Testy

5

Testy sprawdzajàce (wersja a i b)

Przedstawione poni˝ej standardy wymagaƒ egzaminacyjnych obejmujà
swym zakresem przedmioty matematyczno-przyrodnicze. Stanowià one
podstaw´ do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego. Zamieszczone
w niniejszym rozdziale testy zosta∏y opracowane z uwzgl´dnieniem tych
standardów. Testy opracowali Iwona Tarnawa-Januszek i Piotr Januszek.

Standard I
Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur
z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym
kszta∏ceniu.
Uczeƒ:
1. stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
a) czyta ze zrozumieniem, na przyk∏ad w podr´cznikach lub w prasie, teksty, w których wyst´pujà
terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze,
b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu
zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska;
2. wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
a) stosuje w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
b) operuje procentami,
c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
d) pos∏uguje si´ jednostkami miar;
3. pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur.

Standard II
Wyszukiwanie i stosowanie informacji.

Testy sprawdzajàce przygotowano wed∏ug standardów
wymagaƒ zalecanych
przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej.

Uczeƒ:
1. wskazuje prawid∏owoÊci w procesach oraz w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
a) wyodr´bnia dane zjawisko z kontekstu,
b) okreÊla warunki jego wyst´powania,
c) opisuje jego przebieg w czasie i przestrzeni,
d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania
zjawisk;
2. pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych;
3. pos∏uguje si´ funkcjami;
4. stosuje zintegrowanà wiedz´ w celu objaÊnienia
zjawisk przyrodniczych:
a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia
cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje
sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie
spo∏ecznym.

Standard IV
Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci
do rozwiàzywania problemów.

Uczeƒ:
1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
a) tekstu,
b) mapy,
c) tabeli,
d) wykresu,
e) rysunku,
f) schematu,
g) fotografii;

Uczeƒ:
1. stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,
b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje i wyniki
doÊwiadczeƒ oraz wyciàga wnioski;

2. operuje informacjà:
a) selekcjonuje,
b) porównuje,
c) analizuje,
d) przetwarza,
e) interpretuje,
f) prezentuje w czytelny sposób,
g) wykorzystuje w praktyce.

3. tworzy modele sytuacji problemowej:
a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji
problemowej,
b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych;

Standard III
Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych,
funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych.

2. analizuje sytuacj´ problemowà:
a) dostrzega i formu∏uje problem,
b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel);

4. tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce
model problemu,
b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu;
5. opracowuje wyniki:
a) ocenia,
b) interpretuje,
c) przedstawia.

59

grupa

a

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ anatomia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

I
1.

2.

3.

4.

II

III

A. uk∏ad narzàdów

B. tkanka

C. narzàd

D. komórka

IV

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
majà zdolnoÊç adaptacji”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej
warstwy zewn´trznej.
PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa roz rod cza

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Witamina D3.
B. W∏os.
C. Melanina.
D. Mleko.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona osob´ nadu˝ywajàcà kàpieli s∏onecznych, ˝e nadmierne opalanie si´
jest szkodliwe. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku odmro˝eƒ III stopnia.
1. Ogrzaç cia∏o poszkodowanego, np. przykryç kocem.
2. Podaç osobie z odmro˝eniami goràce napoje.
3. Podaç osobie z odmro˝eniami alkohol.
4. Odmro˝one koƒczyny w∏o˝yç do letniej wody i powoli podnosiç jej temperatur´.
5. Zawinàç rany banda˝em elastycznym.

(0 –3 p.)

grupa

b

Organizm cz∏owieka.
Skóra – pow∏oka organizmu

...............................................

imi´ i nazwisko

Test, który masz przed sobà, sk∏ada si´ z 9 zadaƒ. Przy ka˝dym
poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà
odpowiedê. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie
20 punktów.

1

.......................

klasa

Zadanie

(0 –1 p.)

Napisz, czym zajmuje si´ fizjologia.
..........................................................................................................................................................

2

Zadanie

(0 –3 p.)

Podaj trzy cechy ró˝niàce cz∏owieka od pozosta∏ych zwierzàt nale˝àcych do rz´du naczelnych.

3

..............................................................................................

..............................................................................................

..............................................................................................

Zadanie

(0 –2 p.)

Po∏àcz ilustracje z odpowiednimi opisami. Uzupe∏nij schemat, wpisujàc podwójne oznaczenia
– uzyskane z po∏àczenia ilustracji z opisami – zgodnie z komplikacjà budowy organizmu.

IV
1.

2.

3.

4.

III

II

A. tkanka

B. uk∏ad narzàdów

C. komórka

D. narzàd

I

4

Zadanie

(0 –4 p.)

Zaprojektuj doÊwiadczenie, którym potwierdzisz hipotez´: „Receptory znajdujàce si´ w skórze
sà rozmieszczone nierównomiernie”.
Potrzebne b´dà:
Wykonanie:

..............................................................................................................................

....................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

Wyniki: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..........................................................................................................................................................

Wnioski:

........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

5

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wykres ilustrujàcy sta∏ocieplnoÊç cz∏owieka.
A.

6

B.

C.

D.

Zadanie

(0 –3 p.)

Uzupe∏nij schemat dotyczàcy pow∏oki organizmu i wymieƒ dwie w∏aÊciwoÊci jej warstwy po∏o˝onej najg∏´biej.

PO W¸O KA OR GA NI ZMU

war stwa rogowa

7

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie

(0 –1 p.)

Zaznacz wytwór naskórka.
A. Paznokieç.
B. ¸ój.
C. Pot.
D. Melanina.

8

Zadanie

(0 –2 p.)

Podaj argument, który przekona ostro˝nà osob´, ˝e umiarkowane za˝ywanie kàpieli s∏onecznych jest
korzystne dla zdrowia. Napisz, jak chroniç skór´ przed promieniowaniem UV i jego skutkami.
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

9

Zadanie
PodkreÊl czynnoÊci, które wykonasz, udzielajàc pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ III stopnia.
1. Sch∏adzanie oparzonego miejsca strumieniem zimnej wody.
2. Na∏o˝enie opatrunku, a potem podejmowanie innych czynnoÊci.
3. Posmarowanie oparzonego miejsca mas∏em.
4. Na∏o˝enie opatrunku os∏onowego po sch∏odzeniu oparzonego miejsca.
5. Zdj´cie wszelkich ozdób, zanim nastàpi obrz´k oparzonej cz´Êci cia∏a.

(0 –3 p.)

.......... D..... 4 Zadanie (0 –1 p......... .....) Napisz. .... Ilustracja przedstawia ....... . Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów....grupa a Aparat ruchu ........................... . .. Staw ∏okciowy..... .............. ...................... 2 Zadanie (0 –1 p..... ........... 6 C... ..... ................... . .............. które elementy wchodzà w sk∏ad biernego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka.......... ...............) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´.......) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´. ..... . ... ............ ..... . C. .. ........................... .. ... ..... B......... ................. .. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.. ...) Zaznacz element budowy czynnego aparatu ruchu...... ..... .. ¸opatka......... .... .... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê......... ...... .............. . .. ..... ....... Zadanie (0 –2 p. .............. . . . ....... ....... .... .. ............. A..... .................................. ......... 5 Zadanie (0 –1 p......... który masz przed sobà... Mi´sieƒ sercowy................... ...... .......) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu osiowego....................... ........................... Mi´sieƒ prosty uda.... ........................ 1 ............. ..) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki chrz´stnej....... . .... . B........... imi´ i nazwisko Test......... ....... ... ..... ...... klasa Zadanie (0 –1 p.. . .. ... ............. ... ........ A................. . 3 Zadanie (0 –1 p... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ...................

......... ....... podpisz je i wykonaj polecenia.......... .... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca................... ......... ...................) WyjaÊnij....................................... . ................................ .......................................... jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz miedniczna i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad... Napisz.... ...................... ............................................... b) Opisz zakres ruchu stawu kulistego................. . 10 Zadanie (0 –2 p..... ........ . ..................... .... A.. ......... . ........... ............. ................. oznaczono jà literà 9 C .... .... ............. ................. .. ................... Zadanie (0 –3 p................ ... Rolà okostnej jest A .. dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji.......................... Istota gàbczasta zaznaczona jest literà ............................) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ..................................................................... .........7 Zadanie (0 –2 p. 3............... 8 Zadanie B (0 –3 p................................ .............. ........... ..... czy prostownik.......................... ........... .... .... dlaczego d∏ugotrwa∏y lub intensywny wysi∏ek fizyczny mo˝e wywo∏aç bóle mi´Êni............................. ............ .............. .... czy jest to zginacz........................ ........... 2........................ .. ....... ............... 11 Zadanie (0 –1 p.. w których wyst´puje staw zawiasowy....... .......... 1......... ............. ............................ Literà B oznaczono ..) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania.............) Napisz.... ... D .... .. ............... . ...................... ........... . ... .............. B... .......... .......................................... .................... .... .........) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów.... C................................. .... .........

.. . ..... ... ........... ...... ...... .. . ...... Âci´gno Achillesa......grupa b Aparat ruchu ...... Zadanie klasa (0 –1 p......... ............ Mi´sieƒ sercowy.................... ... .... Mi´sieƒ prosty brzucha............... B........ ........................ które elementy wchodzà w sk∏ad czynnego aparatu ruchu w organizmie cz∏owieka.... ..... 2 Zadanie (0 –1 p. ..... ........... ....) Zaznacz koÊç nale˝àcà do szkieletu koƒczyn... Ilustracja przedstawia ..... ...... . A........ C................... ....... ..) Podaj jednà w∏aÊciwoÊç fizycznà tkanki kostnej. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 18 punktów......... . ... który masz przed sobà.....) Napisz......................... ... .. A. . Test... ...... ........... ..... ......................... ....... ... .................... ......... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê...... ......... ... ....... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ....................... ............................ 1 imi´ i nazwisko ........ ........................................ ........... .. .. .... 4 Zadanie (0 –1 p.......) Rozpoznaj rodzaj tkanki szkieletowej przedstawionej na ilustracji i zapisz jej nazw´........... 6 B.... (0 –2 p. ..........) Wpisz nazw´ przedstawionej na ilustracji cz´Êci szkieletu osiowego i opisz jej podstawowà funkcj´.. .. D..... .. 3 Zadanie (0 –1 p.... ............. ...... . ... .... ......... ... .... ..................................... .......... ... Zadanie C. ............ ...... . .. Mostek............ 5 Zadanie (0 –1 p.... ......... ........... . ............) Zaznacz element budowy biernego aparatu ruchu......... ... Podstawowà funkcjà tej cz´Êci szkieletu osiowego jest ..... .

.. ..... a) Na ilustracji szkieletu zaznacz dwa miejsca...... ....... .. ..... ... . ................................................................. ...... 2......... ........... ..... .......... ....................... .. .................. ................ ............ w których wyst´puje staw kulisty................... ...... oznaczono go literà ......... Literà D oznaczono ......................... 8 Zadanie B (0 –3 p.... czy jest to zginacz........... D ............. ... ... ...... ............ ....... 11 Zadanie (0 –1 p..................... ................................................... ... ......... .......... ........ ...... .......... .. .... ..... ...................... .......................... C.... .............. B........ ...... Rolà szpiku kostnego jest .................. .. .................. ....... ..... . .... ................... czy prostownik......... ................................... ............... ............... . ....) Na podstawie ilustracji uzupe∏nij zdania...... . Napisz... .......... .. ...... .... ... ....... . 9 A . .......... .. .) Na poni˝szym schemacie ramienia wska˝ i podpisz mi´sieƒ..... .. ....) Rozpoznaj przedstawione na ilustracjach rodzaje stawów..... ....................................... A...... ........................ Zadanie (0 –3 p......7 Zadanie (0 –2 p.. .) Napisz..... .... .......................... ............ ..... ........................ ...... C 1............................... . ....... .......... ............ 10 Zadanie (0 –2 p........... ...... . ... ............................. .................. dzi´ki któremu rami´ znalaz∏o si´ w przedstawionej pozycji............ b) Opisz zakres ruchu stawu obrotowego.... jakà funkcj´ pe∏ni obr´cz barkowa i wymieƒ koÊci wchodzàce w jej sk∏ad........ ...... .................) WyjaÊnij... gdy jest mu zimno.......... dlaczego cz∏owiek ma dreszcze.......... ... . podpisz je i wykonaj polecenia... ........ Tkanka chrz´stna zaznaczona jest literà 3........

........... .) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´. Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi............) Napisz.................................... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka......... .... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty. ........ 3 Zadanie (0 –3 p.......) Sformu∏uj problem badawczy do poni˝szego doÊwiadczenia....................... .... ... 2.............. ........... ...... . ..... imi´ i nazwisko Test...... ..... Zadanie (0 –2 p.............. .. ...... sk∏ada si´ z 11 zadaƒ........ . Z 1 g cukru uzyskujemy 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci t∏uszczu. 5 Zadanie (0 –1 p..................) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P.. . Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek..... ..... ......... ........ ...... ..... .... Stanowià materia∏ zapasowy. ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ...........grupa a Uk∏ad pokarmowy . Wchodzà w sk∏ad b∏on komórkowych... mo˝e je magazynowaç w wàtrobie.......... ....... 3............. ...... ......... . ..... klasa Zadanie (0 –2 p. ..............) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek... Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu............. ....... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F........ .. ............. ˝e t∏uszcze s∏usznie okreÊla si´ jako zwiàzki wysokoenergetyczne.. ... Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz. ..... .... . ... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu.. czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki... ni˝ potrzebuje.............. ......... . b) Gdzie jest wytwarzana substancja. a) W którym miejscu uk∏adu pokarmowego zachodzi proces emulgacji? ˝ó∏ç 6 . 1... dlaczego pokarmy pochodzenia roÊlinnego zaliczamy do niepe∏nowartoÊciowych............ która emulguje t∏uszcze? ..... .. ................... ........ ... .. .......... ............) Uzasadnij... . ..... 4 Zadanie (0 –1 p............. i odpowiedz na poni˝sze pytania. ............. W wynikach zanotowa∏.. ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko........ ... ...... ....... ........ 2 Zadanie (0 –1 p.... który masz przed sobà.......... .... ....... ........ ........ ..... 4. ..... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. 1 ... ............... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów.. Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu......... .....

....... . ... .... ........ ..... . . .. .. ...... ... ......... .. ... .... .. .... ...................) Rozpoznaj witamin´.... ....................... . Wykonanie: .. ....................... ... ... .. ... .... .. . . ....... Bierze udzia∏ mi´dzy innymi w procesie widzenia.... .. ...... które wyka˝e. Wniosek: ... ...... ..... ...... ........ .. ....... . .. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu.... ....... której dotyczy opis.. . ........ ... 2 3 .. ..... ....... ......... ... ........... Jest to witamina rozpuszczalna w t∏uszczach.......... ........ ... ..... .. ...... . . .. ..... .............. ............ .. . . ........... . ...... nasienie fasoli.. ........ ............... 9 Zadanie (0 –3 p.............. ... ........... ...... ..... ..... . ....... ....... .. ....... a nasiona zawierajà nieznaczne.......... .... . ... Wyniki: .... .. ...... ...... ...... . ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu... ............ ...... ........ . ..... ...... . .... .. . ....... ............... 11 Zadanie 5 (0 –1 p.. ...... ...... ..... ......... . ........ ..... .... ..... ..... ............. . .. . ................ .............. .. ............ .. jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”......... ............... ................. ...... ...... .... .. . ............ .............. .... ... ... . ........ .... .... .. .............. .. 10 Zadanie (0 –3 p... ........... ........ ........ ........ ....... ... . .. .. .... .... ........ .... ....... ... . ...... .. ... .. ....... . ... . .... ..... ... . . .... ..... ...... ....... ........... ........ ........... ......... ....................... ..... ......... ... ........ .. ...... . ......... ............... ........... . 8 Zadanie (0 –1 p. ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od wieku cz∏owieka... ... ... ................................ .. ......... ............... ..... ................... ..... . .....) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do makroelementów......... Problem badawczy: Czy nasiona orzecha w∏oskiego i fasoli zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona ... .. ..... ...... .. ..... papierowa serwetka......... ............ . .............................. . ................................... .. ..... .. ..... ............. . .. Napisz............. .. . 1 a) Napisz.... ... ....... ... . ............ . . .. ............... .. t∏uczek lub drewniany klocek..... ............... ...... ..... .......... .... ...............) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia.............7 Zadanie (0 –5 p. jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru........................... ........ Wyst´puje w ˝ó∏tych owocach i warzywach oraz w tranie...... . ... ..........) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia..... . . ...... . .............. .. . .......... .................. 4 ...... ..... . ........ ......... ...... ................ .. .... ....... ..... ...... ...... . .......... ...... .... Potrzebne b´dà: nasienie orzecha w∏oskiego... .. ......... . ... .. w których zachodzi trawienie cukrów... .... .. ...... ...... ....... . ................ .... X b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego...... ............... ................................ . ...... ............ .... .......... ............ ....... ........ . .......... .. ......... ...... ................ 6 . .. ...... ... zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu.. ...... . .. ..... .............................. . .. ............. .... ... . .................................. .. .. . ......... jajach i maÊle. ...... . ............... .) Uzasadnij........... .. .... .. .................... ....................... ... ..... . .. ...........

...) Sformu∏uj hipotez´ do poni˝szego doÊwiadczenia......... 4 Zadanie (0 –1 p....... Z 1 g t∏uszczu uzyskujemy 2 razy mniej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukru................................... który wytwarza substancj´ emulgujàcà t∏uszcze? ........................................... Nadmiar t∏uszczów gromadzi si´ w organizmie i prowadzi do nadwagi........ Uczestniczà w transporcie niektórych substancji do komórek...... .................................................................. W wynikach zanotowa∏.................... który masz przed sobà.. sk∏ada si´ z 11 zadaƒ.................) Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P. klasa Zadanie (0 –2 p... ni˝ potrzebuje.. 4... ˝ó∏ç ˝ó ∏ç ........................... i odpowiedz na poni˝sze pytania.......... 2........... 2 Zadanie (0 –1 p... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 23 punkty..... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F......) Napisz.................... czyli rozbijanie kropli t∏uszczu na mikroskopijnej wielkoÊci kulki.... 1........... ˝e woda jest jednà z najwa˝niejszych substancji wyst´pujàcych w organizmie cz∏owieka............ Mogà przyspieszaç przebieg reakcji chemicznych...........grupa b Uk∏ad pokarmowy . mo˝e je magazynowaç w wàtrobie..... Stanowià materia∏ zapasowy.................. Zadanie (0 –2 p............................. dlaczego pokarmy pochodzenia zwierz´cego zaliczamy do pe∏nowartoÊciowych........... Nadmiar w´glowodanów jest magazynowany w postaci glikogenu................... Sà g∏ównym sk∏adnikiem energetycznym organizmu...) Przeanalizuj schemat przedstawiajàcy emulgacj´........................... Je˝eli organizm otrzymuje wi´cej cukrów.................... 3 Zadanie (0 –3 p....... 3.... a) Jak nazywa si´ gruczo∏...... ........ ˝ó∏ç 6 b) Jaki jest cel rozbijania t∏uszczów na mniejsze kulki? ........... 1 ....... Glukoza stanowi podstawowe êród∏o energii dla komórek organizmu.......... Uczeƒ naniós∏ kropl´ jodyny na powierzchni´ przekrojonej bulwy ziemniaka.... ˝e mi´kisz ziemniaka zabarwi∏ si´ na niebiesko......................) Uzasadnij........... imi´ i nazwisko Test......................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.....................) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje dotyczàce bia∏ek........... Nadmiar w´glowodanów w organizmie mo˝e byç przekszta∏cony w t∏uszcz..................... ...... 5 Zadanie (0 –1 p....................................

. ... ..... Napisz.. ......... ... ... ..... . .... ........... .... .. .... trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. .. .. .. 2 3 .. ....... ... .... ... ......... ........ ................... ...... . ........ ....... ..... ................ .. ........... ... ......... ....... ..... ........... ... w których zachodzi trawienie bia∏ek.... ... 8 Zadanie (0 –1 p..... .... . Wyst´puje w liÊciastych warzywach oraz w dro˝d˝ach i wàtrobie.... .. ............. . .. . .... ˝e jedno z dwóch badanych nasion zawiera znaczne iloÊci t∏uszczu... .... ....................... ... .... .... ............... .......... . ......... ......... .. ... ............... ...... ......... .. ................. ........ .. .... ..... ... ...... ... t∏uczek lub drewniany klocek... ............ . . ......... .. ....... ............ ..... ....... ............. . ...... ..... 4 b) Wypisz numery elementów uk∏adu pokarmowego......... .. ..... ..... ..... . ..... . ......... ..... ...... . 11 Zadanie (0 –1 p. ..... ... ......... ...... . . ...... ... . ............................ . ......) Rozpoznaj witamin´..... ............. .......... .. Potrzebne b´dà: nasiona rzepaku. .. ........ .............. .. .. ....... ..............) Uzupe∏nij opis doÊwiadczenia..... ... ................ . ........ .... . .....) Przeanalizuj ilustracj´ i wykonaj polecenia. ............... ...... . . .... ........... .. ... ... X .................... ....... .......... . ........ .... .... ............ . ..................... .... . ........ ......... ... . 9 Zadanie (0 –3 p.. . .. ...... .. ................ ........ .. .. ....................... Pobudza wytwarzanie erytrocytów............... .......... .... .. .. .. ................. ............. ....... ... ....... ......... . ............ ................. 6 5 ..... ... ......... ...... . . ... .............. ............ 10 Zadanie (0 –3 p.... ... . .......... . ........ ......... ....... .......... ... .... .................................... ................. ... ... ...... . ..... ...... ........... a nasiona zawierajà nieznaczne. ... . 1 a) Napisz.............. . ... ... papierowa serwetka... .... Wyniki: .... ...... które wyka˝e............... .......... ....... ..... ........................... ..... ....... ..... ..... .. ................. .... ... .. ............ ................ ..... .. ..... ˝e zapotrzebowanie energetyczne zale˝y od stanu zdrowia cz∏owieka.. Problem badawczy: Czy nasiona rzepaku i bobu zawierajà ró˝ne iloÊci t∏uszczu? Hipoteza: Nasiona .. .. .. . .... . ......... . ........ .. ........ .... ...... ... ......... ...... .... . ...... ........ .. ... .... . ......................................... .. .. .......... ................... .... ........ .......................... ......... ......... ............ ..... ..... .. nasienie bobu......... . . .. .... ....... ... ............ .... .. ........... ......... . ... ........7 Zadanie (0 –5 p........ .... .......... ... ............ Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie.... . .. ...... ... .......... . ............ ....... .... ............ .... której dotyczy opis.. jakà funkcj´ pe∏ni narzàd oznaczony na schemacie literà „X”....) Podaj przyk∏ad pierwiastka zaliczanego do mikroelementów................. .... . ... .. .... zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu... ........ ... Wniosek: .............................. ...... . . ....... ..... .. . .. ..... .... ......... Wykonanie: . .... ......... ....... . ....... .......................... .. .......... jakà funkcj´ pe∏ni w organizmie i jakie sà skutki jego niedoboru.. . .... . . ....... .. .... ...... ... ....) Uzasadnij........... ...... ...

........................................... .............................................................................. ....... Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): ........................ który masz przed sobà............................grupa a Uk∏ad krà˝enia . A................................. IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa 3.......................................... .............. ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego........................................... które bada∏a w stanie spoczynku?”................... imi´ i nazwisko Test............................. 1 .................................................. wiedzàc................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.........................................................................5–5 milionów krwinki bia∏e Funk cja transport tlenu do tkanek 4.................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty......... klasa Zadanie (0 –3 p................................................................................. którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie.......... Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania............................................................ Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): .................................................. ................................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego............5–11 tysi´cy 150–450 tysi´cy 2 Zadanie (0 –4 p..................................... C......................................... B..........................................................................................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego.................... D...... Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ................................... Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): . 3 Zadanie (0 –1 p....................................................... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.......................................................................................) Uzupe∏nij tabel´......

..................................... A– .....) 1 Korzystajàc ze schematu... przekazywanie impulsów nerwowych............................................................................ ............................................ .................... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych.......................................... ........................................................................................................ serce........ c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu du˝ym............ ˝y∏y.................................... 6 • ............. osocze........... 2– ................................................................................ erytrocyty.............................................................................................................................................. C.............................................................. Zadanie (0 –2 p......................................... ................................. naczynia limfatyczne. 9 Zadanie (0 –2 p........................ Rozpocznij od odpowiedniej komory serca.................................................... aorta.................... D. w´z∏y ch∏onne............................................................................................. ................................. Zadaniem uk∏adu ch∏onnego jest A............................................................ leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p........... grasica...................................................................................... • .......................... ˝e AIDS powoduje bezbronnoÊç organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych.............................................. .....................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce od˝ywiania si´............. • ...................... 7 Zadanie (0 –1 p........................ .. a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 3– ..................... wykonaj polecenia.......................... wydalanie nadmiaru wody............... transport gazów oddechowych............ wàtroba....................... B D .............................................................. Êledziona... 5 Zadanie (0 –3 p.) PodkreÊl elementy budowy uk∏adu limfatycznego........................................................................) Uzasadnij............ 3 .................... B........................... 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg ma∏y............................................................... migda∏ki...............................4 Zadanie (0 –5 p..................................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwawieniem a krwotokiem.. p∏ytki krwi............ t´tnice................................... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego........................................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.................................................... ..................................................... ......

........................ Potrzebne materia∏y (co b´dzie potrzebne do wykonania badania?): ............. sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.. który masz przed sobà..... imi´ i nazwisko Test............................... Problem badawczy (co konkretnie ma zbadaç Ania?): .................................................. D..................... 1 ........... ˝e t´tno w stanie spoczynku wynosi oko∏o 80 skurczów na minut´ i wzrasta do oko∏o 120 skurczów na minut´ podczas wysi∏ku fizycznego.) Uzupe∏nij tabel´.........................................................grupa b Uk∏ad krà˝enia ..................................................................) Zaznacz wykres w∏aÊciwie ilustrujàcy zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego................................ ................................................ B.............................................................................................................................................................................................. klasa Zadanie (0 –3 p....5–5 milionów 4............................................................................... 3 Zadanie (0 –1 p................ C......................................................................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty... IloÊç ele men tów w 1 mm 3 krwi Na zwa Funk cja 3...................................... A................) Ani´ nurtuje pytanie: „Czy i jak zmienia si´ t´tno podczas wysi∏ku fizycznego w stosunku do tego............................................. Wykonanie (jak mo˝na zbadaç zale˝noÊç wartoÊci t´tna od wysi∏ku fizycznego?): ............................. Hipoteza (przypuszczalny wynik badania): .................. ........................ którego wyniki da∏yby odpowiedê na jej pytanie..................... które bada∏a w stanie spoczynku?”........................................... wiedzàc........................................ Pomó˝ Ani w rzetelnym przeprowadzeniu badania.................................................. .......5–11 tysi´cy p∏ytki krwi 2 niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych 150–450 tysi´cy Zadanie (0 –4 p............. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê............................................... ......................................

......................... erytrocyty...... ˝y∏y........................ ......................................... Zadaniem uk∏adu limfatycznego nie jest A............................. ......) 1 Korzystajàc ze schematu................................................................ leukocyty 8 Zadanie (0 –1 p................................................. C– .... Rozpocznij od odpowiedniej komory serca........ wàtroba.............. osocze..... ........................ p∏ytki krwi............ serce................... aorta......................................................... • ................................................................................................. D......... dzi´ki którym mo˝esz uniknàç chorób uk∏adu krwionoÊnego............................................................... 3 ................................................... ...................................... Zadanie (0 –2 p....... usuwanie z komórek nadmiaru wody...................................... c) Opisz drog´ krwi w krwiobiegu ma∏ym............................................................................. wykonaj polecenia... usuwanie z komórek zb´dnych substancji............................................................. C............ ................................................................................................ B– ............) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.......................... a) Podaj nazwy elementów uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka oznaczone symbolami: 1– ................... Êledziona........... transport gazów oddechowych.................................................................... ˝e HIV prowadzi do bezbronnoÊci organizmu wobec drobnoustrojów chorobotwórczych niegroênych dla osób zdrowych............................ naczynia limfatyczne............. 9 Zadanie (0 –2 p............ t´tnice........................ grasica.. 2 A C b) Na schemacie uk∏adu krwionoÊnego cz∏owieka zamaluj krwiobieg du˝y............... 5 Zadanie (0 –3 p....... ....................................) Uzasadnij.................................. .................................................. 7 Zadanie (0 –1 p......................................................... migda∏ki...........................4 Zadanie (0 –5 p....................... w´z∏y ch∏onne........................................................................................................................) Podaj trzy zalecenia dotyczàce ruchu i wysi∏ku fizycznego........................... • ..................................................... niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych.............................................................................) Wymieƒ ró˝nice mi´dzy krwotokiem ˝ylnym a t´tniczym............................................................................ ........ .....) PodkreÊl elementy dotyczàce budowy uk∏adu krwionoÊnego................................. 6 • ...... B............................................................. B D ...................................................................................

................. 2 ................ zamaluj wiersz opisujàcy wdech................. tchawica..................... 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania........... ...... na czym polega wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià.........................grupa a Uk∏ad oddechowy ....) ........ D................ Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê....................) Napisz................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania..................................................................................... D............................. syntezie... gard∏o............................................) Wypisz dwie funkcje dróg oddechowych......... dyfuzji.. 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p..... który masz przed sobà....... B............................................................ 1– ... 1 Zadanie klasa (0 –3 p............ imi´ i nazwisko Test...... 2– ........ Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A............. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów............ C............. osmozie........... krtaƒ. • ..................................... C. Zadanie (0 –1 p....... j´zyk................................................................................... 3– ........... 3 • ............................ B............ utlenianiu................... 4 Zadanie (0 –1 p........................................................................ sk∏ada si´ z 9 zadaƒ.................................... (0 –1 p...... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A..................................... 1 2 3 Zadanie (0 –2 p......) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi....) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc................ .............

. który po 10-minutowym spacerze.... Przy zale˝noÊciach................ 9 B...............) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli.... D.... Para B i Y........ naczynie krwionoÊne X<Y X>Y p´cherzyk p∏ucny W>Z W<Z X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p...................... Ilustracja B. do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”....... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu.. jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka............ ..........................) Przeprowadzono doÊwiadczenie...... Para A i X................ przez którà przep∏ywa∏o powietrze wydychane zm´tnia∏a......7 Zadanie (0 –2 p.... Wyniki: Woda wapienna............................... A.... Zadanie C.................. powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz problem badawczy do doÊwiadczenia oraz wniosek..... Para A i Y................ zaczà∏ biec.................... Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia.......... Hipoteza: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka jest dwutlenek w´gla........ Para B i X........ Wniosek: ... Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A................................) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka... Problem badawczy: ........ (0 –2 p..............

..................... Tlen przenika do krwi z p´cherzyków p∏ucnych dzi´ki A.............) Napisz......... imi´ i nazwisko Test. C........................ 1 2 3 Zadanie (0 –2 p............... 1– ........ gard∏o.......... który masz przed sobà........................................... 3– ............... utlenianiu....................................... B.. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.................. Za wytwarzanie g∏osu odpowiada A........ .......................) W tabeli dotyczàcej mechanizmu wentylacji p∏uc...... C.........................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania.............................. na czym polega wymiana gazowa mi´dzy p´cherzykami p∏ucnymi a krwià...... 2 .......... D............ 5 ˚ebra Przepona Obwód klatki piersiowej Mi´Ênie mi´dzy˝ebrowe unoszà si´ i rozszerzajà opada zwi´ksza si´ kurczà si´ opadajà uwypukla si´ ku górze zmniejsza si´ rozkurczajà si´ Zadanie (0 –2 p... sk∏ada si´ z 9 zadaƒ............... co powoduje........................) Podaj nazwy elementów uk∏adu oddechowego oznaczonych na ilustracji poni˝szymi cyframi........................ syntezie.......... ˝e w drogach oddechowych powietrze jest nawil˝ane i oczyszczane... osmozie................... zamaluj wiersz opisujàcy wydech. 1 Zadanie klasa (0 –3 p............ B......................................... j´zyk............................. tchawica.............) . 4 Zadanie (0 –1 p...................... 2– ................. D. krtaƒ................ dyfuzji.................................grupa b Uk∏ad oddechowy .......... Zadanie (0 –1 p..................................................... (0 –1 p........................... ..... 3 • ....... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 15 punktów................) Napisz............................. • ...... 6 Zadanie Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania...............

............... Zadanie D..... A.................. (0 –2 p.......... Para A i X............) Przeprowadzono doÊwiadczenie.. Przy zale˝noÊciach................................... polegajàce na przepuszczaniu przez bezbarwny i przezroczysty roztwór wodorotlenku wapnia Ca(OH)2 powietrza wydychanego przez cz∏owieka..... C................................. Problem badawczy: Czy w wydychanym powietrzu znajduje si´ dwutlenek w´gla? Hipoteza: ............. Ilustracja B............ Wyniki: .......................) Przyporzàdkuj ilustracje odpowiednim zale˝noÊciom przedstawionym w tabeli...................... powstajàcego w przebiegu nast´pujàcej reakcji: Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2O Sformu∏uj i zapisz hipotez´ oraz wyniki doÊwiadczenia.7 Zadanie (0 –2 p.... Para A i Y................... Wniosek: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla...) Zaznacz par´ wykresów przedstawiajàcych zmiany......... Powsta∏e zm´tnienie Êwiadczy o pojawieniu si´ w roztworze nierozpuszczalnego w´glanu wapnia..... do których nie mo˝na przypisaç ilustracji wstaw znak „–”................ Zale˝noÊci mi´dzy st´˝eniami gazów A........... Para B i X.. Para B i Y..... 9 B.. który po 10-minutowym spacerze. zaczà∏ biec........... ........................ naczynie krwionoÊne W<Z W>Z p´cherzyk p∏ucny X>Y X<Y X – st´˝enie tlenu w p´cherzyku p∏ucnym Y – st´˝enie tlenu we krwi 8 W – st´˝enie dwutlenku w´gla w p´cherzyku p∏ucnym Z – st´˝enie dwutlenku w´gla we krwi Zadanie (0 –1 p....... Po pewnym czasie zaobserwowano zm´tnienie roztworu......... jakie zasz∏y w organizmie cz∏owieka.

...... 1 Zadanie .. A... Moczowód.grupa a Uk∏ad wydalniczy ... B. Narzàdy A i D...1 0 sole mineralne 0. St´˝enie procentowe substancji Substancje 5 A B woda 92 95 bia∏ko 7 0 glukoza 0..) . Jest to narzàd o elastycznych Êcianach zbudowany z tkanki mi´Êniowej g∏adkiej...... Zamaluj kolumn´..) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem....03 2 Zadanie Zaznacz narzàd... który masz przed sobà. nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego.. klasa (0 –1 p. Narzàdy A i B. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy... 4 Zadanie (0 –1 p. którego dotyczy poni˝szy opis...... 1.37 0... D. ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydalanego moczu maleje wraz ze wzrostem temperatury otoczenia..... P´cherz moczowy. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... B. (0 –1 p.. 3 Zadanie (0 –2 p....) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje....) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydalanego moczu od temperatury otoczenia.) B Korzystajàc ze schematu.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.. Kanalik nerkowy... 4... D... C. Mocznik. gruczo∏y potowe i nerki.. Przy jego ujÊciu znajduje si´ mi´sieƒ zwany zwieraczem. C A D 2 Zadanie (0 –3 p. Narzàdy A i C.... Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki.... 3. Narzàdy B i C. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ. zaznacz par´ narzàdów.6 mocznik 0. A... która zawiera dane dotyczàce krwi. 2.. imi´ i nazwisko Test. C. K∏´buszek nerkowy.

. sole w postaci chlorków.................. Êwiadczàce o ich chorobie.................................) ... Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1029 jasno ˝ó∏ty................ Sk∏adnikami moczu sà: woda............................001 do 1...... w sposób uproszczony............... co uniemo˝liwia .......... mocznik.................. przezroczysty + – + – III kwaÊny 1034 ˝ó∏ty...... wyprowadzajàcego....... kreatynina............. Powoduje to zwi´kszenie ciÊnienia krwi...... Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy..................... 9 Zadanie (0 –2 p........ (0 –1 p...............) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze................ ....... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i mocznik.............................................................. które pozwolà ustrzec si´ kamicy nerkowej... przezroczysty – – – – II kwaÊny 1001 ciemno˝ó∏ty............................... Brak w nim krwinek czerwonych.... przezroczysty – + – – + jest w moczu............ waha si´ od 1...... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj erytrocyty...................6 Zadanie (0 –2 p.............. G´stoÊç moczu.......................................................... czyli masa w∏aÊciwa.....035 g/cm3....... Naczynie doprowadzajàce krew do k∏´buszka nerkowego jest w´˝sze od naczynia ............ ............................ przyjmujàc jako kryterium g´stoÊç moczu..................... • ..................... kwas moczowy............) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym................................. Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu................... poni˝ej zapisz w∏aÊciwe............................... – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym........ Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do kanalików... 7 • ......) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania................................. Zadanie (0 –3 p............................................................................... 8 Zadanie (0 –1 p............... przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka..... siarczanów i fosforanów.................................................... które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów................................... bia∏ych i cukru................) Podaj dwa zalecenia...

.37 2 0. 3... których skurcze wspomagajà przep∏yw moczu. 3 1 4 2 Zadanie (0 –3 p.. gruczo∏y potowe i nerki. Narzàdy 1 i 2... B.6 0.) PodkreÊl zdania zawierajàce prawdziwe informacje...... A. Jego Êciany sà zbudowane z mi´Êni g∏adkich.. 4 Zadanie (0 –1 p. A... nale˝àcych do uk∏adu wydalniczego.. Mocznik. sk∏ada si´ z 10 zadaƒ.. St´˝enie procentowe substancji Substancje A B woda 95 92 bia∏ko 0 7 glukoza 0 0. który masz przed sobà. Dwutlenek w´gla jest wydalany z organizmu przez nerki. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 17 punktów.. D. D... Moczowód. imi´ i nazwisko Test.. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. 1.... C.. 4....... którego dotyczy poni˝szy opis. klasa (0 –1 p.. Produkty przemiany materii mogà byç wydalane przez p∏uca.. Narzàdy 1 i 4.. K∏´buszek nerkowy. Niestrawione resztki pokarmu sà usuwane z organizmu przez uk∏ad pokarmowy..... która zawiera dane dotyczàce krwi....grupa b Uk∏ad wydalniczy ... zaznacz par´ narzàdów. Uchodzi z miedniczki nerkowej... Zamaluj kolumn´.03 sole mineralne mocznik 5 Zadanie Zaznacz narzàd. Narzàdy 2 i 4....) Narysuj wykres liniowy zale˝noÊci iloÊci wydzielanego potu od temperatury otoczenia.) Tabela przedstawia zawartoÊç wybranych substancji we krwi i w moczu... 2. C. nadmiar wody i soli mineralnych sà wydalane z organizmu wraz z moczem.) 2 Korzystajàc ze schematu... 1 Zadanie ... Narzàdy 1 i 3. P´cherz moczowy..... (0 –1 p..) ....1 0... 3 Zadanie (0 –2 p.. ilustrujàcy wynik badania: iloÊç wydzielanego potu wzrasta wraz ze wzrostem temperatury otoczenia.. B. Kanalik nerkowy...

...................................) Na podstawie tekstu zamaluj w tabeli wiersze.................... gdzie odzyskiwane sà mi´dzy innymi aminokwasy i glukoza.... ........ bia∏ych i cukru.....001 do 1.......) .......... mocznik..................................................035 g/cm3............ wyprowadzajàcego.............. 8 Zadanie (0 –1 p........ Sk∏adnikami moczu sà: woda...... które zawierajà wyniki badaƒ moczu pacjentów.. przezroczysty – – – – III kwaÊny 1003 ˝ó∏ty......... .............. Naczynie doprowadzajàce krew do kanalika nerkowego jest szersze od naczynia . przezroczysty + – + – II kwaÊny 1029 ciemno˝ó∏ty........................ w sposób uproszczony..... 7 • ............................. Wy ni ki ba da nia mo czu Pa cjent od czyn g´ stoÊç (g/dm 3 ) bar wa / prze zro czy stoÊç bia∏ ko cu kier leu ko cy ty ery tro cy ty I kwaÊny 1036 jasno ˝ó∏ty.................. sole w postaci chlorków..................... siarczanów i fosforanów....... Zadanie (0 –3 p...................................... czyli masa w∏aÊciwa..............) W poni˝szych zdaniach skreÊl b∏´dne sformu∏owania................... 9 Zadanie (0 –2 p.................... co umo˝liwia przejÊcie cz´Êci osocza do torebki k∏´buszka.... Powsta∏y p∏yn przep∏ywa do moczowodu........... kreatynina.................................. poni˝ej zapisz w∏aÊciwe..............................6 Zadanie (0 –2 p....... Brak w nim krwinek czerwonych.... G´stoÊç moczu.... ......................... waha si´ od 1............) Opisz ró˝nic´ mi´dzy moczem pierwotnym a ostatecznym............................................. (0 –1 p........ – nie ma w moczu 10 Zadanie Na poni˝szym schemacie ilustrujàcym....... przyjmujàc jako kryterium st´˝enie mocznika...........................) Podaj dwie przyczyny kamicy nerkowej................................. Êwiadczàce o ich chorobie................... kwas moczowy.............................................................................................. Odczyn moczu jest lekko kwaÊny i mo˝e wahaç si´ w zale˝noÊci od zjedzonego pokarmu.................... Powoduje to zmniejszenie ciÊnienia krwi...................... • ....................................... przezroczysty – + – – + jest w moczu............................................... dzia∏anie dializatora w odpowiednim miejscu wrysuj szkodliwe substancje.. Mocz jest przezroczystym p∏ynem o ró˝nych odcieniach ˝ó∏tej barwy.........

.. Zadanie (0 –1 p............... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.................................................. 3 ............) Wypisz dwa g∏ówne rodzaje nerwów............) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu............ czyli neuronów........ ..... 2..........) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.... • ............................................................... b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu....................................................... B...................................................................... 6 Zadanie (0 –2 p.......... .................................. Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych...... .................. ......................................................................... klasa Zadanie (0 –1 p........... 2 Zadanie (0 –2 p... 3... 1........... Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych................................. 4.. czym jest synapsa........ Odbiera bodêce ze Êrodowiska zewn´trznego.......................................... ......... a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji......................... 4 Zadanie (0 –2 p.... który masz przed sobà....... sk∏ada si´ z 12 zadaƒ.... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê. ...) WyjaÊnij......) Opisz funkcje oÊrodkowego uk∏adu nerwowego........................ ..................... .......................... • ................. wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B............................ imi´ i nazwisko Test.......................................... A................................................ 1 ....................................grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna ................. budujàcych obwodowy uk∏ad nerwowy................. Dostarcza tlen do ka˝dej komórki cia∏a............................................) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia.................. 5 Zadanie (0 –2 p............ ....................................................................

.... .. ................................ oznaczone numerem ................. ..7 Zadanie (0 –3 p............................................... ... ................ ........ . . .......... .. ..... 3 4 wydziela do krwi . .................... 12 Zadanie (0 –2 p................ .. .... adrenalina........................ ........ ................................. ............ co mo˝e byç przyczynà depresji i jakie sà jej objawy.............. produkuje . . która mi´dzy innymi przyspiesza prac´ serca..... jaki proces zajdzie w trzustce................ która obni˝a poziom glukozy we krwi................. C................................. ................. 11 Zadanie (0 –1 p................ .........................) Na ilustracji zaznacz literami: A – mózg........... ......... Gruczo∏ dokrewny numer ..................... ...... ... .. . ............... uzupe∏nij zdania.......... .... ...... Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ... 2 insulina.. ...................... B............................ ......... 10 Zadanie 1 (0 –4 p....... 5 Numerem 1 oznaczony jest gruczo∏ dokrewny o nazwie ..................) Napisz.. 9 Zadanie (0 –1 p.... .............. C – wzgórze........................................ ..... ................ . .....) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania........... ... 8 Zadanie (0 –1 p.... testosteron...... a oznaczone na schemacie numerem 5......... .......... ... ... D......... .......... .............. . nerwy rdzeniowe.. B – cia∏o modzelowate... ..... Nadnercze. ........................ ......... .. ...... ...... .... ......... ............... .. ... Za odbieranie bodêców wzrokowych i przekazywanie ich do mózgowia odpowiadajà A...... pó∏kule mózgowe..... ..................... .......... .) Napisz..... ................................ ........... gdy cz∏owiek przez d∏u˝szy czas nie b´dzie jad∏ mimo uczucia g∏odu.. opony rdzenia kr´gowego.. jàdra Za powstawanie m´skich cech p∏ciowych odpowiada wydzielany do krwi przez gruczo∏y zwane ... ............ ...) WyjaÊnij.. nerwy czaszkowe............. ........) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç.............. przysadka mózgowa.................... ............... . .................... .................. ........ ............................. .. za co odpowiada mó˝d˝ek.........

..................... A................................. 4 Zadanie (0 –2 p........ a) Podpisz elementy wskazane na ilustracji...................... ........ Tworzy nerwy sk∏adajàce si´ z wiàzek w∏ókien nerwowych...........) Opisz funkcje obwodowego uk∏adu nerwowego.... B................. Wywo∏uje reakcje organizmu na bodêce wewn´trzne.................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.... wpisujàc nazwy elementów oznaczonych literami A i B....) WyjaÊnij.............) PodkreÊl zdania opisujàce funkcje uk∏adu nerwowego.... Odprowadza dwutlenek w´gla z ka˝dej komórki cia∏a......................................................... sk∏ada si´ z 12 zadaƒ..................) Uzupe∏nij schemat budowy neuronu............................ 6 Zadanie (0 –2 p........ 3....................................................... .. który masz przed sobà.......................... 1............................................................................................................... ................ Zadanie (0 –1 p.....grupa b Regulacja nerwowo-hormonalna .. .................... 4............................................ 2............................... 5 Zadanie (0 –2 p. 1 ...................... ........................................ ....... czym jest impuls nerwowy................................ Sk∏ada si´ g∏ównie z komórek nerwowych.............. Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty... • .............) Przyjrzyj si´ ilustracji i wykonaj podane polecenia...... 3 .......................... • ........ b) Zaznacz strza∏kà kierunek przep∏ywu impulsu............. klasa Zadanie (0 –1 p........................... imi´ i nazwisko Test...................... .......................................) Wypisz dwa g∏ówne elementy budowy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego...................... czyli neuronów...................... 2 Zadanie (0 –2 p......................... ..............................................................................

.. .............. Gruczo∏ dokrewny numer ............. ........... ...... .. .........7 Zadanie (0 –3 p.......... .............. mózgowie.............. .... wydzielane do krwi 4 przez gruczo∏y zwane .. .... ........... .... a oznaczone na schemacie numerem 5................. . ................... ........................ ... Za powstawanie ˝eƒskich 3 cech p∏ciowych odpowiadajà . ... ....... . ... ...... .......... .. . Tarczyc´ oznaczono na schemacie numerem ......... ...... ..... . ................ estrogeny.... ......... .. ....... 12 Zadanie (0 –2 p... .......... ................................... ........ 2 przysadka mózgowa.. ....................... ................... która mi´dzy innymi podnosi ciÊnienie krwi............. .... 8 Zadanie (0 –1 p........ ...................... wydziela do krwi ...... . jajniki......... oznaczone numerem .... . . ..... .... który powoduje podniesienie poziomu glukozy we krwi.. ........ .... .... Za przewodzenie impulsów nerwowych z ró˝nych cz´Êci cia∏a do mózgowia i z powrotem odpowiada A... ......... ..) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania....................................... ................... ..... . D.......... .... .............. ...... 11 Zadanie (0 –1 p............ .... .... C................ produkuje ....... .............) WyjaÊnij...) Na ilustracji zaznacz literami: A – kor´ mózgowà...... ......) Napisz.......... ... .... uzupe∏nij zdania............ ............. ....... B – mó˝d˝ek........ ..... ................. .. ..... odruch warunkowy. ..... .... ....... ......................... .... jaki proces zajdzie w trzustce po zjedzeniu przez cz∏owieka obfitego posi∏ku. adrenalina..................... glukagon Nadnercze.............................. ..) Napisz...... co mo˝e byç przyczynà nerwicy i jakie sà jej objawy.... .... .... .. jakà funkcj´ pe∏ni wzgórze.. Numerem 1 oznaczona jest 5 .................... .) Korzystajàc ze schematu i podanych poj´ç.... .. ........... ........ .. . B............. . .... ........ cia∏o modzelowate... 10 Zadanie 1 (0 –4 p. ....... ........................ .. ........... ................ C – pieƒ mózgu...................... ............ .. ........... ... 9 Zadanie (0 –1 p... rdzeƒ kr´gowy.... ... .. .. .......... ................. ... ... ..................................

......... ... dlaczego widzimy ka˝dà rzecz takà....... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ... ....... .... ... Czopki znajdujàce si´ w siatkówce wykazujà wra˝liwoÊç na ruch i nat´˝enie Êwiat∏a................. . .... D...... ............. .. . ........ To jedyne miejsce na siatkówce.. ...... ............ ........... ...... ......... ....... .) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka....... ....... imi´ i nazwisko Test...grupa a Narzàdy zmys∏ów ...... ............... . èrenica i t´czówka............ .. ..... .......... .. a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F... .. .......... .. . . ...... .. Twardówka i siatkówka....... . .... ........ . ...... ... . Gruczo∏ ∏zowy i spojówka...... ....... . 1 ..... .... .... ...... 3 Zadanie (0 –4 p............ ....) Napisz.. .. ... 5 Zadanie (0 –2 p...... . W tym miejscu nerw wzrokowy wychodzi z ga∏ki ocznej........ ... ... ...... ................ Adaptacja oka to zmiana szerokoÊci êrenicy pod wp∏ywem Êwiat∏a...... ......... .......... C........) Napisz................. ....) WyjaÊnij. .. .. .................. .... Âlimak i strzemiàczko. ........ ... jaka jest w rzeczywistoÊci....... klasa Zadanie (0 –1 p....... jakie funkcje pe∏nià powieki...... ...... ....... ........ . Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów............. . ... ..... .... .......................... ............. . ...... Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach........ ...... B............. . wpisujàc nazwy wskazanych elementów................. .............. ..... Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka.... ..... ................ ........) Uzupe∏nij schemat budowy oka. .. . ....... . .... który masz przed sobà.. ............ 2 Zadanie (0 –2 p. mimo ˝e w oku powstaje obraz odwrócony i pomniejszony.... .. ... ... ... gdzie nie ma komórek Êwiat∏oczu∏ych.. (0 –2 p... .. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.. .... A............ .... ........... ... .. .. ...........) ......... ...... którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis.... ... ... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P. 4 Zadanie (0 –1 p. . ......... ....

.................................... ............................ D∏ugotrwa∏e przebywanie na silnym mrozie bez r´kawiczek................................ po usuni´ciu soczewki korygujàcej.......................... zaka˝enie bakteriami wnikajàcymi pod powieki................... • ................................... • ....... B..................................................) Wymieƒ trzy rodzaje receptorów skóry............. C............ c – tràbk´ s∏uchowà......................... 12 Zadanie (0 –3 p...7 Zadanie (0 –4 p......................................................) Opisz rol´ Êlimaka znajdujàcego si´ w uchu wewn´trznym. WejÊcie do zadymionego pomieszczenia............................ A......... jakie dwie w∏aÊciwoÊci bry∏y lodu mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku.............................. • ..................... C............... Przyczynà jaskry jest A................) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz narzàd zmys∏u równowagi oraz oznacz literami: a – m∏oteczek..... D...............) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania................... jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych................. 10 Zadanie (0 –1 p............ B............ 14 Zadanie (0 –2 p............................................ ....... zbyt wysokie ciÊnienie p∏ynu w ga∏ce ocznej................ 8 Zadanie (0 –1 p..................... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu.................) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny oczu. d∏ugotrwa∏e wpatrywanie si´ w jeden punkt..............................................) Napisz... 11 Zadanie (0 –2 p............ • ........ D........... Wyst´powanie w Êwietle silnych reflektorów scenicznych. • ............) Napisz................................... zbyt du˝e nat´˝enie Êwiat∏a wpadajàcego do oka...................................... P∏ywanie w basenie z podgrzewanà wodà..) Zaznacz sytuacj´................................ .............. . 9 Zadanie (0 –2 p.......... 13 Zadanie (0 –1 p........................ • .......... • ....... b – b∏on´ b´benkowà...................

........... klasa Zadanie (0 –1 p...................... ... Mo˝e mieç ró˝ne kolory............................................. ...... Gruczo∏ ∏zowy i spojówka.......... Twardówka i siatkówka.......................................... imi´ i nazwisko Test.......... Âlimak i strzemiàczko.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 28 punktów.................................... 5 Zadanie (0 –2 p.............. C.......................... 3 Zadanie (0 –4 p. D............ ................ wpisujàc nazwy wskazanych elementów............. B............ 4 Zadanie (0 –1 p......................................... èrenica i t´czówka............... mimo ˝e na siatkówce ka˝dego oka powstaje obraz dwuwymiarowy (p∏aski)......... (0 –2 p........ Rogówka jest przezroczystà cz´Êcià twardówki znajdujàcà si´ w przedniej cz´Êci oka.................................................................................... .................. Cia∏o szkliste powoduje powstawanie na siatkówce pomniejszonego obrazu.......................... .. ..... a obok zawierajàcych fa∏szywe informacje – liter´ F.........................) ...................) Uzupe∏nij schemat budowy oka... 6 Zadanie Obok zdaƒ zawierajàcych prawdziwe informacje wpisz liter´ P.................. W czopkach i pr´cikach nast´puje przetworzenie bodêców Êwietlnych na impulsy nerwowe.................. którego elementu budowy oka dotyczy poni˝szy opis....... ..................... 1 ................................... jakie funkcje pe∏nià ∏zy..............) Zaznacz elementy wchodzàce w sk∏ad aparatu ochronnego oka.) Napisz.................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê... dlaczego widzimy w trójwymiarze.. A.................................. 2 Zadanie (0 –2 p. Dzi´ki t´czówce uzyskujemy mo˝liwoÊç ostrego widzenia przedmiotów w ró˝nych odleg∏oÊciach.......... ............... Ma kszta∏t pierÊcienia i otacza otwór............... przez który do oka dostaje si´ wiàzka Êwiat∏a.......... który masz przed sobà.grupa b Narzàdy zmys∏ów ...................... sk∏ada si´ z 14 zadaƒ.) Napisz...) WyjaÊnij.........

.....................) Zaznacz prawid∏owe zakoƒczenie zdania............................. B.......... po usuni´ciu soczewki korygujàcej.. 8 Zadanie (0 –1 p..................................................................................... 9 Zadanie (0 –2 p....... 12 Zadanie (0 –3 p......... B.....) Zaznacz sytuacj´...... D.......................... ...) Na poni˝szym schemacie wska˝ i podpisz element ucha wewn´trznego................................. • .. • ......... A...............) Opisz dwie w∏aÊciwoÊci gàbki......... 11 Zadanie (0 –2 p................... zniekszta∏cenie soczewki oka lub powierzchni rogówki.......... D.. C........... w której dzia∏ajàcy na skór´ bodziec mo˝e byç przyczynà bólu.. Przebywanie w dyskotece z bardzo silnym nat´˝eniem dêwi´ków...................................................................... .......... • ............................. zaka˝enie wirusami atakujàcymi spojówki............ które mo˝na rozpoznaç na podstawie zmys∏u dotyku................. uraz mechaniczny lub starzenie si´ organizmu.................................... Uderzenie si´ o wystajàcy naro˝nik sto∏u................... 14 Zadanie (0 –2 p...... • ...7 Zadanie (0 –4 p...) Napisz......... ............. 10 Zadanie (0 –1 p... ............................................ • ............................... WyjÊcie z ciemnego pomieszczenia na teren nas∏oneczniony........ w którym fale dêwi´kowe sà przetwarzane na impulsy nerwowe.. C.................................................................................................................................... d∏ugotrwa∏e czytanie przy zbyt s∏abym oÊwietleniu....................................... oraz oznacz literami: a – strzemiàczko.................. Przyczynà zaçmy jest A.. • .........) Napisz dwa zalecenia dotyczàce higieny uszu...................) Wymieƒ trzy rodzaje bodêców odbieranych przez receptory skóry.. WejÊcie do gara˝u pe∏nego spalin samochodowych..) Opisz rol´ kana∏ów pó∏kolistych znajdujàcych si´ w uchu wewn´trznym.... b – kana∏y pó∏koliste. jakiej wady dotyczy ilustracja i narysuj drog´ promieni Êwietlnych................................. 13 Zadanie (0 –1 p........ c – przewód s∏uchowy zewn´trzny...... • ..............................

Przyczynà zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego jest (0 –1 p................) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych m´skich cech p∏ciowych........... .............................. Rozwini´cie si´ szerokich ramion............................. C...... ObecnoÊç parzystych gonad............... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty........ ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych............. klasa (0 –3 p.. .............. który masz przed sobà................................................................. Napisz........ 5 Zadanie Dokoƒcz zdanie. ............) Narysuj schemat budowy gamety ˝eƒskiej i opisz jej elementy....... 2 Zadanie (0 –3 p........................grupa a Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ................. Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.... Podpisz schemat.................................................. .............................. A.) Wska˝ i podpisz gonady.... D.................................................. ......................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ........ 3 Zadanie (0 –1 p................................................................ imi´ i nazwisko Test................................) ............................................................. 4 Zadanie (0 –2 p........................ na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a zachodzàcà u dojrzewajàcego ch∏opaka mutacjà.. B........ ................................) WyjaÊnij........................................ 1 Zadanie ... Istnienie nasieniowodów................................................. co przedstawia ilustracja.......... .....

..................... • ...................................................... ........................... zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p..................................) Napisz........................................................ ................................................. A.................... miesiàczka................................................................................................. gdzie sà produkowane i jakie wywo∏ujà zmiany w macicy.. B..................................................... 10 Zadanie (0 –1 p.......................... 13 Zadanie (0 –1 p.............................. co to jest owodnia i jakà pe∏ni funkcj´.................................) WyjaÊnij poj´cie „zap∏odnienie”............................. • ................ ..........) Na linii czasu zamaluj etap rozwoju zarodkowego cz∏owieka................................6 Zadanie (0 –1 p............................................................................................................................... D............... ............ faza p∏odnoÊci......................................................................................................... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniane sà estrogeny........) Napisz..... miesiàczka.................................. Miesiàczka.. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.... Faza p∏odnoÊci............................................................... ..................... faza niep∏odnoÊci.................................... faza niep∏odnoÊci.................................. 8 Zadanie (0 –1 p.................................. faza p∏odnoÊci..... ............. faza niep∏odnoÊci...... 9 Zadanie (0 –1 p................................. 12 Zadanie (0 –2 p.................................................................................................................................................... faza niep∏odnoÊci..... ................................ faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.................................... faza p∏odnoÊci...........................) Napisz...............) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego...................... ......... ................................................................................................. faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........ ........... 7 Zadanie (0 –3 p........ Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci... C........................) Wymieƒ dwie zmiany zachodzàce w organizmie kobiety podczas cià˝y....................................... Miesiàczka.................................... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji................................................................................................................................ ...................................................... ...) Podaj przyk∏ad choroby bakteryjnej przenoszonej drogà p∏ciowà................................... ...............

....... ............. ....... ..... . .. ....... ..................... ... .. C... ... ............... . ................. .. ........ ....) WyjaÊnij.) Dokoƒcz zdanie... ... ..................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê........... ................. ........ .... ....... ....... ...... na czym polega zwiàzek mi´dzy obecnoÊcià jàder u m´˝czyzny a pojawiajàcym si´ w okresie dojrzewania zarostem na twarzy ch∏opców...... ... .................. ...................... . ....... .... ...... ........ 3 Zadanie (0 –1 p.... ..grupa b Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka ... .... .) Zaznacz informacj´ dotyczàcà trzeciorz´dowych ˝eƒskich cech p∏ciowych.) Wska˝ i podpisz gonady............. . . Napisz............... ... który masz przed sobà....... .. ................. . .. .... 1 Zadanie imi´ i nazwisko ..................... 5 Zadanie (0 –1 p... ....... .... ...................... ............. ...... ........... .............. ................. ........ Objawem zespo∏u napi´cia przedmiesiàczkowego mo˝e byç .................. co przedstawia ilustracja.......... .............. .................... ObecnoÊç zewn´trznych narzàdów p∏ciowych................. Test.. ObecnoÊç parzystych gonad.. ...... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ...... klasa (0 –3 p...... .... Podpisz schemat. Rozwini´cie si´ szerokich bioder........ ................. ............) Narysuj schemat budowy gamety m´skiej i opisz jej elementy.. ......... B. .. ........ .... 2 Zadanie (0 –3 p................... .. ...... Istnienie jajowodów.. D.... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 22 punkty.............. .... 4 Zadanie (0 –2 p........ ....... . .............. ...... ............ A... .... .......

................... C............... • .............. A......................................................................................... gdzie jest produkowany i jakie zmiany wywo∏uje w macicy..................................................................... Miesiàczka....................................................................................................) Podaj przyk∏ad choroby wirusowej przenoszonej drogà p∏ciowà............................. • ............ faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci........................................... w której fazie cyklu miesiàczkowego uwalniany jest progesteron........... faza niep∏odnoÊci........ Miesiàczka...... co to jest kosmówka i jakà pe∏ni funkcj´......... ....... faza p∏odnoÊci.......................... 9 Zadanie (0 –1 p.............. faza p∏odnoÊci.......) Napisz......................................................................................................................................................................................................... 8 Zadanie (0 –1 p....................... gdzie dochodzi do zap∏odnienia komórki jajowej............................................................................. faza niep∏odnoÊci....... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci.................... ..... ........................................... . faza p∏odnoÊci.............. ............. 7 Zadanie (0 –3 p............................................................) Napisz...................................... ..................................................... 12 Zadanie (0 –2 p................................................) Na linii czasu zamaluj na czerwono etap rozwoju p∏odowego cz∏owieka............................... ........................................ faza niep∏odnoÊci.................... miesiàczka...........) Zaznacz w∏aÊciwà kolejnoÊç faz cyklu miesiàczkowego........) Wymieƒ dwa zalecenia dotyczàce zmiany trybu ˝ycia kobiety w cià˝y.............. Faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci............ .................................... miesiàczka. ..............................................................6 Zadanie (0 –1 p.................................................) Napisz............................. ..................... faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci............................................................................................................................................................................... w jaki sposób powstaje cià˝a mnoga i rozwijajà si´ bliêni´ta przedstawione na ilustracji...................................... 10 Zadanie (0 –1 p........................................ 13 Zadanie (0 –1 p.................... B................ zap∏odnienie 1 2 3 4 5 6 7 8 11 Zadanie 9 poród (0 –2 p...........................) Napisz.............. D............................... faza niep∏odnoÊci................... Faza p∏odnoÊci.................................. ........................................................ . ................

............... pier wot nia ki aler gie pro mie nio wa nie UV cho ro by za kaê ne za nie czysz cze nie Êro do wi ska no wo two ry skó ry z∏e od ˝y wia nie si´ mia˝ d˝y ca Zadanie (0 –1 p.... B.. ..... grypa..................................................................................................................................) Napisz.................. grypa. A............................................... malaria. grypa.............................a grupa Zdrowie a cywilizacja .................................................................. AIDS........ angina......... D...................... klasa (0 –2 p.... • ............... 4 • ... Toksoplazmoza...................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê.................................................... 5 Zadanie (0 –2 p................. grypa....................................................................... • ................. malaria.....) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà kropelkowà........) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie.) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy................ ................. C......) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób........ 2 wi ru sy......... ................................................. .................... 3 Zadanie (0 –2 p......... Zadanie (0 –1 p................. • .... który masz przed sobà............................................ Grypa....................................... WHO – FAO – 7 ...........................................................) Zaznacz zestaw.. co oznacza............................. w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób wirusowych........................................................................ Zadanie (0 –2 p.......................... Test..................... alergia 6 Zadanie (0 –2 p...... Kleszczowe zapalenie mózgu.......... AIDS....................................................................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ................ ˝e szczepienie ochronne jest obowiàzkowe. której BMI wynosi 30..............) Wypisz dwa skutki zdrowotne alkoholizmu......... Salmonelloza.................. kleszczowe zapalenie mózgu............................................................................... Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów........ kleszczowe zapalenie mózgu............ 1 Zadanie imi´ i nazwisko ................... bak te rie.......... zatrucie gronkowcem z∏ocistym..............

........................... ........ .................................... napisz jeden wniosek........................................................................ jednym zdaniem........................................... ......................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi drogà pokarmowà..... • ............................................................ 3............................................... Przyjmowanie leków.......................................... który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: cholesterolu i palenia papierosów.. Wniosek: ..................... ................................................... 10 Zadanie (0 –1 p............................. 12 Zadanie (0 –1 p................... Ograniczenie kontaktów z chorymi....................................... • ............................................ Okresowe pomiary ciÊnienia krwi................................................................................................ Stosowanie szczepieƒ ochronnych.................) Korzystajàc ze schematu....................................................... 2........... 4............... (0 –2 p.........................) WyjaÊnij............................................................................................... ....................... ................. dlaczego wady kr´gos∏upa uznaje si´ za choroby cywilizacyjne................................) Na podstawie wykresu................. ................... dlaczego palenie tytoniu jest szczególnie groêne w czasie cià˝y......................................................................... 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym......................................................................................................... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na choroby zawodowe. 9 Zadanie (0 –1 p................................................................................................) Napisz.................................................................................................................................... 11 Zadanie (0 –2 p..........8 Zadanie (0 –1 p...............) .......................... ...................... 1......................

................................. salmonelloza................ pierwotniaki mia˝d˝yca zanieczyszczenie Êrodowiska alergie promieniowanie UV nowotwory skóry Zadanie (0 –1 p... ........................grupa b Zdrowie a cywilizacja .................. zatrucie gronkowcem z∏ocistym......... 2 z∏e od˝ywianie si´ choroby zakaêne wirusy.. ...... Zadanie (0 –2 p.......................................................) PodkreÊl nazwy chorób rozprzestrzeniajàcych si´ drogà pokarmowà...... B....................... który masz przed sobà.......................................... bakterie..... UNICEF – ....... której BMI wynosi 17............................................ 5 Zadanie (0 –2 p.................... mia˝d˝yca..................... w którym znajdujà si´ wy∏àcznie nazwy chorób bakteryjnych........................... rze˝àczka.................................... Przy ka˝dym poleceniu podano liczb´ punktów mo˝liwà do uzyskania za poprawnà odpowiedê....................... angina............. Zadanie (0 –1 p..................................... 3 Zadanie (0 –2 p........................................................... sk∏ada si´ z 13 zadaƒ............. Rze˝àczka............................................................................ 4 • ............) Wypisz dwa skutki zdrowotne narkomanii.................) Po∏àcz czynniki chorobotwórcze z odpowiednimi rodzajami chorób..) Napisz dwa zalecenia zdrowotne osobie.... salmonelloza....................... Malaria.......................... Mia˝d˝yca................................... salmonelloza...................) Zaznacz zestaw....................................... C.. Test.... ˝e szczepienie ochronne jest nieobowiàzkowe...................................... co oznacza......) Napisz... ki∏a....... • .... rze˝àczka................................................. • ........................................) Rozpoznaj skróty organizacji mi´dzynarodowych i podaj ich pe∏ne nazwy....... alergia 6 Zadanie (0 –2 p............ Za rozwiàzanie ca∏ego testu mo˝esz otrzymaç maksymalnie 20 punktów........................................ • ....................... .. 1 Zadanie imi´ i nazwisko .... A. klasa (0 –2 p... rze˝àczka.................... ki∏a............. Toksoplazmoza.............................................................................................................. D................................................... malaria....................................... 7 UNESCO – ...............

...... scharakteryzuj zmian´ liczby zachorowaƒ na AIDS........................................................... • ............ 9 Zadanie (0 –1 p.......................................................) Napisz...................................................... jednym zdaniem..... 11 Zadanie (0 –2 p.... .. 10 Zadanie (0 –1 p..........) WyjaÊnij..................... napisz jeden wniosek.................................................................................................................................................................... ......................................... dlaczego alergie uznaje si´ za choroby cywilizacyjne................................................................. 12 Zadanie (0 –1 p......................) Podaj dwa sposoby unikania zaka˝eƒ chorobami przenoszonymi przez krew.............................. .................. .................................................... 2................................................................................................... 1............................................................) Na podstawie wykresu............................................................................................... który mo˝na wyciàgnàç na podstawie analizy dwóch z trzech czynników ryzyka: nadciÊnienia t´tniczego i cholesterolu.. 4................................... .........................................................................) Korzystajàc ze schematu............................... Przyjmowanie leków.....................................) .......... 3........... Stosowanie szczepieƒ ochronnych............................................. Ograniczenie kontaktów z chorymi.................. .. ................... . • .................................................................................... dlaczego spo˝ywanie alkoholu jest szczególnie groêne dla m∏odzie˝y.................................................................................................................8 Zadanie (0 –1 p.................. Okresowe pomiary ciÊnienia krwi.............................. 13 Zadanie PodkreÊl informacje dotyczàce zapobiegania chorobom zakaênym.................................... Wniosek: ....................... (0 –2 p.............................

e II 2 d. II 1 a II 2 a podkreÊla 1. III 1 a B A 8.. za prawid∏owy opis wykonania – 1 p.. c III 1 c A C za wskazanie prawid∏owego wykresu – 1 p. Wyniki: Po kilku minutach od zanurzenia nie odczuwa si´ ciep∏a/zimna tak. linijka. I1b Anatomia zajmuje si´ budowà organizmu. Wnioski: Receptory majà zdolnoÊç adaptacji. 5 za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. 4. Wykonanie: Nale˝y zanurzyç r´k´ w ciep∏ej wodzie.– 1 p. zmniejszajàc za ka˝dym razem odleg∏oÊç mi´dzy koƒcami. Standard wymagaƒ 1. 4. Wykonanie: Nale˝y dotykaç powierzchni skóry dwoma koƒcami drutu. zdolnoÊç mowy razem – 3 p. I1c II 2 g III 4 b • promienie UV mogà byç przy. w witamin´ D3 ochronnym • stosowanie kremów filtrem ochronnym 9. skóra w∏aÊciwa. odnotowaç czas. f I–D2 II – B 4 III – C 1 IV – A 3 IV – B 3 III – D 1 II – A 4 I–C2 za prawid∏owe po∏àczenie – 1 p. p∏askich komórek • stale si´ z∏uszcza naskórek. razem – 3 p... za sposób ochrony czynà nowotworów skóry • stosowanie kremów z filtrem s∏onecznego przekszta∏cajà si´ skóry – 1 p. 2... stoper. razem – 4 p. za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu – 1 p.za podanie prawid∏owej definicji – 1 p. zapisaç pomiary.• w skórze znajdujà si´ zwiàzki. razem – 2 p. 3. skóra w∏aÊciwa.Klucz odpowiedzi ab Proponowane kryteria oceniania Przedzia∏ Ocena R I R II R III R IV R V R VI R VII R VIII R IX R X 0–30% niedostateczna 0-6 0-5 0-6 0-6 0-4 0-5 0-6 0-8 0-6 0-6 31–50% dopuszczajàca 7-10 6-9 7-11 7-11 5-7 6-8 7-11 9-14 7-11 7-10 51–70% dostateczna 11-14 10-12 12-16 12-15 8-9 9-11 12-15 15-19 12-15 11-14 71–80% dobra 15-16 13-14 17-18 16-17 10-11 12-13 16-17 20-22 16-17 15-16 81–95% bardzo dobra 17-18 15-16 19-21 18-20 12-13 14-15 18-20 23-26 18-20 17-18 96–100% celujàca 19-20 17-18 22-23 21-22 14-15 16-17 21-22 27-28 21-22 19-20 Organizm cz∏owieka.. 6. ciep∏a i zimna woda. pionowa postawa cia∏a. za prawid∏owe wskazanie wyników – 1 p.. 4 Kryterium punktowania wersja a wersja b Fizjologia zajmuje si´ funkcjono. powtórzyç doÊwiadczenie z zimnà wodà. za podanie ka˝dej cechy – 1 p. za ka˝de prawid∏owe podkreÊlenie – 1 p. za prawid∏owy wniosek – 1 p. Skóra – pow∏oka organizmu Oczekiwana odpowiedê Nr zad.za prawid∏owe uzupe∏nienie schematu stwa podskórna. II 2 a. I1b II 1 a. razem – 3 p. II 2 b III 1 a IV 1 b np. za podanie prawid∏owego które pod wp∏ywem Êwiat∏a argumentu – 1 p. I1b III 1 a naskórek. za prawid∏owe podanie ka˝dej w∏aÊciwoÊci – 1 p. po którym nie odczuwa si´ ciep∏a. za prawid∏owe podanie materia∏ów – 1 p. warstwa rogowa • utworzona z martwych. poruszanie si´ na dwóch koƒczynach. podkreÊla 2. powtarzaç badania a˝ do osiàgni´cia wra˝enia dotyku jednym drutem. war. rodcza • zbudowana g∏ównie z tkanki t∏uszczowej • zabezpiecza przed zimnem i urazami 7. Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miedziany drut. 5. waniem organizmu. III 1 c IV 4 b IV 5 c Przyk∏adowe doÊwiadczenie: Potrzebne b´dà: miska. warstwa roz.. razem – 2 p. ... Wnioski: Receptory rozmieszczone sà nierównomiernie. jak zaraz po umieszczeniu r´ki w wodzie. 2. Wyniki: Przy okreÊlonej odleg∏oÊci mi´dzy dwoma punktami odczuwa si´ dotyk jednego punktu. warstwa podskórna.

dwie koÊci miedniczne ∏opatki i obojczyki 8. II 1 e II 2 a zaznacza A zaznacza C za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p. szkielet koƒczyn mi´Ênie szkieletowe za podanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p.∏àczy koƒczyn´ górnà ze szkieletem osiowym. za prawid∏owy opis – 1 p. za prawid∏owe ustalenie rodzaju mi´Ênia – 1 p. II 1 a C A za wybranie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. Gdy jest nam zimno. za prawid∏owe zaznaczenie – 1 p. 3. D A. B. ochrona p∏uc i serca za prawid∏owe podpisanie ilustracji – 1 p. C. III 1 a spr´˝ystoÊç twardoÊç za podanie w∏aÊciwoÊci – 1 p. 3. mi´Ênie za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.. obrotowy. d 9. I1b II 1 e tkanka kostna tkanka chrz´stna za podanie prawid∏owej nazwy – 1 p. za prawid∏owe opisanie funkcji 1 p. C cji koÊci po z∏amaniu. zginacz triceps. zawiasowy. obrotowy a) zaznacza. za podanie prawid∏owych koÊci – 1 p.3. razem – 3 p. W wyniku oddychania beztlenowego (niedoboru tlenu) w mi´Êniach powstaje kwas mlekowy.. I1b II 1 e II 2 c.. I1b szkielet osiowy. np. biceps. 4.. razem – 2 p. razem – 2 p.. np. kolana. A 2.. aby dostarczyç organizmowi odpowiedniej iloÊci ciep∏a. razem – 3 p. 5.. razem – 2 p. I1b III 1 a ∏àczy koƒczyn´ dolnà ze szkie. prostownik za prawid∏owe wskazanie i podpisanie mi´Ênia – 1 p.. uczestniczenie w regenera.. 1. C.Klucz odpowiedzi ab Aparat ruchu Oczekiwana odpowiedê Nr zad. Standard wymagaƒ 1. zawiasowy. staw biodrowy.. I1b II 2 a III 1 a czaszka. tkankà chrz´stnà 1. . ochrona mózgu i innych narzàdów mieszczàcych si´ w g∏owie klatka piersiowa. szybko si´ kurczà. B zdania – 1 p. wytwarzanie komórek krwi. okostnà za prawid∏owe uzupe∏nienie jednego 2. kulisty a) zaznacza. ∏okcie b) ruch koÊci we wszystkich kierunkach A. 6. d 11. letem osiowym. 7. 2. B. I1b II 1 e II 2 c. kulisty. III 4 a Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe podanie funkcji – 1 p. barkowy b) ruch w jednej p∏aszczyênie za prawid∏owe podpisanie wszystkich ilustracji – 1 p. I1b II 1 e II 2 d III 1 b 10.

. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) Êrodek orzecha w∏oskiego. mi´Êni – próchnica. Standard wymagaƒ 1. trzebnych do ˝ycia substancji. wi´c nie potrzebujà tyle energii. razem – 3 p. 2.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad pokarmowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. co osoby zdrowe. razem – 3 p. IV 1 a. umo˝liwia prawid∏owà prac´ serca. 5 za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. F. za prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. trudne do wykrycia iloÊci t∏uszczu. b III 4 a np. Hipoteza: Nasiona rzepaku za. 3. za ka˝dy prawid∏owy numer – 1 p.5 p. a fasoli nieznaczne iloÊci t∏uszczu. próchnica • wapƒ – sk∏adnik koÊci i z´bów. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych b) 4. zapobiega próchnicy – próchnica z´bów 10.. z wiekiem to zapotrzebowanie spada. I1b III 1 a Z t∏uszczów organizm mo˝e uzyskaç 2 razy wi´cej energii ni˝ z tej samej iloÊci cukrów. np. 5 b) 1. po fasoli – nie ma jej. Wyniki: Na serwetce po roztartym orzechu widaç t∏ustà plam´. a nasiona bobu zawierajà nieznaczne. os∏abienie koÊci. razem – 2 p. b IV 2 b IV 3 a IV 4 b IV 5 b. za podanie prawid∏owego skutku – 1 p. Wniosek: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne. wierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. . 9. P. Kryterium punktowania wersja a wersja b Chorzy prowadzà ma∏o aktywny tryb ˝ycia. razem – 3 p. 2 za podkreÊlenie ka˝dej prawid∏owej odpowiedzi – 1 p.. II 1 a II 2 e witamina A witamina B9 (lub kwas foliowy) za prawid∏owe rozpoznanie witaminy – 1 p. Czy bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry)? np.. P. wytwarzanie ˝ó∏ci. wi´c potrzebujà du˝o energii.. d a) dwunastnica b) w wàtrobie a) wàtroba b) umo˝liwienie enzymom roz∏o˝enia t∏uszczów za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. P. a na drugiej Êrodek bobu. 3 podkreÊla: 1. I1b II 1 e II 2 d III 4 a a) np. pomaga regulowaç temperatur´ cia∏a.za ka˝de prawid∏owe uzupe∏nienie – 1 p. 4.. za poprawne sformu∏owanie problemu badawczego / hipotezy – 1 p. a bobu nieznaczne iloÊci t∏uszczu. po bobie – nie ma jej. II 2 a III 1 a podkreÊla: 1.. umo˝liwia przebieg wszystkich procesów. I1b III 4 a Dzieci i m∏odzie˝ rozwijajà si´. rozpuszcza wi´kszoÊç poza prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. 8. P za ka˝de prawid∏owe oznaczenie – 0. a nasiona fasoli zawierajà nieznaczne. P. unieczynnianie szkodliwych treÊci pokarmowej. II 2 a. za podanie prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. 6. c P. Bulwa ziemniaka zawiera skrobi´ (cukry). Wniosek: Nasiona rzepaku zawierajà znaczne. I1b III 1 a. choroby uk∏adu nerwowego • fluor – wzmacnia koÊci i szkliwo z´bów. stanowi najwi´kszà cz´Êç masy cia∏a 5. F P. a na drugiej Êrodek fasoli. gromadzenie i mieszanie a) np. • fosfor – sk∏adnik koÊci i z´bów – krzywica. P.. III 1 b Nie zawierajà wszystkich niezb´dnych aminokwasów. rozmi´kanie koÊci. razem – 2 p. Zawierajà wszystkie niezb´dne aminokwasy. 11. • ˝elazo – umo˝liwia transport tlenu – anemia • jod – bierze udzia∏ w wytwarzaniu hormonu wzrostu – zaburzenia wzrostu. Wyniki: Na serwetce po roztartym rzepaku widaç t∏ustà plam´. P. za prawid∏owe uzasadnienie – 1 p. zaburzenia pracy serca • magnez – wp∏ywa na przemiany cukrów – zaburzenie pracy serca np. razem – 5 p.. Wykonanie: Na jednej serwetce nale˝y rozetrzeç (rozgnieÊç) niewielkà porcj´ nasion rzepaku. III 1 a IV 1 a IV 2 a np. c Hipoteza: Nasiona orzecha w∏oskiego zawierajà znaczne iloÊci t∏uszczu. trawienie substancji bia∏ka. P. 7. II 1 e II 2 c.

podkreÊla: ˝y∏y. • gimnastyka. IV 1 a IV 2 a IV 4 b Problem badawczy: np. kiem. IV 1 b np. w krwotoku ˝ylnym krew wyp∏ywa jednostajnie. erytrocyty. niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych. II 1 d III 3 a. razem – 3 p.. materia∏y. razem – 4 p. • inne racjonalne wskazania dotyczàce za˝ywania ruchu za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad zalecenia – 1 p. udzia∏ w krzepni´ciu krwi za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà kolumn´ – 1 p. I1b podkreÊla: naczynia limfatyczne. wàtroba. II 2 d II 2 e. migda∏ki. Krwawienie jest powolnym wyp∏ywem krwi z uszkodzonych naczyƒ w∏osowatych. a krew jest ciemnoczerwona (w krwotoku t´tniczym – jasnoczerwona). za prawid∏owe podkreÊlenie wszystkich w´z∏y ch∏onne. b. • inne racjonalne wskazania dotyczàce ˝ywienia np. np. razem – 3 p. d∏ugopis. za prawid∏owe cyty T. kilkakrotne powtarzanie wysi∏ku i pomiarów. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 6.. . • spacery. a krwotokiem jest szybki wyp∏yw krwi z uszkodzonej ˝y∏y lub t´tnicy. C A za prawid∏owo wybrany wykres – 1 p.. Êledziona. stoper (zegar z sekundni. a w t´tniczym pulsacyjnie. Hipoteza: Pod wp∏ywem wysi∏ku t´tno wzrasta do pewnej maksymalnej wysokoÊci. • unikanie alkoholu.za prawid∏owy opis – 1 p. HIV atakuje i niszczy limfo.. I1b kolejno: krwinki czerwone. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. grasica 8. p∏ytki krwi. za prawid∏owy opis – 1 p. rozpoznaç innych. • unikanie palenia tytoniu. krwinki bia∏e. po ka˝dym pomiarze zapisywanie wyników. wi´c organizm nie mo˝e rozpoznaç innych. np. • korzystanie ze schodów.zadania (problem. obcych antygenów i unieszkodliwiç ich. czasomierz). III 1 a. Czy t´tno wzrasta podczas wysi∏ku? za prawid∏owo opisany ka˝dy element Potrzebne materia∏y: kartka. razem – 5 p. za prawid∏owo zamalowanà cz´Êç schematu – 1 p. • spo˝ywanie ma∏ej iloÊci t∏uszczów zwierz´cych. II 2 c C D 9. Standard wymagaƒ 1.. b np... wykonanie 10 szybkich przysiadów (lub innego wysi∏ku) i pomiar t´tna.. wykonanie. III 1 a np. p∏ytki krwi elementów – 1 p. Wykonanie: mierzenie t´tna w stanie spoczynku. f III 1 a a) 3 – naczynia w∏osowate A – prawy przedsionek serca 2 – aorta b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg ma∏y c) zachowany schemat kolejnoÊci: lewa komora – aorta – t´tnice – naczynia w∏osowate – ˝y∏y – prawy przedsionek a) 1 – naczynia w∏osowate p∏uc C – lewy przedsionek serca B – prawa komora serca b) w∏aÊciwie zamalowany krwiobieg du˝y c) zachowany schemat kolejnoÊci: prawa komora – t´tnice p∏ucne – naczynia w∏osowate p∏uc – ˝y∏y p∏ucne – lewy przedsionek za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. który atakuje i niszczy limfocyty T. uwzgl´dniajàce dwie cechy – 2 p. wi´c organizm nie mo˝e wyjaÊnienie skutków – 1 p. c 4. Kryterium punktowania wersja a wersja b kolejno: krwinki czerwone. AIDS wywo∏uje wirus HIV. udzia∏ w krzepni´ciu krwi 2. 7. transport tlenu do tkanek. Krwotok ˝ylny jest mniej za prawid∏owe porównanie gwa∏towny od t´tniczego.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad krà˝enia Oczekiwana odpowiedê Nr zad. razem – 2 p. 5. 3. aorta. hipoteza) – 1 p.

3. z p´cherzyków do krwi. 4. a dwutlenku w´gla z krwi do p´cherzyków.. 6. 5. za prawid∏owe sformu∏owanie ka˝dego etapu doÊwiadczenia – 1 p. np. Wyniki: Woda wapienna. Standard wymagaƒ 1. I1b zamalowuje górny wiersz zamalowuje dolny wiersz za zamalowanie prawid∏owego wiersza – 1 p. razem – 2 p. Kryterium punktowania wersja a wersja b .5 p. II 1 f X<Y (-) X>Y (A) W>Z (-) W<Z (B) W<Z (B) W>Z (-) X>Y (A) X<Y (-) za ka˝dà prawid∏owo uzupe∏nionà rubryk´ – 0... razem – 2 p.. razem – 2 p. Problem badawczy: Czy w powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla? Wniosek: W powietrzu wydychanym przez cz∏owieka znajduje si´ dwutlenek w´gla. II 1 f 1 – jama nosowa 2 – gard∏o 3 – p∏uco 1 – jama ustna 2 – tchawica 3 – oskrzela za ka˝de prawid∏owe wpisanie nazwy elementu – 1 p. przez którà przep∏ywa∏o wydychane powietrze. polega na przenikaniu tlenu razem – 2 p. razem – 3 p. Êluz za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. I1b C B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. IV 1 b IV 2 a np. 2. Wymiana gazowa mi´dzy za prawid∏owe wskazanie kierunku p´cherzykami p∏ucnymi a krwià przenikania ka˝dego z gazów – 1 p. 9. III 1 c Wymiana gazowa mi´dzy komórkami organizmu a krwià polega na przenikaniu z krwi do komórek tlenu. III1a A C za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p. 8. III 3 a oczyszczajàca.. zm´tnia∏a. nawil˝ajàca i ogrzewajàca rz´ski. Hipoteza: W powietrzu wydychanym znajduje si´ dwutlenek w´gla. I1b C D za prawid∏owo zaznaczonà odpowiedê – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad oddechowy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. II 1 d. 7. a z komórek do krwi dwutlenku w´gla.

razem – 2 p. za podanie ka˝dego prawid∏owego zalecenia / przyczyny – 1 p. III za prawid∏owe zamalowanie ka˝dego wiersza – 1 p. 8. razem – 2 p. 2. St´˝enie mocznika jest wi´ksze za prawid∏owy opis – 1 p. d Mocz ostateczny jest g´Êciejszy od moczu pierwotnego.Klucz odpowiedzi ab Uk∏ad wydalniczy Oczekiwana odpowiedê Nr zad. • spo˝ywanie zbyt ma∏ej iloÊci p∏ynów. 6. II 2 f III 1 a. II 2 a podkreÊla zdania: 1. I1b II 1 a II 2 c. II 1 e II 2 a B D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. a 5.. III 1 a. 3. • regularne oddawanie moczu. 9. II 1 f II 2 d III 1 b wrysowuje erytrocyty w odpowiednim miejscu wrysowuje szkodliwe substancje w odpowiednim miejscu za prawid∏owe wrysowanie elementów – 1 p.. • spo˝ywanie du˝ej iloÊci soli. zamalowuje kolumn´ A zamalowuje kolumn´ A za zamalowanie prawid∏owej kolumny – 1 p. .. II 1 c II 2 b.. razem – 2 p. 7. II 1 c II 2 e zamalowuje wiersze: II. 3 podkreÊla zdania: 1. 2. d w´˝sze – szersze uniemo˝liwia – umo˝liwia mocznik – glukoza kanalika – k∏´buszka zmniejszenie – zwi´kszenie moczowód – kanalików za ka˝dy prawid∏owo poprawiony b∏àd – 1 p.. razem – 3 p. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owe opisanie osi 0X i 0Y – 1 p. razem – 3 p. • ograniczenie spo˝ywania soli. I1b III 4 b Dwa z: • picie odpowiedniej iloÊci p∏ynów.. w moczu ostatecznym ni˝ w moczu pierwotnym. za prawid∏owe przedstawienie tendencji zmian – 1 p. Standard wymagaƒ 1. Dwie z: • wstrzymywanie moczu. 10. 4 za ka˝de poprawne podkreÊlenie – 1 p. b IV 5 c 4. II 1 a C D za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 p. III zamalowuje wiersze: I. 3.

razem – 2 p. brak apetytu. dynacj´ ruchów. 3. zapami´tywanie i emocje. przysad. w tym ból i wywo∏uje reakcj´ organizmu na te bodêce. adrenalin´.. razem – 3 p. za prawid∏owe podanie objawów – 1 p. odpowiada za myÊlenie. 9. 7. Standard wymagaƒ 1. uczenie si´. za prawid∏owo opisane funkcje – 2 p. pieƒ mózgu. 2. mó˝d˝ek. II 1 e A – cia∏o neuronu. we krwi. 4 za prawid∏owe podkreÊlenie odpowiedzi – 1 p. glukagon podnoszàcy poziom n´ obni˝ajàcà poziom glukozy glukozy we krwi. I1b podkreÊla: 1. 2. dendrytu nast´pnej. 11. ból g∏owy lub ˝o∏àdka. I1b Synapsa jest przestrzenià mi´. 2. za utrzymywanie równowagi. 2. I1b OÊrodkowy uk∏ad nerwowy kieruje pracà wszystkich uk∏adów. za 4–5 prawid∏owo uzupe∏nionych sadka mózgowa. 12. elementu – 1 p. 5.sobie wiadomoÊci oraz zdarzeƒ.estrogeny. b) kierunek od aksonu do dendrytu a) dendryt. mi´tywanie i przypominanie si∏´ skurczów mi´Êni i koor. trudnoÊci z koncentracjà i uczeniem si´. czàsteczki neuroprzekaênika. d∏ugotrwa∏e poczucie smutku. Objawy – silne przygn´bienie. p´cherzyk z neuroprzekaênikami. 4. wate i wzgórze. III 1 c a) akson.Impuls nerwowy jest informacjà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. razem – 2 p. jajnikami. Obwodowy uk∏ad nerwowy odbiera ró˝ne bodêce. przy..Klucz odpowiedzi ab Regulacja nerwowo-hormonalna Oczekiwana odpowiedê Nr zad. receptor.za 6–7 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 3 p.. 4. za prawid∏owe wskazanie kierunku przekazywania impulsu – 1 p. III 1 a Wpisuje kolejno: testosteron...cza: kor´ mózgowà.. dzy zakoƒczeniem aksonu zakodowanà w impulsie elekjednej komórki a poczàtkiem trycznym. Wpisuje kolejno: 3. I1b Mó˝d˝ek jest odpowiedzialny Wzgórze odpowiada za zapaza prawid∏owe okreÊlenie funkcji – 1 p. III 1 c Przyczynà depresji mo˝e byç nadmiar stresów. adrenalin´. bezsennoÊç. 3. Kryterium punktowania wersja a wersja b D Przyczynà nerwicy mogà byç cz´ste i silne stresy. insulin´ ka mózgowa. 3 podkreÊla: 1. jàdrami. 4. II 1 e Na ilustracji prawid∏owo za. I1b • nerwy czaszkowe • nerwy rdzeniowe • mózgowie • rdzeƒ kr´gowy za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 1 p. glukagon luk – 2 p. razem – 2 p. za prawid∏owe podanie przyczyny – 1 p. cia∏o modzelo.. za 8 prawid∏owo uzupe∏nionych luk – 4 p. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 2. za 3 prawid∏owo uzupe∏nione luki – 1 p. 6. natr´ctwa. B – dendryt za ka˝de poprawne wpisanie nazwy elementu – 1 p.. B – akson A – os∏onka mielinowa. III 1 a C 10. 8.. b) kierunek od aksonu do dendrytu za poprawne opisanie ilustracji – 1 p. .za prawid∏owe oznaczenie ka˝dego znacza: mózg. IV 2 b Trzustka wydzieli do krwi Trzustka wydzieli do krwi insuli. poczucie winy. Objawy – rozdra˝nienie.. razem – 2 p. szczelina synaptyczna.Na ilustracji prawid∏owo zazna.

wierzchnia. I1b receptory: ciep∏a.. III 1 a A B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 9.5 p. • okresowe badania s∏uchu. czyszczenia oraz drobnoustroje. ¸zy nawil˝ajà powierzchni´ ga∏ki za prawid∏owe okreÊlenie dwóch funkcji ocznej i usuwajà z niej zanie– 2 p. mózg odbiera obrazy z oczu i nak∏ada je na siebie. III 4 b IV 3 b higiena oczu. razem – 2 p. II 2 e tarcza nerwu wzrokowego t´czówka za prawid∏owe podanie elementu – 1 p. Kryterium punktowania wersja a wersja b za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. IV 1 b np. F F. F. III 1 d Powieki chronià oczy przed zbyt silnym Êwiat∏em i uszkodzeniami. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t . I1b D B 2. twar. Ka˝de oko widzi ten sam za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. dotyk. za podanie ka˝dego prawid∏owego przyk∏adu – 1 p. da i g∏adka powierzchnia. P. bez soczewki promienie skupiajà si´ wki promienie skupiajà si´ na linii przerywanej na linii przerywanej za prawid∏owe wpisanie wady – 1 p. za prawid∏owà drog´ – 1 p. II 2 a. np. porowata i mi´kka poza ka˝dà prawid∏owà w∏aÊciwoÊç – 1 p.. b 10. • unikanie d∏ugotrwa∏ego i silnego ha∏asu. 8. bez socze.krótkowzrocznoÊç. razem – 2 p. tarcza nerwu wzrokowego za ka˝dy prawid∏owo podpisany element oka – 1 p. • unikanie nadmiernego oÊwietlenia (noszenie okularów przeciws∏onecznych).. np.. Kana∏y pó∏koliste s∏u˝à do reje. Standard wymagaƒ 1. 4. F 7. strowania zmian po∏o˝enia cia∏a. razem – 2 p. 13. nerw wzrokowy êrenica.. okreÊlony / nieokreÊlony kszta∏t mokra powierzchnia. zimno. III 1 a Âlimak przetwarza fale dêwi´kowe na impulsy nerwowe. P. II 1 e zaznacza i podpisuje kana∏y pó∏koliste.. cia∏o szkliste.np. 14. przedmiot nieco inaczej. rogówka. sucha / wilgotna. dalekowzrocznoÊç. III 1 d Mózg analizuje i odpowiednio przetwarza impulsy nerwowe p∏ynàce z oka. ból za ka˝dy prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. IV 3 a. zimna. unikanie d∏ugotrwa∏ego s∏uchania muzyki przez s∏uchawki... • kontrolowanie wzroku u lekarza. II 1 e t´czówka. bólu. • delikatne oczyszczanie przewodu s∏uchowego (zewn´trznego).za prawid∏owy opis roli – 1 p. 3. razem – 4 p. P. 5.. ucisk / ciÊnienie. c P. soczewka. 6. 12. ucisku i dotyku bodêce: ciep∏o. za prawid∏owe wskazanie i podpisanie prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementu – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Narzàdy zmys∏ów Oczekiwana odpowiedê Nr zad. niska temperatura. siatkówka. III 1 b C D za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. 11. razem – 4 p. • unikanie zbyt s∏abego oÊwietlenia przy czytaniu. za ka˝de prawid∏owe elementy wskazanie pozosta∏ych elementów – 1 p. higiena uszu. razem – 3 p. razem – 2 p. prawid∏owo zaznacza pozosta∏e elementy zaznacza i podpisuje Êlimaka. za ka˝dà prawid∏owà odpowiedê – 0.

III 1 a.za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. b 12. pogrubienie Êcian macicy za ka˝dy element opisu – 1 p. b III 4 a Jàdra wytwarzajà i uwalniajà hormon zwany testosteronem. który powoduje zmiany w organizmie. jàdro komórkowe. 5. WZW B za prawid∏owy przyk∏ad – 1 p. umo˝liwia ruchy. chroni zarodek przed szko. III 1 a. za prawid∏owy podpis – 1 p. Standard wymagaƒ 1. razem – 3 p. III 1 a niski poziom hormonów p∏ciowych jeden z: bóle brzucha. odnowa b∏ony Êluzowej macicy faza p∏odnoÊci. razem – 2 p. 3. c faza wzgl´dnej niep∏odnoÊci. utrzymuje temperatur´ za prawid∏owe okreÊlenie – 1 p. za prawid∏owe podanie ich nazwy – 1 p.. 9. 4. np. I1b III 1 a po∏àczenie komórki jajowej i plemnika poczàtkowa cz´Êç jajowodu za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p.Klucz odpowiedzi ab Rozmna˝anie i rozwój cz∏owieka Oczekiwana odpowiedê Nr zad. jàdro komórkowe. • zmiany nastroju.. II 2 c C A za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. wój dwóch komórek jajowych . III 1 a. I1b np: rze˝àczka.. I1b II 2 d II 1 e zaznacza i podpisuje jàdra. 2. cia∏ko ˝ó∏te. który powoduje zmiany w organizmie.. witka. pojawienie si´ zarostu na twarzy. ki∏a np: HIV. podzia∏ jednej zap∏odnionej komórki jajowej na dwa zarodki jednoczesne zap∏odnienie i roz. np. III 1 c D B za prawid∏owà odpowiedê – 1 p. I1b II 2 a II 2 f prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek komórki jajowej. schemat budowy m´skiego uk∏adu rozrodczego zaznacza i podpisuje jajniki. • unikanie du˝ych wysi∏ków. powi´kszanie si´ krtani i mutacj´. b. 11. III 1 c zaznacza od zap∏odnienia do 3 miesiàca zaznacza od 3 miesiàca do porodu za prawid∏owo zamalowany etap – 1 p. opisy: wieniec promienisty. III 1 b 13. • brak miesiàczki.. podpis: komórka jajowa prawid∏owo wykonany schematyczny rysunek plemnika. opis: g∏ówka. wstawka. dojrzewajàcy p´cherzyk jajnikowy. wahania nastrojów 6. 10.. substancje zapasowe. • szybsze t´tno.. za prawid∏owe opisanie 4–5 elementów – 2 p... akrosom. os∏onka przejrzysta. • cz´stsze oddawanie moczu.. razem – 3 p.zaopatruje zarodek w tlen dliwymi warunkami zei substancje od˝ywcze wn´trznymi.za prawid∏owo dokoƒczone zdanie – 1 p. razem – 2 p. Dwie z: • przybieranie na wadze. • gimnastyka i spacery. b Kryterium punktowania wersja a wersja b jedna z b∏on p∏odowych. rozdra˝nienie Dwa z: • spo˝ywanie wi´kszej iloÊci pokarmów bogatych w witaminy i sk∏adniki mineralne. podpis: plemnik za prawid∏owo wykonany schemat – 1 p. razem – 3 p. obrzmie. • zwi´kszenie iloÊci snu. jedna z b∏on p∏odowych. dra˝liwoÊç. za podanie prawid∏owej funkcji – 1 p. • unikanie u˝ywek za prawid∏owe podanie ka˝dej zmiany / zalecenia – 1 p. b∏ona komórkowa. schemat budowy ˝eƒskiego uk∏adu rozrodczego za prawid∏owe wskazanie gonad – 1 p. III 1 a. hormon zwany testosteronem. 8. nie nóg. 7. Jàdra wytwarzajà i uwalniajà za prawid∏owe wyjaÊnienie – 2 p. za prawid∏owe opisanie 2–3 elementów – 1 p.

ale nie musi. b III 4 c 12. c 2. 6. uk∏adu nerwowego. I1b podkreÊla 1. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci za prawid∏owe podanie ka˝dej nazwy – 1 p. np. wywaniem posi∏ku i jedze• u˝ywanie jednorazowych igie∏ niem. Oczekiwana odpowiedê Kryterium punktowania wersja a wersja b wirusy. Wniosek: Wyeliminowanie jed. OÊwiaty. nego pokarmu. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. • ograniczenie iloÊci spo˝ywanego pokarmu.. np. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie. razem – 2 p. c np. 7..Zak∏óca prawid∏owy rozwój organizmu. wàtroby. I1b podkreÊla: grypa. III 1 a III 4 a. • mycie owoców i warzyw. – choroby zakaêne. co wynika z siedzàcego trybu ˝ycia i charakteru wykonywanej pracy. nego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y leczyç nadciÊnienie t´tnicze i obni˝yç poziom cholesterolu. II 1 f II 2 a. 11. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. 4 za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. 5. zanieczyszczenie Êrodowiska – alergie.za podanie prawid∏owego wniosku – 1 p.. bakterie.. 13.Klucz odpowiedzi ab Zdrowie a cywilizacja Nr zad. • spo˝ywanie pokarmów bogatych w w´glowodany i bia∏ka 4. angina podkreÊla: salmonelloza. – 1 p. III 1 a III 4 b Dotyczà coraz wi´kszej iloÊci ludzi. i zak∏ócanie dzia∏ania • uszkodzenie mózgu. Wy˝ywienia i Rolnictwa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. III 1 a III 4 b Szkodliwe substancje przeni. d III 4 b. • za˝ywanie ruchu np. Nauki i Kultury. 9. b Ka˝dej osobie powinna byç podana ta szczepionka. . razem – 2 p. Sà skutkiem coraz wi´kszych zanieczyszczeƒ Êrodowiska i dzia∏ania szkodliwych czynników na organizm. nerek • zak∏ócanie prawid∏owego rozwoju dzieci i m∏odzie˝y 8. np. III 1 a. II 1 d liczba zachorowaƒ spad∏a liczba zachorowaƒ wzros∏a za prawid∏owe wskazanie tendencji – 1 p. I1b 3. III 1 a. promieniowanie UV – nowotwory skóry B C I1b III 4 b. II 2 d Âwiatowa Organizacja Zdrowia. za prawid∏owe podanie ka˝dego • mycie ràk przed przygoto. za ka˝de prawid∏owe po∏àczenie – 0. z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca z∏e od˝ywianie si´ – mia˝d˝yca.5 p. za prawid∏owe podanie ka˝dego skutku • niszczenie neuronów • powstanie uzale˝nienia. do transfuzji. II 1 f II 2 c. za prawid∏owà odpowiedê – 1 p.• kontrola krwi przeznaczonej przyk∏adu – 1 p. promieniowanie UV – nowotwory skóry.. • zwi´kszenie iloÊci spo˝ywarazem – 2 p. razem – 2 p. bakterie. 3 podkreÊla 2. Standard wymagaƒ 1. 10. razem – 2 p.. pierwotniaki razem – 2 p. wirusy. c np.. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. pierwotniaki – choroby zakaêne. razem – 2 p. i strzykawek. Pacjent mo˝e si´ zaszczepiç przeciwko jakiejÊ chorobie. za ka˝de prawid∏owe zalecenie – 1 p. c IV 1 b IV 5 b Wniosek: Wyeliminowanie jednego czynnika ryzyka znacznie zmniejsza prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej lub: Aby zmniejszyç prawdopodobieƒstwo wystàpienia choroby wieƒcowej nale˝y wykluczyç palenie papierosów i obni˝yç poziom cholesterolu. zatrucie gronkowcem z∏ocistym za ka˝de prawid∏owe pokreÊlenie – 1 p. za prawid∏owe wyjaÊnienie – 1 p. kajà do organizmu dziecka i zak∏ócajà jego rozwój.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful