P. 1
31. Siusiak męsk

31. Siusiak męsk

|Views: 303|Likes:

More info:

Published by: mahoutsukai9662 on Apr 21, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/21/2013

pdf

text

original

© Copyright by $taś

CHOROBY
MĘSKIEGO

NARZĄDU

PŁCIOWEGO

Ziarniniak plemnikowy naj ądrza

Zmiany naczyniowe
Skręt (Torsio) Zawał

Prącie Wrodzone zaburzenia rozwojowe
Stulejka (Phimosis)

Nowotwory ogólnie Nowotwory germinalne jąder
Wewnątrzkanalikowa neoplazja komórek rozrodczych Nasieniak Nasieniak spermatocytowy Rak zarodkowy Nowotwór pęcherzyka żółtkowego Nabłoniak kosmówkowy Potworniak Postacie mieszane guzów germinalnych

Zapalenia
Zapalenie żołędzi i napletka Stwardnienie ciał jamistych prącia – choroba Peyronie Kłykciny Kończyste

Zmiany prekursorowi, z których może rozwinąć si ę rak płaskonabłonkowy inwazyjny
Neoplazja wewnątrzpłaskonabłonkowa

Nowotwory z łoś liwe
Rak prącia

Nowotwory sznurów płciowych i podścieliska gonad
Guz z komórek Sertolego Guz z komórek Leydiga Ziarniszczak Gonadoblastoma

Moszna
Zgorzel Słoniowacizna Rak moszny

Inne nowotwory jąder
Chłoniak złośliwy (Lymphoma malignum) Guz gruczolakowaty

Jądro i najądrze Wrodzone zaburzenia rozwojowe
Wnętrostwo

Torbiele i zmiany torbielowate Gruczoł krokowy Zapalenia i zmiany naczyniowe
Zapalenie gruczołu krokowego (prostatitis) Ziarniniakowe zapalenie gruczołu krokowego

Zaburzenia fenotypowe p łci Zmiany wsteczne
Zanik j ądra

Obojnactwo prawdziwe Obojnactwo rzekome męskie

Zapalenie (Orchitis)

Nieswoiste zapalenie ziarniniakowe Ziarniniaki w następstwie biopsji
Zmiany zakrzepowe i zawały

Nieswoiste zapalenia naj ądrze i j ądra Zapalenie j ądra w przebiegu świnki Zapalenia naj ądrza w przebiegu rzeżączki Kiłowe zapalenie j ądra i naj ądrza Gruźlicze zapalanie j ądra i naj ądrza Ziarniniakowe zapalenie j ądra

Zmiany rozrostowe
Guzkowy rozrost stercza

Nowotwory
Rak gruczołu krokowego

Choroby narządu płciowego męskiego
Prącie
Wrodzone zaburzenia rozwojowe

Stulejka (Phimosis) · · · · W schorzeniu tym niemożliwe jest prawidłowe odciągni ęcie napletka, gdyż ego część dystalna ma zbyt mały obwód Może być wrodzona, ale częściej spowodowana jest przez przewlekłe zapalenia, urazy i blizny Stwarza to ryzyko do ciągłego zapalenie żołędzi i napletka Zał upek (paraphimosis) – to stan, w którym odprowadzonego napletka nie można sprowadzić na swoje miejsce

Zapalenia

Zapalenie żołędzi i napletka · · Balanoposthitis Główną przyczyną tych zapaleń jest brak higieny, co powoduje zbieranie się pod napletkiem mastki, czyli smegmy (zł uszczone komórki nabłonkowe, wydzielina gruczołów napletkowych oraz fragmenty martwiczo zmienionych komórek), która z kolei działaj ąc drażniąco podtrzymuje przewlekłe zapalenie, które może prowadzić do stulejki

V1

-1-

© Copyright by $taś

Stwardnienie ciał jamistych prącia – choroba Peyronie · Objawem tej choroby jest ogniskowe stwardnienie trzonu prącia po stronie grzbietowej spowodowane bliznowatym zaciągnięciem przegrody środkowej à powoduje to bolesne jego wygięcie w czasie erekcji

Kłykciny Kończyste · · · · · Condylomata acuminata Głównie w rowku zażołędnym i wewnętrznej powierzchni napletka Wywołane HPV 6 i 11 Zmiany mają tendencję do nawrotów ale nie są prekursorem raka Cechą charakterystyczną infekcji HPV jest wakuolizacja cytoplazmy powierzchownych warstwach nabłonka

(koilocytosis)

komórek

w

Zmiany prekursorowe, z których może rozwinąć się rak płaskonabłonkowy inwazyjny

Neoplazja wewnątrzpłaskonabłonkowa · W okolicy zewnętrznych narządów płciowych opisano trzy zmiany, które histologicznie wykazują cechy neoplazji wewnątrzpłaskonabłonkowej (wszystkie te choroby wykazuj ą związek z HPV głównie 16) o Neoplazja dużego stopnia (rak nieinwazyjny) à tutaj komórki o cechach dużego polimorfizmu, liczne mitozy, ale zmiany nie przekraczają błony podstawnej nabłonka § Choroba Bowena · Zmiany w naskórku trzonu prącia i moszny · To dobrze odgraniczona biaława plama z nadmiernym rogowaceniem · Głównie w średnim i starszym wieku § Erythroplasia Queyrati · Zmiany na żołędzi oraz napletku · Dobrze odgraniczona, różowa, lśni ąca jak aksamit nieco wyniosła zmiana

o

Stanowi neoplazję o małej cytologicznej atypii § Papulosis bowenoides · Występuje na żołędzi i trzonie prącia u mężczyzn młodych (3 dekada) · Czerwono-fioletowe wieloogniskowe grudki, małe, czasem brodawkowate · Zmiany te prawie zawsze ulegają samoistnej regresji i prawie nigdy nie dochodzi do rozwoju inwazyjnego raka

Nowotwory złośliwe Rak prącia · · · · · To rak płaskonabłonkowy Głównie u dziadków DNA wirusa HPV stwierdza się u połowy raków inwazyjnych Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia raka prącia Morfologia o Umiejscowiony najczęściej na żołędzi, w pobliżu rowka zażołędnego na wewnętrznej powierzchni napletka lub pod stulejką o Może mieć postać egzofityczną (brodawkowaty, kalafiorowaty guz) lub endofityczną (twarde, możliwe że owrzodziałe nacieczenie) o rak brodawkowaty (carcinoma verrucosum) à inaczej guz Buschke-Lowensteina à inaczej kłykcina olbrzymia § to rzadka odmiana § to wysoko dojrzała postać raka płaskonabłonkowego, który nacieka miejscowo, ale wyjątkowo rzadko daje przerzuty § bardzo przypomina kłykciny à makro i mikroskopowo (tu też koilocyty, też HPV 6 i 11) -2-

V1

© Copyright by $taś

·

klinika o o o

rośnie powoli à zwykle ograniczony do prącia niebolesny (do czasu owrzodzenia) przerzuty do w ęzłów pachwinowych i biodrowych

Moszna
Zgorzel · · gangraena może być następstwem urazu, zakażenia, stulejki, zapalenia żołędzi (różne bakterie, zwykle paciorkowce lub clostridium welchii)

Słoniowacizna · · elephantiasis) w wyniku zaburzeń odpływu chłonki spowodowanych niedrożnością naczyń chłonnych Rak moszny · · to rak płaskonabłonkowy rzadko występuje

Jądro i najądrze
Wrodzone zaburzenia rozwojowe

Wnętrostwo · · · cryptorchismus to nieprawidłowa lokalizacja jądra w różnych miejscach na drodze jego w ędrówki do moszny dwufazowe zstępowanie jader o najpierw jądra znajduj ą się w dolnej części brzucha, na granicy miednicy (faza brzuszna) à zachodzi pod wpływem hormonu anty-Mullerowskiego o następnie przechodzą przez kanał pachwinowy do moszny (faza pachwinowo-mosznowa) à kontrolowana przez androgeny jądra powinny zstąpić do końca I roku życia w większości przypadków niezastąpione jądro znajduje się w kanale pachwinowym (retentio testis inguinalis) możliwe przyczyny: endokrynologiczne, nieprawidłowy zawiązek j ądra, obni żona reakcja na gonadotropiny, a też np. zbyt wąski kanał pachwinowy lub za krótki powrózek nasienny Klinika o Zwiększone ryzyko bezpłodności o Zwiększone ryzyko wystąpienia złośliwych nowotworów terminalnych (głównie seminoma i carcinoma embryonale) w niezast ąpionym jądrze -3-

· · · ·

V1

© Copyright by $taś

· ·

Chirurgiczne przemieszczenie niezastąpionego jądra to orchiopexia à zabieg powinien być wykonany do 2 rż Wnętrostwo jest bezbolesne, nie zwraca więc uwagi chorego dziecka i rodziców

Zaburzenia fenotypowe płci · Gdy prawidłowym gonadom męskim lub żeńskim towarzyszą zaburzenia budowy zewnętrznych narządów płciowych

Obojnactwo prawdziwe · · · Hermaphroditismus Obecność i jajników i j ąder oraz w różnym stopniu wykształconych narządów płciowych charakterystycznych dla płci Najczęstszym typem gonady jest janiko-jądro (ovotestis) umiejscowione najczęściej prawostronnie w jamie brzusznej Obojnactwo rzekome męskie · · · Pseudohermaphroditismus virilis Występuje płeć genetycznie męska (kariotyp XY) oraz gonady męskie (j ądra), natomiast zewnętrzne narządy płciowe charakterystyczne dla obu płci, przy czym prącie i moszna są słabo wykształcone Może być spowodowane o Niewydolnością komórek Leydiga o Zaburzeniem wrażliwości tkanek na działanie androgenów § Klinicznie obserwujemy tutaj · Fenotyp żeński przy obecności jąder (zespół feminizujących jąder) · Fenotyp niejednoznacznie męski (zespół Reifensteina) à tu atrofia jąder, spodziectwo, ginekomastia, azoospermia i niepłodność · Fenotyp typowo męski wraz z jednoczesną bezpłodnością i ginekomastią o o Zaburzeniami metabolizmu testosteronu w tkankach obwodowych Zaburzeniam syntezy, wydzielania i odpowiedzi na działanie hormonu anty-Mullerowkiego § A hormon anty-mullerowski zapobiega rozwoju macicy i jajowodów, a jest wydzielany przez komórki Sertolego

Zmiany wsteczne

Zanik jądra · Przyczyny o Genetycznie à z. Klinefeltera o Przewlekłe zapalenie o Wnętrostwo o Podeszły wiek (miażdżyca) o Wyniszczenie i awitaminozę o Niedoczynność przysadki

Zapalenie (Orchitis) · Może być krwiopochodne lub powstaje przez ciągłość w następstwie zapalenia najądrza (epididymitis), które jest znacznie częściej

V1

-4-

© Copyright by $taś

Nieswoiste zapalenia najądrze i jądra · · Najczęstszą przyczyną są bakterie Gram-ujemne. Do zapalenia najądrza (i jądra) dochodzi drogą naczyń limfatycznych lub prze nasieniowód, gdy istnieje już zapalenie w układzie moczowym (zapalenie gruczołu krokowego, cewki moczowej pęcherza)

Zapalenie jądra w przebiegu świnki · · Orchitis parotidea U dzieci to powikłanie występuje rzadko. Po pokwitaniu sięga 20-30% przypadków

Zapalenia najądrza w przebiegu rzeżączki · Występuje pod postacią ostrego, nieswoistego, ropnego zapalenia z tworzeniem ropni

Kiłowe zapalenie jądra i najądrza · · · · · Orchoepididymitis luetica W kile wrodzonej i nabytej Krętki można wykazać w jądrach prawie w każdym przypadku kiły Tutaj napierw zajęte jest j ądro, a potem rzadko naj ądrze Histologicznie występuj ą dwie postaci zapalenia jądra: o Rozległe zapalenie śródmiąższowe z włóknieniem o Pojedyncze lub mnogie kilaki Gruźlicze zapalanie jądra i najądrza · · Gruźlica zwykle występuje najpierw w najądrzu, a dopiero później w jadrze (odwrotnie niż w kile) Histologicznie widoczne typowe gruzełki gruźlicze. Zmiany zwykle pojawiają się jednostronnie, najpierw w ogonie najądrza i stopniowo zajmują całe najądrze. Ziarniniakowe zapalenie jądra · · · Orchitis granulomatosa Prawdopodobnie autoimmunologiczne Manifsuje się bolesnym powiększeniem jądra lub występuje jako bezbolesne stwardnienie, co może budzić podejrzenie guza nowotworowego j ądra Ziarniniak plemnikowy najądrza · · Granuloma spematicum epididymis To ziarniniakowy odczyn zapalny na obecność plemników w tkance śródmiąższowej jądra, które dostały się tam wskutek urazu lub zapalenia niszczącego ściany kanalików

Zmiany naczyniowe

Skręt (Torsio) · · W wyniku nagłego skręcenia się powrózka nasiennego (np. przy gwałtownym ruchu lub wysiłku), gdy naczynia żylne i tętnicze ulegają zaciśnięciu Do skrętu usposabiają: o Wysokie zawieszenie jądra § Skręt głównie dotyczy niezst ąpionego jądra, o Nadmierna ruchomość jądra np. przy braku więzadeł mosznowych, tylnej krezki j ądra lub więzadła Hucka (gubernaculum testis) Do skrętu dochodzi w tej części powrózka, która leży wolno w obrębie osłonki własnej -5-

· V1

© Copyright by $taś

·

Skrętowi towarzyszy intensywny ból i obrzęk jądra à w ciągu kilku godzin dochodzi do martwicy à zawał krwotoczny

Zawał · Głównie zawał blady (?)

Nowotwory ogólnie · · · Wi ększość wywodzi się z nabłonka rozrodczego (nowotwory germinalne) Pozostałe z podścieliska gonad i sznurów płciowych (niegerminalne) Niewielki odsetek stanowią nowotwory z układu chłonnego i guzy przerzutowe

Nowotwory germinalne jąder · · · · To najczęstsze nowotwory j ąder (90-95%) Wi ększość to guzy bardzo złośliwe które wcześnie dają przerzuty o Do niezłośliwych zaliczamy tylko zmianę prekursorowi i potworniaka dojrzałego To nowotwory z komórek nabłonka plemnikotwórczego kanalików nasiennych, tzn. z nabłonka rozrodczego Ze względu na rokowanie i strategię leczenia dzieli się je na nasieniaki i guzy nienasieniakowe (GNN) § Nasieniaki są bardzo wrażliwe na radioterapię , GNN raczej nie § GNN ma gorsze rokowanie niż nasieniak Komórki nabłonka plemnikotwórczego kanalików nasiennych są wielopotencjalne à nowotwory z nich się wywodzące mogą się więc fenotypowo różnicować w różnych kierunkach daj ąc różnorodną mozaikę zmian morfologicznych Klasyfikacja: Zmiana prekursorowa § Wewnątrzkanalikowa neoplazja komórek rozrodczych (IGCN) Guzy histologicznie jednorodne (40%) § Nasieniak (seminoma) § Nasieniak spermatocytowy § Rak zarodkowy (carcinoma embryonale) § Nowotwór pęcherzyka żółtkowego (yolk sac tumour) § Nabłoniak kosmówkowy (choriocarcinoma) § Potworniak (teratoma) · Dojrzały (maturom) · Niedojrzały (immaturum) · Z transformacją złośliwą § Guzy histologicznie niejednorodne (60%) · Postacie mieszane guzów z nabłonka rozrodczego o Odmiana: wielozarodkowiak (polyembryoma)

·

·

o

o

·

Carcinoma embryonale przypomina niedojrzałe komórki płytki zarodkowej, teratoma przypomina dojrzałe lub niedojrzałe tkanki somatyczne, struktury yolk sac tumor (YST) są podobne do tkanek pęcherzyka żółtkowego, błon płodowych lub pozazarodkowej mezenchymy, a komórki seminoma przypominają płodowe gonocyty (komórki prapłciowe) Neoplasma in situ to tutaj wewnątrzkanalikowa neoplazja komórek rozrodczych (IGCN) o Komórki tego nieinwazyjnego nowotworu nie różnią się od komórek seminoma Histogeneza guzów germinalnych

· ·

V1

-6-

© Copyright by $taś

· · · ·

Nasieniak jest prekursorem pozostałych nowotworów geminalnych (z wyjątkiem seminoma spermatocyticum i potworniaków oraz YST u dzieci) Guzy germinalne nienasieniakowe (YST, choriocarcinoma, teratoma) mogą rozwinąć się bezpośrednio z carcinoma embryonale) Raki zarodkowe i potworniaki złośliwe występuj ą u osób młodszych (między 20-30 rż), nasieniaki u nieco starszych (po 40 rż), a nasieniaki spermatocytowe po 50 rż Czynniki ryzyka o Wnętrostwo o Dysgenezja jąder § U około 25-30% chorych z dysgenezją gonad wystąpi gonadoblastoma, z którego może rozwinąć się inwazyjny guz germinalny o uprzednio rozpoznany guz jądra o Czynniki genetyczne Klinika o Chorzy z guzami germinalnymi jąder zgłaszają się albo z powodu bezbolesnego guza, albo obrzmienia jądra i bólu, albo z powodu objawów związanych z przerzutami. o Przerzuty najczęściej do zaotrzewnowych węzłów chłonnych okołoaortalnych, a następnie śródpiersiowych o Rozsiew drogą krwionośną prowadzi głównie do przerzutów w płucach, a także mózgu i w ątroba § W przeciwieństwie do pozostałych choriocarcinoma daje przerzuty głównie drogą naczyń krwionośnych, szczególnie do płuc i w ątroby Guzy germinalne jąder wydzielają hormony polipeptydowe i enzymy np. AFP, hCG, LLDH o Wzrost hCG w surowicy krwi w choriocarcinoma o Poziom AFP wzrasta w surowicy krwi chorych z yolk sac tumor (a także u chorych z carcinoma hepatocellulare)

·

·

Wewnątrzkanalikowa neoplazja komórek rozrodczych · · · · · · Intratubular germ cell neoplasia – IGCN To odpowiednik śródnabłonkowej neoplzji dużego stopnia w innych lkalizacjach Jest ograniczona do nabłonka plemnikotwórczego kanalików nasiennych Błona podstawna kanalików nie jest nacieczona Komórki IGCN są bardzo podobne do komórek nasieniaka à jeżeli komórki te wypełnią kanaliki i powoduj ą ich rozszerzenie, mówimy o seminoma intratubulare U połowy przypadków progresja do inwazyjnego guza w ciągu 5 lat od rozpoznania

V1

-7-

© Copyright by $taś

Nasieniak · · · · · Seminoma To najczęstszy germinalny guz jądra (50% guzów) o Natomiast guz jajnika o identycznej budowie to rozrodczak (dysgerminoma) Występuje później ni ż guzy nienasieniakowe Często w jądrach niezstąpionych występuje Mikroskopowa budowa nasieniaka o Komórki nowotworowe zawierają glikogen o W błonie komórkowej i cytoplazmie obecność łożyskowej alkalicznej fosfatazy o Komórki nowotworowe tworzą lite pola o monotonnym wyglądzie porozdzielane pasmami tkanki łącznej z naczyniami włosowatymi i naciekami z limfocytów (gł T) o Często ogniska martwicy skrzepowej o 10-20% zawiera komórki syncycjotrofoblastu (duże wieloj ądrowe komórki), rozsiane w śród koórek nowotworowych à syncycjotrofoblast zawiera hCG à w tych przypadkach podwyższony poziom hCG w surowicy krwi Klinika o o o o To bezbolesny guz jądra, któremu czasem towarzyszy ginekomastia (gdy ↑hCG) Nasieniak długo pozostaje ograniczony do j ądra, osłonka jądra rzadko jest nacieczona To wybitnie promienioczuły nowotwór złośliwy à można go wyleczyć Obfity naciek z limfocytów w utkaniu guza związany jest z lepszym rokowaniem, wysoki poziom hCG z gorszym

·

·

Leczenie o Orchiectomia (usunięcie jąder) + radioterapia na okolicę w ęzłów chłonnych okołoaortalnych i wokół żyły głównej

Nasieniak spermatocytowy · · · · · · · Seminoma spermatocyticum Nie wywodzi się z IGCN Nie ma związku z wnętrostwem Rośnie wolno i prawie nigdy nie daje przerzutów Po orchiektomii rokowanie jest bardzo dobre Nie powinno się stosować radio- ani chemioterapii Histologicznie, w przeciwieństwie do monotonnego obrazu w nasieniaku, obraz mikroskopowy jest różnorodny o W cytoplazmie nie stwierdza się też glikogenu

Rak zarodkowy · · · Carcinoma embryonale To rzadki nowotwór złośliwy w śród guzów germinalnych histologicznie jednorodnych (3%), natomiast występuje bardzo często jako składnik guzów mieszanych (87% guzów nienasieniakowych) Morfologia o guz nieostro odgraniczony o Komórki rakowe mogą tworzyć § lite pola o dużej kohezji (typ lity) § cewki, pęcherzyki i gruczoły wyścielone kostkowym lub walcowatym nabłonkiem (typ gruczołowy) § brodawki (typ brodawkowaty) o w przeciwieństwie do seminoma nie są widoczne granice międzykomórkowe o Najważniejsze cechy § Duży polimorfizm komórek nowotworowych § Rozległe ogniska martwicy koagulacyjnej § Ogniska krwotoczne § Liczne, często patologiczne mitozy o · Często stwierdza się podwyższony poziom hCG w surowicy krwi (w 60%)

Niekorzystne czynniki rokownicze o Wysoka frakcja komórek nowotworowych w fazie S -8-

V1

© Copyright by $taś

o o o o o o

Aneuploidia Nacieczenie naczyń krwionośnych i limfatycznych Duża liczba naczyń włosowatych w guzie Obecność choriocarcinma Wi ększość utkania typu carcinoma embryonale w guzie mieszanym Wysoki przedoperacyjny poziom AFP

Nowotwór pęcherzyka żółtkowego · · · · · Yolk sac tumour; tumour sacci vitellini; guz zatoki endodermalnej; rak zarodkowy typu dziecięcego To złośliwy nowotwór którego komórki ró żnicują się w kierunku struktur pęcherzyka żółtkowego To najczęściej występuj ący złośliwy nowotwór jąder noworodków i dzieci Występuje on od urodzenia do 8 rż, głównie ok. 18 miesiąca życia à u dzieci występuje w postaci czystej o u dorosłych jest on składnikiem guzów germinalnych nienasieniakowych (postacie mieszane) morfologia o najczęściej mikrotorbielkowaty typ utkania o charakterystyczne ciałka Schiller-Duvala (ciałka kłębkowate) § występują w ok. 50% przypadków § zbudowane z centralnie umiejscowionego naczynia krwionośnego otoczonego prze kołnierz luźnej tkanki łącznej, którą otaczają komórki nowotworowe; a wszstko to wewnątrz torbielowatej przestrzeni à całość przypomina kłębek o o w komórkach i pozakomórkowo spotyka się ciałka hialinowe komórki nowotworowe mogą tworzyć różne układy m.in. typ pęcherzyka żółtkowego à w tym typie komórki które to wyścielaj ą zawierają AFP à czyli obecność AFP w guzach germinalnych przemawia za obecności ą komponentu typu yolc sac tumour § prawie w każdym przypadku yolk sac tumour stwierdza się podwyższony poziom AFP w surowicy inną cechą mikroskopijną są pozakomórkowe złogi błon podstawnych

o ·

Rokowanie u dzieci jest dobre

Nabłoniak kosmówkowy · · · · · Choriocarcinoma, chorionepithelioma, kosmówczak złośliwy To bardzo złośliwy guz j ądra (złe rokowanie) różnicuj ący się w kierunku tkanek pozazarodkowych takich jak cyto – i syncycjotrofoblast Bardzo rzadko w postaci czystej, częściej w mieszanej Też np. w macicy, jajniku Morfologia o To mały miękki guzek ale bardzo złośliwy o Rozległe zmiany krwotoczne i duże pola martwicy o Obecność hCG o Zwracają uwagę wybitnie wyraźne cytologiczne cechy złośliwości jąder szczególnie typu syncycjotrofoblastu o Komórki nowotworowe bardzo często naciekają naczynia krwionośne Klinika o Wi ększość chorych zgłasza się z powodu objawów związanych Z PRZERZUTAMI, które nastąpiły drogą naczyń krwionośnych, tzn. do mózgu, płuc i w ątroby o Poziom hCG w surowicy krwi jest wysoki, co może wywoływać objawy ginekomastii lub thyreotoxicosis (krzyżowa reakcja hCG i TSH)

·

Potworniak · · · · · V1 Teratoma To takie guzy germinalne, w których budowie można wyróżnić komórki i tkanki wywodzące się z więcej niż jednego listka zarodkowego U noworodków i dzieci to drugi co do częstość germinalny guz jądra U dorosłych występuje jako składnik guzów germinalnych histologicznie niejednorodnych W zależności od budowy histologicznej, stopnia zróżnicowania są to nowotwory łagodne lub złośliwe) -9-

© Copyright by $taś

o

Potworniak dojrzały (Teratoma maturum) · Dobrze zróżnicowane, dojrzałe komórki takie jak chrząstka, pasma mięśni gładkich, pnie nerwowe, nabłonki, przydatki skórne, zęby, kości, siatkówka oka itp. · U dziecka jest nowotworem łagodnym; u dorosłych rokowanie jest niepewne Torbiel skórzasta (cystis dermoidalis) · To odmiana dojrzałego potworniaka · W j ądrze rzadko, częściej w jajniku · Makroskopowo to torbiel wypełniona żółtawymi, tłustymi masami, często z domieszką włosów + gruczoły łojowe i inne przydatki skórne Potworniak niedojrzały (teratoma immaturum) · Czyli obecność niedojrzałych tkanek · To nowotwór złośliwy Potworniak z transformacją złośliwą · Też złośliwy · Wyraźnie złośliwy składnik tego raka może być gruczolakorakiem, płaskonabłonkowym, rakiem niezróżnicowanym lub mięsakiem

o

o

o

rakiem

Postacie mieszane guzów germinalnych · · · Stanowią 1/3 nowotworów germinalnych j ądra, a około 60-70% nienasieniakowych nowotworów germinalnych To nowotwory złośliwe Najczęstsze kombinacje o Teratoma + carcinoma embryonale à zwany teratocarcinoma o Carcinoma embryonale + seminoma o Carcinoma embryonale + teratoma + yolk sac tumour Wielozarodkowiak (polyembryoma) o To odmiana postaci mieszanych o Zbudowany z tzw. ciałek embrioidalnych, które utworzone są z komponentu carcinoma embryonale i yolk sac tumour

·

Nowotwory sznurów płciowych i podścieliska gonad · · Rzadko występują (4%) Występują w postaci czystej lub mieszanej Guz z komórek Sertolego · · · · · · Sertolinoma, androblastoma Wywodzi się ze sznurów płciowych Występują głównie w średnim wieku, ale (w odróżnieniu od guzów Leydiga) złośliwe guzy Sertolego mogą pojawiać się u dzieci W większości są łagodne (tylko 10% złośliwe) Może produkować estrogeny, dlatego czasem ginekomastia jako pierwszy objaw Morfologicznie o różnicowaniu w kierunku komórek Sertolego przemawia obecność wiązek filamentów ułożonych wokół jądra komórki à tzw. w łókienka Charcota-Bottchera Guz z komórek Leydiga · · · · V1 Leydigioma Wywodzą się z podścieliska gonad, są hormonalnie czynne i wydzielają androgeny lub androgeny i estrogeny 80% występuje u dorosłych, pozostałe u dzieci (u których mogą wywoływać przedwczesną dojrzałość płciow ą (pubertas praecox), a także ginekomastię) o Ale guzy występujące u dzieci są nowotworami łagodnymi Około 10% guzów u dorosłych ma przebieg złośliwy - 10 -

© Copyright by $taś

·

Mikroskopowo w cytoplazmie komórek Leydiga występują charakterystyczne pałeczkowate krystaloidy Rainkego Ziarniszczak

· ·

Granulosa cell tumor Dwie postacie o Dojrzała (adultus) § W większości łagodne o Młodzieńcza (juvenilis) § Też łagodna (a jej odpowiednik w jajniku jest złośliwy)

Gonadoblastoma · Zbudowany z dwóch typów komórek: o Dużych podobnych do nasieniaka o Małych komórek podobnych do komórek Sertolego

Inne nowotwory jąder

Chłoniak złośliwy (Lymphoma malignum) · · · To najczęstszy nowotwór jądra u mężczyzn po 60 rż Zwykle to zmiana wtórna występująca w przebiegu uogólnionego chłoniaka Zł e rokowanie

Guz gruczolakowaty · · · · · Mesothelioma benignym non papillare Łagodny To najczęstszy guz najądrza i powrózka nasiennego Prawdopodobnie wywodzi się z międzybłonka Twardy guzek <2cm

Torbiele i zmiany torbielowate · Do najczęściej występuj ących należą: o Wodniak j ądra (hydrocoele testis), czyli nagromadzenie surowiczego płynu między blaszkami osłonki własnej jądra o Żylaki powrózka nasiennego (varicocoele) będące rozszerzeniem żył splotu wiciowatego w mosznie o Torbiel nasienna (spermatocoele), która powstaje z kanalików najądrza i zawiera plemniki

Gruczoł krokowy
Zapalenia i zmiany naczyniowe

V1

- 11 -

© Copyright by $taś

Zapalenie gruczołu krokowego (prostatitis) · Podział o Bakteryjne § Ostre · · §

Głównie E. coli i inne G(-), Staphylococcus, Enterococcus To ropne zapalenie, które leczy się antybiotykami

Przewlekłe · Jej przyczyną są te same bakterie co w ostrym · Mogą one zagnieździć się w tkance gruczołowej, ponieważ antybiotyki penetrują ją z trudem · Bakterie z prostaty mogą zakażać inne elementy à dlatego przewlekłemu zapaleniu często towarzysz inne nawracaj ące zapalenia układu moczowego

o

Niebakteryjne § To najczęstsze zapalenie stercza § Nieznana etiologia § Przebieg podobny do przewlekłego bakteryjnego ale różnice to o Posiewy z wydzieliny ze stercza są ujemne o Zapalenie nie ma związku z nawracającymi zakażeniami układu moczowego

Ziarniniakowe zapalenie gruczołu krokowego · · Prostatitis granulomatosa Postacie o Nieswoiste zapalenie ziarniniakowe à najczęściej o Ziarniniak w następstwie biopsji à też stosunkowo często o Zakaźne zapalenie ziarniniakowe o Systemowe (alergiczne) zapalenie ziarniniakowe

NIESWOISTE

Z APA LENIE ZI ARNI NIAKOWE

§

§ §

Możliwe przyczyny · Przedostająca się do podścieliska wydzielina z fragmentami martwiczo zmienionych komórek z zablokowanych, rozdętych i pękni ętych przewodów · Toksyny bakteryjne Symuluje raka (podobne wyniki badania per rectum, usg i PSA też podwyższone) Brak martwicy skrzepowej

ZIARNI NIAKI

W N AS TĘ P ST WI E B I O P SJ I

§ § §

W następstwie biopsji pojawiają się charakterystyczne ziarniniaki nekrobiotyczne Pojawiają się od kilku dni do kilkudziesięciu miesięcy po zabiegu (zwykle wykrywane przypadkowo) Ziarniniaki nekrobiotyczne zbudowane są z ogniska martwicy włóknikowatej otoczonej palisadą z komórek nabłonkowatych

Zmiany zakrzepowe i zawały · · · U osób unieruchomionych możliwa zakrzepica okołosterczowego splotu żylnego à oderwanie zakrzepu à zatory tętnicy płucnej Zawały w następstwie zmian naczyniowych (miażdżyca, guzkowe zapalenie tętnic) A małe zwały w ok. 20% prostat operowanych z powodu rozrostu guzkowego

V1

- 12 -

© Copyright by $taś

Zmiany rozrostowe Guzkowy rozrost stercza · · · Hyperplasia nodularis prostatae To powiększenie gruczołu z następowym utrudnieniem w oddawaniu moczu Powiększenie stercza jest spowodowane rozrostem komórek nabłonkowych i podścieliska pod postacią guzków o Rozrost głównie w strefie okołocewkowej gruczołu à tu głównie guzki stromalne (twarde, szarobiaławe guzki) o Ale również często w okolicy przejściowej à tu głównie guzki nabłonkowe, które stanowią później główną masę rozrostu (guzki te są miękkie, żółtawo-różowe, a z ich powierzchni sączy się wydzielina) Etiopatogeneza o Główna rola androgenów, ale też i estrogeny o Centralną rolę odgrywa dihydrotestosteron (DHT) à on pobudza syntezę odpowiednich czynników wzrostu, a te działają mitogennie (pobudzają proliferację) na komórki podścieliska i komórki nabłonkowe § Inhibitor 5-α-reduktazy (enzym niezbędny przy powstawaniu DHT) powoduje zmniejszenie stercza u niektórych chorych Morfologia o Rozrastając się wokół proksymalnego odcinka sterczowej części cewki moczowej guzki uciskają ją, tak że niekiedy jej światło staje się w ąską szczeliną o Makroskopowo gruczoł krokowy jest powiększony (50-200 g) o Mikroskopowo rozrostowi ulega tkanka gruczołowa oraz podścielisko (fibrocyty i miocyty gładkie) Klinika o Rozrost stercza nie jest uważany za stan przedrakowy o Powierzchnia gruczołu gładka, granice wyraźne, konsystencja elastyczna o W początkowym okresie występuj ą zaburzenia w oddawaniu moczu (częstomocz, zwykle najpierw nocny, dyzunia, trudności w rozpoczęciu oddawania moczu, parcia naglące) związane ze zw ężeniem sterczowego odcinka cewki moczowej Następnie dochodzi do zalegania moczu w pęcherzu moczowym z następowym zakażeniem i zapaleniem pęcherza Jednocześnie rozwija się rozstrzeń pęcherza, vesica urinaria trabecularis, a także uchyłki pęcherza Uniesiony do góry trójkąt pęcherza wywołuje zagięcie moczowodu prowadząc do zastoju moczu, poszerzenia moczowodów i wodonercza (hydronephrosis) à czego konsekwencją może być wstępujące odmiedniczkowe zapalenie nerek (pyelonephritis) i niewydolność nerek Objawy kliniczne są następstwem oddziaływania trzech czynników: § Mechanicznego zw ężenia § Dynamicznego zw ężenia (zwiększone napięcie mięśni pęcherza i cewki moczowej, które można obni żyć podając leki blokujące receptory α1-adrenergiczne) § Zmian występujących w mięśniu wypielaczu pęcherza (rozrost, przerost, w łóknienie)

·

·

·

o o o

o

Nowotwory

Rak gruczołu krokowego · · · · Carcinoma prostatae W ponad 95% to gruczolakorak Epidemiologia o Zachorowalność rośnie wraz z wiekiem à po 60 rż prawdopodobieństwo 1/6 Rak utajony (carcinoma latens)

V1

- 13 -

© Copyright by $taś

o o · ·

To rak bezobjawowy stwierdzany przypadkowo w czasie sekcji zwłok lub badania stercza usuniętego z innych powodów Występuje u 80% mężczyzn w wieku 80 lat

W Polsce rak stercza jest trzecim najczęstszym nowotworem u mężczyzn (po raku płuca i raku jelita grubego) Hyperplasiia nodularis prostatae nie jest czynnikiem zwiększonego ryzyka dla RS, pomimo że może występować razem z rakiem w tym samym gruczole krokowym Wewnątrznabłonkowa neoplazja sterczowa – PIN § to zmiana prekursorowi raka stercza § Składają się na nią · Proliferacja komórek nabłonka wydzielniczego cewek gruczołowych · Zmiany cytologiczne (polimorfizm) tych komórek · Zaburzenie architektury nabłonka cewek gruczołowych § Nie nacieka podścieliska § PIN to zmiana wewnątrznabłonkowa otoczona od zewnątrz przez warstw ę komórek podstawnych i nieuszkodzoną błonę postawną nabłonka gruczołowego § § Obejmuje zmiany cytoarchitektoniczne nabłonka określane dawniej mianem dysplazji (małego, średniego i dużego stopnia) oraz raka przedinwazyjnego Zmianom nabłonka od PIN małego stopnia, poprzez PIN stopnia dużego, aż do gruczolakoraka z mikroinwazją towarzyszą: § Narastający polimorfizm jąder § Powiększenie jąderek § Zwiększona aktywność mitotyczna § Utrata cech wydzielniczych, § wreszcie zniszczenie komórek warstwy podstawnej nabłonka W PIN znajduje się całkowita lub pofragmentowana warstwa podstawna, w gruczolakoraku jej nie ma W ok. 40% przypadków, w których stwierdzono PIN dużego stopnia, po roku występuje inwazyjny rak

·

§ § ·

Gruczolakorak inwazyjny o W 70% powstaje w strefie obwodowej gruczołu, zwykle w jego tylnej części (dlatego może być wykryty badaniem per rectum) o W większości są to gruczolakoraki o dużym, średnim lub niskim stopniu zróżnicowania o Do najważniejszych cech cytologicznych komórek rakowych należą powiększenie jądra i obecność jednego lub dwóch dużych j ąderek. Polimorfizm jąder i komórek jest niewielki, mitozy nieliczne o Cewki gruczolakoraka są zwykle stłoczone nieregularnie na jakimś obszarze stercza, leżą blisko siebie, tzn. podścielisko między nimi jest bardzo skąpe o Cewki te mają nieregularne obrysy o W większości przypadków występuje naciekanie torebki stercza i znajdujących się tam naczyń chłonnych i krwionośnych o Częstą zmianą jest naciekanie perineurium i pni nerwowych o Diagnostyce § Szczególnie w biopsjach gruboigłowych, w których materiału do badania jest bardzo mało, pomaga wykonanie reakcji immunohistochemicznej z przeciwciałami · Przeciwko cytokeratynom o dużym ciężarze cząsteczkowym · Przeciw p63 · Przeciw α-metylacyl-CoA – racemazie Stopień histologicznej złośliwości guza wyznacza stopień jego zróżnicowania § Ocena stopnia histologicznej złośliwości wg systemu Gleasona · Bierze on pod uwagę stopień architektonicznego zróżnicowania raka, który zależy od: o morfologicznego obrazu cewek gruczołowych i granicy guza z otoczeniem o stopnia naciekania podścieliska · to jedyny system spośród wszystkich oceniających stopień złośliwości nowotworów, który uwzględnia heterogenność obrazu histopatologicznego

o

V1

- 14 -

© Copyright by $taś

· ·

w systemie tym wyróżnia się 5 stopni (stopień 1 oznacza raka bardzo dobrze zróżnicowanego, a stopień 5 oznacza raka nisko zróżnicowanego, który nie tworzy cewek gruczołowych i nacieka podścielisko różnej wielkości gniazdami) ponieważ utkanie histologiczne większości raków jest heterogenne, w systemie Gleasona nadaje się stopień za dominuj ący typ obrazu histologicznego oraz osobno za ten typ utkania, którego jest mniej à dodając obie cyfry otrzymujemy sumę punktów w systemie Gleasona o minimalnie 2 à gdy najbardziej zróżnicowane guzy o max 10 à to najbardziej niezróżnicowane guzy wykazuj ące podobny obraz na całym obszarze

o

Diagnostyka § Rozpoznanie RS (raka stercza) ustala się najczęściej biopsją gruboigłow ą, niekiedy w materiale pobranym w czasie resekcji przezcewkowej (TUR) lub w czasie operacji radykalnej · BAC stosowana jedynie przy diagnostyce przerzutów i wznowy lokalnej § Ocena poziomu PSA w surowicy krwi · Norma 4.0 ng/mL à ale poziom ten zależy od wieku · Podwyższony poziom PSA w surowicy nie jest jednoznaczny z rozpoznaniem RS bo jakakolwiek zmiana patologiczna, która uszkadza tkankę stercza, może spowodować dyfuzję PSA do krwiobiegu o np. w prostatitis, hyperplasia prostatae, a nawet po ucisku gruczołu krokowego w czasie badania per rectum · · Też nawet 40% chorych może mieć prawidłowy poziom PSA w stadium A i B RS Ale mimo to PSA jest bardzo dobrym wykładnikiem stanu RS, nawrotu lub cofania się zmian

§

§ §

Wartość oceny PSA w surowicy krwi jest największa wspólnie z badaniem per rerum i przeodbytniczą ultrasonografią, a wartość graniczna PSA powinna być interpretowana ostrożnie Jeżeli po operacji radykalnej guza w stadium B poziom PSA w surowicy zostaje podwyższony świadczy to o istniejących przerzutach

Przerzuty § Szerzy się przez bezpośredni naciek tkanek otaczających, a także drogą naczyń krwionośnych i chłonnych Przychodzi facet do lekarza z teczk ą wyników badań. § Przerzuty najczęściej do: Lekarz przegl ąda, przegl ąda, · Węzłów chłonnych miednicy małej (70%) przegl ąda i w końcu mówi: - Mam dla pana dwie · Ko ści (70%) wiadomości dobra i złą. o szczególnie kręgosłup lędźwiowy Na co pacjent: - To ja tę zła najpierw poproszę. o są to przeważnie przerzuty osteoblastyczne, ale mogą być też osteolityczne - Ma pan raka prostaty... · Pł uc (45%) - Ooch!... A ta dobra? o
- Rozejdzie si ę po kościach....

o

Ocena zaawansowania klinicznego nowotworu § Klasyfikacja TNM jest w tym wypadku skomplikowana, prostsza i w powszechnym użyciu jest klasyfikacja wg Whitmore’a § Klasyfikacja Whitemore’a o Stadium A à zmiana mikroskopowa (niepalpacyjna) ograniczona do stercza o Stadium B à guz palpacyjny ograniczony do stercza o Stadium C à guz naciekający torebkę i tkanki sąsiadujące o Stadium D à obecność przerzutów (do w ęzłów chłonnych lub odległych) · Dodatkowo w każdym stadium wyróżnia się jeszcze dwie podgrupy: A1 (gdy pojedyncze ognisko raka zajmuje <5% tkanki badanej) i A2 (gdy mnogie ogniska zajmują >5%)

o

Klinika § Chorzy w stadium A i B zwykle nie mają objawów, ponieważ rak rośnie w strefie obwodowej gruczołu z dala od cewki moczowej. Zmiana zostaje wykryta ze względu na podwyższony poziom PSA lub badanie per rectum § Chorzy w stadium C lub D zgłaszają się z powodu trudności w oddawaniu moczu, dyzunii, częstomoczu lub krwiomoczu - 15 -

V1

© Copyright by $taś

§ o

W stadium D występuj ą bóle kręgosłupa spowodowane przerzutami

Leczenie § Leczenie operacyjne § Radioterapia § Hormonoterapia § chemioterapia

V1

- 16 -

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->