osowate A – prawy przedsionek serca 2 – aorta b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg ma∏y c) zachowany schemat kolejnoÊci: lewa komora – aorta – t´tnice – naczynia w∏osowate – ˝y∏y – prawy przedsionek a) 1 – naczynia w∏osowate p∏uc C – lewy przedsionek serca B – prawa komora serca b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg du˝y c) zachowany schemat kolejnoÊci: prawa komora – t´tnice p∏ucne – naczynia w∏osowate p∏uc – ˝y∏y p∏ucne – lewy przedsionek za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. wàtroba. razem – 5 p.. migda∏ki. rozpoznaç innych. II 2 d II 2 e.. • gimnastyka. aorta. Wykonanie: mierzenie t´tna w stanie spoczynku. • korzystanie ze schodów. razem – 2 p. IV 1 b np. HIV atakuje i niszczy limfo. transport tlenu do tkanek.. udzia∏ w krzepni´ciu krwi za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà kolumn´ – 1 p. za prawid∏owe cyty T. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych. grasica 8. . b np.. III 1 a np. kiem. hipoteza) – 1 p. • spo˝ywanie ma∏ej iloÊci t∏uszczów zwierz´cych. c 4. 5. d∏ugopis. wykonanie 10 szybkich przysiadów (lub innego wysi∏ku) i pomiar t´tna. razem – 3 p. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. udzia∏ w krzepni´ciu krwi 2. a krew jest ciemnoczerwona (w krwotoku t´tniczym – jasnoczerwona). uwzgl´dniajàce dwie cechy – 2 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad krà˝enia Oczekiwana odpowiedê Nr zad. AIDS wywo∏uje wirus HIV. za prawid∏owo zamalowanà cz´Êç schematu – 1 p. krwinki bia∏e. stoper (zegar z sekundni.. Krwawienie jest powolnym wyp∏ywem krwi z uszkodzonych naczyƒ w∏osowatych. podkreÊla: ˝y∏y. Czy t´tno wzrasta podczas wysi∏ku? za prawid∏owo opisany ka˝dy element Potrzebne materia∏y: kartka.. • unikanie alkoholu. po ka˝dym pomiarze zapisywanie wyników. razem – 3 p.za prawid∏owy opis – 1 p. 6. erytrocyty. kilkakrotne powtarzanie wysi∏ku i pomiarów. p∏ytki krwi. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. czasomierz). wi´c organizm nie mo˝e wyjaÊnienie skutków – 1 p. • inne racjonalne wskazania dotyczàce ˝ywienia np. wykonanie. II 1 d III 3 a. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. wi´c organizm nie mo˝e rozpoznaç innych. • unikanie palenia tytoniu. p∏ytki krwi elementów – 1 p. Krwotok ˝ylny jest mniej za prawid∏owe porównanie gwa∏towny od t´tniczego. Standard wymagaƒ 1. III 1 a. a krwotokiem jest szybki wyp∏yw krwi z uszkodzonej ˝y∏y lub t´tnicy. w krwotoku ˝ylnym krew wyp∏ywa jednostajnie. 3.. który atakuje i niszczy limfocyty T.zadania (problem. razem – 4 p.

IV 1 b IV 2 a np. III 3 a oczyszczajàca.. razem – 2 p. za prawid∏owe sformu∏owanie ka˝dego etapu doÊwiadczenia – 1 p. 4. II 1 d. 6. III1a A C za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. razem – 2 p.. Êluz za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. II 1 f X<Y (-) X>Y (A) W>Z (-) W<Z (B) W<Z (B) W>Z (-) X>Y (A) X<Y (-) za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà rubryk´ – 0. 5. Wyniki: Woda wapienna. I1b C B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. polega na przenikaniu tlenu razem – 2 p.. 9. zm´tnia∏a. Hipoteza: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla. I1b zamalowuje górny wiersz zamalowuje dolny wiersz za zamalowanie prawid∏owego wiersza – 1 p. 3. przez którà przep∏ywa∏o wydychane powietrze.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad oddechowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. razem – 3 p. z p´cherzyków do krwi. Standard wymagaƒ 1. 7. 2. Problem badawczy: Czy w powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla? Wniosek: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka znajduje si´ dwutlenek w´gla. a dwutlenku w´gla z krwi do p´cherzyków. Wymiana gazowa mi´dzy za prawid∏owe wskazanie kierunku p´cherzykami p∏ucnymi a krwià przenikania ka˝dego z gazów – 1 p.5 p. Kryterium punktowania wersja a wersja b . II 1 f 1 – jama nosowa 2 – gard∏o 3 – p∏uco 1 – jama ustna 2 – tchawica 3 – oskrzela za ka˝de prawid∏owe wpisanie nazwy elementu – 1 p. razem – 2 p.. a z komórek do krwi dwutlenku w´gla. 8. np. I1b C D za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. III 1 c Wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià polega na przenikaniu z krwi do komórek tlenu. nawil˝ajàca i ogrzewajàca rz´ski..

6. St´˝enie mocznika jest wi´ksze za prawid∏owy opis – 1 p. 3. II 1 e II 2 a B D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. • regularne oddawanie moczu. II 1 c II 2 b. razem – 2 p. d w´˝sze – szersze uniemo˝liwia – umo˝liwia mocznik – glukoza kanalika – k∏´buszka zmniejszenie – zwi´kszenie moczowód – kanalików za ka˝dy prawid∏owo poprawiony b∏àd – 1 p. II 1 c II 2 e zamalowuje wiersze: II.. razem – 2 p. 2. razem – 3 p. II 1 f II 2 d III 1 b wrysowuje erytrocyty w odpowiednim miejscu wrysowuje szkodliwe substancje w odpowiednim miejscu za prawid∏owe wrysowanie elementów – 1 p. . razem – 3 p.. razem – 2 p. 3. II 2 a podkreÊla zdania: 1.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad wydalniczy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. d Mocz ostateczny jest g´Êciejszy od moczu pierwotnego. II 1 a C D za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. a 5. III 1 a. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe opisanie osi 0X i 0Y – 1 p. b IV 5 c 4. II 2 f III 1 a. III za prawid∏owe zamalowanie ka˝dego wiersza – 1 p. za podanie ka˝dego prawid∏owego zalecenia / przyczyny – 1 p. • spo˝ywanie zbyt ma∏ej iloÊci p∏ynów.. za prawid∏owe przedstawienie tendencji zmian – 1 p. 8. • ograniczenie spo˝ywania soli. • spo˝ywanie du˝ej iloÊci soli. I1b II 1 a II 2 c. w moczu ostatecznym ni˝ w moczu pierwotnym. III zamalowuje wiersze: I. Standard wymagaƒ 1. 10. 7. zamalowuje kolumn´ A zamalowuje kolumn´ A za zamalowanie prawid∏owej kolumny – 1 p.. 3 podkreÊla zdania: 1. 2. I1b III 4 b Dwa z: • picie odpowiedniej iloÊci p∏ynów. 9... 4 za ka˝de poprawne podkreÊlenie – 1 p. Dwie z: • wstrzymywanie moczu.

za utrzymywanie równowagi. I1b Synapsa jest przestrzenià mi´.estrogeny. za prawid∏owe podanie objawów – 1 p. mi´tywanie i przypominanie si∏´ skurczów mi´Êni i koor. adrenalin´. adrenalin´. odpowiada za myÊlenie. czàsteczki neuroprzekaênika. pieƒ mózgu.za prawid∏owe oznaczenie ka˝dego znacza: mózg.. dynacj´ ruchów. 4 za prawid∏owe podkreÊlenie odpowiedzi – 1 p. we krwi. glukagon podnoszàcy poziom n´ obni˝ajàcà poziom glukozy glukozy we krwi. za prawid∏owe wskazanie kierunku przekazywania impulsu – 1 p. mó˝d˝ek. przy. ból g∏owy lub ˝o∏àdka.. B – dendryt za ka˝de poprawne wpisanie nazwy elementu – 1 p. receptor. 2. 6. 7. IV 2 b Trzustka wydzieli do krwi Trzustka wydzieli do krwi insuli.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.. poczucie winy. glukagon luk – 2 p. I1b podkreÊla: 1. 2. 11. przysad. za prawid∏owo opisane funkcje – 2 p. cia∏o modzelo. za prawid∏owe podanie przyczyny – 1 p.sobie wiadomoÊci oraz zdarzeƒ. Standard wymagaƒ 1. 2. razem – 3 p. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. za 8 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 4 p. 3.. Objawy – rozdra˝nienie. razem – 2 p. elementu – 1 p. razem – 2 p. w tym ból i wywo∏uje reakcj´ organizmu na te bodêce. dzy zakoƒczeniem aksonu zakodowanà w impulsie elekjednej komórki a poczàtkiem trycznym. d∏ugotrwa∏e poczucie smutku. Wpisuje kolejno: 3.za 6–7 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 3 p. dendrytu nast´pnej. 5. III 1 c Przyczynà depresji mo˝e byç nadmiar stresów. za 3 prawid∏owo uzupe∏nione luki – 1 p. bezsennoÊç. 8. 3 podkreÊla: 1. 2. insulin´ ka mózgowa. szczelina synaptyczna. 2. b) kierunek od aksonu do dendrytu za poprawne opisanie ilustracji – 1 p. uczenie si´..Na ilustracji prawid∏owo zazna. II 1 e A – cia∏o neuronu. B – akson A – os∏onka mielinowa. 4. II 1 e Na ilustracji prawid∏owo za. 4..Klucz odpowiedzi ab Regulacja nerwowo-hormonalna Oczekiwana odpowiedê Nr zad. III 1 c a) akson. 4. jajnikami. I1b • nerwy czaszkowe • nerwy rdzeniowe • mózgowie • rdzeƒ kr´gowy za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. III 1 a C 10. 12. natr´ctwa. 9. I1b Mó˝d˝ek jest odpowiedzialny Wzgórze odpowiada za zapaza prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p.. Obwodowy uk∏ad nerwowy odbiera ró˝ne bodêce. za 4–5 prawid∏owo uzupe∏nionych sadka mózgowa.. p´cherzyk z neuroprzekaênikami. b) kierunek od aksonu do dendrytu a) dendryt. razem – 2 p. .Impuls nerwowy jest informacjà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 3. wate i wzgórze. razem – 2 p.. Kryterium punktowania wersja a wersja b D Przyczynà nerwicy mogà byç cz´ste i silne stresy. Objawy – silne przygn´bienie. brak apetytu.cza: kor´ mózgowà. zapami´tywanie i emocje. III 1 a Wpisuje kolejno: testosteron.. I1b OÊrodkowy uk∏ad nerwowy kieruje pracà wszystkich uk∏adów. trudnoÊci z koncentracjà i uczeniem si´. jàdrami.

.Klucz odpowiedzi ab Narzàdy zmys∏ów Oczekiwana odpowiedê Nr zad. 6. • unikanie d∏ugotrwa∏ego i silnego ha∏asu. ból za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. I1b D B 2... III 1 d Mózg analizuje i odpowiednio przetwarza impulsy nerwowe p∏ynàce z oka. siatkówka. cia∏o szkliste.. F 7. nerw wzrokowy êrenica.. tarcza nerwu wzrokowego za ka˝dy prawid∏owo podpisany element oka – 1 p. wierzchnia. P. bez socze. IV 3 a. III 1 b C D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementy zaznacza i podpisuje Êlimaka. • okresowe badania s∏uchu. II 2 e tarcza nerwu wzrokowego t´czówka za prawid∏owe podanie elementu – 1 p. razem – 2 p. np. ucisku i dotyku bodêce: ciep∏o. da i g∏adka powierzchnia. 12. porowata i mi´kka poza ka˝dà prawid∏owà w∏aÊciwoÊç – 1 p... F F. IV 1 b np. strowania zmian po∏o˝enia cia∏a. II 2 a. Kana∏y pó∏koliste s∏u˝à do reje. 4. razem – 3 p. ucisk / ciÊnienie.5 p. razem – 2 p. I1b receptory: ciep∏a. razem – 2 p. za podanie ka˝dego prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. 11. • unikanie zbyt s∏abego oÊwietlenia przy czytaniu. przedmiot nieco inaczej. dotyk.krótkowzrocznoÊç. P. III 4 b IV 3 b higiena oczu. II 1 e zaznacza i podpisuje kana∏y pó∏koliste. III 1 a A B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.. niska temperatura. zimno. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t mokra powierzchnia. mózg odbiera obrazy z oczu i nak∏ada je na siebie. za prawid∏owe wskazanie i podpisanie prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementu – 1 p. czyszczenia oraz drobnoustroje. 3.za prawid∏owy opis roli – 1 p. 9. dalekowzrocznoÊç. razem – 4 p. • unikanie nadmiernego oÊwietlenia (noszenie okularów przeciws∏onecznych). Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. za prawid∏owà drog´ – 1 p. twar. 14. ¸zy nawil˝ajà powierzchni´ ga∏ki za prawid∏owe okreÊlenie dwóch funkcji ocznej i usuwajà z niej zanie– 2 p. 8. 5. razem – 4 p. • delikatne oczyszczanie przewodu s∏uchowego (zewn´trznego). 13. • kontrolowanie wzroku u lekarza. za ka˝de prawid∏owe elementy wskazanie pozosta∏ych elementów – 1 p. zimna. soczewka. rogówka. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t . bez soczewki promienie skupiajà si´ wki promienie skupiajà si´ na linii przerywanej na linii przerywanej za prawid∏owe wpisanie wady – 1 p. b 10. unikanie d∏ugotrwa∏ego s∏uchania muzyki przez s∏uchawki. F. Standard wymagaƒ 1. Ka˝de oko widzi ten sam za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p.np. razem – 2 p. c P. higiena uszu. III 1 a Âlimak przetwarza fale dêwi´kowe na impulsy nerwowe. np. bólu. za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 0. P.. III 1 d Powieki chronià oczy przed zbyt silnym Êwiat∏em i uszkodzeniami. II 1 e t´czówka. sucha / wilgotna.

akrosom. os∏onka przejrzysta. III 1 a. I1b III 1 a po∏àczenie komórki jajowej i plemnika poczàtkowa cz´Êç jajowodu za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 9. 8. który powoduje zmiany w organizmie. • unikanie u˝ywek za prawid∏owe podanie ka˝dej zmiany / zalecenia – 1 p. podpis: plemnik za prawid∏owo wykonany schemat – 1 p. I1b II 2 d II 1 e zaznacza i podpisuje jàdra. opis: g∏ówka. II 2 c C A za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. b Kryterium punktowania wersja a wersja b jedna z b∏on p∏odowych. powi´kszanie si´ krtani i mutacj´. za prawid∏owe podanie ich nazwy – 1 p. razem – 3 p.. I1b np: rze˝àczka. razem – 3 p. razem – 2 p. schemat budowy ˝eƒskiego uk∏adu rozrodczego za prawid∏owe wskazanie gonad – 1 p. III 1 a. b. • unikanie du˝ych wysi∏ków. wahania nastrojów 6. • zmiany nastroju. np. 10. dra˝liwoÊç. ki∏a np: HIV. Standard wymagaƒ 1.. pojawienie si´ zarostu na twarzy. podpis: komórka jajowa prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek plemnika. 11. 4. jàdro komórkowe. 3. III 1 c zaznacza od zap∏odnienia do 3 miesiàca zaznacza od 3 miesiàca do porodu za prawid∏owo zamalowany etap – 1 p. obrzmie. III 1 a. hormon zwany testosteronem. witka. 5. za prawid∏owy podpis – 1 p. za prawid∏owe opisanie 2–3 elementów – 1 p. Dwie z: • przybieranie na wadze. • gimnastyka i spacery. Jàdra wytwarzajà i uwalniajà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. rozdra˝nienie Dwa z: • spo˝ywanie wi´kszej iloÊci pokarmów bogatych w witaminy i sk∏adniki mineralne.. I1b II 2 a II 2 f prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek komórki jajowej. jedna z b∏on p∏odowych.za prawid∏owo dokoƒczone zdanie – 1 p. chroni zarodek przed szko. III 1 a. pogrubienie Êcian macicy za ka˝dy element opisu – 1 p.. • szybsze t´tno. • zwi´kszenie iloÊci snu... b∏ona komórkowa. np. odnowa b∏ony Êluzowej macicy faza p∏odnoÊci. opisy: wieniec promienisty. razem – 2 p. III 1 c D B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. wstawka.. nie nóg. za prawid∏owe opisanie 4–5 elementów – 2 p.Klucz odpowiedzi ab Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka Oczekiwana odpowiedê Nr zad. jàdro komórkowe. WZW B za prawid∏owy przyk∏ad – 1 p.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. podzia∏ jednej zap∏odnionej komórki jajowej na dwa zarodki jednoczesne zap∏odnienie i roz. który powoduje zmiany w organizmie. b III 4 a Jàdra wytwarzajà i uwalniajà hormon zwany testosteronem.. • brak miesiàczki. razem – 3 p. umo˝liwia ruchy. 2. za podanie prawid∏owej funkcji – 1 p.. • cz´stsze oddawanie moczu. c faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci. III 1 a niski poziom hormonów p∏ciowych jeden z: bóle brzucha.. wój dwóch komórek jajowych . schemat budowy m´skiego uk∏adu rozrodczego zaznacza i podpisuje jajniki.zaopatruje zarodek w tlen dliwymi warunkami zei substancje od˝ywcze wn´trznymi. cia∏ko ˝ó∏te. 7. III 1 b 13. b 12. substancje zapasowe. utrzymuje temperatur´ za prawid∏owe okreÊlenie – 1 p. dojrzewajàcy p´cherzyk jajnikowy.

np. wywaniem posi∏ku i jedze• u˝ywanie jednorazowych igie∏ niem. za ka˝de prawid∏owe zalecenie – 1 p. • za˝ywanie ruchu np. I1b 3. uk∏adu nerwowego. II 1 f II 2 c... I1b podkreÊla 1. d III 4 b. razem – 2 p. 5. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. razem – 2 p. 4 za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p.• kontrola krwi przeznaczonej przyk∏adu – 1 p. np. nego pokarmu. Nauki i Kultury. razem – 2 p. Standard wymagaƒ 1. – choroby zakaêne. za prawid∏owe podanie ka˝dego skutku • niszczenie neuronów • powstanie uzale˝nienia. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 6. • mycie owoców i warzyw. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. II 1 f II 2 a. nego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y leczyç nadciÊnienie t´tnicze i obni˝yç poziom cholesterolu. kajà do organizmu dziecka i zak∏ócajà jego rozwój. bakterie. 10. 11. angina podkreÊla: salmonelloza. – 1 p. II 1 d liczba zachorowaƒ spad∏a liczba zachorowaƒ wzros∏a za prawid∏owe wskazanie tendencji – 1 p. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. razem – 2 p. i strzykawek. promieniowanie UV – nowotwory skóry. III 1 a III 4 b Dotyczà coraz wi´kszej iloÊci ludzi. II 2 d Âwiatowa Organizacja Zdrowia. co wynika z siedzàcego trybu ˝ycia i charakteru wykonywanej pracy. 7. pierwotniaki – choroby zakaêne. promieniowanie UV – nowotwory skóry B C I1b III 4 b. pierwotniaki razem – 2 p. 3 podkreÊla 2. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. III 1 a.. b III 4 c 12. • ograniczenie iloÊci spo˝ywanego pokarmu. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca.za podanie prawid∏owego wniosku – 1 p. c 2. • zwi´kszenie iloÊci spo˝ywarazem – 2 p.. nerek • zak∏ócanie prawid∏owego rozwoju dzieci i m∏odzie˝y 8. • spo˝ywanie pokarmów bogatych w w´glowodany i bia∏ka 4. Wniosek: Wyeliminowanie jed. 9.Zak∏óca prawid∏owy rozwój organizmu. c IV 1 b IV 5 b Wniosek: Wyeliminowanie jednego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y wykluczyç palenie papierosów i obni˝yç poziom cholesterolu. . Wy˝ywienia i Rolnictwa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oczekiwana odpowiedê Kryterium punktowania wersja a wersja b wirusy. wàtroby. c np. za ka˝de prawid∏owe po∏àczenie – 0. za prawid∏owe podanie ka˝dego • mycie ràk przed przygoto. I1b podkreÊla: grypa. razem – 2 p. np.5 p. i zak∏ócanie dzia∏ania • uszkodzenie mózgu. wirusy. III 1 a.Klucz odpowiedzi ab Zdrowie a cywilizacja Nr zad. b Ka˝dej osobie powinna byç podana ta szczepionka. c np. Sà skutkiem coraz wi´kszych zanieczyszczeƒ Êrodowiska i dzia∏ania szkodliwych czynników na organizm. 13. III 1 a III 4 a. Pacjent mo˝e si´ zaszczepiç przeciwko jakiejÊ chorobie.. III 1 a III 4 b Szkodliwe substancje przeni. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. OÊwiaty. bakterie.. ale nie musi. zatrucie gronkowcem z∏ocistym za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p.. do transfuzji.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful