P. 1
Chiński Masaż I Akupresura

Chiński Masaż I Akupresura

|Views: 186|Likes:
Wydawca: artof87376
masaz
masaz

More info:

Published by: artof87376 on Feb 20, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/20/2013

pdf

text

original

CHINSKI

MASAZ
I AKUPRESURA
DR KUAN HIN
CHINESISCHE
MASSAGE UND
AKUPRESSUR
MITARBEIT VON
BRIGITTE ZAUGG
COK KAN
HALLWAG VERLAG BERN UND
STUTTGART
DR KUANHIN
CHINSKI
MASAZ
I AKUPRESURA
WSPÓLPRACA BRIGITTE
ZAUGG, COK KAN
WARSZAWA
WYDAWNICTWO LEKARSKIE PZWL
Tytul oryginalu: Chinesische Massage und Akupressur
Wydawca oryginalu: Hallwag AG, Berno, Szwajcaria II
wydanie 1989
© 1988 Hallwag AG, Berno i Stuttgart Wszystkie prawa
w jçzyku niemieckim zastrzezone
© Copyright for the Polish edition by Panstwowy Zaklad Wydawnictw Lekarskich,
Warszawa 1992
© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1997
Tlumaczyl z jçzyka niemieckiego lek.
WIESLAW SALACH
Autorzy rycin:
Dr Kuan Hin: wszystkie rysunki i znaki pisarskie na poczatku rozdzialów i rycina na s. 39
Felicitas Prescher: ss. 49-56,64,66, 74-76 Eduard Rieben: ss. 26, 91,96 Brigitte Zaugg: ss.
8,93
Projekt okladki Andrzej Pilich
Redaktor Anna Plewa
Redaktor techniczny Agnieszka Janowska
Korektor Malgorzata Kolakowska
ISBN 83-200-2158-8
Wydawnictwo Lekarskie PZWL
Warszawa
Wydanie II
Rzeszowskie Zaklady Graficzne
Rzeszów, ul. plk. L. Lisa-Kuli 19
Zam. 5894/97
Spis tresci
Doktor Kuan Hin skromny wielki mistrz ................................................ 7
Inhoa.......................................................................................................... 13
Wprowadzenie w medycynç chinska........................................................... 21
Praktyka chinskiej medycyny...................................................................... 29
Osiem cudów chinskiego masazu................................................................ 43
Akupresura: leczenie rçkoma . .................................................................... 67
Nerwowosc................................................................................................. 95
Kolatanie serca ........................................................................................... 99
Stany depresyjne....................................................................................... 103
Zaburzenia snu ........................................................................................... 106
Bóle glowy................................................................................................ 112
Stany oslabienia ....................................................................................... 120
Uczucie zawrotów glowy.......................................................................... 124
Odzwyczajanie od palenia .......................................................................... 128
Bóle............................................................................................................ 131
Trawienie................................................................................................... 151
Drogi oddechowe ....................................................................................... 165
Dolegliwosci ze strony ukladu moczowo-plciowego ................................... 174
Choroby skóry............................................................................................ 188
Zylaki......................................................................................................... 194
Zapalenie oczu ........................................................................................... 198
Podwyzszone cisnienie............................................................................. 202
Wspólpraca miçdzy zachodnia i wschodnia medycyna ................................ 206
Slowniczek................................................................................................. 211
Skorowidz rzeczowy .................................................................................. 213
Doktor Kuan Hin
Skromny wielki mistrz
Energia, inspiracja i wewnçtrzna równowaga sa potrzebne do stworzenia takiego rysunku. Wykonany
zostal blyskawicznie jednym pociagniçciem. Pomimo to nie jest przypadkowa kreska lecz
symbolem.
Dr Kuan Hin przygotowujacy siç do zabiegu: kazde leczenie wymaga ogromnej koncentracji i
wewnçtrznego spokoju.
N
a wysokosci 8000 metrów miçdzy Ziirichem a Paryzem spotkalam
go po raz pierwszy. Niski i pelen wdziçku, azjatyckie oblicze, wlosy
czarne z niebieskim odcieniem, madre oczy. Taki oto pasazer usiadl
obok mnie w samolocie szwajcarskich linii lotniczych. Zafascynowaly
mnie piçkne rçce, przygladalam siç im nadzwyczaj waskie, wrazliwe,
z niezwykle dlugimi paznokciami. Kto to moze byc? Mial moze czter-
dziesci, piçcdziesiat lat, moze nieco wiçcej trudno bylo mi ocenic
jego wiek. Dyskretnie zerkalam na jego teczkç z aktami, która próbo-
wal wlasnie otworzyc. Jakiez bylo moje zdziwienie, gdy zobaczylam
zwykle igly do iniekcji i nic wiçcej! Zastanawialam siç, kim moze byc:
spekulant, handlarz narkotykami, szarlatan? Rózne okreslenia przycho-
dzily mi do glowy. Usmiechajac siç, zgadywal moje mysli. Hostessa
przeniosla posilek. Walczac ze soba podziçkowalam. Przygladal mi
siç bez skrçpowania. ,Problemy z figura". Naturalnie! Przedstawil
siç, zaspokajajac moja ciekawosc. Zrozumialam akupunkturzysta,
akupresurzysta! Co siç dzialo dalej...! Krótko przed ladowaniem na
lotnisku Charlesa de Gaulle'a niektórzy pasazerowie zaskoczeni byli
dziwnym striptisem, skoncentrowany doktor masowal i uciskal moje
cialo. Moglam jednoczesnie korzystac z praktycznej lekcji akupresury.
Potem majac jeszcze trochç czasu, poswiçcil go innym pacjentom. Tak
wiçc dla doktora Kuana ani lotnisko, ani dworzec nie sa miejscem
bezczynnego czekania tam gdzie sa lawki do siedzenia, mozna
równiez wkluwac igly. Dwie igly w obnazona nogç w poczekalni na
dworcu, do czasu przyjazdu pociagu dalekobieznego... Czas jest do
wykorzystania, a wiçc ...! Kiedy doktor Kuan jest we wlasnym zywiole,
zapomina o otoczeniu. Zdziwione spojrzenia przechodniów nie robia na
nim wrazenia. Swiat bez igly jest dla doktora Kuana czyms niewyob-
razalnym, poniewaz akupunktura jest dla niego nie tylko zawodem, ale
równiez trescia zycia.
Tak bylo juz od najwczesniejszej mlodosci w Kantonie. Urodzil siç
22 stycznia 1922 roku pod znakiem psa w Kantonie w Chinach, jako
syn kupca i lekarki, u której w rodzinie zawód ten byl uprawiany od
wielu pokolen. Juz jako maly chlopiec pomagal swojej matce w pracy.
Wyjmowal igly, ale przede wszystkim uczyl siç szukac punktów. Wkrót-
ce zauwazyl, ze jego rçce sa zródlem duzej sily magnetycznej. Pomagal
zbierac i suszyc ziola, przygotowywac leki. Z jego szesciorga rodzen-
stwa i dziesiçciorga przyrodniego rodzenstwa jest jeszcze dwoje czyn-
nych zawodowo lekarzy. Siostra Sion Hong jest kierownikiem kliniki
ginekologii pierwszego ludowego szpitala w Kantonie. Zalozyla póz-
niej jeszcze dwa prywatne szpitale, gdyz nie bylo to wtedy zabronione.
Dzialo siç to bowiem na krótko przed powstaniem obecnego rzadu.
Dzis w klinice tej pracuja równiez emerytowani lekarze na zasadach
odplatnosci, a nie tak jak dawniej za oplaty w naturze.
Kiedy Kuan mial 5 lat, rodzice przeprowadzili siç do Haifongu
w Pólnocnym Wietnamie. Tam uczçszczal do szkoly do 16 roku zycia.
Gdy wybuchla wojna japonsko-chinska przeniósl siç do Yiinanu, który
byl wzglçdnie nietkniçty dzialaniami wojennymi. Rozpoczal tam studia
medyczne. Trzy lata pózniej zmienil miejsce, mianowicie na fakultet
Tong-Nann w Szanghaju. Jako mlody lekarz zostal przydzielony do
armii chinskiej i we wrzesniu 1945 roku awansowal do rangi oficerskiej.
Byl komendantem i prowadzil szpital wojskowy w Potchi w Hanoi.
Tam wlasnie byl swiadkiem niewyobrazalnej brutalnosci wojny Indo-
chinskiej, kiedy Wietnam sprzeciwil siç francuskiej okupacji. Jako dy-
rektor szpitala opiekowal siç równiez francuskimi jencami wojennymi.
Pomagal im w kontakcie z ich rodzinami. Chociaz byl bardzo zaan-
gazowany w walkç o niepodleglosc Wietnamu, jako lekarz byl wrazliwy
na los Francuzów, którzy doznawali równiez wielu okrucienstw. Niósl
pomoc z narazeniem wlasnego zycia, przechodzac miçdzy frontami.
W tym burzliwym czasie ozenil siç z Pao Tschou, co znaczy ,Perla"
nauczycielka z Hajfongu. Po powstaniu Chinskiej Republiki Ludowej
w 1949 roku, sytuacja polityczna zmusila go do opuszczenia ukochanej
ojczyzny. Rzad francuski uhonorowal jego dzialalnosc w Wietnamie,
nadajac tytuly i odznaczenia, zaofiarowano mu równiez mieszkanie
w Paryzu. Na poczatku pobytu we Francji doktor Kuan znalazl pracç
w firmie importowo-eksportowej, poniewaz w tamtym czasie w Paryzu
nie mógl utrzymac siebie i swojej rodziny z wykonywania akupunktury.
Do konca lat szescdziesiatych chinska medycyna na Zachodzie byla
prawie nie znana. Doktor Kuan nawiazal kontakt z europejskimi leka-
rzami i zaczal z nimi wspólpracowac. Na poczatku leczyl ostre i prze-
wlekle bóle, depresje, a przede wszystkim migreny. Pacjenci zauwazyli
wnet, ze delikatny Chinczyk dokonywal malych cudów. Niebawem
poswiçcil szczególna uwagç dzieciom uposledzonym. Nieprawidlowo
uksztaltowane konczyny po kuracji doktora Kuana uzyskiwaly nieocze-
kiwana ruchomosc. Bezplatna pracç dla biednych, czçsto do póznych
godzin nocnych, kompensowal sobie rachunkami od prominentnych
pacjentów ze swiata polityki i showbiznesu.
Jego praktyka w 11 dzielnicy Paryza, gdzie mieszkaja ludzie wszyst-
kich ras, umozliwia mu troszczenie siç o swoja zonç, siostrç i dwoje
dzieci (z osmiorga). Kuan jest równiez uzdolnionym malarzem. Kilka
razy w roku leczy równiez uposledzonych pacjentów w szpitalach
w Danii, gdzie jest znany ze swej sztuki lekarskiej. Dobre wyniki
leczenia osiaga u ludzi ze swiata muzyki (których praca wymaga szcze-
gólnej ,ruchomosci") i u chorych na raka. Jednym z wazniejszych
celów doktora Kuana jest przezwyciçzenie strasznej choroby
AIDS, a zarazem wspólpraca z zespolem lekarzy francuskich, zwiazana
ze zwalczaniem tej choroby. Pracy tej poswiçca wiele czasu. Ma duza
kolekcjç listów i fotografii oraz uporzadkowana dokumentacjç
lekarska z wynikami leczenia. Chinska metoda inhoa robi duze
wrazenie.
Zachodni lekarze interesuja siç tylko niektórymi aspektami leczenia
doktora Kuana, a nie cala jego wiedza. On sam nie jest fanatykiem lub
guru, lecz czlowiekiem rozumiejacym swój kunszt lekarski, .przede
wszystkim jako komplementarna medycynç. Jego celem jest wzmoc-
nienie ciala, które tak czçsto i mocno jest obciazone zachodnimi meto-
dami leczenia. Wielkim pragnieniem doktora Kuana jest zblizenie me-
dycyny chinskiej i zachodniej. Jego postawa i metoda, zarówno nau-
czyciela samoleczenia, jak i lekarza, przyniosla mu szczególna slawç
w Paryzu. Dla doktora Kuana jest zrozumiale, ze samodyscyplina,
wlasna walka z choroba i pozytywne myslenie ma leczace dzialanie.
On zyje akupunktura i nie cwiczy samotnie. Porusza siç w czwartym
wymiarze królestwa tradycyjnej chinskiej sztuki leczenia. Jest to sfera,
której nikt sam za pomoca wiedzy szkolnej nie moze nabyc. To spot-
kanie w samolocie z czlowiekiem, który cale swoje zycie poswiçcil na
badanie prawidlowosci naszej wewnçtrznej alchemii, praktykujac jak
artysta starej wiedzy nakluwania, bylo dla mnie zeslaniem losu.
Jesli zabierzecie tç ksiazkç w podróz, byc moze równiez dla Was
bçdzie zeslaniem losu.
Yerena Burki
Inhoa
Oprócz wlasciwego zna-
czenia, chinskie znaki pi-
sarskie moga wyrazac Yin lub
Yang: na poprzednie] st r oni e
pr zedst a wi amy w górze
znak Yang (jest twardy,
mçski, naladowany energia),
znak na dole to Yin
(miçkki, lagodny, plynny).
Widzimy to równiez na
rysunku: Yin jako wygiçta
krzywa trawa, natomiast
krótka trawa Yang.
Pewien francuski general doswiadczony w sztuce wojennej prosil
mnie kiedys o pomoc w delikatnej sprawie. Otóz podczas kazdej uro-
czystej rocznicy skoro tylko uslyszal marsz wojskowy zaczynal
plakac. Lzy dla niego byly czyms przykrym, ale nawet przy dobrych
chçciach nie mógl siç powstrzymac wlasnie tak na niego dzialaly
dziarskie dzwiçki. Postanowilem na krótko przed nastçpna oficjalna
uroczystoscia wkluc mu pod skórç w okreslone miejsce rçki iglç do
akupunktury. Efekt byl nieoczekiwany: stary general spokojnie przyjal
odznaczenie. Grzmiace bicie werbli tym razem nie wycisnçlo lez igla
pod rçkawem jego munduru osiagnçla swój cel. To bylo przede wszyst-
kim silne dzialanie naklutego punktu na psychikç lub dostateczne przy-
gotowanie pacjenta na dzialanie igly w konczynie. Oba te czynniki
wspólwplywaja na wynik, gdyz razem konieczne sa do osiagniçcia
sukcesu.
Opisujac tutaj historiç generala, chcialbym w tej ksiazce wyjasnic, ze
takie problemy moga dotyczyc dowolnego obszaru zdrowia: duch i cia-
lo sa razem i moga wzajemnie na siebie wplywac pozytywnie, ale
równiez negatywnie. Zabiegi moga dzialac zapobiegawczo, lub tez lecz-
niczo. Najlepsza gwarancja ich skutecznosci jest zaufanie do tej meto-
dy, ale równiez zaufanie sobie. Do tego potrzeba sily ducha i równo-
wagi wewnçtrznej. Wszystkie propozycje terapeutyczne tej ksiazki zmie-
rzaja nie tylko do utrzymania zdrowia czy leczenia ciala, ale równiez
do wzmocnienia ducha. Wkrótce przekonacie siç o lym, jesli zastosuje-
cie ucisk okreslonych punktów na ciele (akupresura). Duch i cialo sa ze
soba zwiazane energetycznym zwiazkiem sieciowym. Moga nadzwyczaj
czujnie reagowac na delikatny ucisk palca. Na tym zalozeniu zbudowa-
na jest chinska medycyna i to jest podstawa metody inhoa, która
opiera siç na starej szkole chinskiej.
Najpierw zajmiemy siç blizej chinska medycyna, a pózniej praktycz-
nym zastosowaniem metody inhoa. Na kilka pytan dotyczacych inhoa
chcialbym odpowiedziec, szczególnie na te, które interesuja
czytelni-
ków. Co to jest inhoa? Jak dziala ta metoda? Jakie choroby moze
leczyc? Czy mozna przy jej stosowaniu popelnic blad, czy jest niebez-
pieczna?
Co to jest inhoa?
Inhoa znaczy ,srebrny kwiat". Jest to nazwa metody moich przod-
ków. Zapobiega ona chorobom i leczy je. Wiedza o tej metodzie i jej
mozliwosciach oddzialywania przekazywane sa od stuleci nastçpnym
pokoleniom. Wlasciwie musialbym powiedziec przodkiniom, poniewaz
w mojej rodzinie wiedza zawodowa wbrew zwyczajom ludowym
przekazywana byla z matki na córkç. Tak wiçc moja siostra w Kan-
tonie (w Chinach) podtrzymuje dotychczasowa tradycjç inhoa i ciagle
ja rozwija. Oczywiscie wiedza ta nigdy nie byla ukrywana przed syna-
mi. Mimo to sposród moich dzieci najbardziej zwiazana z metoda
inhoa jest moja córka Cok Kan. Poniewaz ta zawodowa wiedza prze-
kazywana byla przez kobiety, to pozostalo na niej równiez piçtno
kobiet. A wiçc proszç Panstwa, osadzcie sami!
Inhoa pozwala w sposób wypróbowany ustrzec ludzi zdrowych przed
chorobami, a chorym przywrócic zdrowie. Stosujemy wszystkie moz-
liwe dostçpne chinskie sposoby terapeutyczne. Poslugujemy siç wspólna
wiedza, która nam daje zarówno medycyna zachodnia, jak i medycyna
alternatywna.
Naszym glównym zakresem jest akupunktura, akupresura i masaz,
do tego nalezy dolaczyc jeszcze dietetykç, chinskie ziola i jogç. Ksiazka
ta ogranicza siç do opisania masazu chinskiego i akupresury. Sa to dwa
zagadnienia, które wprowadzaja w temat samopomocy i nie wymagaja
uprzedniej wiedzy podstawowej, jak i zadnych srodków pomocniczych:
bowiem tylko wasze wlasne rçce moga przyniesc niewiarygodne efekty.
Inhoa moze czynic prawdziwe cuda. Jak pojedyncze krople wody
moga prowadzic do wylewu morza, tak delikatny ucisk panstwa dloni,
stymulujacy przeplyw energii ciala, moze spowodowac rzeczywiscie spe-
ktakularny efekt. To tak, jak mala sila dzieciçcej dloni moze wprawic
w ruch samochód ciçzarowy, podczas gdy silni mçzczyzni bezskutecznie
próbuja go pchac. W podobny sposób proste stymulacje punktu aku-
punktury rozwiazuja czasami problemy medyczne, które dotad byly
nierozwiazywalne.
Pewnego dnia przyszla do mojego gabinetu w Paryzu kobieta po-
chodzaca z Danii z uposledzeniem chodu. Paraliz wymuszal na niej
podjçcie decyzji o ponownej operacji, z która lekarze wiazali nadziejç
na poprawç. Leczylismy ja intensywnie podczas trzydniowego pobytu,
szczególnie zwracajac uwagç na konczyny dolne. Dobry wynik leczenia
okazal siç trwaly i utrzymywal siç po jej powrocie do Danii. Czy byl to
cud, przypadek, logiczne nastçpstwo leczenia akupunktura? Jak od-
powiedziec na to pytanie: to nie byl w zadnym wypadku kolejny
sukces, który moglem umiescic na moim koncie. Bylem tylko rçka
dziecka, która pracç dunskich lekarzy doprowadzila do szczçsliwego
zakonczenia.
Inhoa jest metoda delikatna. W Chinach okreslano ja ogólnie deli-
katna medycyna. Inhoa akupresura, a przede wszystkim masaz.
Jezeli pojçcie muskanie wziçto ze slownika medycyny i bçdzie mialo
jasny cel przeznaczenia jak slowo masaz, to trzeba rzeczywiscie wczes-
niej mówic o muskaniu niz o masazu. Dlon slizga siç faktycznie po
skórze jak plynaca woda: nie bez powodu okresla siç pojçciem sucha
kapiel poszczególne elementy calkowitego masazu. Ucisk przy inhoa
akupresurze wykonuje siç opuszka palca trochç silniej, ale jednak nie
tak mocno, aby wymagalo to zbyt duzo sily. Równoczesnie wystçpuje
dzialanie na przeplyw energii, w mniejszym stopniu bezposredni, oraz
nie tak gwaltowny, jak to wystçpuje przy uzyciu igiel w akupunkturze.
Masaz i akupresura wykonywane wedlug metody inhoa moga kazdemu
pomóc, nawet osobom, które z okreslonych powodów nie znosza na-
kluwan. U ciçzko chorych, oslabionych ludzi mamy mozliwosc obser-
wacji i dobroczynnego wzmacniajacego dzialania masazu inhoa. To jest
tak, jakby glodujacemu podano kilogram ryzu. Ta ilosc ryzu dla glodu-
jacego ma znaczenie zyciowe. Dla sytego czlowieka ten sam dar moze
byc juz czyms zupelnie innym.
Co moze inhoa?
Wiemy jak istotne znaczenie ma przeplyw energii w ciele. Energia
jest paliwem zycia, pokarm jest paliwem dla organizmu. Energia
krazy w calym ciele i latwo zrozumiec, dlaczego moze wystapic
choroba jakiejs czçsci ciala, jezeli doplyw energii bçdzie niedostateczny.
Czçsto uszkodzenie jednej czçsci ciala powoduje utrudnienie przeplywu i
male zablokowanie, które moze przyczynic siç do zaburzenia ogólnej
równowagi energetycznej, co równiez moze przejawic siç choroba czçsci
ciala bezposrednio nie zwiazana z uszkodzeniem. Choroby zas
powoduja ponownie nowe zablokowanie w przeplywie energii, a uklad
immunolo-
2 Chinski masai
giczny staje siç coraz slabszy, co w konsekwencji moze prowadzic do
regularnej lawiny objawów chorobowych. Kto nie chcialby temu zapo-
biegac! Zapobieganie jest zasadniczym celem postçpowania w medycy-
nie chinskiej. Oczywiscie zapobieganie w podwójnym znaczeniu: zdro-
wy czlowiek powinien przez odpowiednie zapobiegajace postçpowanie
chronic swoje zdrowie, chory natomiast powinien siç leczyc, ale nie
tylko scisle okreslone schorzenie, ale równoczesnie chronic siç przed
mozliwymi nastçpstwami chorobowymi. Inhoa spelnia te dwa wymaga-
nia inhoa byla i bçdzie odpowiedzia rozwijajaca te zagadnienia:
· Jezeli przyjmiecie masaz jako element codziennej higieny ciala, to
w ten sposób wplyniecie na swobodny przeplyw energii, przez co bloki
energetyczne bçda mogly byc usuniçte juz w poczatkowym stadium.
Zasada tego postçpowania jest masowanie duza powierzchnia dloni,
w krótkim czasie, calego ciala. Aktywizowane sa wówczas wszystkie
meridiany i wszystkie drogi, po których krazy energia w ciele. Masaz
moze byc stosowany jako leczenie; bezposrednio wplywa na cala powie
rzchniç ciala, zwalczajac zaburzenia krazenia krwi, choroby
miçsni
i stany zapalne stawów. Jest takze cudownym srodkiem w przypadku
leczenia nerwic uwarunkowanych stresami, a takze szybko dzialajaca
i skuteczna technika relaksujaca u osób szczególnie obciazonych zawo
dowo. Nawet juz krótki masaz jesli znajdziecie oczywiscie czas
miçdzy dwoma posiedzeniami lub w przerwie w pracy moze natych
miast przywrócic zdolnosc koncentracji. Sam masaz tego jednak nie
sprawi. Jest to osiagalne równiez dziçki koncentracji mysli w czasie
masazu, tzn. przez zatopienie mysli, co wplywa po powrocie do pracy
na dobra koncentracjç. Wszystkie informacje o poszczególnych ro
dzajach masazu i ich wlasciwosciach zapobiegawczych i leczniczych
mozna znalezc w rozdziale ,Osiem cudów chinskiego masazu".
· Celem akupresury jest leczenie skomplikowanych chorób i róznych
ostrych i przewleklych dolegliwosci. Wynika to juz z techniki zabiegu.
W tego rodzaju przypadkach zabieg wykonujemy nie cala rçka jak
w masazu, ale tylko opuszkiem palca, który w scisle okreslonym,
strategicznym miejscu (punkt akupunktury) musi byc tak przylozony,
ze uciskajac ten punkt aktywizujemy meridiany. Dobór punktów od
bywa siç na tych samych zasadach co przy nakluwaniu iglami w aku
punkturze punkty zawsze sa takie same, niezaleznie od tego, czy je
nakluwamy, czy uciskamy palcami. Wykonujemy akupresurç tych pun
któw, które dzialaja na istniejace obecnie symptomy chorobowe i rów
noczesnie stale na takie punkty, które zapobiegaja chorobom i cier-
pieniu. Pod koniec zabiegu dziala siç na takie punkty, które sluza
ogólnemu wzmocnieniu ducha i ciala. Wzmocniony pacjent lepiej znosi
nie tylko chorobç, ale i leczenie przebiega wówczas pomyslniej. Aku-
presura jest predestynowana do bezposredniego leczenia bólowych
schorzen aparatu ruchowego, bólów glowy, problemów zwiazanych
z trawieniem, dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego i oczywiscie
w cierpieniach uwarunkowanych stanem psychicznym, jak zaburzenia
snu, nalogi, nerwice lub depresje. Akupresura powinna byc stosowana
jako terapia dlugotrwala, w chronicznych zespolach bólowych, gdzie ze
wzglçdu na dzialanie uboczne leków przeciwbólowych, wczesniej czy
pózniej, dalsze ich stosowanie nie jest mozliwe. Poniewaz wykonywanie
tej metody jest dziecinnie latwe, to samoterapia powinna byc stosowa-
na przede wszystkim w przeziçbieniach, dolegliwosciach zoladkowych
i w innych codziennych niedomaganiach. W Chinach juz malym dzie-
ciom pokazuje siç, gdzie musza uciskac skórç w przypadku konkret-
nego cierpienia. Jest jeszcze jedna korzysc wynikajaca ze stosowania
akupresury: mianowicie jest ona w pelni bezpieczna Lak dlugo, jak
dlugo przestrzega siç podstawowych zasad higieny, m.in. myje siç rçce
przed jej rozpoczçciem.
Wprowadzenie w medycynç
chinskq
Wprowadzenie w tajniki
chinskiej medycyny mozna
przestawic w rózny sposób.
Znaki pisarskie na
poprzedniej stronie sa tylko
jedna z takich mozliwosci.
Cienkie, ostre konce
wybijaja siç w rysunku
stanowia symbol Yang.
W medycynie chinskiej oznaka zdrowia ciala jest harmonijna
równowaga energii Yin i Yang i jej swobodny przeplyw. Dlatego kazda
choroba jest symptomem nierównowagi energetycznej.
Historia
Juz w czasach prehistorycznych znana byla wiedza o tym, ze masaz
okreslonych bolesnych miejsc ciala nie tylko lagodzi ból, lecz ponadto
przyczynia siç do szybkiej poprawy stanu ogólnego. Spiczaste przed-
mioty wykonane z kamienia sluzyly w epoce kamiennej zarówno do
leczenia chorób, jak i w codziennej pracy. Te kamienne przedmioty
byly pierwszymi iglami stosowanymi w akupunkturze. Zdolnosc do
rozpalania ognia i obserwacja, ze okreslone bóle znikaja w cieple, które
daje ogien, stworzyly podstawy do rozwoju moxybusji drugiego Filaru
chinskiej medycyny. W tej metodzie uzywa siç zarzacego, sproszkowa-
nego materialu roslinnego do ogrzewania okreslonych miejsc ciala.
Tak jak udoskonalano narzçdzia pracy starozytnych Chinczyków,
tak równiez ulepszano narzçdzia do akupunktury: po ostrzach kamien-
nych byly igly z kosci i bambusa. W drugiej polowie drugiego tysiac-
lecia przed Chrystusem produkowano juz igly z metalu. Od tego czasu
coraz bardziej poznawano zwiazek miçdzy naklutym punktem a jego
dzialaniem, które przynosilo ulgç. W ten sposób zostal odkryty zwiazek
meridianów i ich polaczen. W ,Huangdi Nei Jing" klasycznej ksiç-
dze chinskiej medycyny, majacej ponad 2000 lat opisano cala ów-
czesna wiedzç. W ,Huangdi Nei Jing" zawarty jest protokól rozmowy
miçdzy cesarzem Huangdi i jego lekarzem. Duza czçsc poswiçcona jest
miejscu i funkcji akupunktury, chorobom meridianów oraz wskaza-
niom i przeciwwskazaniom do nakluwan punktów.
Przez stulecia trudnym problemem do rozwiazania byla lokalizacja
poszczególnych punktów. Mianowicie jeden pacjent byl szczuply, drugi
gruby, trzeci wysoki, a czwarty niski. Nasuwalo to pytanie, jak aku-
punkturzysta powinien postçpowac, aby precyzyjnie lokalizowac na-
klucie? Jak je wykonac, zeby nie wyjsc poza punkty i zachowac wlas-
ciwe odstçpy miçdzy nimi. Prawidlowe trafienie w punkty bylo zalez-
ne mniej lub bardziej od intuicji danego akupunkturzysty. Roz-
wiazanie znaleziono za czasów dynastii Han (okolo 202 rok przed Chry-
stusem do 220 roku po Chrystusie), przyjçto wówczas jako wzglçdna
miarç pomiaru cun, tzn. okreslony odcinek ciala pacjenta, np. szero-
kosc jego kciuka jako wielkosc proporcjonalna. Do dzis indywidual-
na jednostka pomiarowa jest podstawa praktykujacych lekarzy.
Za czasów dynastii Tang (618907) stworzono specjalne katedry
akupunktury i moxy oraz podniesiono je do poziomu uniwersyteckiego.
Szkolenia dla lekarzy poczatkujacych byly obowiazkowe. Na dwóch
brazowych modelach wielkosci czlowieka zaznaczyli mistrzowie, znane
od tysiacleci, dokladne przebiegi meridianów z precyzyjna lokalizacja
punktów. Modele te byly niezwykle pomocne w nauczaniu i wykorzy-
stywano je równiez w egzaminach koncowych studentów. Trójwymiaro-
wy model byl duzym sukcesem, poniewaz pierwszy raz mozna bylo
przedstawic i studiowac cala laczna siec meridianów.
Kompendium lekarza o nazwisku Ki-tcheon i trzy modele z meridia-
nami z okresu dynastii Ming (13681644) naleza do koncowego okre-
su rozkwit u akupunkt ury, poni ewaz nast çpna dynast ia Tsi ng
(16441911) nie ufala tradycyjnej medycynie. Jedynie chinski lud ni-
gdy nie stracil zaufania, dlatego akupunktura i moxa byly dalej prak-
tykowane, chociaz postçp w tej dziedzinie nie mial zadnego wsparcia ze
strony wladz.
Dla tradycyjnej medycyny chinskiej zaczal siç posçpny
rozdzial z chwila nastania imperializmu kulturowego, wraz z wojna
opiumowa (18401842), az wreszcie osiagnal najbardziej
dramatyczny punkt w postaci dekretu zabraniajacego praktykowania
tej sztuki leczenia. Dzialo siç to w czasie, gdy w Japonii i w Europie
akupunktura byla juz znana i praktykowana.
W komunistycznych Chinach akupunktura otrzymala nowe poparcie
od rzadzacej partii, a pózniejszy przewodniczacy Mao w 1928 roku,
bezposrednio po zalozeniu Czerwonej Armii, szczególnie kladl nacisk
na wspóldzialanie obejmujace tradycyjna medycynç Wschodu i medycy-
nç zachodnia.
W czasie powstania przeciw Japonii i w ,Dlugim marszu" na Jenan
akupunktura i moxa odegraly istotna rolç w opiece zdrowotnej zol-
nierzy. Od czasu proklamowania Republiki Ludowej Chin mogla ona
ponownie zajac swoje miejsce w nauce i badaniach. Inaczej nie doko-
nalby siç olbrzymi krok w przyszlosc, jakiego dokonal rozwój akupun-
ktury lat piçcdziesiatych w dziedzinie anestezjologii, jak równiez postçp
w dziedzinie laseropunktury. Nalezy podkreslic, ze nie nastapiloby to,
gdyby tysiacletnie dziedzictwo chinskiej medycyny musialo istniec
w cieniu nieprzyjaznej jej nauki przyrodniczej i ograniczone jedynie do
watpliwej jakosci praktyk pokatnych.
Techniki akupunktury i moxy
Ksiazka ta w calosci poswiçcona jest zapobieganiu i samoleczeniu za
pomoca masazu i akupresury. Bez watpienia jednak samoleczenie ma
pewne granice i czasami wizyta u lekarza jest jednak konieczna. Natu-
ralnie w pierwszej kolejnosci u lekarza dotychczas prowadzacego.
Moga pojawic siç watpliwosci dotyczace zaufania akupunkturzyscie,
jak równiez inne, np.: czy to sprawia ból? czy igly sa rzeczywiscie
czyste? czy wszystko przebiega prawidlowo?
Nastçpujace krótkie dygresje nie sa niczym innym, jak zwróceniem
uwagi, w jaki sposób akupunkturzysta powinien postçpowac. W miarç
swoich mozliwosci powinien on udzielic informacji podobnie jak
chirurg, który informuje o teoretycznym przebiegu operacji wyrostka
robaczkowego. Powinnismy wiçc informowac równiez lekarza prowa-
dzacego o planowanym leczeniu akupunktura. Natomiast po zakon-
czeniu zabiegu trzeba powiedziec lekarzowi o przebiegu i o leczeniu.
Równie wazne jest przekazanie istotnych informacji akupunkturzyscie
o wynikach: proszç opowiedziec o dotychczasowej terapii i lekarstwach
przyjmowanych lub o przewidzianym planowanym leczeniu.
W akupunkturze sa okreslone punkty, które w wiçkszosci przypad-
ków stymulowane sa punktami meridianów za pomoca igiel, zarówno
zlotych, srebrnych, jak tez z innych metali. Poslugujemy siç iglami
o przekroju ponizej pól milimetra. Glçbokosc naklucia w zaleznosci
od miejsca wynosi od kilku milimetrów do paru centymetrów. Igla
wkluwana jest pod scisle okreslonym katem w stosunku do powierzchni
ciala. Jedynie przy nierozsadnym postçpowaniu lub w razie poruszenia
siç chorego podczas zabiegu moze wystapic ból spowodowany doty-
kiem scian tçtnic lub zwiazany ze zranieniem ogranów wewnçtrznych.
Istnieja poza tym punkty wrazliwe, które powinni nakluwac jedynie
dlugo praktykujacy lekarze specjalisci akupunktury. Dotyczy to na
przyklad nakluwania punktu wewnçtrznego kata oka. Igla musi byc
w tym przypadku bardzo ostra, a nastçpnie wprowadzona o ulamek
milimetra od kacika oka po wewnçtrznej scianie oczodolu tak, aby nie
uszkodzic galki ocznej. Dlatego znajomosc anatomii czlowieka w ksztal-
ceniu chinskich akupunkturzystow zajmuje centralne miejsce.
W nauczaniu duzo miejsca zajmuja równiez naklucia wykonywane
na sobie samym. Z jednej strony doskonali to pracç palców i daje
poczucie bezpieczenstwa poczatkujacym akupunkturzystom. Z drugiej
strony po wczesniejszym doswiadczeniu wielu mozliwosci na so-
bie uczy wrazliwosci podczas naklucia, przez co latwiej
zrozumiec im pacjenta w czasie zabiegu. Pacjent prawie nic nie czuje
przy wkhi-waniu igly. Jezeli wystçpuje jakis lokalny ból przy wkluciu,
to najczçsciej spowodowany jest manipulacja. To, co siç czuje przy
prawidlowo wykonanej akupunkturze, nazwano de Qi to znaczy
,przybycie energii". Charakterystycznym odczuciem de Qi jest uczucie
goraca lub zimna, ociçzalosci umyslu, ucisku, mrowienia lub pradu.
Bóle pojawiac siç moga w oddalonych miejscach ciala. Czçsto
chorzy informuja o uczuciu ciagniçcia wzdluz danego meridianu.
Jesli chodzi o lokalne
bóle, to istnieje jedno ograniczenie: kazdy pacjent niezaleznie od wraz-
liwosci przy nakluwaniu punktów szczególnie wrazliwych, jak opuszki
palców, czy tez podeszwy stóp, moze odczuwac lekkie bóle. Ogólnie
mówiac, pacjenci wrazliwi, lçkliwi, nerwowi, jak równiez pierwszy raz
poddani akupunkturze, którzy czuja siç niepewnie, poniewaz czçsto
mieli bóle, musza poznac akupunkturzystç i zaufac mu. Dobry aku-
punkturzysta musi byc nie tylko dobrze wyszkolony technicznie, lecz
takze powinien byc osoba subtelna, pelna milosci i przyjemna w kon-
takcie z innymi. Nie zmusza on nigdy chorego do znoszenia bólu.
Chçtnie w kazdej chwili przerywa terapiç i w czasie rozmowy wzmacnia
zaufanie pacjenta do leczenia.
Po wkluciu igly normalnie pozostaja w skórze na okres 1520 minut.
Co kilka minut akupunkturzysta kontroluje pozycjç igiel i porusza nimi
zaleznie od celu terapii, tzn. obraca palcami lub wprawia je w wibracjç.
W naglych wypadkach, lub przy intensywnym leczeniu ciçzkich chorób
z silnymi bólami, igly pozostaja czasami przez godzinç i przez caly ten
czas manipuluje siç nimi do chwili uzyskania poprawy.
Delikatne igly z ostrzem i trzonem nie sa jedynym instrumentem
akupunkturzysty. Przy okreslonych schorzeniach mozna pod scisla
kontrola pobrac kilka kropel krwi, wykonujac maly krwioupust, poma-
gajac w taki sposób choremu. W tym przypadku terapeuta uzywa
lancetu, jakim posluguje siç medycyna zachodnia przy pobraniu krwi
z opuszki palca. Wazne miejsce zajmuje równiez ,kwiat sliwy". Jest to
cylindryczny mloteczek zbudowany z 57 ostrzy, równo osadzonych
igiel na dlugim trzonku, którym rytmicznie stuka siç w leczone miejsca
na skórze. Zadrapaniom zapobiega siç przez utrzymanie czubka igiel na
jednym poziomie i nie zaginanie ich, a takze przez precyzyjne uderzenie
prostopadle do skóry. Najwyzszym przykazaniem przy wszystkich tych
technikach jest czystosc i sterylnosc igiel. To kaze nam jeszcze raz
zwrócic uwagç na choroby przenoszone przez krew, takie jak wirusowe
zapalenie watroby czy AIDS, i uswiadomic sobie koniecznosc prze-
prowadzania sterylizacji narzçdzi. Sluza do tego celu sterylizatory do
suchej sterylizacji, w których igly przebywaja odpowiednio ustalony czas
w temperaturze 18O°C. W gabinetach zabiegowych moga znajdowac siç
urzadzenia o podobnym dzialaniu. Sama dezynfekcja w alkoholu lub
gotowanie w wodzie jest niewystarczajace. Na zyczenie pacjenta uzy-
wam zawsze nowych igiel. Jezeli pacjent przychodzi regularnie i znam
go dobrze, to dajç choremu jego wlasne igly do domu. Wtedy w roz-
tworze alkoholowym przechowuje je w domu do nastçpnej wizyty.
Moxa byla zalecana w ,Huangdi Nd Jing" przede wszystkim do
leczenia chorób, które byly spowodowane przez zimno i wilgoc.
Nato-
miast moxa, która wytwarza cieplo, nie jest wskazana przy goraczce,
stanach zapalnych i nadcisnieniu tçtniczym. Sa to bowiem tak zwane
syndromy goraca, które pod dzialaniem ciepla moga szybko ulec po-
gorszeniu. W moxie okreslone punkty ciala podgrzewa siç, nawet takie,
których naklucie jest zabronione jak pçpek, który ogrzewany jest
zarzacym siç stozkiem ubitych lisci piolunu. Poprzednio zarzace siç
kulki moxy kladziono bezposrednio na skórç, obecnie kladzie siç warst-
wç izolujaca w postaci krazków wyciçtych z czosnku lub korzenia
imbiru miçdzy skóra a zarzaca siç kulka moxy. Najpewniejsza
metoda zapobiegajaca oparzeniu jest lagodna moxa wykonywana cyga-
rem, akupunkturzysta zbliza rozzarzony koniec cygara i oddala w regu-
larnych odstçpach od skóry, obserwujac dokladnie nagrzewane miejsce.
To pozwala na uchwycenie momentu pojawienia siç zaczerwienienia
skóry w miejscu nagrzewania. Glównym wskazaniem do terapii cieplem
z uzyciem piolunu {Artemsia vulgaris) sa wszelkiego rodzaju stany
oslabienia, jak równiez zawroty spowodowane niskim cisnieniem tçt-
niczym. Równiez jako srodek przeciw oslabieniu piolun ma dluga tra-
dycjç w Europie. Rzymscy legionisci wkladali do sandalów piolun, aby
wytrzymywac mçczace marsze i zapobiec stanom wyczerpania. W nie-
mieckiej strefie jçzykowej sluzyl on jako dodatek do kapieli stóp stoso-
wany przeciw zmçczeniu nóg i stad pochodzi niemiecka nazwa piolunu
(Beifuss: fuss stopa, bei przy). W tradycyjnym ludowym lecznic-
twie jest duza obfitosc receptur z udzialem piolunu, stosowanych w róz-
nych dolegliwosciach, np. w przewleklych biegunkach, oslabieniu spo-
wodowanym pasozytami jelit. Piolun bowiem zawiera eteryczne olejki,
glównie cineol substancjç przeciw robakom. Czy takie dzialanie
piolunu bylo znane, kiedy stosowano go jako przyprawç kuchenna do
salat? Teraz trudno jest na to odpowiedziec. Piolun zadomowil siç
zarówno w Azji, jak i w Europie. Obie kultury niezaleznie wczesnie
odkryly wlasciwosci lecznicze tej rosliny. Zapewne jest to tylko poje-
dynczy przyklad opisujacy wspólna wiedzç. I moze nie jest szczególnie
szczçsliwym przykladem, poniewaz piolun odgrywa wspólczesnie wazna
rolç tylko w homeopatii. W medycynie akademickiej zostal dawno
zastapiony przez substancje chemiczne. Pomimo to pozostanmy jednak
przy zyczeniu, aby wspólpraca miçdzy zachodnia i wschodnia medycy-
na poglçbiala siç, w zgodnym poszukiwaniu tradycji, ale przede wszyst-
kim we wspólnym posuwaniu do przodu badan nad rozwiazywaniem
istniejacych problemów zdrowotnych.
Praktyka chinskiej
medycyny
Yin i Yang sa nie dajac; mi siç rozdzielic
biegun; mi. Luk symbolizuje Yi ale
wybiega on z Yang.
Pewien pacjent chorujacy na raka, po latach mozolnych terapii,
kontroli lekarskich i nowych terapii, pewnego razu dowiedzial siç od
lekarza, ze jest znowu zdrowy. Cieszyl siç tak bardzo, ze podczas
przyjçcia wydanego z tej okazji dla swoich przyjaciól zaslabl. W tym
samym jeszcze dniu zmarl z powodu niedomogi serca. Sam przyjçcia
nie przygotowywal, zlecajac innym organizacjç i zakupy, aby uniknac
w ten sposób stresu. Z mojego punktu widzenia zostalby przy zyciu,
gdyby mniej siç cieszyl z dobrej wiadomosci.
Co siç stalo? Przez nadmierna radosc doszlo do zaburzenia równo-
wagi Yin i Yang tego czlowieka, wzajemna bowiem równowaga tych
dwóch elementów jest podstawa zycia. Dlatego tez niekontrolowane
uczucia, zarówno pozytywne, jak i negatywne, naleza w medycynie
chinskiej do pierwszych przyczyn chorobowych. W naszym wyobraze-
niu czlowiek przychodzi na swiat jako calkowicie nienaruszalna istota.
W ciagu zycia na skutek chaosu w uczuciach, zlego odzywiania, jego
odpornosc slabnie. Jezeli jest w stanie nierównowagi, to w róznych
sytuacjach ekstremalnych szybko zaczyna chorowac, latwiej ulega róz-
nym wypadkom, jest bardziej podatny na infekcje. Utrata naturalnych
sil obronnych zaburza przeplyw energii, która we wschodnim rozumie-
niu utrzymuje cialo czlowieka w aktywnosci i zdrowiu. Drogi, którymi
krazy energia w ciele, nazywamy meridianami. Maja one dokladna
lokalizacjç i na tym oparte jest moje leczenie. Jezeli przeplywa za duzo
energii, to przez odpowiednie leczenie zostaje ona rozpraszana w meri-
dianach. Jezeli przeplywa za malo, mozna ja stymulowac. Diagnostycz-
ne i terapeutyczne metody chinskiej medycyny oparte sa na regule
piçciu zywiolów, które nie tylko dotycza srodowiska naturalnego ko-
smosu, ale równiez czçsci ciala, organów, emocji i aktywnosci czlowie-
ka. I tak na przyklad ogien jest zywiolem serca, równiez radosc nalezy
do tego zywiolu; natomiast nadmiar radosci niszczy serce. Drzewo jest
zywiolem dla watroby i zlosci. Napady zlosci uszkadzaja watrobç.
Sledziona (i trzustka) oraz zmartwienie (troska) sa podporzadkowane
zywiolowi ziemi; pluca i smutek metalowi; nerki i strach
wodzie. Jezeli spojrzymy na przedstawiona wyzej historiç czlowieka
który odzyskal zdrowie, a nastçpnie z nadmiaru radosci doznal zawali
serca, to lepiej zrozumiemy, dlaczego z punktu widzenia kultur)
Wschodu byloby dla niego lepiej, zeby swoja nadmierna radosc
w porç opanowal.
ReguIa piçciu zywioIów
Pod wplywem zmieniajacych siç pór roku oraz zycia ludzi, uzalez
nionego przez wieki od pracy na polu, powstal obraz piçciu zywiolów
i ich energetycznego zmiennego dzialania. Wiosna i lato, pózne laU
i jesien, takze zima sa to okresy, w których zywioly drzewa, ognia
ziemi, metalu i wody kazdorazowo osiagaja najwyzszy punkt swoje
aktywnosci. Kazdy zywiol odzywia nastçpujacy po nim, tak jak kazdi
pora roku wydaje nastçpna. Równoczesnie kazdy zywiol dziala na inm
hamujaco i rozpraszajaco, tak ze koncowa suma energii pozostaje be;
zmiany. Za pomoca tych dwóch regul tworzenia i rozpraszania ludzi*
w starozytnych Chinach wyjasniali sobie wspóldzialanie zmian i po
wtórzen na przestrzeni czasu. Tak jak jest siç pewnym, ze po kazdyn
wieczorze nastçpuje nowy ranek, tak tez caly rok przebiega wedhij
znanych odwiecznie zasad. Dlatego tak wielki wystçpowal niepokój
jezeli jedna z pór roku byla nadzwyczaj goraca i wilgotna. Goraa
powietrze na wiosnç oznaczalo, ze zywiol ognia typowy dla lata
jest zbyt wczesnie aktywny a przegrzanie nie jest wcale korzystne
Porzadek swiata wedlug reguly piçciu zywiolów przeniesiono na wieli
dziedzin ludzkiego zycia. Szczególnie zas na obszar ochrony zdrowia
Kazdemu narzadowi {sercu, sledzionie, plucu, nerce, watrobie) pod
porzadkowany jest odzywiajacy tak zwany pusty narzad (jelito cienkie
zoladek, jelito grube, pçcherz moczowy, pçcherzyk zolciowy). Odpowia
dajace pary meridianów wplywaja na siebie wzajemnie wedlug zasad;
tworzenia i niszczenia. Dlatego obserwujac chory narzad nigdy go ni
rozpatrujemy indywidualnie, lecz w polaczeniu z innymi narzadam
i czçsciami ciala, poniewaz lacza siç one przez meridiany oraz prze
system przeplywu energii na zasadzie piçciu zywiolów. Dokladna znajo
mosc wszystkich zaleznosci jest szczególnie wazna w chinskiej profilak
tyce medycznej. W ten sposób mozna na przyklad zapobiegac choro
bom latem, wzmacniajac wiosna okreslona energiç. Mozna równie
przez odpowiednie leczenie meridianu wzmacniac narzad, gdy jest oi
Piçc zywiolów i jego odpowiedniki w czlowieku, w
naturze, w kosmosie
Drzewo Ogien Ziemia Metal Woda
Narzqdy watroba serce sledziona pluca nerki
Narzqdy
puste
woreczek
zolciowy
jelito
cienkie
zoladek
jelito
grube
pçcherz
moczowy
Organy
zmyslu
oczy jçzyk wargi nos uszy
Tkanki
wiçzadla
sciçgna
tçtnice miçsnie skóra wlosy
ciala
kosci wlosy
glowy
Wydzieliny
lzy pot
slina plwocina mocz
Smak kwasny gorzki slodki ostry slony
Nastrój zlosc radosc
zmartwienie
(troska)
smutek strach
Wyrazenie krzyk smiech spiew placz
jçczenie
(skamlenie)
Pora dnia rano poludnie popoludnie wieczór
noc
Rozwój urodziny wzrastanie przelom schodzenie smierc
Kierunki wschód poludnie srodek zachód pólnoc
Klimat wiatr goraco wilgoc suchosc zimno
Pory roku wiosna lato pózne lato jesien zima
Planety Jupiter Mars Saturn Wenus Merkury
Kolor zielony czerwony zolty bialy czarny
Pokarm
rosliny
zyto ryz kukurydza owies fasola
Pokarm
zwierzçcy
drób baranina wolowina konina wieprzowina
Metal cyna rtçc miedz zelazo olów
Symbole smok slonce ptak tygrys ksiçzyc
zolw
zagrozony przez chory sasiedni narzad. Narzady i tak zwane puste
narzady sa polaczone w pary. Kazda para nalezy do jednego z piçciu
zywiolów, a przebieg energii narzadu jest zgodny z okreslona pora
roku. Regula wzmacniania i hamowania utrzymuje obieg energii w rów-
nowadze.
Yin i Yang
Pojçcia Yin i Yang weszly do jçzyka niemieckiego wkrótce po tym,
jak chinska sztuka leczenia stala siç popularna na zachodzie. Niestety
trzeba znowu stwierdzic, ze nadal funkcjonuje nieprecyzyjne przedsta-
wienie tresci tych kluczowych pojçc. Nalezy równiez dodac, iz przed-
stawienie uniwersalnego dzialania dwóch sil jest tak bardzo zwiazane
z chinska kultura, ze Europejczykowi zrozumienie ich moze sprawiac
pewne trudnosci. Z drugiej strony znajduje siç równiez w zachodnim
mysleniu pojçcia, które na wskros odpowiadaja chinskiej szkole mys-
lenia. To, ze czlowiek powinien zachowywac wewnçtrzna równowagç,
to ze jego sily obronne bçda oslabione przez gwaltowne emocje i nie-
prawidlowe odzywianie
1
stanowia wiedzç, która od bardzo dawna byla
znana w chinskiej nauce o zdrowiu, a oparta zostala na starozytnej
teorii Yin i Yang.
Glówne kierunki tej nauki (która ma naturalnie jeszcze slabszy sens
i róznokierunkowe ujçcia) przedstawiamy w nastçpujacym zarysie: Yin
i Yang sa przeciwstawnymi glównymi zasadami starochinskiego mys-
lenia, wedlug których wszystkie rzeczy i zjawiska swiata sa uporzad-
kowane. W starozytnosci Yang znaczylo swiatlo, Yin jako biegun
przeciwny cien. Pózniej Yang pojawilo siç w znaczeniu mçskim,
aktywnym, a Yin - w zenskim, pasywnym. Ziemiç identyfikowano
z Yin, niebo z Yang. Dlatego Yin umieszczono na dole, a Yang na
górze. I tak Yin i Yang staly siç ogólnym okresleniem dla przeciwienstw
w naturze, w kosmosie, ale i równiez istniejacych w czlowieku. W chin-
skim mysleniu czlowiek stanowi czçsc organiczna wszechswiata. Jedno-
czesnie jest on kompletna caloscia i sam jest malym wszechswiatem.
Budowa czlowieka i procesy zyciowe przebiegaja wedlug zasad sil Yin
i Yang. Aktywnosc czlowieka to jest Yang, jego sen to Yin; górna
polowa ciala Yang, dolna Yin, ramiona Yang, nogi Yin.
Tak zwane puste narzady systemu trawienia sa aktywnymi producen-
tami energii i dlatego sa Yang. Serce i osierdzie, pluca, watroba i sle-
dziona, a takze nerki otrzymuja energiç dlatego sa Yin. Energiç
okresla siç jako Yang. Krew i inne plyny ciala sa Yin. Yin jest równiez
wnçtrzem ciala, gdy tymczasem powierzchnia ciala jest Yang. Chcial-
bym jednak przestrzec przed pospiesznym szufladkowaniem.
Yin i Yang nie sa stalymi wielkosciami, poniewaz Yin zawiera stale
równiez Yang. Yang ma zawsze jakas czçsc Yin. Konczyny dolne w sto-
'Porównaj Mark P. Friedlander, prof. dr Terry M. Phillips ,Dla wzmocnienia systemu
immunologicznego", Berno 1987 r.
Yin ÷ to cien, a Yang to jasne swiatlo;
obie przenikajqce siç sily sq nierozdzielnymi
biegunami. W kazdym Yin jest równiez
Yang i w kazdym Yang jest Yin.
sunku do tulowia sa Yang. Watroba nalezy do Yin, ale jej powierzchnia
do Yang. Ta sama choroba moze miec charakter Yin albo Yang oraz
przebieg postçpujacy lub przewlekly. Yin i Yang nie sa wielkosciami
statycznymi, ale znajduja siç w plynnej równowadze. Jezeli teraz wyob-
razimy sobie Yin i Yang jako nieskonczenie rozgalçziajaca sie delikatna
siec w ciele czlowieka, majaca polaczenia z umyslem i duchem, ze
swoim srodowiskiem oraz pora roku, to latwo nam bçdzie zrozumiec
dlaczego najwiçksza wartoscia chinskiej medycyny jest zapobieganie
chorobom. Tak skomplikowana równowagç latwo jest utrzymac, ale
odbudowac ja znowu jezeli zostala zburzona jest bardzo trudno.
Rozwazne odzywianie i harmonia uczuc, nienaruszone srodowisko na-
turalne sa tym wszystkim, co jest potrzebne do utrzymania doskonale-
go zdrowia ciala i ducha. Dlatego wschodni akupunkturzysci tak sobie
cenia prewencyjny codzienny masaz i bardziej go polecaja niz trudna
kuracjç iglami.
Wybitni lekarze lecza jeszcze nie ujawnione choroby, natomiast slabi
lekarze lecza widoczne choroby mówi chinskie przyslowie. Dlatego
w starozytnych Chinach placono czasami lekarzom tak dlugo, jak
dlugo ich podopieczni byli zdrowi; w innych wypadkach odmawiano
zaplaty ... To wydaje siç zbyt rygorystycznym pogladem, ale mozna
w tym znalezc ziarnko prawdy (a moze wiçcej). Ja równiez przypisuje
duza wartosc zapobieganiu i wzmacnianiu ciala na co dzien. Chinski
masaz wykonywany codziennie jest wysmienita tarcza obronna przeciw
chorobom i obciazeniom dnia codziennego. Akupresura pomaga prze-
zwyciçzac choroby, przywracajac równowagç przeplywu energii, zapo-
biegajac pogorszeniu.
Diagnoza
Tradycyjna chinska medycyna nie zna ani badan radiologicznych
i testów laboratoryjnych, ani endoskopii i biopsji, ani tez precyzyjnych
techniczno-diagnostycznych zachodnich metod badania. Dlatego tak
istotne jest w przypadku lekarza chinskiego precyzyjne poslugiwanie siç
wlasnymi organami zmyslu, gdyz sluza one jako srodek do stawiania
diagnozy. Naturalnie równiez lekarze zachodni zdani sa czçsto na
informacjç od chorych i na wlasna intuicjç. Na wynik leczenia ma
wplyw zarówno we wschodniej, jak i zachodniej medycynie wza-
jemny stosunek pacjenta i lekarza. Czy pacjent ma zaufanie i mówi
otwarcie o swoich problemach? Czy lekarz ma czas rozmawiac ze
swoimi pacjentami i dokladnie ich obserwowac? Zarówno moim obo-
wiazkiem, jak równiez obowiazkiem zachodnich kolegów jest wyczer-
pywanie wszystkich mozliwosci diagnostycznych, jakie daje nam roz-
mowa z pacjentami, ogladanie, sluchanie, pytanie, czucie, obmacywa-
nie to znaczy bez poslugiwania siç dodatkowymi narzçdziami.
W chinskiej medycynie diagnoza jest czteroetapowa. Tworzy ona dla
lekarza siatkç pomocnicza do prowadzenia biezacych obserwacji.
Oparta jest na zasadzie sil Yin i Yang i regule piçciu zywiolów. Prowa-
dzenie takich obserwacji jest mozliwe wówczas, gdy lekarz ma od-
powiednio wyszkolone narzady zmyslów.
Akupunkturzysta musi ocenic w pierwszej kolejnosci stan nalotu
jçzyka chorego czy jest szary, brazowy lub zoltawy. Ocenia równiez
silç i intonacjç glosu. Powinien siç zainteresowac, czy pot pacjenta ma
won slodka lub kwasna. Jest to dosc trudne do wykonania, poniewaz
wiçkszosc chorych jest po kapieli i uzyciu wonnych kosmetyków. Aku-
punkturzyscie swiezo wykapany pacjent utrudnia diagnozç, równiez
dlatego, ze kapiel wplywa na temperaturç ciala i skóry. Dwa nastçpne
stopnie czteroetapowej diagnozy to badanie pulsu i obmacywanie
ciala chorego. W czterech etapach diagnozy lekarz chinski patrzac,
sluchajac i wachajac, pytajac oraz czujac stawia diagnozç wedlug zasa-
dy Yin i Yang i reguly piçciu zywiolów. Przy czym nie szukamy
choroby w zachodnim rozumieniu, tzn. aby ja zwalczyc. Idziemy jed-
nak dalej, szukamy przyczyn choroby lub tez miejsca i rozmiaru nie-
równowagi energetycznej, która lezy u podstawy schorzenia. W tym
ujçciu choroba bçdzie objawem. Akupunkturzysta leczy tez choroby,
usmierza bóle, hamuje stany zapalne. Jednakze terapia ta na dluzsza
metç nie przyniesie efektu, jezeli lekarz nie znajdzie przyczyny zaburzen
równowagi energetycznej, a nastçpnie jej nie usunie. Akupunkturzysta
leczy wiçc nie tylko chorobç, ale calego chor ego. To znaczy, ze
u dwóch chorych z ta sama diagnoza, lub uskarzajacych siç na te same
bóle leczenie niekoniecznie musi byc takie samo. Rodzaj terapii zalezy
zreszta od pory roku i w zaleznosci od pory roku podejmowane jest
odpowiednie leczenie. Badanie kliniczne rozpoczyna siç od dokladnej
obserwacji. Lekarz ocenia typ konstytucji oraz aparat ruchowy pacjen-
ta. Szczególna uwagç zwraca na kolor twarzy, odcien ust, jçzyka oraz
oczu. Zgodnie z nauka piçciu zywiolów, kolor jest dla lekarza dodat-
kowa informacja o stanie narzadów wewnçtrznych. Równoczesnie po-
zwala mu juz blizej okreslic przyczyny zaburzen równowagi energii.
Za pomoca sluchu, wçchu lekarz dalej prowadzi badanie. Czy glos
pacjenta brzmi slabo? Czy mówi szybko, glosno, przerywanymi slowa-
mi? Jaki jest zapach skóry chorego? Czy ma zapach z ust? Chociaz te
objawy sa trudne do uchwycenia i interpretacji, ale dla postawienia
diagnozy sa równie wazne jak wlasciwe dolegliwosci.
W trzecim etapie lekarz zadaje choremu pytania, które pozwalaja mu
poznac codzienny dzien pacjenta, jego nalogi, przeszlosc, rodzinç. Cho-
ry powinien mówic o swojej chorobie, opisujac w kolejnych fazach jej
przebieg. Wazne jest, aby dokladnie lokalizowac swoje bóle. Ból glowy
moze byc spowodowany na przyklad zaburzeniami przeplywu energii
w meridianach. Tstnieje bowiem zwiazek miçdzy meridianem zoladka
a bólami okolicy czolowej, miçdzy meridianem woreczka zolciowego
a bólami okolicy ciemieniowej, miçdzy meridianem pçcherza moczo-
wego a bólami tylu glowy i karku, miçdzy meridianem watroby a bó-
lem szczytu glowy.
Diagnostyka pulsu i obmacywanie zamykaja kliniczne badanie. Ob-
macujemy bolesne miejsca ciala, obrzmiale i wrazliwe na ucisk, jedno-
czesnie kontrolujemy temperaturç ciala i skóry.
W medycynie chinskiej podwyzszona temperatura jest zlozonym ob-
jawem skladajacym siç z tak zwanej ,pustki" i ,goraca". Natomiast
zimny pot przeciwnie, oznacza ,pustkç" i ,zimno".
Nadmiernie gorace rçce i stopy wskazuja na niedobór Yin, natomiast
zimne na niedobór Yang. Doskonalego zmyslu dotyku i duzego
doswiadczenia wymaga chinska diagnostyka pulsu. Lekarz bada puls,
przykladajac swoje srodkowe palce w okreslonym miejscu przedramie-
nia. Zmieniajac intensywnosc ucisku palców ocenia siç puls na trzech
poziomach: powierzchownym, posrednim i glçbokim. Nastçpnie porów-
nuje siç z pulsem na drugiej rçce i okresla siç jego charakter. Jezeli
natomiast w poszczególnych miejscach puls jest zgodny, wtedy okresla
siç go jako prawidlowy.
Takie metody diagnostyczne moga siç wydawac kolegom zachodnim
Wazna pomoca i wsparciem
dla wyobrazni jest ta figura:
meridiany i punkty
akupunktury mozna tu
znalezc bardzo szybko.
bardzo proste, ale w codziennej praktyce sa bardzo trudne do wykona-
nia. Stawiaja bowiem przed lekarzami wysokie wymagania dotyczace
umiejçtnosci obserwacji i wczuwania siç. Te wlasciwosci wedlug
mojego mniemania przewyzszaja bardzo skomplikowane metody
i w dalszym ciagu pozostaja podstawa diagnozy.
Osiem kluczowych objawów
W czterech etapach diagnozy chinski lekarz powoli i dyskretnie laczy
je w calosc. Lekarz najpierw obserwuje pacjenta, slucha i ocenia jego
zapach. Potem zadaje pytania, przede wszystkim takie, które psychicz-
nie nie obciazaja chorego. Pod koniec wizyty dotyka i obmacuje
pacjenta oraz bada puls. Koncowe rozstrzygniçcia terapeutyczne
uwzglçdniaja nie tylko chorobç, ale cala osobç chorego. Nastçpnie
lekarz porzadkuje wyniki badan klinicznych wedlug osmiu kluczowych
objawów chinskiej medycyny, którymi sa:
glçbokosc powierzchownosc
zimno goraco
pustka pelnia
Yin Yang
Po zróznicowaniu objawów mozna zlokalizowac zaburzenie energii
i zaszeregowac chorobç wedlug jej przebiegu i ciçzkosci. Schorzenia,
w których przewazaja objawy pustki, maja raczej przebieg przewlekly.
Pustka wskazuje na deficyt energii. Objawami ,pustki" sa: brak apety-
tu, nocne poty, slaby glos, mçczliwosc. Objawami ,pelni" sa: sluzowa
plwocina, zaparcia i wzdçcia, ale równiez czerwonkowe biegunki wska-
zujace na ostry przebieg. W syndromie zimna nie mamy pragnienia lub
ochoty na zimne napoje. W syndromie goraca wystçpuje ochota na
zimne napoje, pacjent ma suche usta, zaczerwienione oczy oraz wy-
stçpuje ogólny niepokój. Bóle ramion i konczyn dolnych zaliczane sa
do syndromu powierzchownego, a bóle brzucha i klatki piersiowej
naleza do glçbokich zaburzen przeplywu energii. Yin i Yang to pod-
stawowa zasada, wedlug której organizm funkcjonuje jako calosc.
A wiçc schorzenia maja charakter typu Yin lub Yang. Schorzenia typu
Yin maja charakter: glçboki, zimna, pustki; natomiast choroby typu
Yang: powierzchowny, goraca i pelni. Chinski lekarz bada pacjenta nie
tylko pod katem danej choroby, ale ocenia calego pacjenta wedlug
zasady osmiu symptomów. To calosciowe badanie prowadzi do in-
41
dywidualnie dopasowanej koncowej terapii. Waznym punktem leczenia
jest poradnictwo dotyczace zywienia oraz stosowanie leków ziolowych.
Lekarz moze masowac pacjenta lub prowadzic zabiegi akupresury.
Moze stosowac moxç lub wykonywac akupunkturç. Igly do akupunk-
tury sa wykonane z róznych metali, które w zaleznosci od pacjenta
moga byc stosowane dodatkowo. To ma wplyw na stan ogólny chore-
go, chociaz nie ma bezposredniego wplywu na chorobç. Dziçki delikat-
nym manipulacjom iglami mozna w zaleznosci od wskazan prze-
plywu energii stymulowac ja lub hamowac.
Te wszystkie i róznorodnie zlozone mozliwosci terapeutyczne nie
zamykaja dalszych poszukiwan. Czy mozemy pomóc choremu naszymi
skromnymi srodkami? Czy sa choroby, które tylko kwalifikuje siç do
leczenia klasycznego? Jezeli nawet medycyna zachodnia ma potçzna
bron przeciw róznorodnym schorzeniom, to my mozemy wtedy zaofia-
rowac towarzyszaca terapiç usmierzajaca ból i ogólnie wzmacniajaca
bez zadnych dzialan ubocznych.
Osiem cudów chinskiego
masazu
Masaz jest miçkki, posuwisty i
zharmonizowany próbujemy pokazac to na
rysunku.
K
an znaczy obszerna woda. W ,I Ging"
1
, w Ksiçdze Przemian,
czytamy pod znakiem kan: woda osiaga swój cel nieustannym plyniç-
ciem. Wypelnia kazde zaglçbienie, zanim dalej poplynie. Obraz wody
z ksiazki ,I Ging" z jej dynamicznego opisu przeplywu: ,Niech siç
pojawia przed oczyma podczas masazu. Tak jak energia w naszym ciele
plynie bez przerwy i równomiernie, tak tez powinna posuwac siç rçka
po skórze", wplywajac na przeplyw energii. Rçka nie podskakuje nawet
na malych zaglçbieniach, lecz przesuwa sie wszçdzie z tym samym
naciskiem. Jak silny powinien byc ucisk, kazdy musi rozstrzygnac to
sam. Delikatne glaskanie moze dzialac cuda, poniewaz nie intensyw-
nosc a równomiernosc jest odpowiedzialna za wynik masazu. Chinski
masaz w zadnym wypadku nie jest aktem przemocy. Nie mamy tutaj
do czynienia z silnym gnieceniem miçsni. Poniewaz nasze cialo jest
czyms wiçcej niz kawalkiem ciasta, które trzeba rozwalkowac. Chinski
masaz wzmacnia równoczesnie i cialo, i ducha. Pobudza on bowiem
klasyczne meridiany i wazne punkty z systemu pozameridianowego,
ozywia caly organizm, dziala zapobiegawczo i leczaco. Masaz jest bar-
dziej calosciowy niz akupunktura czy akupresura, której celem jest
pojedyncze schorzenie. Jest on dziecinnie latwy, poniewaz nie jest wy-
magana wiedza o dokladnym polozeniu meridianów i punktów. Poza
tym mozna stosowac go w kazdym miejscu i bez niczyjej pomocy.
Jezeli masaz chinski stosuje siç regularnie, to wkrótce stanie siç on
rytualem w codziennej higienie ciala. Na poczatku stosowania masazu
koncentracja na ciele "jest slaba, a jezeli przejdziecie osiem etapów
masazu i doswiadczycie je jako osiem cudów, to znajdziecie równiez
dziewiaty slad. Cialo wasze bçdzie wówczas malym, lecz jednoczesnie
doskonalym, wszechswiatem.
W wersji anglojçzycznej: 1 Cing lub I Ching (przyp. tlum.)
,Czy ma pan zatkany nos? To bylo pierwsze pytanie, jakie zadal mi
Doktor Kuan Hin, gdy przyszedlem do jego gabinetu. Co za pytanie?
Naturalnie nie mam zatkanego nosa. Ja nie z tego powodu przyszedlem
aby poddac siç akupunkturze, ale z powodu bólów glowy. Teraz zaczµlem
jeszcze bardziej wµtpic, czy mi ten znawca rzeczywiscie pomo:e.
Bylem zresztµ nieszczególnie przekonany o tym, :e akupunktura mo:e
mi pomóc. Ju: od dlu:szego czasu poszukiwalem srodków do walki z bó-
lem glowy bez stosowania leków, moglem i tym razem wejsc i spróbowac
Poniewa: czçsto slu:bowo bywalem w Pary:u, to gdyby igly zadzialaly
móglbym regularnie chodzic na wizyty do doktora Kuana. Teraz przy
szedlem z moim bólem glowy, a doktor chcial koniecznie, :ebym masowa
swój nos, poniewa: stwierdzil, :e jest zatkany. Ociµgajµc siç robilem
masa: nosa, jak mi wczesniej pokazal. Jakie: zaskakujµce bylo dzialam
tego masa:u. Z poczµtku w mojµ glowç uderzyl strumien powietrza
Mialem zatkany nos, o czym w ogóle nie wiedzialem. Usmiechajµc siç
zapytal mnie, czy jest teraz lepiej! Bylem jeszcze tak oszolomiony, :e nie
moglem odpowiedziec. Pó:niej pokazal mi zasady calego masa:u inhoa
polecil, abym w ciµgu dnia masowal glowç i twarz, a tak:e w tym czasie
gdy zaczynajµ siç bóle glowy. Miejsca, w których wykonywana byl
akupunktura, mialem masowac, gdyby pojawily siç bóle glowy. To nie
bylo potrzebne, poniewa: bóle glowy nie byly tak silne, od czasu, kiedy
poznalem masa: inhoa i codziennie go stosowalem.
K. W., handlowiec
Frankfurt
Przygotowanie
Przygotowanie do masazu sklada siç z trzech faz. Na poczatku
nalezy przyjac wlasciwa pozycjç ciala; nastçpnie koncentrujemy siç
Ostatni etap to stala kontrola oddechu podczas cwiczen.
Pozycja. Proszç uwazac, aby podczas masazu nikt nie przeszkadza
Najlepiej jest wykonywac masaz rano po obudzeniu (zwlaszcza gdy
klopoty ze wstawaniem), lub tez wieczorem przed spaniem, wówczas
jest lepsze samopoczucie. Jezeli stan zdrowia pozwala, to podczas ma-
sazu mozna byc rozebranym. Mamy wówczas okazjç do skorzystania
z dobroczynnej kapieli powietrznej. Nie mozna jednakze przebywa
w przeciagu, bo jak mówi chinska zasada zdrowotna wiatru nalezy
unikac jak strzaly. Jezeli chlód uniemozliwia masaz, to mozna go
wykonac pod kocem. Najwazniejsze, aby rçce przesuwaly siç po skórze
tak jak gdyby woda plynçla po ciele. Czçsc masazu mozna przeprowa-
dzic w pozycji lezacej, czçsc w pozycji siedzacej. Za kazdym razem
mozna dobierac sobie pozycjç wedlug wlasnego upodobania. Na pelny
masaz potrzeba okolo pól godziny.
Koncentracja: po przyjçciu wlasciwej pozycji uwolnijcie wasza swia-
domosc od wszystkich waszych trosk, od kazdej mysli. Zapominacie
0 wszystkim, o tym, co was otacza, nic nie widzicie i nic nie slyszycie,
wasze miçsnie sa calkowicie rozluznione. Koncentrujecie siç na zmianç
na dwóch punktach ciala. Pierwszy specjalny punkt akupunktury YIN-
TANG, który znajduje siç powyzej nasady nosa, dokladnie posrodku
miçdzy brwiami oraz drugi w okolicy pçpka, gdzie znajduje siç kilka
waznych punktów miçdzy innymi: Qihai to znaczy ,morze energii",
(meridian przedniego regulatora nr 6) i Guanyuan to znaczy ,punkt
obrotu zycia" (glówny regulator przedni nr 4). Starzy mistrzowie mó
wili rzeczywiscie o tych dwóch punktach punktach glównego regula
tora w nich mieszka Tan Tlen. W tradycyjnej medycynie chinskiej
Tan Tien znaczy ,morze energii" zycia, to ,brama oddechu" i ,korzen
narzadów", tak zwanych pustych narzadów i meridianów. Proszç pro
wadzic koncentracjç na Yintang i na pçpku w nastçpujacy sposób: jezeli
macie niedocisnienie (hipotoniç), to proszç siç koncentrowac przede
wszystkim na punkcie Yintang. Jezeli cisnienie tçtnicze jest raczej wyso
kie, proszç siç koncentrowac przede wszystkim na pçpku. Silna koncen
tracja na punkcie Yintang moze spowodowac zwiçkszenie cisnienia
tçtniczego.
Oddech: w rozumieniu wschodnim czlowiek oddychajac pobiera nie
tylko tlen, ale równiez energiç kosmiczna. Oddech ma ogromny wplyw
na wynik masazu. Dwa proste cwiczenia przynosza spokój i regular-
nosc oddechu, które podczas calego masazu powinny byc zachowane.
Rozrózniamy dwa rodzaje oddychania: brzuszne (przepona) naturalne,
1 przeciwne do oddychania brzusznego, które jest rozpowszechnione na
zachodzie. Proszç powtarzac dwa rodzaje oddychania po trzy razy
i stopniowo zwiçkszajac w kolejnych dniach do okolo 20 lub 30 od
dechów.
Naturalne oddychanie brzuszne (przepona): przy wdechu powiçksza
siç obwód brzucha, klatka piersiowa unosi siç tylko minimalnie. Przy
wydechu brzuch siç wciaga. W razie naglej niedyspozycji przerywamy
cwiczenia. Pocieramy dlonie o siebie, a nastçpnie masujemy nimi twarz.
Podnosimy siç powoli, wykonujac parç kroków i wypijamy trochç
cieplej wody.
Przeciwne oddychanie do oddychania brzusznego; przy wdechu wciaga
siç brzuch, klatka piersiowa unosi siç. Przy wydechu powiçksza siç
obwód brzucha i równoczesnie klatka piersiowa siç obniza. Wdech
wykonuje siç przez nos; podczas wdechu koniuszek jçzyka lekko uci-
skajac dotyka podniebienia z tylu za siekaczami. Podczas wydechu
jçzyk wraca do swojej pozycji spoczynkowej.
Do masazu wybiera siç ten rodzaj oddechu, który kazdemu bardziej
odpowiada i latwiej siç go wykonuje. Przy chorobowym podraznieniu
dróg oddechowych czy zoladka oraz w czasie ciazy nalezy siç wstrzy-
mac z cwiczeniami oddechowymi. Pozwólcie siç spokojnie prowadzic
swoim wewnçtrznym odczuciom, które pozwola na odpowiedni dobór
poziomu cwiczen.
Pierwszy cud: sucha kqpiel
Pierwszy cud sklada siç z osmiu energetycznych masazy, które nazy-
wamy sucha kapiela. Stosowana jest na podstawie 800-letniego przeka-
zu, jakim jest stare dzielo pod tytulem ,Osiem cudów swiata". Sucha
kapiel wzmacnia caly organizm. Z jednej strony usprawnia krazenie
krwi i w ten sposób zapewnia dobre ukrwienie organów. Z drugiej:
strony aktywizujac przeplyw energii wspiera pracç narzadów trawien-
nych i ukladu limfatycznego. To podwójne dzialanie na krew (Yiri) i na
energiç (Yang) pomaga cialu w utrzymaniu lub przywróceniu ener-
getycznej równowagi- Skóra i miçsnie pozostana elastyczne, a wy bç-
dziecie siç czuli swiezo i zrównowazeni. Podczas regularnie powtarzanej
suchej kapieli wzmacnia siç system obronny i w ten sposób prak-
tykujecie najwyzsza sztukç medyczna zapobieganie.
Kqpiel rqk. Rçce sa miejscem, gdzie zaczyna siç i ma swój koniec
szesc z dwunastu meridianów powiazanych z narzadami. Trzy Yang
meridiany rçki biegna od koniuszków palców
1
. Kapiel rak wzmacnia
1
Porównaj str. 74.
ruchomosc stawów palcowych i uwrazliwia siç zmysl dotyku i zapo-
biega pçkaniu skóry. Równoczesnie masowane sa punkty meridianów
majace liczne wlasciwosci terapeutyczne. Wprawdzie nie tylko dlon
jednej rçki masuje grzbiet dloni drugiej rçki, ale stale sa masowa-
ne równoczesnie meridiany Yin jednej rçki i meridiany Yang dru-
giej rçki.
Proszç pocierac dlonie o siebie a: do rozgrzania. Obejmijcie teraz
dloniµ grzbiet drugiej rçki na wysokosci stawu nadgarstkowego. Masuje
siç 16 razy grzbiet dloni, do konca palców tam i z powrotem. Ten sam
masa: powtarza siç 16 razy na drugiej rçce.
Kqpiel ramienia. Meridiany rçki przechodza przez ramiç. Banalne
infekcje moga siç stad przeniesc na cale cialo. Kapiel ramienia zapobie-
ga stanom zapalnym, wzmacnia naczynia i czyni bardziej elastyczne
stawy nadgarstka, lokcia i barku. Jezeli wystçpuje infekcja na jednej
konczynie, to ograniczamy leczenie tylko do drugiego zdrowego ramie-
nia. Bóle ramienia mozna ponadto leczyc wykonujac masaz odpowied-
niego miejsca na konczynie dolnej, i tak: bark odpowiada biodru,
lokiec kolanu, staw nadgarstkowy stawom stopy.
4 Masaz chinski
Proszç polo:vc dlon na wewnçtrznej powierzchni przeciwleglego stawu
nadgarstka. Przesuwamy dlon do góry po wewnçtrznej stronie ramienia
przez bark do jego zewnçtrznej strony i dalej z powrotem do stawu
nadgarstka. Ka:de ramiç masuje siç w ten sposób 16 razy.
Kqpiel glowy. Glowa jest wrazliwa czçscia ciala, gdzie znajduje siç
mózg, narzady zmyslów i bardzo drobno rozgalçziona siec naczyn
krwionosnych. Jest to miejsce, w którym spotyka siç wszystkie meridia-
ny Yang. Znajduje siç tutaj równiez bardzo duzo punktów z systemu
pozameridianowego. Podczas nieoczekiwanych reakcji, jak: zawroty czy
bóle glowy, nalezy wykonywac szczególnie delikatny masaz. W przy-
padku nasilania siç dolegliwosci przerywamy masaz. Ta kapiel ciala
wzmacnia krazenie, a przez to zwiçksza dowóz tlenu. Poprawia zatem
zdolnosc koncentracji, pamiçc, wzrok, wplywa na osrodki mowy i za-
pobiega objawom paralizu.
Proszç polo:vc zlµczone dlonie pionowo na czole i przesuwac je przez
oczy, policzki, usta do dolu brody. Przesuwamy je po obu stronach szyi
do tylu karku i stµd przez tyl glowy do góry z powrotem do czola.
Powtarzamy te ruchy 16 razy. W ciµgu dnia, :eby nie psuc uczesania,
mo:na zrezygnowac z masa:u tylu glowy i zamiast tego od brody przez
skronie powraca siç bezposrednio do czola. Je:eli ktos ma makija:, to
mo:na zrezygnowac z masa:u w ciµgu dnia, a masuje siç tylko rano przed
toaletµ porannµ, albo te: wieczorem przed spaniem.
Na koniec masujemy skronie od dolu do szczytu glowy, a: siç palce
obu rµk lekko skrzy:ujµ. Naciskajµc mocno skrzy:owanymi palcami ra-
zem przesuwamy wzdlu: srodkowej linii glowy do tylu, powoli, tak glçbo-
ko, jak tylko jest to mo:liwe. Masa: powtarzamy 16 razy.
Po masa:u twarzy i tylu glowy, leczymy owlosionµ skórç glowy: roz-
stawionymi palcami masujemy, uderzajµc lekko 40 razy jednoczesnie
wszystkimi opuszkami palców. Uwa:amy, aby tych czterdziesci delikat-
nych uderzen rozdzielic równo na calµ glowç.
Kqpiel nosa. Zatkany nos jest jak zamkniçte okno. Lubili tak mó-
wic starzy mistrzowie, gdy mówili o znaczeniu tego organu zmyslu.
W rzeczywistosci nos jest brama wejsciowa dla powietrza i kosmicznej
energii waznego czynnika naszego zdrowia. Wielu moich pacjentów
ma zatkany nos, nie wiedzac o tym. Czçsto sa mocno zdumieni, ze po
masazu nosa nagle swobodnie oddychaja jak nigdy dotad. Zatkany nos
jest nie tylko dyskomfortem, ale latwo prowadzi do infekcji zatok,
oskrzeli i pluc. Pluca wedlug naszego wyobrazenia pelnia równiez kon-
trolna funkcjç nad skóra
1
. Dlatego równiez pewne zmiany skórne moga
byc spowodowane przez zatkany nos.
Poprzez kapiel nosa walczymy nie tylko ze schorzeniami dróg od-
dechowych, ale i ze stanami zapalnymi skóry. Nos z polozonymi na
nim punktami reprezentuje cale cialo czlowieka. Odrobina wyobrazni
pozwoli nawet zewnçtrzny ksztalt nosa porównac z niemowlçciem: glo-
wa usytuowana jest u podstawy nosa miçdzy brwiami, grzbiet nosa to
tulów, koniuszek nosa to podbrzusze, natomiast skrzydelka nosa to
rozlozone uda.
Kladziemy swoje wskazujµce palce lub grzbiety kciuka na skrzydelka no-
sa i przesuwamy przez nasadç nosa do czola tam i z powrotem. Powtarza-
my masa: 40 razy.(porównaj str 72)
Kqpiel klatki piersiowej. Kapiel klatki piersiowej wzmacnia nie
tylko serce i pluca, ale moze uwolnic od uczucia ucisku w klatce
piersiowej spowodowanego przezyciem psychicznym. Mozna dziçki niej
przezwyciçzyc stany lçku.
Kladziemy lewµ dlon na prawym barku. Przesuwamy dlon do prawej
piersi i okrµ:amy brodawkç sutka 3 razy, a dalej po przekµtnej do lewego
uda. Z tego miejsca przesuwamy dlon z powrotem do punktu wyjscia na
prawym barku. Przy okazji staramy siç wyobrazic sobie plynµcµ wodç,
która nie przeskakuje przez zaglçbienia, ale najpierw je wypelnia, zanim dalej
poplynie. Masujemy obie strony po 40 razy.
Kqpiel konczyny dolnej. Konczyny dolne sa miejscem przejscia
trzech Yin i trzech Yang meridianów stopy. Kapiel nóg wzmacnia
krazenie krwi i aktywizuje przeplyw energii przez te meridiany. Masaz
pozwala zachowac ruchomosc stawów stopy, kolan i bioder. Równo-
czesnie wzmacnia miçsnie konczyn dolnych i zapobiega stanom przemç-
czenia naczyn (zylaki podudzi, obrzçki stóp). W tym przypadku rów-
niez duze znaczenie ma zasada, ze przy stanach zapalnych jednej kon-
czyny wykonuje siç masaz tylko drugiej zdrowej konczyny lub ewen-
tualnie odpowiadajace miejsce na ramieniu.
Przesuwamy dlon od pachwiny przez wewnçtrznµ czçsc nogi do stawu
skokowego stopy i stµd po zewnçtrznej stronie z powrotem do biodra.
W ten sposób masujemy ka:dµ nogç 16 razy próbujµc wszçdzie utrzymac
ten sam ucisk.
Kqpiel kolan. Zaden ze stawów nie jest tak obciazony jak staw
kolanowy. Bolesne objawy starcia stawów moga pojawic siç juz w mlo-
dzienczym wieku. Kolano jest ubogie w naczynia krwionosne, szczegól-
nie wrazliwie reaguje na zimno, czçsto wystçpuja stany zapalne. Masaz
pozwala utrzymac ruchomosc stawów i chroni przed zimnem. Jezeli
masaz sprawia ból, mozna zamiast tego opukac kolana piçscia.
Rozgrzewamy rçce
przez tarcie dloni.
Masujemy oba kolana
jednoczesnie ruchem
okrç:nym. Wykonujemy
masa: okrç:ny w
obu ki erunkach 16
razy.
Kqpiel oczu. Kapie] oczu reguluje krazenie krwi i energii i zapobie-1
ga w ten sposób róznym cierpieniom oczu. Utrzymuje stan elastyczny!
miçsniówki oczu i zwalcza wczesne zmarszczki powodowane smiechem
I i troska. Na sasiednich stronach opisy ilustracji dotyczacych kapieli!
oczu i technik masazu.
Masujemy równoczesnie obie gaiki oczne. Poslugujµc siç przy tym\
wedlug wlasnego uznania albo palcem wskazujµcym, albo kciukiem. Wy-\
konujemy ruchy okrç:ne kolo oka w obie strony po 16 razy. Zaczynamy
od wewnçtrznego kµcika oka, nastçpnie dolem na zewnµtrz. Zachowuje-
my kolejnosc masa:u, poniewa: na koniec gladzimy specjalny punkt
Yintang znajdujµcy siç u nasady nosa miçdzy brwiami i w ten sposób
otwieramy go. Na koniec przesuwamy palce obok wewnçtrznego kµcika
oka powy:ej górnej i dolnej powieki na zewnµtrz.
Dwa masaze, które równiez stosujemy w zwalczaniu bólów glowy,
uzupelniaja kapiel oczu.
Masujemy skronie kciukiem wykonujµc 16 okreslonych ruchów w jednµ
stronç i 16 ruchów w drugµ stronç.
Chwytamy skórç palcem wskazujµcym i kciukiem prawej rçki w punk-
cie Yintang miçdzy brwiami, a nastçpnie przesuwamy kciuk przez nos do
górnej wargi. W tym czasie lewa rçka przesuwa siç od lewej skroni przez
czolo, szczyt glowy, tyl glowy do dolu karku. Te trochç skomplikowane
cwiczenia wykonujemy 16 razy, a nastçpnie zmieniajµc rçce powtarzamy 16
razy (patrz str. 58).
Drugi cud: bçben nieba
Zarówno ucho, jak i nos reprezentuja cale cialo czlowieka. Dziçki
aurikuloterapii, ograniczajac siç do ucha, mozna leczyc caly organizm.
Jest na nim odpowiednio duza liczba punktów akupunktury; opisano
ich juz ponad 200. Masaz tych punktów zwalcza problemy zwiazane
z uchem i zapobiega stanom zapalnym ucha.
Zatykamy uszy dlonmi, natomiast palce: wskazujµcy, srodkowy i ser-
deczny uderzajµ 40 razy rytmicznie w tyl glowy. Rytm uderzen powinien
byc podobny do tempa wlasnego chodzenia. Po wykonaniu cwiczen od-
suwamy dlonie od uszu. Wkladamy palec wskazujµcy do ucha. Obracamy
trzykrotnie tam i z powrotem, a nastçpnie wyjmujemy. Cwiczenie to
powtarzamy trzykrotnie. Je:eli posiadamy dlugie paznokcie, rezygnujemy
z tych cwiczen, poniewa: mo:na uszkodzic narzµd sluchu.
W aurikuloterapii nakluwane sq tylko punkty
ucha, poniewaz ucho symbolizuje calego czlo-
wieka. Wszystkie wazne punkty akupunktury
sq tu gçsto zlokalizowane.
Trzeci cud: cwiczenie oczu
Chinscy lekarze moga ocenic stan poszczególnych narzadów na pod-
stawie oznak zewnçtrznych. Wlosy sa zródlem informacji o nerkach,
skóra zwiazana jest z plucami, serce oceniamy na podstawie jçzyka,
Rçka
Nerki------ / - -
Oko-
a oczy zdradzaja stan watroby. Przy dolegliwosciach ze strony oczi
chinski lekarz bçdzie myslal o problemach watroby i równoczesnl
bçdzie leczyl oczy i watrobç.
Cwiczenia oczu wzmacniaja miçsnie oczu i nerw wzrokowy. Stosuja
my je szczególnie przy zaburzeniach wzroku.
Utrzymujemy plecy i glowç prosto, zarówno w pozycji siedzµcej, jak i
le:µcej. Obracamy oczyma 3 razy i zatrzymujemy wzrok na krótki czas na
prawo. Nastçpnie patrzymy prosto. Obracamy oczy w drugim kierunku i
patrzymy na lewo. Powtarzamy te cwiczenia, z tym, :e wzrok
kierowany jest po kolei: do góry, do dolu, a na koniec po przekµtnej.
Czwarty cud: cwiczenia zçbów
Zçby wedlug medycyny chinskiej, to nie tylko kosci i wiçzadla. Sa
one równiez bezposrednio powiazane z nerkami, sledziona, watroba
i zoladkiem. Cwiczenia zçbów wzmacniaja zuchwç i zçby oraz
pielçgnuja równoczesnie uklad trawienny. Do tego dostarczaja
delikatnych uderzen pobudzajacych mózg i rozjasniajacych mysli.
Zamykamy usta, rozlu:niajµc siç w pelni. Stukamy zçbami w równym
tempie 40 razy.
Piqty cud: pIukanie ust
Wlasciwosci dezynfekujace oraz odtruwajace sliny wykorzystuje
kazde dziecko skaleczone w palec. Szybko bierze go do ust, niezaleznie
czy mieszka w Delcie Nilu, w dolinie Odry czy nad rzeka Yangcy.
Wiedza o sile sliny, która zabija zarazki, nalezy do starozytnej wiedzy
medycznej czlowieka. W Chinach slina jest nawet równoznaczna z
zyciem.
Chinski znak pisarski ,zycie" sklada siç z dwóch czlonów ,plyn"
I ,Jçzyk".
Plukanie jamy ustnej ulatwia trawienie i chroni przed infekcjami.
Razem z cwiczeniami zçbów zwalcza próchnicç i wzmacnia miçsnie
zuchwy. I tak zaczynamy!
Zamykamy usta, zçby sµ równo zlµczone. Poruszamy jçzykiem tak jak
podczas plukania ust wodµ. Powtarzamy te czynnosci 40 razy. Nastçpnie
powstalµ slinç lykamy w trzech porcjach. Wyobra:amy sobie przy tym, :e
slina staje siç stalµ substancjµ i w takiej postaci przesuwa siç na dól do
:olµdka.
,Nie ma na swiecie nic bardziej slabego i miçkkiego od wody, a jed-
nak w pokonywaniu twardego i mocnego nic nie moze jej dorów-
nac" mówi Lao-tsy. Nasz masaz jest miçkki, harmonijny, chce
stwardnialosci zmiçkczyc, wyrównac zaburzenia równowagi. Czym gor-
sze cierpienie, tym wczesniej powinno siç stosowac te delikatne zabiegi.
Szósty cud: masaz nerki
Celem masazu nerek jest ochrona ,oczu nerek" przed zimnem, ,O-
czy nerek" leza na meridianie DA/ MAI tak zwanym cudownym
meridianie, który jak pasek opasuje taliç na wysokosci nerek. Jest on
wrazliwy na wahania temperatury, nie lubi zimna, woli cieplo. Masaz
nerek harmonizuje krazenie krwi i energii, wplywa takze na stala tem-
peraturç ciala. Lagodzi przy tym bóle pleców i zapobiega schorzeniom
reumatycznym. Z harmonijnego dzialania korzystaja równiez narzady
plciowe. Moze dojsc do uregulowania nieregularnych cyklów miesiacz-
kowych. Bóle miesiaczkowe moga siç zmniejszyc lub tez calkowicie
ustapic. W zaburzeniach potencji moze byc stosowany przynajmniej
jako terapia towarzyszaca. Kobiety w ciazy powinny siç wstrzymac
z masazem nerek, a szczególnie z ich rozgrzewaniem. W stanach zapal-
nych okolicy nerek odstçpuje siç od masazu, poniewaz rozgrzanie moze
pogorszyc istniejacy stan.
Pocieramy dlonie o siebie do chwili uzyskania odpowiedniej temperati
ry. Przykladamy rçce w okolicy nerek. Wyobra:amy sobie, :e przyjemt
cieplo z rµk przechodzi na plecy i lekko rozgrzewa ,oczy nerek". Pozi
stajemy w tej pozycji przez dwie minuty, do czasu oddania calej energi
Nastçpnie kladziemy rçce w okolicy kosci ogonowej i przesuwamy je ta
wysoko jak tylko jest to mo:liwe w górç wzdlu: krçgoslupa. Masc
powtarzamy 40 razy.
Siódmy cud: masaz brzucha
Podczas masazu brzucha jest stymulowanych jednoczesnie piçc mer
dianów: zoladka, sledziony, nerki, watroby i glówny regulator przedn
Meridian zoladka i sledziony wzmacnia pracç ukladu trawienia i uspr;
wnia pracç jelit. Stymulacja moze uchronic uklad trawienny od róz-
nych schorzen, jak wrzód zoladka, biegunka, zaparcia, kolka brzuszna.
Linia srodkowa ciala jest miejscem przebiegu meridianu glównego
regulatora przedniego, zarzadcy wszystkich Yin meridianów. Kon-
troluje on plyny ciala i zaopatruje w nie wszystkie narzady. Stymu-
lujac ten meridian wzmacniamy narzady plciowe i uklad immunolo-
giczny. Jezeli stymulujemy meridian nerki i watroby, to regulujemy
pracç pçcherza moczowego i zapobiegamy dolegliwosciom okolicy pod-
brzusza.
Meridian jest wtedy poddany stymulacji, gdy przesuwamy po nim
rçka. Jak prosty wydaje siç masaz brzucha dla osób przygladajacych siç
z boku, a przeciez tak wielostronnie oddzialuje na osoby stosujace go.
Ze wzglçdu na zróznicowanie w budowie ciala, mçzczyzn masujemy
duzym ruchem kolistym, a u kobiet stosujemy masaz podbrzusza i oko-
licy zoladka. Zwiazane jest to z wysoka wrazliwoscia narzadów rozrod-
czych.
Uwaga! Masaz brzucha moze wprawdzie zapobiegac wrzodom zo-
ladka, ale jezeli juz je mamy, to wtedy jest zabroniony. Nie wykonuje-
my masazu brzucha w stanach zapalnych wyrostka robaczkowego,
w zapaleniu otrzewnej, jak i we wszystkich rodzajach nowotworów
okolicy brzucha. Rezygnujemy z niego równiez w stanach duzego glodu
spowodowanego dlugim niejedzeniem oraz bezposrednio po obfitym
jedzeniu. Jezeli chcemy dlugo cieszyc siç zyciem, to powinnismy unikac
ekstremalnych sytuacji zwiazanych z nadmiernym jedzeniem lub glodo-
waniem.
Masaz brzucha dla kobiet. Kladziemy prawµ rçkç pod lewµ piersiµ.
W tym miejscu zaczyna siç masa: okrç:ny okolicy :olµdka. Wykonujemy
40 okrµ:en zgodnie ze wskazówkami zegara. Najni:szy punkt tego kola
le:y powy:ej pçpka. Nastçpnie kladziemy lewµ rçkç poni:ej pçpka i wy-
konujemy 40 ruchów okrç:nych w okolicy podbrzusza w kierunku prze-
ciwnym do wskazówek zegara. Masa: powinien byc wykonywany lagod-
nie i prawie bez ucisku. Dotyczy to szczególnie kobiet w ciµ:y i w star-
szym wieku.
Masaz brzucha dla mçzczyzn. Kladziemy prawµ rçkç pod lewµ pier-
siµ. Zgodnie ze wskazówkami zegara wykonujemy 40 du:ych ruchów
okrç:nych na calym brzuchu. Nastçpnie kladziemy lewµ rçkç pod pra-
wµ piersiµ i powtarzamy masa: 40-krotnie przeciwnie do wskazówek
zegara.
Jezeli masujemy siç w pozycji lezacej, wolna rçkç rozluzniamy. Gdy
wykonujemy w pozycji siedzacej lub stojacej, to wówczas dlon kladzie-
my w okolicy nerek w ten sposób, ze kciuk skierowany jest do przodu,
a pozostale palce do tylu. Taka postawa powoduje, ze górna czçsc ciala
siç rozciaga i optymalnie powiçksza siç powierzchnia masazu.
Ósmy cud: masaz wytryskujqcego zródla
,Tryskajace zródlo" (Yongguan) jest to nazwa pierwszego punktu
meridianu nerki. Biegnie on od podeszwy przez wewnçtrzna powierzch-
niç konczyny dolnej, nastçpnie przez brzuch do obojczyka. Dzialanie
tego punktu odpowiada jego nazwie. Punkt znajduje siç posrodku
przedniej jednej trzeciej czçsci stopy. Ze wzglçdu na pomocne dzialanie
tego punktu w naglych wypadkach, akupunkturzysci uzywaja go w sta-
nach nieprzytomnosci, zapasci, równiez w atakach padaczki.
Stopy sa najbardziej oddalona czçscia ciala od serca i objawy zabu-
rzenia krazenia wystçpuja w tym miejscu czçsto. Chinski masaz ak-
tywizujac punkt ,tryskajace zródlo" wplywa na krazenie krwi. W ten
sposób zapobiega obrzçkom stóp, slabosci naczyn, zylakom i innym
nieprzyjemnym nastçpstwom zaburzen krazenia krwi. Punkt na sto-
pie tak jak wszystkie inne ponizej kolana ma rzeczywiscie poten-
cjal zapobiegawczy, jak i terapeutyczny, i dziala równiez na dalej
polozone obszary. Zapobiega stanom zapalnym nerek, wzmacnia wat-
robç, a dziçki temu zgodnie z zasada piçciu zywiolów oddzialuje
na oczy. Poza tym lagodzi bóle brzucha, zwalcza kaszel, chrypkç i bóle
gardla, dziala uspokajajaco przy kolataniu serca oraz w stanach lçko-
wych.
5 Masaz chinski
Kladziemy prawµ stopç na lewym kolanie. Ten punkt najwygodniej
masowac prawym kciukiem, w taki sposób, aby dlon obejmowala stopç.
Teraz kladziemy kciuk na punkcie ,tryskajµce :ródlo" i wykonujemy 40
okrç:nych ruchów na zmianç raz zgodnie ze wskazówkami zegara,
a nastçpnie przeciwnie do wskazówek zegara. Powtarzamy masa: na
lewej stopie lewym kciukiem.
Akupresura: leczenie rçkoma
,,Palec igla, która leczy"
wlasnie to oznaczaja
znaki chinskie z lewej
strony {na poprzedniej
stronie). ,Sztuka pal ców"
akupresura wedlug meto-
dy inhoa znaki chinskie
umieszczone z prawej
strony {poprzednia strona).
Chinskie pismo jest pismem
calych wyrazów. Kazdy znak
pisarski przedstawia caly
wyraz.
Przegladajac nastçpna czçsc ksiazki, w której sa ilustracje, mozna
zapytac, dlaczego czçsto uzywa siç tych samych punktów przy róznych
chorobach i dolegliwosciach. Czy nie jest to dziwne, ze ten sam punkt
raz jest uzywany jako glówny, innym razem jako pomocniczy. Wkrótce
przekonamy siç, ze poczatkowy nielad jest dobrany zgodnie z celem
terapeutycznym. Jest to optymalna próba kombinacji pojedynczych
meridianów i punktów, gdzie meridiany i narzady sa podporzadkowane
wedlug zasady piçciu zywiolów i moga wzajemnie siç wspierac i leczyc
lub ewentualnie sobie szkodzic. Ta zasada umozliwia leczenie choroby
u jej korzeni, a zarazem zmniejsza mozliwosc wystapienia zakazenia
wewnçtrznego. Tak wiçc kazdy punkt ma inne specyficzne zadanie do
wykonania: leczy lub zapobiega. Chinscy lekarze wiedzac o tym, ze
wiçkszosc punktów ma wiçcej niz jedno pole dzialania, mogli rózne
zadania przypisywac punktom w róznych chorobach. Podobnie jak
figury na szachownicy w stale zmieniajacej siç sytuacji maja rózne
mozliwosci ataku lub obrony.
Chinskie dzieci juz od wczesnych lat sa wprowadzane w sztukç
masazu i akupresury. Kazdy wczesnie poznaje swoje cialo i przeplywa-
jaca w nim energiç. Pozwala to na szybkie rozpoznawanie znaków
alarmujacych o zaburzeniu równowagi energetycznej. Ucza siç one po-
stçpowania w dolegliwosciach dnia codziennego, jak bóle glowy, katar.
Wiedza o odzywianiu, higiena ciala, codzienne masaze i podstawowe
wiadomosci o waznych punktach akupresury sa fundamentem zapobie-
gania w chinskiej medycynie.
Wiedza o wewnçtrznych zaleznosciach, o licznych
bezposrednich i posrednich zmiennych dzialaniach miçdzy róznymi
meridianami i narzçdziami jest równiez zastrzezona w Chinach tylko
dla specjalistów. Dla ludzi Wschodu, a przede wszystkim dla tych,
którzy nie znaja kryteriów leczenia ludzi Zachodu, dobór punktów do
nakluwania jest glçboka tajemnica. Tak, ale tez akupunkturzysta cale
zycie siç uczy, a oceniajac na biezaco swoje sukcesy terapeutyczne, a
takze niepowo-
dzenia, odkrywa zawsze nowe mozliwosci kombinacji punktów. Natu-
ralnie sa tez podrçczniki, w których opisane sa wlasciwosci lecznicze
setek punktów. Jezeli nawet mamy dobre efekty leczenia okreslonymi
punktami akupunktury, to byc moze sa jeszcze nie odkryte inne moz-
liwosci kombinacji punktów bardziej skutecznych w leczeniu. Znowu
posluzymy siç porównaniem z gra w szachy. Wysokiej klasy szachista
ma zarejestrowane w pamiçci tysiace rozegranych partii. W decydujacej
jednak partii ze swoim przeciwnikiem zwyciçza przez wykonanie ruchu,
którego dotychczas nie wykorzystal. Tak tez nalezy rozumiec przed-
stawione w nastçpnym rozdziale propozycje. Wiedza ta jest oparta na
tysiacletniej literaturze medycznej, na przekazywanych doswiadczeniach
moich przodków, a takze na dlugoletnich obserwacjach medycznych.
Pomimo to proponowana terapia nie jest czyms wyjatkowym. Chcial-
bym, aby akupresura nie byla konkurencja lub srodkiem zastçpczym
medycyny zachodniej. Akupunkturzysta bçdzie prowadzil indywidualne
leczenie chorego, którego podstawy oparte sa na chinskiej diagnozie.
Pewne punkty z okreslonym dzialaniem terapeutycznym stanowia glów-
na konstrukcjç. Pojedyncze punkty bçda uzupelnione lub tez zmienione
w zaleznosci od stanu chorego. Leczenie choroby nie bçdzie siç ograni-
czalo jedynie do losowo wybranego objawu, ale calosci: mianowicie
czlowieka, u którego nastapilo zaburzenie energii w tej czy innej for-
mie. Nasuwa siç wiçc pytanie: dla kogo przeznaczona jest ksiazka do
akupresury nie mówiaca o indywidualnych problemach i potrzebach
czytelnika? Nasze propozycje sa wlasnie takie. Dla jednych bçda wy-
starczajace do wyleczenia, u innych trzeba bçdzie indywidualnie roz-
budowac dalsza terapiç. Indywidualne rozbudowanie dalszej terapii nie
musi koniecznie znaczyc zmiany punktu akupunktury. Moze to byc
zmiana zwyczajów zywieniowych, zmiana sposobu codziennej pracy,
warunków zycia, które moga byc przyczyna chorób. To jest terapia
wolna, która sobie sam kazdy moze przepisac' Trzeba jednak znalezc
czas, aby móc uslyszec swoje cialo i duszç. Moze spotka siç to z mil-
czacym protestem.
Akupunktura i akupresura sa taka sama wiedza i nauka, bowiem
punkty do leczenia sa te same. Akupunktura jest bez watpienia pelniej-
sza i glçbsza, gdyz pozwala na uruchomienie energii i jej swobodny
przeplyw. To jest to podloze, które nie ogranicza mozliwosci pomocy
wielu ludziom. Z akupresury równiez wynikaja korzysci. Chory bowiem
moze ja wykonywac, kiedy chce powtarzac w jakimkolwiek miejscu.
Te wszystkie czynniki moga byc dla chorego uzupelnieniem leczenia.
Po ciç:kim wypadku samochodowym z powa:nym uszkodzeniem stawu
kolanowego udalam siç na rekonwalescencjç do miejscowosci Bad Schmz-
nach w Szwajcarii. Po udanej operacji nie moglam przez wiele tygodni
obciµ:ac kolana. Chodzilam tylko o kulach, ostro:ne próby poruszania
siç bez wózka konczyly siç :alosnie. Spowodowane to bylo znacznym
zanikiem miçsni. W tym samym czasie, w tym:e wlasnie szpitalu, leczyl
doktor Kuan Hin i czynil jak twierdzono prawdziwe cuda. Bylam dosc
sceptyczna w stosunku do tych metod leczenia i nie widzialam powodu,
dla którego mialabym siç u niego leczyc. Pewnego dnia mialam mo:-
liwosc rozmowy z doktorem i spontanicznie przedstawilam mój przypa-
dek. Natychmiast powiedzial mi: ,Bçdç paniµ teraz leczyl, a pó:niej
bçdzie pani mogla chodzic tak jak przed wypadkiem". Zgodzilam siç
z mieszanymi uczuciami. Zaraz po wkluciu igiel w ró:nych miejscach
ciala, poczulam silny przeplyw falowania w uszkodzonej nodze. Leczenie
bylo dla mnie bolesne i nieprzyjemne. W najlepszym przypadku uwa:a-
lam, :e bçdzie bezskuteczne, ale dalo jednak efekt. Doswiadczylam sily,
której poprzednio nie mialam. Po kilku minutach doktor Kuan Hin wyjµl
igly i powiedzial: ,proszç isc", bez pomocy. Zrozumialam wówczas, :e
chodzenie z kulami skonczylo siç. Bez najmniejszego bólu szlam przez
park do szpitalnego kiosku. Tam spotkalam leczµcego mnie lekarza,
który patrzyl na mnie zdumiony. Zalecil mi ponowne le:enie w lo:ku,
uwa:al bowiem, :e ryzyko ponownego uszkodzenia jest bardzo du:e.
HG., aktorka, Bern
Meridiany
Sila zyciowa sklada siç z trzech energii:
Energia wrodzona ma ja juz czlowiek w momencie narodzenia,
dziedziczona jest po przodkach, a wyposazona w pewne predyspozycje
cielesne, duchowe i psychiczne.
Energia pozywienia jest to produkt uzyskany z pracy ukladu
trawiennego.
Energia kosmiczna uzyskiwana z atmosfery.
Przez system meridianów i polaczen obocznych przeplywa ta trzy-
czçsciowa energia przez cale cialo w rytmie 24-godzinnym i jest od-
powiedzialna za dobowa pracç calego organizmu. W chinskiej medycy-
nie meridiany sa podzielone na dwie grupy. Do pierwszej grupy nalezy
dwanascie regularnych meridianów ,rçki" i ,nogi". Przebieg w prawej
i lewej polowie ciala jest jak okresla nazwa taki sam jak w lustrzanym
odbiciu. Poszczególnym meridanom podporzadkowane sa odpowiednie
narzady stad biora siç ich nazwy i naleza do systemu meridianów
typu Yin lub Yang. W drugiej grupie znajduje siç osiem specjalnych
meridianów, które nie sa bezposrednio zwiazane z okreslonymi or-
ganami. Dwa z nich maja szczególne znaczenie kontroluja pozos-
talych dwanascie. Znajduje siç na nich duza liczba punktów akupunk-
tury majacych znaczenie terapeutyczne w codziennej praktyce. Razem
z dwunastoma regularnymi meridianami tworza ,,14 klasycznych meri-
dianów medycyny chinskiej".
Dwanascie regularnych meridianów
Powtarzane jest zawsze interesujace doswiadczenie starozytnych
Chinczyków, ze leczenie wewnçtrznych chorób odbywa siç przez ucisk
scisle okreslonego miejsca na powierzchni ciala. Sami mozemy stwier-
dzic, ze okreslone kombinacje punktów moga leczyc schorzenia okres-
lonych narzadów. Z zaleznosci narzadów miçdzy funkcja narzadu,
a tym samym miejscem ciala ,Xue" ,punkt", tworzy siç system, na
Kiorym opana jcsi icuna mcnuianow.
Dwanascie organów ma regularne meridiany, od których pochodza
nazwy. Szesc z nich jest Yin: sa to meridiany tak zwane ,pelne",
gromadza i rozdzielaja energiç. Pozostalych szesc to meridiany typu
Yang sa puste i produkuja energiç. W kolejnosci nazywamy pierwsze
,narzadami", drugie ,pustymi narzadami".
Narzqdy (Yin) Puste narzqdy (Yang)
pluco jelito grube
serce jelito cienkie
osierdzie potrójny ogrzewacz
sledziona zoladek
nerki pçcherz moczowy
watroba pçcherzyk zolciowy
Teoria meridianów nie jest oparta na samych narzadach i pustych
narzadach, lecz równiez na ich funkcji. Z powyzszej listy nie jest znany
medycynie zachodniej pusty organ ,potrójny ogrzewacz". Jest to przy-
klad na to jak bardzo jest rózne rozumienie pewnych pojçc w medycy-
nie wschodniej i zachodniej. Przeglad glównych funkcji narzadów i pus-
tych narzadów w rozumieniu chinskiej medycyny pozwoli lepiej poznac
meridiany i ich wlasciwosci.
Pluco jest polaczone przez drogi oddechowe i nos z otaczajacym
srodowiskiem. Dobry stan skóry i wlosów ciala w znacznym stopniu
zalezy od stanu pluc. Pluca kontroluja oddychanie i stopien przemiany
materii. Natura pluca jest opadanie. Kontroluje ono wszystkie narzady
oddechowe, reguluje plyny ciala i krazenie krwi. Schorzenia z tego
zakresu naleza do pluca (w kategoriach chinskich).
Jelito grube transportuje pozostalosci pokarmowe, które przeksztal-
cane sa w stolec, a nastçpnie wydalane przez odbyt.
Serce wedlug starych koncepcji jest siedziba ducha, krwi
i meridianu. Stan serca rozpoznaje siç po jçzyku. Wedlug medycyny
zachodniej serce jest powiazane z mózgiem i systemem sercowo-naczy-
niowym. Schorzenia te zaliczane sa do schorzen serca.
Jelito cienkie trawi drugi raz wszystko to, co otrzymuje z zoladka.
Oddziela przy tym substancjç odzywcza od odpadów pokarmowych.
Nastçpnie substancjç pokarmowa asymiluje i odzywia caly organizm
przez sledzionç, w ten sposób, ze podnosi substancje odzywcze do serca
i pluc. Odpady kierowane sa do jelita grubego do ostatecznego ufor-
mowania. Jelito cienkie ma funkcje oddzielania tzw. czystych elemen-
tów od nieczystych.
Osierdzie jest tarcza serca. Wszelkie ataki na serce dochodza naj-
pierw tutaj. Osierdzie musi zastçpowac choroby serca. Jako pelnomoc-
nik generalny serce wydaje rozkazy. Równoczesnie funkcjonuje osier-
dzie jako brama wejsciowa i wyjsciowa dla ducha, który mieszka w ser-
cu. Psychiczne objawy chorobowe naleza nie tylko do serca, ale rów-
niez do osierdzia.
Potrójny ogrzewacz nie jest uchwytnym materialnie narzadem. Usy-
tuowany jest w trzech jamach ciala i jest jak gdyby stacja przekaz-
nikowa ludzkiego ciala. Cala aktywnosc narzadów w nim przeksztalca
GR meridian glóv
nego regulatt
ra przednieg
P meridian plu
2 meridian :t
ladka
S meridian se
ca
0 meridian osii
rdzia
W meridian WJ
troby
Kazdy akupunkturzysta ma
umieszczone na scianie takie
wlasnie tablice, na których
zaznaczone sa punkty.
GRT PM PM GRT
JC ÷ meridian
cienkiego
PO ÷ meridian potrój-
nego ogrzewacza
PM ÷ meridian pçche-
rza moczowego
GRT ÷ meridian glówne-
go regulatora tyl-
nego
PM
P2 meridian pçche-
rzyka zolciowego
JG meridian jelita
grubego
S meridian sledzio-
ny
N meridian nerek
energiç. Tylko wtedy, gdy funkcjonuje potrójny ogrzewacz, narzady
moga prawidlowo wykonywac swoje zadania w nastçpujacym zakresie;
transport i rozdzial energii i krwi, plynów, asymilacja
pozywienia,
rozdzial odpadów i tak dalej...
Sledziona kontroluje pozywienie, wzmacnia plyny ciala i zwalcza
wilgoc. Choroby systemu trawienia i krazenia sa przyczynowo zwiazane
ze sledziona. Wlasciwoscia sledziony jest niechçc do wilgoci, natomiast
lubi suchosc.
Zolqdek przyjmuje pokarm, rozdziela i trawi. Sledziona dozoruje
transport substancji odzywczych, natomiast zoladek troszczy siç o jego
przeksztalcenie i centralny rozdzial. W przeciwienstwie do sledziony
lubi wilgoc i ,trzyma siç" mozliwie daleko od suchosci.
Nerki sa magazynem esencji i energii. Maja one wplyw na roz-
mnazanie, uklad nerwowy i wydzielania wewnçtrznego. Nerki sa matka
szpiku kostnego, kontroluja kosci i sa zwiazane z mózgiem. Przez uszy
lacza siç ze srodowiskiem zewnçtrznym. Stan nerek ocenia siç na pod-
stawie wlosów.
Objawy chorobowe wymienionych czçsci ciala zwiazane sa z ner-
kami.
Pçcherz moczowy jest zbiornikiem i miejscem wydalania moczu.
Przeksztalca on energiç i zajmuje siç nadmiarem wody w organizmie.
Pçcherz moczowy zwiazany jest z nerkami, choroby kazdego z tych
organów wplywaja na siebie.
Wqtroba jest magazynem krwi. Kontroluje sciçgna i krazenie ener-
gii. Stan watroby mozna poznac po oczach. Wedlug nauki chinskiej do
systemu tego narzadu zalicza siç równiez uklad nerwowy i wydzielania
wewnçtrznego. Przyczyny pierwotne chorób czçsto zalezne sa od watro-
by. Równiez choroby oczu czçsto poprzedzaja wczesniej zaburzenia
funkcji watroby.
Pçcherzyk zolciowy jest podporzadkowany watrobie. Dlatego nie-
które choroby wystçpuja razem. Jako czçsc aparatu trawiennego ten
pusty organ jest rezerwuarem zolci i centralnym jej dyspozytorem.
Jezeli wilgoc i goraco wzajemnie dzialaja na organizm, to moze dojsc
do zaburzenia równowagi w pçcherzyku zolciowym i moze wystapic
zoltaczka.
Opisane tu glówne funkcje dwunastu narzadów i narzadów pustych
podkreslaja, ze meridiany nie zaczynaja siç w okreslonych narzadach,
a gdzies na powierzchni ciala siç koncza, ale jest to siec wzajemnych
wplywów i zaleznosci razem sprzçzonych. Przebieg meridianów potrze-
buje kazdorazowo organu lub pustego organu, który nadaje mu nazwç.
Musimy zrozumiec, ze meridiany sa czynnosciowym obrazem narzadów
i pustych narzadów, wystçpuja takze na powierzchni ciala. Dlatego na
narzady glçboko lezace mozemy wplywac za pomoca akupunktury
i masazu. Dwanascie meridianów ma swoje zewnçtrzne punkty na
konczynach. Dlatego dla niektórych osób palce u rak lub nóg bçda
celem, natomiast dla innych zródlem (poczatkiem).
Szesc Yin meridianów narzadów przebiega po wewnçtrznej stronie
ramienia i konczyny dolnej. Szesc Yang meridianów narzadów pustych
przebiega po stronie zewnçtrznej. Kazdy Yin meridian jest polaczony
z Yang meridianem za pomoca odgalçzienia. Dlatego choroby moga
przechodzic z jednego meridianu na drugi. Schemat na stronie 89
obrazuje wzajemna zaleznosc
Meridiany typu Yin i Yang sa polaczone w pary przez odgalçzienia. W
ten sposób powstaje zrównowazony obieg energii z koniecznymi
dodatkowymi polaczeniami miçdzy meridianem rçki a meridianem no-
gi. Kazdy Yin meridian rçki ma swojego Yang partnera, laczy siç on
z meridianem Yin stopy. I odwrotnie jest w przypadku kazdego Yang
meridianu. Powstaje wiçc nastçpujacy obieg:
1. Meridian pluca rçki Taiyin
2. Meridian jelita grubego rçki Yangming
3. Meridian zoladka stopy Yangming
4. Meridian sledziony stopy Taiyin
5. Meridian serca rçki Shaoyin
6. Meridian jelita cienkiego rçki Taiyang
7. Meridian pçcherza moczowego stopy Taiyang
8. Meridian nerki stopy Shaoyin
9. Meridian osierdzia rçki Jueyin
10. Meridian potrójnego ogrzewacza rçki Shaoyang
11. Meridian pçcherzyka zolciowego stopy Shaoyang
12. Meridian watroby stopy Jueyin
Obieg choroby
dwunastu regularnych
meridianów
Jezeli meridiany nie spelniaja swoich fizjologicznych zadan krazenia
energii i krwi, moga powodowac szkody w nalezacych do nich or-
ganach lub tez w pustych organach. Moga pojawic siç objawy chorobo-
we wzdluz przebiegu meridianu. Na przyklad w zaburzeniu funkcji
meridianu jelita grubego. Oprócz tego wystçpowac moga bóle zçbów,
poniewaz meridian ten przebiega przez dziasla i szczçkç dolna. Zabu-
rzenie funkcji meridianu ma przyczyny na zewnatrz i wewnatrz. Mówi-
my wtedy o chorobach endogennych (wewnçtrznych) i egzogennych
(zewnçtrznych).
Choroby endogenne spowodowane sa dysharmonia emocji, jak:
zlosc, radosc, troska, smutek i lçk, które prowadza do zaburzen równo-
wagi. Choroby endogenne dotycza najpierw narzadów lub pustych na-
rzadów, nastçpnie nalezacych do nich meridianów. Sa trudniejsze do
leczenia niz choroby egzogenne.
Choroby egzogenne przyczynami tych chorób sa czynniki klima-
tyczne, jak: wiatr, goraco, wilgoc, suchosc lub zimno. We wczesnym
stadium choroba egzogenna przejawia siç wzdluz meridianu. Jezeli nie
jest leczona, moze przechodzic na organy i puste organy.
Na podstawie obiegu energii i polaczen otrzymujemy objawy choro-
bowe pojedynczego meridianu.
Meridian pIuca rçki - Talyln
Meridian pluca zaczyna siç w srodkowej czçsci jamy brzusznej po-
trójnego ogrzewacza. Nastçpnie kieruje siç w dól do jelita grubego.
Stad wstçpuje do zoladka i przechodzi przez przeponç jamy brzusznej.
Rozdziela siç do obu pluc, nastçpnie przechodzi przez tchawicç, a ko-
niec jest na powierzchni ciala w okolicy podobojczykowej. Tu znajduje
siç pierwszy punkt akupunktury meridianu pluca. Przechodzi po we-
wnçtrznej powierzchni ramienia jako jeden z pierwszych z trzech Yin
meridianów rçki, nastçpnie przez kciuk do koniuszka kciuka. Od barku
do koniuszka kciuka znajduje siç jednoczesnie jedenascie punktów aku-
punktury, na które mozna bezposrednio oddzialywac. Galaz oboczna
laczy siç na dloni z palcem wskazujacym, a wiçc meridianem jelita
grubego, to znaczy jego Yang partnerem.
Objawy chorobowe: uczucie sciskania, kaszel, dusznosc, kaszel
z krwia, bóle gardla, katar, zimno i bóle okolicy lopatki, a takze bóle
wzdluz meridianu.
Meridian jelita grubego
rçki - Yangming
Meridian jelita grubego biegnie od koniuszka palca wskazujacego
przez kosci sródrçcza jako pierwszy meridian Yang rçki przez zewnçtrz-
na stronç ramienia do barku. Po skrçceniu w okolicy siódmego krçgu
szyjnego, gdzie spotykaja siç wszystkie meridiany Yang, wchodzi w za-
glçbienie znajdujace siç nad obojczykiem. Stad schodzi w dól do pluc
i konczy bieg w jelicie grubym. Boczna galaz z waznymi punktami
akupunktury wstçpuje w górç zaglçbienia nadobojczykowego przez szyjç
i policzek. Miçdzy górna warga a nosem przekracza liniç srodkowa
ciala i konczy siç bocznie od skrzydelek nosa. W tym miejscu laczy siç
z meridianem zoladka. Jelito grube ma miçdzy palcem wskazujacym
a nosem 20 punktów akupunktury.
Objawy chorobowe: bóle brzucha, biegunka, zaparcie, bóle gardla,
bóle zçbów, krwawienie z nosa, bóle w obszarze meridianu.
Meridian zoIqdka stopy - Yangming
Meridian zoladka swój pierwszy punkt ma pod okiem. Stad przecho-
dzi przez dziasla, szczçki, kacik ust, brodç do stawu zuchwowego. Kolo
ucha wstçpuje nastçpnie w górç do czola, podczas gdy galaz boczna od
zuchwy biegnie bezposrednio do obojczyka i stad wchodzi do wewnatrz
ciala osiagajac zoladek. Glówna galaz prostopadle schodzi w dól przez
brodawkç sutka i okolicç brzucha, zblizajac siç do linii srodkowej ciala
i przez podbrzusze schodzi na udo. Laczy siç tam z galçzia boczna,
która zaczyna siç w zoladku i przechodzi przez przednia czçsc bocznej
powierzchni nogi, grzbiet stopy i dochodzi do drugiego palca nogi.
Dalsza galaz boczna odchodzi ponizej kolana i dochodzi do trzeciego
palca. Ostatnia odchodzi od grzbietu stopy i idzie do pierwszego palca,
gdzie ma polaczenie z meridianem sledziony.
Meridian zoladka przebiega jako jedyny meridian Yang stopy przez
przednia czçsc ciala i ma 45 punktów.
Objawy chorobowe: wzdçcia, bóle brzucha obrzçki, wymioty,
obrzmienia: bóle szyi i krwawienia z nosa, choroby goraczkowe, nalogi,
bóle okolicy meridianu.
Meridian sledziony stopy - Taiyin
Meridian sledziony zaczyna siç od duzego palca i biegnie wzdluz
granicy stopy i grzbietu stopy. Przez kostkç wstçpuje w górç na we-
wnçtrzna stronç kosci piszczelowej i uda do podbrzusza. Z tego miejsca
dochodzi do sledziony. Bocznie od brodawki sutka wstçpuje do "dolu
pachowego i pózniej schodzi na bok. W szóstej przestrzeni miçdzyze-
browej ponizej dolu pachowego jest ostatni punkt. Galaz boczna idzie
do przelyku i pod jçzyk i powierzchownie siç rozdziela. Druga przecho-
dzi przez zoladek i przeponç do serca i laczy siç z meridianem serca.
Meridian sledziony ma 21 punktów.
Objawy chorobowe: bolesne drçtwienie jçzyka, bóle zoladka, wzdçcia,
wymioty, zoltaczka, ogólne oslabienie, bóle w obszarze meridianu.
Meridian serca rçki - Shaoyin
Meridian serca zaczyna siç w sercu, przekracza pluca i wychodzi
w srodku dolu pachowego jako pierwszy punkt na powierzchni ciala.
Jako ostatni z trzech meridianów Yin przechodzi do rçki wzdluz we-
wnçtrznej powierzchni ramienia do stawu nadgarstkowego, skad przez
dlon w prostej linii biegnie do koniuszka malego palca. Laczy siç tam
ze swoim partnerem Yang meridianem jelita cienkiego. Jedna galaz
idzie z serca przez przeponç w dól do jelita cienkiego. Druga galaz
6 Masaz chinski
prowadzi do glowy i konczy siç w oku. Meridian serca mozna stymulo-
wac w dziewiçciu punktach.
Objawy chorobowe: suchosc gardla, bóle okolicy serca, uczucie gora-
ca w dloniach, bóle w obszarze serca.
Meridian jelita cienkiego rçki - Taiyang
Meridian jelita cienkiego zaczyna siç od malego palca i prowadzi
przez grzbiet rçki do nadgarstka. Stad jako ostatni z trzech meridia-
nów typu Yang rçki przechodzi do lokcia i przez zewnçtrzna stronç
ramienia przez staw barkowy. Nastçpnie wçdruje przez lopatkç do
siódmego krçgu szyjnego, gdzie spotyka siç z innymi meridianami typu
Yang. Pózniej przekracza kark i osiaga zaglçbienie nadobojczykowe
i bezposrednio zdaza do serca. Wzdluz przelyku idzie dalej do zoladka
i jelita cienkiego. Galaz boczna wstçpuje od obojczyka bocznie przez
szyjç do policzka. Od zewnçtrznego kata idzie do tylu i dochodzi do
ucha. Dalsza galaz rozgalçzia siç na policzku i prowadzi pod okiem do
wewnçtrznego kata oka i laczy siç z meridianem pçcherza moczowego.
Objawy chorobowe: bóle podbrzusza, gluchota, zoltaczka, obrzçk po-
liczków, bóle gardla, bóle wzdluz meridianu.
Meridian pçcherza moczowego stopy - Taiyang
Meridian pçcherza moczowego zaczyna siç w wewnçtrznym kacie
oka, biegnie przez czolo do szczytu glowy. Galaz boczna idzie od
szczytu glowy do skroni, podczas gdy meridian wchodzi do mózgu,
a nastçpnie przez tyl glowy zstçpuje na kark. Meridian pçcherza biegnie
równolegle do krçgoslupa, tylko w okolicy krzyza jest droga oboczna
przez nerki do pçcherza moczowego. Galaz od krzyza prowadzi przez
posladki i tylna powierzchniç uda do dolów podkolanowych. Tam
spotka siç z druga galçzia glównego meridianu, która wychodzi z ob
szaru karku i biegnie w nieco dalszej odleglosci od krçgoslupa i do
chodzi do posladka. Galaz ta konczy siç w meridianie pçcherza moczo
wego, który dalej biegnie przez lydkç z tylu za kostka zewnçtrzna,
grzbiet stopy i po zewnçtrznej stronie do malego palca. Tam laczy siç
z meridianem nerki. *
Na meridianie pçcherza moczowego znajduje siç 67 punktów.
Objawy chorobowe: zatrzymanie moczu, moczenie nocne, delirium,
bóle glowy, bóle w obszarze meridianu.
Meridian nerki stopy - Shaoyin
Meridian nerki biegnie od palca malego stopy do pierwszego punktu
akupunktury na podeszwie. Z tylu za kostka wewnçtrzna osiaga piçtç,
okraza i wstçpuje w górç przez koniec faldu wewnçtrznego zgiçcia
kolanowego, przechodzi nastçpnie przez udo do kosci guzicznej (ogo-
nowej). Stad prowadzi do nerek oraz kieruje galaz boczna do pçcherza.
Przez watrobç, przeponç, pluca dochodzi do gardla i podstawy jçzyka.
Swój ostatni punkt ma w obszarze podobojczykowym. Galaz boczna
rozgalçziajaca siç na poziomie pluca prowadzi do serca, gdzie meridian
nerki laczy siç z meridianem osierdzia. Meridian nerki ma 27 punktów.
Objawy chorobowe: kaszel z krwia, zaparcia, biegunki, slabe kon-
czyny, uczucie goraca w stopach, bóle w obszarze meridianu.
Meridian osierdzia rçki - Jueyin
Meridian osierdzia zaczyna siç w klatce piersiowej i na poczatku
przechodzi przez worek osierdziowy, który jest mu podporzadkowany.
Stad zstçpuje przez przeponç w dól do jamy brzusznej i przechodzi
przez 3 piçtra potrójnego ogrzewacza. Galaz boczna opuszcza klatkç
piersiowa w poblizu dolu pachowego. Tam lezy pierwszy punkt meri-
dianu osierdzia. Lukiem okraza dól pachowy i idzie dalej przez we-
wnçtr zna stronç ramienia do zgiçcia lokciowego Jako srodkowy
z trzech meridianów Yin rçki konczy siç na opuszce palca srodkowego.
Galaz boczna idzie od dloni do palca serdecznego, gdzie meridian
osierdzia laczy siç z meridianem potrójnego ogrzewacza.
Meridian osierdzia ma dziewiçc punktów.
Objawy chorobowe: Angina pectoris, uczucie sciskania, kolatanie ser-
ca, pobudzenie, uczucie goraca po wewnçtrznej stronie dloni, bóle
w obszarze meridianu.
Meridian potrójnego ogrzewacza rçki - Shaoyang
Meridian potrójnego ogrzewacza zaczyna siç w okolicy paznokcia
palca serdecznego i przechodzi miçdzy dwoma meridianami Yang rçki.
Dalej przez grzbiet dloni po zewnçtrznej stronie ramienia z tylu barku,
gdzie krzyzuje siç z meridianem pçcherzyka zolciowego. W zaglçbieniu
nadobojczykowym wchodzi do klatki piersiowej. Laczy siç z osierdziem
i zstçpuje stad przez przeponç do potrójnego ogrzewacza, którego
nazwç nosi. Galaz boczna idzie z klatki piersiowej z powrotem do
wglçbienia nadobojczykowego i dalej przez kark, potem okraza z tylu
ucho i konczy siç w oczodole. Inna galaz wchodzi do ucha i wychodzi
znowu na powierzchniç. Na policzku krzyzuje siç z pierwsza galçzia
i zaraz osiaga swój cel w zewnçtrznym kacie oka gdzie laczy siç
z pçcherzykiem zolciowym.
Na tym meridianie leza 23 punkty.
Objawy chorobowe: wzdçcia, moczenie nocne, bóle przy oddawaniu
moczu, gluchota, szum w uszach, obrzçki i bóle gardla, bóle w okolicy
meridianu.
Meridian pçcherzyka zóIciowego stopy - Shaoyang
Meridian pçcherzyka zolciowego biegnie od zewnçtrznego kata oka
przez ucho, skronie do karku. Przez barki wchodzi do zaglçbienia
nadobojczykowego. Jedna galaz boczna odchodzi od kacika oka, wcho-
dzi do oczodolu z meridianem potrójnego ogrzewacza. Pózniej wstçpuje
do klatki piersiowej w zaglçbieniu nadobojczykowym. Przez
przeponç i jamç brzuszna laczy siç z watroba, a nastçpnie konczy siç w
pçcherzyku zolciowym. W stawach biodrowych ta galaz wstçpuje
znowu do glównego meridianu, który biegnie od obojczyka bocznie
przez klatkç piersiowa, brzuch do stawów biodrowych. Po zewnçtrznej
powierzchni nóg biegnie meridian pçcherzyka zolciowego dalej i
przechodzi z przodu kostki zewnçtrznej, nastçpnie przez staw skokowy i
konczy siç na czwartym palcu. Galaz boczna rozdziela siç na grzbiecie
stopy i biegnie do palucha, osiagajac meridian watroby.
Mozna wplywac na meridian watroby przez 44 punkty.
Objawy chorobowe: gorzki smak w ustach, zamroczenie, goraczka,
bóle glowy, bóle szczçki, stany zapalne zewnçtrznego kacika oka, glu-
chota, szumy w uszach, bóle w calym otoczeniu meridianu.
Meridian wqtroby stopy - Jueyin
Meridian watroby ma swoje zródlo w paluchu stopy. Przebiega on
najpierw przez grzbiet stopy i przechodzi z przodu kostki wewnçtrznej.
Na wewnçtrznej stronie podudzia krzyzuje siç z meridianem sledziony.
Stad dalej przechodzi z tylu meridianu sledziony. Po okrazeniu zewnç-
trznych narzadów plciowych z okolicy pachwinowej wstçpuje na pod-
brzusze zblizajac siç do linii srodkowej ciala. Dalej biegnie lukiem
w kierunku watroby. Laczy siç z watroba, od której bierze nazwç, oraz
laczy siç z pçcherzykiem zolciowym pustym narzadem, partnerem
Yang. Od przepony meridian pozbawiony jest bezposrednich punktów
akupunktury, dalej wstçpuje do glowy i laczy siç z oczami, a konczy siç
na szczycie glowy. Jedna galaz boczna kieruje siç od oka w dól i okra-
za usta. Druga galaz boczna wychodzi z watroby, przechodzi przez
przeponç i laczy siç w plucach z meridianem pluc; w ten sposób
zamyka siç obieg regularnych dwunastu meridianów.
Meridian watroby ma 14 punktów.
Objawy chorobowe: lumbago, przeczulica uciskowa klatki piersiowej,
wymioty, moczenie, zatrzymanie moczu, przepuklina, bóle podbrzusza,
bóle w obszarze meridianu.
Dwa specjalne meridlany:
gIówny regulator przedni I tylny
Regularne meridiany rçki i nogi sa symetryczne i maja swój obraz
zwierciadlany na drugiej polowie ciala. Osiem meridianów specjalnych
nie ma tych cech charakterystycznych. Szesc z nich nie ma swoich
wlasnych punktów. Z innymi meridianami sa w lacznosci i krzyzuja siç.
Spelniaja one funkcje nadzorcze i koordynujace. Tak zwany meridian
Dai Mai opasuje taliç i wiaze pary meridianów Yin i Yang w central-
nym miejscu. Specjalista nie moze dzialac bez dokladnej znajomosci
specjalnych meridianów. Dobór punktów i rozwój terapii stale jest
zwiazany z róznymi polaczeniami miçdzy regularnymi i specjalnymi
meridianami. Dwa ze specjalnych meridianów odgrywaja centralna ro-
lç. Centralna w znaczeniu doslownym, poniewaz glówny regulator
przedni i tylny biegna po linii srodkowej ciala przedniej i tylnej.
Tworza osiowo symetryczna siec, na której znajduje siç caly rzad
pelnowartosciowych punktów.
GIówny regulator tylny
Glówny regulator tylny przechodzi wzdluz tylnej linii srodkowej cia-
la. Grzbiet w chinskim pojçciu jest typu Yang, dlatego tez meridian
glównego regulatora tylnego ma charakter Yang. Czçsto okreslany jest
jako morze Yang meridian. Na poziomie siódmego krçgu szyjnego
znajduje siç punkt spotkania wszystkich meridianów Yang. Chinska
nazwa brzmi Du Mai, przy czym Du znaczy zarzadca, a Mai
naczynia. W tej nazwie okreslona jest glówna funkcja: zarzadza wszy-
stkimi meridianami Yang. Glówny regulator tylny zaczyna siç w
kroczu i przechodzi przez kosc guziczna, przez krçgi lçdzwiowe, okolicç
krzyzowa. Laczy siç najpierw z nerkami, dalej biegnie przez
krçgoslup prosto do glowy. Wchodzi do mózgu, a nastçpnie
pojawia siç na szczycie glowy i dalej biegnie wzdluz linii srodkowej
ciala i nosa do górnej wargi. Konczy siç w dziaslach powyzej siekaczy.
Przez 28 punktów mozna bezposrednio wplywac na meridian glównego
regulatora tylnego.
Objawy chorobowe: choroby goraczkowe, nadmierna pobudliwosc,
sztywnosc krçgoslupa, toniczne skurcze miçsni grzbietu. Objawy choro-
bowe osrodkowego ukladu nerwowego.
GIówny regulator przedni
Glówny regulator przedni jest Yin partnerem glównego regulatora
tylnego. Chinczycy nazywaja go czçsto morze Yin meridian, poniewaz
tu lacza siç wszystkie meridiany Yin. Oficjalne okreslenie tego meridia-
nu jest Ren Mai. Mai znaczy ,naczynia"; ren odpowiedzialny lub
dyrektor. Glówny regulator przedni jest odpowiedzialny za meridiany
Yin. Zaczyna siç równiez w kroczu, wstçpuje dalej przez kosc lonowa,
pçpek, mostek, przez bruzdç miçdzy broda a warga dolna; konczy siç
wykonujac okrag kolo ust.
Glówny regulator przedni ma 24 punkty.
Objawy chorobowe: przepukliny, kaszel, astma, choroby ukladu mo-
czowo-plci owego.
Glówny regulator przedni i tylny tworza razem z regularnymi meri-
dianami system 14 klasycznych meridianów. Ta siec energetyczna ma
w kazdej polowie ciala po 309 punktów i na linii srodkowej ciala razem
52 klasyczne punkty akupunktury.
Punkty akupunktury
System meridianów ciala czlowieka jest siecia energetyczna, co moz-
na porównac do pewnego regionu zaopatrywanego w energiç. Jesli
doplyw energii w sieci nie dochodzi do pewnego miejsca, to trzeba
wykonac prace w okreslonej stacji rozdzielczej przekaznika. Tak tez jest
z meridianami, gdzie oddzialywanie odbywa siç tylko w specjalnych
punktach. Te stacje przekaznikowe (rozdzielcze) systemu meridianów
nazywamy punktami akupunktury. Tutaj koncentruje siç energia, tutaj
wiçc mozemy za pomoca akupresury, akupunktury i moxy (terapii
cieplem) aktywowac lub tamowac i regulowac rozdzielanie energii.
W ciagu stuleci opisano razem 361 punktów akupunktury. 28 z nich
lezy na meridianie glównego regulatora tylnego i 24 na glównym
regulatorze przednim.
W zwiazku z tym, ze meridiany te przebiegaja prostopadle w linii
srodkowej grzbietu i brzucha, i klatki piersiowej, to nie maja lus-
trzanych blizniaczych punktów. Natomiast pozostale meridiany typu
Yin i Yang stopy i rçki maja podwójny bieg i sa do dyspozycji na
prawej i lewej polowie ciala. W praktyce nie ma zadnego znaczenia, czy
akupresurç wykonujemy po prawej czy po lewej stronie. Wiçkszosc
punktów mozemy bez problemów leczyc nawet po obu stronach rów-
noczesnie. Nie masujemy zadnego punktu w otoczeniu wystçpujacego
stanu zapalnego. Wykonujemy wówczas akupresurç tego samego punk-
tu, ale po drugiej stronie. Nie wszystkie z 361 punktów akupunktury
maja takie samo znaczenie. Niektóre z nich uzywane sa rzadko, gdyz
sluza tylko do usuwania bardzo specyficznych objawów chorobowych.
Inne nakluwane sa stale, poniewaz maja regulujace dzialanie i sa dale-
ko od obszaru oddzialywania. W akupunkturze szczególne punkty sa
rozmieszczone od pachy do lokcia i ponizej kolana. Im wiçksza odle-
glosc od centrum ciala, tym nieregularniej plynie energia, ale tez
tym latwiej i dalekosiçzniej mozna manipulowac przeplywem energii.
Chcialbym to przedstawic na prostym przykladzie. Najszybciej i naj-
wrazliwiej reaguja na zimno nasze rçce i stopy. Jezeli je masujemy,
uzyskujemy cieplo, które wkrótce jako przyjemne odczucie ogarnie cale
cialo.
Szerokie terapeutyczne dzialanie punktu na konczynach bylo dosc
wczesnie odkryte. Podczas wielu stuleci mistrzowie akupunktury mówi-
li, ze tylko czterema punktami akupunktury mozna leczyc wszystkie
choroby. Przy czym mieli na mysli 4 punkt meridianu jelita grubego,
lezacy przy kosci sródrçcza palca wskazujacego; punkt 36 meridia-
nu zoladka ponizej kolana; 40 punkt meridianu pçcherza moczo-
wego lezacy w dole podkolanowym oraz punkt 7 meridianu pluc
powyzej stawu nadgarstkowego. Punkty te nazwano kluczowymi punk-
tami akupunktury. Niektórzy lekarze dolaczaja 6 punkt meridianu osie-
rdzia i punkty Ashi to znaczy lokalne, bólowe punkty wrazliwe na
ucisk. Inni natomiast zastçpuja punkty Ashi punktem 26 glównego
regulatora tylnego.
Dwanascie punktów mistrza Ma
Za czasów dynastii Sing okolo 960 roku mistrz Ma Tan Yan zalecil
do stosowania dwanascie punktów. Zawarta jest w nich sila dzialania
wszystkich wówczas znanych 357 punktów. Obok czterech kluczowych
punktów na swojej liscie umiescil jeszcze nastçpujace: punkt 44 meri-
dianu zoladka, punkt 3 meridianu watroby, punkt 11 jelita grubego,
punkt 30 i 34 pçcherzyka zolciowego, punkt 5 meridianu serca, punkt
57 i 60 pçcherza moczowego. Mozliwosci terapeutyczne, jakie daje
tuzin punktów, sa w praktyce bardzo duze, jak przedstawia to na-
stçpujace zestawienie terapeutycznych wskazan.
Punkt 36 meridianu zolqdka (Zusanli): chorobliwe podraznienie
ukladu trawienia, skurcze zoladka, wymioty, wzdçcia, zaparcia, zapale-
nie jelit.
Punkt ten jest punktem tonizujacym cale cialo.
Punkt 4 meridianu jelita grubego (Hegu): bóle glowy, bóle zçbów,
stany zapalne migdalków podniebiennych, katar, stany zapalne zatok
i gardla, bóle oczu, porazenie miçsni twarzy, wole, bóle i niedowlady
górnych konczyn, nadmierne i nieprawidlowe wydzielanie potu, przeziç-
bienie, goraczka.
Punkt 40 meridianu pçcherza moczowego (Weizhong): rwa kul-
szowa, bóle krzyza, porazenia konczyny dolnej, oparzenie sloneczne,
choroby kolana.
Punkt 7 meridianu pluca {Lieµue): bóle glowy, sztywnosc karku,
astma, porazenia miçsni twarzy, neuralgia nerwu trójdzielnego.
Punkt 11 meridianu jelita grubego (Guchi): bóle barku i ramienia,
niedowlady konczyn górnych, choroby stawu lokciowego, goraczka,
nadcisnienie tçtnicze, egzemy.
Punkt 44 meridianu zolqdka (Neiting): bóle zoladka, bóle glowy,
stan zapalny migdalków, czerwonka.
Punkt 30 meridianu pçcherzyka zólciowego (Huantiao): rwa kul-
szowa, porazenie konczyn dolnych, choroby stawów biodrowych.
Meridiany i ich powiazania: Meridian pluca jest zwiazany z watroba i meridianem
jelita grubego. Dwa meridiany jeden meridian stopy i jeden rçki maja
wspólne chinskie okreslenie; np. Taiyin okresla zarówno meridian pluca i
sledziony. Meridiany pluca, serca i osierdzia sa trzema meridianami Yin rçki, które
zaczynaja siç wewnatrz, a biegna na zewnatrz, a wiçc biegna od tulowia do
konczyn.
P meridian pluca rçki Taiyin
JG meridian jelita grubego rçki Yangming
Z meridian zoladka stopy Yangming
S meridian sledziony stopy Taiyin
O meridian serca rçki Shaoyin
JG meridian jelita cienkiego rçki Taiyang
PM - meridian pçcherza moczowego stopy Taiyang
N - meridian nerki stopy Shaoyin
O - meridian osierdzia rçki Jueyin
PO - meridian potrójnego ogrzewacza rçki Shaoyang
PZ - meridian pçcherzyka zolciowego stopy Shaoyang
W - meridian watroby stopy Jueyin
Punkt 34 meridianu pçcherzyka zólciowego (Yanglingguan): pora-
zenia polowicze, schorzenia dróg zolciowych, bóle okolicy
krzyzowej i bóle nóg.
Punkt 5 meridianu serca (Tongli): bóle glowy, ostra chrypka, sztyw-
nosc jçzyka, zaburzenia mowy, zaburzenia snu, kolatanie serca, bóle
ramienia i stawu nadgarstkowego.
Punkt 3 meridianu wqtroby (Taichong): bóle glowy, zawroty
glowy, padaczka, drgawki goraczkowe u dzieci, choroby oczu, prze-
puklina, krwawienia z macicy wylaczajac menstruacjç, stany zapalne
sutka.
Punkt 60 meridianu pçcherza moczowego (Kunlun): niedowlady
konczyn dolnych, bóle krzyza, rwa kulszowa, wypadanie odbytu, bóle
stóp.
Punkt 57 meridianu pçcherza moczowego (Chengshan): rwa kul-
szowa, wypadanie odbytu, zylaki i bóle podeszwy, niedowlady konczyn
dolnych.
Cun - indywidualna jednostka pomiarowa
W zwiazku z rózna wielkoscia ciala pacjentów oraz ze stale po-
wtarzanymi blçdami w lokalizacji punktów, lekarze zyjacy okolo dwa
tysiace lat temu za czasów dynastii Han, ustalili wlasna dla pacjenta
jednostkç pomiarowa. W ten sposób odmierzane sa odleglosci miçdzy
punktami. Dzieli ona cialo ludzkie na proporcjonalne odcinki i nazywa
siç cun. Cun pozostal do dzisiaj najwazniejsza jednostka pomiarowa
akupunktury.
1 cun odpowiada szerokosci kciuka. Jezeli zlozymy 4 palce razem, to
otrzymamy szerokosc 3 cunów. Dwa palce zlaczone razem daja szero-
kosc 1,5 cuna.
Pomiary szerokoscia palca sa proste i porównywalne, i sa pewna
metoda lokalizacji punktów w akupresurze wykonywanej na sobie sa-
mym. Szerokosc palca moze zmienic siç jednakze pod wplywem ciçz-
kiej, codziennej pracy. Na nastçpujacym zestawieniu znajduja siç waz-
niejsze, proporcjonalne pomiary, tak ze mozna sprawdzic, czy wlasna
szerokosc palca zgadza siç z podanymi pomiarami.
Glowa
12 cunów: od linii wlosów powyzej czola do linii wlosów karku
3 cuny: od srodkowego punktu miçdzy brwiami do linii wlosów
3 cuny: od linii wlosów karku do siódmego krçgu szyjnego, latwo
mozna go znalezc, poniewaz jego wyrostek jest bardziej
wystajacy od poprzedzajacych
6 cunów: miçdzy dwoma skroniowymi liniami wlosów
Tulów
8 cunów: miçdzy dwoma brodawkami sutkowymi
8 cunów: miçdzy pçpkiem a mostkiem
5 cunów: miçdzy pçpkiem a koscia lonowa
6 cunów: miçdzy dwoma wewnçtrznymi brzegami lopatki
Ramiç
9 cunów: od przedniego konca faldy pachowej do faldy lokciowej
12 cunów: od faldy zgiçcia lokciowego do faldy zgiçcia nadgarstka
Nogi
19 cunów: od krçtarza wiçkszego, wyczuwalnego guza kosci udowej
przy miednicy, do srodka rzepki kolana 16 cunów:
od srodkowego punktu rzepki do kostki zewnçtrznej
Mamy dwie rózne mozliwosci lokalizacji punktów akupunktury. Jedna
metoda pomiaru za pomoca szerokosci palca, przy czym szerokosc
kciuka wynosi 1 cun. W drugiej metodzie proporcjonalnego pomiaru
odleglosci miçdzy dwoma okreslonymi miejscami ciala sa podzielone na
jednostki cunowe. Punkt znajdujacy siç 2 cuny powyzej zgiçcia stawu
nadgarstkowego mozna znalezc odmierzajac dwie szerokosci kciuka
w górç od linii zgiçcia stawu nadgarstkowego. Mozemy równiez zloka-
lizowac punkt za pomoca tasmy pomiarowej. Odleglosc miçdzy linia
zgiçcia stawu nadgarstka a linia zgiçcia lokcia mierzymy, a nastçpnie
dzielimy na 12 odcinków. Przy koncu drugiego odcinka wykonujemy
akupresurç. Druga metoda jest wprawdzie bardziej precyzyjna, ale za-
razem bardziej skomplikowana od pierwszej. Aby wykonac akupresurç
na sobie, mozna stosowac pomiary za pomoca szerokosci palców, gdyz
sa wygodniejsze. Jednakze lokalizacja nawet pomiaru proporcjonalnego
jest ostatecznie miejscem przyblizonym, w którym znajduje siç punkt.
Czy rzeczywiscie zostal odnaleziony poszukiwany punkt, wskazuje po
pierwsze specyficzna wrazliwosc na ucisk. Na ten sam ucisk punkt
akupunktury reaguje o wiele czulej od dowolnego miejsca w poblizu.
Dlatego ciagle trzeba szukac wrazliwego miejsca. Po drugie jest to
identyfikator, który jest wlasciwoscia punktu akupunktury. Wiçkszosc
punktów lezy w zaglçbieniu, którego wzrokiem nie mozna dostrzec,
jednakze przy ucisku palcem mozna go dokladnie wyczuc.
Praktyczne zastosowanie
Niezaleznie od tego, czy na punkty akupunktury bçdziemy dzialali
tradycyjnymi srodkami, jak igly zlote czy srebrne, czy bardzo nowo-
czesna technika laserowa, czy tez golymi rçkoma, cel terapii pozostanie
ciagle ten sam, tzn. regulacja przeplywu energii oraz ponowne do-
prowadzenie do stanu równowagi Yin i Yang. Wymienione w pierwszej
kolejnosci techniki sa bardziej precyzyjne i dlatego bardziej efektywne
od akupresury. Stanowia one jednak pewne niebezpieczenstwo, jesli nie
sa perfekcyjnie opanowane. Stosowanie akupresury niesie bowiem rów-
niez pewne ryzyko. Jezeli ktos na przyklad wykonuje akupresurç paz-
nokciami, to zwiçksza jej precyzjç, ale równoczesnie wzrasta niebez-
pieczenstwo infekcji spowodowane malymi zranieniami skóry i obec-
noscia zarazków na paznokciach. Zalecamy wykonywanie masazu pun-
któw akupunktury opuszkami palców, najlepiej opuszkami kciuka lub
palca wskazujacego, ewentualnie klçbem kciuka. W ten sposób nie
popelniamy blçdu i zarazem akupresura nie stanowi ryzyka. Praktyczna
korzysc jest równiez dla akupunktury, gdy punkt jest precyzyjnie trafia-
ny. Przy masazu palcem lub dlonia powierzchnia jest wiçksza i w zwia-
zku z tym mamy mozliwosc pelnego trafienia. Nie strzelajcie strzelba
w ziarno, nawet jesli nie ma natychmiastowego efektu z akupresury
wykonywanej wedlug propozycji przedstawionych dla pewnych scho-
rzen w tej ksiazce. Niezliczone przyklady z mojej kilkunastoletniej
praktyki wskazuja, ze wiçkszosc ludzi moze siç uczyc akupresury.
Z biegiem czasu punkty sa coraz bardziej precyzyjnie odnajdywane.
Tym samym bçdzie mozliwe szybsze róznicowanie ucisku na punkty
akupunktury od innego miejsca na powierzchni ciala.
Profesjonalny akupunkturzysta stosuje rózne kombinacje masazu.
Rozróznia on na przyklad ,ciagniçcie", ,skrobanie", ,stukanie", ,ude-
rzanie", ,ucisk w miejscu", ,ucisk podczas okrçznego ruchu". Dla
wykonywania akupresury na sobie samym szczególnie dobra jest ta
ostatnia technika, zwlaszcza jezeli przy tym wykonujemy akupresurç na
zmianç raz w kierunku zgodnym ze wskazówkami zegara, a nastçpnie
przeciwnym. Postçpujemy równiez wedlug zasady równowagi Yang
i Yin. Zgodnie ze wskazówkami zegara dajemy Yang, a przeciwnie do
Masaz wykonywany przez wielkiego mistrza. Delikatnie slizgajace siç
dlonie po ciele, znika napiçcie, plyny ciala plyna swobodnie, dochodzi
do równowagi energetycznej.
wskazówek zegara wyrównujemy Yin. Cialo bierze automatycznie ener-
giç wtedy, kiedy jej potrzebuje. Ucisk powinien byc przynajmniej tak
silny, ze tkanki znajdujace siç pod palcem powinny siç przy ruchu
okrçznym poruszac.
Bçdzie tez wskazany glówny punkt · i wspomagajacy O. Nie ma to
wprawdzie zadnego znaczenia jakosciowego. Polega to na tym, ze pun-
kly wspomagajace sa mniej wazne i moga byc pominiçte. Masujemy
wszystkie punkty, które sa wskazane do stosowania przy danej choro-
bie. Glówne punkty powinny byc czçsciej i dluzej masowane od punk-
tów wspomagajacych, tak aby ich specyficzne dzialanie moglo siç w pe-
lni ujawnic. Punkty moga byc masowane w dowolnej kolejnosci do
czasu usmierzenia bólu. Zbiorczy czas akupresury powinien wynosic
najwyzej od 20 do 25 minut. Mozna leczenie w ciagu dnia kilka razy
powtarzac.
Jezeli nie pojawia siç poprawa, to trzeba zglosic siç do lekarza.
Mozemy jednak w kazdym rodzaju bólu stosowac akupresurç, jako
przejsciowa terapiç, jezeli mamy juz ustalona wizytç u lekarza. Nie
musimy czekac bezczynnie do terminu wizyty z zalozonymi rçkoma, ale
mozemy podjac w miarç mozliwosci samemu cos przeciw bólowi.
Jeszcze kilka slów na temat chorób wymienionych w ksiazce. Próbo-
walem ograniczyc opracowanie do pojawiajacych siç dolegliwosci dnia
codziennego. Czçsc chorób okresla siç jako lekkie, jak np. przeziçbie-
nie, które moze leczyc kazdy czlowiek bez wizyty u lekarza, jesli poza
tym jest zdrowy. Czçsciowo równiez w chronicznych dolegliwosciach,
jak np. reumatyzm, jezeli chory nie stosuje nic innego jak tylko tabletki
i masci przeciwbólowe.
W sytuacjach przedstawionych ponizej nalezy przed wykonaniem
akupresury najpierw zapytac lekarza:
· pacjent z powodu choroby jest w trakcie leczenia lekarskiego,
· w razie bardzo podwyzszonego cisnienia,
· podczas ciazy.
Wielcy mistrzowie w starozytnych Chinach mogli chorych leczyc tylko
ich dotykajac. Kierowali swoja koncentracjç na punkt
akupunktury i pozwalali na plyniçcie ich energii. Do takiej perfekcji
prawie nikt juz dzis nie dochodzi, inne sa bowiem czasy. W kazdym
razie udalo mi siç przeprowadzic masaz u siebie w moich wlasnych
myslach, z takim samym dokladnie dobroczynnym skutkiem.
Nerwowosc
Czasami dokladnie znamy przyczynç naszej nerwowosci:
czekajace nas egzaminy, zmiana stanowiska pracy, podróz, wielkie
swiçto wymagajace intensywnego przygotowania. Moze wówczas
pojawic siç niespokojny sen, moze pogorszyc siç apetyt oraz kolatanie
serca, kiedy jestesmy sami ze swoimi myslami. Lçk, niepewnosc i
przedwczesna radosc naleza do czçstych przyczyn nerwowosci.
Nerwowosc jest problemem zdrowotnym wtedy, kiedy pojawia siç bez
przyczyny. Jezeli jest stalym gosciem, to pojawia siç równiez
niezadowolenie, które uruchamia diabelski krag. Moze to byc
sytuacja podobna do tej, jaka dzieje siç w malzenstwie, kiedy to jeden
z partnerów zlosci siç kazdorazowo, gdy dziecko placze, a potem
trudno jest spçdzic razem przyjemny wieczór. Moze nawet dojsc do
klótni miçdzy rodzicami, która jednoczesnie moze oddzialywac na
dziecko. Dziecko ponownie bçdzie reagowalo placzem. Rozwiazania
problemu nie nalezy szukac w dziecku, ale w rodzicach. Jezeli bçda
dzialali przeciwko swojej nadmiernej drazliwo-sci, to krzyk dziecka nie
bçdzie doprowadzal ich do zlosci. Moze przyczynic siç do tego, ze
dziecko bçdzie plakalo mniej i ciszej niz poprzednio. Czçsto bçdzie
plakalo tak samo glosno jak poprzednio, ale bçdzie plakalo rzadziej,
jezeli poczuje, ze jego rodzice prowadza harmonijne zycie.
Dotyczy to równiez innych obszarów zycia. Wówczas, tak jak w po-
wyzszym przykladzie, nie nalezy doprowadzac dziecka do milczenia, ale
trzeba wzmocnic naszego ducha, tak aby nie tracic równowagi przy
jakiejkolwiek zmianie w naszym otoczeniu. W tym moze pomóc aku-
presura. Nerwowosc rzadko ma przyczyny organiczne. Pomocne sa
wówczas przede wszystkim punkty na konczynach. Punkty te maja
wiçc dzalanie lecznicze, chociaz sa daleko polozone od miejsca docelo-
wego dzialania.
3 cuny powyzej kostki
wewnçtrznej znajduje siç
punkt 6 meridianu
sledziony Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Tutaj spotykaja siç trzy
meridiany Yin stopy,
Kladac stopç na drugie
kolano ulatwiamy sobie
pomiary i akupresurç.
Trzeci punkt meridianu
watroby (W3) lezy 2
cuny powyzej pierwszej
przestrzeni
miçdzypalcowej stopy
Punkt 4 meridianu jelita grubego jest jednym z najstarszych punktów medycyny
chinskiej. Znajduje siç z boku srodka kosci sródrçcza palca wskazujacego.
Przyciskamy kciuk do wyprostowanych palców dloni tak, ze na grzbiecie dloni
tworzy siç wzgórze. Drugi kciuk kladziemy na szczycie tego wzgórza i
rozluzniamy dlon. Po znalezieniu tego punktu mozemy go masowac,
Odmierzamy od dolnego bieguna rzepki 3 cuny w dól i 1 cun w bok od kosci
piszczelowej. Tak znajdujemy Z 36, czyli trzydziesty szósty punkt me-ridianu zoladka.
Punkt 26 meridianu glównego
regulatora tylnego (GRT 26) lezy w
górnym koncu drugiej z trzech czçsci
miçdzy górna warga a nosem.
Ponizej pierwszego wyrostka
kolczystcgo pierwszego krçgu
piersiowego znajduje siç punkt 13
meridianu glównego regulatora tylnego.
Ponizej siódmego krçgu szyjnego znajduje
siç 14 punkt tego samego meridianu. Przy
pochylonej do przodu glowie siódmy
wyrostek kolczysty krçgoslupa szyjnego
jest jeszcze bardziej wystajacy od innych i
dlatego latwo go znalezc. Punkt 20
meridianu pçcherzyka zolciowego lezy
miçdzy miçsniami. Latwo mozna go
okreslic, jezeli glowç pochylimy i
bçdziemy nia poruszac do tylu i do przodu
KoIatanie serca
W
Chinach uwaza siç, ze serce jest siedziba ducha. Na nasze
zdrowie wplyw ma nastrój. Musimy chronic ducha i jego siedzibç.
W kazdej terapii chinskiej medycyny wzmocnienie ducha ma podstawo-
we znaczenie, poniewaz jest on najwazniejszym warunkiem szybkiego
leczenia. To samo dotyczy nawet malej, nieszkodliwej, ciçtej rany. Jest
to szczególnie istotne na Zachodzie, gdzie dla wielu ludzi szybkie tem-
po i napiçte terminy w pracy sa nie tylko w ciagu tygodnia, ale równiez
dominuja w wolnym czasie i odpoczynku. Dochodzi do silnego zmçcze-
nia ducha i serca. Tym bardziej, ze coraz wiçcej ludzi zada za wiele, nie
chcac siç przyznac do tego. To wszystko przyczynia siç do powstawa-
nia sytuacji stresowych, których przyczyna sa oczekiwania spoleczne,
a takze wlasne, ograniczone mozliwosci. Skutkiem tego moga byc stany
lçkowe, moga siç pojawic depresje, w najgorszym przypadku serce
moze odmówic posluszenstwa. Kolatania serca i stany lçkowe sa ze
soba mocno zwiazane. Jezeli wzmocnimy serce, to wzmocnimy tez
ducha, który byl oslabiony przez strach. Nasza terapia obejmowac
bçdzie przede wszystkim punkty meridianu serca i osierdzia z ich od-
powiednim dzialaniem terapeutycznym. Przez odlegly punkt stymuluje-
my meridian pçcherza moczowego, który wedlug chinskiej zasady zy-
wiolów jako woda zwiazany jest z lçkiem. Kolatania serca moga byc
powodowane lçkiem, ale mozna równiez uczucie lçku usuwac. Spróbuj-
my jednak spojrzec na przyczyny i dzialanie oddzielnie. Kolatanie serca
moze byc rzeczywiscie symptomem choroby i powinnismy o tym zglosic
lekarzowi.
Na dalszych stronach zamieszczone sa fotografie dotyczace tego za-
gadnienia.
Punkt Shanzhong
(srodek klatki
piersiowej) lezy
dokladnie miçdzy
brodawkami na
mostku. Punkt GRP
17 lokalizuje siç w
ulozeniu na
plecach, poniewaz
brodawki sutka
maja wtedy
prawidlowa
lokalizacjç w
czwartym
Punkt 7 mendianu
serca lezy w faldzie
stawu nadgarstka,
jednak poza
sciçgnem, które
laczy kosc lokciowa
i staw
nadgarstkowy.
Jezeli od srodka
faldy przesuniemy
siç o 2 cuny, to
trafimy na punkt 6
meridianu osierdzia
Neiguan
(wewnçtrzne
polaczenie).
PM 15 piçtnasty punkt meridianu pçcherza moczowego; kazdy moze sam znalezc
ten punkt i masowac go. Ulatwic to moze druga osoba, jesli mamy zgiçte plecy. Punkt
lezy 1,5 cuna w bok od 5 wyrostka kolczystego krçgu piersiowego. Latwo mozna go
znalezc, jesli zaczniemy liczenie od wystajacego ostatniego krçgu szyjnego. Ostatni krag
szyjny przy pochylonej glowie do przodu bardziej wystaje od pozostalych.
Jezeli zegniemy ramiç
do kata prostego, to znaj
dziemy punkt 3 meridianu
serca, w wewnçtrznym
koncu bruzdy zgiçcia lok
ciowego. Punkt 4 meridia
nu osierdzia (O 4) mozna
latwo znalezc; lezy na we
wnçtrznej powierzchni
przedramienia doklad
nie 5 cunów powyzej pier
wszej bruzdy zgiçcia stawu
lokciowego
Stany depresyjne
K
tóz nie zna takiego dnia, juz od momentu posçpnego wstania, jak
mgla listopadowa. Otwierasz oczy i juz wiesz, ze dzien bçdzie szary.
Tak opisuje siç dni z okresu nizu wlasnego biorytmu. Ludzie widza w
tym wlasne id, swoje ego i swoje super-ego uwiklane w nierówna
walkç. Jedni chwytaja najpierw papierosa, nastçpnie przy porannej
kawie siçgaja po pudelko pigulek. Drudzy znajduja usprawiedliwienie
dla swojego pracodawcy w bezsennej nocy lub w zaburzeniach zolad-
kowych i zwyczajnie zostaja w lozku. Jedno jest wspólne dla wszy-
stkich: czuja siç zmçczeni, rozbici, bez jakiejkolwiek chçci zaczynaja
nowy dzien. Depresyjne zaburzenia nie maja czçsto zadnej uchwytnej
przyczyny. Wyjasnienie przyczyn wedlug chinskiej medycyny moze czy-
telnikom z krçgu kultury zachodniej takze siç podobac. Mianowicie
bçdzie to dla wszystkich zrozumiale, jezeli rzeczywiscie bçdziemy cialo
i ducha pojmowac jako jednosc. Siedziba ducha jest serce. Jezeli serce
jest zle lub niedostatecznie odzywione, moze siç zdarzyc, ze duch siç
wyprowadzi: pozostanie pustka, która czujemy wyraznie jako brak
ochoty i slabosc motywacji. Trzeba zlikwidowac charakterystyczny
symptom Yin. Stymulujemy wówczas z jednej strony punkty na meri-
dianie serca, sasiadujacym meridianie osierdzia i meridianie sledziony,
bezposrednio zwiazanej z sercem. Z drugiej strony masujemy caly rzad
silnych punktów na Yang meridianach zoladka, pçcherzyka
zolciowego i glównego regulatora tylnego.
Ponizej pierwszego krçgu
piersiowego lezy punkt 13
meridianu glównego re-
gulatora tylnego. Ponizej
siódmego krçgu szyjnego
(przy pochyleniu glowy do
przodu wyraznie wystaje)
lezy punkt 14 meridianu
glównego regulatora tylnego.
Jezeli na linii wlosów
przekroczymy pierwszy
miçsien, to znajdziemy
punkt Fengchi (wiatr
staw), czyli punkt 20 me-
ridianu pçcherzyka zolcio-
wego.
Odmierzamy od punktu
srodkowego miçdzy brwiami
8 cunów, dwie szerokosci
dloni i dwie kciuka przez
czolo do tylu na linii
srodkowej ciala. W ten
sposób Miniemy 20
punkt meridianu glównego
regulatora tylnego Baihui
(miejsce stu zgód).
Punkt 36 meridianu
zoladka latwo jest znalezc.
Odmierzamy od rzepki
kolana 3 cuny do dolu i 1
cun na zewnatrz. Punkt Z
36 dziala na caly organizm
wzmacniajaco. Dlatego
wykonuje siç tu
akupresurç w wielu
organicznych cierpieniach.
3 cuny powyzej szczytu
wewnçtrznej kostki lezy
punkt 6 meridianu
sledziony. Tu spotykaja
siç z meridianem
sledziony równiez oba
meridiany Yin stopy:
meridianu watroby i nerki.
Nazwano go San-yinjiao
jest to miejsce, w
którym spotykaja siç 3
meridiany typu Yin.
Punkt 5 meridianu serca
Tongli (wewnçtrzna ugoda) lezy w odleglosci
szerokosci kciuka od ,bramy ducha" (Shen-men
S 7). Sa to dwa glówne punkty w terapii depresji.
Dwie szerokosci kciuka od faldy, na której lezy S 7
i w srodku wewnçtrznej powierzchni
przedramienia, jest punkt 6 meridianu osierdzia.
Zaburzenia snu
Orodki nasenne naleza wraz ze srodkami przeciwbólowymi, pobu-
dzajacymi i uspokajajacymi, do grupy leków zmieniajacych nastrój.
Moga one powodowac niebezpieczne dzialania uboczne na cialo i psy-
chikç. Naduzycie ich moze prowadzic do smierci. Dlugo trwajace,
regularne przyjmowanie tych leków prowadzi do uzaleznienia. Starzy
ludzie maja czçsto róznorodne dolegliwosci spowodowane organiczny-
mi zmianami, które prowadza do przewleklych zaburzen snu. Problemy
psychiczne dodatkowo powoduja powstanie takich sytuacji, jak na
przyklad: samotnosc, bezczynnosc zawodowa, brak samowystarczalno-
sci w zyciu codziennym. Zwatpienie w sens zycia, lçk przed smiercia
nasila zaburzenia snu i powoduje, ze dla wielu starszych osób wieczor-
na konsumpcja srodków nasennych staje siç rytualem. Wlasnie dla
starszych osób akupresura moze stanowic pelnowartosciowa pomoc
w zasypianiu bez niebezpiecznych dla zdrowia dzialan ubocznych. Gló-
wnym punktem jest 7 punkt meridianu serca i 6 meridianu osierdzia.
Dwa punkty na konczynie górnej mozna bez problemu masowac, na-
wet przy ograniczonej ruchomosci. Zaburzenia snu nalezy traktowac
powaznie. Moga to byc objawy organicznych lub psychicznych chorób,
wówczas moga byc leczone tylko przez lekarzy. Nalezy tez samemu
szukac przyczyn i sposobów rozwiazania bezsennosci. Czy w sypialni
nie jest za goraco, czy z ulicy nie dochodzi halas, swiatlo? Czy nie
pijemy za duzo alkoholu, kawy, herbaty? Czy nie bierzemy leków, czy
tez srodków leczniczych mogacych zaburzyc sen? Czy w pracy, w rodzi-
nie nie oczekujemy zbyt wiele? Czy nie ogladamy za duzo i dlugo
telewizji? To moze byc równiez przyczyna bezsennosci. Jezeli bçdziemy
regularnie i lagodnie wykonywac akupresurç podanych punktów, bç-
dzie to pomocne w zasypianiu, nawet jezeli przyczyna zaburzen snu nie
bçdzie usuniçta.
Na kolejnej stronie znajduja siç fotografie ilustrujace, w jaki sposób
mozna rozwiazac ten problem.
Siódmy punkt
meridianu serca (S
7) nazywa siç
Shenmen (brama
ducha). Znajduje siç
on na zewnçtrznej
stronie sciçgna
laczacego kosc
lokciowa ze stawem
nadgarstka. Punkt 6
meridianu osierdzia
lezy 2" cuny
powyzej faldu
zgiçcia stawu
nadgarstka.
Punkt 6 meridianu
sledziony znajduje
siç 3 cuny powyzej
szczytu kostki wewnçtrznej. W zaglçbieniu miçdzy
kostka wewnçtrzna a sciçgnem piçtowym (Achillesa)
lezy punkt 3 meridianu nerki. Przesuwamy palec od kostki
wewnçtrznej poziomo do tylu. Uwazamy przy tym, aby nie
popelnic blçdu i nic masowac punktu N 4, który lezy tylko o
0,5 cuna w dól od naszego punktu.
Pierwszy punkt meridianu nerki N 1 latwo mozna znalezc,
poniewaz znajduje siç w zaglçbieniu, w jednej trzeciej czçsci
stopy.
[Winili l mii im
Mm ta
wçdzi rzepki
do dohi i 1 cun
na zewnatrz, w
ten sposób
znajdujemy
punkt 36
meridianu
zoladka.
Taichong
(najwyzszy
przyplyw
morza) nazywa
siç punkt 3
meridianu
watroby.
Znajdziemy go
2 cuny
powyzej
pierwszej przestrzeni miçdzypalco-wej stopy.
Punkt 4 meridianu jelita grubego nazywa siç
Hegu (zamkniçta dolina). Ten stary punkt
znajdujemy w ten sposób, ze przyciskamy
kciuk do pozostalych palców dloni tak, ze
tworzy siç wzgórze. Nastçpnie kladziemy
palec na szczyt tego wzgórza, rozluzniamy
dlon i masujemy
Dzielimy zaglçbienie miçdzy
nosem a górna warga na trzy
równe odcinki. Punkt 26
meridianu glównego regulatora
tylnego lezy miçdzy górnym a
srodkowym odcinkiem.
W odleglosci o pól szerokosci
kciuka powyzej linii wlosów,
znajduje siç punkt 24 meridianu
glównego regulatora tylnego.
Mozna równiez znalezc ten punkt
odmierzajac 3,5 cu-na powyzej
punktu srodkowego miçdzy
brwiami. Jezeli z tego samego
miejsca odmierzymy 9 cunów, to
irafimy na punkt 20 tego samego
meridianu
Punkt S 7 (siódmy punkt meridianu serca) lezy
na zewnçtrznej stronie sciçgna laczacego kosc
lokciowa ze stawem nadgarstka. Nazywa siç
Shenmen (brama ducha).
2 cuny powyzej pierwszej przestrzeni
miçdzypalcowej stopy lezy punkt W 3
(meridian watroby), czyli Takhong (najwyzszy
przyplyw morza). 0,5 cuna powyzej drugiej
przestrzeni miçdzypalcowej stopy lezy Neiting
(wewnçtrzny dziedziniec), czyli 44 punkt
meridianu zoladka. Ostatni, czyli 45 punkt
meridianu zoladka (Z 45), znajduje siç na
zewnçtrznej stronie kata paznokcia drugiego
palca.
Natomiast punkt 4 meridianu jelita grubego
znajdujemy w nastçpujacy sposób:
przyciskamy kciuk do pozostalych palców rçki
tak, ze tworzy siç wzgórek. Nastçpnie
kladziemy drugi kciuk na szczycie wzgórka i
wykonujemy akupresurç, rozluzniajac znowu
dlon.
Najlepiej, jezeli w tym punkcie ktos inny wykonuje akupresure. PM 15, czyli piçtnasty
punkt meridianu pçcherza moczowego, znajduje siç o dwie szerokosci palca (1,5
cuna) z boku wyrostka kolczystego piatego krçgu piersiowego.
Bóle gIowy
M
oga byc one przeszywajace, ciagnace, palace lub pulsujace. Rów-
niez moga byc jak mocne uderzenie, jak uczucie ciçzaru lub uczucie
tçpego ucisku. Inne dolegliwosci nie maja takiej ilosci i róznorodnosci
okreslen jak bóle glowy. Bóle glowy sa przeciez zawsze tylko objawem.
Przyczyna tych dolegliwosci moga byc zaburzenia neurologiczne lub
guzy mózgu, a takze schorzenia twarzy, a przede wszystkim oczu.
Wiele kobiet uskarza siç na ból glowy podczas miesiaczkowania i przy
zmianie pór roku. Bóle glowy moga miec podloze psychiczne. Równiez
nadcisnienie tçtnicze, spaliny samochodów, opary trucizn w zakladach
pracy oraz nieprawidlowa postawa ciala moga siç do tego przyczyniac.
Medycyna chinska laczy bóle glowy z zaburzeniami przeplywu energii
w okreslonych meridianach. Do czola odnosi siç meridian zoladka, do
skroni meridian woreczka zolciowego, do karku meridian pçcherza
moczowego oraz do szczytu glowy meridian watroby.
Akupresura nalezy do bezposrednich form terapii w bólach glowy.
Nie ma ona w przeciwienstwie do tabletek zadnych nieprzyjemnych
dzialan ubocznych. Nalezy zaznaczyc, ze juz rozluzniona postawa, która
przyjmujemy przy akupresurze, powoduje ustapienie bólów. Obok
punktów lokalnych na glowie wykonujemy na koniec akupresurç tak
zwanych punktów odleglych. Punkty za lokciem i ponizej kolana w od-
dalonych czçsciach ciala sa przeznaczone specjalnie do leczenia bólów.
Spróbujmy w pelni rozluznic siç fizycznie i psychicznie, zanim zacznie-
my akupresurç. Gdy bçdziemy rozluznieni, to szybciej uzyskamy efekt.
Cala glowa
Punkt 20 meridianu
pçcherzyka zolciowego lezy
powyzej linii wlosów w
zaglçbieniu obok miçsnia
trapezowego, który siç ciagnie
od grzbietu do tylu glowy.
Fengchi (wiatr staw) jest to
glówny punkt stosowany w
bólach calej glowy
Czolo
Dokladnie miçdzy
brwiami znajduje siç
specjalny punkt Yintang. Lezy
co prawda na linii meridianu
glównego regulatora tylnego,
ale pomimo to nie jest do
niego zaliczany
Jezeli odmierzymy od srodka
miçdzy zewnçtrznym katem oka
a brwia 1 cun na zewnatrz, to
trafimy na punkt Taiyang. Jest to
jeden z licznych, specjalnych
punktów, który nie nalezy do
zadnego z meri-dianów. Punkt
GRT 20 (meridian glównego
regulatora tylnego) znajdujemy
wyznaczajac 8 cunów oj punktu
znajdujacego siç dokladnie
miçdzy brwiami, przez czolo do
tylu szczytu
Czwarty punkt meridia-nu jelita grubego
znajduje siç na zewnatrz od srodka kosci
sródrçcza palca wskazujacego. Znajdujemy
go w nastçpujacy sposób; przyciskamy kciuk
mocno do sródrçcza, tak ze obok tworzy siç
wzgórek. Kladziemy palec na szczyt
wzgórka i rozluzniamy dlon.
2 cuny powyzej
poprzecznej faldy stawu
nadgarstka lezy, po
srodku wewnçtrznej
powierzchni
przedramienia, punkt 6
mcridianu osierdzia.
Siódmy punkt meridianu
pluca latwo znajdziemy,
jezeli skrzyzujemy kciuki
obu rak w ten sposób, ze
dwa palce wskazujace
znajda siç na górnym
brzegu drugiej kosci
przedramienia. P 7 jesl
punktem, który wskazuje
na koniuszek palca
wskazujacego. Lezy on
1,5 cuna od zgiçcia stawu
nadgarstka.
3 cuny powyzej
zewnçtrznej kostki
znajduje siç punkt
Xuanzhong (wiszace
dzwony), czyli 39 punki
meridianu pçcherzyka
zolciowego.
Punkt 44 meridianu
zoladka tezy 0,5 cuna nad
szczelina miedzypalco-
wa stopy.
Specjalny punkt nazwany Taiyang nic nalezy do zadnego meridianu. Nie popelnimy
blçdu przy szukaniu, jezeli od srodka miçdzy zewnçtrznym katem oka a brwia od-
mierzymy 1 cun na zewnatrz.
Jezeli popatrzymy na dlon, to od strony malego palca mozemy zauwazyc granicç zmiany
koloru miçdzy mocno ukrwiona czerwona powierzchnia dloni a normalnym kolorem
skóry grzbietu dloni. Punkt 3 mendianu jelita cienkiego lezy dokladnie na tej granicy.
Punkt 60 meridianu pçcherza moczowego lezy we wglçbieniu miçdzy kostka zewnçtrzna a
sciçgnem piçtowym (Achillesa).
Glównym punktem w leczeniu
bólów glowy okolicy szczytu
jest GRT 20 (meridian
glównego regulatora tylnego),
czyli Baihui (sto zgód).
Znajdziemy go, jezeli od
punktu srodkowego miçdzy
brwiami odmierzymy 8 cunów
w górç przez czolo i szczyt do
tylu.
Punkt 20 meridianu pçcherzyka
zolciowego, czyli Fengchi
(wiatr staw), lezy tuz nad
linia wlosów w zaglçbieniu
obok miçsnia trapczowatego,
który lezy po nhn strnnarii
krçgoslupa i ciagnie siç od
grzbietu do tylu glowy. Miçsien
tra-pezowaty mozna latwo
wyczuc, jezeli glowç
pochylimy i zaczniemy nia
poruszac tam i z powrotem
0cuny powyzej pierwszej szczeliny miçdzypalcowej stopy lezy punkt Tai-chong
(najwyzsza fala morska), czyli me-ridian watroby 3. Moze niektórym osobom
wydawac siç dziwne, ze punktem na stopie leczymy ból glowy. Dawno juz
stwierdzono, ze punkty na konczynach (ponizej lokcia, ewentualnie ponizej
kolana) lecza dolegliwosci w oddalonych miejscach ciala.
W jednej trzeciej przedniej czçsci stopy znajduje siç Yongµuan (ukryte zródlo), czyli
pierwszy punkt meridianu nerki.
Stany osIabienia
O eden z dwóch glównych punktów w leczeniu stanów oslabienia
nazywa siç Guanyuan (punkt zwrotny zycia). Jest to 4 punkt meridianu
glównego regulatora przedniego. W podrçcznikach opisywany jest jako
punkt tonizujacy dla calego ciala. Drugi glówny punkt ma równiez
ogólnowzmacniajace dzialanie. Jest nim 36 punkt meridianu zoladka,
za pomoca którego wzmacniano zolnierzy w starozytnych* Chinach
podczas uciazliwych marszów. Zmçczenie i uczucie oslabienia nalezy
w chinskiej diagnostyce do objawów pustki. Wiçkszosc osób ma niskie
cisnienie. Ludzie z niskim cisnieniem czçsto uskarzaja siç, ze maja
gwiazdki w oczach jak siç pochyla lub robi siç im czarno przed oczy-
ma, gdy podnosza duzy ciçzar. Czuja siç bezsilni, bez krwi, a niektórzy
w ostrych stanach oslabienia sa nawet omdlali. Akupresura moze cis-
nienie krwi stabilizowac i nie dopuscic w okreslonych sytuacjach do
naglego zaslabniçcia.
Nalezy zaznaczyc, ze niskie cisnienie nie jest ogólnie niebezpieczne
dla zdrowia. Czçsto jednak chcemy cos z tym zrobic, poniewaz niskie
cisnienie czçsto nie tylko prowadzi do stanu oslabienia, ale moze osla-
bic ducha: jestesmy wówczas zdekoncentrowani, gubimy watek podczas
czytania artykulu w gazecie, a podczas dyskusji czujemy siç zmçczeni.
Akupresura moze równiez usunac te objawy. Rozwazne odzywianie,
bogate w witaminy, moze wspierac leczenie akupresura. Takze znane
biologiczne produkty, jak pylek kwiatowy, moga okazac siç wspaniala
pomoca przy niskim cisnieniu.
Punkt czwarty i szósty meridianu glównego regulatora przedniego lezy na linii srod-
kowej brzucha. GRP 6, czyli Qihai (morze energii), znajduje siç 1,5 cuna ponizej pçpka.
Jezeli przesuniemy siç w dól, to trafimy na GRP 4 Guanyuan (punkt zwrotny zycia).
Jezeli wyobrazimy sobie kolo otaczajace taliç i biegnace na wysokosci pçpka, to
znajdziemy z tylu miçdzy wyrostkami kolczystymi drugiego oraz trzeciego krçgu
lçdzwiowego punkt Mingmen (brama zycia).
Punkt 23 meridianu pçcherza moczowego lezy 1,5 cuna obok.
Punkt 4 meridianu jelita grubego nazywa siç Hegu (zamkniçta dolina). Nalezy on
do najstarszych punktów akupunktury. Przyciskamy kciuk do sródrçcza, tak aby
utworzylo siç wzgórze na grzbiecie rçki. Kladziemy palec na szczycie wzgórza i
rozluzniamy dlon. Teraz palec lezy dokladnie w punkcie JG 4, obok srodka kosci
sródrçcza palca wskazujacego.
Nie pomylimy lokalizacji ogólnie wzmacniajacego punktu 36 meridianu zoladka,
jezeli od dolnej krawçdzi rzepki odmierzymy 3 cuny w kierunku stopy i potem 1
cun w bok.
Uczucie zawrotów gIowy
K
iedys odwiedzil mój gabinet zamozny Libanczyk i uskarzal siç na
czçste napady zawrotów glowy. Juz na poczatku badania czulem, ze
jest to czlowiek o nerwowym i chwiejnym usposobieniu. Poczatkowo
pozwolilem mu wszystkie cierpienia opisac i zapytalem ostroznie o jego
zawód, sytuacjç rodzinna, sytuacjç zyciowa. Byl handlowcem. Opowie-
dzial, ze jest zonaty, ma czworo doroslych dzieci, studiujacych w Pary-
zu. On i jego zona sa prawie bez przerwy w drodze, obowiazki zawo-
dowe powoduja, ze sa oddzielnie. Ponadto zona prowadzi sklep z ar-
tykulami biurowymi na Wybrzezu Kosci Sloniowej. Po dlugim wyjas-
nieniu bylem coraz bardziej pewien ze Libanczyk powinien byc leczony
nie z powodu zawrotów glowy, ale z powodu nerwowosci. Tak wiçc
wklulem igly w odpowiednie miejsca. Po kilku dniach przyszedl znowu
z promieniejacym obliczem, tym razem w towarzystwie malzonki. Byl
niezmiernie szczçsliwy i chcial siç upewnic, czy napady zawrotów glowy
juz ustapia. Leczylem go znowu z powodu nerwowosci. Podczas uspo-
kajajacego dzialania igiel w rozmowie z zona potwierdzilem w pelni
swoja diagnozç. Jej maz byl zawsze nerwowy, tak ze przed spaniem nie
mogla czytac, poniewaz nawet szelest kartek doprowadzal go do wscie-
klosci. Napady zawrotów glowy u Libanczyka byly najpewniej uwarun-
kowane psychicznie. Takie przypadki rzeczywiscie czçsto siç zdarzaja.
Jednakze zawroty glowy moga miec przyczynç organiczna. Szczególnie
czçsto przyczyniaja siç do nich zaburzenia wzroku i podraznienia ucha
wewnçtrznego, siedziby zmyslu naszej równowagi.
W punkcie Baihui (sto zgód) znajduje
siç 20 punkt meridianu glównego
regulatora tylnego. Aby go okreslic,
trzeba dokonac nastçpujacych
czynnosci. Najpierw trzeba znalezc
punkt dokladnie posrodku obu luków
brwiowych. Nastçpnie, wzdhiz linii
srodkowej glowy, odmierzamy 8 cunów
do tylu i juz jest Baihui
Punkt 20 meridianu pçcherzyka
zolciowego lezy w zaglçbieniu z boku
miçsnia trapezowatego, który ciagnie
siç od grzbietu do tylu glowy.
Punkt Neiguan (wewnçtrzne
polaczenie), czyli punkt 6 meridianu
osierdzia, znajduje siç 2 cuny
powyzej pierwszej linii zgiçcia
stawu nadgarstka posrodku
wewnçtrznej powierzchni
przedramienia.
W zaglçbieniu miçdzy kostka
wewnçtrzna a sciçgnem piçtowym
(Achillesa) znajduje siç 3 punkt
meridianu nerki. Dokladnie na linii
biegnacej poziomo od szczytu kostki
do tyhi.
2 cuny powyzej pierwszej szczeliny
miçdzypalcowej stopy lezy trzeci
punkt meridianu watroby (W 3).
Specjalny punkt Yintang lezy miçdzy wewnçtrznymi koncami brwi.
Odzwyczajanie od palenia
w alenie papierosów podwyzsza znacznie ryzyko wystapienia cho-
rób. W latach szescdziesiatych naukowcy okreslili i przekazali dokladne
dane o wielkosci ryzyka zachorowalnosci palacych i niepalacych. Ryzy-
ko zachorowania i zgonu z powodu raka pluc wedlug tych badan jest
10,8 razy wyzsze dla palacych niz niepalacych. W przypadku zapalenia
oskrzeli i rozedmy pluc wielkosc ta jest 6,1 razy wiçksza, a w przypad-
ku raka krtani jest wiçksza 5,4 razy. Najczçsciej nie reagujemy na
wszelkie wiadomosci o zagrozeniu zdrowotnym. Musi byc bowiem
chçc, bez której nie jest mozliwe odzwyczajanie siç od palenia. Jedni
chca rzucic palenie z dnia na dzien bez niczyjej pomocy. Drudzy
równiez chca, ale nie udaje siç im, mimo najlepszych chçci, pomimo
uzywania antynikotynowej gumy, stosowania pinezek w uchu i terapii
stopniowej z filtrami. Leczylem liczna grupç ludzi z uzaleznieniem
nikotynowym i mam w tym zakresie interesujace doswiadczenia.
Pacjenci z silna czçscia Yin, którzy w przeszlosci mieli niskie cis-
nienie, preferowali cieple pokarmy i napnje, takze mieli UCZUCJC Zimna
tym pacjentom okazujç szczególna troskç przy rzucaniu palenia. Pa-
cjenci ci podswiadomie szukaja w papierosie Yang zywiolu ognia i tego
aktywizujacego ciepla.
Akupresura pomaga oddalic ochotç na zapalenie papierosa. Jest to
szczególnie wazne w pierwszych dniach po zaprzestaniu palenia, wów-
czas czçsto przesladuje nas chçc zapalenia. Wykonujemy akupresure
w tych momentach, przez co wzmacnia siç wola. W ten sposób zapo-
biegamy objawom psychicznym odstawienia, zalecamy dodatkowo pun-
kty przeciw stanom depresyjnym (patrz str. 104) i nerwowosci (patrz
str. 96).
Specjalny punkt Yintang zostal
pózniej odkryty niz punkty klasyczne
meridia-nu. Lezy on dokladnie
miçdzy brwiami. Miçdzy
skrzydelkiem nosa a bruzda nosa,
która tworzy kat w kierunku ust,
znajduje siç punkt 20 meridianu jelita
grubego (witamy powietrze).
Szukamy punktu 4 meridianu jelita
grubego. Przyciskajac kciuk do boku
sródrccza, tak ze obok tworzy siç
wzgórek, kladziemy palec,
wykonujemy akupresurç szczytu
wzgórka i rozluzniamy dlon. Teraz
palec lezy dokladnie przy srodkowej
czçsci sród-rçcza palca wskazujacego
w miejscu poszukiwanego punktu.
Posrodku miçdzy brodawkami znajduje siç 17 punkt meridianu glównego regulatora
przedniego (GRP 17). Punki len najlepiej lokalizuje siç w ulozeniu na plecach, brodawki
znajduja siç na anatomicznie prawidlowej wysokosci czwartego miçdzyzebrza.
Bóle
I radycyjna medycyna i farmacja chinska sa bogatym dziedzictwem.
Musimy jej postçp wzmocnic i rozwijac na coraz wyzszym poziomie.
Juz w póznych latach piçcdziesiatych chinscy lekarze mogli przedstawic
dalsze spektakularne rezultaty. Na bazie tysiacletniej wiedzy o dzialaniu
usmierzajacym ból rozwinçla siç wówczas anestezja akupunkturowa.
Dwadziescia lat pózniej mozna juz bylo ocenic wyniki ponad stu opera-
cji na otwartym sercu, podczas których pacjenci byli w pelni przyto-
mni, uniknçli tym samym skutków dlugotrwalej narkozy. Korzysci
z akupunktury w anestezjologii sa przeciez tak widoczne. Nie istnieje
ryzyko zwiazane ze srodkami usypiajacymi. Pacjent podczas operacji
jest przytomny i sam moze wnosic swój wklad w udana operacjç.
Szybko wraca do sil, poniewaz podczas operacji jego funkcje fizjo-
logiczne byly zaledwie ograniczone.
W ten sposób chcialbym podkreslic dzialanie przeciwbólowe akupun-
ktury oraz zachçcic do stosowania jej w ekstremalnych wypadkach.
Najbardziej powszechne uznanie uzyskala chinska medycyna w walce
z bólem.
Równiez akupresura jako ,miçkki" wariant akupunktury moze
lagodzic skutecznie bóle, niezaleznie od tego, czy dotycza one zmian
zwyrodnieniowych stawów, czy zranien w uciskach na nerwy. Jezeli
wystçpuja bóle stawowe mozna stosowac punkty w zapaleniu stawów
oraz punkty lokalne. Trzeba zawsze uwazac, aby nie wybierac punktów
na stawach z procesem zapalnym, lecz odpowiadajacy mu punkt, lub
z drugiej strony ciala.
Yanglingguan (zródla przy wzgórzu Yang) tak siç nazywa punkt 34 meridianu
pçcherzyka zolciowego. Lezy w zaglçbieniu miçdzy koscia piszczelowa a
strzalkowa, 2 cuny ponizej kolana. Jezeli wyciagniemy stopç, lo utworzy siç nam
na miçsniu brzuchatym lydki wglçbienie w ksztalcie odwróconej litery V. Punkt 57
meridianu pçcherza moczowego lezy w szczycie litery V.
Przy bólach barku jest wykonywana akupresura punktu JG 4 (patrz nastçpna
strona).
Piçtnasty punkt meridianu jelita grubego (JG 15) jest stosowany w akupresurze
przy bólach barku i ramienia. Znajdujemy ten punkt podnoszac ramiç, tak ze
miçdzy zewnçtrznym koncem obojczyka a koscia ramienna wytworzy siç
widoczne wglçbienie, w którym lezy ten punkt.
Jezeli zegniemy ramiç pod katem, tak ze utworzy siç falda w okolicy stawu
lokciowego, to przy koncu zewnçtrznej faldy znajduje siç Quchi (staw na
zakrçcie), czyli 11 punkt tego samego meridianu.
Jednym z najstarszych i zarazem wielostronnych punktów chinskiej medycyny jest 4
punkt meridianu jelita grubego, czyli Hegu (zamkniçta dolina). Lezy on przy kosci sród-
rçcza palca wskazujacego. Przyciskamy palec do sródrçcza, tak ze obok na grzbiecie dloni
utworzy siç wzgórze. Kladziemy palec na szczycie wzgórza, rozluzniamy dlon. Teraz palec
lezy dokladnie w tym punkcie. W tym punkcie mozna równiez wykonywac akupresurç
przy bólach barku.
Bóle biodra
Aby znalezc punkt PZ 31, trzeba
rozluznione ramiona przylozyc
swobodnie do boków ciala.
Poszukiwany punkt znajduje siç
dokladnie w miejscu przylegania
opuszki palca srodkowego rçki, Punkt
34 {PZ 34) mendianu pçcherza
zolciowego znajdujemy pod górna
glówka kosci strzalkowej. 3 cu-ny
powyzej szczytu kostki zewnçtrznej z
tylu strzalki trafiamy na punkt PZ 39,
czyli Xuanzhong (wiszace dzwony).
Punkt 30 mendianu pçcherzyka
zolciowego nazywa siç Huantiao
(skaczace kolo). Znajdujemy go na
górnym koncu szyjki kosci udowej,
najlepiej jest go lokalizowac sprzy
ulozeniu na boku, przy wyprostowaniu
dolnej czçsci nogi i zgiçciu czçsci
górnej. W tej pozycji latwo siç
wyczuwa guz kosci udowej, tak zwany
krçtarz wiçkszy. Nastçpnie dzieli siç
odcinek miçdzy krçta-rzem a koscia
guziczna (ogonowa) na trzy równe
czçsci. Punkt PZ 30 lezy miçdzy
srodkowa a zewnçtrzna trzecia czçscia.
Stajemy pionowo, ramiona zwisaja swobodnie i dotykaja
bocznych powierzchni uda. Opuszka palca srodkowego dotyka
dokladnie punktu 31 meridianu pçcherzyka zolciowego. Punkt
40 meridianu pçcherza moczowego lezy posrodku faldy zgiçcia
podkolanowego. 3 cuny powyzej szczytu kostki zewnçtrznej z
tylu kosci strzalkowej znajduje siç 39 punkt meridianu
pçcherzyka zolciowego (PZ 39). Jezeli od szczytu kostki
zewnçtrznej przesuniemy siç poziomo do tylu, to trafimy przed
sciçgnem piçtowym (Achillesa) na PM 60. Nazywany jest on
Kunlun, podobnie jak chinskie góry.
Miçdzy srodkowym a zewnçtrznym odcinkiem odleglosci
miçdzy koscia guziczna (ogonowa) a krçtarzem wiçkszym kosci
udowej, na krawçdzi szyjki kosci udowej, lezy punkt PZ 30.
Krçtarz wiçkszy wyczuwa siç najlepiej w pozycji lezacej.
Wyczuwalny jest on latwo jako guz, jezeli lezymy na boku przy
zgiçtej górnej czçsci konczyny dolnej, podczas gdy czçsc dolna
jest wyprostowana.
W srodku faldy zgiçcia podkolanowe-go lezy punkt 40 meridianu pçcherza
moczowego. Punkt 34 meridianu pçcherzyka zolciowego Yanglingquan, czyli
,zródlo przy wzgórzu Yang" znajdujemy w zaglçbieniu z przodu brzegu glówki
kosci strzalkowej.
Jezeli odmierzymy od dolnego konca rzepki 3 cuny w dól, a nastçpnie 1 cun w
bok, to trafimy w 36 punkt meridianu zoladka. Jest to ogólnie wzmacniajacy punkt
stosowany jako dodatkowy punkt w róznych terapiach.
Punkt Kunlun (meridian pçcherza moczowego 60) znajduje siç w zaglçbieniu
miçdzy kostka zewnçtrzna a sciçgnem piçtowym (Achillesa)
Punkt 3 meridianu nerki znajdujemy. miedzy kostka wewnçtrzna a sciçgnem
piçtowym (Achillesa). Jesli przesuniemy palec poziomo od kostki do tylu, nie
popelnimy blçdu i nie bçdziemy wykonywac akupre-sury punktu N 4, który
znajduje siç o szerokosc kciuka w dól.
Trzeci punkt mendianu jelita cienkiego (JC 3} lokalizujemy najlepiej, gdy rçkç
zacisniemy w piçsc. Lezy on na koncu poprzecznej faldy, prowadzacej od
wewnçtrznej faldy powierzchni dloni do brzegu dloni
Punkt 60 meridianu pçcherza moczowego lezy we wglçbieniu miçdzy szczytem
kostki a sciçgnem piçtowym (Achillesa).
Bóle karku
W zaglçbieniu obok miçsnia Irapezowatego ponizej linii wlosów znajdziemy punkt
20 meridianu pçcherzyka zolciowego. Na zewnçtrznej stronie tego samego
miçsnia, skosnie ponizej PZ 20, lezy punkt 10 meridianu pçcherza moczowego. W
zaglçbieniu pod siódmym krçgiem szyjnym (który znacznie wystaje przy
pochylonej glowie), trafiamy na punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego.
1,5 cuna po obu stronach wyrostka kolczystego nastçpnego krçgu lezy punkt 11
meridianu pçcherza moczowego.
Bóle grzbietu
Punkt 40 meridianu pçcherza
moczowego lezy w srodku faldy zgiçcia
dolu podkola-nowego. Punkt PM 57
znajdziemy najlatwiej, gdy
wyprostujemy stopç, tak ze pod
miçsniem brzuchatym lydki utworzy siç
zaglçbienie w ksztalcie odwróconej
litery V. Punkt ten lezy na szczycie litery
V. Wreszcie PM 60: punkt Kunlun lezy
miçdzy szczytem kostki zewnçtrznej, a
sciçgnem piçtowym (Achillesa).
Dzielimy wglçbienie miçdzy warga
górna a nosem na trzy równe odcinki.
Punkt 26 meridianu glównego
regulatora tylnego
Bóle grzbietu
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego znajduje siç w zaglçbieniu pod
wyrostkiem kolczystym siódmego krçgu szyjnego. Punkt Mingmen (brama zycia)
(GRT 4) lezy miçdzy wyrostkiem kolczystym drugiego i trzeciego krçgu
lçdzwiowego.
Jezeli od srodka faldu poprzecznego zgiçcia faldu stawu nadgarstka,
miçdzy tymi samymi sciçgnami, gdzie równiez znajduje siç O 7 i O
6, odmierzamy 5 cu-nów wzdluz ramienia, to trafiamy na 4 punkt
meridianu osierdzia.
Punkt 15 meridianu pçcherza moczowego (PM 15) byc moze uda
siç nam znalezc i masowac bez pomocy osób drugich. Ulatwic nam
to moze jednak inna osoba, liczac krçgi przy zgiçtych plecach.
PM 15 lezy 1,5 cuna obok piatego krçgu piersiowego. Punkty 12 i
17 meridianu glównego regulatora przedniego, jak równiez punkt
14 meridianu watroby, najlepiej lokalizowac w pozycji lezacej.
Wtedy górna polowa ciala jest wyprostowana i równoczesnie
rozluzniona, tak ze mozna bez problemu wymacac mostek i zebra.
GRP 17 lezy dokladnie na mostku miçdzy brodawkami sutków.
GRP 12 lezy w polowic drogi miçdzy pçpkiem i dolnym brzegiem
wyrostka mostka. Prostopadle pod brodawka znajduje siç we
wglçbieniu, w miejscu polaczenia szóstego zebra punkt W 14.
Bóle zeber
3 cuny od stawu nadgarstka znajduje siç zaglçbienie miçdzy koscia lokciowa i
ramieniowa, w którym znajduje siç punkt PO 6 (potrójnego ogrzewacza). Najlepiej
wyczuc to zaglçbienie, jezeli ramiç jest w takiej pozycji, w jakiej nosi siç je po
zranieniu na temblaku. W tej pozycji kosc promieniowa i lokciowa leza równolegle
do siebie i odleglosc miçdzy mmi jest najwiçksza.
Punkt Zhaohai (promieniujace morze), czyli meridian nerki 6, znajduje siç o
szerokosc kciuka ponizej szczytu wewnçtrznej kostki
Bóle zeber
Punkt 34 meridianu
pçcherzyka zolciowego
(PZ 34) znajduje siç na
dolnej, przedniej
krawçdzi glowy strzalki.
Qiuxu (wielka grobla)
(PZ 40) szukamy w
zaglçbieniu skosnie
ponizej kostki
zewnçtrznej.
2 cuny ponizej srodka
pierwszego faldu zgiçcia
nadgarstka lezy Neiguan
(wewnçtrzne polaczenie),
punkt 6 meridianu
osierdzia.
148 Bóle Iydek, kurcze
W dole podkolanowym w
srodku faldu zgiçcia
znajduje siç punkt 40
meridianu pçcherza
moczowego. Punkt PM 57
znajdujemy w nastçpujacy
sposób: prostujemy stopç
tak, ze pod miçsniem
brzuchatym lydki tworzy
siç zaglçbienie w formie
odwróconej litery V. Punkt
lezy na szczycie tej litery.
Punkt 60 meridianu
pçcherza moczowego lezy
w zaglçbieniu miçdzy
szczytem kostki
zewnçtrznej a sciçgnem
piçtowym (Achillesa).
Przesuwajac siç od kostki
wewnçtrznej poziomo
natrafiamy na zaglçbienie
przed sciçgnem piçtowym.
Znajduje siç lu punkt 3 meridianu nerki, czyli punkt Taixi {wielki prad).
Zapalenie stawów
RT14
W zaglçbieniu tworzacym siç po pochyleniu glowy do przodu miçdzy siódmym krçgiem
szyjnym a pierwszym piersiowym znajduje siç punkt 14 meridianu glównego regulatora
tylnego. Punktów PM 15, PM 17, PM 18 nie mozna zlokalizowac i wykonywac
akupresury bez pomocy drugiej osoby. Drugiej osobie ulatwimy liczenie krçgów, jezeli
zegniemy krçgoslup. Wszystkie te trzy punkty meridianu pçcherza moczowego leza
1,5 cuna od linii srodkowej: PM 15 obok piatego krçgu piersiowego, PM 17 obok
siódmego i PM 18 obok dziewiatego wyrostka kolczystego krçgu piersiowego.
Zapalenie stawów
Punkt Guanyuan (zwrotny zycia) znajduje siç 3 cuny ponizej pçpka. Ten punkt
meridianu glównego regulatora przedniego nalezy do ogólnie wzmacniajacego punktu
calego ciala (GRP4).
Trawienie
U ak wielka jest sztuka lekarska wschodnia czy zachodnia, mozemy
teraz ocenic sami. Lekarstwo, jakie mozemy sami brac codziennie z po-
karmem, ma nieskonczenie wiçksza wartosc. Z jednej strony niedobór
zywnosci, jaki jest w krajach Trzeciego Swiata,- otwiera zarazkom drzwi
i bramy. W bogatych zachodnich krajach jest swoboda w odzywianiu,
ale czçsto nie najlepiej wplywa na trawienie. Podczas gdy w Trzecim
Swiecie wystçpuje glód, w bogatych krajach rozwinçla siç nadmierna
i niekontrolowana konsumpcja. Problemy zdrowotne spowodowane
nadmiernym jedzeniem nie sa jakosciowe, ale ilosciowe. Za duzo spozy-
wa siç cukru, tluszczu, soli, bialka, ale za malo substancji balastowych,
które oczyszczaja i aktywizuja jelita. Wielu chorobom narzadów trawie-
nia, serca i krazenia mozna zapobiec stosujac rozsadne i róznorodne
odzywianie. Równowaga energetyczna jest wówczas mozliwa, jesli nie
ma nadmiaru lub niedoboru pozywienia. Chinskie wyobrazenie prawid-
lowego odzywiania jest zgodne w gruncie rzeczy z mysla reformatorska
lekarza i filozofa Paracelsusa, który juz w XVI stuleciu pisal: ,we
wszystkich rzeczach jest trucizna, i nic nie ma bez trucizny, ale to
wszystko zalezy od samej dawki, czy jest trucizna czy nie".
Przez pozywienie wprowadzamy do ciala energiç pochodzaca z pozy-
wienia, trzeci skladnik sily zycia obok energii kosmicznej pochodzacej
z powietrza i energii wrodzonej otrzymanej od rodziców. Dobre trawie-
nie nie tylko jest zalezne od dostarczonej zywnosci, ale równiez od
naszego nastroju psychicznego. Nie nalezy nigdy myslec o pracy pod-
czas jedzenia. Jak równiez, gdy odpoczywamy po jedzeniu np. na
trawie.
Rozstrój zoIqdka
Odmierzamy od dolnej krawçdzi
rzepki 3 cu-ny w dól i nastçpnie 1
cun w bok na zewnatrz. W ten
sposób znajdujemy ogólnie
wzmacniajacy punkt 36 meridianu
zoladka (Z 36).
Rozstrój zoIqdka
W srodku miçdzy wyrostkiem mieczykowatym mostka i pçpkiem znajduje siç punkt 12
meridianu glównego regulatora przedniego, czyli Zhongwan (srodek zoladka).
Bóle brzucha (trawienie)
Lokalizujemy punkt 12 meridianu glównego regulatora przedniego (GRP 12) w uloze-
niu na plecach i przy wyprostowanej górnej czçsci ciala, wtedy mozemy dokladnie
odmierzac. GRP 12 lezy w polowie drogi miçdzy wyrostkiem mieczykowatym mostka
a pçpkiem. 2 cuny bocznie od pçpka znajduje siç punkt ,zwrotny nieba", czyli Tianshu
(meridian zoladka 25).
Wzdçcia
Punkt Zhongwan (srodek zoladka) meridianu glównego regulatora przedniego 12 lezy w
polowie drogi miçdzy wyrostkiem mieczykowatym mostka a pçpkiem. 2 cuny bocznie od
pçpka lezy punkt 25 meridianu zoladka punkt ,zwrotny nieba" (Tianshu). Jezeli od
pçpka przesuniemy siç o 1,5 cuna w dól, to znajdziemy Qihai (morze energii), czyli 6
punkt meridianu glównego regulatora przedniego. Lokalizacja tych punktów powinna
odbywac siç w ulozeniu na plecach, wtedy górna polowa ciala jest prawidlowo rozciag-
niçta i mozna dokonywac prawidlowych pomiarów
Wzdçcia
Odmierzamy od dolnej
krawçdzi rzepki 3 cuny do
dolu i stad 1 cun na
zewnatrz. Tak znajdujemy
punkt ogólnie wzmacniajacy
(Z 36) meridianu zoladka.
Punkt 9 i 6 meridianu nerki
znajduje siç na wewnçtrznej
powierzchni nogi. Zhubin N
9 (dom gosci) odnajdujemy w
nastçpujacy sposób.
Wyobrazamy sobie liniç
pozioma miçdzy szczytem kostki
wewnçtrznej i sciçgnem
piçtowym (Achillesa).
Odmierzamy stad 5 cunów do
góry. Teraz kladziemy palec 1
cun z tylu za koscia piszczelowa
w punkcie N 9. W jednej
szerokosci kciuka ponizej
szczytu kostki wewnçtrznej
mozna odnalezc Zhaohai N 6 (promieniujace morze).
Biegunka
2 cuny obok pçpka lezy punkt 25 meridianu zoladka, czyli Tianshu (zwrotny punkt
nieba). Meridian glównego regulatora przedniego 6, czyli Qihai (morze energii), znaj-
dujemy 1,5 cuna ponizej pçpka.,
Biegunka i zaparcia
Biegunka
Punkt 36 meridianu
zoladka lokalizujemy
odmierzajac od dolnej
krawçdzi rzepki 3 cu-ny w
dól i stad 1 cun na
zewnatrz.
Zaparcia
Punkt Zhaohai
(promieniujace morze),
czyli meridian nerki 6,
lezy w zaglçbieniu, 1 cun
ponizej szczytu kostki.
Zaparcia
We wglçbieniu
ponizej przedniej
krawçdzi glowy
strzalki znajduje
siç punkt 34
meridianu
pçcherzyka
zolciowego
Yanglingauan
(zródlo przy
wzgórzu Yang).
1cuny powyzej
stawu nadgarstka
znajduje siç
zaglçbienie
miçdzy koscia
promieniowa a
lokciowa, w
którym jest punkt
PO 6 (potrójnego
ogrzewacza)
meridianu Yang
rçki. Aby zaglçbienie wyraznie wyczuc, trzeba kosc promieniowa i lokciowa
równolegle ustawic, tak ze odstçp miçdzy obiema koscmi przedramienia jest
najwiçkszy. Pozycjç tç osiagamy, jezeli ukladamy ramiç jak na temblaku po
zranieniu
Zaparcia
1,5 cuna obok wyrostka kolczystego czwartego krçgu lçdzwiowego znajduje siç punkt 25
meridianu pçcherza moczowego. Lezy on na wysokosci górnej krawçdzi miednicy
Zaparcia
Odmierzamy od pçpka 2
cuny w bok. Tak
znajdujemy siç w
punkcie zwrotnym nieba
(Tianshu), czyli 25
punkcie meridianu
zoladka.
Wymioty
Punkt 6 meridianu
osierdzia lezy 2 cu-
ny powyzej
pierwszego faldu
zgiçcia stawu
nadgarstka w
srodku
powierzchni
wewnçtrznej
przedramienia
Punkt tonizujacy
36 meridianu
zoladka
znajdujemy
odmierzajac od
dolnej krawçdzi
rzepki 3 cuny w
dól, a stad t cun na
zewnatrz.
Wymioty
Jezeli na
wlasna stopç
popatrzymy od
strony
wewnçtrznej, to
zauwazymy grani-
cç barwna miçdzy
rózowa
powierzchnia
stopy, mocno
ukrwiona, a
grzbietem stopy o
normalnej barwie
ciala. Dokladnie
na tej granicy lezy
punkt 4 meridianu
sledziony ( S 4)
w zaglçbieniu u
podstawy kosci
sródstopia palucha.
2 cuny powyzej stawu nadgarstka pomiç-
dzy koscia promieniowa i lokciowa znajduje
siç punkt 5 potrójnego ogrzewacza Waiguan
(zewnçtrzne polaczenie).
Drogi oddechowe
N
iarzady trawienne uzyskuja energiç Ziemi z pokarmów, podczas
gdy drogi oddechowe lacza nas z kosmosem i otrzymujemy z powie-
trzem energiç kosmiczna. Dlatego czynniki klimatyczne, jak wiatr lub
zimno, nie oddzialuja na nas tak szybko. Mamy bowiem wyksztalcone
znakomite systemy filtracyjne w nosie. Reguluja one temperaturç wdy-
chanego powietrza, zatrzymuja kurz i zarazki przed dostaniem siç do
gardla i szyi. Gardlo w pierwszej kolejnosci jest atakowane przy prze-
ziçbieniu. Dlatego powinnismy wówczas wszystko czynic, aby oddychac
przez nos. Mówiac inaczej, nie mozemy dopuscic, aby nos byl zupelnie
zatkany. Poniewaz, kiedy zaczniemy oddychac przez usta, szybko do-
chodzi do znanego zespolu przeziçbieniowego.
Jezeli w odpowiednim czasie bçdziemy wykonywali akupresurç punk-
tów w celu oswobodzenia dróg oddechowych, to zadzialamy
leczniczo i zapobiegajace Usuwamy wówczas nieprzyjemny objaw
obrzçkniçtych blon sluzowych i chronimy jednoczesnie gardlo i szyjç
przed nowa infekcja, ale równiez przed chorobami spowodowanymi
suchoscia, wiatrem i zimnem. Chinski zwrot ,unikaj wiatru jak strzaly"
dotyczy zdecydowanie dróg oddechowych. W nim kryje siç spostrzezenie,
ze juz maly przeciag powoduje drapanie w gardle. Niektórzy ludzie
maja przewlekle zablokowany nos bez przeziçbienia, a nawet o tym
nie wiedza. Przyczyna moze byc przewlekle, mniej lub bardziej ciçzkie,
zapalenie zatok. Czçsto skarza siç na oslabienie wçchu i na uczucie
ciçzaru, a takze na mçczace uczucie ucisku w glowie. W tych wypad-
kach akupresura dziala szczególnie szybko. Najczçsciej zaczyna siç
juz podczas pierwszego zabiegu, pojawia siç wówczas uczucie prze-
plywu powietrza, nos staje siç wolny i przez to lagodzi uczucie ucisku
w glowie.
Zatkany nos, przeziçbienie
Zatkany nos
Specjalny punkt Yintang
nie nalezacy do zadnego
meridianu lezy dokladnie
posrodku miçdzy brwiami.
Miçdzy skrzydelkami nosa a
bruzda nosa, która biegnie
skosnie do dolu do kacików
ust, znajduje siç równiez
punkt 20 meridianu jelita
grubego (JG 20). Na górny
JG 20 trafiamy przesuwajac
siç wzdluz bruzdy do jej
konca.
JG 4 poddajemy aku-
presurze zarówno przy
przeziçbieniu, jak i przy
zatkanym nosie. Znajdujemy
go posrodku kosci sródrç-
cza palca wskazujacego.
Przeziçbienie
Punkt 20 meridianu
pçcherzyka zolciowego
znajdujemy w zaglçbieniu
miçdzy miçsniem, który
biegnie od przedniego konca
obojczyka z tylu za uchem
na calej szerokosci barku do
tylu glowy. Miçsien
najlepiej wyczujemy, jezeli
glowç pochylimy i bçdziemy
nia poruszac tam i z
powrotem. Punkt 14
meridianu glównego
regulatora tylnego lezy w
zaglçbieniu ponizej
siódmego krçgu szyjnego.
Najlatwiej jest go wyczuc,
jezeli glowç pochylimy,
gdyz wtedy wyrostek
kolczysty bardziej wystaje
od pozostalych.
Przeziçbienie
Przesuwamy siç poziomo od
szczytu kostki wewnçtrznej do
zaglçbienia przed sciçgnem
piçtowym (Achillesa) i stad
odmierzamy 2 cuny prostopadle
do góry. W ten sposób siç nie
pomylimy przy szukaniu punktu
N 7 meridia-nu nerki Fuliu
(powracajacy prad).
Quchi ,staw na zakrçcie", czyli me-
ridian jelita grubego 11,
lokalizujemy przy zgiçtym lokciu.
Punkt ten lezy miçdzy
zewnçtrznym koncem bruzdy a
glówka stawowa kosci ramiennej.
Chrypka
Punkt 23 meridianu glównego
regulatora przedniego lezy w
polowie wysokosci miçdzy
szczytem tzw. jablka Adama a
dolna krawçdzia zuchwy.
Jezeli odmierzymy od jablka
Adama 3 cuny poziomo, to w
ten sposób trafimy na punkt 18
meridianu jelita grubego.
Chrypka
Punkt 5 meridianu serca Tongli
(wewnçtrzne zrozumienie) lezy po
zewnçtrznej stronie sciçgna laczacego
kosc fokciowa ze stawem nadgarstka i
prawie 1 cun od bruzdy zgiçcia
stawowego.
Punkt JG 4 znajdujemy w nastçpujacy
sposób. Prostujemy dfon i przyciskamy
kciuk do sródrçcza, tak ze obok niego
wytworzy siç wzgórze. Kladziemy palec
na szczycie tego wzgórza, rozluzniamy
dlon. Teraz palec znajduje siç posrodku
kosci sródrçcza palca wskazujacego na
szukanym punkcie meridianu jelita
grubego
Kaszel
Pól szerokosci kciuka powyzej mostka na szyi znajduje siç punkt 22 meridianu
glównego regulatora przedniego. Punkt GRP 17 lokalizujemy w ulozeniu na
plecach, wtedy bowiem brodawki sutkowe znajduja siç anatomicznie na
prawidlowej wysokosci na czwartym miçdzyzebrzu. Punkt GRP 17 lezy
dokladnie w srodku linii laczacej obie brodawki sutkowe.
KASZEL
Punkt 5 meridianu pluca
znajduje siç obok przyczepu
sciçgna miçsnia dwuglowego
ramienia, w bruzdzie zgiçcia
lokciowego. Najdokladniej
lokalizuje siç ten punkt wtedy,
gdy ramiç lekko siç zegnie.
Kaszel
Siódmy punkt meridianu phica (P 7) wyznaczamy w nastçpujacy sposób.
Obejmujemy jedna rçkç druga rçka krzyzujac kciuki i palce wskazujace, tak ze
palec wskazujacy dotyka do krawçdzi górnej drugiego przedramienia.
Poszukiwany punkt lezy dokladnie w miejscu dotyku opuszki palca wskazujacego
1,5 cuna nad bruzda zgiçcia stawu nadgarstka we wglçbieniu na górnej
krawçdzi kosci promieniowej.
Odmierzamy 3 cuny od szczytu wewnçtrznej kostki do góry. Tam trafiamy na
tylnej powierzchni kosci piszczelowej na punkt 6 meridianu sledziony.
Kaszel
1,5 cuna obok wyrostka kolczystego trzeciego krçgu piersiowego lezy punkt 13
meri-dianu pçcherza moczowego. Jezeli sami tego punktu nie lokalizujemy i nie
wykonujemy akupresury, to ulatwiamy liczenie krçgów i akupresurç drugiej
osobie. Mianowicie lekko pochylamy glowç i zginamy krçgoslup. Wtedy to bez
problemu znajdujemy siódmy krçg szyjny, który przy pochylonej glowie znacznie
wystaje, a pod spodem znajduje siç pierwszy krçg piersiowy.
Dolegliwosci ze strony
ukIadu moczowo-pIciowego
W
chinskim wyobrazeniu caly uklad moczowo-plciowy nalezy
funkcjonalnie do obszaru nerek. Jezeli nerki sa oslabione, moze to
latwo prowadzic do chorób pçcherza moczowego, dróg moczowych, ale
równiez do oslabienia funkcji seksualnych i wystapienia dolegliwosci
narzadów plciowych. Narzady z obszaru moczowo-plciowego sa poza
tym stosunkowo wrazliwe, czçsto reaguja jako pierwsze na problemy
psychiczne. Na przyklad stres u niektórych kobiet prowadzi do cal-
kowitego zaburzenia cyklu miesiaczkowego. Wiçkszosc mçzczyzn z za-
burzeniami potencji bardziej kwalifikuje siç do leczenia psychologicz-
nego niz do lekarskiego. Lçk moze nie tylko u dzieci powodowac nie
kontrolowane oddawanie moczu. Równiez psychika reaguje bardzo
wrazliwie na dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego. Czçste uczucie
parcia na pçcherz spowodowane zapaleniem pçcherza moczowego lub
chorobami gruczolu krokowego (prostaty) jest dla ludzi tak bolesne, ze
nie moga mówic na ten temat.
Kobiety moga miec zaburzenia psychiczne spowodowane zmianami
hormonalnymi w okresie przejsciowym (klimakterium). Niektóre z nich
przezywaja w czasie silnie bolesnych krwawien miesiçcznych nize de-
presyjne. Jezeli natomiast chodzi o problemy i trudnosci seksualne, to
wiçkszosc osób, których dotycza te problemy, pisze anonimowo listy
do kacików poradnictwa seksualnego, udzielajacych odpowiedzi w sro-
dkach masowego przekazu.
W leczeniu akupresura dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego sto-
suje siç kombinacjç przede wszystkim punktów meridianów nerki, pç-
cherza moczowego i bliskich punktów meridianu glównego regulatora
przedniego, którego zaburzenie przeplywu energii moze wywolywac
objawy z obszaru moczowo-plciowego. Do tego dochodza ogólnie
wzmacniajace punkty, jak 36 punkt meridianu zoladka, i dystalne pun-
kty innych meridianów.
Zatrzymanie moczu
Yinlingauan (zródto u wzgórza Yin), czyli meridian sledziony 9, lezy w
zaglçbieniu na tylno-dolnej krawçdzi glowy kosci piszczelowej; wyczuwalne jest
wyrazne wyniesienie na wewnçtrznej stronie kolana. Przy szukaniu 6 punktu
meridianu sledziony nie pomylimy siç, jezeli dokladnie odmierzymy 3 cuny
powyzej szczytu kostki wewnçtrznej przy grzbietowej, stronie kosci piszczelowej.
W zaglçbieniu przedniej krawçdzi glowy strzalki znajduje siç punkt 34 meridianu
pçcherzyka zolciowego Yanglingauan (zródlo przy wzgórzu Yang).
Parcie na mocz
Punkty 3 i 2 meridianu
glównego regulatora
przedniego leza na linii
srodkowej brzucha. GRP
3 znajduje siç 4 cuny
ponizej pçpka. Dla
punktu GRP 2 dodajemy
jeszcze 1 cun, lezy on
bezposrednio nad koscia
lonowa.
Punkt 6 meridianu
sledziony znajduje siç 3
cuny powyzej kostki
wewnçtrznej na
grzbietowej krawçdzi
kosci piszczelowej.
Nazywa siç on Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Punkt 3 meridianu nerki
lezy w zaglçbieniu
miçdzy szczytem kostki a
sciçgnem piçtowym
(Achillesa).
Zaburzenia erekcji
Najwygodniej mozna lokalizowac punkty 4 i 2 meridianu glównego regulatora
przedniego w ulozeniu na plecach, wtedy nasze wyprostowane cialo odpowiada
proporcjonalnym pomiarom w omach. Guanyuan (zwrotny punkt zycia), czyli
GRP 4, znajduje siç 3 cuny ponizej pçpka, bezposrednio nad koscia lonowa
trafiamy na punkt GRP 2 Qu-gu (wykrzywiona kosc).
Punki S 6 znajdujemy tak jak na poprzedniej stronie.
Zaburzenia erekcji
Jezeli w wyobrazni zakreslimy kolo od pçpka obejmujace taliç, to na grzbiecie
trafimy na punkt GRT 4, czyli Mingmen (brama zycia). Ten punkt meridianu
glównego regulatora tylnego lezy miçdzy wyrostkami kolczystymi drugiego i
trzeciego krçgu lçdzwiowego. 1,5 cuna obok wyrostka kolczystego drugiego krçgu
lçdzwiowego znajduje siç punkt PM 23 meridianu pçcherza moczowego.
Dolegliwosci okresu przekwitania
3 cuny powyzej szczytu
koslki wewnçtrznej na
tylnej krawçdzi kosci
piszczelowej jest punkt S
6. W tym punkcie meri-
dian sledziony spotyka
siç z dwoma innymi
meridianami Yin stopy
meridianem nerki i
watroby. Dlatego punkt
nazywa siç Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Jezeli od dolnej krawçdzi
rzepki odmierzymy 3
cuny w dól, a nastçpnie
1cun na zewnatrz, to
trafimy na punkt
Z 36 meridianu zoladka.
Punkt 7 meridianu serca
(S 7) lezy na zewnçtrznej
stronie sciçgna laczacego
kosc lokciowa ze stawem
nadgarstka. Jezeli w
wyobrazni
przeprowadzimy liniç od
przestrzeni miçdzy
malym palcem a palcem
serdecznym do pierwszej
bruzdy zgiçcia stawu
nadgarstka, to nie
pomylimy siç przy
poszukiwaniu tego
punktu. Punkt 6 meridianu osierdzia (O 6) znajduje siç posrodku wewnçtrznej
powierzchni przedramienia w odleglosci
2 cunów od pierwszej bruzdy zgiçcia stawowego.
Bóle miesiqczkowe
2 cuny powyzej
wewnçtrznej górnej
krawçdzi r/epki znajduje
siç na wypuklosci uda
punkt 10 meridianu
sledziony Xuehai
(morze krwi).
Sanyinjiao S 6
{spotkanie trzech Yiri)
lezy 3 cuny powyzej
szczytu kostki
wewnçtrznej na
grzbietowej stronie
kosci piszczelowej. A
nastçpnie, jezeli od
szczytu kostki poziomo
przesuniemy siç do tylu,
to w zaglçbieniu przed
sciçgnem piçtowym
(Achillesa) trafimy na
punkt 3 meridianu nerki
(N 3).
Untitled 173
Bóle miesiqczkowe
Jezeli w wyobrazni przeprowadzimy kolo od pçpka ciagnace siç przez taliç, to
trafimy w odleglosci 1,5 cuna od wyrostka kolczystego drugiego krçgu
lçdzwiowego na punkt 23 meridianu pçcherza moczowego (PM 23).
Obfite krwawienia miesiçczne
Punkty 6 i 4 meridianu glównego regulatora przedniego leza 1,5 cuna oraz 3 cuny
ponizej pçpka.
Obfite krwawienia miesiçczne
2 cuny powyzej
wewnçtrznej górnej
krawçdzi rzepki
znajduje siç punkt 10
meridianu sledziony
Xuehai (morze
krwi). Punkt 6
meridianu sledziony (S
6) znajduje siç 3 cuny
powyzej kostki
wewnçtrznej na tylnej
powierzchni kosci
piszczelowej.
Pierwszy punkt
meridianu nerki
nazywa siç Yangauan
(tryskajace zródlo).
Z tylu przekatnej kata
paznokcia wielkiego
palca miçdzy palcami
znajduje siç 1 punkt
meridianu watroby (W
1). Bezposrednio
naprzeciw drugiego
kata paznokcia lezy
punkt 1 meridianu
sledziony (S 1).
Choroby skóry
Zaledwie jedna galaz przemyslu zachodniego, taka jak przemysl
kosmetyczny, oferuje bogaty asortyment produktów pod róznymi, cza-
sem mniej lub bardziej fantazyjnymi, nazwami. Srodki jak siç okres-
la sa przetestowane derma to logicznie, klinicznie oraz alergicznie
prawie ze uwierzylem w to w pierwszych latach pobytu w Europie! To,
co znajdujemy w prospektach i na opakowaniach, jest przede wszy-
stkim oparte na takich okresleniach jak: ,intensywne", ,upiçkszajace",
,stymulujace" lub ,relaksujace"; kremy i plyny stosowane na wrazliwa,
zmçczona skórç sa co najmniej aktywujace komórki i ,opózniajace"
proces starzenia.
W chinskim wyobrazeniu zdrowia piçkna skóra zalezy nie od na-
kladanych preparatów, ale od pozywienia, od powietrza i stanu pluc.
Sa one rzeczywiscie organem kontrolujacym skórç i czçsto nieprawi-
dlowa skóra wskazuje na slabosc funkcji pluc. Skóra jest leczona lub
chroniona przed wypryskami, luszczyca i innymi zmianami ciagle od
wewnatrz.
Jezeli proponowane punkty znajda siç w ognisku chorobowym, to
ich nie masujemy, ale masujemy blizniaczy punkt na przeciwleglej stro-
nie ciala. Akupresura dotyczaca wyprysków sklada siç z dwóch serii,
z dowiedzionym pelnym dzialaniem w nastçpujacej kolejnosci.
Pierwsza seria: meridian glównego regulatora tylnego 14, meridian
jelita grubego 11, meridian potrójnego ogrzewacza 8, meridian sledzio-
ny 10, meridian zoladka 36.
Druga seria: meridian glównego regulatora tylnego 20, meridian jelita
grubego 4, meridian sledziony 6, meridian pçcherza moczowego 12, 13,
40. Przy luszczycy uciskamy najpierw takie punkty jak przy wyprys-
kach, a na koniec grupç trzech punktów: meridian jelita grubego 4,
meridian watroby 3, meridian serca 7.
Wypryski i luszczyca
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego lezy bezposrednio pod
wyrostkiem siódmego krçgu szyjnego. Krçg ten jest latwy do lokalizacji przy
pochylonej glowie, poniewaz wyrostek bardziej wystaje od pozostalych, Dlatego
punkt GRT 14 nazywany jest równiez ,wielkim kolkiem" (Dazhui). 12 i 13 punkt
meridianu pçcherza moczowego znajduje siç 1,5 cuna obok linii srodkowej: PM 12
obok drugiego wyrostka kolczystego, PM 13 obok trzeciego wyrostka kolczystego
krçgu piersiowego. Jezeli druga osoba wykonuje akupresurç, to ulatwiamy
szukanie punktów zginajac krçgoslup.
Wypryski i luszczyca
Przy zgiçtym ramieniu punkt 11 meri-dianu jelita grubego (JG II) lezy przy
zewnçtrznym koncu bruzdy zgiçcia lokciowego.
Ósmy punkt potrójnego ogrzewacza (PO 8) znajduje siç w zaglçbieniu miçdzy
koscia lokciowa a promieniowa, 4 cuny powyzej bruzdy zgiçcia stawu nadgarstka.
Aby lepiej wyczuc zaglçbienie, ukladamy ramiç tak jak po zranieniu na
temblaku, wtedy kosc lokciowa i promieniowa sa wzglçdem siebie równolegle.
Wypryski i luszczyca
2 cuny powyzej wewnçtrznej górnej krawçdzi rzepki trafiamy na punkt 10
meridianu sledziony (S 10). Lezy on na wypuklosci miçsni uda, która nad kolanem
jest latwa do rozpoznania. 6 punkt tego samego meridianu znajduje siç 3 cuny
powyzej szczytu kostki wewnçtrznej po tylnej stronie kosci piszczelowej.
Odmierzamy od dolnej krawçdzi rzepki 3 cuny w dól i nastçpnie 1 cun na
zewnatrz. Tak dochodzimy do punktu 36 meridianu zoladka (Z 36).
Wypryski i
luszczyca
Jezeli od punktu srodkowego miçdzy
brwiami odmierzymy 8 cunów do
tylu przez czolo i szczyt glowy, to
trafimy na punkt 20 GRT Baihui
(sto zgód).
Punkt Hegu (zamkniçta dolina), czyli
meridian jelita grubego 4, znajdujemy
w nastçpujacy sposób. Przyciskamy
kciuk bocznie do sródrç-cza, tak ze
obok na grzbiecie dloni wytwarza siç
wzgórek. Kladziemy palec, którym
wykonujemy akupresurç na
szczycie wzgórka i znowu
rozluzniamy dlon. Teraz palec
znajduje siç w miejscu
poszukiwanego punktu przy kosci
sródrçcza palca wskazujacego.
Wypryski i luszczyca
W srodku bruzdy
zgiçcia dolu
kolanowego lezy punkt
40 meridianu pçcherza
moczowego (PM 40).
Nazwa punktu podkresla
jego polozenie, tzn.
,srodek dolu kolana"
{Weizhong).
Punkt Taichong (wysoki
przyplyw), czyli
meridian watroby 3,
znajduje siç 2 cuny
powyzej pierwszej
szczeliny miç-
dzypalcowej stopy,
Shenmen meridian
serca 7 (brama ducha)
lezy w bruzdzie stawu
nadgarstka, po
zewnçtrznej stronie
sciçgna laczacego kosc
lokciowa ze stawem
nadgarstka.
Zylaki
Uezeli zyly sa oslabione, moze to doprowadzic do nieprawidlowego
transportu powrotnego zuzytej krwi z komórek. Dochodzi wówczas do
zmian, sciany naczyn sa oslabione, a to prowadzi do zastoju krwi.
Zastój moze powodowac wykrzepienie i czasem doprowadza do niebez-
piecznych dla zycia zakrzepów i zatorów. Niebezpieczenstwo jest prze-
de wszystkim wtedy, gdy nie jest rozpoznane i leczone. Niektórzy
ludzie przychodza w sytuacji rzeczywistego ciçzkiego zaawansowania
choroby naczyn, tzn. gdy wystçpuja wçzlowe zgrubienia zyl, szczególnie
zylaki podudzi dla wiçkszosci w pierwszej kolejnosci sa to problemy
kosmetyczne. Towarzysza temu czçsto nieprzyjemne objawy w postaci
ciçzkosci bolesnej nóg. Jest wystarczajaco duzo powodów, aby roz-
poczac walkç z zylakami. Celem wielu zalecen jest zapobieganie cier-
pieniom, poniewaz ten, kto juz ma zylaki, nie moze siç ich pozbyc.
Równiez akupresura nie leczy zylaków, jednakze przynosi zlagodzenie
objawów towarzyszacych i zapobiega pogorszeniu. Dzialanie akupresu-
ry moze byc skuteczne, jezeli bçdzie wykonywana codziennie.
Zylaki
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego (GRT 14) lezy pod wyrostkiem
kolczystym siódmego krçgu szyjnego, wyczujemy go najlepiej, jezeli glowç
pochylimy, wtedy wyrostek wystaje znacznie bardziej od pozostalych. Punkty 15,
17 i 18 meridianu pçcherza moczowego leza 1,5 cuna obok linii srodkowej ciala.
PM 15 lezy obok wyrostka kolczystego piatego krçgu piersiowego; PM 17 obok
siódmego krçgu piersiowego i PM 18 obok 9 krçgu piersiowego. Jezeli sami nie
mozemy wykonac akupresury, ulatwimy drugiej osobie liczenie krçgów zginajac
plecy.
Zylaki dolnej polowy ciala
Punkt Sanyinjian (S 6) lezy 3
cuny powyzej szczytu kostki
wewnçtrznej. Sanyinjiao
znaczy ,spotkanie trzech Yin".
Ogólnie wzmacniajacy punkt
36 mendianu zoladka
znajdujemy w nastçpujacy
sposób: od dolnej krawçdzi
rzepki odmierzamy 3 cuny do
dolu i nastçpnie cun na
zewnatrz.
Na grzbiecie stopy
wyczuwamy tçtno. Tu lezy
punkt 42 meridianu zoladka
Chongyang (szemrzacy Yang).
1 cuny powyzej pierwszej
przestrzeni miç-
dzypalcowej znajduje siç
,wysoki przyplyw"
(Taichong meridian watro-
by 3).
Zylaki górnej polowy ciala
Jezeli dlon odwrócimy, to znajdziemy
obok pulsu tçtnicy promieniowej
zaglçbienie w bruzdzie nadgarstka. W
zaglçbieniu tym lezy punkt 9 meri-dianu
pluca Taiyuan (glçboka przepasc). Punkt 6 meridianu osierdzia znajduje siç w
srodku wewnçtrznej powierzchni przedramienia, 2 cuny powyzej pierwszej bruzdy
zgiçcia stawu nadgarstka.
Ósmy punkt potrójnego ogrzewacza (PO 8) lokalizujemy w nastçpujacy sposób:
trzymamy ramiç jak przy zranieniu na temblaku, wtedy rzeczywiscie odleglosc
miçdzy obiema koscmi przedramienia lokciowa i promieniowa jest
najwiçksza. Znajduje siç on wówczas w zaglçbieniu miçdzy koscmi i mozemy
wykonywac akupresurç. Odleglosc od stawu nadgarstka wynosi 4 cuny.
Zapalenie oczu
W,
lasciwie powinno siç mówic nie o zapaleniu oczu, lecz o zapale-
niu spojówek. Jezeli jest stan zapalny oczu, to nalezy zwrócic siç
0 pomoc do lekarza. Zapalenie tçczówki, infekcje wewnatrz oka moga
prowadzic do jaskry lub zacmy, jezeli nie sa szybko leczone. Stany
zapalne rogówki pozostawiaja blizny, które moga pogarszac ostrosc
wzroku. Te stany zapalne sa czçsto bolesne, jezeli juz zostaly stwier
dzone, nie musimy ciagle szukac potwierdzienia u lekarza. Jesli ktos byl
kiedys oslepiony blaskiem sniegu, nie musi tego potwierdzac. Z zapale
niem oczu wiçkszosc ludzi laczy nie tylko choroby galki ocznej, ale
równiez swçdzace obrzçki i zaczerwienienia spojówek i powiek. Przy
czyny zapalenia spojówek sa róznorodne. Jedna z nich moze byc to, ze
pylki kurzu silnie podrazniaja nasze oczy, a my trzemy je i w t en
sposób doprowadzamy do stanu zapalnego. W niektórych
restauracjach
1 barach powietrze jest tak zanieczyszczone zapachami, ze goscie z wra
zliwymi oczyma po prostu nie wytrzymuja. Równiez wirusy i bakterie
moga powodowac stany zapalne spojówek. Sezonowo wystçpuja przede
wszystkim alergiczne zapalenia spojówek, np. wczesnym latem oczy
reaguja na pylki kwiatów. Do przewleklych stanów zapalnych moze
przyczyniac siç niedokladny makijaz, np. nieostroznie nakladany cien
na powieki lub tusz na rzçsy. Przewleklym zagrozeniem moga byc nie
myte rçce. Szczególnie dotyczy to okolicy oka, bardziej nawet niz
innych miejsc. Akupresurç wykonujemy zawsze czystymi palcami. Trze
ba równiez uwazac, aby paznokcie nie byly za dlugie, poniewaz latwo
moga skaleczyc oko.
Zapalenie oczu
Bezposrednio nad wewnçtrznym
katem oka znajduje siç punkt
pierwszy meridianu pçcherza
moczowego (PM 1).
Prostopadle powyzej trafiamy na
wewnçtrzny koniec brwi w
zaglçbieniu. Znajduje siç tam 2
punkt tego samego meridianu.
Taiyang jest jednym z licznych
specjalnych punktów spoza systemu
meridianów. Znajdujemy go w ten
sposób, ze ze srodka miçdzy katem
zewnçtrznym oka a koncem brwi
przesuwamy siç do zaglçbienia z
tylu kosci jarzmowej.
Zapalenie oczu
Kladziemy palec powyzej linii
wlosów na krçgoslupie i
przekraczamy miçsien tra-pezowaty,
który od tylu glowy ciagnie siç do
grzbietu. W zaglçbieniu, które tu
znajdujemy, lezy punkt 20 meri-dianu
pçcherzyka zolciowego. Latwiej jest
wyczuwac miçsnie karku, jezeli
poruszamy glowa tam i z powrotem.
Punkt Hegu (zamkniçta dolina), czyli
meridian jelita grubego 4, znajdujemy
w nastçpujacy sposób. Przyciskamy
kciuk bocznie do sródrç-cza, tak ze
obok tworzy siç na grzbiecie dloni
wzgórze. Kladziemy palec na
szczycie tego wzgórza i rozluzniamy
dlon. Teraz palec znajduje siç kolo
kosci sródrçcza palca wskazujacego
na szukanym punkcie meridianu jelita
grubego.
Zapalenie oczu
Punkt 3 meridianu watroby,
czyli Taichong (wysoki
przyplyw), lezy 2 cuny
powyzej pierwszej szpary
miçdzypalcowej stopy.
Podwyzszone cisnienie
Vrisnienie jest podwyzszone wówczas, gdy tçtnice z okreslonych
powodów sa wçzsze, a wiçc transport krwi z serca do róznych miejsc
ciala jest utrudniony. U ludzi starszych najczçstsza przyczyna sa zwap-
nienia na wewnçtrznej scianie tçtnic, prowadzace do miazdzycowego
nadcisnienia tçtniczego. Dawniej na podwyzszone cisnienie cierpieli naj-
czçsciej starsi ludzie, obecnie czçsto zdarza siç nawet u czterdziesto-,
trzydziesto-, dwudziestolatko w. Przyczyna tego moze byc na przyklad
stres, obciazenia psychiczne, powodujace z kolei zwçzenie tçtnic.
Podczas gdy wobec cisnienia miazdzycowego jestesmy bezbronni, to
mozemy jednak wplywac na uwarunkowania psychiczne przez silne
dzialanie akupresury. Jezeli cisnienie tçtnicze jest znacznie podwyzszone
i z tego powodu jestesmy pod opieka lekarska, to nie powinnismy
wykonywac akupresury do chwili, az skontaktujemy siç w tej sprawie
z lekarzem prowadzacym. Cisnienie tçtnicze reaguje bowiem czçsto
silnie na stymulacje punktów akupunktury. Najwazniejsze przykazanie
w nadcisnieniu tçtniczym zaleznym od stresu brzmi: stres niszczy, przy
czym w zadnym wypadku nie moze przychodzic z naszego utoczenia.
Jedna z czçstych przyczyn wysokiego cisnienia jest rzeczywiscie nad-
waga. Naczynia czlowieka z nadwaga maja duzo wiçksze obciazenia,
takze i w tym przypadku mozna spokojnie mówic o prawdziwych
objawach stresu.
Zblizamy siç znowu do podstaw chinskiej medycyny to znaczy do
zdrowego, róznorodnego i rozsadnego w ilosci odzywiania. Trzeba
o tym myslec, jezeli chcemy cisnienie krwi zredukowac gdyz
nie uwzglçdniajac tego mozemy przyczynic siç do pogorszenia stanu
zdrowia.
Podwyzszone cisnienie
Quchi meridian
jelita grubego 1 \
(staw na zakrçcie)
lezy miçdzy
zewnçtrznym
koncem bruzdy
zgiçcia lokciowego a
wyrostkiem
lokciowym ramienia.
Odmierzamy ponizej
rzepki 3 cuny wzdluz
kosci piszczelowej, a
stad 1 cun na
zewnatrz. Tak
trafiamy w punkt 36
meri-dianu zoladka
(Z 36).
Podwyzszone cisnienie
- W 3 3 punkt meridianu
watroby lezy 2 cuny
powyzej pierwszej
szczeliny miçdzypalcowej
stopy. 0,5 cuna powyzej tej
szczeliny znajduje siç
punkt W 2.
Jezeli powyzej linii
wlosów przekroczymy
pierwszy miçsien karku
przesuwajac siç od
krçgoslupa, to dochodzimy
do Fengchi punktu 20
meridianu pçcherzyka
zolciowego (wiatrstaw).
Punkt PZ 14 Yangbei
(bialy Yang) znajduje siç
dokladnie nad zrenica,
jezeli patrzymy prosto przed siebie. Lezy on w
odleglosci 1 cuna nad brwia.
Stosunek miçdzy medycyna
wschodnia (wyzej) a medycyna
zachodnia (nizej) w widzeniu dra
Kuan Hin. Znaki pisarskie na
nastçpnej stronie znacza: chinska
medycyna wzmacnia cialo, atakuje
chorobç, ale malo dziala,
natomiast medycyna zachodnia
zwalcza chorobç bardzo
efektywnie, ale za malo wzmacnia
cialo. Jedno okreslenie mozna porównac ze
strzala, a drugie z armata.
Wspólpraca miçdzy zachodniq i
wschodniq medycynq
W
latach dwudziestych w Chinach Mao nawolywal do wspól-
pracy miçdzy medycyna zachodnia a tradycyjna medycyna chinska.
W tym samym czasie w Europie twórca leczenia antropozoficznego
próbowal polaczyc rózne kierunki medycyny z duchowymi praktykami
leczenia. W ten sposób w nowym miejscu ustawil homeopatie. We-
zwanie do wspólpracy przynioslo juz znaczace efekty. W niektórych
zachodnich klinikach scisle wspólpracuje ze soba medycyna zachodnia,
homeopatia i akupunktura. Leczenie antropozoficzne jest oficjalnie wy-
dzielona nauka medyczna przygotowana do ksztalcenia.
Istnieje jednak jeszcze wiele do zrobienia. Nie wierzç, by wspólpraca
ponad wszystkimi granicami miala duzo mniej zadan niz w latach
dwudziestych. Mysl ç, ze mozna to wyrazic w taki sam sposób jak
w masazu Inhoa Kana, gdzie obraz wody wziçto z Ksiçgi Madrosci ,I
Ging": ,Woda osiaga swój ce! przez nieprzerwane plyniçcie. Wypelnia
kazde zaglçbienie, zanim dalej poplynie. Tak czynia szlachetni. Pod-
stawa ich wartosci jest dobro, które jest mocna podstawa charakteru,
a nie czyms odosobnionym i przypadkowym. Równiez w nauce wszyst-
ko przychodzi przy konsekwentnej postawie. Poniewaz tylko przez
powtarzanie materia stanie siç wlasnoscia uczacych siç".
WspóIpraca na przykIadzie
chorób nowotworowych i AIDS
Co maja wspólnego rak i AIDS (zespól nabytego uposledzenia od-
pornosci), ze wymieniç je jednym tchem? Nie mozna zaprzeczyc temu,
ze AIDS jest choroba zakazna, która moze siç przenosic przez krew,
spermç, wydzielinç pochwy. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus
HIV. Nowotwór moze byc wprawdzie wywolany przez wirusy, na przy-
klad równiez przez wirus HIV. Do tej pory jednak nie zostalo udowod-
nione, ze nowotwory zlosliwe sa zakazne. Chociaz w wielu przypad-
kach guzów nie wiadomo, w jaki sposób dochodzi do chaosu infor-
macyjnego w komórkach, az wreszcie do niekontrolowanego dzikiego
rozrostu. Istnieje równiez male podobienstwo w objawach nowotworów
i AIDS, a dodatkowo jest wiele róznego rodzaju nowotworów. Wspól-
na slabosc systemu immunologicznego nie jest tak jasna. Jesli chodzi
0 AIDS, to obronnosc ciala slabnie, spowodowana czynnikiem choro
botwórczym. W wiçkszosci guzów paradoksalne jest to, ze terapia
powoduje niekorzystny wplyw na system immunologiczny, jak np.
w przypadku zastosowania radioterapii czy chemioterapii niszczacej czçs
ciowo chore komórki, ale równiez zdrowe. Tak wiçc zarówno pacjenci
chorzy na AIDS i z nowotworami powinni byc przede wszystkim
wzmocnieni, zeby przeciwstawic siç opornym infekcjom i ubocznym
skutkom leczenia. To znaczy, aby organizm mógl siç przeciwstawic
chorym komórkom i latwiej mógl zniesc chemioterapiç cytostatykami
1 w ten sposób nowotwór postawic ,w szachu".
Jak medycyna chinska moze tu pomóc?
Nowotwór
Jestem przekonany, ze medycyna zachodnia znajdzie bron, która
pomoze zwyciçzyc nowotwór. Obecnie ma juz taka bron, ale jeszcze nie
tak doskonala, aby osiagnac swój cel. Podobnie jest z wybudowanym
samolotem super Concorde, do którego nie ma jeszcze pilota, który
móglby nim kierowac.
W chemioterapii przeciw nowotworom jeszcze niestety nie ma leków,
które by zdecydowanie niszczyly jedynie komórki nowotworowe. Trze-
ba wiçc w miarç mozliwosci szukac sposobu chronienia zdrowych ko-
mórek przed agresywnymi lekami. Delikatna medycyna moze przyjsc
tutaj z pomoca, dajac naturalne srodki i akupunkturç, która wzmocni
system immunologiczny i ochroni zdrowe komórki. Wspólpraca moze
obejmowac dwa punkty:
· Przed zastosowaniem chemioterapii i podczas chemioterapii cialo
i duch pacjenta bçda wzmacniane przez srodki delikatnej medycyny.
W ten sposób chory bçdzie mógl latwiej zniesc leczenie. Równoczesnie
bçdzie aktywowana specyficzna obrona przeciw komórkom nowotwo-
rowym.
· Gdy tylko dzialanie cytostatyków nie bçdzie skuteczne, chemiote-
rapia bçdzie zastçpowana przez metody delikatnej medycyny. Dobre
wyniki uzyskujemy z polaczenia akupunktury i leczenia substancjami
uzyskiwanymi z jemioly.
W Chinach nowotwory próbuje siç leczyc tylko za pomoca tradycyj-
nej medycyny. Sily obronne przeciw komórkom nowotworowym moga
byc znacznie wzmocnione, ale do zniszczenia tych komórek srodki te sa
zbyt slabe. W Chinach najlepsze rezultaty osiagane sa przy stosowaniu
medycyny zachodniej i wschodniej. Wspólpraca ta poparta dodatkowo
przez pacjenta uprawianiem chinskiej Yogi Qi Gong, z odpowiednio
dopasowanym odzywianiem i stosowaniem filozofii Tao, daje najlepsze
rezultaty.
AIDS
Slowo zapobieganie w chinskiej medycynie ma podwójne znaczenie.
Szczególnie wyrazone jest to w oslabieniu immunologicznym AIDS
chronienie zdrowych i chronienie chorych. Czlowiek przychodzi na
swiat jako istota nienaruszona z nienaruszonym systemem immunologi-
cznym. Niestety nie utrzymuje tej nienaruszalnosci, nielad zycia emo-
cjonalnego powoduje oslabienie ciala, a to z kolei sprawia, ze czlowiek
nie moze siç bronic przed zewnçtrznymi czynnikami chorobowymi. Na
przyklad stres oslabia sily obronne ciala. Dlatego dzieci nalezy chronic
przed stresem, a w dalszym wychowaniu pokazywac, jak utrzymywac
w równowadze swoje uczucia. Jak uzywac swoich sil harmonijnie i eko-
nomicznie. Jak przestrzegac prawidlowego odzywiania, aby wzmocnic
cialo i ducha. Jest to pierwsze znaczenie zapobiegania. Drugie znacze-
nie chronic chorego, aby jak najlepiej mógl zniesc leczenie choroby.
Przy kazdym leczeniu powinnismy próbowac równoczesnie chronic pa-
cjenta przed dalszymi chorobami.
Terapia w przypadku AIDS obecnie jest niemozliwa. Dlatego tez
w centrum zainteresowania znajduje siç zapobieganie.
W celu ochrony zdrowych prowadzona jest kampania uswiadamiaja-
ca, zachçcajaca do ,bezpiecznego seksu", uzywania prezerwatyw, od-
stçpowania od niepewnych praktyk seksualnych. Stara chinska zasada
zdrowotna radzila nie bezposrednio odstçpowac od seksu, ale zalecala
rozsadne gospodarowanie ,sokami" ciala. Za duzo seksu oslabia cialo,
poniewaz cenna substancja jest tracona i nastçpnie musi byc odbudo-
wywana. Krwawiaca rana jest dla Chinczyka ziem, poniewaz ubytek
krwi oznacza utratç sily.
Ochrona zainfekowanych osobników przed zagrazajacymi licznymi
chorobami jest glówna linia poradnictwa w AIDS. Bçdzie ona prawid-
lowa, jezeli oporne infekcje i guzy bçda rzeczywiscie zniszczone. Ochrona
osób zainfekowanych obok ochrony zdrowych jest glównym celem
mojej terapii. Leczç, wspierajac medycynç zachodnia, HIV-zainfekowa-
nych, którzy maja w pelni rzeczywisty zespól chorobowy AIDS. Czçsto
jednak przychodza HIV-pozytywni pacjenci, bez objawów chorobo-
wych, którzy chca leczyc siç zapobiegawczo, aby zapobiec ujawnieniu
siç objawów chorobowych. Takich jednak gwarancji nie mogç nigdy
dac. Medycyna chinska moze jednakze ducha i cialo wzmocnic w taki
sposób, ze bçdzie to korzystniejsze dla zdrowia.
Wspieram ich akupunktura w nikotynizmie, poniewaz jest to wysokie
ryzyko nawet dla ludzi bez wirusa HIV. Alkohol, zle odzywianie, stresy
psychiczne i fizyczne sa to czynniki, które oslabiaja system immunolo-
giczny. Muszç ciagle z nimi rozmawiac, poniewaz niektórzy ludzie nie
maja zadnego wyobrazenia o tym, ze ich cialo ma równiez okreslone
potrzeby.
Na zakonczenie tej ksiazki chcialbym czytelnikom szukajacym rad
polecic masaz inhoa jako codzienna higienç. Tak wiçc moga swoje cialo
i ducha wzmocnic bez pomocy innych i w ten sposób równiez siç
leczyc. Wzrasta takze zaufanie do samego siebie. Masaz inhoa pozwala
na eliminowanie emocji zwiazanych z obawa pojawienia siç objawów
chorobowych, które najczçsciej wystçpuja, jezeli stwierdzono pozytyw-
ny wynik badania testu HIV.
SIowniczek
Anestezja znieczulenie ogólne lub czçsciowa niewrazliwosc na ból
(przy operacjach).
Angina pectoris dusznica bolesna; schorzenie naczyn wiencowych
serca, napadowy charakter bólów zamoslkowych jako nastçpstwo
zmian naczyniowych.
Aurikuloterapia wszystkie punkty akupunktury sa nie tylko roz-
mieszczone na calym ciele, ale równiez ciasno zlokalizowane na uchu.
Aurikuloterapia jest to metoda leczenia poslugujaca siç tylko punktami
na uchu.
Biopsja badanie tkanek, które zostaly pobrane z zywego orga-
nizmu.
Dietetyka nauka o zywieniu.
Embolia zatkanie naczynia krwionosnego przez substancje wlasne
organizmu lub obce, które dostaly siç do krwiobiegu i zostaly z pradem
krwi przeniesione do tego naczynia.
Endoskopia wziernikowanie pustych narzadów lub jam ciala przy
pomocy endoskopu.
Enteritis stan zapalny jelita cienkiego.
Fizjologia nauka o normalnych (nie chorych) narzadach i ich
funkcji w organizmie czlowieka.
Moxibustion chinska metoda leczenia, obok akupunktury i aku-
presury bardzo czçsto stosowana. Ogrzanie punktów akupunktury, czç-
sto przy pomocy moxy z piolunu.
Neuralgia ,bolesnosc nerwu", napadowe wyst çpowanie bólów
w miejscu rozprzestrzeniania siç nerwu.
Obrzçk przesycenie tkanek plynami (woda).
Podraznienie chorobowe zaj çcie przez chor obç danego
organu.
Przeciwwskazania okolicznosc, w której zastosowanie okreslonej
terapii jest niemozliwe.
Przepuklina szczególnie przepuklina trzewna. Najczçsciej wydo-
stawanie siç trzewi jamy brzusznej lub ich czçsci poza jamç zawierajaca
je normalnie.
Rozedma nagromadzenie powietrza w tkance plucnej, rozdçcie
tkanki plucnej.
Rwa kulszowa dolegliwosci w dole miednicy i bóle bioder. Okre-
sowo napadowo nasilajaca siç lub utrzymujaca siç dluzszy czas neural-
gia nerwu kulszowego.
Zmiany sercowo-naczyniowe dotyczace serca i naczyn krwionos-
nych.
Sinusitis zapalenie zatok obocznych nosa lub zatoki opony
twardej.
Thrombosis zakrzep (czasami tylko czçsciowy) naczynia, przez
powstajacy lokalnie skrzep krwi.
Trigeminus nerw trójdzielny. Neuralgie nerwu trójdzielnego sa
szczególnie bolesne.
Wskazania warunki lub objawy, z powodu których stosuje siç
okreslone srodki lecznicze lub mozliwosc stosowania okreslonej terapii.
YIN i YANG dwie przeciwstawne zasady chinskiej filozofii,
które caly widziany swiat przenikaja (wspóldzialaja). Yin pierwotnie
znaczylo cien, Yang swiatlo. Yin jako element równiez zenski, pasy-
wny, plynny oraz ziemia. Yang odpowiada cechom mçskim, aktywnym,
energii oraz niebu. Czlowiek jako obraz wszechswiata równiez zawiera
Yin i Yang. W kazdym Yin znajduje siç Yang i na odwrót.
Skorowidz
rzeczowy
AIDS 27, 207, 209 Akupresura
18, 36, 67, 131
bóle glowy 19
depresja 19
dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego
19
nalogi 19
nerwica 19
schorzenie aparatu ruchowego 19
zaburzenia snu 19
Akupunktura 25, 70
punkty 39, 86
------ mistrza Ma 88
Anestezja 211
akupunkturowa 131
Angina pectoris 83, 211
Artemisia vulgaris zob. Piolun
Astma 86
Aurikuloterapia 59, 211
Biegunka 63, 80, 157, 158
przewlekla 28
Ból(e) 131
barku 132
biodra 134
brzucha 65, 80, 81, 154
gardla 65, 80, 82, 84
glowy 82, 84, 112, 113
------- migrena 115, 116
------- skronie 114
------- szczyt i tyl 117119
grzbietu 142,
143 - karku 140,
141
klatki piersiowej 144, 145
kolan 138
lydek 148
miesiaczkowe 183185
okolicy lopatki 80
okolicy serca 82
pleców 61
podbrzusza 82, 85
przy oddawaniu moczu 84
ramienia 133
stawów skokowych stopy 134
szczçki 84
szyi 81
zçbów 79, 80
Ból(e)
zeber 147
zoladka 81
Choroba(y), egzogenne 79
endogenne 79
goraczkowe 81, 86
gruczolu krokowego 174
nowotworowe 207
ukladu moczowo-plciowego 86
Chrypka 65, 168, 169
Ciaza, przeciwwskazanie do cwiczen
oddechowych 48
------- do masazu nerki 61
Cisnienie podwyzszone 202, 203
niskie 47
wysokie 47 Cun
90 Cytostatyki 208,
209
Dai Mai 61
Delirium 82
Depresja zob. Stany lçkowe
de Qi 26
Diagnoza 37
Dietetyka 211
Dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego 174
Drçtwienie jçzyka 81
Drogi oddechowe 165
------- kapiel nosa 53
Dusznosc 80
Embolia 211
Erekcja zoft.Zaburzenia erekcji
Gluchota 82,
84 Guanyuan
47
Hangdi Nei Jing 23
Homeopatia 207
I Ging 45 Inhoa 13,
16, 18
Jaskra 198 Jelito,
cienkie 73
grube 73 Jemiola
209
Kaszel 65, 80, 86, 170173
z krwia 80, 83
Katar 80 Kapiel,
glowy 50
klatki piersiowej 54
kolan 55
konczyny dolnej 55
nosa 53
oczu 56
ramienia 49
rak 48
sucha 48
Klimakteriumzob. Przekwitanie,
dolegliwosci
Kolka brzuszna 63
Kolatanie serca 99, 102
Krew, krazenie, kapiel konczyny dolnej 55
Krwawienia, miesiçczne obfite 186, 187
z nosa 80, 81
Kurcze lydek 148
J-eczenie antropozoficzne 207
Lçk 54, 65, 147 zob. te: Stany lçkowe
Lumbago 85
Luszczyca 189193
Masaz, brzucha 62
------- przeciwwskazania 63
chinski 43, 44, 46
glowy 52
inhoa 210
koncentracja 18
leczenie nerwic 18
nerki 61
nosa 46
punktów akupunkturowych 92
Meridian(y) 31, 39, 71, 77, 78
jelita cienkiego rçki 82
grubego rçki 80
nerki stopy 83
watroby 63
osierdzia rçki 83
pçcherza moczowego stopy 82
pçcherzyka zolciowego stopy 84
pluca rçki 80
potrójnego ogrzewacza 83
serca rçki 81
sledziony stopy 81
watroby stopy 84
Yang (puste) 72
Meridian(y)
Yin (pelne) 72
Yin i Yang 78, 79
zoladka stopy 80 Miesiaczki nieregularne
61 Miesiaczkowanie zob. Bóle miesiaczkowe.
Krwawienia miesiçczne obfite
Migrena zob. Bóle glowy
migrena Mocz, zatrzymanie 175,
176 Moczenie 85
nocne 82, 84
Moxa 27
techniki 25
Moxibustion 211
Moxybusja 23
Nadcisnienie miazdzycowe tçtnicze
202 Nadwaga 202 Nalogi 81
akupresura
19 Narzad(y)
32
puste 32
Yang 72
Yin 72
Nerki 77
masaz 61
stany zapalne 65
Nerwice, akupresura
19 Nerwowosc 95, 96
Nos zatkany 166, 167
Nowotwór 207
Objawy kluczowe
40 Obrzçki 81
gardla 84
policzków
82 Obrzmienia
81 Oczy 65
choroby 77
cwiczenia 60
kapiel 56
zapalenie zob. Zapalenie(a) oczu
Oddech, kontrola 46 Oddychanie
brzuszne 47
przeciwne 48
przepona 47 Odzwyczajanie
od palenia 128 Odzywianie 202
prawidlowe 209
Ogrzewacz potrójny 73, 77
Osierdzie 73
Oslabienie 120-123
ogólne 81
Padaczka 65
Palenie papierosów a rak pluc 128
Pasozyty jelit, piolun 28
Pçcherz moczowy 63, 77
Pçcherzyk zolciowy 77
Piolun 28
Pluco 73
Plukanie ust 60
Pobudliwosc nadmierna 86
Prostata zob. Choroby gruczolu krokowego
Przeczulica uciskowa klatki piersiowej 85
Przekwitanie, dolegliwosci 180182
Przepukliny 85, 86
Przeziçbienie 166
Qui Gong 209
Quihai 47
Rak pluc, palenie 128
Regulator glówny przedni 63, 85, 86
tylny 85
Regula piçciu zywiolów 31, 32
Ren Mai 86
Reumatyzm 61
Rozedma pluc 128
Rozstrój zoladka 152, 153
Rwa kulszowa 136, 137, 212
Samoterapia akupresura
19 Seks bezpieczny 209
Sen, niespokojny 110
zaburzenia zob. Zaburzenia snu
Serce 73
kolatanie 65,
83 Shaoyang 83,
84 Shaoyin 81,
83
Sily obronne zob. Uklad (system)
immunologiczny Skóra, stany zapalne 189
Skurcze miçsni grzbietu toniczne 86 Smak
gorzki w ustach 84 Stany lçkowe 100
Stany zapalne zewnçtrznego kacika oka 84
Stawy, bóle 131
kapiel kolan 55
zapalenia 131, 149, 150
zmiany zwyrodnieniowe
131 Stres 174, 202, 209
Suchosc gardla 82 Szpik
kostny 77 Sztywnosc
krçgoslupa 86 Szum w
uszach 84
Sledziona 78
Taiyang 82
Taiyin 80, 81
Tan Tien 47
Trawienie 151
zaburzenia 19
Trudnosci w zasypianiu 107109
Ucho, stan zapalny
59 Uczucie, goraca
82, 83
Uczucie
sciskania 80, 83
ucisku w glowie 165
Uklad (system) immunologiczny 63, 208, 210
------- a masaz inhoa 17
moczowo-plciowy, dolegliwosci 174
trawienny 60, 63
Utrata przytomnosci 65
Uzaleznienie nikotynowe zob. Odzwyczajanie
od palenia
Watroba 65, 77
Wçch, oslabienie 165
Wirus HIV 207
Wrzód zoladka 63
Wymioty 81, 85, 162, 163, 164
Wypryski 189, 190193
Wzdçcia 81, 84, 155, 156
Yang 23
Yangming 80
Yin i Yang 23, 29, 30, 31, 35
Yintang 47, 56, 57
Yongauan 65
Yueyin 83, 84
Zaburzenie(a), cyklu miesiaczkowego 174
depresyjne 103, 104, 105
erekcji 178, 179
potencji 174
snu 19, 106, 107109
trawienia 19 Zacma 198
Zamroczenie 84 Zanik miçsni
71 Zapalenie(a), oczu 198,
199, 200
oskrzeli 128
pçcherza moczowego 174
spojówek 198
alergiczne 198
stawów 131, 149, 150
tçczówki 198
watroby wirusowe 27
zatok 165
Zaparcia 63, 80, 83, 158161
Zapasc 65
Zatrzymanie moczu 82, 85
Zawroty glowy 124127
Zespól nabytego uposledzenia odpornosci
zob.
AIDS Zçby,
cwiczenie 60
Zimno 80
Zoladek 77
rozstrój 152,
153 Zoltaczka 77,
81, 82 Zylaki,
194, 195
dolnej czçsci ciala 196
górnej czçsci ciala
197

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->