Władysław Kopaliński

Słownik mitów i tradycji kultury

PWZN Print 6 Lublin 1997

Przedruku dokonano na podstawie pozycji wydanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy Warszawa 1985

(c) Copyright by Władysław Kopaliński 1985

Isbn 83-06-00861-8

Redakcja techniczna wersji brajlowskiej: Piotr Kaliński

Skład, druk i oprawa: PWZN Print 6 sp. z o.o. 20-218 Lublin, Hutnicza 9 tel./fax: 0-81 746-12-80 e-mail: print6@lublin.top.pl

Wstęp

Jest prawdą niemal banalną, Ŝe warunki Ŝycia współczesnego, rozwój nowych dziedzin nauki i techniki, a takŜe rosnąca specjalizacja coraz bardziej oddalają nas od naszego dziedzictwa kulturowego. I to właśnie dziś, w czasach, kiedy mamy w kraju więcej ludzi wykształconych niŜ kiedykolwiek przedtem. Coraz trudniejszy staje się dostęp do niematerialnej schedy przekazanej nam przez liczne pokolenia przodków. A przecieŜ świadomy udział w tej schedzie, którego znaczenie łatwo się gubi w krzątaninie dnia powszedniego, jest sprawą niezmiernej wagi (choć nie dającą się zwaŜyć), bo stanowi o poczuciu przynaleŜności do kultury narodowej, europejskiej, śródziemnomorskiej, bo decyduje o uczestnictwie w zbiorowej świadomości społecznej. Słownik niniejszy zrodził się z chęci przeciwdziałania, choćby w najskromniejszej mierze, temu procesowi rwania się więzi kultury. Znam z własnego doświadczenia kłopoty czytelnika, widza czy słuchacza, pragnącego pójść tropem jakiegoś słowa, w którym domyśla się ukrytych znaczeń rodem z naszego dziedzictwa humanistycznego. Spróbowałem więc, kierując się własnym rozeznaniem i doświadczeniem, dokonać wyboru haseł w zakresie mitu i tradycji kultury w najszerzej rozumianym sensie tych dość zresztą płynnych pojęć. Granice wyboru zakreśliła konieczność pomieszczenia się w jednym, choćby obszernym tomie. CóŜ zatem weszło do Słownika? Jego główne tematy moŜna by ująć w szereg wątków. A więc: - postacie i wydarzenia z Biblii, - bóstwa i bohaterowie mitologii śródziemnomorskich i północnych, - bohaterowie legend, sag, epopei, romansów, poematów, pieśni, Ŝywotów, bajek, folkloru, tradycji ludowej, - bohaterowie narodowi i ludowi, otoczeni legendą historyczni władcy, wodzowie, buntownicy, zbójcy, - legendarni i historyczni nosiciele cywilizacji, odkrywcy nowych lądów i nowych dziedzin wiedzy, - słynne (w świecie rządzonym przez męŜczyzn) kobiety,

- słynne dynastie i rody, - słynne bitwy, - miejsca i budowle historyczne, arcydzieła architektury, malarstwa, rzeźby, muzyki, zwłaszcza jako ilustracje mitu lub historii, - popularne pieśni ludowe i narodowe, opery, operetki, musicale, - postacie literackie, te zwłaszcza, które pozostają Ŝywe i znaczące równieŜ poza kontekstem ksiąŜki czy sztuki teatralnej (przynajmniej zdaniem autora Słownika), - wyrazy o znacznej liczbie odniesień do kultury, historii i tradycji (por. Imię, Jabłko, Diabeł, Pierścień), o szczególnym znaczeniu dla tradycji polskiej (por. Szabla, Szlachta, Koń), - grupy znaczeniowe (por. Rodzina, Prowincjonalizmy, Głosy ptaków), - wyrazy polskie rzadko juŜ goszczące w słownictwie czynnym, których nie ma potrzeby uŜywać, ale które powinno się znać i rozumieć. Ta lista jeszcze wszystkiego nie wyjaśnia. NaleŜy tu stwierdzić, Ŝe Słownik niniejszy nie jest ani encyklopedią, ani leksykonem w tym znaczeniu, w jakim potocznie rozumie się te słowa, a zatem mniej lub bardziej pełnym kompletem wiadomości. Nie zdziwi nas przeto, Ŝe choć znajdziemy wśród haseł Dantego ("dantejskie sceny", "dantejskie piekło") i Homera ("homeryckie boje", "homeryczny śmiech", "kwestia homerowa"), nie doszukamy się tam stu innych znakomitości literackich z Szekspirem i Mickiewiczem włącznie; Ŝe hasłem jest Platon ("bryły Platona", "cykl platoński", "jaskinia Platona", "miłość platoniczna"), a nie Arystoteles, Kartezjusz, Kant czy Marks; Ŝe wśród haseł znajdą się ci, a nie inni królowie, wodzowie, męŜowie stanu, uczeni, bohaterowie powieści i dramatów; Ŝe Słownik poświęca nieraz więcej miejsca i uwagi postaciom z dawnych bajek, legend i romansów oraz ich współczesnym odpowiednikom ksiąŜkowym, filmowym, operowym czy operetkowym niŜ niejednemu bohaterowi wielkiej literatury. O umieszczeniu nazwy dzieła sztuki, utworu lit., archit. itd. jako hasła głównego decyduje w większości wypadków wartość nazwy jako sygnału. Znajdziemy tam więc imiona własne, takie jak np. La Scala, Kórnik, ErmitaŜ, Łazienki, Appassionata, Mona Lisa, Iliada; nie znajdziemy natomiast imion pospolitych, takich jak np. Koncert fortepianowy a-moll Schumanna czy Martwa natura Wyczółkowskiego. Opowieści kanterberyjskich szukać trzeba pod hasłem Opowieść, kościoła św. Katarzyny - pod Kraków, a śurawia nad Motławą - pod Gdańsk. Chronologia postaci i wydarzeń Słownika kończy się w zasadzie około połowy Xix wieku, wraz z pojawieniem się prasy popularnej, telegrafu i reportaŜu fotograficznego, choć nie brak od tej zasady wyjątków.

UŜyteczność słownika ujawnia się dopiero w dłuŜszym z nim obcowaniu, w praktyce; zwłaszcza jeśli to słownik gatunkowo nowy, a przy tym autorski, a więc nieco subiektywistyczny, mimo Ŝe, jak wszystkie słowniki, czerpie z setek najróŜniejszych źródeł. Dlatego w pracy nad jego kolejnymi wydaniami szczególną wartość będą zapewne miały uwagi i spostrzeŜenia Czytelników pierwszego wydania.

Władysław Kopaliński 15 V 1979

Wymowa

Wymowę obcojęzycznych haseł głównych podawano zaraz za hasłem, w nawiasach ze skrótem "wym.", przy czym nieraz jest to wymowa tylko części wyrazu hasłowego albo, przy hasłach kilkuwyrazowych, wymowa tylko jednego z tych wyrazów. Wymowę tę podano w sposób uproszczony i przybliŜony. W języku francuskim akcent pada zawsze na ostatnią sylabę wyrazu.

Hasła i odsyłacze

Słownik wyróŜnia dwa rodzaje haseł: Hasła Główne ułoŜone są w porządku alfabetycznym. Podhasła ułoŜone są w zasadzie równieŜ w porządku alfabetycznym, od którego wszakŜe odstępowano w wypadkach, gdy praktyczniejsze było zastosowanie innego porządku, np. chronologicznego bądź rzeczowego, czy nawet mieszanego.

Odsyłacze oznaczane są skrótem zob. (tzn. zobacz dalszy ciąg wyjaśnienia) albo por. (tzn. porównaj z pojęciem pokrewnym, podobnym, równoległym itd.). Odsyłacz: Tajemnica (stanu) lub (Tajemnica: stanu) oznacza odesłanie do podhasła Tajemnica stanu w haśle głównym Tajemnica. Cytaty z Biblii pochodzą z róŜnych przekładów.

Skróty

a. - albo amer. - amerykański anat. - anatomia, anatomiczny ang. - angielski anglos. - anglosaski Ap. - Apostolskie Apok. - Apokalipsa (Objawienie św. Jana) arab. - arabski aram. - aramejski archeol. - archeologia archit. - architektura, architektoniczny art. - artystyczny astr. - astronomia atm. - atmosferyczny

austr. - austriacki awest. - awestyjski b. - bardzo belg. - belgijski białorus. - białoruski biol. - biologia bizant. - bizantyjski bot. - botanika, botaniczny Brit. Mus. - British Museum (zob.) bryt. - brytyjski bułg. - bułgarski C - Celsjusza celt. - celtycki cerk.- - cerkiewnochem. - chemia, chemiczny chiń. - chiński chrześc. - chrześcijański cz. - część czes. - czeski d.- - dolnodawn. - dawniej Deut. - Deuteronomium (zob.) dł. - długość dosł. - dosłownie dpn. - dopełniacz

druk. - drukarstwo duń. - duński egip. - egipski ekon. - ekonomia, ekonomiczny etn. - etnografia etym. - etymologia europ. - europejski Ew. - Ewangelia Ex. - Exodus (zob.) farm. - farmacja filoz. - filozoficzny fiń. - fiński flam. - flamandzki fr. - francuski g.- - górnoGen. - Genesis (zob.) geogr. - geografia, geograficzny germ. - germański gł. - głównie, główny godz. - godzina gr. - grecki gram. - gramatyka, gramatyczny gwar. - gwarowy handl. - handlowy hebr. - hebrajski

hist. - historyczny hiszp. - hiszpański hol. - holenderski i in. - i inne (inni) ind. - indyjski irań. - irański irl. - irlandzki iron. - ironicznie isl. - islandzki jap. - japoński jęz. - język językozn. - językoznawstwo, językoznawczy jid. - jidysz jug. - jugosłowiański jw. - jak wyŜej (wyjaśniono) kat. - katolicki Kor. - (do) Koryntian kośc. - kościół, kościelny ks. - księga, księgi Kunsthist. Mus. - Kunsthistorisches Museum (zob.) lekc. - lekcewaŜąco Lev. - Leviticus (zob). l.mn. - liczba mnoga l.poj. - liczba pojedyncza lud. - ludowy

łac. - łacina, łaciński Łuk. - Łukasz m - metr M. - Morze Mat. - Mateusz Maurits. - Mauritshuis (zob.) med. - medycyna Metrop. Mus. - Metropolitan Museum of Art (zob.) m.in. - między innymi mit. - mitologia Mł. - Młodszy Mus. Naz. - Museo Nazionale (zob.) muz. - muzyka, muzyczny muzułm. - muzułmański n.- - nowonar. - narodowy Nat. Gall. - National Gallery (zob.) ne. - naszej ery nm. - niemiecki n8M - nad Menem NMP - Najświętsza Maria Panna norw. - norweski np. - na przykład npm. - nad poziomem morza NRD - Niemiecka Republika Demokratyczna

Num. - Numeri (zob.) O. - Ocean ok. - około ONZ - Organizacja Narodów Zjednoczonych org. - organizacja, organizacyjny osm.-tur. - osmańsko-turecki Pal. - Palazzo pers. - perski pierw. - pierwotnie, pierwotny plast. - plastyka, sztuki plastyczne pl. tant. - plurale tantum (rzeczownik występujący tylko w l.mn.) płd. - południowy płn. - północny pne. - przed naszą erą poet. - poetycki pogard. - pogardliwie pol. - polski polit. - polityczny poł. - połowa pop. - popularnie, popularny por. - porównaj port. - portugalski pot. - potocznie późn. - późno-, późny prawn. - prawniczy, prawo

prawdop. - prawdopodobnie prowans. - prowansalski pryw. - własność prywatna przen. - przenośnie, w przenośni przes. - przestarzały przysł. - przysłowie psych. - psychiczny psychol. - psychologia publ. - publiczny r. - rok reg. - regionalizm relig. - religia, religijny RFN - Republika Federalna Niemiec RFSRR - Ros. Federacyjna Socjalistyczna Republika Rad Rijksmus. - Rijksmuseum (zob.) r.m. - rodzaj męski r.nij. - rodzaj nijaki ros. - rosyjski rozszerz. - przez rozszerzenie znaczenia RTV - Radio i Telewizja rub. - rubaszny rus. - ruski rz. - rzymski rz.-kat. - rzymskokatolicki r.Ŝ. - rodzaj Ŝeński

sanskr. - sanskryt sąd. - sądownictwo sem. - semicki serb. - serbski skand. - skandynawski skr. - skrót słow. - słowiański słowac. - słowacki społ. - społeczny sport. - sportowy st.-(St.) - staro-, Starszy Staatsmus. - Staatsmuseum (nm. Muzeum państwowe) staroŜ. - staroŜytność, staroŜytny stpol. - staropolskie szer. - szerokość szkoc. - szkocki szw. - szwedzki szwajc. - szwajcarski śr.- - średni(o)śrdw. - średniowiecze, średniowieczny środk. - środkowy św. - święty teatr. - teatralny techn. - technika teol. - teologia

tj. - to jest tł. - tłumaczenie, przekład Tow. - Towarzystwo tur. - (języki) turecki(e) TV - Telewizja tybet. - tybetański tzn. - to znaczy tzw. - tak zwany uk. - ukończony ukr. - ukraiński ur. - urodzony USA - Stany Zjednoczone Ameryki w. - wiek walij. - walijski wewn. - wewnętrzny węg. - węgierski wg - według: z podanego źródła, ale w formie nieco zmienionej wł. - włoski właśc. - właściwie woj. - wojenny wojsk. - wojskowy W.P. - Wojsko Polskie wsch. - wschodni wulg. - wulgarny wyd. - wydany, wydanie

(wym: ...) - wymowa zach. - zachodni zał. - załoŜony zazw. - zazwyczaj zbud. - zbudowany zdrobn. - zdrobniały zewn. - zewnętrzny zgrub. - zgrubienie zm. - zmarł(y) zob. - zobacz ZSRR - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich zwł. - zwłaszcza Ŝart. - Ŝartobliwie Ŝegl. - Ŝeglarski Ŝyd. - Ŝydowski * (gwiazdka) - przypuszczalna postać wyrazu nie zaświadczona przez źródła

A

Aachen - zob. Akwizgran.

Aar(e) - Aara, gł. rzeka Szwajcarii, wypływająca z lodowców Alp Berneńskich, dopływ Renu. W szwajcarskich górach jest jedna kaskada, Gdzie Aar wody błękitnymi

spada. (J. Słowacki, W Szwajcarii, 7-8 (1839).) A gdyś nazbyt stęskniony ojczyzny swej starej Do późnych gwiazd wśród szumu zadumał się Aary, Musiałeś czuć się wtedy nad tą obcą rzeką Jak emigrant, gdy wracać mu juŜ za daleko. (K. Wierzyński, Pamiątka z Solury, 13-16; do Tadeusza Kościuszki, który w Solurze spędził ostatnie lata Ŝycia.)

Aaron - w Biblii, syn Lewiego i starszy brat MojŜesza, patriarcha Ŝyd., pierwszy arcykapłan, współdziałał z MojŜeszem, gdy Bóg spuszczał dziesięć plag na Egipt, i wyprowadzał Izraelitów z Egiptu. Laska Aarona - w Biblii, nazwa laski plemienia Lewi uŜywanej przez Aarona; połoŜona przed arką przymierza cudownie zakwitła i zaowocowała migdałami, co wyjaśniono jako oznakę, Ŝe Aaron ma zostać arcykapłanem; Num., 17, 8.

Abaddon - w Biblii, Apok., 9, 11, szatan, anioł przepaści, "którego imię po hebrajsku Abaddon, po gr. Apollyon, a po łac. Exterminans ('niszczący, pustoszący, rugujący')".

Abaris - zob. Strzała (Abarisa).

Abaton - w staroŜytności nazwa nadawana róŜnym trudno dostępnym miejscom; z gr. a- 'nie-', bainein 'iść'.

Abbasydzi - dynastia kalifów arabskich, następna po obalonej przez Abul'l-Abbasa dynastii Omajjadów, panująca 750-762, ze stolicą w Damaszku, a 762-1258 w Bagdadzie, pochodząca jakoby od Abbasa, 566-652, najstarszego stryja Mahometa. Osiągnęła rozkwit najwyŜszy za czasów Haruna ar-Raszida (zob.) i jego syna Al-Ma'muna, 813-833. Kres dynastii połoŜyła w 1258 inwazja Mongołów.

Abdera - staroŜytna kolonia nadmorska w Tracji, załoŜona w poł. Vii w. pne. przez Jonów. Wg mitu gr. załoŜył ją Herakles dla upamiętnienia swego przyjaciela Abderosa, poŜartego nie opodal przez konie Diomedesa (zob. Herakles, 8. praca). Wg innego mitu załoŜyła ją Abdera, siostra Diomedesa. Mieszkańcy Abdery uchodzili u Traków za prowincjonalnych głupców, choć

abderytami byli tak znakomici ludzie, jak Demokryt, Protagoras (wielki sofista), Anaksarchos (filozof i przyjaciel Aleksandra W.) i Hekataios (historyk); zob. Śmiech (abderycki); por. Beocja; Gotham; Krhwinkel; Osioł (Abderyci); Pacanów; Schildburg.

Abel - hebr. Hebhel 'tchnienie, opar', w Biblii, młodszy syn Adama i Ewy, pasterz owiec, zabity przez swego starszego brata, Kaina (zob.); Gen., 4.

Abelard - zob. Heloiza i Abelard.

Abenceragowie - hiszp. Abencerrajes, szlachecki ród mauretański w Grenadzie, którego rywalizacja z rodem Cegries stała się jednym z powodów upadku królestwa Grenady w 1492; zob. teŜ Grenada; Almanzor; Alpuhara. Historia de los bandos de Cegries y Abencerrajes - cz. I (1595) historycznego dzieła pisarza hiszp. Gines Perez de Hita, ok. 1544-ok. 1619. El hidalgo Abencerraje - dramat Lope de Vegi. Almahilda, czyli Królowa-niewolnica - powieść (1663) panny de Scudery (zob.). Przygody ostatniego z AbenseraŜów - fr. Les aventures du dernier Abencerage, nowela rycerska (1826, wyd. pol. 1932) F.R. Chateaubrianda. Les Abencrrages - opera (1813) L. Cherubiniego; libretto: J.E. Jouy.

Abigail - W Biblii Dawid, kryjąc się na puszczy Faran przed gniewem Saula, posyła sługi do bogatego, ale nieuŜytego właściciela stad, Nabala, z prośbą o Ŝywność; spotyka się jednak z odmową. Płonąc Ŝądzą zemsty, uzbraja swoich ludzi i wyrusza przeciw Nabalowi, ale mądra i piękna Ŝona Nabala, Abigail, wychodzi Dawidowi naprzeciw z darami i potępia postępek głupiego męŜa. Dawid rezygnuje z zemsty, a gdy Nabal umiera, proponuje Abigail małŜeństwo, ona zaś zgadza się, mówiąc: "Otom słuŜebnica twoja"; I. Ks. Król., 25. Stąd w lit. ang. imię to oznaczało 'garderobianą, pokojówkę'.

Abisag - w Biblii, 3. Ks. Król., 1, 1-4, dziewczyna, Sunamitka, którą słudzy króla Dawida wybrali spośród dziewcząt całego kraju, aby "spała na łonie króla i zagrzewała go", gdyŜ był juŜ bardzo stary i nie zagrzewał

się, mimo Ŝe okrywano go szatami. Była to "panienka bardzo piękna i sypiała z królem, i słuŜyła mu, ale król z nią nie obcował".

Dame Abonde - (wym. dam abąd) francuski Ŝeński odpowiednik św. Mikołaja, dobra wróŜka, przynosząca grzecznym dzieciom prezenty w czasie ich snu w Noc Sylwestrową; zob. (św.) Mikołaj.

Abraham - w Biblii, syn Tarego, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; wraz z Ŝoną Sarą (zob.), bratankiem Lotem (zob.) i swym półkoczowniczym plemieniem przeszedł (2000-1600 pne.?) z Ur Chaldejczyków a. z Charanu do ziemi Kanaan w Palestynie, gdzie osiadł. Zwany "ojcem wiernych"; zob. Melchizedech. Grób Abrahama - zob. Hebron. Łono Abrahama - odpoczynek sprawiedliwego po śmierci (Ew. wg Łuk., 16, 22, o Łazarzu: "A stało się, Ŝe umarł Ŝebrak i zaniesiony jest przez aniołów na łono Abrahama"). Stąd zwroty przysłowiowe: "Pójść na łono Abrahama"; "Do Abrahama na piwo" itd. Ofiara Izaaka - Aby wypróbować jego wiarę, Bóg kaŜe Abrahamowi ofiarować swego syna Izaaka (zob.) na całopalenie. Abraham spełnia rozkaz, ale gdy podnosi miecz, aby zabić syna, powstrzymuje go anioł i podsuwa mu w zamian na ofiarę barana (Gen., 22, 1-18); por. Córka (Jefty). Ofiara wielokrotnie przedstawiana w sztuce śrdw. i nowoŜytnej, m.in.: Ghiberti, Brunelleschi, Andrea del Sarto, Tycjan, Caravaggio, Rubens, Rembrandt, William Blake. Przymierze z Bogiem - Jahwe zawiera z Abrahamem przymierze, obiecując mu liczne potomstwo i ziemię Kanaan w zamian za posłuszeństwo ("Chodź przede mną"), doskonałość i trzymanie się nakazu obrzezania chłopców; Gen., 15, 1-21; 17, 1-27; zob. teŜ Przymierze. Trzej aniołowie - Trzej wędrowcy ukazują się Abrahamowi. On przyjmuje ich gościnnie w swoim namiocie. W czasie posiłku jeden z nich przepowiada mu, Ŝe Sara mimo podeszłego wieku urodzi mu syna. We wczesnej sztuce chrześc., sztuce bizantyjskiej i ruskiej aniołowie ci stanowią symbol Trójcy św. Mozaiki: w Santa Maria Maggiore (V w.), Rzym; w San Vitale (Vi w.), Rawenna; w Monreale (Xii w.), Sycylia. Obrazy szkoły Rafaela, Rzym, Watykan, Loggie; Rembrandt, Leningrad, ErmitaŜ i in; Murillo, Ottawa, Nat. Gall.; Tiepolo, Madryt, Prado. Widzieć Abrahama - mieć ponad 50 lat. Ew. wg Jana, 8, 57: "Pięćdziesięciu lat jeszcze nie masz, a Abrahama widziałeś?" Ibrahim - arab. forma imienia Abraham. Wg jednej z wielu muzułm. legend o Ibrahimie archanioł Gabriel daje mu spadły z nieba czarny kamień, nad

którym Ibrahim wznosi w Mekce Kaabę (zob.).

Abraham Jakubowic - zob. Ibrahim ibn Jakub.

Abrakadabra - słowo kabalistyczne mające wyraŜać nieskończoność, uŜyte po raz pierwszy w poemacie łac. Severusa Sammonicusa (Ii w. ne.), umieszczane w śrdw. na amuletach (w formie równobocznego trójkąta jako zaklęcie czy formuła magiczna przeciw febrze itp.) noszonych przez 9 dni i wrzucanych do rzeki.

Abraksas - słowo kabalistyczne, którym gnostycy późnej staroŜytności oznaczali Istotę NajwyŜszą, źródło 365 emanacji, a. władzę w ogóle; ryte na drogich kamieniach, uŜywanych potem jako amulety i talizmany, często z wizerunkiem bajecznej istoty o korpusie człowieka, głowie koguta i węŜach zamiast nóg. Abraxas - balet (Monachium 1948), libretto na podstawie napisanego w 1847 scenariusza Heinricha Heinego do pomysłu tanecznego Doktor Faust; muzyka: Werner Egk, choreogr.: Marcel Luipart. Pierwszy pełnospektaklowy balet nm. po 2. wojnie świat. Faust, dąŜąc do poznania prawdy, podpisuje pakt z wysłanniczką Szatana, piękną Bellastrigą.

Absalom - w Biblii trzeci syn króla Dawida. Musiał uciekać z domu ojca, gdyŜ zabił swego przyrodniego brata, Amnona, z zemsty za zgwałcenie ich siostry, Tamary. Po powrocie, mimo pojednania z ojcem, organizuje przeciw niemu spisek i zbrojny bunt, ale ponosi klęskę w "lesie Efraim" i w czasie ucieczki na mule zawisa długimi włosami (gdy muł pobiegł dalej) na gałęzi dębu, a ścigający go Joab (zob). przebija mu serce włócznią. Król, usłyszawszy o tym, zapłakał mówiąc: "Absalomie, Absalomie! synu mój! Obym ja był umarł zamiast ciebie!", co stało się klasycznym wyrazem miłości i Ŝałości ojcowskiej; 2. Ks. Król., 13-19. Absalomie, Absalomie! - powieść (1936, wyd. pol. 1959) Williama Faulknera, kronika upadku ubogiej białej rodziny Sutpen w Jefferson, w stanie Mississippi. Czupryna jak u Absaloma - długa, bujna; zwrot przyst. w Biblii, 2. Ks. Król., 14, 25-26; 18, 9. Pojednanie Dawida z Absalomem - obraz (1642) Rembrandta, Leningrad, ErmitaŜ.

Absolutum Dominium - łac., 'nieograniczona władza', określenie, którym szlachta piętnowała próby wzmocnienia władzy królów w Polsce Xvi-Xviii w.

Abu Hassan - bohater Opowieści o Abu al-Hassanie śpiącym i przebudzonym (zob. Tysiąc: i jedna noc), kupiec z Bagdadu, który, oszołomiony narkotykiem, pogrąŜony we śnie, przeniesiony zostaje do pałacu Haruna ar-Raszida (zob.), gdzie wmawiają mu, Ŝe jest kalifem. Motyw ten występuje u wielu autorów, jak Szekspir (Poskromienie złośnicy, 1, 1-2; Sen nocy letniej, zob. Sen), Baryka (zob. Z chłopa król), Calderon (zob. śycie: snem), Bohomolec (Grzegorz chłop, mniemany ksiąŜę), Fredro (Pan Jowialski), Słowacki (Balladyna) i in.; por. KsięŜyc(owy świat). Abu Hassan - opera (Monachium 1811) C.M. Webera.

Abukir - staroŜ. Canopus, wieś w Dolnym Egipcie nad M. Śródziemnym, na płn.-wsch: od Aleksandrii; 1 Viii 1798 admirał ang. Nelson niespodzianym atakiem na redę Abukiru rozbił flotę francuską, która przetransportowała fr. korpus ekspedycyjny do Egiptu; 25 Vii 1799 gen. Bonaparte rozgromił tu desant turecki, trzykroć liczniejszy od korpusu fr.

Ab Urbe Condita Libri Cxxxxii - zob. Sto czterdzieści dwie księgi.

Abu Simbel - miejscowość nad Nilem, w dolnej Nubii, w Egipcie, gdzie w Xiii w: pne. wykuto w skale dwie wspaniałe świątynie, większą Ramzesa Ii, mniejszą jego małŜonki, Nefertari, z olbrzymimi posągami w fasadach; w latach sześćdziesiątych Xx w. świątynie wycięto ze skały i przeniesiono o 60 m wyŜej, aby uchronić je przed zalaniem wodami jeziora utworzonego za Zaporą Asuańską. Nadzór nad pracami sprawował komitet specjalistów UNESCO pod przewodnictwem prof. Kazimierza Michałowskiego.

Abydos (1) - Abodu, w staroŜytności miasto w Górnym Egipcie; ośrodek kultu pośmiertnego, gdzie wg mitu pochowana być miała głowa Ozyrysa; najbardziej czczone miejsce Egiptu ze świątyniami od I do Xxx dynastii; w najlepiej zachowanej świątyni Seti I znaleziono listę faraonów.

Abydos (2) - dziś Avido, w staroŜytności kolonia gr. we Frygii, w Azji

Mniejszej, po azjatyckiej stronie Hellespontu (dziś Dardanele), naprzeciw Sestos. Tam Kserkses w marszu na Grecję zbudował w 480 pne. most z okrętów przez cieśninę. Tam w 411 pne. flota ateńska pod wodzą Alkibiadesa zwycięŜyła Spartan; zob. teŜ Hero i Leander. Narzeczona z Abydos - poemat (1813) Byrona: Zulejka, córka Giaffera, paszy Abydosu, jest zaręczona z Selimem, ale Giaffer zabija go i Zulejka umiera ze złamanym sercem. Nie płyń do Abydos bez powodu - przysłowie gr., nie podejmuj niebezpiecznej podróŜy bez istotnej przyczyny.

Achab - siódmy król państwa Izrael, 873-854 pne.; w Biblii król Izraela, którego imię stało się synonimem niegodziwości, pamiętny wrogością okazywaną prorokowi Eliaszowi (zob.), wprowadzeniem kultu Baala i skazaniem na śmierć Nabota z namowy swej Ŝony, królowej Jezabel (zob.), za nie popełnione winy; zob. Winnica (Nabota); por. teŜ Moby Dick (kapitan Ahab).

Achajowie - pierwsza grupa plemion greckich, która ok. r. 2000 pne. przybyła do Grecji z północy, podbijając miejscową ludność pochodzącą z Azji Mniejszej, i pod wpływem Krety stworzyła kulturę mykeńską. Podbici ok. 1100 pne. przez nową falę plemion gr., Dorów, zajęli w płn. części Peloponezu krainę nazwaną od nich Achają. Rzymianie nazwą tą (łac. Achaia) określali równieŜ całą Grecję. W epopei Homera wszyscy Grecy biorący udział w wojnie z Troją noszą honorową nazwę Achajów, gr. Achaioi; por. Danaowie.

Achates - zob. Wierny (Achates).

Acheloos - staroŜytna nazwa rzeki, dziś Aspropotamos, w zach. Grecji, i bykogłowego boga tej rzeki, który wg mitu walczył z Heraklesem o Dejanirę i utracił przy tym jeden z rogów oraz ukochaną. Kiedy Alkmeon, ścigany przez erynie za matkobójstwo, szukał kraju nie istniejącego w chwili morderstwa, znalazł go w delcie Acheloosu, na nowo utworzonych osadach rzecznych.

Achemenidzi - dynastia perska wywodząca się od Achemenesa (Hacha-manisz), księcia Parsua, Vii w. pne., załoŜona przez Cyrusa Starszego ok. 550 pne. Znani władcy: syn Cyrusa, Kambyzes, Dariusz I Wielki, Kserkses, Artakserkses I, Ii i Iii oraz ostatni panujący, zwycięŜony w 330 pne. przez Aleksandra Wielkiego Dariusz Iii Kodomanus.

Achernar - gwiazda alfa (najjaśniejsza) konstelacji Erydanu, widoczna w Polsce zimą; z arab. achir' al-nahr 'koniec rzeki', tj. gwiazdozbioru.

Acheron - mit. gr. rzeka (moŜe z achea rheon 'rzeka smutku') oddzielająca w Hadesie świat Ŝywych od świata zmarłych (por. Styks), do której wpadają dopływy: Kokytos, Lete i (Pyri)flegeton; roz. szew. podziemne państwo boga Hadesa, np. w Eneidzie, 7, 312, Wergiliusza: "Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo" łac., 'jeśli nie nakłonię niebios, poruszę piekło'.

Achilles - mit. gr. legendarny bohater tesalski, król Myrmidonów we Ftyi (gr. Phthia), syn Peleusza (a. Peleja, stąd zwany Pelidą) i nereidy Tetydy, (Thetis), główny bohater i centralna postać Iliady Homera, prototyp gr. koncepcji męskiej odwagi i urody, ideał młodzieńca, który przekłada krótkie, ale pełne chwały Ŝycie nad długą i gnuśną egzystencję, natura popędliwa, porywcza, namiętna, dumna. W Iliadzie ukazany jako wspaniały półbarbarzyńca, jakby spoza kręgu cywilizacji achajskiej (choć dzielność jego budzi taki podziw, Ŝe Achilles staje się wzorem dla niezliczonych pokoleń, m.in. dla Aleksandra Wielkiego). On jeden tylko spośród bohaterów Homera trzyma się archaicznego obyczaju składania kosztownych ofiar, takŜe z ludzi, przy pogrzebie (Iliada, 23, 171), wywołuje oburzenie (24, 15) wlokąc ciało Hektora przywiązane do rydwanu (22, 395). Jego nieopanowany gniew z powodu odebrania mu przez Agamemnona niewolnicy-konkubiny Bryzejdy jest osią tematyczną Iliady,; w przystępie pasji Achilles nie ma respektu nawet dla widzialnego boga (22, 15); cechuje go teŜ jednak, prócz męstwa w walce, niezłomna przyjaźń dla Patrokla i nie znana innym Grekom Homera pogarda dla kłamstwa (9, 312). Achilles i Pentesilea - zob. Pentesilea. Achilles w dziewczęcym przebraniu - Kiedy, mobilizowano Greków na wojnę trojańską, rodzice, wiedząc, Ŝe przeznaczone mu jest na niej zginąć, posłali go na dwór Likomedesa na wyspie Skyros, gdzie w dziewczęcym stroju przebywał wśród córek króla; ale wg innej wyroczni nie moŜna było zdobyć Troi bez jego pomocy, Odyseusz więc w przebraniu kupca rozłoŜył przed córkami Likomedesa klejnoty i broń; Achilles zdradził swoją płeć chwyciwszy za miecz. Zaraz teŜ wyruszył z Odyseuszem. Jedna z córek Likomedesa, Deidameja, miała z Achillesem syna, Neoptolemosa (zob.). Grób Achillesa - W Sigejonie, na płn.-zach. przylądku Azji Mniejszej, miał być pochowany Achilles wraz z Patroklosem; wg Pliniusza, 10, 24, nad miejscem tym nie przelatuje Ŝaden ptak. Konie Achillesa - zob. Koń (Balios; Ksantos).

Nauczyciele Achillesa - Feniks, syn Amintora, wychowawca Achillesa i jego towarzysz pod Troją; centaur Chiron, który nauczył go poŜytków z roślin. Pięta Achillesa - Tetyda zanurzyła go; jako dziecko, w wodach Styksu, dzięki czemu ciało jego prócz pięty, za którą trzymała go matka, stało się odporne na ciosy. Zginął ugodzony strzałą (w pierwotnej wersji mitu niewątpliwie zatrutą) w piętę przez Parysa (i Apollina); przen. czyjaś słaba strona. Stąd: Ścięgno Achillesa - anat. końcowe ścięgno mięśnia trójgłowego łydki, z przyczepem na guzie piętowym. Tarcza Achillesa - sporządzona dla niego na prośbę Tetydy przez boga Hefajstosa i ozdobiona cudownymi płaskorzeźbami; Iliada, 18, 479. Włócznia Achillesa - Telefos, zięć Priama i król Myzji, usiłował przeszkodzić lądowaniu Greków w drodze do Troi i został zraniony przez Achillesa. Gdy wyrocznia orzekła, Ŝe wyleczyć go moŜe tylko sprawca rany, Telefos udał się do obozu Greków, którzy tymczasem dowiedzieli się, Ŝe wg wyroczni pomoc Telefosa jest im niezbędna do zdobycia Troi. Dlatego Achilles wyleczył go, przykładając do rany rdzę z ostrza włóczni; por. Henryk Vi, cz. 2, 5, 1, Szekspira. Krwawnik pospolity, łac. Achillea millefolium, jest prastarym lekiem przeciwkrwotocznym; por. teŜ Melampus (nóŜ). Achilles i Ŝółw - zob. Paradoks (Zenona). Epopeje: "Iliada" (Viii w. pne.) Homera; "Achilleis" P. Papiniusa Statiusa (I w. ne.); "Achilleis" Goethego (1799). Dramaty: "Achille" Comeille'a (1673), "Achilleis" Wyspiańskiego (1903). Opery: "Achille et Polyxene" J.B. Lully'ego (1687), "Achille e Deidamia" A. Scarlattiego (1698), "Deidamia" G.F. Handla (1739), "Achille nell'assedio di Troia" Cimarosy (1797). Balet: "Achille in Sciro Cherubiniego" (1804). Plastyka: malarstwo wazowe, Vii-V w. pne.; czara Sosiasa, Bertin; amfora Eksekiasa, Watykan. Achilles i córki Likomedesa - fresk pompejański, Neapol, Mus. Naz. Obrazy van Dycka, Rubensa, Tiepola. Oratorium "Achilles" M. Brucha (1885).

Achitofel - w Biblii, 2. Ks. Król., 17, 15-23, zaufany doradca króla Dawida, którego zdradził, przyłączając się do sprzysięŜenia Absaloma (zob).

KsiąŜę Achmad - Ahmad, bohater Opowieści o księciu Achmadzie i wróŜce Pari Banu, zob. Tysiąc (i jedna noc). Achmad nabył jabłko z Samarkandy,

którego zapach leczył wszystkie choroby, i otrzymał od wróŜki namiot, mogący pomieścić cały dwór króla i jego wojsko, a tak lekki, Ŝe moŜna go było nosić w kieszeni.

Achtel - ośmina, dawn. ósma część większej miary; w Polsce Xvi w. 62 garnce, tj. pół beczki piwa, później beczułka, antałek, ósma część beczki piwa; z nm., 'ósma część'.

Acis i Galatea - postacie mitu i literatury gr.-rz.; Acis (Akis) był synem boga Pana (Fauna) i Symety, 16-letnim pasterzem sycylijskim, kochankiem pięknej nereidy Galatei (od gr. gala 'mleko' a. galene 'cisza morska'). W Metamorfozach, 13, 750, Owidiusza kochankowie ukryci pod skałą słuchają miłosnej pieśni zalecającego się do Galatei potwornego cyklopa Polifema (zob.), który nagle ich dostrzega i grozi im; Galatea znika w morzu, Acis ucieka, ale zostaje przygnieciony skałą przez cyklopa; nereida zamienia płynącą krew Acisa w źródło i rzekę, a jego w boga tej rzeki. Galatea - (przed 1514) Rafaela, Rzym, Famesina. Obraz Tiepola, Triest, Gal. Sartorio. Acis i Galatea - obraz (1657) Cl. Lorraina, Gal. Drezdeńska. Obraz Poussina, Dublin, National Gall. of Ireland. Opera (1686) J.B. Lully'ego, libretto: Campistron. Opera (1720) G.F. Hndla, libretto: J. Gay. Opera (1763) J. Haydna, libretto: Migliavacci.

Acqua Tofana - zob. Manna (św. Mikołaja).

"Acta Diurna" - łac., 'wydarzenia dnia', pierwsza gazeta codzienna, załoŜona w 59 pne. przez Juliusza Cezara, ukazująca się aŜ do chwili przeniesienia stolicy do Konstantynopola w 330. Nie zachował się Ŝaden egzemplarz, wysokości nakładu nie znamy, "Acta" zawierały wiadomości o wydarzeniach państwowych, budowach, podróŜach dygnitarzy, wydarzeniach w rodzinie cesarskiej, katastrofach Ŝywiołowych; ogłoszenia o narodzinach, ślubach, nekrologi itp. Z przymiotnika diurnalis 'dziennikowy', utworzonego od diurnus 'dzienny', z dies 'dzień', pochodzą wyrazy oznaczające gazetę: wł. giornale, fr. journal i polska kalka tych wyrazów: dziennik.

Acta Tomiciana - zbiór pism z kancelarii królewskiej Zygmunta Starego z 1507-34, zebrany przez Stanisława Górskiego, nazwany dla uczczenia ówczesnego podkanclerza biskupa Piotra Tomickiego, wydawany z fundacji

Dziatyńskich (t. 1-13, 1852-1912); w Bibliotece Kórnickiej PAN.

Adalberg - księga przysłów polskich; od nazwiska Samuela Adalberga, 1868-1939, paremiografa polskiego, autora pierwszego polskiego nowoczesnego zbioru przysłów pt. Księga przysłów, przypowieści i wyraŜeń przysłowiowych polskich 1889-94. Nowy Adalberg - oparta na poprzedniej, 4-tomowa Nowa księga przysłów i wyraŜeń przysłowiowych polskich (1969-78) pod redakcją J. KrzyŜanowskiego.

Adam - w Biblii, pierwszy człowiek na Ziemi, ojciec całej ludzkości, którego Bóg stworzył na swoje podobieństwo z mułu i tchnął w niego dech Ŝycia. Imię to wymienia dopiero Gen., 2, 19, choć jego stworzenie opisuje Gen., 1, 27 i 2, 7. Adamie, ty BoŜy kmieciu, ty siedzisz u Boga w wiecu - polska pieśń wielkanocna z Xiv w., włączona w Xv w. do Bogurodzicy, przenosząca Ŝywcem ówczesne polskie stosunki do królestwa niebieskiego. Adam i Ewa - Pierwsza kobieta, pramatka Ewa, utworzona w czasie snu Adama (aby nie dokuczała mu samotność) z jego Ŝebra, nakłania Adama z namowy węŜa-Szatana do skosztowania wspólnie z nią zakazanego owocu z drzewa wiadomości dobrego i złego, za co Bóg skazuje Ewę na poród w boleściach, Adama na zdobywanie chleba w pocie czoła, a oboje na wygnanie z Raju; Gen., 2, 21-25 ; 3, 1-24; zob. teŜ Drzewo (wiadomości); Ewa; Gdy Adam ziemię kopał; Grzech (pierworodny); Jabłko; Lilith; Nagi (A byli oboje...); Raj; Zakazany (owoc). Drugi (a. Nowy) Adam - Chrystus. Jabłko Adama - anat. chrząstka tarczowata tworząca wyniosłość krtaniową, widoczna zwł. u szczupłych męŜczyzn; legenda twierdzi, Ŝe to kawałek zakazanego owocu uwiązł Adamowi (i jego potomstwu) w gardle; łac. pomum Adami, tł. z hebr. tappuah haadaam 'jabłko męŜczyzny'. Krewny po Adamie - nie krewny. Na święty Adam - nigdy; bo brak takiego świętego. Od Adama i Ewy - od samego początku; od dawien dawna. Stary (praojciec) Adam - natura ludzka nie dająca się zmienić ani poprawić; człowiek grzeszny, ułomny, niedoskonały, nie odkupiony, Biblia, List św. Pawła do Rzymian, 6, 6; do Efezjan 4, 22-24; do Kolosan, 3, 9-10.

Strój Adamowy - nagość; Biblia, Gen., 2, 25; 3, 10-11. Szczyt Adama - góra (2243 m) na wyspie Cejlon, gdzie wg legendy muzułmańskiej Adam opłakiwał wygnanie z Raju, stojąc na jednej nodze przez 200 lat, aby odpokutować swój grzech, po czym archanioł Gabriel przeniósł go na górę Arafat, gdzie Adam znów spotkał Ewę. Zakon Adama - małŜeństwo. śebro Adama - z którego Bóg stworzył Ewę, Gen., 2, 22. Plastyka. Postacie Adama i Ewy dawały śrdw. twórcom wyjątkową sposobność do przedstawiania nagości ludzkiej, jak np. w skali monumentalnej w Portalu Adama katedry bamberskiej (ok. 1230, zob. Bamberg); w Xv i Xvi w. temat ten był pretekstem do studiów aktu męŜczyzny i kobiety, po raz pierwszy ukazanego ze wszystkimi szczegółami w 1432 przez Jana van Eycka w Ołtarzu (zob.) Gandawskim. Wygnanie z Raju - fresk (ok. 1427) Masaccia, Florencja, S. Maria del Carmine, kaplica Brancaccich. Grzech pierworodny - obraz (skrzydło dyptyku, ok. 1470) Hugona van der Goes, Wiedeń, Kunsthist. Mus. Adam i Ewa - miedzioryt (1504) Albrechta Drera; artysta przedstawiał w wizerunkach pierwszych rodziców proporcje idealnie pięknego człowieka. Obraz Tintoretta, Wenecja, Akademia. Obraz Palmy Vecchia, Brunświk. Obraz L. Cranacha St.. Warszawa, Muz. Nar. Upadek pierwszych rodziców - drzeworyt światłocieniowy (1511) Hansa Raldunga (zwanego Grien), studium aktu męŜczyzny i kobiety o doskonałych proporcjach. Stworzenie Adama - fresk (1512) Michała Anioła, Rzym, Watykan, Kaplica Sykstyńska, plafon.

Adamastor - duch niebezpiecznych wód Przylądka Burz (przemianowanego na Przylądek Dobrej Nadziei, zob. Dobry) opisany przez poetę portug. Camesa, w Luzjadach (wyd. 1574) jako straszliwe widmo ukazujące się Vasco da Gamie i prorokujące zgubę kaŜdemu, kto przedsięweźmie podróŜ do Indii.

Adam Bell - legendarny angielski bohater lud., wyjęty spod prawa wraz z towarzyszami Clymem z Clough (Cleugh) i Williamem z Cloudesley, Ŝyjący współcześnie z ojcem Robin Hooda. Równie słynni w płn. Anglii z mistrzostwa w strzelaniu z łuku, jak Robin w Anglii środkowej. Zamieszkiwali las Englewood niedaleko Carlisle. W końcu poddali się królowi, który ich

ułaskawił, gdy William, podobnie jak Wilhelm Tell, przestrzelił z łuku jabłko umieszczone na głowie syna.

Adelajda - ang. Adelaide z nm. Adelheid od st.-g.-nm. adul+ hait ('szlachetny + sposób bycia'), imię znane w Polsce od pierwszych czasów chrześcijaństwa; miała je nosić rzekoma siostra Mieszka I i kilka innych piastowskich księŜniczek; przez stulecia zapomniane, wróciło pod wpływem modnego romansu pani de Genlis, 1746-1830, pisarki ir., który w tł. pol. ukazał się w 1788 jako Adela i Teodor, czyli Listy o edukacji. Adelaida - pieśń opus 46 (1796) Beethovena. Adelaide-Konzert - koncert D-dur napisany jakoby przez 10-letniego Mozarta w Wersalu na cześć jednej z córek Ludwika Xiv, wydany dopiero w 1933.

Św. Adelaida - ok. 931-999, cesarzowa niemiecka, córka króla Rudolfa Ii z Arles (burgundzkiego). Po śmierci pierwszego męŜa, króla Włoch, Lotara, zmuszana do małŜeństwa z synem jego następcy, osławionego Berengara Ii, odwołała się do Ottona I niemieckiego, który ją poślubił w 951; w 991-95 była regentką w czasie małoletności wnuka, Ottona Iii. Fundatorka instytucji religijnych, okazała się w rządach państwem kobietą o wielkim rozumie politycznym. Głowa Adelajdy - rzeźba w katedrze w Miśni (Meissen, płd.-wsch. NRD) przedstawiająca uśmiechniętą cesarzową.

Adelajda - ok. 1324-71, córka landgrafa heskiego Henryka Ii śelaznego, od 1341 królowa pol., Ŝona Kazimierza Wielkiego, narzucona mu, po śmierci Aldony Gedyminówny, przez alians polityczny. Nie mając jeszcze rozwodu z Adelajdą oŜenił się z Czeszką Krystyną, wdową po praskim rajcy miejskim. Zmuszony z kolei do rozwodu z nią, wziął rozwód z obiema jednocześnie. Adelajda starała się potem w Rzymie o uniewaŜnienie późniejszych małŜeństw Kazimierza i zwrot posagu, ale bezskutecznie.

Adept - początkujący, praktykant; wyznawca (sekty), zwolennik (doktryny); wtajemniczony; śrdw. alchemicy nazywali vere adeptus 'prawdziwie wtajemniczonego' (od łac. adispici 'dostąpić, doścignąć') w sekrety eliksiru Ŝycia i kamienia filozoficznego; twierdzili oni, Ŝe na świecie byto zawsze tylko 11 adeptów, ni mniej, ni więcej.

Adhara - Adara, podwójna gwiazda konstelacji Psa Wielkiego, widoczna w Polsce zimą.

Les Adieux (wym. lezadje) fr., 'PoŜegnania', sonata fortepianowa opus 81a Es-dur (1804-10) Beethovena.

Admei - bohater mitu gr., król Ferai w Tesalii, uczestnik wyprawy Argonautów i polowania na dzika kalidońskiego, zyskał wdzięczność Apollina za miłą gościnę, gdy bóg, wygnany przez Zeusa z Olimpu, musiał przez rok słuŜyć u Admeta jako pastuch. Apollo pomaga mu w zdobyciu Alkestis, córki Peliasa, i wybłaguje u mojr długowieczność Admeta (któremu przeznaczona była wczesna śmierć), pod warunkiem, Ŝe ktoś z jego bliskich zgodzi się umrzeć za niego. Gdy chwila nadeszła, nikt nie chce się poświęcić, nawet starzy rodzice, tylko Alkestis idzie na śmierć bez wahania. Wg mitu, Persefona, przejęta tym przykładem wierności małŜeńskiej, zwraca ją Ŝywą męŜowi. W tragedii Eurypidesa Alkestis (438 pne.) Herakies, wdzięczny Admetowi za gościnę, wyrywa bogu śmierci, Tanatosowi, ofiarę i przyprowadza ją z podziemi do męŜa. Opery: Alceste (1674) J.B. Lully'ego; Admeto re di Tessaglia (1727) Handla; Alceste (Wiedeń 1767) Glucka.

Admiralicja - Pałac Admiralicji, olbrzymi, dł. przeszło 400 m, pałac dowództwa floty nad Newą w Leningradzie, gł. dzieło klasycyzmu ros., z wieŜą bramną zwieńczoną słynną iglicą, rozbudowany 1806-17 wg projektu Andrieja D. Zacharowa, 1761-1811.

Adolf - bohater tytułowy fr. powieści (1807, wyd. 1816) Benjamina Constant, stanowiącej punkt zwrotny w dziejach powieści psychologicznej. Powieść daje analizę rozwoju i kresu namiętnego uczucia, pod wieloma względami przypominającego więzy łączące autora z panią de Stael.

Adonai - w Biblii jedna z zastępczych nazw Boga, wyraz hebr., znaczący 'Panowie moi'; uŜywana w liturgii Ŝyd. zamiast niewymawialnego (zob. Dekalog, 2. przykazanie) imienia Jahwe; zob. teŜ Imię (Imiona sekretne).

Adonis - mit. gr. piękny młodzieniec; zrodzony z kazirodczej miłości

Kinyrasa, króla Cypru, i córki jego. Mirry (a. Smyrny), ukochany przez Afrodytę, zabity w czasie łowów przez dzika (a. zazdrosnego Hefajsta lub Aresa w postaci dzika). Wg innej wersji Afrodyta powierzyła Adonisa jako dziecko Persefonie, która nie chciała go jej zwrócić do czasu, gdy Zeus postanowił, Ŝe Adonis przebywać będzie u kaŜdej z bogiń przez część roku. Adonia - doroczne parodniowe święto Adonisa, jako bóstwa wegetacji czczonego w Fenicji i innych krajach Wschodu (imię prawdop. od semickicgo tytułu adon 'Pan', por. Adonai), równieŜ pod imieniem Tammuz, przeniesione wraz z kultem Adonisa do Grecji. Kobiety naprzód opłakiwały śmierć Adonisa, a potem cieszyły się z jego zmartwychwstania; Biblia, Ezechiel, 8, 14. Kwiat Adonisa - powstały z przelanej krwi myśliwego: róŜa a. anemon, a. mak polny, a. miłek szkarłatny, łac. Adonis flammeus, fr. goutte-de-sang 'kropla krwi'. Ogródek Adonisa - skrzynki i doniczki z szybko rosnącymi i szybko więdnącymi kwiatami, symbolizującymi prędko przemijającą młodość, jakimi w czasie adonii obstawiano złoŜoną na marach figurę Adonisa; przen. rzecz łatwo niszczejąca, szybko przemijająca; por. Henryk Vi, cz. 1, 1, 6, Szekspira; Raj utracony, 9, 440, Miltona. Wenus i Adonis - pierwszy opublikowany utwór Szekspira (1593), długi poemat, w którym Adonis odrzuca zaloty Wenery i zostaje zabity przez dzika; por. Metamorfozy, 10, 522, Owidiusza; Teokryta 1, 109; 15, 127. Rzeźby: Canova, Thorvaldsen, Rodin. Obrazy: freski pompejańskie, Tycjan, Carracci, Guercino, Domenichino, Rubens, Ribera.

Adramelech - w Biblii, bóstwo babilońskie, któremu palono dzieci w ofierze; 4. Ks. Król., 17, 31; jeden z upadłych aniołów, w "Raju utraconym" Miltona strącony przez Uriela i Rafaela (6, 365); por. teŜ balladę "Tukaj", w. 182, Mickiewicza.

Adrast(es) - mit. gr. bajeczny król Argos, teść Polinika (syna Edypa), wraz z którym podjął wyprawę siedmiu przeciw Tebom; zob. Siedem; z nich sam tylko pozostał przy Ŝyciu, ratując się ucieczką na cudownym koniu Arionie. W 10 lat później Adrast poprowadził synów poległych wodzów na tzw. wyprawę Epigonów przeciw Tebom i zniszczył je; por. Polinik; z gr. adrastos 'nieunikniony'.

Adrienne Lecouvreur - zob. Lecouvreur Adrienne.

Adwent - w liturgii katol. okres czterech tygodni przed BoŜym Narodzeniem, symbolizujący okres oczekiwania na przyjście Mesjasza-Odkupiciela; z łac. adventus 'przyjście'.

Adwersarz - dawn. przeciwnik; z łac. adversarius.

Adwokat Diabła - łac. advocatus diaboli, pop. nazwa kardynała promotora wiary, łac. promotor fidei, tj. rzecznika publicznego w procesie beatyfikacyjnym a. kanonizacyjnym przed Kongregacją Obrzędów, S. Congregatio Rituum, w kościcle rz.-kat., zgłaszającego zarzuty przeciw wnioskowi i osobie kandydata; przen. obrońca sprawy niesłusznej a. złej; z łac. advocatus 'wezwany (na pomoc)'.

Adyton - miejsce w sanktuatium gr. i rz. (łac. adytum), do którego miały dostęp tylko osoby bezpośrednio związane z kultem, święte świętych; miejsce w świątyni gr., gdzie mieściła się wyrocznia; z gr. od adytos 'do którego się nie wchodzi'.

AdŜanta - wieś w Indiach, w stanie Maharasztra, koło której znajduje się wielki zespół trzydziestu buddyjskich świątyń jaskiniowych wykutych w skale, ozdobionych licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami, a przede wszystkim wspaniałymi malowidłami ściennymi (sceny z Ŝycia Buddy) z okresu od ok. r. 200 pne. do ok. 600 ne.

Aedon - mit. gr. córka Pandareosa (por. Homer, "Odyseja", 19, 518), Ŝona tebańskiego króla Zetosa, z którym miała syna Itylosa. Zawistna o szczęście swej wielodzietnej szwagierki Niobe, Ŝony Amflona, postanowiła zgładzić jej pierworodnego syna, ale przez nieuwagę zabiła swego własnego jedynaka, Itylosa. Zeus zamienił ją w słowika, wiecznie opłakującego śmierć syna; por. teŜ Filomela i Prokne.

Aegir - mit. skand. bóg morski, który wraz z małŜonką Ran podejmował na podwodnych ucztach nie tylko topielców, ale i bogów; miał 9 córek olbrzymek.

Aelia Capitolina - nazwa nadana Jerozolimie przez wojska rzymskie w czasie 2. wojny Ŝydowskiej, 133-35 ne.

Afrodyta - mit. gr. bogini miłości zmysłowej, piękna i wdzięczna, opiekunka Ŝeglarzy, bóstwo pochodzenia asyro-babilońskiego (zob. Wenus), małŜonka Hefajstosa, którego zdradzała z Aresem. Pewnego razu kulawy, ale zręczny mąŜ przyłapał oboje w łoŜu, przykrył metalową siecią i wystawił na śmiech bogów. Matka (z Aresem poczętych) Harmonii, Erosa i Priapa, (z Anchizesem) Eneasza, (z Hermesem) Hermafrodyty. Jej atrybuty: mirt, róŜa, jabłko, jaskólka, gołąb, baŜant, łabędź, wróbel, zając, kozioł, delfin. Zob. teŜ Adonis; Anehizes; Eris; Pafos; Parys (Sąd Parysa). Afrodyta Afrogeneja - przydomek bogini wg Hezjoda, dosł. 'urodzona z piany morskiej'; gr. aphros 'piana morska'. Afrodyta Kallipygos - przydomek bogini, dosł. 'Pięknotyła'; gr. kallos 'piękny', pyge 'pośladki'. Afrodyta Pandemos - bogini miłości ogarniającej wszystkich bogów i ludzi, małŜeństwa i Ŝycia rodzinnego, później bogini miłości zmysłowej, wreszcie opiekunka nierządnic, pospolita, wspólna, wulgarna; gr. pandemos 'powszechny; wspólny'. Afrodyta Thalassia (a. Pontia) - opiekunka Ŝeglugi, okrętów i portów (gr. thalassa, thalatta, pontos 'morze'), równieŜ Limnesia 'Opiekunka Portów' (od gr. limen 'port') i Euploia 'Szczęśliwej śeglugi' (od eu- 'dobry' i plein 'Ŝeglować'). Afrodyta Urania - bogini nieba, potem wyŜszej, czystej miłości; gr. ourania 'niebiańska'. Afrodyzjak - środek, roślina, lek itd. pobudzający popęd płciowy; łac. aphrodisiakos 'kamień mający pobudzać seksualnie' od aphrodisios 'rozkosz płciowa' od imienia bogini. Kipryda - przydomek bogini, znaczący 'urodzona na Cyprze', skąd wschodni kult Afrodyty przeszedł do Grecji. Pas Afrodyty (a. Wenery) - pas wdzięków, talizman bogini, zapewniający powodzenie w miłości; gr. krestos, łac. cestus. Afrodyta - rzeźba (2. poł. V w. pne.) Alkamenesa, zaginiona; jej kopią jest Afrodyta z Frejus, ParyŜ, Luwr. Inna kopia, Neapol, Mus. Naz. Tron Afrodyty - Rzym, Mus. Naz. Romano, oparcie tronu a. ołtarza, dzieło gr. (ok. 460 pne.) z reliefem, który prawdop. przedstawia narodziny Afrodyty z morza, podtrzymywanej przez dwie nimfy.

Afrodyta z Kapui - rzeźba Lizyppa z 2. poł. Iv w. pne., Neapol, Mus. Naz. Afrodyta Anadyomene - słynny obraz (Iv w. pne.) Apellesa, dosł. wynurzająca się z morza. Afrodyta Knidyjska - sławny posąg, rzeźba Praksytelesa dla świątyni w Knidos (Iv w. pne.) znana tylko z rz. kopii; Rzym, Watykan; Warszawa, Muz. Nar. Afrodyta Medycejska - zob. Wenus (Medycejska). Afrodyta na muszli - malowidło ścienne (poł. I w.) w Pompei, wykopane w 1952. Afrodyta przykucnięta - brąz Doidalsesa Bityńczyka (po 250 pne.) nie zachowany; marmurowa kopia rz. znaleziona w willi Hadriana (zob. Hadrian); Rzym, Mus. Naz. Romano. Afrodyta z Cyreny - rzeźba z I w. pne., kopia oryginału z Iv w. pne. znaleziona w Łaźniach w Cyrenie (gr. Kyrene, dziś Cirene w płn. Libii, Afryka), Rzym, Museo Naz. Romano. Afrodyta z Melos - zob. Wenus (z Milo).

Afryka - łac. Africa, tak nazywali staroŜ. Rzymianie podbite terytoria w płn. Afryce, później całe płd. pobrzeŜe M. Śródziemnego (bez Egiptu), które Grecy zwali Libią, długo uwaŜane za część Azji, ale juŜ przez Herodota traktowane jako oddzielny kontynent. Afrykanka - opera (ParyŜ 1865, Warszawa 1870 w wersji wł.) Giacomo Meyerbeera, libretto: Eugene Scribe. Tytuł jest nieporozumieniem, bo gł. bohaterka, niewolnica Selika (sopran), jest Hinduską, a nie Afrykanką. Afryko, biorę cię w posiadanie! - zob. Omen. Z Afryki zawsze coś nowego - łac. ex Africa semper aliquid novi, wg "Historii naturalnej", 2, 8, 42 (ok. 70 ne.) Pliniusza St., cytowane jako przysłowie gr.

Afryt - efryt, ifryt, w wierzeniach muzułm. okrutny demon, zły duch; zob. DŜinny.

Agada - zob. Hagada.

Agamemnon - mit. i lit. gr. syn Atreusza (stąd zwany Atrydą), mąŜ Klitajmestry, ojciec Ifigenii, Elektry i Orestesa, brat Menelaja (męŜa porwanej przez Parysa Heleny), król Myken i Argos, naczelny wódz wyprawy gr. na Troję, dumny, odwaŜny, pasjonat, naduŜywający swej pozycji, dąŜący do władzy absolutnej, a przy tym niezdecydowany i łatwo się zniechęcający. Zabierając Achillesowi niewolnicę-konkubinę Bryzejdę, wywołuje jego gniew, który jest osią tematyczną "Iliady" Homera. Gdy wojska gr. nie mogą wypłynąć z Aulidy z powodu ciszy morskiej, poświęca Ŝycie swej córki, Ifigenii, na ołtarzu Artemidy. Mszcząc tę śmierć, Klitajmestra wraz z kochankiem swym, Egistem, zabija Agamemnona w kąpieli, tuŜ po jego powrocie do domu z wojny; zob. Król (Zarazem i król...). Vixere fortes ante Agamemnona multi - (Pieśni, 4, 9, 25, Horacego) 'wielu było dzielnych i przed Agamemnonem (ale, nie opiewani przez poetów, utonęli w nocy zapomnienia)'. Agamemnon - 1. część trylogii Ajschylosa Oresteja (458 pne.); zob. Ifigenia; Orestes. Tragedia (I w. ne.) Seneki, która zainspirowała teŜ tragedię V. Alfierego (1783) i tetralogię "Atrydzi" (1941-48) G. Hauptmanna. Grób Agamemnona - jeden z najlepiej zachowanych zabytków sztuki mykeńskiej z ok. 1400 pne., budowla podziemna koło Myken w Argolidzie z potęŜną kopułą o 15 m średnicy, dziś pusty czerep kamienny zwany przez legendę lud. Skarbcem Atreusza a. Grobem Agamemnona, dawn. prawdop. dzieło o bogatej architekturze wnętrza w typie orientalnym. Niech fantastycznie lutnia nastrojona Wtóruje myśli posępnej i ciemnej; Bom oto wstąpił w grób Agamemnona I siedzę cichy w kopule podziemnej, Co krwią Atrydów zwalana okrutną. (J. Słowacki, Powrót do Ziemi Świętej z Neapolu, pieśń Viii. Grób Agamemnona, 1, 1-5.)

Aganippe - mit. gr. źródło w Beocji u stóp góry Helikon, poświęcone muzom, gdyŜ pobudzało natchnienie; stąd nazywano muzy niekiedy aganippidami; por. Hippokrene.

Agar - zob. Hagar

Agincourt - (wym. aŜękur) wieś w płn. Francji, dziś Azincourt, gdzie 25 X 1415, w czasie wojny stuletniej, król ang. Henryk V pobił liczniejsze siły francuskie, gł. dzięki przewadze zmasowanych pieszych łuczników ang. nad cięŜkozbrojnym rycerstwem fr. Bitwa ta dowiodła, Ŝe metody wojenne czasów

rycerskich juŜ się przeŜyły. Gł. temat dramatu Szekspira "Henryk V" (1600).

Agni - indyjskie bóstwo ognia, światła słonecznego i piorunów, opiekun domowego ogniska; z sanskr. 'ogień'.

Agnuski - medaliki z wosku z wyciśniętym wizerunkiem baranka, poświęcane przez papieŜy; przechowywane po domach w dawnej Polsce od czasów Zygmunta Iii jako świętość chroniąca od pioruna, poŜaru i powodzi; z łac. Agnus Dei 'baranek boŜy', tj. Chrystus, Ew. wg Jana, 1, 29.

Agon - w Grecji, a później i w Rzymie igrzyska, na których uczestnicy współzawodniczyli o nagrodę w sporcie, dramacie a. muzyce. Miały charakter sakralny; większość z nich odbywała się pod patronatem jakiegoś boga a. herosa. Najsłynniejsze z ogólnogreckich były igrzyska (gr. agones, łac. ludi) olimpijskie w Olimpii ku czci Zeusa, pytyjskie ku czci Apollina w Delfach, istmijskie ku czci Posejdona na Istmie Korynekim i nemejskie ku czci Zeusa w Nemei. Agon balet - (Nowy Jork 1957) Igora Strawińskiego, choreografia: G. Balanchine.

Agora - w staroŜ. Grecji zgromadzenie ludowe, zwł. w przeciwstawieniu do Rady (Bule); centralny plac-rynek w miastach gr., miejsce obrad zgromadzenia lud., ośrodek Ŝycia handlowego i polit. Najsłynniejsza była agora ateńska; por. Forum.

Agra - zob. TadŜ Mahal.

Agramant(e) - saraceński bohater poematów epickich Xi-Xiii w. (fr. chansons de geste), król Afryki, potomek Aleksandra Wielkiego, który przedsięwziął szaloną wyprawę do Italii i został pobity przez Karola Wielkiego i Rolanda. Występuje teŜ w "Orlando innamorato (1506) Boiarda i w "Orlandzie szalonym (1532) Ariosta. Pierścień Agramanta - zaczarowany, dany przez niego karłowi Brunello, któremu skradła go Bradamante i dała Melissie. Potem dostali go Rogero i Angelika, która nosiła pierścień w ustach.

Agrypina Starsza - Vipsania Agrippina, ok. 14 pne.-33 ne., wnuczka Oktawiana Augusta, córka Marka Agryppy i Julii, Ŝona wodza rz. Drususa Germanika, matka Kaliguli i Agrypiny Mł. Towarzyszyła męŜowi w Germanii i w Syrii, gdzie zmarł nagle w 19 r. ne. Zabrała jego prochy do Rzymu. Tacyt wzruszająco opisuje jej przybycie do Brundisium i powszechny smutek. Jej nienawiść do Tyberiusza, w którym widziała, pewno niesłusznie, przyczynę śmierci męŜa, była powodem wygnania jej wyrokiem senatu na wyspę Pandaterię, gdzie dobrowolnie zamorzyła się głodem. Choć jaśniała wszystkimi cnotami republikańskiej Rzymianki, nie ona jednak stała się tematem lit., ale jej córka, Agrypina Młodsza.

Agrypina Młodsza - Julia Agrippina, 15-59, córka Germanika i Agrypiny St. Mając 12 lat, wyszła za Gnejusza Domicjusza Ahenobarba, z którym miała syna Nerona. Po śmierci męŜa oskarŜona o udział w spisku na Ŝycie swego brata, cesarza Kaliguli, skazana na wygnanie, spędziła 14 lat na wyspie Pantei. Odwołana przez swego stryja, cesarza Klaudiusza, poślubiła go i skłoniła do zaadoptowania Nerona. Pomawiano ją o otrucie Klaudiusza, aby jej syn mógł szybciej objąć władzę. Sprzeciwiała się jego planom małŜeńskim, za co Neron kazał ją zabić. Gdy próba zatopienia statku, którym wracała z odwiedzin u syna, nie powiodła się (bo Agrypina dopłynęła do brzegu), została zamordowana w swej willi przez nasłanych zbirów. Umierając wołała: "Uderzajcie w brzuch!", tzn. w łono, gdzie niegdyś nosiła swego wyrodnego syna. Śmierć Agrypiny - tragedia (1653) Cyrana de Bergerac. Brytannik - tragedia (wyst. 1669, wyd. pol. 1809) Racine'a. Agrippina - opera (1709) G. F. Handla, libretto: wicekról Neapolu, kardynał V. Grimiani.

Ahab - zob. Moby Dick.

Ahaswer(us) - w Biblii - król Medów i Persów, hebr. Ahaszwerosz, identyfikowany z Kserksesem lub Artakserksesem I, w polskich przekładach (Księga Estery) - Aswerus. W legendzie średniowiecznej - jedno z imion śyda Wiecznego Tutacza; zob. śyd.

Ahenobarbus - Miedzianobrody, przydomek znakomitego rodu rzymskiego

Domicjuszów. Wg legendy Dioskurowie, donosząc jednemu z przodków tego rodu o zwycięstwie Rzymian nad Latynami nad jeziorem Regillus (496 pne.), aby dowieść swej nadprzyrodzonej mocy, pogłaskał jego czarną brodę, która natychmiast przybrała czerwoną barwę. Przydomek ten, i prawdop. takŜe rude owłosienie, miało wielu członków rodu, jak: Gnejusz Domicjusz, pierwszy mąŜ Agrypiny Młodszej, i jego syn, Neron; łac. ahenus poet. 'miedziany'; barba 'broda'.

Ahura Mazda - zob. Ormuzd

??? Aida - opera Giuseppe Verdiego, którą kedyś egipski, Izmait Pasza, zamówił dla uświetnienia otwarcia Kanału Sueskiego; wyst. 24 Xii 1871 (w 2 lata po otwarciu Kanału) w nowym gmachu opery w Kairze, z librettem fr. Camille du Locle'a; tł. na jęz. wł. A. Ghislanzoniego. Aidę, córkę króla Etiopów Amonastro, niewolnicę na dworze faraona, łączy miłość z wysłanym przeciw Etiopom naczelnym wodzem wojsk egipskich, Radamesem, którego kocha takŜe Amneris, córka faraona. Po triumfalnym powrocie z wojny Radames otrzymuje od faraona w nagrodę rękę córki, ale postanawia zbiec wraz z Aidą; za zdradę stanu zostaje wszakŜe Ŝywcem zamurowany w grobowcu, gdzie czeka juŜ na niego pragnąca z nim umrzeć Aida.

Aigistos - zob. Egist.

Aigospotamoi - w staroŜ. nazwa miasteczka i strumienia na wsch. wybrzeŜu Chersonezu Trackiego (obecnie Indjelimen na półwyspie Gallipoli), gdzie w 405 pne. rozegrała się ostatnia bitwa wojny peloponeskiej: wódz spartański Lizander zagarnął podstępem znaczną większość floty ateńskiej, co przypieczętowało klęskę Aten.

Aisza - ok. 613-678, jedna z czterech Ŝon proroka Mahometa, zwana Matką Wiernych i Prorokinią, córka Abu Bekra, kupca, pierwszego, poza rodziną proroka, nawróconego na islam, później pierwszego kalifa. Mahomet poślubił ją, gdy miała 9 lat. Uroda i inteligencja zapewniły jej znaczny wpływ na męŜa. Zmarł na jej rękach 8 Vi 632. Dla muzułmanów jest ona jedną z "czterech niezrównanych kobiet"; zob. Cztery. Aisza i Ali - Podczas nocnego marszu Aisza zabłądziła i utraciła kontakt z karawaną; przyłączyła się do niej dopiero rano w towarzystwie męŜczyzny. Wtedy Ali, kuzyn i adoptowany syn proroka, odezwał się do niego: "Czemu się trapisz? Jest tyle innych kobiet na świecie!" Wprawdzie widzenie, które

nawiedziło Mahometa, upewniło go co do niewinności Aiszy, ona jednak znienawidziła odtąd Alego. Gdy nie udało się jej przeszkodzić wyborowi na kalifa w 655, przez 100 dni agitowała przeciw niemu. Uwięzioną, potraktował Ali z najgłębszym szacunkiem i kazał ją odprowadzić do Medyny z eskortą kobiet przebranych za rycerzy.

Aix-La-Chapelle - zob. Akwizgran.

Ajakos - Eak, mit. gr., syn Zeusa i Eginy, ojciec Peleusa, Telamona i Fokosa, słynny z poboŜności i prawości. Dzięki jego modłom ustała susza na wyspie Eginie, ale Ŝe ludzie zdąŜyli tymczasem wymrzeć, Ajakos uprosił Zeusa o pomoc. Bóg zmienił mieszkańców mrowiska w ludzi, których nazwano Myrmidonami (gr. myrmeks 'mrówka'). Po śmierci Ajakos został, wraz z Minosem i Radamantysem, sędzią w Hadesie.

Ajaks Mały - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Ojleusa (a. Ojliadesa), uczestnik wojny trojańskiej, przywódca Lokryjczyków, walczący często u boku Ajaksa Wielkiego, najszybszy biegacz gr. po Achillesie, odwaŜny, ale brutalny i antypatyczny, znienawidzony przez Atenę. W drodze powrotnej z wojny zabity przez Posejdona, gdy chełpliwie bluźnił bogom, dopłynąwszy jako rozbitek do brzegu; zob. Kasandra.

Ajaks Wielki - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Telamona, króla Salaminy, stąd zwany Telamończykiem, szorstki, flegmatyczny, ale nieustraszony olbrzym, "przedmurze Achajów", najdzielniejszy po Achillesie, pierwszy w ataku, ostatni w odwrocie, z charakterystyczną olbrzymią tarczą. Gdy po śmierci Achillesa zbroję jego przyznano Odyseuszowi, a nie jemu, rozgoryczony Ajaks w przystępie szału porąbał stado baranów, wziąwszy je za Greków, a kiedy oprzytomniał, pozbawił się Ŝycia ze wstydu. Ajaks - tragedia (prawdop. 424 pne.) Sofoklesa. Trylogia Ajschylosa na ten temat nie zachowala się, por. Metamorfozy, ks. 13, Owidiusza. Tragedia (Mediolan 1811) poety wł. Ugo Foscolo, zdjęta z afisza po premierze jako dzieło antynapoleońskie, w którym Agamemnon przedstawiał rzekomo Napoleona, Odyseusz - ministra Fouche, a Ajaks - generała Moreau.

Aja Sophia - zob. Hagia Sophia.

Ajjubidzi - dynastia muzułmańska pochodzenia kurdyjskiego, panująca w Syrii i w Egipcie, zał. w 1171 przez jej najwybitniejszego przedstawiciela, Salah ad-Dina, sławnego w Europie jako Saladyn (zob.). Obalona 1250 przez Mameluków.

Ajolos - zob. Eol.

Ajschylos z Eleusis - 525-456 pne., najstarszy z trzech wielkich tragików gr., właściwy twórca klasycznej tragedii gr. Napisał ok. 70 tragedii i 20 dramatów satyrowych, z których zachowało się w całości 7 tragedii (w wyborze dla szkół z Ii w.) i wiele fragmentów. Śmierć Ajsehylosa - Wg ludowej legendy zabił go orzeł, zrzuciwszy mu Ŝółwia na łysą czaszkę, którą omyłkowo przyjął za kamień, chciał bowiem rozbić skorupę Ŝółwia. Legenda ta wsparta jest wzmianką o przepowiedni wyroczni, Ŝe zgładzi go cios z nieba.

Ajudah - góra (572 m npm.) i przylądek na płd. wybrzeŜu Krymu, na zachód od Aluszty; ros. Aju-Dag; ukr. Aju-Dah; tur., 'niedźwiedź góra'. "Lubię poglądać wsparty na Judahu skale... (A. Mickiewicz. sonet. Ajudah, I.) Portret Adama Mickiewicza na skale Judahu - obraz (1827-28) Walentego Wańkowicza, Warszawa, Muz. Nar.

Akacja - Istnieje ok. 500 gatunków akacji właściwej, rosnącej w strefie zwrotnikowej i podzwrotnikowej Afryki i Australii. Nasza pospolita Robinia hispida, popularnie, ale błędnie, zwana akacją parkową, pochodząca z Ameryki Płn., nie ma nic wspólnego z właściwymi akacjami. Jej botaniczna nazwa grochodrzew nie przyjęła się. Nazwę akacji rozciągnięto, równieŜ błędnie, na karaganę, nazywając ją pot. akacją syberyjską a. Ŝółtą. Natomiast prawdziwa akacja, sprowadzana z Riwiery (gł. akacja srebrzysta), cięta, o Ŝółtych, niewielkich główkach kwiatowych, nazywana jest powszechnie, ale błędnie, mimozą; z łac. acacia.

Akademia - gr. Akademeia, miejsce na płn.-wsch. od Aten nad rzeką Kefisos, początkowo poświęcone herosowi Akademosowi. W gaju platanów i drzew oliwnych (gaj Akademosa), później gimnazjon załoŜony przez Kimona; tu otworzył ok. 387 pne. Platon szkolę filozoficzną, nazwaną od miejsca

powstania Akademią (Platońską). W pobliŜu, ale na zewnątrz murów, znajdował się grób Platona i stara wieŜa zamieszkiwana przez mizantropa Tymona. Akademia oszczędzana była nawet przez wrogów. Dopiero Sulla, oblegając Ateny, kazał ściąć gaj, a drewno zuŜyć na machiny oblęŜnicze. Ale drzewa znów odrosły (widział je Horacy, gdy studiował w Atenach). Akademię zlikwidował Justynian w 529 jako ostatnią placówkę pogańskiej myśli greckiej; przen. instytucja zrzeszająca najwybitniejszych przedstawicieli nauki a. sztuki; przen. system filozoficzny Platona. Akademia Argonautów - Accademia degli Argonauti, pierwsze na świecie towarzystwo geograficzne, zał. we Włoszech przez geografa Vincenzo Maria Coronelli, 1650-1718; król Jan Sobieski był członkiem i opiekunem Akademii. Akademia Arkadyjska - Accademia dell'Arcadia, włoska akademia literatury, zał. w 1690 w Rzymie z inicjatywy szwedzkiej królowej Krystyny; nazwa od gr. Arkadu. Akademia Carraccich - Akademia Bolońska, Accademia dei Desiderosi, Accademia degli Incamminati, prywatna uczelnia artystyczna zał. w 1585 w Bolonii przez Lodovica, Agostina i Annibale Carraccich; wł. desideroso 'pragnący, Ŝądny'; inramminato 'wyruszający w drogę'. Accademia della Crusca - we Florencji, zał. w 1582 przez pisarza wł. Antona Fr. Grazziniego, która pracowała nad oczyszczeniem języka wł. z "plew" (wł. crusca 'otręby, plewy, piegi') i w 1612 wydała słownik jęz. wł., Vocabolario della Crusca. Akademia drybińska - W Drybinie na Białorusi istniała szkoła dla niedźwiedzi i niedźwiedników, Ŝartobliwie zwana akademią; zob. niŜej Akademia (smorgońska). Akademia Francuska - Academie Francaise, ok. 1630 prywatne kółko literatów, o którym w 1634 usłyszał kardynał Richelieu i zaproponował przeobraŜenie kółka w ciało oficjalne, rozszerzone do 40 osób. Zatwierdzone w 1637 przez parlament wraz z nazwą stało się najwyŜszą publiczną instytucją naukową we Francji, pierwszą tego rodzaju instytucją w nowoŜytnej Europie. Jej główną funkcją jest układanie i rewizja słownika jęz. fr.; zob. Nieśmiertelny (Nieśmiertelni). ??? Akademia Goncourtów - fr. stowarzyszenie lit. złoŜone z dziesięciu osób, działające od 1903, którego gł. zadaniem jest doroczny wybór najlepszego dzieła prozatorskiego w jęz. francuskim (przede wszystkim powieści), jakie ??? ukazą się w minionym roku, i ofiarowanie autorowi nagrody (fr. Prix Goncourt) ufundowanej w 1896 testamentem pisarza fr. Edmonda de Goncourt. Akademia Krakowska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Akademia Lubrańskiego - Kolegium Lubrańskiego, szkoła średnia w Poznaniu

zał. w 1519 przez biskupa Jana Lubrańskiego, jedna z pierwszych szkół humanistycznych w Polsce; zamknięta w 1780 przez Komisję Edukacji Narodowej. Accademia Platonica - wł., 'Platońska', Akademia Florencka, szkoła filozoficzna zał. przez Cosima de Medici, działająca w 1459-1521, pragnąca oŜywić tradycje platońskie, stąd nazwa. Akademia smorgońska - Ŝartobliwa nazwa głównego ośrodka tresury niedźwiedzi w Smorgoniach w oszmiańskim powiecie, z którymi obchodzono domy po całej Rzplitej i pokazywano sztuki przy dźwiękach głośnej muzyki; por. wyŜej Akademia (drybińska). Akadema św. Cecylii - zob. (św.) Cecylia. Akademia św. Łukasza - Accademia di San Luca, załoŜona w Rzymie w 1577 z inicjatywy Girolamo Muziano akademia malarstwa i rzeźby (druga po Accademia del Disegno, zał. w 1563 we Florencji), dziś Reale Accademia Romana di San Luca; godłem akademii jest trójkąt równoboczny utworzony z pędzla, dłuta i cyrkla, a dewizą "aequa potestas" łac., 'z równą siłą'. Akademia Umiejętności - w latach 1873-1919 nazwa Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie (1919-1951). Instytucja przejęta przez Polską Akademię Nauk. Wyraz "umiejętność" w znaczeniu 'nauka, wiedza', Ŝywy jeszcze w czasach Oświecenia, w 1873 był juŜ archaizmem. Akademia Wileńska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Wileńskiego. Akademia w Rakowie - uczelnia ariańska na wysokim poziomie, dzięki której Raków nazywano "polskimi Atenami", zał. w 1602, zamknięta juŜ w 1638 wskutek reakcji antyreformacyjnej. Akademia Zamojska - uczelnia załoŜona w 1595 w Zamościu przez Jana Zamoyskiego, pośrednia między szkołą średnią i wyŜszą, rywalizująca ze szkołami jezuickimi; zamknięta w 1784 przez rząd austriacki. Galerie Akademii - wł. Gallerie dell'Accademia, najwaŜniejszy zbiór malarstwa weneckiego w gmachu Akademii Sztuk Pięknych w Wenecji, nad Canal Grande. Ne cedat Academia! łac., 'niech Akademia nie ustępuje!', napis umieszczony po 2. wojnie świat. na drewnianym portalu, jednej z sal krakowskiego Collegium Maius, odnowionego wg projektu Karola Estreichera, 1906-84, historyka sztuki, bibliografa, dyrektora muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Akant - stepowo-pustynna roślina azjatycka i śródziemnomorska o wielkich, kolczastych liściach, pierwowzór motywów dekoracyjnych w formie splotu (np.

na kapitelach korynckich i kompozytowych) kwiatu a. liści. Wg legendy akant wyrósł wokół koszyka z kwiatami złoŜonego przez rzeźbiarza gr. Kallimachosa (V-Iv w. pne.) na grobie jego córki, co tak poruszyło wyobraźnię artysty, Ŝe umieścił tę roślinę na głowicy korynckiej, której, wg Witruwiusza, miał być twórcą; z gr. akanthos od akantha 'cierń; oset; kręgosłup ryby'.

Akcjum - przylądek na M. Jońskim, na zach. wybrzeŜu Grecji (Akarnania), u ujścia Zatoki Ambrakijskiej, gdzie w 31 r. pne. Oktawian, późniejszy August, odniósł w bitwie morskiej zwycięstwo nad flotą Antoniusza i Kleopatry. Bitwa, która uczyniła Oktawiana władcą Rzymu, jest zarazem końcową datą republiki rzymskiej. Na pamiątkę zwycięstwa zbudowano na przeciwległym brzegu Akcjum miasto Nikopolis, gdzie August wzniósł świątynię Apollina, na którego cześć odbywano tam co 4 lata igrzyska; gr. Aktion, łac. Actium.

Akerman - Akkerman, od 1944 Białogród nad Dniestrem, port nad limanem Dniestru, o 20 km od M. Czarnego; tur. akkerman 'biały gród'. To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu. (A. Mickiewicz, sonet Stepy Akermańskie, 8.)

Akis - zob. Acis i Galatea.

Akontios i Kidyppe - bohaterowie jednej z najsłynniejszych gr. historii miłosnych, opisanej w dystychach elegijnych przez Kallimacha, ok. 310-ok. 240 pne., w Heroidach Owidiusza i Listach miłosnych Arysteneta (Iv w.). W czasie uroczystości w Delos, w świątyni Artemidy, młody Akontios zakochuje się od pierwszego wejrzenia w pięknej Kidyppe, ciska jej do stóp jabłko, na którym skreślił słowa: "Przysięgam na Artemidę, Ŝe poślubię Akontiosa", które ona czyta, wiąŜąc się w ten sposób, mimowolnie, przysięgą; Kidyppe, zaręczona z innym, choruje, a wyrocznia delficka oznajmia jej ojcu, Ŝe jedynym lekiem dla córki jest ślub z Akontiosem.

Akrizjos - zob. Danae.

Akropol(is) - w staroŜ. Grecji część miasta na wzgórzu, niegdyś warowna, później miejsce kultu; najsławniejsza Akropolis ateńska (w Tebach - Kadmea, w Koryncie - Akrokorynt) na skalistym wzgórzu 157 m npm.; zob. Atena

(Promachos i Lemnia); Erechtejon; Nike; Partenon; Propyleje; gr., 'górne miasto'.

Akrostych - gr. akrostichis, popularny niegdyś rodzaj wiersza, w którym pierwsze litery, sylaby a. wyrazy wersów tworzą wyraz a. szereg wyrazów o sensie panegirycznym, relig. lub, jak w poniŜszym akrostychu Andrzeja Morsztyna (Xvii w.), obraźliwym: (K)iedyć powiedzieć to, na coś zasłuŜył, (P)rzy ludziach trudno, Ŝebym się nie dłuŜył, (I)eśli masz dowcip domyślny i Ŝartki, (E)xorcyzm czytaj po kraju tej kartki.

Aksakówna - Bohaterka przysłowia z Xvii w.: "Nawet Turczyn Aksakówny nie ima" (por. Jąć), Gertruda Aksakówna, osoba brzydka i stara, po upadku Kamieńca wzięta przez Turków w jasyr, została przez nich, mimo jej protestów, czym prędzej odesłana do kraju.

Akta Ziemskie - od końca Xiv w. w Polsce - księgi sądowe sądów ziemskich i grodzkich.

Akteon - gr. Aktaion, mit. gr. syn Autonoe, córki Kadmosa, wychowany przez centaura Chirona na dzielnego myśliwca. W czasie łowów podpatrzył raz Artemidę i jej nimfy w kąpieli, za co rozgniewana bogini zmieniła go w jelenia, a wtedy został rozszarpany przez własne psy. Owidiusz w Metamorfozach, 3, wylicza imiona 37 psów Akteona. Wyliczanie takie, tak jak miejscowości czy bohaterów, jest stałym rekwizytem techniki epickiej. Artemis i Akteon - metopa z fryzu świątyni Hery (V w. pne.) w Selinuncie na Sycylii; muzeum w Palermo. Diana i Akteon - obraz (1559) Tycjana, Londyn, Gal. Bridgewater. Obraz (1635) Rembrandta, Anholt, zamek Salm-Salm. Obraz Tiepola, Wenecja, Akademia.

A kto chce rozkoszy uŜyć - początek starej pieśni wojskowej, którą Władystaw Tarnowski (Ernest Buława, 1836-78) opracował na nowo i wzbogacił motywami powstańczymi (Pieśni Ŝołnierza, 1863). Najsłynniejsze dystychy: A kto chce rozkoszy uŜyć, Niech idzie w wojence słuŜyć! Na wojence tak to ładnie, Kiedy ułan z konia spadnie. [...] Śpij, kolego, a w tym

grobie Niech się Polska przyśni tobie.

Aktor - Za pierwszego aktora, który był zarazem tragediopisarzem i dyrektorem teatru objazdowego, uwaŜa się Greka Tespisa (zob.), który pierwszy wygłaszać miał swoje kwestie indywidualnie, a nie w chórze. Pierwszymi polskimi aktorami-amatorami znanymi z nazwiska byli Ŝacy krakowscy, którzy w 1522 odegrali Sąd Parysa, łac. Iudicium Paridis, J. Lochera. Pierwszy polski stały zespół zawodowy grający publicznie powstał w 1765. Aktor (jak powiadają) mógłby pouczyć plebana - nm. ein Komdiant knnt' einen Pfarrer lehren, z tragedii Faust, cz. I, Noc, Goethego. Aktorowi (mimowi) potomność nie splata wieńców - nm. dem Mimen flicht die Nachwelt keine Krnze, z tragedii Wallenstein, cz. I, Prolog, 41, Fr. Schillera.

Akwilon - zob. Boreasz.

Akwizgran - nm. Aachen, fr. Aix-la-Chapelle, miasto w Nadrenii Płn.-Westfalii (zach. RFN), od I w. kolonia rzymska Aquae Grani (od imienia celt.-germ. boga wojny, Granusa), następnie waŜny ośrodek państwa Franków. Kaplica pałacowa - najstarsza część kościoła katedralnego (Viii-Xix w.), zbudowana ok. 790-805 przez Oda z Metzu na wzór kościoła San Vitale w Rawennie, o randze katedry od 805, najwaŜniejszy istniejący przykład architektury karolińskiej, mimo przebudowy z 983, późniejszych dodatków gotyckich i restauracji z 1881; najbardziej godny uwagi monument Akwizgranu; budowla ośmiokątna otoczona 16-bocznym obejściem, nad którym wzniesiono wysoką emporę z kolumnowymi arkadami. Pierwsza wielka zachowana budowla kamienna w sztuce nm. Skarbiec katedry jest jednym z najznaczniejszych na płn. od Alp; jego najcenniejszym przedmiotem jest relikwiarz Karola Wielkiego ukończ. w 1215.

Al Adha - zob. Wielbłąd(y Mahometa).

Aladyn - Ala ad-Din. słynny bohater "Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie" (zob. Tysiąc i jedna noc), nieposłuszny piętnastolatek, syn ubogiego krawca chińskiego. Złowrogi czarownik mauretański posyła go do podziemnej jaskini, aby mu wyniósł z niej lampę,

ale chłopiec nie chce mu jej dać, a odkrywszy jej magiczną potęgę, staje się bogaczem i poślubia córkę sułtana, księŜniczkę Badr al-Budur (zob.), dla której przy pomocy "sługi lampy" wznosi cudowny pałac. Czarownik w przebraniu wędrownego handlarza wyłudza od Ŝony Aladyna cudowną lampę, ofiarowując "nowe lampy za stare", po czym przenosi pałac wraz z Badr al-Budur do Afryki; Aladyn, posłuŜywszy się zaczarowanym pierścieniem, odnajduje i zabija czarownika, a Ŝonę i pałac przenosi z powrotem do Chin; zob. teŜ Lampa (Aladyna); Pierścień (Aladyna).

Al Araf - arab. 'przegroda', wg Koranu miejsce między Rajem i Piekłem, dla duchów ludzi moralnie obojętnych, ani dobrych, ani złych, takich jak dzieci, wariaci i głupcy a. dla tych, których dobre i złe uczynki się równowaŜą i którzy oczekują tam na ostateczne przyjęcie do Raju; por. Limbus. Al Araaf - poemat (1829) tytułowy drugiego zbiorku poezji Edgara Allana Poe, gdzie poeta opisuje narodziny cudownej, przeczystej gwiazdy; natchnieniem autora było odkrycie przez Tycho de Brahe w 1572 supernowej (w gwiazdozbiorze Kasjopei), którą astronom nazwał Al Araaf.

Alaryk - ok. 370-410, wódz wojsk Wizygockich na słuŜbie cesarza Teodozjusza I Wielkiego, które po jego śmierci (395) zbuntowały się i obwołały Alaryka swoim królem. W szeregu wypraw wojennych spustoszył Trację, Macedonię i Grecję, a od ok. 400 kilkakrotnie najeŜdŜał Italię, w 410 zdobył i splądrował Rzym, po czym pomaszerował na Sycylię i popłynął do Afryki. Burza zniszczyła jego flotę. W czasie odwrotu z Sycylii Alaryk zmarł. Grób w Busento - Wg legendy towarzysze broni pochowali Alaryka wraz ze złupionymi skarbami koło Cosenzy (Kalabria w płd. Italii), w łoŜysku rzeki Busento, kierując jej wody na czas pogrzebu w sztucznie wydrąŜone zakole. Der Grab in Busento - ballada (1820) poety nm. Augusta von Platen, 1796-1835. Alaric ou Rome vaincue - fr., 'A. albo Rzym zwycięŜony', poemat (1654) Georgesa de Scudery.

Alaska - zob. Szaleństwo (Sewarda).

Alastor - gr., duch-mściciel, ścigający zbrodniarza a. podŜegający go do dalszych zbrodni; łac. genius ultor; deus vindex.

Alastor, czyli Duch samotności - poemat (1816, wyd. pol., tł. J. Kasprowicza, 1907) Shelleya.

Al-Azhar - meczet w Kaine (970-72) ze sławną medresą (muzułm. uniwersytetem teol.-prawniczym) załoŜoną w 988, będącą od tego czasu gł. ośrodkiem nauki muzułm.; arab., 'najjaśniejsza', jeden z tytułów Fatimy (zob.).

Alba - folwark pod NieświeŜem, gdzie ksiąŜę Karol Radziwiłł Panie Kochanku załoŜył rodzaj stowarzyszenia zwanego "bandą albeńską", której członkowie nosili specjalny barwny strój ("mundur towarzyski"). Słynęli z hulaszczych, pijackich zebrań i najazdów na sąsiadów.

Albert - dziedziczny wójt Krakowa od 1290, przedstawiciel patrycjatu nm., zwolennik czeskich rządów w mieście, pozornie i na krótko lojalny względem Władysława Łokietka, w 1311 stanął na czele buntu przeciw niemu. Po zgnieceniu buntu przesiedział 5 lat w więzieniu w Opolu; zmarł na wygnaniu w Pradze po 1317. Pieśń o wójcie krakowskim Albercie - poemacik łaciński napisany po 1320 przez nieznanego Polaka a. Czecha. Gdybym wiedział, co się stanie, Byłbym wiernym niezachwianie Polskiemu monarsze. Na cóŜ wyszła wierność słaba, śe pragnąłem mieć od Szwaba Urzędy najstarsze? (w. 85-90; tł. L. Kondratowicz.)

Albertina - Grafische Sammlung Albertina, słynna kolekcja rysunków i grafiki w pałacu Albertina w Wiedniu, powstała w 1793 ze zbiorów księcia sasko-cieszyńskiego Alberta (Albrechta, syna Augusta Iii, króla polskiego), połączonych w 1922 z kolekcją księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. UwaŜana za najwszechstronniejszą kolekcję starych mistrzów zebraną kiedykolwiek przez osobę prywatną. M.in. wspaniały zbiór rysunków Drera kupiony w 1769 od cesarza Franciszka Ii.

Albertus - postać z polskiej odmiany commedia dell'arte z końca Xvi w., klecha i bakałarz wiejski wyprawiany na wojnę przez plebana posłusznego uchwale sejmowej, bohater kilku utworów farsowo-satyrycznych, np. Wyprawy plebariskiej (1590), gdzie pleban nabywa dla Albertusa rynsztunek wojenny i starą szkapę na kleparskim targu ze starzyzną w Krakowie, a. "Albertusa z

wojny" (1596), opisującego przygody marszowe owego rycerza-samochwała, niezgrabiasza, tchórza-kurołapa, a po trosze staropolskiego Szwejka. Imię Albertus, zlatynizowany Albert, w dawnej Polsce mylone zazwyczaj z Adalbertem i Albrechtem, którym miał odpowiadać swojski Wojciech (zob.), w tym wypadku oznacza prawdop. właśnie wiejskiego Wojtka.

Alberyk - Albrich, Alberich, mit. germ., król elfów; w "Pieśni o Nibelungach", eposie germ. z Xii8Xiii w., karzeł, któremu Zygfryd porywa czapkę-niewidkę, przydatną w czasie walki z Brunhildą. Zygfryd powierza Alberykowi zdobyty skarb Nibelungów, a po śmierci bohatera Alberyk lojalnie oddaje skarb wdowie. W tetralogii Richarda Wagnera "Pierścień Nibelunga" (1868-76) Alberyk, zręczny i obrzydły gnom, wykuwa ze złota dobytego z dna Renu proroczy pierścień obdarzający wszechmocą. Loki i Wotan wykradają pierścień, ale przekleństwo Alberyka towarzyszy odtąd posiadaczom pierścienia wszędzie; zob. Nibelung; Oberon.

Albi - miasto nad rzeką Tarn w dawnej Langwedocji (płd. Francja); rzymska Civitas Albigensium; w Xii-Xiii w. jeden z gł. ośrodków ruchu albigensów; miejsce urodzenia Henri de Toulouse-Lautreca (1864). Katedra św. Cecylii - główne i najsłynniejsze dzieło katalońsko-płd.-zach. francuskiego gotyku, obronny kościół halowy, rozp. w 1282, potęŜna wieŜa (78 m) w 1485; jedna nawa bez podpór wewnętrznych, z bocznymi kaplicami między przyporami występującymi do wnętrza katedry; bez zewn. łuków odporowych; piękny, późnogotycki portal boczny z 1535, freski szkoły wł. z Xv-Xvi w.; witraŜe z Xiv-Xvi w.; najwspanialszy kościół fr. późnego Xiii w., wyglądający z zewnątrz jak potęŜny, zwarty blok skalny znaczony pionowymi liniami masywnych półfilarów. Albigensi - sekta chrześc. Xii w. w Langwedocji (płd. Francja), nazwana od miasta Albi (choć Tuluza była ich właściwym ośrodkiem), wyróŜniająca się poboŜnością i cnotami w wieku rozwiązłości. OskarŜeni o manicheizm, stali się celem krucjaty ogłoszonej przeciw nim przez papieŜa Innocentego Iii, przeprowadzonej z krańcowym okrucieństwem (1209-13) przez Simona de Monfort, a potem bezlitośnie wytępieni przez inkwizycję.

Albion - staroŜytna, poetycka nazwa Wysp Brytyjskich, potem Anglii lub Szkocji czy nawet tylko Pogórza szkockiego, pochodząca moŜe z celt. alp, ailp 'skała, góra' a. z łac. albus 'biały', od kredowych skał wybrzeŜy Dovru: wg legendy od syna Neptuna. Albiona, olbrzyma, odkrywcy tego kraju, który rządził nim przez 44 lata; wg innej legendy od Albii, najstarszej z 50 córek króla Syrii, które jednocześnie zabiły swoich męŜów w noc poślubną (por. Danaidy) i za karę puszczone na statku na otwarte morze dobiły na

koniec do zachodniej wyspy, i poślubiły półdzikich krajowców. Perfidny Albion - hasło odzwierciedlające rozgoryczenie republikanów fr. z powodu przyłączenia się Anglii do antyfrancuskiego przymierza mocarstw europ. po straceniu Ludwika Xvi dn. 21 I 1793.

Alborada Del Gracioso - hiszp., 'Poranna pieśń trefnisia', impresjonistyczny utwór fortepianowy z cyklu Miroris (fr., 'Zwierciadła', 1905) Maurice Ravela.

Albośmy to jacy tacy - popularna krakowska taneczna pieśń ludowa rozpoczynająca się od słów: Albośmy to jacy tacy, chłopcy krakowiacy, czerwona czapeczka na cal podkóweczka i biała sukmana, danaŜ moja, dana! (1-6.)

Albrecht Hohenzolern - (wym. hoencollern), 1490-1568, ostatni wielki mistrz krzyŜacki. W 1525 przeprowadził sekularyzację zakonu i złoŜył 10 kwietnia w Krakowie hołd Zygmuntowi Staremu jako dziedziczny ksiąŜę lenny Prus. Rozwijał działalność wydawniczą takŜe w jęz. polskim; załoŜył w 1544 uniwersytet królewiecki; zob. teŜ Hołd (pruski).

Alcala - arab. al kala 'twierdza'. Calle de Alcala - główna ulica Madrytu. Alcala de Henares - miasto w środk. Hiszpanii nad rzeką Henares, miejsce urodzenia (1547) Cervantesa.

Alcazaba - (wym. alkafaba) nazwa twierdz, cytadel mauretańskich w miastach płd. Hiszpanii (Almeria, Malaga).

Alchwarizmi - al-Khwarizmi, al-Chorezmi, Muhammed ibn Musa, matematyk i astronom arabski, z pochodzenia Uzbek, na dworze kalifa al-Ma'muna w Bagdadzie ok. 820; autor licznych prac naukowych. Znaczna część wiedzy matematycznej śrdw. Europy pochodzi z łac. przekładów jego dzieł, które przyczyniły się równieŜ do upowszechnienia cyfr hinduskich, zwanych później arabskimi.

Algebra - Wyraz pochodzić ma od tytułu jego traktatu o równaniach: (Hisab al-dŜabr wa'l-mukabala) arab., 'Podręcznik algebry', dosł. 'o odtwarzaniu i przeciwstawianiu'. Algorytm - Wyraz pochodzić ma od imienia Alchwarizmi.

Alcyna - siostra Morgany i uosobienie rozkoszy zmysłowych w Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlandzie szalonym (1532) Ariosta, gdzie panuje, jak Kirke, na wyspie zapomnienia, pełnej niesamowitych czarów; por. Armida. Alcina - opera (1736) G.F. Handla.

Aldebaran - czerwonopomarańczowa podwójna gwiazda najjaśniejsza w konstelacji Byka, jedna z najbliŜszych gwiazd, widoczna w Polsce jesienią i zimą. Z arab. al-dabaran od dabar 'iść za kimś', bo gwiazda postępuje za Plejadami.

Aldobrandyńskie Wesele - zob. Wesele (Aldobrandyńskie).

Aldona Anna - 1309 a. 1310-39. Aldonę, królową polską, córkę księcia litewskiego Giedymina, od 1325 Ŝonę Kazimierza Wielkiego, ochrzczono po przyjeździe do Polski jako Annę (Hannę). Imienia Aldona nie uŜywano do czasu romantycznej mody na imiona pogańskie; por. imię bohaterki "Konrada Wallenroda" Mickiewicza.

Aldrin - Edwin E. (wym. o:ldrin), ur. 1930, kosmonauta amer., pułkownik lotnictwa, drugi człowiek na KsięŜycu, wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju, dn. 21 Vii 1969; zob. Armstrong N.A. Piękny widok... wspaniałe pustkowie - ang. Beautifull view... magnificent desolation, pierwsze słowa Aldrina po wylądowaniu na KsięŜycu.

Aldyny - wydania klasyków gr. i rz. drukowanych w Wenecji i in. miastach przez humanistę wł. Aldo Manuzio (Aldus Manutius, 1450-1515) i jego rodzinę od 1490 do 1597. Wygodny format ksiąŜek (mała ósemka) i naukowa staranność edytorska spopularyzowały je w Europie. Nazwa od imienia

wydawcy.

Alegoria - wyraŜenie (w mowie, piśmie a. sztuce) prawd a. uogólnień o ludzkim postępowaniu a. doświadczeniu za pomocą symbolicznych, fikcyjnych postaci i działań, zwł. bajek, przypowieści. Parabel nm., 'Parabola', wiersz (1868) Friedricha Rckerta, mimo tytułu nie jest parabolą, lecz wzorowym przykładem alegorii. Mowa w niej o podróŜniku wędrującym pieszo i trzymającym wielbłąda za uzdę. Złośliwe zwierzę wpada we wściekłość, podróŜny ucieka i napotyka głęboką studnię, a widząc, Ŝe zwierzę go goni, wskakuje do studni. Nie spada jednak w głąb, bo chwycił się krzaka jeŜynowego, wyrastającego ze ściany studziennego szybu. Trzymając się mocno krzaka spogląda w górę i widzi tuŜ nad sobą pysk rozwścieczonego wielbląda; wtedy patrzy na dno: tam ujrzał smoka rozdziawiającego głodną paszczę. PrzeraŜony tym wszystkim zagląda tam, gdzie korzenie krzaka trzymają się ściany, i dostrzega dwie myszy, czarną i białą, które na przemian podgryzają owe korzenie. Zrozpaczony podróŜny daremnie rozgląda się za ratunkiem. Nagle dostrzega na gałązkach krzaka dojrzałe jeŜyny; nie mogąc powstrzymać oskomy, sięga po owoce i zjada z apetytem jeden za drugim, aŜ wreszcie zapomina o strachu i swej rozpaczliwej sytuacji. Zapytasz, czytelniku: "KtóŜ to jest ten głupiec, któremu tak łatwo wywietrzała z głowy myśl o jego połoŜeniu?" Wiedz zatem, przyjacielu, Ŝe tym człowiekiem jesteś ty sam; smok na dnie studni to ziejąca otchłań śmierci; wielbłąd groŜący z góry - to zgryzoty i niedole Ŝycia, ty zaś musisz, w zawieszeniu między Ŝyciem a śmiercią, chwytać się co sił zielonego drzewa świata; obie myszy, czarna i biała, które na przemian podgryzają korzenie krzewu, to noc i dzień. Ciebie zaś tak pociąga urok owoców Ŝycia, Ŝe zapominasz o wszystkich okropnościach, chcąc tylko zerwać i popróbować moŜliwie jak najwięcej słodkich jeŜyn.

Aleja - Aleja Szucha symbol zbrodni hitlerowskich popełnianych w czasie 2. wojny świat. w Warszawie, ulica w śródmieściu, nazwana imieniem Jana Chrystiana Schucha, 1752-1813, architekta i ogrodnika pol. (obecnie Aleja I Armii W.P.), przy której mieściła się siedziba gestapo. Aleja w Middelharnis (1689) najsłynniejszy krajobraz pejzaŜysty hol. Meinderta Hobbemy, Londyn, Nat. Gall.

Aleksander - najsłynniejsze imię greckie wsławione przez Aleksandra Macedońskiego, noszone przez papieŜy, carów, królów Szkocji. Zdrobnienie Sandy oznacza w jęz. ang. (Ŝart.) Szkota, podobnie jak Paddy (Patrick) Irlandczyka, a Taffy (Dawid) Walijczyka. Aleksandros, gr., 'obrońca, pomocnik ludzi', zdrobn. pol. Olek; wł. Alessandro, Sandro; ros. Aleksandr, Sasza; łac. skr. Alexis, Alexius; pol. Aleksy; ros. Aleksjej; węg. Sandor

(wym. szandor), tur. Iskandar, Iskender; szkoc. skr. Alastair, Alister. Popularność tego imienia w Polsce ustaje po powstaniu styczniowym: ludność unika imienia cara. Aleksander - zob. Parys.

Św. Aleksander Newski - 1220-63, ksiąŜę nowogrodzki od 1236, wielki ksiąŜę włodzimierski od 1252, syn Jarosława Wsiewołodowicza włodzimierskiego, ros. bohater narodowy, święty prawosławny. Przydomek zawdzięcza świetnemu zwycięstwu, odniesionemu 1240 nad Newą w bitwie ze Szwedami pod wodzą potęŜnego, Birgera Jarla. W 2 lata później pokonał rycerzy zakonu inflanckiego na lodzie pokrywającym jezioro Pejpus. Aleksander Newski - kantata (1938) Prokofiewa, uŜyta jako muzyka do słynnego filmu (1938) Siergieja Eisensteina pod tymŜe tytułem, z Nikołajem Czerkasowem w roli gł.

Aleksander Wielki (Macedoński) - syn Filipa Ii Macedońskiego i Olimpiady, ur. 356 pne. w Pelli, wychowanek Arystotelesa, król macedoński od 336. Wymógł na państwach gr. obranie go naczelnym wodzem wyprawy na Persję, rzekomo dla wyzwolenia miast gr. w Azji Mniejszej, a w istocie dla zdobycia całego cywilizowanego Wschodu. W 334 przekroczył Hellespont, pokonał nad rzeką Granikiem satrapów małoazjatyckich, zdobył Gordion, stolicę Frygii, w 333 pobił Dariusza Iii pod Issos; zdobył po 7 miesiącach oblęŜenia Tyr. Zajął Egipt; załoŜył w 332 Aleksandrię, dotarł do słynnej świątyni i wyroczni boga Ammona w oazie Siwa, gdzie kapłani powitali go jako boga (za którego się odtąd uwaŜał). Zwycięstwo w bitwie między Arbelą i Gaugamelą w Mezopotamii (331) zdecydowało o upadku państwa perskiego. Aleksander zajmuje Babilon, Suzę, puszcza z dymem Persepolis, w 329-327 zdobywa wsch. Iran (obecny Afganistan), w 326 dociera do rzeki Indus. Rezygnuje z dalszych zdobyczy pod naciskiem swego wojska. W czasie odwrotu umiera w Babilonie w 323 w wieku 32 lat. Aleksander nie był Grekiem, ale Macedończykiem; jego ambicją było przewyŜszyć wielkiego ojca; był wychowany na Homerze (zob. niŜej), który zaszczepił mu ideał bohatera szukającego chwały w walce, "w Ŝyciu krótkim, lecz pełnym sławy", na wzór Achillesa, a radości w namiętnych przyjaźniach i hucznych biesiadach. Był wyjątkowo odwaŜny, brał osobiście udział w bitwach, a przy tym był genialnym wodzem, mówcą i przywódcą ludzi. Jako władca imperium perskiego Ŝył z iście wschodnim przepychem i wspaniałością budzącą niezadowolenie jego macedońskich przyjaciół, choć naturalną dla Persów; daremnie usiłował zbratać i zrównać arystokrację zwycięzców i zwycięŜonych. Poślubił Roksanę, córkę sogdiańskiego księcia, a następnie Statirę, córkę Dariusza. Mimo siły charakteru i opanowania wybuchał niekiedy przeraŜająco gwałtownym gniewem, nie oszczędzając Ŝycia nawet najserdeczniejszych przyjaciół, takich jak Kallistenes, Klejtos, Filotas,

Parmenion; zob. teŜ Dariusz Iii Kodomanus; Dhu'lkamain; Falanga (maced.); Owca (Rzeźnik). Aleksander i Anaksarchos - W czasie wyprawy do Indii towarzyszył Aleksandrowi filozof Anaksarchos z Abdery, uczeń Demokryta; gdy raz opowiadał królowi o nieskończonej liczbie istniejących światów, ten rozpłakał się, a zapytany o przyczynę łez, wyjaśnił: "CzyŜ nie jest to godne Ŝałości, Ŝe gdy liczba światów jest nieskończona, nie zostaliśmy jeszcze władcami jednego?" To miał na myśli Juwenal, pisząc w swoich "Satyrach", 10, 168: "Jeden glob nie wystarcza młodzieńcowi z Pelli", łac. unus Pellaeo iuveni non sufficit orbis. Aleksander, Apelles i Kampaspe - Król czcił i wielbił swego nadwornego malarza, wielkiego Apellesa; powiadał: "Jest tylko dwóch Aleksandrów - syn Filipa i niezrównany portret bohatera, pędzla Apellesa"; nie pozwalał się teŜ portretować nikomu innemu. Gdy piękna nałoŜnica króla, Kampaspe, pozowała Apellesowi do obrazu Afrodyty Anadyomene, malarz zakochał się w niej, a król, zauwaŜywszy to, ofiarował mu ją. Historia ta jest tematem komedii prozą "Alexander and Campaspe" (1584) Johna Lyly. Aleksander i bieg olimpijski - Kiedy przyjaciele pytali Aleksandra, który biegał bardzo szybko, czy wziąłby udział w biegach olimpijskich, odrzekł: "Owszem, ale pod warunkiem, Ŝe do wyścigu ze mną stawać będą tylko synowie królewscy." Aleksander i brody - Ironia losu sprawiła, Ŝe Aleksander najtrwalej moŜe zapisał się w Ŝyciu następnych pokoleń tym, Ŝe wprowadził do Europy obyczaj golenia brody, którą w czasie walki wręcz łatwo pochwycić mogła krzepka dłoń nieprzyjaciela. Aleksander i Bucefał - Gdy Filipowi Ii zaproponowano kupno ogiera tesalskiego, Bucefała (gr. Boukephalos, dosł. 'bykogłowy'), a Filip odmówił z przyczyny nieokiełznania i dzikości konia, 18-letni Aleksander dosiadł go i ujarzmił, a gdy zsiadł, Filip rzekł mu: "Synu, szukaj równego ci królestwa, bo Macedonia dla ciebie za ciasna." Był to ulubiony koń Aleksandra, który śmierć jego w bitwie z Porosem w 326 zniósł bardzo cięŜko; załoŜył nad Hydaspesem miasto i nazwał je Bukefalia; zob. teŜ Apelles (Bucefał i Aleksander). Aleksander i Diogenes - zob. Diogenes. Aleksander i Filip z Akarnanii - Gdy Aleksander cięŜko zachorował, lekarze, straciwszy nadzieję uratowania go, nie śmieli go leczyć, aby po jego zgonie móc zachować głowy na karku. Jedynie wielki przyjaciel króla, Filip z Akamanii, lekarz, odwaŜył się przyjść mu z pomocą i przygotować lek. Wtedy Parmenion (zob. niŜej) posłał Aleksandrowi z obozu pismo, w którym ostrzegał go przed Filipem, przekupionym jakoby przez Dariusza obietnicą małŜeństwa z jego córką i zamierzającym Aleksandra otruć. Król nie pokazał listu nikomu, a gdy Filip nadszedł z lekarstwem w kielichu, podał mu to pismo do przeczytania, a sam w tym czasie popijał lek bez lęku.

Była to dramatyczna i zdumiewająca scena, gdy jeden pił, a drugi czytał, a wreszcie obaj popatrzyli sobie w oczy. Aleksander i Homer - Kiedy Aleksander wylądował w Azji pod Troją, uczynił libację - ofiarę z wina - bohaterom "Iliady" Homera i zgodnie ze starym zwyczajem wziął udział nago, wraz z przyjaciółmi jako współzawodnikami; w biegu ku czci herosów. O Achillesie powiedział wtedy, Ŝe błogosławiony to mąŜ, który w Ŝyciu znalazł wiernego przyjaciela, Patrokla, a po śmierci wielkiego piewcę swojej sławy, Homera. W najkosztowniejszym ze zdobytych skarbów Dariusza - kasetce na pachnidła - umieścił otrzymany od Arystotelesa egzemplarz "Iliady" (zwany odtąd "egzemplarzem z kasetki"), którą uwaŜał za "codzienny pokarm swej dzielności wojennej". Aleksander i Kallistenes - Kallistenes z Olintu, krewniak Arystotelesa, towarzyszył królowi w wyprawie na Wschód w roli korespondenta wojennego; w swoich sprawozdaniach wysyłanych do Grecji przedstawiał króla jako wybrańca bogów i cudotwórcę; kiedy jednak Aleksander, zostawszy władcą Persji, wymagał od Greków i Macedończyków czołobitności i wschodnich ceremoniałów, Kallistenes, który wypowiadał się o tym z przekąsem, wypadł z łaski i został wtrącony do więzienia, gdzie zmarł. Aleksander i Parmenion - Gdy przybyli do Aleksandra wysłani przez Dariusza przyjaciele jego i wręczając mu pismo króla prosili, by zatrzymał w swych rękach wielki obszar leŜący na zachód od Eufratu, zaprzestał wojny i stał się jego sprzymierzeńcem, Pamienion, jeden z przywódców macedońskich, oświadczył, Ŝe on, gdyby był Aleksandrem, przyjąłby tę propozycję. Na to król: "Owszem, i ja bym przyjął, gdybym był Parmenionem." I dodał jeszcze: "Na niebie nie ma miejsca dla dwóch słońc, a na ziemi dla dwóch władców." Aleksander i Poros - Gdy Aleksander w Indiach, przekroczywszy rzekę Indus, pokonał w 326 armię króla Porosa i wziął go do niewoli, zapytał go pełen podziwu dla jego dzielności, postawy i urody - jak ma z nim postąpić; Poros odparł: "Po królewsku." Aleksander i Pytia - Przed wyruszeniem na Persję król wybrał się do Delf, aby zasięgnąć rady wyroczni, ale tego dnia była ona nieczynna; udał się jednak na poszukiwanie Pytii i mimo jej protestów zaprowadził ją siłą do świątyni. "Synu - rzekła kapłanka - nie ma na ciebie rady." "Dość - zawołał Aleksander - to mi starczy za wyrocznię!" Aleksander i rozbójnik - Gdy przyprowadzono do króla pochwyconego pirata Diomedesa, Aleksander zapytał go, jak śmie uprawiać rozbój na morzu. "A jak ty śmiesz go uprawiać na lądzie? - brzmiała odpowiedź. - Nazywają mnie piratem, bo mam jedną galerę; ciebie zaś, który pustoszysz świat wielkimi armiami, zwą królem." Aleksandrowi rozumowanie to tak przypadło do gustu, Ŝe uczynił Diomedesa księciem i sędzią; legenda z "Gesta Romanorum", 146. Aleksander i Tais - Po zdobyciu Persepolis Aleksander kazał je spalić wraz z pałacami królewskimi, aby przypieczętować tym kres dynastii

Achemenidów; powiadano, Ŝe rozkaz ten wydał po pijanemu, w czasie uczty, na prośbę równieŜ pijanej kurtyzany ateńskiej Tais. Aleksander i Talestris - zob. Talestris. Aleksander i zasłonięte ucho - Gdy zapytano króla, dlaczego rozsądzając sprawy gardłowe, zakrywa dłonią jedno ucho w czasie przemówienia oskarŜyciela, odrzekł: "Chcę zachować jedno ucho wolne od uprzedzeń dla wysłuchania oskarŜonego." Aleksander na rzece Hydaspes - w Indiach, wezbranej przez burzę, przeprawiając się w bród z oddziałem wojska, aby napaść na obóz króla Porosa, miał wykrzyknąć: "O Ateńczycy, czy uwierzylibyście, na jakie się naraŜam niebezpieczeństwa dla zdobycia u was sławy!" Apelles, Bucefał i Aleksander - zob. Apelles. Dhul Karnain - arab., 'Dwurogi', nazwa, pod którą Aleksander Wielki, arab. Iskandar ar-Rumi, występuje w Koranie, 18, 83-98, i wznosi mur przeciw atakom Goga i Magoga (zob.). Znaczenie jej tłumaczą rozmaicie, np. Ŝe określa Aleksandra jako władcę dwóch stron świata: Wschodu i Zachodu. Nadzieja - Przed wyruszeniem na Persję Aleksander rozdał i zapisał niemal wszystkie dobra królewskie przyjaciołom; wtedy Perdykkas, wybitny wódz Filipa Ii i Aleksandra, zapytał króla, co zatrzyma dla siebie. Ten odpowiedział: "Nadzieję". Nic nie zostanie do zdobycia dla mnie - mruknął młodziutki Aleksander, gdy doniesiono mu o licznych zwycięstwach jego ojca, Filipa Ii. Nie chcę kradzionego zwycięstwa - rzekł Aleksander, gdy radzono mu zaskoczyć wojojsko perskie nagłym atakiem w nocy. Rzeźnik nie boi się... - zob. Owca. Węzeł gordyjski - zob. Węzeł (gordyjski). Biografowie greccy: Diodor Sycylijczyk (I w. pne.), Biblioteka historyczna, ks. 17; Plutarch, śywoty sławnych męŜów (Aleksander Wielki); Anabuza Aleksandra zob. Anabaza 2; rzymscy: Kurcjusz Rufus (I w.), De rebus gestis Alexandri. Historia Aleksandra Wielkiego - najsłynniejsza z aleksandreid (powieści a. poematów ujmujących dzieje Aleksandra jako szereg czarodziejskich i fantastycznych czynów i przygód), napisana w Egipcie po grecku, przypisywana błędnie Kallistenesowi z Olintu, 360-327 pne., pochodząca z Iii w. ne., przełoŜona na łacinę w X w. Tłumaczona na wiele języków, rozpowszechniła się na Bliskim Wschodzie i w całej Europie; powodzenie jej stworzyło śrdw. legendę Aleksandra w setkach przeróbek i wariantów; przekład polski z 1510 nie opublikowany; inny, anonimowy, wyd. 1550 w

in. 63-64. Neapol. patron Ŝebraków i włóczęgów. m. śywot św. z komedii Rewizor. Alexandre le Grand .). Naz. St.obraz Jana Brueghela zwanego Aksamitnym. 50 partytur.obraz (1565-70) Paola Veronese. ulubiony obraz Napoleona I. lecz po cóŜ (zaraz) łamać krzesła? .. Alessandro nelle Indie .) Aleksander Macedoński był (niewątpliwie) bohaterem. aby wrócić przed bramę domu ojcowskiego i tam Ŝebrać nie poznany. wznawiany aŜ do poł. Thibault de Vernon. Gluck (1745). porzuca w noc poślubną Ŝonę i ojczyznę. zob.fr. na pal wbity ginie. Bitwa Aleksandra . Rozbójnik wieś zrabował. Aleksander i rodzina Dariusza . Vie de saint Alexis. Aleksandryn . Powieść (o Aleksandrze). oparta na wczesnohellenistycznym obrazie. 12-zgłoskowy jambiczny z akcentem na zgłosce szóstej i średniówką po niej. jeden z najpopularniejszych w Xviii w.obraz (1529) Albrechta Altdorfera.oratorium (1736) G. Cimarosa (1781). przed śmiercią spisuje na .jeden z popularniejszych świętych na Wschodzie. Hndla. Mus. Aleksandr Makiedonskij gieroj.Krakowie. zastosowany po raz pierwszy w chanson de geste: Pielgrzymka Karola Wielkiego do Jerozolimy (prawdop. Aleksy. do którego jako libretta napisano ok. poemat w 125 strofach po 5 dziesięciozgłoskowych wersów asonansowych. Domu Fauna. z ok.F. moŜe pędzla Filoksenosa z Eretru. Londyn. K. Aleksy . no zaczem Ŝe stulja łomat?. w Edessie (Syria). francuskiego.melodramat (1727) Pietra Metastasia. Bitwa Aleksandra Wielkiego z Dariuszem Iii pod Issos .. Xii w.tragedia (1665) Racine'a. Xviii w. Juliana Tuwima. Do "Monitora" Bohomolca. syn zamoŜnego patrycjusza rzymskiego. Aleksego .mozaika odkryta w 1831 w Pompei w tzw. Ŝyje w poboŜnej biedzie w syryjskiej Edessie przez 17 lat. 1 (1836) Gogola. a uŜyty świadomie jako metrum odpowiednie do epopei w "Powieści o Aleksandrze". Powieść (o Aleksandrze). Aleksander świat złupił i wielkim stąd słynie.francuski wiersz klasyczny. tł. Alexander's Feast or the Power of Music . Św. Historia o Ŝywocie i sprawach znamienitych Aleksandra Wielkiego. Pinakoteka. 1040. Zob. Węgierski.ros. przypisywany kanonikowi z Rouen. 1. Monachium. jeden z najstarszych pomników jęz. Bitwa pod Arbelą . Nat. Gall. Ŝył w V w. Cherubini (1784). stąd nazwa. nieznanego autora. (T.

król Kastylii. polskiego. Alfa Centaura . śywot jednego świętego. z gr. zdobywca Toleda na Maurach (1085)." Alfejos . przepływająca przez Arkadię i Elidę. alembicum 'destylator' z arab. przez nieznanego autora. zakochany w nimfie Aretuzie ścigał ją tak długo. gdzie zamieniła się w źródło.gr. 8. Legenda o św. liczącego 241 wersów.pergaminie historię swego Ŝycia. al-anbik.dawny aparat destylacyjny. Alfons Viii Szlachetny . dziś Rufta. Alembik . 7-10. pierw. ze śrdw. opartego na łac. por. zwł. łac. król Leonu i Kastylii. Alpheios. ale przez swój romans . 1. bóg rzeki.wersja polska. w Polsce niewidoczną. wszystko od A do Z..1155-1214. i nm. zob. do alkoholu. w mit. niewzruszony autorytet. Jeden z najdawniejszych zabytków jęz. dających najobfitszy materiał legendzie. Alfons Vi . CoŜ milował Boga swego.. Źródło (Aretuzy). największa rzeka Peloponezu. 13). Pan. wódka przepalanka. którą poniósł od Maurów pod Alarcos w 1195. Sant' Alessio. jest gwiazdą najbliŜszą Słońca. jestem pierwszy i ostatni. przen.1030-1109. 41.potrójny układ gwiazd konstelacji Centaura. Alfa i Omega . 4: "Ja. wraz z Cydem i królem Rodrygiem naleŜy do głównych bohaterów epopei hiszpańskiej. wersjach "śywota". ja powiem. aŜ uciekla pod ziemię i pod dnem morza przedostała się na wyspę Ortygię. ani przez wspaniałe zwycięstwo nad nimi pod Navas de Tolosa w 1212. Cztę w jednych księgach o niem: Kto chce słuchać. wg Proroctwa Izajasza. ani nawet nie dzięki załoŜeniu pierwszego uniwersytetu w Hiszpanii. w staroŜytności część koryta rzeki biegła pod ziemią. a po zgonie znaczonym cudami zostaje rozpoznany juŜ jako święty. Aleksym . Proxima Centauri. gr. wszedł do literatury nie przez klęskę.Pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego. początek i koniec. w Biblii o Istocie Boskiej (Apok. kopia wcześniejszego przekładu wierszem. z których jedna. Alfejos. sporządzona w Xv w. 22.

król Kastylii. Alfons X Mądry . beta konstelacji Perseu Sza (w Głowie Meduzy). 1888) Franza Grillparzera. w Polsce widoczna latem. z arab. ułoŜyło planetarne "Tablice Alfonsyńskie" (1252). wyst. historycznych i prawniczych na łacinę oraz Biblii na hiszp. Raquel . Ten obraz świata nazwał w Xvi w. deferensów i ekwansów.). przyczynił się do rozwoju Ŝycia kulturalnego. powieść (1955) Liona Feuchtwangera. zasłaniana na krótko przez ciemnego satelitę co 2 dni i 9 godz. Ballada hiszpańska . Algorytm .. popierał naukę i sztukę. Al-HadŜar Al Aswad .zob.pierwsza znana zmienna gwiazda zaćmieniowa. rosły szybciej niŜ jego dokładność. ale juŜ w Xiii w. al-ghul 'demon bezczeszczący groby'. Niezbyt fortunny jako polityk. epicykli. Algol . zdobywca Kadyksu (1262). mógłby otrzymać nieco poŜytecznych wskazówek. . jesienią i zimą.. będące rewizją tablic Ptolemeusza.z piękną śydówką Rachelą.A. których zgromadził w Toledo. Die Jdin aus Toledo. sztuka (1778) V. zob.1221-84. Czarny (Kamień). Księga (Księgi wiedzy. Komplikacje geocentrycznego układu planetarnego w Ptolemeuszowskim systemie idealnych kól. Garcia de la Huerta.zob. król Alfons X Mądry powiedział o nim: "Gdyby Bóg poradził się mnie przy budowie świata. zob. Kopernik "istnym monstrum".nm. Spanische Ballade. Z jego inicjatywy 50 astronomów. utworzył kolegium uczonych tłumaczy arabskich dzieł astronomicznych. Alehwarizmi. śydówka z Toledo . astron." Algebra . 'Rachela'. budował szkoły. córki Henryka Ii. Angielki Leonory.nm.tragedia (1837.zob. w której ramiona pchnęła go oziębłość jego Ŝony. jednostajnego ruchu. Alchwarizmi. zwane teŜ Toledańskimi. Ghul.hiszp.

czterdziestu rozbójnikach i niewolnicy MardŜanie (zob. po odejściu rozbójników powtarza te wyrazy. alkant. . Alicja . zdobywa dostęp do skarbów i staje się bogaczem. ang. po czym zabija całą bandę. a w niej Salą Ambasadorów. Prototypem Alicji była Alicja Liddell. arcydzieło budownictwa mauretańskiego. Through the Looking-glass. L. napisanych przez C. Liddella. z arab. tj.. Dwóch Sióstr i Abenceragów. Dodgsona. przeŜyte w cudownych krajach na dnie króliczej nory i po drugiej stronie lustra. ale zamknięty w jaskini nie moŜe sobie przypomnieć magicznego hasła i zostaje poćwiartowany przez rozbójników. Hiszpanii. rodzaju betonu z ziemi. hiszpańskie wino czerwone słodkocierpkie.bohater Opowieści o Ali Babie. dawn. Ali Baba . przechytrza go za kaŜdym razem.2 zespoły sal: Dziedziniec Mirtów z wieŜą Comares. rzymskiego Lucentum. bohaterka nasłynniejszych w świecie anglosaskim ksiąŜek dla dzieci "Alicja w krainie czarów". Jego zamoŜny brat Kasim wykrywa tajemnicę Ali Baby. przez królów dynastii Nasrydów. zalewając zbójców wrzącą oliwą. zespół ulegał potem licznym przebudowom. rozbudowywany w ciągu Xiv w. 1871. wapna i gruzu. od Alicante. al hamra 'czerwony' od barwy murów zbudowanych z tapii. 1865. Gdy brat pochował zwłoki Kasima.Alhambra . Generalife. MardŜana. a wreszcie przebija chandŜarem hetszta przebranego za kupca. . herszt próbuje róŜnymi sposobami odnaleźć nieproszonego wspólnika. miasta w płd. od 12 marmurowych lwów wokół fontanny) z Salą Trybunału. wino alkońskie. ubogi drwal. dostrzega z ukrycia. Alice in Wonderland. Eleonora Akwitańska. Tysiąc: i jedna noc). Alikant . otwórz się!". rozbójników otwiera drzwi tajemnej jaskini przy pomocy magicznych słów: "Sezamie. por. Obie ksiąŜki przedstawiają najdziwniejsze przygody senne małej dziewczynki Alicji.gł.-wsch. który wydał je pod pseudonimem Lewis Carroll. część zburzył Karol V. część zniszczyło trzęsienie ziemi. ale wierna niewolnica Ali Baby. jak herszt bandy.alakant. i "Po drugiej stronie lustra". o architekturze wnętrz pełnej fantazji.zob. wzniesiony w Xiii w. dziekana Christ Church (Oxford 1855-91) i współautora słynnego Słownika greckiego Liddella i Scotta (1843). i Dziedziniec Lwów (tzw.G. córka H. lekkości i olśniewającego bogactwa dekoracji. Alienor D'Aquitaine . ukrytą w skórzanych buklakach.warowny zespół pałacowy na szczycie wzgórza w Grenadzie (Hiszpania). do dziś dotrwała głównie puścizna Xiv w. matematyka oksfordzkiego.

Admet.owad czerwiec.Aliteracja . Hiszpania). zamek zbud. (J. szaleństwu i melancholii. Aljaferia . alcazar 'zamek ksiąŜęcy' kasztel rufowy statku' z arab. olejek a.warowny pałac mauretański w Hiszpanii.(wym. dawn. mogący jakoby rozpuścić kaŜdą substancję. najsłynniejsze: w Sewilli z Xii-Xv. w. ukuty przez Paracelsa. Lecz młodość . z łac. w Segowii z Xi. Xix w. wewnątrz) kilku wyrazów. 2. Słowacki.w poezji i prozie powtarzanie się jakiejś głoski na początku (a. Beniowski. w Toledo z Xiii...zob. miejsce akcji opery "Trubadur" Verdiego. al kasr 'zamek' od łac. dla efektu art.-wsch. Alkazar . w czasie szturmu Saragossy przez wojska Napoleona I mocno uszkodzony: wewnątrz mały. Al-Kaswa .mityczny "uniwersalny rozpuszczalnik" alchemików. w Saragossie (płn. później klasztor chrześc. Xvi-Xviii w. z arab. hiszp. 161-63: samogłoska o (ą). Ta jest najlepszą obroną dziewicom. przeciw przypadłościom sercowym.. proszek z owadów czerwców i licznych innych składników. Xiv. wyraz pseudoarabski. Czerwony jak alkiermes . barwnik czerwony z owadów czerwców a.. wieŜa Torre de Espantaperros). ad litterum 'do litery'. Castillo de la Aljaferia. w Badajoz (ruiny. To jest kochanków młodość. w 864 przez Maurów.Siedziba inkwizycji. alchaferija). Xix w.. .o! ta. wreszcie pałac królów Aragonii. z soku jagód fitolakki. Alkestis . 1030-81 rozbudowany przez nich. pomimo dewotek. po połączeniu z Kastylią . Wielbłąd(y) Mahometa. Xviii. Alkiermes . Xv. kopułowy meczet z Xi w. stosowany dawniej na wzmocnienie.zob.dawne wyraŜenie przysłowiowe. Alkahest . castellum 'twierdza'. al-kirmiz.

nm. którego spłodziła z Zeusem. zob. czworoboczny naroŜnik budynku kryty osobnym dachem. Alkmena . izbę panieńską. Erker z łac. nazywali się wzajem Zeusem i Herą. por. przekupiona naszyjnikiem Harmonii (zob. ojciec pięciu synów i córki Nauzykai. Powracając z następnej wyprawy. tzw. wysunięty. mąŜ Arete. boczny pokoik. rzekomych potomków Heraklesa. Alkyone. ściągające na posiadaczy zgubę. izdebka kobieca w domu wiejskim. a ścigany przez mściwe erynie błąkał się po wielu krajach. która namówiła męŜa na tę wyprawę.Alkierz . Siedem) wymógł na niedorosłym synu zemstę na zdradzieckiej Eryfili. a więc i Dorów. z czes. np. arcus 'łuk'.dawn. Alkowa. matka Ifiklesa i Heraklesa. samowary do Tuły. syn Amfiaraosa i Eryfili. jego w nurka. Historia opowiedziana Alkinoosowi .zob. Alkione . ludu Ŝeglarzy na wyspie Scheria (dziś Korkyra a. Ojciec jego przed śmiercią w nieszczęsnej wyprawie Siedmiu przeciw Tebom (zob. przybrawszy postać jej męŜa. gr. Odyseja. Ŝona Keyksa. unosząc z sobą ślubne dary Harmonii. Korfu?). zawiła.tj. długa.gr. dawać Ŝabom pić.). Alkmeon . 'dawać jabłka Alkinoosowi'.i zabił ją. mądry król Feaków. dumni ze swego szczęścia małŜeńskiego. Alcinoo poma dare . Alkmene. 7). mit.gr. wyprawy Epigonów przeciw Tebom. który przyjął gościnnie wyrzuconego przez morze na brzeg rozbitka Odyseusza i kazał go odwieźć do domu. Mizar. Alkinoos .łac. 6-13. Zwana matką Heraklidów. 7-12. kiedy odwiedził ją.mit. zob. za co bogowie zmienili ich w ptaki: ją w zimorodka. córka tessalskiego króla wiatrów Eola. izba w takim naroŜniku.. Homer. . Dzień (Dni zimorodków). gr. gr. Ŝe matka nakłoniła go do udziału w ekspedycji przekupiona tym razem peplosem (szatą) Harmonii . słuŜący w dawnych dworach za sypialnię a. właścicielowi pięknych sadów (Odyseja. Ŝona Amfitriona. mit. juŜ jako jej przywódca. jedno z licznych przysłowiowych określeń czynności bezuŜytecznej.mit. Alkor . wnuk Posejdona. wieźć sowy do Aten. gr. teŜ Acheloos. dowiedział się. aluzja do opowieści Odyseusza. arker. węgiel do Newcastle.

Allia . części oratorium Mesjasz (1742) G. Megale syntaksis. Boga Jedynego. czarny dzień' uwaŜany był później za datę feralną. Enfants de la Patrie .Alkoran . 104-6. przyśpiew triumfalny. pisany pod wpływem dzieła Hipparcha.zob. 18 sierpnia (Xv Kalend.w islamie imię stworzyciela świata. a przedstawiający najcelniejsze hipotezy. 'Nie ma Boga prócz Boga'. al-.. wg muzułm. por. Alkowa . Gallowie pod dowództwem Brennusa zadali pamiętną klęskę Rzymianom. dzieci ojczyzny!'. Allah . jakie do czasów Kopernika ttumaczyły ruchy ciał niebieskich i pozwalały ustalać i przewidywać ich pozycję na niebie.). matematyka i geografa gr. miłosiernego opiekuna wszelkiego stworzenia. zwł. zawierające całokształt ówczesnej wiedzy astronomicznej i wykład geocentrycznej budowy świata. megiste 'największy'. Wg legendy bóstwo (mające odtąd miejsce kultu na Palatynie) kazało jednemu z Rzymian ostrzec urzędników o zbliŜaniu się nieprzyjaciela.F. dies ater łac. Sfera.. Alleluja . sędziego nad sędziami.w staroŜ. łaciński 1515 w Wenecji. hallelu-Jah 'chwalcie Boga'. alcove.liturgiczny okrzyk radości. 'naprzód (dosł. Handla. 135. 19. na polecenie kalifa Al Mamuna. zob. 140 ne. Ks. Allons. 111-13.. słynna końcowa partia chóralna 2. 146-50. Biblia. .fr. Dzień bitwy. Alkierz. tzw. Przekład arab. 1. gr. Almagest . Rzymie nazwa lewego dopływu Tybru. z arab. Koran. przylegający do sypialni. ok.). 'Wielka wykładnia'. Sext. w okresie wielkanocnym. 827 w Bagdadzie.).. gdzie w 390 pne.a.w judaizmie i chrześcijaństwie . Klaudiusza Ptolemeusza (ok. Jest to pierwszy i najkompletniejszy traktat astronomiczny w dziejach.. 13-tomowe dzieło astronoma. wyznania wiary: La iraha illa Llahu arab. mieszczący łóŜko.(Xvii-Xix w. idźmy). dies Alliensis. 'dzień Allijski. Apok.. por. z hebr. gr. z fr. 115-17. początkowe słowa "Marsylianki" (zob. Psalmów.) pokoik bez okna.

nazwa dawana przez Rzymian wielu boginiom.Alma Mater . 'Zdobycie Grenady albo Almanzor i Almahida'. Wesele Figara (zob. i dzięki intrygom swego dawnego sługi. tragedia w dystychach heroicznych w 2 częściach po 5 aktów (1670-71) Johna Drydena wg powieści panny de Scudery. słuŜących zwł. sławnego wodza. antologii utworów róŜnych pisarzy. Ceres i Kybele. arystokracji europ. ale największą rolę odegrały almanachy niemieckie. pierwszy ukazał się w ParyŜu. i polit. zwł.arab.. Figaro) i Matka występna. al-Mansur 'Zwycięski'..) z poematu "Konrad Wallenrod" (1828) Mickiewicza równieŜ nie jest postacią historyczną. odbija Bartolowi . zaleca się pod imieniem Lindor do Rozyny. zbiorów twórczości poetyckiej minionego roku. jeden z najsławniejszych wydawany staraniem Goethego i Schillera 1795-1800. Almanach Gotajski . Hrabia Almawiwa .śrdw.postać z trzech komedii Beaumarchais'go: Cyrulik sewilski (zob. pierwszy w Getyndze za r. zawierający m. The Conquest of Granada or Almanzor and Almahide . przydomek wielu muzułmańskich władców i wodzów.in. 'Matka śywicielka'. bohaterski Almanzor jest postacią fikcyjną. zwł. Almanach . roczników informacyjnych. i fr. W pierwszej z nich Almawiwa. nazwa łacińska tablic dni i miesięcy z danymi astronomicznymi. w jęz.. w balladzie Alpuhara (zob. wroga chrześcijan (Muhammad ibn Abu Amir al-Mansur. uniwersytetu. nm.rocznik wydawany w 1764-1944 i od 1956 w Gotha w Niemczech. zwł. cyrulika Figara. król muzułmanów. 1770..ang.zob.łac. spisy dyplomatów i informacje ekon. pupilki doktora Bartolo (z którą ten chce się Ŝenić). drugiego kalifa Abbasydów (Abu DŜafar abd-Allah al-Mansur. Almanzor. Cyrulik). Sen (Almaszara). młodej poezji. uŜywana od średniowiecza jako podniosła nazwa wyŜszej uczelni. 940-1002). 754-75) i hadŜiba (naczelnika dworu) kalifatu Kordoby. biografie i genealogie domów panujących.. Almaszar . później kalendarzy z róŜnymi poŜytecznymi wiadomościami. Almanach Muz . młody grand hiszpański.ogólna nazwa roczników poetyckich wydawanych w Xviii w. Almanzor .

który zabił w pojedynku złowrogiego olbrzyma. czerwonych a.) Alosza Popowicz . panująca w Maroku w 1036-1147 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1090-1149. muzułmanie stawiali opór aŜ do 1570.hiszp. 180 gatunków o wysokości od kilkunastu cm do rozmiarów drzewa. górzysty teren w Andaluzji (płd. Psalmów. 19. Ks. gorzkiego soku z liści (środek przeczyszczający. stepowa roślina Arabii. krajach dla b. . stosowany przy balsamowaniu. Hiszpania). róŜowych kwiatach.rodzaj bylin z rodziny liliowatych obejmujący ok. Śródziemnego i w in. gdzie po upadku w 1492 Grenady. wg Jana. prawdop. Aloes wspominany w Biblii w związku z nardem. ale zainteresowane osoby udaremniają te zamysły. odstraszający owady.) rosyjskich. Aloes . Tuharyna śmijewicza. Przypowieści. mięsistych liściach z kolczastymi brzegami i o Ŝółtych.-indyjskiej Aquilaria agallocha. ostatniego emiratu Maurów. W drugiej jako niewierny mąŜ zaleca się do Zuzanny. Muzułmanie po powrocie z pielgrzymki do Mekki wieszają gałązkę aloesu nad drzwiami. pochodzenia berberyjskiego. (J. z którego otrzymuje się senes): Ks. Almorawidzi . Alpenhorn . szafranem. 39. Ew. przejrzysty barwnik uŜywany w malarstwie miniaturowym). gr. to aromatyczna substancja otrzymywana z drewna innej rośliny.dynastia muzułm. ciemięŜcę Kijowa. Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą I biedne serce moje spalą w aloesie. al baszrat 'pastwiska'. 4. 14. Róg (alpejski).dziewczynę i Ŝeni się z nią. Afryki i Madagaskaru.zob. 9. Alpuhara . sukulenty o grubych. garderobianej hrabiny i narzeczonej Figara. Alpujarras z arab. panująca w Maroku w 1147-1269 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1149-1230. Testament Mój. 17. uprawiana w obszarze M. aloe. ze wsch. a hrabia pogodzony z Ŝoną zaprzysięga jej wierność. cynamonem i kasją (strączyniec. Almohadzi . Słowacki. w staroŜ. pochodzenia berberyjskiego. 17-18. 44. Pieśń nad Pieśniami.trzeci po Ilii Muromcu i Dobryni Nikityczu bohater cyklu kijowskiego ludowych bylin (zob. 7.dynastia muzułm.

15000 lat temu) znakomite sceny o charakterze magicznym.jedna z najbliŜszych gwiazd. gdy jego mała córeczka dostrzegła na ścianach i sklepieniach "wielkie zwierzaki". Al Tair .jaskinia w płd. złotogłów.w legendzie muzułmańskiej most z ziemi do Raju. Alternata . rozpięty nad ognistą czeluścią Piekła. którą w 1879 badał archeolog hiszp. Mickiewicz. odmiana brokatu z przewagą koloru ztotego. ostry jak miecz. (A.dawn. Altamira . z arab. w balladzie Alpuhara przedstawiona jest jako miasto.zob. Fryderyka Ii Hohenzollerna (zob. rozpoczynają historię sztuki.dawn.) Alrauna .zob. Alraune 'mandragora. gł. z tur. Konrad Wallenrod. z Ŝycia zwierząt.. Meleager. Te rytowane i wielobarwnie malowane przez ludzi z epoki wczesnego paleolitu (ok. cieńszy niŜ włos. pierwszeństwo przyznawane kolejno na przemian stronom uwaŜającym się za równe. widoczna w Polsce latem i jesienią. pokrzyk' od śrdw. 'Stary Fryc'. 650-51 (1828). ballada Alpuhara.). zwanego Fryderykiem Wielkim. al ta'ir 'latacz. stopa niewierzących pośliźnie się na nim i spadną w ogień. odbywanie się sejmów na przemian w Koronie i na . Al Sirat . Lascaux. Altea . altyn 'złoto' i bez 'płótno'.nm. Mandragora. imienia Ŝeńskiego. z nm. wierzący przekroczą go pewnie i bez trudu. Marcelino de Santuola.Broni się jeszcze z wieŜ Alpuhary Almanzor z garstką rycerzy. Altembas . por. bizonów. najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Orła (Aquila). Alter Fritz . przydomek króla Prus. Pirenejach w pobliŜu Santander (w Hiszpanii). ptak'.

ze śrdw. m. bohater słynnego romansu rycerskiego pod tym tytułem. 6. kilkadziesiąt razy przedrukowywany dla uŜytku szkół polskich. 1.Amadis z Walii. zob. wybrzeŜu Krymu. Cervantesa.jeden z głównych diabłów demonologii śrdw. kiedy Dawid rozgromił je ostatecznie. równieŜ iron..w Biblii. mil. skompilowanego i rozszerzonego w 1508 przez Garcię Ordoneza de Montalvo. Amadis de Gaules . uratowany.uzdrowisko na płd. Amaltea . (1779) Johanna Christiana Bacha. opiekunka małego Zeusa. osławiony podręcznik gramatyki łacińskiej "De institutione grammatica" (1572) portugalskiego jezuity Emanuela Alvarusa. Amalekici . Kastylii Xiv w. król wschodniej części piekła. Amaimon . miejscowość znana z Prokopa z Cezarei (zob.. z którym Izraelici walczyli od czasów Jozuego do czasu. 'Dziecię Morza'. mimo Ŝe usunięty z programów przez Komisję Edukacji Narodowej. Historia: sekretna) jako Allustion. koczownicze plemię arabskie mieszkające na południe od Judy. I.pot. Amadis uosabia rycerskie ideały odwagi. Powieść zdobyła ogromną popularność w Europie i miała liczne naśladownictwa.przysł. wierności i czystości. Amadis De Gaula . Diabeł. Alwar . uŜywany powszechnie w dawnych szkołach Europy. por. zakochuje w królewnie ang.-wsch. Porzucony przez matkę w kolebce na wodzie. stąd zwany Rycerzem NiezwycięŜonego Miecza. 1. Palmerin. wychowuje się na dworze szkockim. Król. Amaltheia. 30. alternare 'odmieniać' od alter 'inny'.in. Mickiewicz poświęcił jej dwa sonety krymskie: "Ałuszta w dzień" i "Ałuszta w nocy". Orianie i ku jej chwale dokonuje niewiarygodnych czynów.. 17. rozcina dwóch olbrzymów na pól jednym zamachem miecza. Romans zawiera wiele elementów bretońskiego cyklu Okrągłego Stołu. znany dlatego jako Doncet del Mar.Opera w stylu fr. romans rycerski uratowany z całopalenia i oceniony jako "najprzedniejszy w swoim rodzaju" w dyskusji proboszcza z balwierzem w Don Kiszocie.gr. Ks. gr. przełoŜony Asmodeusza.. pochodzącego z Portugalii a. jeszcze i w Xix w. ukrytego przed . Ałuszta .. łac. Z Alwara się uczył . tęgi z niego łacinnik.Litwie.

Amati . którą wdzięczny Zeus po jej śmierci umieścił na firmamencie jako gwiazdę Kozę (łac. często czerwonawa. Najwybitniejszy był wnuk. łac. który ostatecznie ustalił do dziś obowiązującą postać skrzypiec.jap. A. 1535-80. nimfa. nauczyciel A. z gr. Galeria Borghese. ok. Rabelais w Garganlui i Pantagruelu. bogini słońca. amauros 'ciemny. Amaterasu . 23. Mały Jowisz. szarłat.. ks. Amaryllis . . amarylek. Amaurote . Róg Amaltei . Rzym. jap.mit. z gr. 2. gr. 'rozświetlająca niebo'. Luwr. 1596-1684. Berniniego.róg obfitości. Ruggiera. a skórą jej obił swoją egidę (zob. roślina zielna. faun i koza Amaltea .kolor wiśniowofioletowy. Amarant .imię pasterki.rzeźba (ok.rodzina słynnych lutników włoskich w Cremonie w Xvi8xvii w. syn Girolama. Hieronymus) prowadzili pracownię po ojcu. Guarneriego. czerwień karmazynową (populamą w Polsce przedrozbiorowej) pod wpływem mody francuskiej. Stradivariusa i Fr. młodej. stale napełniający się płodami ziemi ułamany róg kozy Amaltei.zob. najwyŜsze bóstwo sintoizmu. nie więdnący'. Niccolo. który na chorągwiach polskich i w barwie mundurów zastąpił w Xix w. Jordaensa.).Kronosem na Krecie przez Gaję.stolica Utopii (zob. niewyraźny'. Capella). a wg innej wersji koza-karmicielka. ParyŜ. 1620) L. Amarna . atrybut Plutosa i Dionizosa jako patronów płodności ziemi. obfitości. amarantos 'nieśmiertelny. wiejskiej ślicznotki u Teokryta. Owidiusza i późniejszych poetów. bogactwa. Wergiliusza. pramatka rodu cesarskiego. keras Amaltheias. r. wprowadza Utopię i "wielkie miasto Amaurotów". Tell el-Amarna. ZałoŜycielem kremońskiej szkoły lutniczej był Andrea Amati. bot. Synowie Antonio i Girolamo (a.) Thomasa More'a. Koza Amaltea karmi małego Jowisza . oblegane przez Dipsodów. powstałej na skutek wprowadzenia koszenili jako przemysłowego barwnika tkanin. cornu copiae 'róg obfitości'.obraz J.

Dionizosa. z łac. ambages 'manowiec. WyobraŜano je w spodniach.Polikteta (V w. Amazonki . TakŜe malarstwo baroku (Rubens) i sztuka Xix w. postanowić osiągnąć coś trudnego'. nawa obiegająca prezbiterium kościoła od tyłu. obcisłej szacie z rękawami. Walka z Amazonkami . Rzym.. Obcinały sobie prawą pierś. wybieg. a zwł. Rzeźba Fidiasza (?). Monachium.. Polikrates.bajeczny lud wojowniczych kobiet. od Vi w. gdzie Ŝyły bez męŜczyzn. Fryz ze świątyni Apollina z Bassai (ok. a podtrzymywały ciągłość rodu dzięki sezonowym spotkaniom z męŜczyznami z sąsiednich krajów. Londyn.dawn. mazos 'pierś'. tamŜe. . tzw.. niedorzeczności' (etym. kopia marmurowa.). pociągający twórców kontrastem między kobiecą urodą Amazonek a ich wojennym rzemiosłem. Chłopców zabijały lub kaleczyty. ambicja. Mattei.). z łukiem. miejsce spacerowe. Bardzo popularny temat we wszystkich okresach sztuki staroŜ. V w. a 'bez'. Antiopa 1. okres mowy. z wyjątkiem archaicznego. Starsze wizerunki przedstawiały je jako greckich wojowników. 420 pne. Kapitolińskie (tzw. pne. kopia. tzw. Rzym. ambicja. Watykan. dawn. gr. Ranna Amazonka . Mus. Chętnie przedstawiano równieŜ walki herosów gr. Tezeusza) z Amazonkami.) w kształcie pótksięŜyca i podwójnym toporem o półksięŜycowych ostrzach. Talestris.) Skopasa i in. Pentesilea. St. czapce scytyjskiej. w Azji Mniejszej nad rzeką Termodont. bajdy) z łac. Bellerofonta. w mit.fryz z Mauzoleum w Halikarnasie (Iv w. dziś tylko w zwrocie: wziąć na ambit 'uznać coś za punkt honoru. kryty kruŜganek. Pinakoteka. przez skojarzenie z bajać. zob.Amazis .obraz Rubensa. wg etymologii lud. ambitus 'okrąŜenie. aby łatwiej naciągać cięciwę łuku. Brit. pne. dwuznacznik'.zob. pne. androny. zamieszkały na krańcach znanego świata. brąz. Muz. poniewaŜ uchodziły za sąsiadki Scytów. późniejsze dają im strój scytyjski. skąd. Sosiklesa). na wazach i płaskorzeźbach od Vii w. Ambaje . galeria. obejście. lud. 'brednie. pycha'.dawn.. Heraklesa. tarczą (zob. amazonomachie. pne. (Actullesa. poł. Ambit . Bitwa Amazonek . ich nazwa: gr. Hippolita.

339-397. Muzeum. AmbroŜego. najśmielszy nowator spośród faraonów.Aurelius Ambrosius. śpiew ambrozjański a. od 374 biskup Mediolanu.rodzaj śpiewu liturgicznego uŜywany dziś tylko w diecezji mediolańskiej. mit. ParyŜ. "Uznanie następcy tronu". ambrosia 'nieśmiertelność'. wapień.gr. Wg niektórych uczonych są one wyidealizowaną postacią kaszy jaglanej i miodu pitnego. 5.. Rzeźba: Głowa posągu (czerwony piaskowiec). z Xviii dynastii. Ameryka . mozarabskiego) chorału kościoła chrześc. SpoŜycie ambrozji i nektaru zapewniało nieśmiertelność. Egiptu ok. którego zasady ustalił św.zob. ok. Atona. 18. Amenhotep Iv . Grób jego znajduje się w Tell el-Amarna (zob. ok. Jedna z gł. Kair. AmbroŜego. Amenofis. Kair. 1370 pne. chroniło ciało od zepsucia. AmbroŜy. Kolumb. Nowy (Nowa Anglia. niech się tak stanie". Posąg siedzący. . Muzeum. końcowa formuła liturgiczna oznaczająca solenne potwierdzenie wygłoszonej modlitwy: "Niech tak będzie. Biblioteka Ambrozjańska . zagorzały przeciwnik arianizmu. mediolański . 93. 192.. teŜ Neferetiti. Tutenchamon. róŜniąca się znacznie od rytuatu rzymskiego. Homera Iliada. Luwr. 445. Liturgia ambrozjańska . "Amenhotep całujący córkę" a.gr. pokarm bogów olimpijskich. Amen . ok. Św. nie naleŜy do nich błędnie przypisywane mu Te Deum. 38. por. Lincoln. 5. gr. Hollywood. Ichor.zob. faraon staroŜ. galijskiego. tak jak ich napojem byt nektar.. z hebr. Hymny ambrozjańskie . Waszyngton. który dla osłabienia potęgi tebańskich kapłanów Amona spróbował pod imieniem Echnaton ('światłość Atona') zdetronizować starych bogów i wprowadzić kult jedynego boga tarczy słonecznej.. Nowy Jork). skomponowanych przez św. gałęzi (obok choralu gregoriańskiego. ich woń zagłuszała przykre zapachy. 1375-58 pne. Biblioteka. reformator liturgii i śpiewu kościelnego. Vespucci. Po jego śmierci reformy te anulowano. uŜywana w diecezji mediolańskiej.. Odyseja.w judaizmie i religii chrześc. zob. jeden z ojców i doktorów kościoła zach. AmbroŜy . 1370 pne. por.Ambrozja .13 hymnów ułoŜonych i prawdop. 4. Chorał. Stan (Stany Zjednoczone).). 19.zreformowana przez św. amen 'zaiste. 341. zaprawdę'.

powieść (1925. amphitheatron.mit.kontemplacyjnej (Amfion) i praktycznej (Zetos). Amfion zaś grą na lirze tak czarował kamienie. W. Tragedia amerykańska . nie akcentowane. 1-4. z którą miał liczne potomstwo. (1928) George Gershwina. gr. Byk Farnezyjski) jego Ŝonę. Amfion i Zetos . . śoną jego byla Niobe (zob. od amphi 'wokół' i theatron 'teatr'. uwolnili uwięzioną przez stryja Likosa matkę. Rzym.poetą i muzykiem grającym na lirze otrzymanej od Hermesa.-hellenistyczna. córka Tantala.stopa wersyfikacyjna złoŜona z trzech sylab. elipsy z areną i wznoszącymi się stromo miejscami dla widzów (cyrk n. Amfiteatr na Wyspie .płaskorzeźba rz. bliźnięta.posłuchaj.). pozostałe krótkie a. budowla w ksztalcie koła a. złowrogiej i głuchej. JeŜeli nie lękasz się pieśni stłumionej. z których środkowa długa a. Amfibrach . 1929) Theodore'a Dreisera. wychowani przez pasterza. zaraz po urodzeniu wyniesieni w góry Kiteronu. Kolos(eum). Dirke.staroŜ. Od czasu Antiopy Eurypidesa uwaŜani przez staroŜytnych za wcielenie dwóch przeciwnych postaw Ŝyciowych . Amfiteatr Flawiuszów . Broniewski. Amfiteatr . widownia wznosząca się schodkowato i półkoliście (teatr gr. Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego. zabijając go i przywiązując do rogów rozszalałego byka (zob. Objęli rządy Teb i otoczyli je siedmiobramnym murem: przy jego budowie Zetos uŜył swych potęŜnych sił. Palazzo Spada. z gr.zob.). Zetos stał się atletą i myśliwym.Amerykanin w ParyŜu . Łazienki. zwani tebańskimi Dioskurami. gdy serce masz męŜa i jeśli pieśń kochasz swobodną . Amfion . akcentowana. Ŝe układały się same w mur siedmiobramny (od 7 strun liry). amphibrachys 'krótki z obu stron'. synowie Zeusa i Antiopy. pol.). wyd. z gr. a Ŝycie poświęcił muzom.fantazja symf.zob. królewny tebańskiej. Amfion i Zetos .

opera Henry Purcella (1659-95) wg sztuki (1690) Johna Drydena.sztuka (ParyŜ 1929. naw . pol. przede wszystkim Sąd Ostateczny z postacią Beau Dieu. Przyjaciel (Ludu). nereida. który zastaje swój dom zajęty przez swego sobowtóra. w fasadzie głównej 3 wielkie portale. "L'ami du peuple" . Dwa sobowtóry . 1620) Rubensa. von Kleista.Amfitrion . W transepcie figura Złotej Madonny. drzwiami. Amiens .33 m. wsławione potem w komedii Moliera Amfitrion (1668) słowami: "Prawdziwym Amfitrionem jest ten. szczyty z pinaklami. mąŜ Alkmeny. co na obiad prosi" (tł. wielka rozeta witraŜowa. odrestaurowana w 1849-74 przez Viollet-le-Duca. stąd imię to znaczy w przen.. amię) miasto i port nad rzeką Sommą. Gal. bogaty tympanon nad środk. wersję dramatyczną mitu. dł. aŜurowe triforia. dwie wieŜe. jako władczyni mórz jeździ po nich w wozie z muszli w towarzystwie trytonów i nereid.obraz (ok. oraz 22 posągi "galerii królów". Francji. Drezdeńska. najpiękniejsza z córek Nereusa (a. szer. stanowiąca wg autora 38.komedia (ok. 118 m.obraz (ok. zbud. wzorowanej na Molierze. . Neptun i Amfitryta . gdy udał się na wojnę. wys. szereg nieporozumień wywołanych sytuacją gospodarza.fr. olbrzymia. komedia (1636) Jeana de Rotrou. '(gościnny) gospodarz. Wysokie okna wypełniają po raz pierwszy całą ścianę.gr. nawy gł.) Plauta. słuŜba. Amfitrion 38 . Okeanosa). fr.zob. Les Deux Sosies. Triumf Amfitryty . Teniersa Mł. Amofitrion . Boy).tragikomedia (1805-07) H. matka Trytona. Obraz D. fundator (przyjęcia)'. trójnawowa bazylika z transeptem (3 nawy) i wydłuŜonym 5-nawowym chórem z wieńcem kaplic promienistych. Amphitrite. mit. Amfitryta . 214 pne. 42 m.(wym. gr. 1740) Tiepola. przyjmuje kryterium. Amphitryon. wyst. przez Roberta de Luzarches i Renauda de Cormont w 1220-70. ksiąŜę tebański. Zeus przybrał jego postać i spłodził z Alkmeną Heraklesa. mit. Le veritable Amphitryon est l'Amphitryon ou I'on dine. uosobienie piękna morza. liczne rzeźby na portalach fasady. Amfitrion . Legenda ta jest tematem wielu komedii. małŜonka Posejdona. Łódź 1947) Jeana Giraudoux. gr. Amfition . w płn.gr. nie mogąc rozpoznać prawdziwego Amfitriona. wnuk Perseusza. Katedra Notre-Dame uwaŜana za najwspanialszą budowlę dojrzałego gotyku fr.

uosobienie miłości.łac. Kyrene. syn Wenery. Kopenhaga. Sława urody Psyche rozeszła się tak szeroko.S. sława wyroczni w oazie Siwa rywalizowała ze sławą Delf i Dodony. dziele (Ii w. egip. Amor . Muzeum. i Amora. ks. o wdzięku i gracji figurki porcelanowej. i sztuce. przedstawiany jako baran. łac. Baśń rozpowszechniona w klasycznej lit. Ŝe ucierpiał na tym nawet kult bogini Wenus. gr. w czapce z dwoma długimi piórami. która mszcząc się. Amis dowiaduje się. Rzeźba (1893) Rodina.rzeźba (1793) Canovy.P.dwaj serdeczni przyjaciele we fr. por.Amis i Amil . Erosem. Litle. Miłość zwycięŜa wszystko . 'dusza'. Triumfyjący Amor . Muz. Gerarda.) Apulejusza "Metamorfozy". przekonuje się potem. Siostry jej utrzymują. 4-6. w formie chanson de geste.. ParyŜ.rzeźba (1814) Thorvaldsena. głównie w związku z jego kultem w oazie Siwa. Po licznych przygodach kochankowie łączą się na Olimpie. kiedy odwiedził ją Aleksander Wielki (zob. wyobraŜenie. 1570-1085 pne. . Amon . Greuze'a. Luwr. Ŝe to pewno straszny potwór. Amor i Psyche . jako taka w milionach reprodukcji zdobiła w Xix w. omnia vincit Amor z Eklogi 10. Amon stał się głównym bóstwem państwa i panteonu bogów pod nazwą Amon-Ra. Eros (i Psyche). Kokoschki. zmusza rodziców Psyche do wydania jej za kogoś. Amor i Psyche . czyli Złoty Osioł. ale przyłączonym do cyklu o Karolu Wielkim. 69. mieszkania mieszczańskie. Luwr. 'miłość'. Rzeźba (1806) Thorvaldsena. ParyŜ. złączony z bogiem słońca Ra.rzymski bóg miłości. Ŝe tylko krew jego dwojga dzieci uleczyć moŜe przyjaciela. W epoce Nowego Państwa. Pojawia się w lit.mit. ne. utoŜsamiany z gr. poemacie z Xii w. a szczyt jej wpływów przypada zapewne na czasy. uśmierca je i przywraca Amila do zdrowia. człowiek z głową barana a. Wergiliusza. gr. najkompletniej zachowana w łac. Thorvaldsena. Psyche zapala w nocy lampę wbrew zakazowi i widzi pięknego boŜka miłości. nawet po ślubie. Obraz (1798) F.staroŜytna baśń o przygodach królewny Psyche. pierwotnie lokalne tebańskie bóstwo powietrza i urodzaju. Obraz G. kogo nie wolno jej zobaczyć. Ŝe dzieci tylko zasnęły.). Amil podstępnie zastępuje przyjaciela w sądzie boŜym (próbie pojedynku) i za to szlachetne oszustwo ukarany zostaje trądem. Obraz (1955) O. znanym Grekom od czasu kolonizacji Cyreny (gr. pochodzącym ze Wschodu.B.

drobny przedmiot. Nat. Scotta. Lodowiec Amundsena . Amor . zbudowanym i pilotowanym przez Umberta Nobile. Gall. ParyŜ. Miłość (czarodziejem). Kiedy jednak w dwa lata później Nobile na sterowcu "Italia". z łac. a 16 statków i 21 samolotów róŜnych krajów pospieszyło na poszukiwanie zaginionych. po czym wszczął zaciekły spór z Nobilem o to. amuletum 'lek od czarów i uroków noszony na szyi'. W maju 1926 na sterowcu "Norge". z Atlantyku do Pacyfiku. ind. na 35 dni przed tragicznie zakończoną wyprawą Roberta F. Zatoka Amundsena ..mit. rozbił się na lodach Północy. spokrewniony. i do dziś przypisuje się pod nazwą maskotki. Mus. części M. Londyn. El Amor Brujo (wym. Kunsthist. napój bogów. równieŜ językowo. 1525) Correggia.obraz Guido Reniego.-Zach. przeleciał nad Biegunem Północnym w 2 dni po Richardzie E. 15 Xii 1911 pierwszy w historii dotarł do Bieguna Południowego (na saniach zaprzęŜonych w psy). eliksir Ŝycia i nieśmiertelności. pierw.obraz (ok. kwaskowaty. Amrita . ambrozją. .Wychowanie Amora . Amor wyrzyna łuk . zaczerpnięty przez nich z oceanu mlecznego. zob. Byrdzie.obraz (1614) Rubensa.obraz (1817) J. Wiedeń.zob. W 1903-06 na 47-tonowym starym kutrze "Gja" przebył po raz pierwszy w dziejach jednym statkiem Przejście Płn. usiłując powtórzyć ten przelot. u płn. Sarcostemma acidum.. jednego z siedmiu otaczających Ziemię. Morze Amundsena .we wsch. Davida. któremu dawniej przypisywano. Kupido i Psyche .norweski badacz polarny. z gr. magiczną moc chronienia noszących je osób od niebezpieczeństw. Amulet . wyruszył takŜe na ratunek Amundsen i zaginął bez wieści i śladu.spływający z biegunowego płaskowyŜu Antarktydy. chorób i nieszczęść.brucho) . Schleissheim. od Grenlandii do Cieśniny Beringa.L. mleczny sok indyjskich bezlistnych pnączy soma. pryw. prawdop. teŜ "Maud".przybrzeŜne morze Pacyfiku u wybrzeŜy Antarktydy. komu z nich większa zasługa przypada w tym sukcesie. wybrzeŜa Kanady. Beauforta. . Amundsen Roald (1872-1928) .

pne. . bezcenne źródło informacji o panowaniu króla. błędne umiejscowienie wydarzeń. pióra Arriana z Nikomedii w Bitynii. 4. z gr. szczególnie krwawe po załamaniu się powstania anabaptystów w 1535 w Monasterze. gdy po powrocie do Scytii próbował ją zhellenizować. Mędrcy) i przypisywano mu wynalazek koła garncarskiego i kotwicy. 7): "Skoro straŜ przednia weszła na szczyt góry Teches. który. zwiedził Grecję i inne kraje w Vi w. por. które pojawiły się w Niemczech w Xvi i Xvii w.Amyklaj .in.błąd w chronologii. r.dzieło hist. Miał zginąć z ręki brata. thalatta! thklatta!). np. praktykowały chrzest dorosłych.słynny niegdyś romans historyczny (1788. Milczenie (amyklajskie). budził oddźwięk w niŜszych warstwach. królowi Persji.) Rychło usłyszeli Ŝotnierzy wołających: Morze! Morze! (gr. początkowo pogardliwa." Widok ten zapowiadał im szybki powrót do ojczyzny. Prorok (Meyerbeera).sławna opowieść prozą Ksenofonta o wyprawie (gr. Czamym. i o odwrocie dziesięciu tysięcy zacięŜnych Greków po śmierci Cyrusa. wg Herodota. dla studiów obyczajowych. Brat (Bracia polscy). anabasis dosł. Anachronizm . Ich radykalizm społ. pojęć. Choć skłócone z sobą. łączyły się na ogół w przekonaniu. powstał wielki krzyk (. ok. Autor. Wg Plutarcha spotkał się w Atenach z Solonem.. rzeczy w czasie.-łac.nowochrzczeńcy. ana. na początku wyprawy prosty Ŝołnierz. a Lukian z Samosat napisał dialog między nimi. 1819-25) Jean Jacques Barthelemy'ego. nazwa wielu sekt protestanckich.'znów'. pol. wyd. wystawiło ich na prześladowania. o wyprawach i podbojach Aleksandra. Ŝe reprezentują pierwotną czystość chrześcijańskiego kościoła. 'podejście' w głąb kraju) Cyrusa Mł. potem jeden z dowódców..zob. przeciw bratu. ogólna. opisuje (ks. późn. PodróŜ młodego Anacharsisa po Grecji w połowie Iv w. doliną rzeki Tygrys i przez wyŜynę Armenii do Trapezuntu nad M. Anacharsis . osób. 95-175.. Artakserksesowi Ii. u Szekspira w . w 400-399 pne.uczony Scyta z ksiąŜęcego rodu. Anabaptyści . W okresie idealizowania ludów północy zaliczano go do siedmiu mędrców (zob. co m. w którym nie mogły istnieć. Anabaza . ne. Ŝywy obraz staroŜytności klasycznej czasów Filipa Macedońskiego i Demostenesa. baptista 'chrzciciel'. Anabaza Aleksandra Wielkiego .

. choć bijące zegary wynaleziono dopiero w jakie 1400 lat po Cezarze. zdania. Anakreontyki . a Kasjusz odpowiada: "Zegar wybił trzecią". z gr. por. zdanie utworzone przez przestawienie wszystkich liter innego wyrazu a.fr. Anadyomene . wg Jana.. Fraszki Ii. pokłosie literackie pisarza. 9-10. był dziełem wywierającym najsilniejszy wpływ w dziejach myśli chińskiej. Analekta . carmina Anacreontea. krótki. biesiadnej.. Cztery) kanonu Konfucjusza.'nad'. 38: Quid est veritas? 'Co to jest prawda?' . Anakreon.Lun-ju 'dialogi'.zob. jedno z dzieł Czteroksięgu (zob. Afrodyta. Nie masz w swym łotrostwie miary! (.) Śmiej się: bo twe imię dawne I dziś między ludźmi sławne.. rzadziej kilku autorów. opiewające radość Ŝycia. Ew. anachronidzein 'spóźnić się' od chronos 'czas'. 1-2. do licznych naśladownictw rzymskich. zdrajca stary. gramma 'litera'.balet heroiczny (1754) Jeana Philippe Rameau. nie usystematyzowany zbiór fragmentów przypisywanych Konfucjuszowi i jego szkole. 'rzeczy wybrane'. który jest przed tobą'. opera Luigi Cherubiniego. 'Przelotna miłość' (1803). Anacreon ou L'amour fugitif .) Anacreon . Kochanowski. z gr. 18.pogodne wiersze o tematyce miłosnej a. wg legendy Anakreon miał umrzeć od udławienia się pestką winogronową.) a. ana. nawiązujące takŜe w metrum wiersza do nielicznych fragmentów pozostałych z twórczości liryka greckiego Anakreonta z Teos w Jonii (Vi w..Juliuszu Cezarze. Do Anakreonta. słychać bijącą godzinę. teŜ (Arthenice z Catherine) Rambouillet. Brutus pyta: "KtóraŜ to bije?". ujaw mi!" jest anagramem imienia i nazwiska Julian Tuwim. collectanea. przez stulecia wykuwany na pamięć przez kaŜdego ucznia w Chinach. (J.wyraz a. najsławniejszy zapewne jest anagram pytania Piłata i odpowiedzi Jezusa z Wulgaty. 1. zdanie "Lutni. pne.Vir est qui adest 'Człowiek. Anagram .wybrane fragmenty dzieł jednego autora. z gr. 2. Analekta Konfucjańskie . Francois Rabelais ogłosił "Gargantuę i Pantagruela" pod pseudonimem stanowiącym anagram imienia i nazwiska: Alcofribas Nasier.

. który kazał swym ludziom uderzyć apostoła Pawła w twarz.najwyŜszy kapłan. pierw. 'odbity'.. 16. ksiąŜę trojański. i rz. który przyniósł apostołom tylko część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaŜy swojej roli. 1-11. z gr. 23. A na onej górze . tak np. z gr. 5. los. twierdząc. poświęconych bogu opiekuńczemu.. I wydarto go wierzbie płaczącej.przeznaczenie. w którego urodzie zakochana Afrodyta miała z nim syna. drugie jaworowe. oj i jaworowe. Anapest . równieŜ bogom (później tylko złu.w Biblii. Eneasza.) Anatema . gr. uosobienie konieczności. anathema 'rzecz poświęcona'. bogini przeznaczenia. Zdradziwszy po pijanemu. 1. akcentowanej.przemoczone ubrania itd.uroczysta klątwa kościelna.'Niech będzie przeklęty!' wg Wulgaty. gr.mit. i wg słów Piotra "kłamiąc Duchowi Świętemu". Na sprowadzenie prochów Napoleona. kłamca. 22. Dzieje Ap. Anchizes . A na onej górze . mit. (J. mąŜ Safiry. poświęcona czemukolwiek. fatum. ananke 'to. I wydarto go z ziemi . oj i kalinowe. o przedmiotach zawieszanych w świątyni gr. nie akcentowanych i trzeciej długiej a.. Ananke . Jedno kalinowe. łac.Ananiasz (1) . 2. Ananiasz (2) . Ŝe przynosi wszystko. Słowacki. nazwany przez niego "ścianą pobielaną".mazowiecka odmiana ballady o śmierci dwojga kochanków. Węzeł). oboje z Ŝoną pokarani zostali nagłym i natychmiastowym skonem. 1-2. List do Kor.popiołem. rozbitkowie . przen. a więc przeklęta). dosł. konieczności. fatum. daktylos anapaistos 'daktyl odwrócony'. Dzieje Ap. zwł. wbrew . Anathema sit! . co ma być. ceremonialna ekskomunika.trójsylabowa stopa wersyfikacyjna o dwóch sylabach krótkich a.na jedwabnym sznurze dwoje drzewa pływa. gr. 1-4. Gordios i zawiesza jarzmo i dyszel wozu (zob. konieczność'.

notatki i zdjęcia. pol.fr. wyruszył w 1897 na balonie "rnen" (szw.. Wyprawy ratunkowe nie znalazły po nich śladu. Atena (Palladion). W operze wątek ten wiąŜe się z miłością. ilustrowanych dokonanymi przez członków ekspedycji fotografiami. która wg legendy miała spaść z nieba w Rzymie za panowania Numy Pompiliusza. andrę) . Anjou (wym.).1854-97. (wym. 'Orzeł'). która w śrdw. 1907) Umberta Giordana. dynastia pochodząca od francuskich hrabiów Andegawenii. gdzie znajduje się owa tarcza. osnute na wydarzeniach Rewolucji Fr. którzy nosili je w dorocznych procesjach marcowych. w Neapolu 1266-1442 i Sycylii 1266-82. dawny system rządów. Jako starzec. 3. budzi w bogatej hrabiance Madeleine. (1308-82) i w Polsce (Ludwik Węg. libretto: Luigi Illica. Andrea Chenier (wym. od 1360 ksiąŜąt. gdzie zmarli z wyczerpania i głodu. którą Chenier. król. Ancien Regime . szwedzki badacz polarny. w Anglii jako Plantageneci 1154-1458. i losach poety fr. objęła trony kilku państw: w Królestwie Jerozolimskim 1131-86. zwł. ale oponował przeciw terrorowi jakobinów. udał się z nim na tułaczkę i zmarł na Sycylii. co zaprowadziło go na gilotynę. por. por. poemat Eneida. zwęŜona w środku. który sprzyjał rewolucji.łac. Andre Marie Cheniera. na Węgrzech (Karol Robert i Ludwik Węg. który pierwszy próbował dokonać arktycznej wyprawy badawczej balonem. 1931 notatek wyprawy Andree'go.fr. Andree Salomon August (wym. premiera pol. krańca Wyspy Białej. aŜa). stary ład. wyd. ks.tł. wyniesiony na ramionach syna z płonącej Troi. Ancile .-zach. tajemnicę tego związku. i Jadwiga 1370-99). Anchizes został tknięty paraliŜem. nie mogąc uratować ukochanego. Wergiliusza. szenię) najsłynniejsza opera (Mediolan 1896. 1762-94. Andegaweni . gdy wyrocznia obwieściła. dopiero w 1930 odnaleziono szczątki ekspedycji. . asję reŜim). kazał sporządzić 11 identycznych tarcz dla zmylenia ewentualnego świętokradcy. Przechowywano je w świątyni Marsa pod opieką saliów (zob.. w odniesieniu do Francji Burbonów przed 1789. szlachetny stronnik rewolucji. idzie zamiast innej kobiety na stracenie razem z nim. Ŝe stolicą królestwa będzie zawsze miejsce. Po niemal trzech miesiącach podróŜy saniami po lodzie uczestnicy wyprawy dotarli do płd. owalna tarcza.zakazowi. Tragedia wśród lodów . wylądował o 800 km od bieguna. idąc za radą Egerii.

Ecole des Beaux Arts. Molossosa. Historia znana z Eliana. Perseusza i Cetusa. Neoptolemosa (Pynosa). Andromacha .. śelazny (człowiek). aby zesłał na Etiopię potwora morskiego. 6).małŜonka Hektora. dla przebłagania nereid wyrocznia zaŜądała złoŜenia potworowi ofiary z królewny.tragedia (1667) Jeana Racine'a. . zbiegły do Afryki. matka Astyanaksa. Androkles . jak w słynnej scenie poŜegnania przy Bramie Skajskiej z Hektorem idącym w bój (ks. Andromacha . zob.mit. -oid od gr.tragedia (po 431 pne. córka króla Etiopów Cefeusza i Kasjopei.) Eurypidesa: losy wdowy po Hektorze jako branki syna Achillesa. szlachetnej w nieszczęściu. piękny typ matki i Ŝony. uśmiechającej się przez łzy. teŜ Perseusz. potwora morskiego. wg Jules Lemaitre'a. Androkles i lew . Andromaque . aner dpn. którego Grecy postanowili zabić.B. Ŝe jest piękniejsza od nereid. ne.obraz (1783) Jacques L. za co boginki namówiły Posejdona. eidos 'kształt'. młodym Astyanaksem. Andromeda .w średniowieczu i aŜ po Xvii w. Sosnowiec 1956) G. spotkał tam lwa. Matka chełpiła się. którego konstrukcja pozwalała mu na wykonywanie ruchów naśladujących czynności człowieka. schwytany i rzucony w cyrku na poŜarcie dzikim zwierzętom. zob. Aulusa Gelliusa (Ii w. który go poznał jako swego dobroczyńcę (Androkles usunął mu na pustyni kolący cierń) i zaczął się do niego łasić. oczarowany jej urodą. najtragiczniejsze wydarzenie rozstanie Andromachy z synem. i jako matki jego syna. Trojanki .Android . Andromacha nad ciałem Hektora . Przykutą do skały zauwaŜył Perseusz i. ParyŜ. z gr.niewolnik rzymski z I w. pierwsze pojawienie się w tragedii realizmu psychol.komedia (Berlin 1912. i namiętnej miłości. Davida. pol. Wszystkich uczestników tych wydarzeń Atena umieściła po śmierci jako gwiazdozbiory na niebie: Cefeusza.) Eurypidesa.).w "Iliadzie" Homera . pustoszącego kraj. Shawa oparta na wątku Gelliusa. Niewolnikowi i zwierzęciu zwrócono wolność. Kasjopeję. gr. wyst.tragedia (415 pne. uwolnił ją i poślubił. andros 'człowiek'. Andromedę. rodzaj automatu w kształcie figury ludzkiej. Gesta romanorum i in.

Owidiusza. właściciel wielkiego skarbu złota. Loki zmusił go do oddania skarbu. Order św.obraz Tintoretta. Pierścień . zawierający Wielką Mgławicę spiralną. Dziewczęta wylewaly roztopiony wosk a. Berlin. Andrzeja .mit.tradycyjne. karzeł. Metamorfozy. jakie zastygając przybierze. Andromeda . Andrzej . a z kształtów. Andrychów . 2. najdalsze zbiorowisko materii widzialne gołym okiem. Andromeda . dziewczęce wróŜby małŜeńskie odbywane wieczorem 29 listopada. przy którego pomocy mógłby zgromadzić nowe bogactwa. Leningrad. nie pozwalając mu nawet na zatrzymanie jednego pierścienia. wg tradycji poniósł śmierć na krzyŜu ustawionym pochyło.gr. od Xvii w. 4. Andvari . w kształcie litery X. kto będzie przyszłym męŜem.przysł. gr. 'męski'. 'pierwszy wezwany'. rybak z Betsaidy (Galilea). wnioskowały.apostoł. Andrzeja.obraz (ok. patron Grecji i narodów słowiańskich.najwyŜsze odznaczenie w Rosji carskiej. Obraz (ok. Andromede . ośrodek rękodzielnictwa tkackiego. dosł. w wigilię św. ludowe. bielskim.tragedia (1650) Pierre Corneille'a. por. zał. Uwolnienie Andromedy . jak będzie wyglądał. Jędrzychów. Andrzejki . cynę na wodę. miasto w woj. magiczne. zw.3 mln lat świetlnych. Andreas. Haga. ErmitaŜ. chocaŜ lichy.gwiazdozbiór nieba północnego.dawn. Św. skand. Andrzeja. Nasz Andrychów. ustanowione przez Piotra I w 1698. przemysłu włókienniczego. chorąŜego orszańskiego) Sienkiewicza (1886). Andrzej .Andromeda . cruxdecussata. przez króla Stanisława Augusta w 1767 na miejscu wsi istniejącej od Xiv w. protokletos. 1634) Rembrandta. odległą o ok. Muzeum. łac. przyodziewa świat w drelichy . krzyŜem św. późn. szczególnie ulubione od czasów Potopu (postać Andrzeja Kmicica.. a przynajmniej.. 1638) Rubensa. imię popularne w Polsce juŜ w średniowieczu. galaktykę.tragedie Sofoklesa i Eurypidesa zachowane w niewielu fragmentach.

Lecocqa. pełnej Ŝycia i wigoru. ale aniołowie! . Angelika . Angouleme . angkor 'wielka'. dzięki sile komicznej jej osobowości i języka.łac.francuski typ swarliwej. na wyspę brytyjską.. Anglowie . zob. Pani Angot na Malabarze . który na czas pewien traci zmysły. KambodŜy w 802-1432.dwa wodewile Josepha Aude. libretto: Clairville. jej przybycie z Kataju na dwór Karola Wielkiego skłóca ze sobą paladynów. Ch. 595 na widok jasnowłosych. Angkor Wat .lud germański z okolic dolnej Łaby. Non Anglii. przesiedlił się. który w V w. od Anglów pochodzi nazwa Anglii. Angkor . w okresie Rewolucji Fr. Skrucha pani Angot albo MałŜeństwo Mikołaja (1799). wykrzyknąć miał papieŜ Grzegorz I Wielki ok. ago) .(wym. Nie Anglowie. spopularyzowany. sed angeli. poł. jedna z największych na świecie. z ogromnym bogactwem rzeźb i reliefów. urodziwych jeńców brytyjskich.trzy wodewile Maillota (Antoine-Francois Eve). wraz z Sasami i Jutami. Wodewile: Pani Angot albo Wzbogacona przekupka (1797). zwłaszcza Rinalda i Orlanda.jedna z najpopularniejszych operetek (1872) A.młoda i piękna. wat 'świątynia'. Francja). ordynarnej. choć wyrachowana i zmienna w uczuciach księŜniczka. Ostatnie wybryki pani Angot (1803) . handlarki ryb. Córka pani Angot . Pani Angot w seraju konstantynopolitańskim (1803). Madame Angot (wym.stolica państwa Khmerów w środk. W 1860 odkryto ruiny pałaców i świątyń. teŜ Kronika (anglosaska). Siostra (Angelika). wzbogaconej przekupki.ten stał się w końcu przyczyną śmierci Sigurda (Zygfryda). Siraudin i Koning. Ŝe Angelika zakochała się w mauretańskim prostaczku Medoro i wyjechała z nim do Kataju. w . i Dyrektoriatu. dowiedziawszy się. Xii w. kambodŜ. bohaterka Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlanda szalonego (1532) Ariosta. agulęm) miasto nad rzeką Charente w dawnej prowincji Akwitanu (zach. wystawionych na sprzedaŜ na targu niewolników w Rzymie. ale Ŝywy takŜe i za cesarstwa. rzymska Iculisma.największa świątynia Khmerów. Por. z 1. z pięcioma wieŜami. od 379 siedziba biskupstwa.

reliefowe rzeźby pokrywają fasadę z ok. Obraz (1908) J. Muz. Hadrianowi. odwaga. którzy (jak to określa Mickiewicz w Epilogu Pana Tadeusza) "utraciwszy rozum w mękach długich. brawura. Kraków. kuraŜ. Katedra św. kopalni i miejsc zesłania wygnańców. 138 ne. Anioł . druhu mego ciała. chrześcijaństwie i islamie. z gr. 1125-36.istota niematerialna. bez swej dawnej wesolości?') Animusz . Po śmierci swego przewodnika usuwa się na odludzie wraz ze zbrodniarką-pokutnicą Ellenai. fantazja. zagubiona. energia. dokąd się wybierasz teraz. miejsca męczarni narodu polskiego. podpatrzonych w czasie krucjat. quue nunc abibis in loca. Hermes. wysłannik. Anhelli.. animus 'duch. Po jej zgonie samotnika odwiedzają piastowscy aniołowie wróŜący rychły zgon wygnańcom. przekazać ma najwyŜsze wartości swego pokolenia przyszłym generacjom. Morientis. nec ut soles dabis iocos? ('Duszyczko ulotna. zwiedza pod jego przewodem. Anhelli .. Anjmula Vagula Blandula .) apostrofą umierającego do swojej duszy: Animula Vagula Blandula. dusza. oprowadzany jak Dante przez Wergiliusza. hospes comesque corporis. Śmierć Ellenai . Nar. miła. Muz. angelos 'poseł. jako wybrane naczynie poezji narodowej. Archanioł. zapewne wg wzorów bizantyjskich. Serafin.). por.romański kościół kopułowy z Xi-Xii w. ziemskie piekło syberyjskich więzień. Cherubin. kilkakrotnie zdobywana przez hugonotów. . pullidula rigida nudula. przypisywanej przez Aeliusa Spartianusa (śycie Hadriana) cesarzowi rz. blada.Początek słynnej strofy. Kraków. rezon. plwają na siebie i Ŝrą jedni drugich". pośrednicząca między bóstwem a ludźmi. Anglowie (Nie Anglowie. substancjonalnego muru ukazana za pomocą schodkowego profilowania. Muz. szlachetnego władcę-kapłana plemienia syberyjskiego. werwa. gościu. aby je związać z tradycją przodków. grubość cięŜkiego. kontenans.obraz (1883) Jacka Malczewskiego. z łac.bohater tytułowy symbolicznego poematu prozą biblijną (1838) Juliusza Słowackiego. Ad animam suam. Wrocław. otwierający poemat (łac.w religiach Wschodu . Malczewskiego. wybrany spośród wygnańców syberyjskich przez Szamana. judaizmie.zapał. niezrównany jest powaŜny majestat kopuł kryjących jednonawowe wnętrze wraz z transeptem. śmiałość'.. poseł bogów Olimpu'. zwiastun. Polak. wysłannik boga w mazdaizmie. Piotra . Obraz (1892) Witolda Pruszkowskiego. młody.Xvi w. smutna. anielsko czysty. Nar. Śląskie.

Anioł przeleciał . odstawiwszy nietknięty . aby z niego zadrwić.Angelologia chrześc. Bernauer Agnes. indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin. Ave Maria. gdy winnica dała obfity plon. ten odpowiedział mu: "Wiele się moŜe zdarzyć między ustami i brzegiem pucharu". Walka z aniołem .. (3) Mocarstwa. nagła cisza w ogólnej rozmowie.zob. 392. Apok. 1. Ŝe dzik pustoszy winnicę. Trony . por. Woda anielska . Siedem trąb siedmiu aniołów . który w swojej Summa theologiae (1269-73) poświęca mnóstwo miejsca i pomysłowości domniemaniom o naturze aniołów. cherubini.zob. 9.zob. Średniowieczne wyobraŜenia o tych hierarchiach ilustruje obraz Botticellego "Wniebowzięcie Dziewicy"..Anioł augsburski . Ŝe nie będzie pił wina z posadzonej przez siebie winorośli. gr. 'Hermes przeleciał'.wypełniają polecenia szczególne. Ręka (Na rękach nosić). Pawła do Kolosan. nm.powiedzenie przypisywane. Lucyfer. Ankajos. Upadły anioł . zwanemu teŜ Doktorem Anielskim. Tomaszowi z Akwinu. w tejŜe chwili nadbiegł sługa z nowiną.rządzą światem. m. Nat. por. Hermes epeiselthe dosł. List św. Mirt. odmawiana rano. listę upadłych aniołów podaje Milton w "Raju utraconym". Pozdrowienie anielskie . grupuje aniołów w trzech hierarchiach i dziewięciu chórach.zob.mit.in. Księstwa. czy wielu z nich moŜe przebywać jednocześnie w tym samym miejscu. Gromada aniołów moŜe tańczyć na ostrzu szpilki . zob. Anioł Pański . Anioł stróŜ .zob. archaniołowie. aniołowie . pytaniu. multa cadunt inter calicem supremaque labra.zob. Jakub. Chóry anielskie . w południe i wieczorem na głos dzwonów. Hadrian (Mauzoleum).modlitwa zaczynająca się od tych słów. Archanioł. Biblia.zob. w róŜnych wariantach. Zwierzchności . Biblia. król Lelegrów na wyspie Samos. Londyn. Gall. 16: (1) serafini.wg wierzeń chrześc. 1. Ogień.gr. łac. ein Engelflog durchs Zimmer 'przez pokój'. (2) Państwa. Ankajos wziął w rękę puchar młodego wina i poszedł z nim do wieszczka. Ognisty Anioł . Anioła . Kiedyś przepowiedział mu wieszczek. Zamek św. syn Posejdona. św. 12. Ankajos .zob.kontemplują Boga. zob. Trąba.

Anny . . Hanna dost. Najbardziej znany: Św. pobiegł. Znasz-li ten kraj. Mój cziczerone! dziecinne masz lice.wielki tryptyk (1509) Quentina Metsysa. Pókiś ty ze mną była! 1-2.. nie dopuścił do małŜeństwa..pod koniec 1829. córka arcyksięcia styryjskiego Karola Habsburga. 36-40.wiersz wpisany do albumu Henrietty w kwietniu 1830. zanotowane wierszem zaraz po obudzeniu się. . Iii. 10-12. ale niechętny poecie ojciec.. 1830. groby i świątnice Tyś przewodniczym był dla mnie aniołem. Motyle wkoło. parafraza pieśni Mignon z powieści Wilhelm Meisters Lehrjahre 'Lata nauki Wilhelma Meistera'. teŜ Homera "Odyseja". 'łaska'.Naśladowanie z Goethego.hebr.puchar. poznała Adama Mickiewicza. królowa polska i szwedzka. Ankwiczówna Henrietta Ewa (1810-79) . 17-20. Do H+++. Marii Panny.(Sen w Dreźnie) marzenie senne z 23 Iii 1832. patronka stolarzy. aby zabić dzika. o moja miła! Tam był mi raj.ujrzałem Ewę. Luwr. 22. matka Władysława Iv. Joachima i matka Najśw.obraz Leonarda da Vinci. Anna Samotrzecia . Lecz mądrość stara nad twym świeci czołem. Gdzie cytryna dojrzewa'! (. Antinoos i puchar. tam. Anna Austriaczka (1) . Mickiewicz pisał o Ankwiczównie w lirykach i umieścił ją jako Ewę w Dziadach.. w czasie swego pobytu w Rzymie.1573-98. 4. Anna Samotrzeć . Śniła się zima . między obojgiem zrodziło się uczucie. ParyŜ. Anna . Anna .wizerunek św. hrabia Ankwicz.) Ach. sam jednak został przez niego pozbawiony Ŝycia. W białej sukience i ubraną w róŜe. częsty temat malarstwa Xv i Xvi w. Legenda św. por. Do mego Cziczerona . Wezwanie do Neapolu . jaką widziałem na Albańskiej górze. 8. wg tradycji chrześcijańskiej Ŝona św. Anny z Marią i Dzieciątkiem. od 1592 Ŝona Zygmunta Iii Wazy. Św. ona między niemi Zdala się wznosić i nie tykać ziemi.nie wspomniana w Biblii. Bruksela. przez rzymskie bramy. cz.

opiekowała się Akademią Krakowską. Jako dama dworu jego pierwszej Ŝony. o wiarołomstwo. spotkanie zapoznawcze zaaranŜowano pod Krakowem.1523-96. okrzykniętej 1575 królową polską. uspokoili Annę i trzymali w Polsce przez cały rok. Anna Cylejska . 1601-66. panowie małopolscy. odegrała wybitną rolę w trzech bezkrólewiach. wkrótce zwróciła na siebie uwagę króla. do poślubienia jej jako ostatniej przedstawicielki rodu Jagiellonów. Portret Rubensa (ok. poślubił Jane Seymour. zobowiązanego. jako elekt. bulin) . Romani. wnuczka Kazimierza Wielkiego. zwł. 1507-36.ok.Anna Austriaczka (2) . tekst: F. infantka hiszp. matka Ludwika Xiv. 1625). oskarŜył ją o wiarołomstwo. ale nie mogąc udowodnić oskarŜenia. regentka (1643-61) w czasie jego małoletniości. obmyślili ich małŜeństwo. Anna Jagiellonka . od 1576 Ŝona Stefana Batorego. Anna Boleyn (wym. chcąc mocniej zalegalizować Jagiełłę na tronie polskim przez związek z krwią Piastów. Katarzyny Aragońskiej. Anna Bolena .opera (Mediolan 1830) Donizettiego. aŜ doprowadzili do ołtarza w 1402. córka Wilhelma. Anne d'Autriche. Wraz z pięcioma jej rzekomymi kochankami została skazana i stracona. pierwszego ministra.były wdzięcznym tematem sensacyjnych powieści płaszcza i szpady. skrzywił się i od razu zawrócił konia. ozdobiła Kaplicę Zygmuntowską na Wawelu wspaniałymi rzeźbami. Ambitna. W 11 dni potem Henryk. Trzech muszkieterów (czasy Richelieu) i Dwadzieścia lat później (czasy Mazarina) Dumasa-ojca. ParyŜ. wplątana w intrygi. utracił swe godności. W 5 lat potem oskarŜył ją podkanclerzy koronny i doradca króla. królowa Francji przez małŜeństwo z Ludwikiem Xiii w 1615. a Anna została królową. 1844-45. Anna Karenina . w kilka miesięcy później pierwsze malŜeństwo króla uniewaŜniono.bohaterka tytułowa drugiej po Wojnie i pokoju wielkiej . córka Zygmunta I Starego i Bony. król spojrzał na młodą damę. Klemens z Moskorzewa. Rozczarowany przyjściem na świat córki (późniejszej ElŜbiety I). w stroju z białej satyny. i Anny Kazimierzanki. poronieniem i martwo urodzonym synem.po 1380-1416. druga Ŝona Henryka Viii. ale panowie nie dali za wygraną. Luwr. który wziął z nią potajemny ślub w 1533. królowa Anglii.. z pomocą kardynała Mazarina. córka Filipa Iii Habsburga. Jej nieszczęśliwe małŜeństwo i jej stosunek do obu wielkich męŜów stanu Richelieu i Mazarina .fr. hrabiego Cylly.

kobieta uczona i ambitna. a w końcu poświęca Ŝycie. rzucając się pod koła pociągu. Annasz . która dla wielkiej miłości do przystojnego oficera. Anna Perenna . pierwsze gr. wykorzystując znajomość spraw publicznych i wolny dostęp do archiwów cesarskich. stworzone przez kobietę. Zygmuntem Iii Wazą. tł.1083 . zielarstwem i przyrodolecznictwem. pol.zob. odsunięta od Ŝycia na dworze. staroitalska bogini roku i długowieczności. aleksias) w 15 tomach. której święto obchodzono w Idy marcowe. załoŜyła wielki ogród botaniczny pod Golubiem. obaj brali udział w procesie i przesłuchaniach Jezusa. jednej z najsłynniejszych powieści psychologicznych Xix w. Henryk Viii. opuszcza dom. która. intelektualne. będące cennym źródłem wiadomości o tym okresie. przybyła do Polski z bratem. Ew. Choć tak nieprzeciętnie wyksztatcona i urodziwa. .w Biblii kapłan Ŝydowski. rz. obejmujące panowanie jej ojca i 1. aby osadzić go na tronie zamiast swego brata. 13-24. festynem ludowym połączonym z ucztowaniem. 1898-1900) Lwa Tołstoja. Jana Ii. miała wpływ na króla. opieka nad uczonymi. teść Kajfasza. męŜa i małego synka. a jej wybaczono. osadzona w klasztorze. zajmowała się botaniką. córka Jana Iii szwedzkiego i Katarzyny Jagiellonki.powieści (1873-77.mit. największej księgi wydanej w Polsce przedrozbiorowej. córka cesarza Aleksego I i Ireny.1562-1625. Kobyła (Flandryjska). utoŜsamiana z siostrą Dydony Anną. spisek odkryto. Aleksego Karenina.. sfinansowała wydanie w 1613 olbrzymiego Zielnika Szymona Syreńskiego. w gaju pod Rzymem. nie miała szczęścia w miłości i zmarła w staropanieństwie. spiskowała. wg Jana. Treścią jej Ŝycia były badania naukowe. Ŝona wysokiego urzędnika ministerstwa. 18.ok. Aleksego Wrońskiego. uciekła i poślubiła boga rzecznego Numicjusza.zob. dzieło hist. Długosz Jan. inteligentna i aktywna. schroniwszy się pod opiekę Eneasza w Lacjum. równieŜ kapłana. prześladowana zazdrością jego Ŝony Lawinu. krucjatę (1095-99). księŜniczka i historyczka bizantyjska. Anna Kliwijska (de Cleves) . napisała Aleksjadę (gr. poślubiwszy Nikefora Bryenniosa. 1155. Anna Komnena . Annales Seu Cronicae Incliti Regni Poloniae . Anna Wazówna .

w Polsce od Xvi w. faworyt cesar Hadriana. Herakles i Anteusz . bo dopóki dotykał Matki-Ziemi.jedna z najczerwieńszych gwiazd nieba. towarzysząc mu w czasie podróŜy po . chodzić bezskutecznie) od jednej instancji do drugiej. 8. por. 130 ne. piwa objętości od 6 do 18 garnców.rzeźba Pollaiuola.Antinous. dawn. urodziwy młodzieniec gr. Obraz Pollaiuola. w Odysei Homera najzuchwalszy i najbezecniejszy z zalotników Penelopy. Uffizi. 112 ok.Antinous. Antinoos (2) . kiedy podnosił do ust puchar z winem. gigant libijski. antalag 'ćwierć a. syn Posejdona i Gai (Ziemi). Florencja. Ansambl .(odsyłać. Hartford. zabił go w walce Herakles.gr. Antares . ensemble 'całość..Od Annasza do Kajfasza . Antinoos (1) . z fr. Antał(ek) . ok. tj. harmonia. gr.. Obraz Tiepola. zespół'. 22.. uniósłszy przedtem w górę. muzyków.mała beczułka. był nie do pokonania. Scorpio). najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Niedźwiadka (łac. który dąŜył do władzy w Itace i do zgładzenia Telemacha: zginął od strzały z łuku Odyseusza. Florencja. zwana teŜ Sercem Skorpiona. Obraz Tintoretta. który zmuszał podróŜnych do walki wręcz i kaŜdego zabijał. miara wina a. zespół aktorów a. Odyseja. Castelgomberto. An(n)iwersarz . anniversarilis 'doroczny'.dawn. naboŜeństwo Ŝałobne w rocznicę śmierci: z łac. pół beczki'. z Bitynii. rocznica. Conn. Antares 'podobny do Aresa'. Bargello. Athenaeum (USA). Antaios. mit. w operze. zestrojenie składników dzieła art. odległa o 400 lat świetlnych. o średnicy 285 razy dłuŜszej od średnicy Słońca. Ankajos. podwójna. Anteusz . do czerwonej planety Mars. scena zbiorowa w sztuce teatr.. z węg. zgodność. z gr.przest.

Obraz (ok. jego "kuszenia" przez złego ducha były materiałem dla wielu pisarzy i malarzy. (1) mit.Antiope. 1768) J. Prado.Nilu utonął (wg niektórych. monetach.obraz (1650) J. zwana teŜ Hippolitą. Naz. Mediolan. Madryt. porwana do Aten przez Tezeusza (co spowodowało najazd amazonek na Attykę i walki zakończone pokojem). florilegium. Luwr. z gr.obraz (ok. uwaŜanego za inicjatora ascetyzmu zakonnego. Antiopa . tj. Obraz L. zebrany ok. Kyklos.obraz (ok.. Przedstawiano go na posągach.łac. łac. 900 ne. ParyŜ. Wieniec Filipposa z Tessalonike (ok. Luwr. najwaŜniejsze były: zbiór epigramów ponad 40 dawniejszych poetów pt. 1231). Brera itd.) i Krąg.L. melancholijnego młodzieńca. Wieniec. na powyŜszych antologiach. Muzeum. Davida. Sen Antiope . 1521-25) Correggia. ParyŜ. K. Jowisz jako satyr i Antiope . Sens. pochodzący z rodu Antoniuszów. oparty gł. gr. Grenoble.A. imię dwóch popularnych świętych: Egipcjanina z Iv w. Antologia . gdy nawiedził ją w postaci satyra. Villa Albani.. tj. Popiersie. anthologia 'zbieranie kwiatów'. Meleagra z Gadary (Palestyna) ok. 1560) Tycjana. została jego Ŝoną i matką Hippolita. gr. oddając Ŝycie za cesarza). królowa amazonek. ułoŜony przez poetę gr. Antonius.Antoni Padewski (zm. . Mus. Salmasiusa w Bibliotece Palatyńskiej w Heidelbergu. Silvestre'a. 560).) i Zetosa. drugi . Płaskorzeźby. Jego przyjaźń z Hadrianem i tragiczna śmierć przyniosły mu legendamą niemal sławę: cesarz zaliczył go w poczet bogów. nazwał jego imieniem gwiazdozbiór. odnaleziony w 1606 przez 19-letniego filologa fr. Jordaensa. Antoni . Obraz J. wznosił mu świątynie. których spłodziła z Zeusem. miasto Antinoopolis (Szeioh Abadeh) w środkowym Egipcie. z pierwszych antologii gr. Agatiasa z Miryny (ok. Olbrzymi posąg w Neapolu. Luwr.wybór (fragmentów) utworów gł. a. ParyŜ. r. 40 ne. Grecka . 70 pne. epigramów róŜnych autorów. Jowisz i Antiope . gemmach. Neapol. Watteau.zbiór epigramów gr. Antologia Palatyńska a.(2) mit. Rzym. matka Amfiona (zob. gr. Plastyka antyczna przedstawia go z atrybutami Dionizosa i Wertumna albo jako nagiego. z Padwy. Stephanos. Antiopa . przez nadwornego kapłana Konstantyna Kefalasa w Bizancjum. gr..

3. termin biblijny. Vallum Antonini. 440 pne.) Eurypidesa. obronny wał (limes) wybudowany w Brytanii przez Antonina Piusa ok. ne.). zły duch. Kreon. wyst. ludzkimi. Fenicjanki . Wal Antonina . kojarząca się z mistyczną liczbą 666. a takŜe pomocą w odnajdywaniu przedmiotów zagubionych. często łącznie z okresem panowania poprzednich cesarzy: Nerwy. Propaganda kościelna i polit.) świata.. Antoninowie . 140-142.łac. Liście św. Antygona . 409 pne. Legendy o nim opierają się gł. Okres ten zwykło się nazywać "złotym wiekiem cesarstwa". Antychryst . jak Kaligula. "człowiek grzechu. Der Antichrist . przedsiębiorstwo. umniejszała jego grozę. 13. szatan. uznając wyŜszość praw moralnych. Antygona . Jana. nowy władca Teb. towarzyszy oślepionemu ojcu na wygnaniu aŜ do jego śmierci.dynastia cesarzy rzymskich Ii w. syn zatracenia" z 2. za co zostaje Ŝywcem zamurowana i odbiera sobie Ŝycie. 1-12 i Apok.archetyp osobistego przeciwnika Chrystusa i Królestwa Jego. spór z Kreonem.tragedia (Ateny ok. króla Teb. gr. Fryderyk Ii Hohenstaufen czy Napoleon. 18. Edyp. z fr.. Antrepryza . na 2. jego adoptowani synowie Marek Aureliusz i Werus. Kraków 1888) Sofoklesa.tragedia (410 a. Fr. 2.(1888) esej krytyczny o moralności chrześc. cyrkowe. Kommodus. Mahomet. teatralne. Nietzschego. gdzie przedstawiony jest jako bluźniercza bestia o 7 głowach i 10 rogach.. Edyp w Kolonie . łącząc go z takimi postaciami. brat Jokasty. Liście do Tesal.. czyniąc cuda. nad państwowymi. Antygona. Trajana i Hadriana. nie pozwala pochować Polinika jako zdrajcy ojczyzny.. córka Edypa. usiłując omamić ludzi czterykroć: udając Mesjasza.franciszkanin słynący cudami. . Eteoklesa i Polinika (zob. i jego matki (i Ŝony). rozdzielając dary i trapiąc mękami. grzebie brata. 2. 2. oparty na 1. postać apokaliptyczna. Jokasty. przen. kiedy jej bracia giną we wzajemnej walce o tron ojca. zwł. dla obrony przed plemionami północy. przedsięwzięcie. dawn. zły człowiek. która wg oczekiwań wczesnego kościoła ma kierować nieszczęściami poprzedzającymi koniec (zob. boskich.dawn. pol. entreprise. do której naleŜeli: Antonius Pius. Neron. Listu do Tesal.mit. siostra Ismeny.zob. między dzisiejszymi zatokami Firth of Forth i Firth of Clyde.

który był uwaŜany za wybranego kanonicznie.).-łac. a nie rzeczywistość.La Thebaide . Platonie. widzę zawsze konia. 1922) Jeana Cocteau. uczeń Gorgiasza. 1806) Jeana Racine'a.. załoŜyciel szkoły cyników (zob. przed 1059. Tragedia (ParyŜ 1943. Przeciwnik logiki i dialektyki.ok. Opera (1927) Honeggera wg sztuki J. z późn. pol. Kraków I957) Jeana Anouilha. AntypapieŜ . Anubis .Tebaida.). jego stosunki z Platonem były wrogie (walka o puściznę Sokratesa między dwoma najwybitniejszymi uczniami mistrza). unitarianie. a nigdy nie widzę "końskości" ..mit. Cynik). bóg zmarłych. socynianie.) lewy odłam reformacji . Antygonidzi . sporadycznie do poł. w Grecji utoŜsamiany z Hermesem Psychopomposem. potem Sokratesa. jednego z wodzów Aleksandra Wielkiego. pol. Macedonii od 276 do 168 pne. Polinice i Antigone . Koń (jaki jest. Antystenes z Aten . wyd. którego zewnętrznie bardzo przypominał.. wojny macedońskiej z Rzymem. przedstawiany jako szakal a. koniec jej nastąpił w czasie 3. odprowadzający ich dusze na sąd. bracia polscy. nie uznające bóstwa Chrystusa. egip. opiekun balsamistów i grobów. człowiek z głową szakala lub dzikiego psa. Antigone .. odrzucał naukę Platona o ideach. 436-365 pne. gdy w bitwie pod Pydną król Perseusz poniósł klęskę i dostał się do niewoli. w Polsce (Xvi-Xvii w. Ŝe istnieją tylko konkretne rzeczy. por. przeciwne dogmatowi o trójosobowości Boga. Antytrynitarze .dramat (1917) Waltera Hasenclevera. Ŝe jedynym dobrem i celem Ŝycia jest cnota.papieŜ wybrany przez opozycję w stosunku do papieŜa.tragedie (1783) Vittoria Alfieri. pod imieniem Hermanubis. Xv w. pierwsza tragedia (1664.dynastia panująca w staroŜ. reszta to słowa. uwaŜał. Sztuka (wyst.słynne powiedzenie Antystenesa. . trinitas 'trójca'. było ich łącznie 39 (gł.arianie.sekty chrześc. twierdził. Cocteau. załoŜona przez Antygonosa I Monoftalmosa ('Jednookiego'). wyst. 'odprowadzającym dusze'.

in. tj. pne. królu. Geniusz koloru i wdzięku.. nulla dies sine linea. Znane są tylko z opisów. poł. Zeuksis. Szewcze. król wyraził niezadowolenie ze sposobu.zob. Ręce precz od obrazu! . por.w Grecji przedhomerowej zawodowi poeci-pieśniarze. wielu portretów Aleksandra W. Apelles. gdy zostało mu tylko 50000 sestercji. które stało się juŜ wtedy synonimem smakosza. pieśniarz'. l.łac. aoidos 'śpiewak.Aojdowie . twórca m. bez posunięcia choćby odrobinę naprzód pracy twórczej. z którego dzieł i pism nic nie pozostało. zdaje się lepiej od ciebie znać na malarstwie. mistrz gr. pedanta Protogenesa.Kiedy Aleksander Wielki zamówił u Apellesa swój portret na koniu. Przypisywana mu najsłynniejsza rz. aojda. i dla lepszego zbytu opatrzona jest nazwiskiem. PiorunodzierŜcy w świątyni Diany Efeskiej) i alegorii Potwarz. 12. Ŝyjący w czasach cesarza Tyberiusza. manum de tabula!. wstrzymaj się wreszcie od dalszych poprawek i ulepszeń! Okrzyk Apellesa pod adresem kolegi-malarza. . poj. aby wskazać Apellesowi na kilka uczynionych przez niego błędów. Apelles z Kolofonu . por. 35. poprawiwszy but na swym obrazie pod wpływem fachowych zarzutów szewca. Ani dnia bez kreski . ksiąŜka kucharska "De re coquinaria" pochodzi prawdop. z gr. Bucefał i Aleksander . roztrwoniwszy na przysmaki większą część majątku.Marcus Gavius bogaty smakosz i sybaryta rzymski. najsławniejszy malarz staroŜytności. trzymaj się kopyta! . gdy ten zaczął ganić udo namalowanej postaci. na co Apelles odezwał się z uśmiechem: "Twój koń. a malarz zamówienie wykonał. którzy przy dźwiękach formingi czy kitary opiewali na dworach moŜnych panów czyny bohaterów. Ale gdy Bucefał ujrzał siebie na obrazie. Aleksander Wielki. Dlatego kazał przyprowadzić do obrazu Bucefała.)." Apelles i Kampaspe . powiedzenie przypisywane Apellesowi przez Pliniusza w Historii naturalnej.2. Był nadwornym malarzem Aleksandra Wielkiego i Ptolemeusza I. 36. miał się powiesić ze strachu przed widmem głodu. ne sutor supra crepidam! Apelles. Bucefał. tj. zarŜał. Iv w. dopiero z Iii8Iv w.łac.łac. (np. Afrodyty Anadyomene (zob. w jaki przedstawiony został na obrazie jego ulubiony koń. malarstwa monumentalnego. powiedział (dosł.): "(Niech) szewc nie (osądza) powyŜej obuwia!" Apicius . Bard.

ok. Seria miniatur na rękopisach śrdw. podrobiony'. zaś w Biblii. . freski Giotta w kaplicy Peruzzich w Santa Croce. dlatego został bóstwem podziemnym. Dies irae. objawienie'. Stare byki uroczyście topiono. językiem mistycznym. który miał je napisać na zesłaniu. obrazy Velazqueza. w hellenistycznych religiach misteryjnych i systemach filoz. Ptolemeusz I Soter przeniósł główny ośrodek kultu do Aleksandrii.. związanym z minerałami i klejnotami. zwł. Był on równieŜ czczony pod postacią byka w Memfis. a z czasem i do Rzymu. termin zastosowany do literatury relig. Londyn. ezoteryczną. Apokryfy . boga Nilu. Inscenizacja (1968) Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego. z gr. UwaŜany był za wyrocznię. Apokryfy Nowego Testamentu. niedostępną dla profanów.u śydów i chrześcijan księga kanoniczna a. Florencja. z promienia słonecznego.. przez Orygenesa. wydany w formie ksiąŜki. nabrały z czasem charakteru literatury ludowej. zrodzony. ok. Byk kultowy. dla pokrzepienia serc w cięŜkich czasach. przypisywane niekiedy Janowi apostolowi.). a później Ozyrysa (zob. cykl drzeworytów (1496-98) Albrechta Drera.grecka forma egipskiego imienia Hapi. apokalypsis 'odsłonięcie. 254. do ok. ale nie istniejące w oryginale hebrajskim. Oficjalna Ŝałoba trwała 2 miesiące. Cztery (Czterej jeźdźcy Apokalipsy). z gr. umoralniającej. Gandawa. przen. freski Cimabuego w górnym kościele w AsyŜu. balsamowano i grzebano w Sakkarze z królewskim ceremoniałem. na biblijnej Apokalipsie. Pinakoteka itd.).). z Ii-Iii w. Jana.księgi biblijne niekanoniczne. miał dwór w pobliŜu bramy świątyni Ptaha w Memfis. nieautentycznych. Nowego byka rozpoznawano po 29 znakach. falsyfikatach.Apis .. por. włączone do greckiej (Septuaginta) i łacińskiej (Wulgata) wersji Biblii. zrozumiałym dla wtajemniczonych.. Objawienie św. Grecy utoŜsamiali go z Hadesem. Celem Apokalipsy było przedstawienie. gdzie uwaŜano go za wcielenie Ptaha (zob. o utworach wątpliwego autorstwa. apokryphos 'ukryty. Apokalipsa w obrazach . jak wierzono. 150 ne.łac. zawierająca proroczą wizję wydarzeń towarzyszących końcowi świata. na wyspie Patmos 93-96. skąd kult dotarł do Aten. nie uznane za "natchnione". ostatecznego triumfu Dobra nad Złem. symbolicznym. Monachium. Objawienie. (hermetyzm) księgi zawierające wiedzę tajemną. 185 . apokryficzna (od ok. Rubensa. pochodzące z najwcześniejszego okresu piśmiennictwa chrześc. Apokalipsa . braci Van Eyck. i Signorellego w katedne w Orvieto. Apocalypsis cum figuris. oparta gł. 200 pne.

Kasandra. a śpiewakom . bóg oczyszczenia z win. o szeroko rozpowszechnionym kulcie. teŜ: Admet. Delos. Watykan. brąz (ok. fr. powściągliwy. pne.(gr. Watykan. rolnictwa i roślinności.. Mousagetes. Muz. Apollo Belwederski . Nar. pne. Apolliński . Igora Strawińskiego . M. Delacroix. Belweder Watykański. Apollon Musagete. Thorvaldsena. Muz. przewodnik muz. syn Zeusa i Latony.Apoksyomenos .głosu) i muzyki. Balet: Apollo i muzy. G. Kopenhaga.posąg młodzieńca ścierającego skrobaczką kun i oliwę z ciała po zawodach sportowych. Phoibos 'błyszczący'. Rzeźba (1900) Rodina. 10. nie znany jeszcze Homerowi. Apollo et Hyacinthus (1767) Mozarta. bóg-lekarz chorób ciała i duszy. Apollo . Ribera. czczony świętami obchodzonymi w róŜnych porach roku. Rzym. bliźni brat Artemidy. Dafne.). Pyton. marmurowa kopia rz. Warszawa. Ilustracje St. Jego atrybuty: lira. Koronis. Delfy. 2. udzielający wieszczkom daru przepowiadania. neque semper arcum tendit Apollo. jeden z najpotęŜniejszych bogów Olimpu. Sybilla.łac. z Pieśni.W. Niobe. kopia znaleziona w 1495. Rzym. Wyspiańskiego do Iliady. Pan. Nietzschego (Narodziny tragedii. de Vos. bóg śmierci. Obrazy: L. mającym znaczny wpływ na kulturę gr.mit. kopia marmurowa. Veronese. bóg poezji. Turner. o harmonijnej budowie ciała i klasycznych rysach. identyfikowany z Heliosem. Rzeźba Thorvaldsena. bóg mądrości (przekazujący wyrocznie przez Pytię delficką. A.). Opery: Apollo et Daphne (1698) J. Domenichino.przen. Lizyppa z ok. Marpessa. 325-300 pne. męŜczyzna młody i piękny. przeciwstawny dionizyjskiemu. uwysmuklonego kanonu ciała ludzkiego: wysokość głowy stanowiła ósmą część wysokości ciała. zob. bóg ziemi. gr. Sansovina. gr.. 1871): harmonijny. strzegący stad. racjonalny. nie zachowane dzieło rzeźbiana gr. Schiavone. łuk i wieniec laurowy. Asklepios. występuje dopiero od V w. jako bóg słońca Febus. bóg nowo załoŜonych miast i kolonii. pne. tj. Marsjasz. Apollo . J. Hiacynt. praktyczna realizacja jego nowego. Nie znwsze Apollo napina łuk . nie zawsze wysyła śmiercionośne strzały. umiarkowany. Reni. Tityos.wg Fr. zabijający młodzieńców i męŜczyzn strzałą ze srebrnego łuku.rzeźba Leocharesa (Iv w.. przynoszącą takŜe zarazy. Lully'ego.. odlew w brązie. gr. 1540-45) J..rzeźba. M. Apollo . Apollo Sauroktonos . Horacego.. Rzym.B. którą teŜ sam uprawiał. Wenecja. od apoksyein 'zdrapywać'. z gr. Cranach St. 'Jaszczurkobójca') rzeźba Praksytelesa (Iv w.

symbole odnoszą się przewaŜnie do narzędzi męczeńskiej śmierci. apologetów chrześcijańskich.. kij pielgrzymi.św. kogut).. brat Piotra (krzyŜ w kształcie litery X). "Pan Tadeusz". osoby. 338-401.. Filip (długa laska zakończona krzyŜem). zm. np. jak np. Mickiewicz.św. odjeŜdŜasz.obrona sprawy. halabarda). 1). "Rozmowa z piramidami". Judasz Iskariota (sakiewka). 11. Ireneusza. Pinakoteka. 256-331. wszelka pielgrzymka) do Rzymu. butla z tykwy). zwł.: Adolf Bolm.. jego brat Jan Ewangelista (kubek z wylatującym zeń uskrzydlonym węŜem). Łuk. przekazana przez Platona i Ksenofonta "Obrona Sokratesa" (zob.. "Bema pamięci Ŝałobny rapsod".św..św. ręce złamawszy na pancerz.. Marka. przedmiotu a. w Biblii. z gr. Tadeuszem (pałka). Juda zw.łac. Sokrates) i pisma obrońców chrześcijaństwa z Ii w. Tomasz zw. Irlandii .grecka nazwa Abaddona (zob. 601.(Waszyngton 1928). którzy nawracali na chrześcijaństwo całe ludy i kraje. Patryka. Norwid.. Grzegorza. "Piramidy. Andrzej. Germanii . "Czemu. wygłoszona a. ad limina apostolorum . pojęcia. Mateusz Ewangelista (toporek a.podróŜ sprawozdawcza biskupa (pot. Walii . pierwszy papieŜ (symbol: pęk kluczy. (A. duŜy kielich do wina. przedstawiona na piśmie. Dziejów Ap. "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie".). Apostoł . apostoła Armenii . St. apostolos 'wysłaniec'. Bonifacego. niewiernym (lanca). 1 ). Apostołami nazywano teŜ później tych. tzw. księcia piekieł i anioła przepaści. ok. 12 uczniów Jezusa: Piotr. 604. 680-755.?" (C. 130-200." (J.dwa obrazy (1526) A.św. Apostołowie . miodu. Dawida. zasady a. Szymon (piła). Apostrofa . Do progów apostolskich . Drera.św. później dołączono Pawła (miecz). Bartłomiej (nóŜ). Ew. Apok. po jego śmierci wybrano Macieja (topór wojenny). 373-463. sarkofagi. zm. Brytanii . Jakub Młodszy (wałek pilśniarza). i św. Augustyna z Canterbury. Słowacki. . Jakub Starszy (muszla.wg Biblii. choreogr. Z gr. Cieniu. t. Czterej apostołowie . Apologia .figura retoryczna polegająca na zwracaniu się do idei.dawn. wg Mat. 9. 1). czy wy macie takie trumny. piwa. Galii . Apollyon . Marcina z Tours. osoby nieobecnej czy nieŜyjącej. Monachium..

dla Greków Arabia była ojczyzną kadzidła i perfum: W Makbecie.1.precyzyjna drobiazgowość. 8 drachm = uncja. apotheke 'skład. i nie będzie końca pracom jego. Aptekarskie jednostki . opus 57 (1804-05) Beethovena. 2. Appassionata . dziś Wadi Musa w Jordanii. korzenie itp.wagi przed wprowadzeniem systemu metrycznego system norymberski z 1546. u Ptolemeusza.Midi D'un Faun . Eklezjastyk. wł. Tysiąc (i jedna noc). Appiusz i Wirginia . wymienia się jeszcze Arabię petrejską (Arabia Petraea) od Petry." Zob.zob.. teŜ Farys. Aptekarska dokładność .nazwa określająca pierw. 1.w Biblii. wódki. przeniesione zostały w X-Xiii w. 'namiętna. . zioła. Faun (Popołudnie Fauna). marynaty. octy itp. Cyfry arabskie . tylko Arabię Północną. Aptekarska praca . 3 itd. staroŜytnej stolicy Nabatejczyków. Wirginia. 7: "Aptekarz uczyni przyjemne lekarstwa i maści zdrowe sporządzi.apostrophe 'odwrócenie się' pozorne od słuchacza do kogo innego. obowiązujący w Polsce we wszystkich zaborach do 1918: 20 granów = skrupuł. powidła). dzielony następnie na urodzajną "szczęśliwą" Arabię (łac. do osoby zmarłej. zwł. Wonności Arabii .nazwa sonaty fortepianowej f-moll. nalewki.zob. 5.36 kg. 38.z gr. pochodzą z Indii. przez Arabów. Szekspira Lady Makbet mówi: "Zapach krwi! Wszystkie wonności Arabii nie odejmą go tej małej ręce. Apteka . ale do Europy Zach. Arabia felix) na wybrzeŜach i pustynną (Arabia deserta) w głębi półwyspu. gwałtowna'. później cały Półwysep Arabski. szatka. 3 skrupuły = drachma. Apteczka domowa izdebka. uŜywane współcześnie." Arabia . 13 uncji = funt = 0. magazyn'. likiery i przysmaki (konfitury. póŜniej. L'Apres .). w dawnych dworach szlacheckich schowek na leki (sadła.

'dawna nazwa Syrii'. wg tradycji muzułmańskiej. 'pająk'. hidŜra) z Mekki do Medyny w 622. ale bogini zmieniła ją w pająka.obraz P. a sznur w pajęczynę. A.jeden z czterech gł. W ciągu 1. tysiąclecia pne.dziś niemal wymarły język semicki Syrii. Prado. Talmud Jerozolimski i Babiloński. co tak rozzłościło boginię. Arafat . Mickiewicza. aranchuef) miasto w środk. Niektórzy uczeni sądzą. cel pielgrzymek. Pallas i Arachne . Madryt. Pałac DoŜów. moabicki. zwany takŜe DŜebel-el-Rahm. Ŝe mit ten jest echem konkurencji w handlu morskim artykułami włókienniczymi między Atenami a lidyjsko-karyjskimi eksporterami farbowanej wełny. . mit. Palestyny i Mezopotamii. wezwała Pallas Atenę do współzawodnictwa i wyobraziła na swym dziele miłostki bogów.obraz (1636-38) Rubensa. Adam spotkał Ewę po dwuchsetletnim karnym rozłączeniu i gdzie się zatrzymał Mahomet w czasie swej ucieczki (arab. Wenecja. Die schonen Tage in Aranjuez sind nun zu Eade. pieczętowanej wizerunkiem pająka jako znakiem fabrycznym przędzalni. Ew. Trzy (Trzej muszkieterowie). Tkaczki kobierców . letnia rezydencja królów hiszp. córka Idmona. Arachne . farbiasza z Kolofonu w Lidii. Aramis . aby w I w. od Xvi w. 'góra łaski'. akadyjski i hebrajski. gr. Ŝe podarła materię w strzępy.gr.Arachne .granitowe wzgórze na płd. stać się językiem literackim i religijnym śydów.(wym. Bruksela. ustępuje pod naporem aramejskiego. Hiszpanii. zob. Aranjuez . Po aramejsku napisano ostatnie partie Starego Testamentu. ogarnięta pychą. Aram. arab. tkaczka słynąca z doskonałości swojej sztuki. Dumasa-ojca. językiem tym posługiwał się Jezus i apostolowie. pne. Adam (Szczyt Adama). nad Tagiem. Aramejski język . pryw. wyparł z uŜycia języki: fenicki.. początkowe słowa sztuki Fr. por. tł. na którym. 'Zbiegły dni wesołego w Aranchwes pobytu'.obraz (ok.-wschód od Mekki. Arachne powiesiła się z rozpaczy.. wg Mateusza. 1657) Velazqueza. który od czasu zburzenia Jerozolimy w Vi w. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A. Veronesa. z hebr.

Nie uchodził jednak za hulakę (. nazwa od Urartu. 8. dziś Arbil (Erbil) w płn.rozjemca. tonu. skąd dowiadujemy się o samobójstwie Petroniusza przez przecięcie Ŝyt. Kajusa) Petroniusza. Jedynym niemal historycznym świadectwem jego istnienia są Roczniki. zm. pax dpn. ofiarę ze zwierząt. Arbela . konsula.-wsch. lecz za wytwornego znawcę zbytku. dedykowany przez senat rzymski w roku 9 pne... co zdecydowało o upadku dynastii Achemenidów. Jego słowa i czyny. (. 38. autorytet w sprawach dobrego smaku. prastarej krainy nad górnym Araksem. Trymalchion) współczesnego romansu obyczajowego "Satyryki w 20 księgach".. ile Ŝe tamten (.. Asyrii. rozjemca'.wygasły wulkan na WyŜynie Armeńskiej w Turcji.) pokrytych wiecznym śniegiem. Arbiter elegantiae . jednego z najwybitniejszych utworów literatury rz. w 66 ne. z łac. pacis 'pokój'. 37. Gen..miasto w staroŜ. "Dzień przepędzał on na spaniu .łac.) przybrany został do grona nielicznych powierników Nerona jako mistrz dobrego smaku. Iraku. im były swobodniejsze. 27. 4. Ararat . sędzia polubowny. o dwu bazaltowych szczytach (5156 i 3914 m npm. zachowanego we fragmentach (zob. 'Ołtarz Pokoju'.. cesarzowi Augustowi dla upamiętnienia jego szczęśliwego powrotu z Galii i Hiszpanii.pisze Tacyt . Dariusza Iii. 'świadek. Aghri Dagh. podawana niekiedy jako miejsce bitwy (zamiast pobliskiej Gaugameli). Kuh-e Nuh 'góra Noego'. tur. tak nazwał Tacyt Tytusa (a. znawca. pers. Jeremiasz.. ormiań. im bardziej nosiły na sobie cechę pewnej niedbałości. Izajasz. pisarza rz.Schillera "Don Carlos" (1787). 16. prawdopodobnie autora zręcznych epigramów i wspaniałego. łac.. tym chętniej brano je za domniemaną naturalność. 51. zrekonstruowany w 1939 na podstawie fragmentów odnalezionych w 1568..łac.noc wśród zajęć i rozkoszy Ŝycia. w wyniku niełaski cesarza. Arbiter . ara 'ołtarz'. 1859 i 1903. na którym się zatrzymała arka Noego po opadnięciu wód potopu. w Biblii . tak on przez swą gnuśność doszedł do rozgłosu. przy ceremonii dedykacji.. z ołtarzem ozdobionym płaskorzeźbą przedstawiającą suovetaurilia. budynek wzniesiony na Polu Marsowym w Rzymie. Ara Pacis Augustae . w której Aleksander Wielki pokonał w 331 pne..) niczego .. 17-19 Tacyta. później prokonsula Bitynii.). sędzia sportowy.miejsce. Masis. a jak inni dzięki pilności.

. z gr. twórcy zasady dźwigni. a którego wzmacnianie jest istotą kaŜdej skutecznej terapii lekarskiej. Kosz. tkwiący w kaŜdej Ŝywej istocie. rekuzę. anioł śmierci. Historia i tradycja znają go gł. który zadmie w trąbę zmartwychwstania. co mu Petroniusz zalecił" (tł. dawca światła. S. a poruszę z posad Ziemię . apokryf Enocha wymienia jeszcze Raguela. Rafał. właśc. Arbuz . wydać miał Archimedes. Azrael. uzdrowiciel. a takŜe wielokrąŜka. archangelos. por.-łac. które mieli jeszcze jakoby widzieć Cicero i Owidiusz. Gabriel.wg witalistycznego poglądu Paracelsusa (zob. Archanioł Rewolucji . n.Chamuela. na którym mógłbym stanąć. uŜytych jakoby przeciw Rzymianom. największy mechanik siaroŜytności. dostać od kosza. Wieniec (grochowy). Archimedes z Syrakuz . anioł objawień. Saint-Just. mędrzec gr.zob. otrzymać odprawę. Archanioł . Jerahmeela. charpuz. wojownik. Przypisywano mu teŜ budowę planetarium. w Ŝydowsko-chrześcijańskich pismach i legendach jest ich czterech: Michał.ok. odmowę przy oświadczynach. nazwane . Heureka! 'Znalazłem!'. Sariela. W Koranie czterej archaniołowie to: Michał. z tur. Gabriel.dumne oświadczenie przypisywane Archimedesowi.. Jest teŜ waŜną postacią w powieści "Quo vadis?" (zob. herold. 287-212 pne.) Sienkiewicza. i Uriel. archos 'przywódca'. Czarny (Czarna polewka). Hammera).. i Israfel. Szary (Szara gęś). gł. Jofaela i Zadkiela. obrońca wiary. gdzie nagle udało mu się sformułować prawo hydrostatyki.gr. okrzyk radości. Anioł (Chóry anielskie).-podolskiego obyczaju częstowania niemiłego konkurenta (ubiegającego się o rękę panny) arbuzem. biegnąc nago przez ulice Syrakuz do domu z łaźni.nie uwaŜał za przyjemne i subtelne. por. i jeść (h)arbuza dawn.główny anioł. którego zbadanie umoŜliwiłoby wpływ na przyrodę i dowolne jej przekształcanie. przeciwnik Szatana. Jego olbrzymia sława przyczyniła się do powstania wielu opowieści o nim. od ukr. jako wynalazcę śruby wodnej (przenośnika ślimakowego) i pomysłowych machin obronnych. w których nie sposób oddzielić prawdy od legendy. Eureka! . Archeus(z) . z gr. inne źródła . śruby bez końca itd.) odrębny pierwiastek (zasada) Ŝycia. który. jak tylko to.Dostać. wg anegdoty. Daj mi punkt oparcia (poza Ziemią).

67-75) Arcite i Palamon . słowa wypowiedziane rzekomo przez Archimedesa do Ŝołnierza rzymskiego. Ŝołnierz pol. który zbliŜał się. kierował obroną Lwowa. Prado.łac. to do zachodu zdrowo stawiały.wieś w prowincji Werona (płn. aby go zabić. Nie ruszej moich kół! . Arct Michał . Maurycego Orleańskiego i w zdobywaniu La Rochelle w 1629 przez wojska Richelieugo. Arciszewski Krzysztof . kim jest ów starzec kreślący figury geometryczne na piasku. gdzie 17 Xi 1796 gen. w 1623-25 uczestniczył w oblęŜeniu Bredy przez ks. ze sztandarem w ręku. walcząc w Brazylii z Hiszpanami dosłuŜył się stopnia generała i admirała w 1638. brał udział w bitwie pod Piławcami. gdy usiłował znaleźć sposób określenia zawartości złota i srebra w koronie sporządzonej dla króla Hierona Ii. Problem Archimedesowy . de Ribera. Madryt. Rekurs z Indiej do Niderlandu. z Cicerona Ad Atticum. kiedy po dwuletnim oblęŜeniu Syrakuz wojska konsula Marcellusa wdarły się do miasta i plądrowały je.obrońcy miasta. ile waŜy ciecz przez nie wyparta". Uczony został zabity wbrew wyraźnemu rozkazowi Marcellusa.1840-1916. Arciszewski. Śmierć Archimedesa E.1592-1656.później zasadą Archimedesa: "Ciało zanurzone w cieczy traci pozornie tyle na cięŜarze.niezmiemie trudny do rozwiązania. J. Obrazy: Rubens (ok. Ŝołnierzy do ataku przez most na Adydze. w 1623 za zabójstwo skazany na infamię i banicję. było to w czasie 2. polski księgarz i wydawca. wygrywając jedną z pierwszych bitew z Austriakami w kampanii lombardzkiej. Pomnik Archimedesa . w 1622 debiutował wierszami. gdy z armat męŜnie z szturmów potęŜnie mnie wynaszały. Delacroix. działał w Warszawie i . (K. ParyŜ.zob. gdy mię do wschodu. Włochy).. w. Bonaparte poprowadził osobiście. wstąpił do słuŜby holenderskiej. Noli turbare circulos meos!. 12. 1636-37). skomplikowany. zawiły. W 1646 przyjął ofiarowane mu stanowisko "starszego nad armatą koronną w Polsce" (generała artylerii koronnej). Madryt. 4. śołnierz zapewne nie wiedział. Palais Bourbon. wojny punickiej. Chwała bądź Bogu! Prędzej rarogu nawy latały. na bulwarze nadmorskim Syrakuz. Arcole . Palamon i Arcite. Prado.

łac. od 1438 tylko austriackim. Fryderyka I Barbarossy. Areios Pagos. Słownik ortograficzny (1906) Słownik staropolski (1914). śrdw. poboru podatków. jeden z najlepszych polskich znawców krajów polarnych. i Słownik ilustrowany języka polskiego (przy udziale H. propinacji. ogłosił ponad 400 prac naukowych.1871-1958. Arcychrześcijański Król . 1118 a. . dzierŜawa dóbr. podróŜnik. gdzie wg legendy sądzono Aresa za mord popełniony na Halirotiosie.) Arenda . z dynastii Habsburgów. Areopag . sadu. Arctowski Henryk .. praw. Tunc cantabunt letius angetorum chori: "Sit Deus propilius huic' potatori. opłat itp. bądź mitościw temu pijusowi".wzgórze Aresa. Arcypoeta . wg innej legendy. arcybiskup Kolonii i doradca polit. którego protektorem był Reinald z Dassel. której jedna ze strof stała się później pieśnią przy kielichu: Meum est propositum in taberna mori.. np. synu Posejdona.tytuł przysługujący monarchom Francji.. kanclerz nm. kochanku córki Aresa. 1916). ArcyksiąŜę . Najpopularniejszym utworem Arcypoety jest jego ironiczna "Spowiedź".Lublinie. 'Gdy umierać będę. na zachód od Akropolu ateńskiego.. łac. majątku a. Słownik wyrazów obcych (1882). 1120-67. ut sint vina proxima morientis ori.przydomek nieznanego poety niemiecko-łacińskiego. by od beczki kurek w trupie usta mierzył. poświadczony źródłowo w Xii w. karczmy. Gallego.tytuł nadawany od 1356 niektórym ksiąŜętom niemieckim.in.. (Śrdw. Dobrowolskim w 1897-99. gr. zachęcił Marię Konopnicką do pisania dla dzieci i młodzieŜy. uŜywany dziedzicznie od czasów Karola V Mądrego (1364-80). uczestnik wyprawy Adriena de Gerlache'a do Antarktyki wraz z A. złóŜcie mnie w oberŜy.B. geograf i geofizyk polski. arendare 'dzierŜawić'. prowadził w 1910 prace badawcze na Spitsbergenie. Po czym zaśpiewają chórem aniołowie: "Panie. młyna.dawn. wydał m.

(Iv w pne. cnota.(wym. sprawność. Alfejos. Luwr. Boncampagni. Argos 1.rzeźba gr.. Mus. Argan . Ares był kochankiem i przyjacielem Afrodyty. grono osób rozstrzygających jakieś sprawy w sposób autorytatywny.źródło Aretuzy zob."chory z urojenia" z komedii Moliera. gardzący prawem. bóg wrzawy bitewnej. syn Zeusa i Hery. w Iliadzie nazwa rozszerzona na wszystkich Greków. fr. Sophrosyne. Ares Ludovisi . gr. i polit. Chory (z urojenia). zob. Deimosa i Phobosa. rzucający się w wir najgorętszej walki po jednej czy drugiej stronie wraz ze swą siostrą Eris (zob.). trybunał obywateli ateńskich sądził tam Orestesa za zabójstwo Klitajmestry. mająca do V w. zwłaszcza zaś przez Atenę. . przedstawia parę wioślarską nad Sekwaną. Znienawidzony przez ludzi. areopagitów. Mars. zaŜartej wojny. Arete . Muzeum w Tournai (Floury).gr. 'Strachem i Trwogą'. męstwo.rzeźba. Ares . niszczycielskiej.. Grecji mieszkańcy Argos. atrybutami jego były miecz i włócznia. kopia: Rzym. brąz. zob. Erosa. Zeusa. wilka i sępa.mit. najwyŜszą władzę sąd.) i synami Deimosem i Phobosem. pne. suma zalet tworząca charakter. Źródło (Aretuzy). a nawet przez ojca. obradująca tam najdawniejsza rada państwowa złoŜona z byłych archontów. arŜatoi) słynny obraz (1874) Edouarda Maneta. Argiwowie . z którą spłodził Harmonię. Argenteuil . Aretuza . dzielność. Argenteuil: Les Canotiers. identyfikowany z rzymskim Marsem (zob. Ares i Afrodyta . niesyty mordu. boginię wojny sensownej.ukazanej w Eumenidach Ajschylosa. doskonałość.).pompejańskie malarstwo ścienne.w staroŜ. pot. ParyŜ. por. Poświęcono mu psa. Ares Borghese . Obrazy: zob.

po złote runo. Grecja) u stóp wzgórza Larisa.królestwo Diomedesa. . porwanego przez nimfy źródlane sprawiła. Hypsipyle. uwolnienie Fineusa od harpii i przepłynięcie Symplegad.opera (ok.) C. miasto Argolidy na Peloponezie (płd. podejrzliwe. budowniczy statku "Argo" (z pomocą Ateny).Argonauci . kolonizacyjne i handlowe Greków. Argiwowie. zakochanej w nim córki króla Kolchidy. cztero. zob. Ŝe kochający go Herakles zaniechał dalszego udziału w podróŜy. Argusowe oko . Pies (Argos). baczne. Jądro historyczne mitu to zapewne wyprawy czarnomorskie. Ŝeglarzy Miletu. a Hera rozsypała oczy potwora na pawim ogonie. Jazon (zob. ne. Czarnym. kazała strzec zamienionej przez nią w jałówkę lo (zob. ne. z Jolkos w Tesalu do Kolchidy u stóp Kaukazu.Argos.). zob. gr.) epos Apolloniosa z Rodos.. z jego polecenia Hermes zabił Argusa i zmienił go w pawia.) i jego 50 towarzyszy wyprawy (bohaterów gr.). utrata Hylasa.czy nawet stuoki). któremu Hera. Meleager.(przed 270 pne. teŜ Akademia (Argonautów). Argos (2) . wielooki (trzy-. olbrzymi potwór. Augiasz) na statku "Argo".mit.Pindara (518-438 pne. Orfeusz. pne.). W podróŜy spotykają ich liczne przygody: na Lemnos wstrzymywani przez piękne kobiety. por. Herakles. Mahlera. Po zdobyciu przez Jazona złotego runa przy pomocy czarodziejki Medei (zob. m. w Iliadzie Homera . teŜ Argus. gdzie w V w. kochanki Zeusa.: Kastor i Polluks. Valeriusa Flaceusa. gr. 4. mykeńskiego i klasycznego akropolu. nad M. zazdrosna o Zeusa. Argus . wracają po długotrwałej podróŜy (przekazywanej w róŜnych wersjach) do Grecji. zwł.czujne.in. Argonautika orfickie (Iii8Iv w. Arganautika (I w. Argos (1) . Oda pytyjska . mit.). 1879) G. teŜ Argos. Die Argonnuten . wzniesiono świątynię Hery (Herajon) z posągiem bogini dłuta Polikteta.mit. gr. pięknego chłopca. walka z Bebrykami. Argonautika . zob. Tezeusz. Glaukos.gł.

"ognisko boŜe". dzięki czemu mógł trafić z powrotem do wyjścia. ścienne malarstwo pompejańskie. duch w literaturze kabalistycznej.).F. aby go zabić. spopularyzowana w Xix w. 256-336. Ariadne auf Naxos (1912) Richarda Straussa. siostra Fedry. samej świątyni. Ariadne.gr.. Ariadna na panterze . Śpiąca Ariadna . 6. Bohater uwiózł z sobą na statku Ariadnę. przen. Jordaens. wyrzekłszy się magii. Brat (Bracia polscy). śpiącą. Arianie . StaroŜ. kierunku w teologii chrześcijańskiej. który za jej radą umocował koniec nitki u wejścia do Labiryntu. pomogła Tezeuszowi dostać się do ukrytego w Labiryncie potwora. w Raju utraconym.w Biblii. Danneckera. córka Minosa. ok. Handla. w Burzy (ok. Opery: Arianna (1608) Monteverdiego.wyznawcy arianizmu. wykonany przez Hefajstosa. mit. podwaŜającego dogmat Trójcy Św. Hofmannsthal. Rzym. Nić Ariadny . v. na wyspie Naksos. ale porzucił ją po drodze do Aten. Tintoretto. Watykan.H. Zeus osadzii na niebie jako gwiazdozbiór Korona Północna. króla Krety i Pasifae. Corona Borealis. za nieposłuszeństwo uwięziony w rozszczepionej sośnie przez czarownicę Sykoraks. z hebr. Ariel . gr. 1611) Szekspira "duch powietrzny". Diadem Ariadny . . gdzie przybył po nią i poślubił ją Dionizos. Bethmann Mus. anioł. który zapoczątkował kapłan aleksandryjski Ariusz. sposób wybrnięcia z zawiłej sytuacji.ukochany Ginewry z Orlanda szalonego (1532) Ariosta. i zaprzeczającego boskiej naturze Chrystusa. wyzwala go.Ariadna . pne. po czym kłębek rozwijał. Miltona jeden ze zbuntowanych aniołów. nić przewodnia.. słuŜy mu wiernie przez 16 lat.kiębek nici wręczony przez Ariadnę Tezeuszowi. Guido Reni. w niezliczonych reprodukcjach gipsowych. przybyłego na Kretę. rycerz. obrazy: Tycjan. jak równieŜ Jerozolimy. Ariodante . określenie ołtarza świątyni jerozolimskiej. Kauffmann. Arianna in Creta (1733) G. który rzekomo popełnia samobójstwo z powodu jej niewierności. Haydna. Arianna in Nasso (1791) J. 371. aŜ wreszcie mistrz. Frankfurt n8M. ale za sprawą Rinalda łączy się znów z panią swego serca. J. A. malarstwo wazowe.ślubny dar Dionizosa. libretto: H. zob. łac. aby uwolnić Ateńczyków od haraczu z chłopców i dziewcząt poświęcanych bykogłowemu Minotaurowi.rzeźba (1814) J. z miłości dla Tezeusza. po jej śmierci uwolniony przez Prospera.słynna rzeźba (I w.

Arka oryginalna zaginęła po upadku Jerozolimy w 586 pne. Symonides napisał o nich poemat. Przepływający delfin. libretto: Antonio Salvi wg Orlanda szalonego Ariosta.. Nic nie zachowało się z jego twórczości. wg poezji bukolicznej Wergiliusza kraina prostoty i szczęśliwości. uczynii to. 10. których nazywano stąd Oswobodzicielami a... symbolizująca obecność boską. takŜe tragedii gr.opera (Londyn 1735) G. z łac. ozdobiona dwoma złotymi cherubami (Ex. którzy na skutek prywatnej urazy dokonali w 514 pne. 1-5). a kiedy w 480 rzeźbę wywieźli Persowie. na ateńskiej agorze postawiono im w 510 pne. a więc.. 1. w istocie rzeczy zacofana i prymitywna. Arka . wraca na Korynt statkiem. a potomków ich uczczono prawem ucztowania w Prytaneum.pozłacana skrzynia z drzewa akacjowego. Handla. aby zawładnąć jego pieniędzmi. zawiózł poetę zdrowego i całego do brzegów Koryntu. zawierająca kamienne tablice praw (Deut. a Hippiasz uszedł cało. skrzynia. wykonany przez Kritiosa i Nesiotesa. który spędził większą część Ŝycia na dworze tyrana Koryntu Periandra. lud sądził. 25. pne.Ariodante . Aristogejtona aresztowano i stracono. Aristogejton i Harmodios .w staroŜ. zamieszkały przez ubogich pasterzy. Grecji górski. 33-36) i w bitwach. Arion . zachwycony pieśnią. 24. teŜ Salomon (Świątynia).wg Dziejów. półlegendarny poeta liryczny i grający na lirze śpiewak z Metymny na Lesbos. zamachu na Ŝycie tyrana Hippiasza i jego młodszego brata Hipparcha. Noe. Harmodiosa na miejscu zasiekła straŜ. pośrednio. pomnik Tyranobójców dłuta Antenora. gdy Ŝeglarze. Ŝe stało się to za sprawą czynu zamachowców.Ateńczycy z arystokratycznych rodzin. lesisty kraj na środk. Ateńczycy wystawili Tyranobójcom w 477 inny monument. noszona przez Izraelitów w ich wędrówkach (Num. 10.Arka Noego zob. Arion i delfin . Uchodził za twórcę dytyrambu jako formy literackiej. kazali mu skoczyć w morze. . złoŜona w jerozolimskiej świątyni Salomona w miejscu zwanym "świętą świętych". Herodota Arion. Akademia (arkadyjska). 10-22). Gdy w 3 lata później obalono tyranię.Vii8Vi w. arca 'kosz. Arkadia . zob. odśpiewawszy uprzednio pieśń na cześć Apollina. wzbogaciwszy się w podróŜy po Italii. Tyranobójcami. W czasie Wielkich Panatenajów udało im się zabić Hipparcha. Arka Przymierza . Peloponezie. kufer'.F. Zob.

Rzym.łac. 'obaj Arkadyjczycy' z Eklogi. jak w wierszu Resignation. Napis rozumiano błędnie w sensie: "I ja byłem w Arkadii (za Ŝycia)".lasso tatarsko-kozackie.. rzemień z ruchomą pętlą. Ŝe śmierć obecna jest nawet w najidealniejszym ziemskim Ŝyciu. Wergiliuszowskie. który znowu nadał tej nazwie dawne. i Rabelais'go. Corsini.słynny romans pasterski prozą (1590) Philipa Sydneya. Arkabuz(a) . Helenę Radziwiłłową między Nieborowem i Łowiczem. która wpłynęła na rozwój tego gatunku w lit. przedstawiający grobowiec z tym napisem. Poussina Pasterze arkadyjscy (ok. ze śr. "I ja byłem kiedyś szczęśliwy". i późniejszy.Arkadia ..). Słowian nadbałtyckich. dziś w znaczeniu nadanym przez Byrona: obaj warci siebie. Luwr. znaczenie kraju sielankowej idylli. Arkebuz(a). Arcades ambo . Arkona . 'I ja urodziłem się w Arkadii'. bydła i ludzi.. słynniejszy jeszcze. zob. 'i ja (Ŝyłem) w Arkadii'. 9. Zwierzęta arkadyjskie . 7. 4. 'sznur lasso'. poprzedniczka muszkietu. Persjusza. ParyŜ. od czasu zburzenia Radogoszczy w 1068 do zniszczenia Arkony przez króla duńskiego Waldemara I Wielkiego w 1168 gł. Arkadia . uwiązany do siodła. wart Pac pałaca. koni. Schillera: "Auch ich war in Arkadien geboren". .druga pod względem jasności gwiazda północnego nieba.mieszkańcy Arkadii jako grubiańscy prostacy u Plauta. obraz Giovanniego Guercina. ośrodek kultu relig. długi sznur a. uŜywany przez ludy pasterskie i koczownicze do chwytania zwierzyny.cięŜka lontowa broń palna piechoty Xv-Xvi w.łac. Pliniusza. 7. zaprojektowany gł. Jacopo Sannazzaro (1456-1530). 1650). europejskiej.alegoryczna powieść pasterska (1504) humanisty i poety wł. Wergiliusza. Arkan . Fr.. Arktur . w sensie 'obaj poeci i muzycy'. przez Szymona Bogumiła Zuga. 'Rezygnacja'. znaczącym zapewne. (h)arquebuse. i tatar. 3. Jeden (za 18).park romantyczno-sentymentalny załoŜony w 1778 przez ks. z tur. Gal. Arkadia . Et in Arcadia ego . 5.-fr. ośrodek kultu Świętowita (zob.gród słowiański na wyspie Rugii. tj.

fasada z 2. Ferrara itd.wł. Servitore di due padroni. z gr. wolarz. Mediny-Sidonii.bazylika romańska ze sklepieniem beczkowym. wiosną i latem. Frobisher i Hawkins.(wym. arl) miasto w Prowansji (płd. rombów. komiczny sługa. została na kanale La Manche pobita i rozproszona przez flotę angielską pod dowództwem Charlesa Howarda i takich komandorów. pochodzi sprzed 1150. wsparty na kolumnach portal bogato dekorowany rzeźbą figuralną. gwiazda Arktur'. prostak z gór Bergamo.. Gilles i wielu kościołach włoskich (Werona. dramat (1872) Alphonse Daudeta. w pierwszej . Lesage'a i P.hiszp. złoŜona z przeszło 130 okrętów.opera (1917) Ferruccio Busoniego. Drugą suitę z Arlezjanki ułoŜył Ernest Guiraud po śmierci Bizeta. nekropola Alyscamps. Trophime . białe pończochy. 'Pola Elizejskie'. ouros 'straŜnik'. w Polsce widoczna zimą. rywal Pierrota lub innego klauna.R. pajac. aby dokonać inwazji Anglii. uzbrojona w drewnianą szablę. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Wolarza. który przywędrował za chlebem do Wenecji i poszedł na słuŜbę do Pantalona. Kościół St. NiezwycięŜona armada flota hiszp. choch). miasto związane z malarzem hol. wg tradycji postać błazna w czarnej masce. bardzo prosta. L'Enrolement d'Arlequin . Arlezjanka . Arlecchino oder Die Fenster . Armada . amfiteatr (walki byków). Arles .. Xii w. Vincentem van Gogh (wym. niedźwiedzica. odziana w obcisły pstry ubiór uszyty z kolorowych trójkątów a. Wielka a. Rameau. często widzialny tylko dla ukochanej Kolombiny. rzymskie Arelas. Mała'. ma wspaniały. Północna część kruŜganku takŜe sprzed 1150. 1748) Carla Goldoniego. podobnie jak w St.czerwonawoŜółta. 'flota wojenna'. Arktouros 'niedźwiednik. Regnarda. Marivaux. od arktos 'niedźwiedź. poł. Arlecchino. wschodnia nieco późniejsza. postać włoskiej commedia dell'arte pochodzenia antycznego a. A.F. równieŜ gwiazdozbiór. Francja). we włoskiej w "Słudze dwóch panów" (wł. który tu w 1888-89 ostatecznie ukształtował swój styl. Arlesienne.muzyka okolicznościowa (1726) Jeana Ph. zachowany rz. akrobata. figury portalu stoją na lwach. francuskiego. Ankona. wysłana 1588 przez Filipa Ii pod dowództwem ks.). która stała się jego największym sukcesem za Ŝycia.fr. Arlekin . 4 filary naroŜne kruŜganku ozdobione wielkimi figurami i reliefami. W literaturze fr. czarną piuskę. jak Drake. postać w wielu komediach J. z fragmentów muzyki napisanej do tej sztuki Georges Bizet zestawił suitę koncertową.

olbrzymie działo wagi 40 t (z 1585). z gr. O historii. Car Puszka . z pogrzebaczem. wojny świat. w recenzji z koncertów Fryderyka Chopina opus 11 i 21. wielka rzeź. AŜeby całość na przyklad narodu Nie miała innej w sobie konstelacji Nad kilka dachów stołecznego grodu I kilka armat . Mickiewicz. Geniusz (Czapki z głów. w której decydującą rolę odegrały działa i która rozpoczęła okres panowania Anglii na morzach.w Biblii.nowoczesnej bitwie morskiej. napisał m.łac. wielka.tej ultima-racji! (C. napis na najbardziej znanym medalu pamiątkowym bitwy.. 745-6. Flavit Deus et dissipati sunt . 16.. góra Karmel' wznosząca się nad doliną Megiddo. Ryków kamrat.tj. Apok. zapewne z wymienionych przez Schumanna powodów. późn. przen. gdzie przed Dniem Sądu Ostatecznego królowie Ziemi przegrają wojnę z Bogiem.. 9.).zob." Publicznego wykonywania dzieł Chopina zabronił dopiero jednak okupant hitlerowski w czasie 2.z łac. z motyką na słońce. Ostatni (Ostateczny argument).in.zob. por. Har Magedon 'góra Megiddo a. Ostateczny argument królów . pole wielu bitew. Armata .. krwawa wojna.: "Gdyby samowładny. Dzieła Chopina to ukryte wśród kwiecia armaty.) Dobrze mówił Suworow: "Pomnij. w pełnych prostoty melodiach mazurków. Na armaty z kociubą . Armand Duval . Pan Tadeusz. miejsce. Armageddon . od Szkocji.K.. potęŜny monarcha Północy wiedział. gdzie odbędzie się ostatnia wielka bitwa między dobrem i złem. jak niebezpieczny wróg grozi mu w dziełach Chopina. jedna z pamiątek hist. Norwid. Nie wierzę. Nazwa symboliczna.Robert Schumann w 1836 w nr 33 pisma "Neue Zeitschrift fr Musik". 'Bóg dmuchnął i zostali rozproszeni'. Dama (kameliowa). 'uzbrojona'. Armaty w kwiatach .-łac.) . Pozostałe okręty armady zdziesiątkowała burza na płn. 33-37. śebyś nigdy na Lachów nie chodził bez armat!" (A. w Generalnym Gubematorstwie. na Kremlu w Moskwie. zakazałby pewnie tej muzyki. 16.

Armide . dla ludzkości zaś . usiłuje się zabić. one grant step for mankind. dn.. To ledwie jeden kroczek dla (przybyłego tu) człowieka. religijno-charytatywna organizacja chrześc. w Londynie w 1865 przez misjonarza metodystę Williama Bootha. Ogród Armidy . przestępców. działająca od początku gł. . Winkelried. zał. Armstrong Neil A. Glucka do tegoŜ libretta. 1629) Poussina. Pas Armidy . przyjęto w 1878. w obliczu klęski. alkoholików itd. przen. pierwsze słowa Armstronga po wylądowaniu na KsięŜycu. ucieka do obozu Egipcjan i ofiarowuje się kaŜdemu szermierzowi. kosmonauta amer. Renaud et Armide . Haydna. Opera (Florencja 1782) Luigi Cherubiniego. Londyn. Armida . Nazwę. Dulwich Gall.dramat (1943) Jeana Cocteau. 21 Vii 1969.zaczarowany ogród zamkowy. Salvation Army. Opera (Neapol 1817) Gioacchino Rossiniego. uciekając przed Rinaldem.E. piękna.opera (1686) Lully'ego. kąpiących się nimf. Działalność Armii rozszerzyła się na wiele krajów.krok olbrzymi. Aldrin E. cudownych kwiatów i owoców. por. lekkomyślna kokietka. Opera (1902-03) Antonina Dvoraka. dostaje się do ich obozu i uwodzi swą urodą. ang. Alcyna.magiczny pas niezrównanej piękności i ceny. ale przekonana przez niego. który zabije Rinalda. . anglosaskich. pierwszy człowiek na KsięŜycu.zob. Arnold Winkelried . That is one small step for a man.w Jerozolimie wyzwolonej (1580) Torquata Tassa piękna czarodziejka. ofiarowuje swą pomoc Jerozolimie obleganej przez chrześcijan pod Godfrydem de Bouillon. Opera (ParyŜ 1777) Ch. pełen zmysłowych rozkoszy. źródło jej czarodziejskiej potęgi. Gdy Rinaldo wyzwala się spod jej władzy. w którym się zakochuje.Armia Zbawienia . czarami i kłamstwami większość dowódców. wśród nich Tankreda i Rinalda d'Este. symbolizuje obezwładniające działanie zmysłów na rozum.ang. zob. Kirke. gł.ur. wraz z mundurami i orkiestrami dętymi. W. powierza mu swoje losy. W ostatecznej bitwie o Jerozolimę. ona podpala swój pałac. 1930. wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju. Obraz (ok. Opera (Wiedeń 1771) Antonia Salieri. libretto: Quinault. Opera (1784) J. gdzie uwięzięni bohaterowie zapominają o swoich obowiązkach. półwojskową organizację i dewizę "Przez krew i ogień". wśród biedoty miejskiej.

Arsene Lupin . składnica broni. bohater powieści kryminalnych pisarza fr.). Arras . Arsenał warszawski odegrał znaczną rolę w powstaniach 1794 i 1830 (zdobycie go przez podchorąŜych było jedną z gł. Poloniusz w Hamlecie. Z wł. 350 sztuk. wojnie światowej. z arab. tapiserii (dekoracyjnych tkanin ściennych) przedstawiających sceny biblijne. weneckim Danielim. 890 wodza Madziarów (Ugrów. pierw. arsen lupę) dystyngowany dŜentelmen włamywacz. przemysłu'. 4. później powiększony.zob.(wym.zbiór.Arnolfini . w Xiv-Xv w. MałŜeństwo (Portret małŜonków Arnolfini). arsenale.zob. 3. okupantem w 2. zwierzęta i krajobrazy. od ok. jak to czyni Szekspirowski Falstaff w Wesołych kumoszkach z Windsoru. zabity pchnięciem szpady przez tkaninę.cekhauz. Maurice Leblanca. arra) miasto w płn. słynny ośrodek manufaktur kobierców zwanych arrasami. w Polsce pierwszy w 1533 w Krakowie. Arpadowie . Paetus Caecina. nabyty w 1548-67 we Flandrii przez Zygmunta Augusta do dekoracji wnętrz zamku wawelskiego. a następnie w okresach zaborów i wojen znacznie uszczuplony. zbrojownia (zob. 1864-1925. Mówca. na "ty" z wielkimi tego świata. oddający bieliznę do prania w Londynie. Arsenał . Arrasy wawelskie .(wym. wyrabianych techniką gobelinową. akcji bojowych) i w walce z nm. w londyńskim Savoyu. 3. złoczyńca zaabonowany w Operze paryskiej. mieszkający u Ritza.zob. . W salach o ścianach osłoniętych arrasami łatwo było skryć się za nimi. ok. Francji. którzy znają go pod róŜnymi kryptonimami. mitologiczne. a. których księstwa plemienne zjednoczyli wiadcy z rodu Arpada: Gejza i Stefan I Święty. Arringatore . dar-sina'a 'dom manufaktury a. Węgrów). 3. ród wygasł w 1301 ze śmiercią Andrzeja Iii. tracący majątek na perfumy od Guerlaina (dla siebie). Arria .dynastia węgierska wywodząca się od na wpół legendamego Arpada.

2. 320 pne. uzdrowicielka. zdobywa Szkocję i Irlandię. Ifigenia. Artemizjon . dawczyni szybkiej śmierci. zwycięŜa pogan.rzeźba (Iv w. gr. z tur.). Wezwany przez cesarza rzymskiego Lucjusza do . który w swej na wpół baśniowej kronice królewskiej Historia Regum Britanniae (1. uŜywana w Rosji.gr. pasmo górskie między Argolidą i Arkadią ze świątynią Artemidy. bliźniacza siostra Apollina. opiekunka rodzących (jako dawne bóstwo płodności. ParyŜ. strzały. łac. wieszczka. opiekunka Ŝeglarzy. prawdop. bogini księŜyca. wschodnia miara długości (od ok. Bułgarii i Afganistanie przed wprowadzeniem miar metrycznych. Mauzoleum.Arsene Lupin . dzikich zwierząt. kopia. mit. bogini łowów. i inne postacie legendy arturiańskiej odnieść naleŜy raczej do bohaterów dawnego panteonu Celtów i do wyobraźni Goffreya. ParyŜ. Luwr. zabija Childrika mieczem Ekskaliburem. potem dziewica wymagająca dziewictwa od całej swojej świty) i młodzieŜy. Artemizjon . Persji. ros. Piktów i Sasów.film (1957) J. przylądek na Eubei ze świątynią Artemidy. 3. Luwr. ma zapewne jakiś związek z rzeczywistą postacią dowódcy. Artemizja . główny bohater cyklu legend arturiańskich.miejsce kultu Artemidy: 1.Artus. zdobywa wiele krajów na kontynencie.zob. Artur w wieku lat 15 zostaje królem Brytanii i gromi Szkotów. Beckera.) Praksytelesa. Turcji. dux bellorum. jej zwierzęta: łania.). serial telewizyjny. Xii w. świątynia Artemidy w Efezie. Diana. pne. zob. ale i jego. Artemida. niedźwiedź.zob. Vi w. jego dwór jest w Caerleon. teŜ Akteon. Artur . Przygody Arsena Lupin . mnicha benedyktyńskiego z Monmouth. Jej atrybuty: łuk.staroruski wielki łokieć dzielący się na 16 werszków. Orion. Artemis. Niobe. Arszyn . Kallisto. 71 do 81 cm). poł. władczyni lasów. UtoŜsamiana z rzymską Dianą (zob. córka Zeusa i Leto.. zob. rolników i hodowców. Diamant-Bergera. kopia. bajeczny król Celtów. jeleń. Artemida z Gabii .film (1937) H. Endymion. z V a. poślubia Guinevere.) nadał definitywny kształt Arturowi jako bohaterowi. Artemida z Wersalu rzeźba gr. (ok. Artemida .

Ŝe Modred przywłaszczył sobie jego królestwo wraz z królową. Michała (Mont St. przy narodzinach jego obecne są elfy. czarodziejki Morgan le Fay. 1200 dodaje wiele fantastycznych elementów legendzie: miecz i włócznia Artura mają właściwości magiczne. Morte Arture .gwałt na kobiecie. włączony później do cyklu Idylls of the King ang. 1154. Do legendy dodał wiele szczegółów pisarz normański Wace ok. Okrągły). zakończone klęską grzesznego Lancelota i sukcesem Galahada. 1485). zostawiając kraj i Guinevere pod opieką Modreda. zbrojny najazd . przypisywany poecie szkockiemu Huchounowi. 'Idylle królewskie'.poemat (1842) Artura Tennysona.. dokonany przez Thomasa Malory: panowanie Artura kończące się katastrofą. Rycerskie romanse Xii i Xiii w. Król Artur . a sam. z końca Xiv w. Dwór Artusa . a nie ziemski. we Francji i Niemczech włączyły do legendy arturiańskiej liczne wątki obce.. zabija Modreda w bitwie. Morte d'Arthar . podpalenie. wyd.zob. 1901) Marka Twaina.przekład prozą z fr. z adaptacjami z in. Artykuły . Po drodze zabija olbrzyma z Góry Św. wyd. zawieziony zostaje na wyspę Avalon. swego siostrzeńca. wypowiada mu wojnę i rusza na Rzym. o miłościach Lancelota i ostatnich bitwach Artura. Artur czeka w Avalonie na właściwą chwilę powrotu do swego państwa. rozwiązanie Okrągłego Stołu i poszukiwanie św. . King Arthur . poemat ang. Kronikarz Layamon ok. Dwór.'Śmierć Artura'.powieść (1889. Michel we Francji). starościńskie określone przez statut warcki w 1423 cztery przestępstwa . w 21 księgach (ok. postacie Parsifala. który zakończył spory rycerzy o pierwszeństwo przy stole. w 3800 wersach w ośmiowersowych rymowanych strofach. w 4300 aliteracyjnych wersach o ostatnich latach Artura.opera (1691) Henry Purcella i Johna Drydena.posąg będący fragmentem grobowca cesarza Maksymiliana I w kaplicy pałacowej w Innsbrucku (Austria).Artykuły grodzkie a. Graala.poemat z Xiv w. odlany w 1512-13 z brązu przez Petera Vischera St. TuŜ przed wkroczeniem do Rzymu dowiaduje się. Lancelota. śmiertelnie ranny. Graala.in. Jankes na dworze króla Artura . m. Guinevere wstępuje do klasztoru. Tristana i Izoldy i in. Merlina. rozbój na drodze publ. jak św.zapłacenia haraczu. Le Morte Arthur . z Norymbergi. źródeł. 1469. Gawaina.. Le Morte Darthur . Okrągły Stół (zob. pol.. Wraca do kraju. treściowo podobny do Historii Geoffreya z Monmouth i Layamona.za które posesjonaci byli sądzeni przez sąd grodzki.

zły duch'. Twórca filologii jako dyscypliny naukowej i twórca obowiązującej do dziś terminologii gramatycznej. Ŝe są one dziełem jednego poety).przepisy prawa wojskowego ogłaszane w Xvi w..ok. a od czasów Zygmunta Augusta . sławny uczony aleksandryjski.podstawowe prawa szlacheckiej Rzplitej.ustawa o obowiązkach i prawach marszałka wielkiego koronnego przy czuwaniu nad bezpieczeństwem króla. Arystokracja . we wczesnych monarchiach feudalnych dostojnicy dworscy. dowódcy .takŜe sejmu. zwł. a skodyfikowane i potwierdzone przez sejm w 1609. Xv w.ok. zachowany tylko w przekładzie polskim. wsławiony znakomitymi wydaniami krytycznymi klasyków. zaprzysięŜone przez Henryka Walezego (i przez kolejnych elektorów). bóg zła i ciemności. poł. przez hetmanów.najwyŜsza warstwa społeczna w ustroju niewolniczym a.w religii staroirańskiej (Ŝoroastryzmie. pierwszy teŜ wyłoŜył teorię.. Imię jego stało się synonimem powaŜnego. ok. sformułowane w czasie bezkrólewia w 1573. Artykuły hetmańskie a. Odstępstwo od tych zasad zwalniało szlachtę od obowiązku posłuszeństwa królowi. rzetelnego uczonego. Ahriman ze st. 217-145 pne. edycją Homera (Iliadę i Odyseję podzielił na 24 księgi i opatrzył komentarzem. bronił tezy. astronom i matematyk gr. Artykuły sądowe . kłamstwa i zniszczenia.-irań. Ŝe teoria miała niewielu zwolenników do czasu. wychowawca ksiąŜąt na dworze Ptolemeuszów i dyrektor Biblioteki Aleksandryjskiej. Angra Mainju 'wrogi. pers. Aryman . wróg Ormuzda. na której opierały się wszystkie późniejsze wydania.Artykuły henrykowskie . prawdop. zrzekał się tytułu dziedzica. 320 . Artykuły marszałkowskie . z łac. Ŝe Ziemia i planety obracają się dokoła Słońca.. Arystarch z Samotraki. w monarchiach i republikach.spis prawa zwyczajowego sądowego ziemi krakowskiej z 2. zatwierdzona przez konstytucję z 1678. Arystarch z Samos . z lat 1474-93.. pierw. 250 pne.. co było tak niezgodne z ówczesnym obrazem budowy świata. mazdaizmie) przywódca zastępów złych duchów. pierwszy dokonał stosunkowo udanej próby wyznaczenia odległości i rozmiarów Słońca i KsięŜyca. gdy w 1800 lat później wrócił do niej Kopernik. feudalnym. zobowiązywał się nie decydować o wojnie i pokoju bez zgody senatu i nie zwoływać pospolitego ruszenia bez zgody sejmu. na mocy których król uznawał wolną elekcję. wodzowie i starszyzna plemienna. wojenne .

. mającej słuŜyć jako głos za jego banicją na sądzie skorupkowym. Srebro (Otwierajcie zawŜdy.Aristeides. na Rusi i w Moskwie warstwę tę tworzyli kniaziowie i wielcy bojarzy. jak po bitwie pod Salaminą Temistokles. ok. Arystydes . kim jest.zob. aby popłynąć do cieśniny Hellespontu i zniszczyć most Kserksesa. ustalił Arystydes. napisał swoje imię. Szlachta. Ŝe ów nieustannie powtarzany przydomek "Sprawiedliwy" nazbyt go juŜ draŜni. gdyby się udało. Głosujący wyjaśnił przy tym. zwani później magnatami... aby wysokość składek. . Tę górną warstwę określano róŜnymi tytułami rodowymi. w Polsce moŜnowladcy. Sąd) w 483882. aristokratia 'władza najlepszych'. rządcy prowincji i krajów podbitych. wnoszonych przez związkowe miasta-państwa. margrabiowie. Arystydes i analfabeta . jeden z dziesięciu strategów w bitwie pod Maratonem w 490. jednomyślnie przystał na to. Ŝe uwaŜa za właściwe. przeciwstawiał się dąŜeniom Temistoklesa do rozbudowy floty wojennej. których gł. parowie. ateński wódz i mąŜ stanu. by odciąć Persom odwrót. Na co Arystydes odparł.starorzymski funt.wojsk. nawet połowie uncji. marszałka Sejmu Czteroletniego 1788-92. Odwołany z wygnania w 2 lata później na podstawie amnestii. 540-467 pne. Ŝe zamiast niszczyć most. Zmarł w niedostatku. źródłem dochodów była renta feudalna składana przez chłopów. Ateński Związek Morski. za czasów Cicerona juŜ moneta zdawkowa. chcąc wybadać myśl Arystydesa. Ŝeby Kserkses mógł tym szybciej wycofać się z Europy. Arystydes. za co został wygnany przez zgromadzenie ludowe sądem skorupkowym (zob. grandowie.Plutarch w śywocie Temistoklesa opisuje. z gr.nazywano tak Stanisława Małachowskiego.. lordowie. por. uczciwość i nieprzekupność zyskały mu jeszcze za Ŝycia przydomek "Sprawiedliwego". miedziak. i poprosił o napisanie za niego imienia Arystydesa na skorupce. teŜ Diuk. którego był współtwórcą. naleŜałoby raczej. hrabiowie. później jednej a. którego nie poznał. brał udział w bitwach pod Salaminą w 480 i Platejami w 479. jednostka wagi = 12 uncjom (ok. wybudować drugi. 273 g). zob. baronowie. Ateńczycy i wolność . As . początkowo funtowy kawał miedzi. nie mówiąc. Most dla odstępującego nieprzyjaciela . jak ksiąŜęta. Ateny. udał. 1736-1809. Polski Arystydes . Ŝe pewien niepiśmienny Ateńczyk podszedł do Arystydesa. moneta rz. Jego nieposzlakowana bezstronność.)..Powiadano. w systemie lennym posiadacze ziemscy. ZasłuŜył sobie na ten przydomek niezwykłą prawością na stanowisku marszałka trybunału koronnego w 1774.

wyszedł wraz z ojcem z płonącej Troi i towarzyszył mu w wędrówkach. skand. legendarny załoŜyciel miasta .Julus mit.. 539. Pól Elizejskich. Asfodel . Hadesu. bogów skandynawskich (odpowiednik Olimpu. jasauł. gdyŜ asasyni dokonywali skrytobójczych mordów takŜe na krzyŜowcach.asawuł(a). Łąki asfodelowe . as 'bóg'.Asasyni . Homera łąki świata podziemnego. gard(h) 'miejsce ogrodzone. podstępne mordowanie nieprzyjaciół przez karnych i fanatycznych wyznawców. odłamu szyitów. askot) wieś w Berkshire (Anglia). jednym z najsłynniejszych pałaców Asgardu była Walhalla. słuŜących powszechnie Grekom czasów archaicznych. za co nagrodą było. wbrew nazwie.(wym. wyścigi konne. jako Starzec z Gór. 11. pierwszy człowiek stworzony z jesionu przez Odyna. esauł. opium. Askaniusz . Asauł(a) .niebiańska siedziba Azów. po których przechadzają się cienie zmarłych. Ascot . z gr. z tur. Asgard . z arab. ile metody działania: bezwzględne. por. Ask . haszszaszijfuna 'pod wpływem haszyszu'. zastępca atamana koszowego u Kozaków zaporoskich.wg Odysei. Vili i Ve.mit. syn Eneasza i Kreuzy. dwór'. 1090 przez Persa Hassana Sabbaha w górskiej twierdzy Alamut w Persji. Wielki mistrz zakonu i władca absolutny Szeich al-DŜabal znany jest w folklorze europ. umieszczony w środku wszechświata). odbywają się dorocznie z początkiem czerwca. a. za poŜywienie. znany tor wyścigowy w Ascot Heath. skąd fr. wg legendy. stopień oficerski (odpowiadający stopniowi namiestnika w husarii polskiej) w wojskach kozackich do 1917. ok.tajny zakon muzułmańskiej sekty izmailitów. zapoczątkowane przez królową Annę w 1711. Sektę wytępili Mongołowie pod Hulagu-chanem w 1256 i mamelucy egipscy w 1272. a potem tylko ubogim. rz. Grecji na cmentarzach jako pokarm dla dusz zmarłych. do której dostać się moŜna tylko po moście utworzonym z tęczy. Embla.roślina liliowata o małych podziemnych bulwach. rozkosze haremu mistrza. zał. assasin 'morderca'. Zakon charakteryzowały nie tyle doktryny. sadzona w staroŜ. asphodelos. ze skand.

i na Podwalu. Alcybiades i Perykles. wykształcenia i dowcipu hetera. który zakochał się w Sarze. podobny do Zeusa. Wietrze wiosenny. 3.rym niepełny. Eskulap) za poradą ksiąg sybillińskich w czasie zarazy w 293 pne. nauczonym swej sztuki przez centaura Chirona. gr.Alba Longa i protoplasta rodu julijskiego.) Aspazja . Zeus zabił go piorunem. W Rzymie wprowadzonojego kult (łac. polegający tylko na zgodności samogłosek. z laską owiniętą węŜem i z czarą leków. Asklepiejony . niedokładny. Asmodeusz . obawiając się o porządek świata. zob. Ksenofont.mit. Asonans . prawo zakazywało poślubiania cudzoziemek. jak Sokrates. Tobiasza. gdzie na podstawie marzeń sennych pacjenta w czasie inkubacji (pierwszej nocy spędzonej na kruŜganku świątyni) lekarze-kapłani stawiali diagnozę i wyznaczali terapię. daewa 'demon'. u Hezjoda i Pindara jest synem Apollina i Koronis. 19. zob. zły demon..w legendach i apokryfach Talmudu król szatanów. który rozszedł się z Ŝoną..świątynie Asklepiosa w ośrodkach jego kultu (Epidauros na Peloponezie. 2-3. Przybyła do Aten z Miletu i gromadziła w swym domu najwybitniejszych ludzi swego czasu. z łac. heros i bóg sztuki lekarskiej. i zabił kolejno siedmiu jej męŜów w noc poślubną. córce Raguela. Ks. Knidos i Pergamon w Azji Mniejszej. Aesculapius. rozdzielający nowo zaślubionych. ty mi odsłonisz z mgieł i oparów piękny Sandomierz. Przedstawiany jako dojrzały..) będące rodzajem sanatoriów przyrodoleczniczych. 8. w Biblii. brodaty męŜczyzna. Wietrze wiosenny. (J.. assonans 'współbrzmiący. Ascanio in Alba . Za poradą anioła Rafaela Tobiasz egzorcyzmuje Asmodeusza dymem z serca i wątroby ryby spalonej na Ŝarzących się węglach i Ŝeni się z Sarą.słynna z urody. Asklepios ."serenada teatralna" (Mediolan 1771) Mozarta. Gdy rozszerzając swą praktykę zaczął wskrzeszać zmarłych. 8. Julia. aeszma 'gniew. Oddawano mu takŜe cześć pod postacią świętego węŜa i składano w ofierze koguty. gdyŜ wydane przez niego samego w 451 pne. teŜ Diabeł (kulawy).6. szał'. Polityczni wrogowie Peryklesa wyolbrzymiali jej wpływ na jego politykę i atakowali go . Rozdmuchasz kwiaty i bzy zapalisz I na Browarnej. wyspa Kos i in. Iwaszkiewicz. 1-4. w długiej szacie. aby uczynić z Aspazji doŜywotnią kochankę. odzywający się'. w Iliadzie Homera jest śmiertelnym lekarzem. z irań.

Jednak zbrodnie ludzi sprawiły. Orlandzie Szalonym (1532) Ariosta i Morganre Większym (1483) Pulciego szczodry. więzień na wyspie Alcyny (dokąd przypłynął na wielorybie). Assurbanipal . inaczej Dike. Astrea (1) .szatan. demagoga. Astarotte . pięknej. Biblioteka (Assurbanipala). która. Na hipogryfie Rogera odwiedza Raj. Jan zawozi go na KsięŜyc. wesoły i przystojny rycerz angielski. humor. Ŝyła na Ziemi w wieku złotym. córka Zeusa i Temidy.w Orlando innamorato (1506) Boiarda. czas. dworny. któremu pomogła w karierze. nadzieje. protektorki literatury i sztuki. Isztar. tam teŜ Astolfo znajduje zmysły utracone przez Orlanda. jedna z hor (zob.) do pasterki Astrei.zob. oskarŜając ją w 432 o bezboŜność i niemoralność. mit. kobiety z krwi i kości. jeden z gwiazdozbiorów Zodiaku. historia sentymentalnej miłości wyidealizowanego pasterza Celadona (zob. Bogini sprawiedliwości. okazje.Asztarte zob. skąd św. Astolfo . Astrea (2) . Stała się legendamym wcieleniem typu towarzyszki Ŝycia władcy. .Astraia 'gwiezdna'. zob. Po śmierci Peryklesa w 429 wyszła za Lizyklesa.) Luigi Pulciego. Ŝe Astrea schroniła się w wiekach brązu i Ŝelaza do nieba jako Panna (łac. teolog i filozof w heroikomicznym poemacie Morgante (zob. gdzie w dolinie zebrane są wszystkie rzeczy stracone na Ziemi: królestwa. póki się czarodziejce nie znudził. uniewinnienie zawdzięczała jedynie cudom wymowy Peryklesa. Gdy stracił dwóch synów swej Ŝony.populamy w całej Europie romans pasterski (1607-27) Honore d'Urfe. zdaniem poetów. ambitnej i inteligentnej. którego miał z Aspazją. Wiek (Astrei).). jeden z zalotników Angeliki. Astarte . wymógł uznanie legalności syna.imię pasterki. gr. uwaŜany za rzecznika poglądów autora. urozmaicona rozsypanymi w tekście madrygałami i sonetami. reputacje. Virgo). Sardanapal.pośrednio. Astree . które zwraca właścicielowi we flaszeczce.

Jabłka Atalanty . w okresie talmudycznym.Skamandrios. Wielu zginęło. 10. Wnuk jej Joas. i Jeremiasz. aby królewska dynastia trojańska nie mogła się odrodzić. tracąc czas w biegu. Prado. 1859) Racine'a. w siódmym został obwołany prawowitym królem. mit. 402). Symbolizowała walkę pogańskiego Baala z Jahwe. Król. aby kandydat do ręki prześcignął ją w biegu. Wyścig Atalanty i Hippomenesa Guida Reniego. za co otrzymuje od Meleagra trofeum: głowę i skórę zwierzęcia.. Neapol.w greckim micie arkadyjskim piękna.i wschodnioeuropejskich. Biblia.nazwa śydów środkowo. Atalanta . Atalanta w Kalidonie . którego nazwą. z hebr.opera (1736) G. wykarmiona przez niedźwiedzicę (symbol arkadyjskiej Artemidy). gr. 842-836 pne. Później oboje jako małŜeństwo zmienieni zostali w lwy przez jakieś obraŜone bóstwo. jako dziecko opuszczona w lesie. syn Hektora i Andromachy (Homer. tł.Astyanaks . I-Iv w. uratowany z rzezi i ukrywany przed nią przez 6 lat. króla Ochozjasza. wśród których powstał w X w. córka Jezabel i Achaba. 4.. śmigła łowczyni. .język jidysz. 22-23.okrutna królowa Judei. postawiła warunek. Athalie . Hndla. 6. w końcu zwycięŜył ją podstępem. 1907) Algernona Swinburne'a. wspomniany w Biblii (Gen. por. Atalanta . Zob. Sefardyjczycy.Hippomenes). Aszkenazim 'nieokreślony bliŜej szczep Askenez'. nakłaniana do niego przez ojca.F. 11.. 3.dramat poetycki (1865. zagarnęła tron mordując 42 ksiąŜąt domu Dawidowego. Łowy (Kalidońskie). 51. pol. 2. ją zaś tłum uśmiercił na progu świątyni jerozolimskiej. pokonanych zabijała. która po śmierci syna. Madryt. Neoptolemosa. Ks. Iliada. Milanion (w beockiej wersji mitu . Jordaensa.oparta na biblijnych dziejach Atalii i Joasa ostatnia i. pol. Aralanra i Hippomenes (1646) J. Pinakoteka. Zeno. rabini określali Germanów. wg wielu. po zdobyciu Troi strącony z murów miasta przez Odyseusza a. Atalia . wyd.Niechętna małŜeństwu dziewica. które Atalanta podnosiła. najlepsza klasyczna tragedia (1691.. Obrazy: Krajobraz z polowaniem Atalanty Rubensa. przesądów z religią. Hesperyd złote jabłka. władzy obcej (Samaria) z rodzimą. Kroniki. W czasie polowania na dzika kalidońskiego pierwsza zadaje mu ranę. libretto: A. Ŝona Jorama. 27). rzucając za siebie otrzymane od Afrodyty a. Aszkenazyjczycy .

lśniącooka' od sowy.. początkowo obieralny. dała ludziom koło gamcarskie. Ataman koszowy. ukr. dzida. z gr. dziewicza bogini pokoju i wojny słusznej. Athena. agora 'rynek. Atena . a od 1723 mianowany przez carów. ptaka mądrości. Marsjasz) i nauczyła ludzi ciesiołki.zastępca atamana koszowego. 'pracownica'. hetman.gr. Arachne). Achillesa i Diomedesa. Odyseusza i Telemacha. siczowy . uosobienie błędu i lekkomyślności... z którego głowy wyskoczyła w pełnej zbroi. Aten . córka Zeusa i Eris. flet (zob. później wojskowo-polityczno-administracyjny naczelnik osiedli kozackich Ukrainy do 1918. ulubienica swego ojca. . równieŜ okrętowej.Ataman . 'sowiooka. hełm. Jej atrybuty: egida (zob.) z węŜami i głową Gorgony Meduzy. Atena Ergane . Zeusa. ślepy impuls. bezrozumna pycha prowadząca do zguby'. Wizerunek sowy wybity był na monetach ateńskich. opiekunka bohaterów. W wojnie trojańskiej stala po stronie Greków. WieŜa (Milczenia). Ataman nakaźny . w późnej fazie mazdaizmu-uosobienie ognia (u parsów Atesz). drzewo oliwne. pers. miejsce zgromadzeń'. sowa.gr. zbrodniczego zaślepienia i kary za występek. gr.mit.przywódca Kozaków.). Atar . grabie. które otaczały ją szczególną czcią i wzniosły wspaniały ośrodek jej kultu na Akropolu at eńskim. utoŜsamiana z rzymską Minerwą. bo widzącego nawet po ciemku.mit. zob. krosno tkackie (zob.gr. pług. uosobienie mądrości. Atena Glaukopis . patronka Aten. kądziel.zob. zwł. wąŜ. mit.zsyłająca mówcom dar wymowy. Ate . Athene. poświęconego bogini.dowódca kurzenia (zob. Aton. Ataman kaszenny . z gr. 'zaślepienie. Atena Agoraja .przywódca wojska zaporoskiego na Siczy w okresie zaleŜności od Rzplitej. gr. z pol.

ośrodkach. kopia. nowoŜytna rekonstrukcja wg marmurowej kopii rz. stojący przed Partenonem. w Argos.zob. Atena Promachos . Frankfurt n8M.. Pallos Athene . równieŜ palladion w Atenach. na której wykładano retorykę. z igrzyskami i popisami młodzieŜy męskiej. zbrojnej dziewicy. co pozwoliło Grekom zdobyć Troję.I.źródło wytrysłe ze skały. w rzymskiej świątyni Westy. pierwsza państwowa wyŜsza uczelnia w Rzymie. Panatenaje .zaginiona rzeźba Fidiasza.Sowy do Aten . pop..gr. wykradziona przez Diomedesa i Odyseusza.największe i najstarsze święto ateńskie ku czci Athene Polias (opiekunki miasta). z gr.patronka praw gościnności. olbrzymi posąg bogini z brązu. Ateny.dziewicza. Nar.o prawo nadania własnego imienia stolicy Kekropii (zob. w Wilnie w 1841-51 przez J. symbol Aten. 'zwycięskiej'). drzewo oliwne. świętość gwarantująca bezpieczeństwo miasta. przez cesarza Hadriana w 133 ne. Muz. filozofię i literaturę..przydomek Ateny jako mocarnej. . 'bezskrzydła'. Londyn. uroczystą procesją na Akropol i załoŜeniem utkanej przez Atenki szaty (peplosu). gdzie działał klub poetów i uczonych. Atena i Marsyasz (V w. dzieło Fidiasza. 'gościnność'. Muzeum.'wszech-'. Ancile.). Sansovina (brąz). z gr. Veronese. głowa. bo jej dar.. widoczny z dala przez Ŝeglarzy. Athenaion.L. Rembrandt. Atena Ksenia . Wenecja. pne. trojańska. której poświęcono najwspanialszą świątynię Akropolis ateńskiej . Spór z Posejdonem . pierwsza. 427) i in. świątynia Ateny w Atenach. por. podobne uczelnie w Konstantynopolu (zał. Pallas (ok. Atena Partenos . fragmenty. dłuta Fidiasza. Atena Lemnia .) Myrona. Praca (NieuŜyteczna: Sowy... Bolonia. Ateńczycy ocenili wyŜej niŜ jego .walcząca na przedzie. David. zał. Rzeźby fryzu Partenonu. Obrazy: Botticelli. tzw. kopia. nazwa Ateny Nike (gr. Rubens. stąd: Palladion rzeźba sakralna przedstawiająca Pallas Atenę w zbroi. Varvakion. pan.Partenon . Liebighaus. prawo. Mus. Ateneum . 1542) J. łac.gr. nazwana na cześć bogini mądrości.ze słynnym posągiem bogini. nie zachowany. Athenaeum. "Athenaeum" . Tintoretto.dwumiesięcznik kulturalny wyd. J. Kekrops) wygrała Atena. Nike Apteros . Brit. Kraszewskiego. Loggetta.

w 1876-1901 w Warszawie.miesięcznik krytycznoliteracki wyd. 637 i Rycerze. z gr. Zurychu. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A. Agora. jakie jest na ziemi i pod ziemią" . . 'posągi bogini Ateny (ustawiane na Akropolu)'. jedno z głównych miast-państw staroŜ.zob. w gmachu Zw. Pszczoła.stolica Grecji. Dumasa ojca. Rzym. Bostonu. Edynburga. Partenon.zob.jeden z czterech gł. zob. Nazwę tę stosowano w róŜnych okresach do Kordowy. Grecji. wybud. Propyleje. Atlant .fresk Rafaela ze Stanza della Segnatura. Athenai dosł. Dionizos (Teatr). jeden z gł. zob.teatr w Warszawie na Powiślu. wg Plutarcha "śywot Arystydesa". Sowy do Aten . iostephanos. Szkoła ateńska . Stoa. Spalony przez Niemców w 1944. Kopenhagi."Ateneum" . Atena. Ruiny ateńskie zob. Corku. Bagdadu. Kerameikos. Belfastu. w 1930-33 i 1935-39 pod dyrekcją Stefana Jaracza ze współudziałem Leona Schillera. 1323 i 1329. Weimaru.). Miasto fiołkami wieńczone . ion 'fiołek' i Ion (zob. Watykan.. Puław (1784-1812). Akropolis. teatrów stolicy w okresie międzywojennym. Liceum. legendarny. Ateny . Nowy. podobnie Pindar w jednym z dytyrambów. miasto będące potęŜnym ośrodkiem kultury. Trzy (Trzej muszkieterowie). Iwo Galla i Władysława Daszewskiego. Pszczoła ateńska . Ateńczycy i wolność . w 1929 dla masowego widza. Erechtejon. Ateneum .zob. teŜ Góra (Athos). Odeon. Akademia. zał.powiedział Arystydes (zob. Athos . przen. sztuki i nauki..).) Lacedemończykom. Nowe Ateny .gr. Areopag. przez Włodzimierza Spasowicza. odbud. Długi (Długie Mury). w 1951. połoŜone w Attyce.zob Atlas (podpora).zob. Praca (NieuŜyteczna: Sowy. zob. Kolejarzy. Stanisławy Perzanowskiej. eponimiczny protoplasta Jonów i król Aten. moŜe gra słów: gr. Spór (Ateny) z Posejdonem . Zaw."Ateńczycy nie sprzedadzą swoich swobód za wszystko złoto. Arystofanes nazywa tak Ateny w komediach Acharniacy.

New Atlantis.. gigant. Atlas i Herakles .ang. Attyla. skazany przez Zeusa na dźwiganie sklepienia niebieskiego na barkach. wg prastarej legendy przekazanej Solonowi przez kapłanów egipskich. 4. Perseusz. hesperyd i (wg Homera) nimfy Kalipso. zdobiącego zbiór map.płaskorzeźba (V w. Atlas Farnese (dźwigający sklepienie nieba) . zawierający relację z odwiedzin fantastycznej wyspy Bensalem na Pacyfiku i z panujących tam stosunków społecznych. 23-25. 1512-94). na 9000 lat przed Solonem.zob. Afryce. 'który wiele wytrzymuje'. Mercatora (Gerharda Kremera.Atlantyda . Atlas . Olimpia. Atlas . Muz. UtoŜsamiany juŜ przez Herodota Dzieje. temat rozwaŜań filozofów Odrodzenia i Oświecenia.zob. Naz. pne. ojciec plejad. Neapol. Jak opisuje Platon (Timaios. z systemem gór w płn. Kritias. brat Prometeusza. Mus. uczelni poświęconej studiom filozofii naturalnej. niegościnnie przyjęty.mit.-zach. Herakles. Nowa Atlantyda . Atlas . MoŜe wzbogacone przez fantazję ludową wspomnienie relacji fenickich czy punickich statków handlowych zagnanych przez prądy i burze na Wyspy Kanaryjskie czy nawet Antyle lub Florydę? Poszukiwana przez podróŜników średniowiecznych. na skutek zepsucia moralnego mieszkańców Atlantyda zapadła się w głąb Oceanu w ciągu jednej doby. gdzieś na dalekim zachodzie.zbiór map wydany w formie ksiąŜki. . gr. 113-126). posąg atletycznego męŜczyzny uŜyty jako podpora belkowania.atlant. gr. hyad.rzeźba hellenistyczna. traktat filozofii politycznej w formie fikcji poetyckiej (wyd. wydawany od 1585 przez geografa flam.gr. zamienił go w skalistą górę. do dziś przedmiot amatorskich dociekań. kopia. nazwa od wizerunku tytana Atlasa.). telamon. oraz Domu Salomona. Atli . Herakles (11. olbrzymia wyspa na Oceanie za Słupami Heraklesa (naprzeciw Cieśniny Gibraltarskiej). metopa ze świątyni Zeusa w Olimpii. Atlantis. na której miało prosperować bogate państwo. 1626) Francisa Bacona. 184. balkonu. obróciwszy ku niemu twarz Meduzy. praca). tytan. Atlas i nimfa (Atena?) .

) Echnaton uczynił z niego jedynego boga. od 6 Iii 1976 muzeum Szymanowskiego. NajwyŜszy Duch'.. atlas 'gladki'.dom góralski w Zakopanem na Kasprusiach.Agamemnona i Menelaosa. Sztukę wystawiono na wiosnę 472 pne. jaźń. skończyła się katastrofą. ojciec Plejstenesa. królowa matka. gr. w którym świeŜe wypadki historyczne. osią sztuki jest nieszczęście i rozpacz klęski. dusza. jedyne tego rodzaju. Atman . Atossa . odbyła się 29 Ix 480. przypisywane królowi Stanisławowi Augustowi powiedzenie. oceniając przyniesiony mu kiepski panegiryk pewnego poety. wyraŜone w postaci szkarłatnej tarczy słońca w południe. poczęstował go w czasie uczty potrawą z ciał jego zabitych synów. i jej nowoŜytnych naśladowców. zakończonymi ludzkimi dłońmi. ojca wszystkich bogów. mit. twórczości dramatycznej.(zob. Atreusz został królem Myken. napisany na atłasie. Atreusz . sanskr. a centralną postacią Atossa. Aton . kłątwa. Atretis. 'tchnienie. biorąc na Tyestesie odwet za uwiedzenie Ŝony. a z 2. stanowiących jeden z głównych tematów tragedii gr. małŜeństwa . Rzecz dzieje się w Suzie. wczesne odzwierciedlenie boga słonecznego. ale kult ten skończył się po śmierci faraona. gdzie w 1930-36 mieszkał Karol Szymanowski. pne. O niej właśnie przynosi posłaniec Ŝałobną wieść Atossie i chórowi starców pozostałych w domu. bo rzecz tego nie warta. Persowie .gr. Jaźń Uniwersalna.Aten. z promieniami sięgającymi ziemi. "Atma" . potęŜne dzieło poetyckie. egip. była praprzyczyną wielu przeraŜających zbrodni.tragedia historyczna Ajschylosa na temat wydaneń współczesnych autorowi. mit. którego wyprawa na Grecję w V w. stolicy pokonanego zaborcy.Ŝona Dariusza i matka Kserksesa I. podobnie jak pod Maratonem. króla perskiego. stąd zwanych Atrydami. syn Pelopsa i Hippodamii. a bitwa pod Salaminą. jakie zachowało się z gr. wiernie oddane.Szkoda czasu i atłasu szkoda starań i mozołu. którą Pelops rzucił na obu synów. wzniesione zostały na wyŜyny mitu.w hinduizmie jaźń nie zmieniająca się w cyklu reinkarnacji.Atłas .. brat Tyestesa (z którym został wygnany przez ojca za mord popełniony na przyrodnim bracie). Faraon Amenhotep Iv . z arab. najgłębsza istota osobowości człowieka. którego miał uŜyć. w której autor brał udział. za co zginął z ręki ich .

Attys. Wschodzie i w Rzymie. Był wielkim opiekunem nauk i sztuk. ZałoŜyciel dynastii.zob. w Rzymie. Attis . młodzieńczy małŜonek Wielkiej Macierzy. Atropos . z głównym miastem Atenami. Umierający Gall. został jednak przez Kybele przywrócony do Ŝycia. autora jego Ŝyciorysu. połoŜona na trójkątnym. Gall zabijający Ŝonę. W przystępie obłędu zesłanego przez boginię pozbawił się męskości i umarł. Attalos Iii Filometor. jej stolicę - . który spędził 20 lat w Atenach. Attyka (1) . 400 listów Ad Atticum 'Do Attyka' z lat 68-44) i Korneliusza Neposa.. bogaty ekwita rzymski. Muz. Pierwszy znany nam księgarz-wydawca rz. zwł. Kapitolińskie.Titus Pomponius Atticus. Attalidzi . urodziwy pasterz. państwem pergamońskim w zachodniej części Azji Mniejszej. kopia w Rzymie.: wykształceni niewolnicy kopiowali dla niego dzieła jego przyjaciół. Pergamon). bogini płodności Kybele. Eumenes Ii wzniósł wielki ołtarz Zausowi (zob.przypominający Attykę okresu klasycznego a. Kult Attisa i Kybele rozpowszechniony był na staroŜ. przyjaciel Cicerona (zachowaio się ok. 110-32 pne. Skarbiec Atreusza . za Klaudiusza. znawca literatury i filozofii. prototyp jej gorliwych dewotów-kastratów. Egista. dotknięty bolesną i nieuleczalną chorobą. Attycki .kraina historyczna w Grecji środkowej.brata. frygijskie bóstwo wegetacji wiosennej. jak np. Attyk . Agamemnon (Grób Agamemnona). marmur.zob. stąd przydomek Attyk. Atreusz. wysuniętym na wschód półwyspie. zagłodził się na śmierć. Mojry. Atrydzi . załoŜył Bibliotekę Pergamońską.zob. ostatni z rodu. zawarł w 211 przymierze z Rzymem. Muz. przekazał w testamencie swoje państwo Rzymowi. Attalos I Soter.dynastia rządząca w 283-133 pne. upiększył Pergamon budowlami i posągami. historyk. Szanowany i ceniony przez wybitnych ludzi róŜnych stronnictw. Nar.

którego styl był wzorem elegancji. W 452 ruszył na Italię. a w sagach skandynawskich jako zdradziecki Azjata Atli. a zapewne mniej niszczył na szlakach swych wypraw niŜ inni zaborcy przed nim i po nim.archit. łac.(gockie 'ojczulek') król Hunów. Wierność attycka .tragedia (1667) Comeille'a. Stanza d'Eliodoro. Bibl.połączenie subtelności. Attyka (2) . W 447-50 spustoszył Bałkany. siostra Oliwiera i narzeczona Rolanda. (ozdobna) ścianka a. Rzym. Państwo Hunów rozpadło się po jego śmierci. Chalons). Z ośrodka swego państwa w Pannonii przedsiębrał zaborcze wyprawy. Ateńczyk. powściągliwy. najechał Galię. balustrada wieńcząca elewację budynkU i przesłaniająca dach.zwana teŜ "piękną Aude". z półmilionową armią Hunów i sprzymierzeńców. ParyŜ. W pogańskich legendach germańskich przewaŜa podziw. ale poniósł druzgocącą klęskę w tzw.zob. stał się bohaterem narodowym Węgier. w przeciwieństwie do punickiej. Był władcą sprawiedliwym dla ludu. gł. Sól attycka . Ptaki attyckie . "bitwie Hunów" na Polach Katalaunijskich (zob.niezłomna. po powrocie do Pannonii w 453 zmarł nagle w czasie swych uroczystości ślubnych. Sąsiad attycki . poddasze. ale nie dotarł do Rzymu z powodu wybuchu zarazy w wojsku a.niespokojny i niebezpieczny. która umiera z Ŝalu u stóp Karola Wielkiego na wieść o śmierci ukochanego w . pobity przez Aecjusza na czele Rzymian i Wizygotów. popierał wykształconych Rzymian na swym dworze. Attyla występuje w "Pieśni o Nibelungach" jako łagodny król Etzel. w 451. flagellum Dei. budzące przeraŜenie w Europie. za sprawą kościoła. cicha bohaterka cyklu o Karolu Wielkim i innych chansons de geste.Ateny: prosty. Leon I nakłania Attylę do odstąpienia od Rzymu . Attyla . Muza attycka .fresk (1512-14) Rafaela. dzięki wysiłkom dyplomatycznym papieŜa Leona I. Izby Deputowanych. otrzymał przydomek Bicza BoŜego. Obrazy Delacroix. Attila . Watykan.Ksenofon. wytworny. elegancji i ostrości dowcipu. a Attyla w tradycji chrześcijańskiej. Jednak Hun stał się synonimem barbarzyńcy. UwaŜany przez niektórych kronikarzy za protoplastę królów węg. Filomela i Prokne. Aude ..

Oktawian August. Augiasz .. August(us) . uczeń'. praca). aprobowanych przez Lutra i wręczonych cesarzowi Karolowi V dla zatwierdzenia przez sejm augsburski 25 V 1530. umierając. i nm. z błyskawic i grzmotów. ułoŜonych w języku łac. regule św.. ze zdarzeń losowych. augere 'mnoŜyć. z wyglądu wnętrzności zwierząt ofiarnych a. przez teologa Philippa Melanchtona. Herakles (6. Zaproszenie do tańca. 2. Audytor .członek sądu wojskowego a.łac. choć Roland. Augustyna.zob. myśl Katona Starszego wg Cicerona De divinatione. stąd nazwa od łac. Augustianie .Stajnie Augiasza zob. Piwnica. do . z łac. ustanowionej w Xii w. zob. nie poświęca jej ani jednej myśli. auditor 'słuchacz. Augsburskie Wyznanie Wiary .konfesja augsburska. 24. płodzić.zob. Auerbacha Piwnica . na podstawie jego pism. Si augur augurem. dawn. 51. Augurowie . Powstał z połączenia kilku kongregacji pustelników. w dawnej Polsce uczeń szkoły zakonnej przesłuchujący kolegów z zadanych lekcji.. 'gdy augur (spotka) augura' (uśmiechają się do siebie porozumiewawczo). później odczytujący wolę bogów z lotu ptaków (auspicje). teŜ Ptak (WróŜby). Aufforderung Zum Tanz .zakon oparty na tzw. kościelnego.zob.starorzymscy kapłani w najdawniejszych czasach spełniający obrzędy urodzaju. określających podstawowe tezy luteranizmu i róŜnice między luteranizmem a katolicyzmem. . powiększać'. zbiór 28 artykułów wiary..bitwie w dolinie Roncevaux. załoŜony w 1256 we Włoszech przez papieŜa Aleksandra Iv. słuchacz.

hasło reform wojskowych. wcielenie "wiedeńskości". tj. obudził się i ku przeraŜeniu grabarzy zaśpiewał swą nieśmiertelqą balladę na melodię pierwszego jakoby w świecie walczyka. punkt zborny floty gr. zachować zdołał nieco humoru. skóry.gr. wszystko przepadło!' Der liebe Augustin . auleta posługiwał się jednocześnie dwoma aulosami. wyruszającej pod Troję. auctio (dosł.. odróŜniająca ją od kraju dolnego. lieber Augustin. król Myken. 'powiększenie) licytacja'. wybrzeŜu staroŜytnej Beocji. przy kościele św. dawn. cylindryczna piszczałka z podwójnym stroikiem.na wpół legendarna lokalna postać wiedeńska. ze sławną świątynią Artemidy. gdzie składano trupy zmarłych na zarazę. a kiedy rano zaczęto rzucać na niego nowych nieboszczyków. herbata itd. . . Aulos . port na wsch. który w tragicznym roku zarazy 1679. z łac.Polski (Chojnice) sprowadził ich w 1342 Kazimierz Wielki. Aulis 'obozowisko'. czyli śmudzi (z lit. Katarzyny w Krakowie. Wódz wyprawy. Aulida . oboju. Będąc pod dobrą datą miał on wpaść do dołu. od 1736 częstokroć wysuwane na sejmach Polski przedrozbiorowej. jako jeden z nielicznych. śomojten od Ŝemas 'niski').lit.powiększenie stanu liczebnego wojska.'O mój miły Augustynie. powiększenie czegoś. pomnoŜenie.operetka (Wiedeń 1905) Leo Falla. towarów niestandardowych. ich muzyka towarzyszyła obrzędom kultu Apollina. górnej. Auksztota . Auksztote od auksnas 'wysoki'. alles ist hin! nm. po 2. Aukcja . Wg mitu gr. uliczny piosenkarz i dudarz. podobna do szałamai a. aby zapęwnić przedsięwzięciu jej poparcie. Agamemnon.w staroŜytnej Grecji najpopularniejszy obok kitary instrument muzyczny. dawna nazwa Litwy właściwej. wojnie świat. z refrenem: du. Augustyn . Ostatni i od dawna jedyny klasztor augustiański w Polsce. zwł.przetarg publiczny. Aukcja wojska . futra. rozwiązały władze kośc. jak wełna. złoŜyć tu miał w ofierze swoją córkę Ifigenię na ołtarzu Artemidy.

blask. Plafon C. będący sygnałem do szturmu na Pałac Zimowy. świetlisty owal. r. Aureola . Rzym. Włochy). i rozpoczynający Rewolucję Październikową..mit. Pyrrus(owe zwycięstwo). półkuli . Ausculum. Silvestra Mł. od 1923 krąŜownik byt okrętem szkolnym. Auskulum . 1622) Giovanniego Guercino. miejscowość w Apulii (płd. Aurora .Aureliusz . Plafon (ok. bogini Jutrzenki. obwódka blasku. P. Awrora. por.obraz (1715) L. świetne zwycięstwo nad armią rzymską. okupione. Auspicje . splendor. Callota Wilanów. od aureolus 'złoty' z aurum 'złoto'.łac. przen. zob.fresk na plafonie (1614) Guida Reniego. często utoŜsamiany z nimbem. zorra polarna'. chwały. pałac. . Obraz (1896) E.opera (1811) E. a w 1948 został przycumowany w stałym stoisku na Newie. Aurora . wielkości. koło której król Epiru Pyrrus odniósł w 279 pne. Mandorla. Hoffmanna. Aurora .Ŝ. siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 Xi 1917. zwycięstwa.zob. Arkadia. krąg. 'płn.-wsch. cierpienia itd. rz. jej odpowiednik na płd. pałac Pallavicini-Rospigliosi. Aurora Borealis . z łac.. Świątynia Diany.zob. Wiatr(y). Villa Ludovisi. Ptak (WróŜby). ogromnymi stratami.łac. Rzym. gloria bohaterstwa. Burne-Jonesa. urok. Marek (Aureliusz). Aurora budząca Lunę .ros. obrzeŜe świetlne wokół jakiegoś przedmiotu. A. Plafon J. łac. Norblina. otok wokół postaci bóstw i świętych. "Aurora" . śrdw.gloria. bogactwa.Aurora Australis.Marek zob. T. Auster . wg historyków rz. Eos. krąŜownik rosyjski. zob.. z którego oddano historyczny ślepy strzat armatni.

Austriackie gadanie .(wym. Napoleon I. w Xv-Xviii w.dawn. rodzaj.zob. t. parafraza Owidiusza. by zacząć bitwę" (Lew Tołstoj. otoj) dawne miasteczko dep. Austria . słowa króla węg. dał nią znak marszałkom i wydał rozkaz. z wł. zawieraj małŜeństwa łac. wyrok sądowy'. czcze. później Condorceta itd. 14). Autorament . moda. . aby wam odpowiedziano: "Oto zuch"" Oto słońce spod Austerlitz! . dowodzone przez Franciszka Ii i Aleksandra I. zabronionych ksiąŜek. "Gdy słońce zupełnie wyłoniło się z mgły. mało warte. Bella gerant alii.zob. r. oberŜa. dosł. Anna Austriaczka. 3. karczma. okolicę zalegała gęsta mgła i nie rozpraszała się przez kilka godzin. I. szynk. gospoda. Wiedeń. zwł. gdy Napoleon opuścił swój namiot. wykonanie wyroku. 84. Niech inni prowadzą wojny. Mayerling. felix Austria. Jego odezwa do Ŝołnierzy po bitwie kończyła się słowami: "Wystarczy wam powiedzieć: "Byłem pod Austerlitz". ty. 'akt wiary. Sekwany. niegodne uwagi. Auto-Da-Fe .miasto na Morawach (dziś Sławków. niepowaŜne. Auteuil . 13.port. od 1860 dzielnica ParyŜa ze słynnym hipodromem do gonitw przeszkodowych i płotowych w Lasku Bulońskim. Czechosłowacja). pokrój. Moliera. osteria 'jadłodajnia'. Wojna i pokój. przez spalenie na stosie heretyka a. nube!.. ulubione miejsce pobytu Boileau. Austerlitz . białej dłoni. gdzie Napoleon w wielkiej bitwie 2 Xii 1805 pokonał połączone armie austriacką i rosyjską. szczęśliwa Austrio.bez większego znaczenia. cz.dawn. Habsburgowie (Habsburska warga). tu. Macieja Korwina. zajazd. W dniu bitwy o czwartej rano.Austeria . Stąd nazwa: "bitwa trzech cesarzy".zob.. 1440-90. La Fontaine'a. Austriacka warga . ceremoniał procesu publicznego inkwizycji przeciw heretykowi (kacerzowi) i ogłoszenie wyroku. typ. Heroidy. w Hiszpanii i Portugalii. (cesarz) zdjął rękawiczkę z pięknej.

). a narodowy w kawalerię narodową i pułki przedniej straŜy. Te bezpretensjonalne. naiwne. w pobliŜu dawnej stolicy Bibrakte. znana pisarka niemiecka. nm. celt. dragonia. ziemski raj na Morzu Zachodnim. Wiej wietrze! ku Pólnocy. Słynny relief Sądu Ostatecznego w tympanonie bogato rzeźbionego portalu gł. zm.zapoczątkowane przez Władysiawa Iv w 1633 reformy wojskowe doprowadziły do podziału wojska polskiego na dwa autoramenty: cudzoziemski i narodowy. 93-94. zabawiany przez liczne przystojne czarodziejki. staroitalskiego szczepu zamieszkałego pierw. do pierwszego naleŜały: rajtaria. zbud. auctoramentum 'kontrakt Ŝołnierski. z auzońskich ogrodów Pójdę przez ostre Alpy i zastępy lodów. mury miejskie z dwiema bramami.Autorament cudzoziemski i narodowy . aby przyjść mu z pomocą. Lazare . rzeźby romańskiej. Autun . zał. Wiersz pisany na Alpach. w mit. pancerni (kozacy. (K. Po 1776 autorament cudzoziemski zmienił się w wojsko regularne. . z łac. w I w. otę) miasto nad rzeką Arroux w dawnej prowincji Burgundii (środk. w 1870 Garibaldi odniósł tu zwycięstwo nad Prusakami. dawna poetycka nazwa Italii.. jazda wołoska i tatarska. pne. w 1127. poetka śrdw. Wyspa Błogosławionych. Augusta Aeduorum.. arkebuzerzy i piechota zw.) Ava . Jej zbiór poematów zawiera "śycie Jezusa" i dwa krótsze utwory: Antychryst i Sąd Ostateczny. jedno z waŜniejszych miast Galii. jako pustelnica w okolicach Melku (w Dolnej Austrii).łac. Avalon . (1178). Brodziński. Francja). bez zbytniej niecierpliwości oczekuje chwili. Była to pierwsza tworząca w jęz. niemiecką.(wym.romańska trzynawowa bazylika typu burgundzkiego. poboŜną i prostoduszną.Frau Ava. Auzonia . Italii. wraz z krótką autobiografią.wyspa. powinność'. i płd. stolica Eduów. Ausonia. kiedy jego kraj znajdzie się w potrzebie. 'wyspa jabłek'. na której król Artur (zob. arcydzieła fr. w środk. ruiny rz. Minerwy i Janusa. wkrótce po 1120 przez biskupa Etienne de Bage pod silnym wpływem bazyliki w Cluny. niewprawne wiersze ukazują ją jako kobietę dobrą. celt. świątyń Apollina. do drugiego: husaria. petyhorcy). Katedra St. rzymskie Augustodunum. od Auzonów. teatru.

teksty religijne wyznawców mazdaizmu. Teresy. Avila .zob. polskie obrzymski. z nich najpopularniejsze Schuberta opus 52 nr 6 (1825) i Gounoda Ave Maria. zwierzęce i ludzkie wcielenia boga Wisznu. wypełniające krater wygasłego wulkanu. Awesta . Siedem (wzgórz Rzymu).-zach. dziś Lago d'Averno. Eneida. a od Xvi w. idei.łac. zapisane w dialekcie wschodnio-irańskim prawdop. obrzymowy. 'łatwe jest zejście do (jeziora) Avernu (do bram Hadesu . zwiastowanie). zniszczone w 796 przez Karola Wielkiego. Ŝe jest to jedno z zejść do piekła.łac.. kompletne ucieleśnienie się w kimś jakiejś tradycji. który w Vi w.4 km murów obronnych z 8 bramami i 88 granitowymi wieŜami. były przyczyną miejscowej legendy. Averni) . Facilis descensus Averno (a. 5. pierwsze zdania oparte są na słowach pozdrowienia archanioła Gabriela (Biblia.azjatycki turecki lud koczowniczy. Łuk. Trujące opary. olbrzymi i olbrzym. 1.łac. Awatar . I.. Wergiliusz..gł.Ave Maria .średniowieczne miasto-zabytek urbanistyczny w środk. Awentyn .. ElŜbiety. 2. 42. pne. 28. jego wcielenie (inkarnacja) w kształt doczesny. 1515-82. Pozdrowienie Anielskie. Avernus . Obecny kształt ustalony w Xvi w. Włochy). filozofii itp. w hinduizmie: zstąpienie bóstwa a. 126. w Vi w.. Awarowie . które unosiły się z niego w staroŜytności.Zend-Awesta.ale powrót trudny)'. miejsce urodzenia św. modlitwa do Matki Boskiej. Meditation sur le premier Prelude de Bach (1859). staroŜytna Abyla. stworzył państwo (chanat awarski) na terenie późniejszych Austro-Węgier.. granitowa katedra romańsko-gotycka z Xii-Xiv w... dalsze na słowach jej krewnej. Liczne opracowania muzyczne. Ew. jezioro w Kampanii Neapolitańskiej (płd. przen. Hiszpanii z Xi-Xii w. avatara 'zstąpienie'. z sanskr.. wg Łuk. z których zachowały się . Słowiańska nazwa Obrzy przybrała z czasem znaczenie 'wielkoludów'. 'Zdrowaś Maria'.

O czynach Renauda we włoskich romansach zob. miasto w Prowansji nad Rodanem (Francja) z warownym zamkiem papieŜy z Xiv w. zw.(wym.1309-77. pierwszy miał być zabity za grzechy ludu. Awinion .tylko fragmenty po zniszczeniach dokonanych przez Aleksandra Wielkiego ok. 3. i przez Arabów w Vii w. Les quatre fils Aymon a. Piotra w Kolonii. azękur) zob. Avignon. zob. Zaratustra. mieszkających w niebiańskim Asgardzie (odpowiedniku Olimpu): 1. Tyr (Tiu) syn Odyna. Alard i Richard. wymienione w związku z obrzędami Dnia Przebłagania. al-Azhar . por. w Awinionie pod opieką królów francuskich. Benedykt Xii. Renaud. synowie Aymona z Dordogne. po dalszych czynach. Odyn. NaleŜało wylosować 2 kozły: jeden w ofierze Bogu. ale koń uwalnia się od cięŜaru i ucieka. Thor.w Biblii. Azowie .. teŜ Panna (Panny z Awinionu). W poemacie Raj utracony (1667) Miltona jest to imię chorąŜego zbuntowanych aniołów. Agincourt.(wym. musi teŜ oddać swego cudownego ogiera Bajarda. imię hebr. Eblis. symbolizujące złego ducha zamieszkującego pustynię. pierworodny syn Odyna. 16. Rinaldo. Klemens Vi. bo Renaud w bijatyce zabił bratanka Karola Wielkiego. drugi dla Azazela. zob. Aymon .uczelnia arabska przy meczecie al-Azhar.fr. Wreszcie jego paladyni skłaniają go do ugody. 332 pne. okres przebywania siedmiu papieŜy: Klemens V. bóg piorunów. Renaud i jego trzej bracia: Guiscard. w Kairze. emą). Lev.. ten nazywany był kozłem ofiarnym. władca bogów i ludzi. ginie jako prosty robotnik przy budowie przybytku św. Czterej synowie Aymona. 8.panteon bogów skandynawskich. Innocenty Vi. fr. placówka naukowa całego Wschodu muzułmańskiego. takŜe "niewolą babilońską" (zob. Renaud de Montauban . . Jan Xxii. bóg wojny. drugi.francuska chanson de geste z Xii8Xiii w. Sąd(ny Dzień). najwaŜniejsza od Xii-Xiii w.. Mściwy cesarz kaŜe utopić rumaka w rzece z kamieniem młyńskim u szyi. Babilon). Awiniońska niewola papieŜy . 4. wypędzony na pustynię. z 972 r. na którego głowę kapłan składał wszystkie przewinienia. Cesarz prowadzi z nimi długą wojnę. na mocy której Renaud udaje się do Ziemi Świętej na wojnę z Saracenami. Azazel . uciekają z dworu cesarskiego. Urban V i Grzegorz Xi. Azincourt . 2. Zob.

cień. jak Belfegor. baalim 'panowie') opiekujących się róŜnymi miejscami. Loki. 'Azra'il'. ośrodek relig. później miastami. a istota jej związana jest z bykiem. indywidualna dusza przedstawiana jako sokół z ludzką głową.semickie: 'miasto Baala'. kiedy drugi raz zabrzmi trąba archanielska. któremu słuŜy jako poseł. anioł śmierci. Wenus-Asztarte i Merkurego. B Ba . por. jeden z czterech najwyŜszych aniołów przy tronie Allaha. Baldura-Nanna. takŜe bóg przyrody. Bragiego-Iduna. 9. kultu Jowisza-Baala. Baba Ali . staroŜ. Vali. od hebr. skandynawski Apollo. .w teologii Ŝyd. płodności i rolnictwa. I-Iii w. gr. Baalbek . Lokiego-Siguna. Hannibal. śoną Odyna była Freja (Frigga). epitet wielu bóstw semickich (równieŜ w formie Bel. w dolinie Bekaa. Nazwa występuje w niezliczonych połączeniach. 'Bóg pomógł'. Odnir (Odr.mit. Heliopolis 'miasto boga słońca'. umrze ostatni. szatan. mn. fenicki ośrodek kultu Baala jako boga słońca. Zwalczany przez proroków izraelskich jako bóstwo pogańskie.nazwa a. bóg zła i kłótni. teŜ Bel. na akropolu. Ka. 6. Wanowie. 10. dosi. 7. stąd stał się synonimem fałszywego boga. w 1. ślepy Hdur. bóg poezji. pne. idola. egip. 11. Libanie. Apis. Belzebub. miasto w środk. bóg milczenia. 8. Bragi. Vidar. zob. Azrael . zabójca Baldura. najmłodszy syn Odyna. syn i poseł Odyna. który czuwa nad umierającym i oddziela duszę od ciała. Hermod. i muzułm. 'Azra'el'. Baal . Skrzydła Azraela . Rodzi się w chwili śmierci człowieka. 5. Othr). z arab.zob. zob. zachowane ruiny świątyń rz. tchnienie zbliŜającej się śmierci. Thora-Sif. boŜyszcza. zob. nazywane wg tł. w Iii-I w. w Ii w.Baldur. Ali Baba.

tam babę pośle . choć diabeł go skłócić nie potrafił. Reduta (Masz. osnuty na rosyjskiej baśni lud. Ladowa. flisakom pierwszy raz pomagającym w spławie. . Babi. mulier vincit.(wym. przedsiębiorcza.zob. guod non potest diabolus. WieŜa (Babel).. grubo wyciosane w kamieniu wyobraŜają stojące postacie kobiet. z tur. opowiastki o wiedźmie.zob. Baba Jaga a. dwie babki . o duszy prozaicznej. powinowactwie. od nazwiska George F. silna. balbal 'ojciec'. Moja babka i twoja babka to były.impresjonistyczny poemat symfoniczny (1904) Anatola K.). Babel . słuŜący jako słup cumowniczy. aluzja do znanej w Polsce od Xv w. Babbitta. Pocałujesz ty babę! . rzadziej męŜczyzn. wystrugany w kształt głowy ludzkiej. Bab El-Mandeb . człowieka bez wyobraźni.łac. babo .wyraŜenie flisackie: babą nazywano kloc drewniany.przysł. który dawano do całowania frycom. babit) typ mieszczucha amerykańskiego.kobieta energiczna. Gdzie diabeł nie moŜe. Baba Jaga . Baba . który ulega bezmyślnie i ochoczo przyjętym ogólnie normom. Babbitt . wiedźma mściwa i swarliwa. Firleje. koniom lŜej . Kołysała baba dziada od poranka do obiada .Baba .. Brama (Łez). stanowcza. trzymające kubek w złoŜonych rękach. Babiniec. Baba Jędza .czarownica. uprawia kult powodzenia materialnego i sam przedstawia doskonały wzór "amerykańskiego człowieka interesu".zob. "Była babula". która rozbiła przykładne małŜeństwo. tj.o urojonym pokrewieństwie a.przysł. Herod-baba . których b. bohatera powieści Babbitt (1922) Sinclaira Lewisa. Baba z woza.figura kamienna o znaczeniu kultowym. wiele znajdowano na grobach na obszarze stepów środkowoazjatyckich i nadczarnomorskich.

) Por.pobyt śydów na wygnaniu w Babilonii w Vi w. utkany z róŜnokolorowej przędzy.zapomnę. pne. Kiedy cię na Początku wesela nie wspomnię."I widziałem niewiastę siedzącą na bestii szkarłatnej. najwyŜsze wzniesienie Beskidów Zach. Chaldejczycy byli najsłynniejszymi astrologami.) Jeślibych cię zapomniał. strój barwny. A . Powieszawszy po wierzbach niepotrzebne lutnie? (. akadyjskie Babili 'brama boga'. Horacy. zwanej równieŜ niekiedy babim latem. i zdobywa je podstępem. który udaje się na Babią Górę po złoto strzeŜone przez wiedźmę Sywilię. zob. na granicy czechosłowackiej. bajek i podań. "złotej polskiej" jesieni. Nie wiadomo.staroŜ."babylonica vestis". Vii w. Niewola babilońska .. czarownica'. w 605-562 pne..szczyt w Beskidzie śywieckim. Nabuchodonozor). 1-4. Babel. o kraino święta. uŜywają ich jako latawców-spadochronów dla przenoszenia się na inne miejsce w czasie ciepłych. Szkarłatna wszetecznica .Babi. słonecznych dni wczesnej. podbiwszy Babilonię. kiedy wywieziono z Palestyny politycznie aktywne warstwy ludności. Niech moja swej nauki ręka zapamięta. Co nam inszego czynić. pełnej imion bluźnierczych. Pieśni. 'nie ufaj liczbom babilońskim': astrologicznym obliczeniom i horoskopom wróŜbitów. hebr. Kochanowski. matkę Antychrysta.. pne. Babilon . Motyw spopularyzowany przez Henryka Sienkiewicza w opowieści "Jak się p. jedno z nich opowiada o zuchu.. 536 roku śydom na powrót do kraju. przepomnię . ale jest powszechna na Słowiańszczyźnie. Jerozolima. Liczby babilońskie .długie białe nitki wysnuwane przez drobne pająki. nad Eufratem. (J. Strój babiloński . pstry. zapamięta . przeŜywało szczyt swego rozkwitu. A na piękne syjońskie wspominając grody."Nec Bahylonios temptaris numeros". Lubomirski nawrócił i kościół w Tarnowie zbudował". odbudowane przez Nebokadnezara Ii. z dwoma wierzchołkami: Diablakiem i Małą Babią (1725 i 1515 m) rozdzielonymi przełęczą Brona. Siedzac po niskich brzegach babilońskiej wody. dalsze jego dzieje to historia stopniowego upadku. jedno z największych i najwspanialszych miast staroŜytności. znane juŜ w Iii tysiącleciu pne. jedno płakać smutnie. Niechaj mi język uschnie. od Xvii w. Pliniusz. zezwolił ok. stolica Babilonii. Awinion. kiedy cię przepomnię. 9-12. 8. tj. 2-3. miasto w Mezopotamii. 1. po zdobyciu Jerozolimy w 597 i po jej zburzeniu w 586 przez Nebokadnezara Ii (zob.zapomni. Babie lato . Folklor babiogórski wytworzył wiele pieśni. mającej 7 głów i 10 rogów. Babia Góra . Psalm 136. 74. czy nazwa łączy się z jakimś rzekomym bóstwem słowiańskim baba 'jędza. jednak większość z tego zezwolenia nie skorzystała. zburzone przez króla asyryjskiego Sanheriba w pocz. Król perski Cyrus Starszy.

zamruŜywszy oczy. Babiniec . a na czole swoim napisane imię: Tajemnica. 1-2.rodzina muzyków niemieckich (płd. Pierwszym muzykiem-amatorem w rodzinie był Veit Bach. Turyngia i Frankonia).) trzymała puchar złoty w swej ręce. pokus. część mieszkania dla kobiet a.Ŝart. zwł. instrumentalistami. dla słuŜby Ŝeńskiej. która odegrała tak wielką rolę w muzyce nm. a papieŜa z antychrystem. owczarz. przedsionek kościelny. Semiramida. Jeremiasz.starszy pasterz owiec. hist. Nowym Jorku. Babin . utoŜsamiali Rzym z "merchą babilońską" (ladacznicą. Śpi świat pijany winem. Św. w której siadywały baby Ŝebrzące.) Wiszące ogrody Babilonu . W Xvii i Xviii w. gospodarz w szałasie. Ap. byli w Niemczech środkowych organistami. .. Bacówka . o ParyŜu. 51. Babilon był symbolem miasta zła i despotyzmu władzy. kruchta. 9. kantor kościoła św.. słuŜąca bacy i juhasom za schronienie od wiosny do jesieni. jeden z największych twórców muz. Tomasza w Lipsku. 14. piętnowanego przez kościół. kierownikami kapel dworskich i miejskich. purytanie. W śrdw. kantorami. i organistów-wirtuozów. rozwiązłości. 3-5. koliba. zbiorowisko kobiet..zob. Babilon wielki.szałas. Ap. Rzeczpospolita (Babińska). z szopami (strongami). Johann Sebastian Bach . (W. Bach . KrzyŜowcy nazywali tak Kair róŜnowiercy. matka rozpusty. w pobliŜu wodopoju. od 1723 "nadwomy kompozytor króla polskiego i elektora saskiego" Augusta Iii.. przy pomocy młodszych pasterzy (juhasów) wypasający na górskich halach stado (kierdel) owiec. ok.1685-1750. Jan miał tu na myśli Rzym. ale takŜe i dziady. Współcześnie nazywają Babilonem wielkie miasto pełne bogactw. 8 itd. Nalewa babilońska swacha. 17. najwybitniejszy z rodu. z miejscem ogrodzonym (koszarem) dla owiec i brogami na siano. 6." Biblia. Potocki. pełny obrzydliwości i plugawej rozpusty swojej. dawn. Baca . por. 1550-1619. Biblia. nierządnicą). przeciwstawianego Jeruzalem. czart go toczy.niewiasta przyobleczona była w purpurę i karmazyn (. Spi świat Pijany.. Ŝe nazwisko to stało się symbolem zawodu muzyka. zazw. Izajasz 21. Londynie.zob. Siedem (cudów świata). z zawodu młynarz.

zał. Robert Schumann w 6 Fugen uber Bach.Carl Philipp Emmanuel Bach. Bakczysaraj . Pałac chanów z 1519. Bakczysaraj w nocy .Johann Christoph Friedrich Bach. SSR. kompozytor. silnych. Bckenburski Bach . z tatarskiego. w 46 tomach. 1732-95. Bach-Jahrbuch. odpowiadające nazwom czterech dźwięków. krępych koni tatarskich. Ferene Liszt w Fantazji i fudze na temat Bach. z nm.dziś w Ukr. rozbudowana przez chana tatarskiego Mengli Gireja. Bergmeister. magisier montium. obecnie muzeum. 1735-82.Drezdeński a.górmistrz. hallski Bach . Bacha. kompozytor i organista. 1710-84. łac. 1900 sprawuje opiekę nad nowymi wydaniami dzieł J. staropolska nazwa przełoŜonego górników w kopalniach soli. oznaczane skrótem BG. B-a-c-h . Bachczysaraj . Max Reger w Fantazji i fudze na temat Bach.staropolska nazwa niewielkich. po poŜarze odrestaurowany dla Katarzyny Ii. S. najstarszy syn Johanna Sebastiana. podlegającego Ŝupnikowi.niemieckie towarzystwo. Mediolański a. Bachmistrz . Bacha i wydaje Rocznik Bachowski. przez J. np. Berliński a. S.litery składające się na nazwisko Johanna Sebastiana. sonet krymski Mickiewicza.Wilhelm Friedemann Bach. zob. kompozytor i instrumentalista. 1714-88. Neue Bach Gesellschaft . stolica chanatu krymskiego ok. syn Johanna Sebastiana. sonet krymski Mickiewicza. uŜywanych jako temat przez wielu kompozytorów. londyński Bach . S. hamburski Bach . Bacha w nie dokończonej ostatniej fudze z Kunst der Fuge. .Johann Christian Bach. 1454-1783. Bachmaty . Bach-Gesellschatt . Fontanna. najmłodszy syn Johanna Sebastiana. kompozytor i pianista.6. które w latach 1850-1900 opublikowało kompletne wydanie dzieł J. syn Johanna Sebastiana.7.

pijatyka. Luwr. późniejszego cesarza fr. . buty tureckie z cholewkami ściętymi ku tyłowi. Triumf Bachusa A. Prado. Nat. Bachanalie . baczmagi. Bachantki . baszmagi. Mały Bachus Guida Reniego. hulaszcze zabawy. bacchanalia. Prado.baczmogi. Metrop. Bacchus . Muz. badęgę) przezwisko księcia Ludwika Napoleona. zob. Bargello. Dionizos. Nar. modne w Polsce dla kobiet i męŜczyzn w Xvii w.Ŝartobliwy autoprzydomek K. Madryt. Triumf Bachusa J. N. Baca. 1628) Velazqueza. Prado. Bacchus et Ariane . Bachus i pijacy (ok. Menady. Jordaensa. Dionizos. przen. Londyn. Muz. F. Farnese. Obrazy: Die Herrschaft des Bacchus Altdorfera. z której wydostał się przebrany za robotnika o tym nazwisku.(wym.zob. Akademia i (1613-15) Leningrad. które z Wielkiej Grecji przeniosły się do Rzymu. Mus. Bachus i Ariadna (1523) Tycjana. ErmitaŜ. Wychowanie Bachusa (przed 1609) Poussina. Madryt. Sansovino. staroŜ. Jork. Masseneta.zob. Bachanalie (1611-12) Rubensa. I. 1497. Bachanalie (1518-19) Tycjana. odnoszące się do jego ucieczki z twierdzy Ham w 1846. zob. Rzym.łac. Florencja.nimfy.Bachus . Badinguet . Thorvaldsena. Bachantka z panterą (1855-60) Corota. wychowawczynie Dionizosa (Bachusa). Bachus rzeźby: Michał Anio1.balet (1931) Alberta Roussela i Abla Hermanta. później towarzyszki jego wędrówek i zabaw.sztuka (1951) Jeana Cocteau. Thorvaldsen. misteria ku czci Dionizosa (Bachusa). tragedia Eurypidesa.opera (1909) J. Bachus i Ariadna (1632-36) Poussina. Bruksela. Bacówka . Bacchus . Florencja. Gall. Carracciego. Napoleona Iii. Pal. Wiedeń. 1946-47. ParyŜ. Mendes. Baczmegi . orgie. Lugano. Muz. Bachus demokracji . libretto: C. Madryt. Gałczyńskiego. Kopenhaga.

nazwa serii obszernych nm. w 2. drugim przerobionym wydaniem PodróŜy po Renie z Moguncji do Kolonii.drobnostka. modna na przełomie Xviii i Xix w. W 1612-16 brał udział w poszukiwaniach Przejścia Płn. ruchliwe. wg jednolitego planu przez kalifa al-Mansura (wg kronik chrześcijańskich .-Zach. błahostka. odŜywający w Baśniach z tysiąca i jednej nocy. w 1616 zaciągnął się na słuŜbę Kompanii Wschodnio-Indyjskiej. z lat 1771-81.. Ŝeglarz i odkrywca ang. między obecnymi ulicami Bagatelą i Klonową. gdy udzieliła gościny czarnoksięŜnikowi przebranemu za świątobliwą Fatimę. Jej lekkomyślność dwukrotnie omal nie spowodowała jego śmierci. za Haruna ar-Raszida i Ma'muna. na arabski. Ziemia Baffina . jako kawiarnia.część M. Viii w. Pauzaniasz.(wym. będeker) pop. od podstaw. w 1836. Ŝona Aladyna (zob. piękna brunetka. Karl Baedeker. "której twarz jaśniała niczym słońce lub wielka perła". a potem do Hamburga. wojny świat. zwł. pawilon w ogrodzie. bagatelle. istniejącej.pałacyk a. z Atlantyku do Pacyfiku. Bagdad Sindbada śeglarza. w Warszawie nazwa posiadłości Bacciarellego z końca Xviii w. do wybuchu 2.). miniatura fortepianowa (Beethoven). Bagatela .Badr Al-Budur . lit. raz. zginął w wyprawie przeciw Portugalczykom przy oblęŜeniu Kiszmu w cieśninie Ormuz. Nazwa od pałacyku księcia d'Artois w Lasku Bulońskim w ParyŜu. Baedeker . gr.w Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie (zob.1584-1622. przeŜyło okres wspaniałego rozkwitu i dobrobytu w Ix i X w. drobiazg. . Bagatela .Almanzora. Morze Baffina . Arktycznego między Grenlandią i Ziemią Baffiina. J. Było to miasto bibliotek. Baffina.największa wyspa Archipelagu Arktycznego połoŜona między Basenem Foxe'a i M. poł. por. Kleina. z czasem wydawnictwo przeniosło się do Lipska. po raz wtóry. stosującej system gwiazdek do oznaczania miejsc szczególnie wartych zwiedzania. szkół prawa. Bagdad . Tysiąc i jedna noc) córka sułtana chińskiego. które ukazują miasto handlowe. drugiego kalifa Abbasydów. gdy zamieniła zaczarowaną lampę na zwykłą. Przewodnika dla pośpiesznie podróŜujących prof. ośrodek przekładów staroŜ.miasto zał. A. Serię rozpoczął księgarz z Koblencji.. zob. Baffin William . a przy tym poboŜne i pełne poezji.). z fr. ksiąŜek-przewodników dla turystów.

RadŜami. kiedy zajęli je Turcy seldŜuccy. sułtan turecki od 1389. a rŜenie jego usłyszeć moŜna w Lesie Ardeńskim w noc świętojańską.tragedia (1672) Racine'a. Góra) w Konwencie Narodowym w czasach Rewolucji Fr. nazwa umiarkowanego.). 1789. z fr. 1354-1403. Wg legendy ślad jego kopyta dotąd widać na skale w lesie w Soignes i w pobliŜu Dinant. bohaterowi Czterech synów Aymona.fr. który kazał go zgładzić.operetka (1921) Imre Kalmana. ale został pobity i wzięty do niewoli w 1402 przez Timura. Nikopol. a wg innej Bajard jeszcze Ŝyje. magiczny rumak ofiarowany przez Karola Wielkiego Renaudowi a. Bayard Pierre.'Gniadosz'.europejska nazwa hinduskiej tancerki kultowej.przest. Orlanda Szalonego Ariosta i Orlando innamorato Boiarda. Bajadera . oblegał Konstantynopol. który wg legendy miał go aŜ do jego śmierci wozić ze sobą w Ŝelaznej klatce (był to zapewne palankin). Rinaldowi. ilu synów Aymona chciało go naraz dosiąść. por. nic waŜnego. miasto zaczyna chylić się ku upadkowi.Bajazyt I zwany Jyłdyrym. wychowany w seraju. Bajadera . Bajazyt (1) . pop. byle co. zob. dokonał rozległych podbojów prowincji cesarstwa wschodniego.syn sułtana tur. chwiejnego centrum (por. mieszczańskiego. Le Marais. Bajbardzo . "Bagno" . bayadore od port. bailadeira 'tancerka'. Timur. . sułtana Murada Iv (Amurata u Racine'a). od 1921 stolica Iraku. Wschodu. 'Błyskawica'. iron. tur. Słynna aria księcia z I aktu: "O Bajadero!" Bajard(o) . zalety jego wzbudziły zawiść jego brata. Bajazyt (2) . Kantata (1859) kompozytora fr. synowi Aymona (zob. Rumak umiał się wydłuŜać i skracać w zaleŜności od tego. Ernesta Guiraud. Bajazyt zginął uduszony w 1635. Ŝart. KsiąŜę Lahory.punkt przecięcia komunikacji lądowej i morskiej środk. Od 1055. Bajazet . w której zabił czterech siepaczy. po zajadłej obronie. Odetcie Darimonde. Ahmeda I. zakochuje się od pierwszego wejrzenia w primadonnie paryskiego teatru Chatelet.

Mickiewicz. G.: K. Grek Ezop (zob. oparta w znacznej mierze na autorach staroŜ. Lech. z tatar. Litwo! piały mi wdzięczniej twe szumiące lasy NiŜ słowiki Bajdaru. 9.) w Vi w. Benedykt Hertz i Julian Ejsmond.za nic. Wójcicki. uŜywany teŜ przez Kozaków do awanturniczych wypraw na M. Salhir .. Podanie) o początkach określonych zjawisk w przyrodzie a. sonet krymski Mickiewicza. Bajdak . bei 'piękny'. (A. brzegu Półwyspu Krymskiego.dawn.opowiadanie fikcyjne (a. A. pne. wypływająca z podnóŜa Czatyrdahu). u Hezjoda (o jastrzębiu i słowiku w Pracach i dniach) w Viii w. dere 'dolina'. twardo umoralniająca. J. Bajka alegoryczno-moralizująca o zwierzętach . Salhiry dziewice. za byle kogo. Stanisław Trembecki. Bajka Bajka ajtiologiczna . Zbieraczami bajek folkloru polskiego byli m. Lompa. Romulus.w której zwierzęta.romantyczna dolina na płd. O. zawierające jakiś szczegół rzeczywisty. dawniej. Sędziów. bezpokładowa. 1500 pne.Mieć kogo za bajbardzo . fantastyczna.przykrojona na uŜytek dziecka. Warsz.in. pne. Kolberg i J. Czarnym. .). sonet krymski.. do końca Xix w. z ukr.10. wybitnymi bajkopisarzami byli: Ignacy Krasicki. Mam tego za bajbardzo jako się on zowie. duŜa płaskodenna. Pojawia się w papirusach egipskich ok. Który duszkiem nie wypił przyjacielskie zdrowie. symbolizują typowe cechy charakterów i postaw ludzkich. R. por. Bajdary .rzeka na Krymie. zob.. W lit. Bajdary . pobudzić wyobraźnię.). Zmorski. rośliny itd. uprzyzwoicona bajka ludowa a. 8-15. bajka epoki nowoŜytnej takich autorów jak: La Fontaine (Xvii w. oprocz Biernata z Lublina. Rzymianin Fedrus (I w. E. dziś pragnąca zabawić a.). Krak. w świecie ludzkim. Pielgrzym. (Napis na staropolskich pucharach). Kryłow (Xviii w. największy statek Dniepru i Prypeci słuŜący do przewozu towarów. w Biblii: bajka Joatama o drzewach szukających sobie króla. jednomasztowa łódź Ŝaglowo-wiosłowa o nieco zwęŜonym przodzie. pne. Gliński. Aleksander Fredro. J. 14. Berwiński. Bajka dla dzieci . Ks. R.. Lessing (Xviii w. W. Adam Mickiewicz. polskiej. KrzyŜanowski.). Jan Lemański. 5-6.

w trzech tomach) braci Jacoba Ludwiga Karla. Contes de ma mere l'Oye. Grimmów. bajki z Tysiąca i jednej nocy. i Wilhelma. Bajki braci Grimm .fr. Z czasem uznano ją za antycypację leseferyzmu. Kopciuszek. Riquet a la Houppe. 1961) pod imieniem syna autora. orkiestrowa suita koncertowa (na 4 ręce 1908. Le Petit Chaperon Rouge.und Hausmrclien 'Bajki dla dzieci i domu'. przeznaczona dla słuchacza zbiorowego. Śpiący. zob. Riquet Kosmyk. a społeczeństwo jako rój pszczół.uwertura fantastyczna (Wilno 1848) Moniuszki. o Kopciuszku itp. nieco wbrew pierw. a wreszcie. jak opowieści mitologii grecko-rzymskiej. La Barbe Bleue. zob. or Private Vices. zob. Osioł. sny magiczne. zob. satyra wierszem z komentarzem prozą (1705-29) Bernarda de Mandeville (zob. takŜe Histoires ou Contes du remps passe 'Opowieści a. fr. prosperujący na zasadzie wzajemnej drapieŜności. Public Benefits. zbiór przeszło dwustu bajek (1812-22. Sinobrody. Kot.. Cesarzowa pagód. Rozmowy Pięknotki z Potworem. fr.tradycyjna. zob. Tematy tych bajek Ŝyły od dawna w tradycji ludowej wielu krajów Europy i Azji. 'Opowieść zimowa'.ang. szaty rytualne. utrwalona w pamięci pokoleń i zarazem ulegająca ciągłym odmianom. Ŝyjąca w przekazie ustnym. takŜe ze . "właściwa" bajka ludowa. fr. Czerwony kapturek. Bajka o pszczołach. Brzydulka. Les Fees. The Fable of Bees. zamierzony przez autorów jako pomnik twórczości ludu nm. zob. bajki z dawnych czasów'. Tomcio Paluch. fr. próby boŜe. Ŝe zajmowanie się bajkami dla dzieci nie przystoi pisarzowi serio i członkowi Akademii. Peau d'Ane. zw. Bajek jest dziesięć: Czarodziejki. 1786-1859.nm.fr. wyd. np. Cendrillon. z pozostałości bogatej twórczości lud. Zaczarowany ogród. Ge Chat Botte. bajki zebrane przez Charlesa Perrault. podtytuł Conte d'hiver fr. i śrdw.opera (1950) Sergiusza Prokofiewa. średniowiecza nm. Bajka ludowa . 1697 (wyd. Czerwony. La Belle au bois dormant. Bajka o kamiennym kwiatku . fr. później zorkiestrowana) Maurice'a Ravela wg Perraulta: Pawana Śpiącej Królewny.Bajka fantastyczna (magiczna) . przedstawiająca zło jako istotną cechę natury ludzkiej. Car. fr. Les Souhaits ridicules. fr.. załoŜeniom. nie pozbawione elementów magicznej wiedzy hermetycznej..baśń.. staroŜ.zob. Kinder . Czerpali oni z Ŝywego folkloru. Bajki Babci Gąski . Tom(asz). klechda. 'Bajki mojej mamy Gęsi'. gdyŜ uwaŜano wówczas. fr. Tomcio Paluch. Moja matka Gęś . Kot w butach. Śmieszne Ŝyczenia. fr. Ma Mere l'Oye. Śpiąca królewna.. zob. pol. Le Petit Poucet. 1785-1863. metamorfozy. Ośla skóra. albo Przywary osobiste korcyścią ogółu . Współcześni odczytali ją jako cyniczną pochwałę egoizmu. zakazane komnaty. 5 utworów dziecięcych. z własnych wspomnień dzieciństwa. Bajka o carze Sałtanie . fr.). Bajka .

większość z nich oparta jest na własnych pomysłach pisarza. Kalosze szczęścia. zob. Rumpelstilzchen. na które rząd Księstwa musiał zaciągnąć poŜyczki. przepojony poezją styl udostępnia równieŜ dzieciom bajki liryczne.. Aschenputtel. Holger Danske (zob. zob. pesymistyczne.-zach.. ukazujących się sukcesywnie między 1835-72. pilotowany przez Jurija Gagarina. Muzyka. zob. prócz wspomnianych. zob. Jaś i Małgosia. płatnych w ciągu czterech lat. Marchen von einem derauszog um das Frchten zu lernen. zob. odtąd określa się tak fantastyczne. Bajram . melancholijne..43 mln franków wierzytelności pruskich. Schneewittchen. Krasnolodki.źródeł lit. wystartował 12 Vi 1961 pierwszy w historii Ziemi statek kosmiczny z załogą ludzką. por. wymienić trzeba: Królewna ŚnieŜka. Śpiąca królewna. Jung-Stilling i in. Śpiący. ludowej.: Mały Klaus i duŜy Klaus. . Luter. Spośród najsłynniejszych. z których liczne opowiedział juŜ Ch. Die Bremer Stadtmusikanten. Bajki braci Grimm przełoŜono na niemal wszystkie języki. zwierzętom i przedmiotom w sposób właściwy bajce.. rzadziej ze źródeł literackich. Car (Bajka). Królowa śniegu. kosmodrom radziecki. Perrault. Dornrschen. jasny. zob. Francji) z 1808. Baśnie Andersena . Moscherosch..in. Blaubart. Czerwony. Dziewczynka z zapałkami. Bajka o takim. zob.zbiór bajek pisarza duńskiego Hansa Christiana Andersena. Świniopas. Baśń o carze Sałtanie . oczyszczonej z upiększeń literackich. Prosty. Bajońskie sumy .. Strach.miejscowość w Kazachstanie (ZSRR). jak Cień. Neapol (Sumy neapolitańskie). Słowik). Brzydkie kaczątko. "Bajońskie sumy" okazały się nieściągalne. Rotkppchen. Die Wichtelmnner. por. Bajki tłumaczono na wiele języków. Do najsłynniejszych. Tomcio Paluch. Cape Canaveral. zawrotne sumy pieniędzy. zob. Bajkonur . Kopciuszek. w zamian za 21 mln fr. miasto w płd. zob. Heinsel und Gretel. Genialną innowacją braci było zachowanie charakteru i stylu narracji ludowej. Dzielny ołowiany Ŝołnierz. naleŜą m. co chciał zaznać strachu. Przyniosły one autorowi sukces światowy i niezliczonych wielbicieli wśród dzieci i dorosłych.zob. Autor daje Ŝycie i mowę roślinom. Czerwony Kapturek. wątki innych zaczerpnął autor z lit. Ogier Duńczyk). Muzykanci miasta Bremy. jak Hans Sachs.in. Tom(asz). i o sprawach społecznych i moralnych (Nowe szaty cesarza. Dumling. zob. KsięŜniczka na ziarnku grochu. "Wostok I". legend i sag skandynawskich. Dziewica Lodów. ironiczne. Sinobrody. odstąpione przez Napoleona I Księstwu Warszawskiemu na mocy układu w Bajonnie (Bayonne. Syrenka. niekiedy pełne okrucieństwa lub mówiące o Ŝyciu poety.osmańsko-turecka nazwa dwu wielkich świąt muzułm. zob. z którego m.

o czapce: krzywo na głowie. flisackie: na lewą burtę (z dolnonm. Wyrocznia (Boskiej Flaszy). pamiętał z lat dziecinnych egzekucję Bajuraka w Stanisławowie: zbójnik. moŜe od ukr. lekc. backbord). Bakbuk .DuŜy Bajram . zawadiacko.w wyraŜeniu na bakier pierw. . Bajurak .zbójnik wschodniokarpacki. Bakier . Bachczysaraj. idąc na miejsce stracenia. Dionizos. święto cukrowe. jak nosili flisacy. Bakfark . Bekwark.. nauczyciel. otrzymywany po dwu co najmniej latach studiów na wydziale artium (filozoficznym). Baka. a. Świecić komu bakę . bakałarz'.zob. baky 'oczy'? Bakałarz . baccalaureus 'starszy student. ur.zob. ze śrdw.zob. belfer.czterodniowe święto ofiary.obchodzony w 70 dni po DuŜym. wygrywał na fujarce smutne góralskie melodie. Niemcy i Kozacy. nauczyciel szkoły elementamej.. dawn. Mały Bajram . pot. Ŝart.schlebiać. jak przewaŜnie szlachta.zob. kończące miesięczny okres postu ramadan. nadskakiwać komu. śydzi. trwające 3 dni. pedagog. na ukos. Bakczysaraj . Poeta Franciszek Karpiński. chłopi. na prawe. łac. zuchwale. na lewe ucho.najniŜszy stopień akademicki na uniwersytecie śrdw. Bakchos . 1741.

być z kim na bakier . którego odesłał jako więźnia do Hiszpanii. paladyn na dworze Karola Wielkiego. Bakszysz . hrabia Warwick. We wrześniu 1513 stanął jako pierwszy Europejczyk na wschodnim wybrzeŜu O.wł. ukrył się na statku wiozącym Martina Enciso do Darienu (Panama). popularny przebój w Europie lat 30.Vasco Nunez.zob. Xx w. ojciec Sir Fierabrasa.w niezgodzie. bchszisz 'podarek'. libretto: F. usunąwszy nieudolnego Encisa. Osioł (Oślica Balaama). który nazwał Południowym. M.śyć. de Balboa . słowa Ottavia Rinuccini. Spokojnego. w 4 lata potem. Libretto napisane przez Scribe'a. zwł.podarek pienięŜny.opera-wodewil (1780) Macieja Kamieńskiego. Bal w Savoyu . Bal niewdzięczników .). Piave i A. Afryce i płd. przeniesiono je więc do Bostonu okresu kolonialnego.-zach. pierwotnie dla Aubera. Un ballo in maschera. opera Verdiego. w 1510. libretto: Alfred Grnwald i Fritz Lhner-Beda. w płn. w cyklu arturiańskim . Balik gospodarski . Cenzura papieska z powodów politycznych zaŜądała zmiany miejsca i czasu wydarzeń. wyst. Bal maskowy . oskarŜony .wł. ok. pol. zdołał zyskać zaufanie Indian. napiwek. romansach rycerskich. konkwistador hiszpański.operetka (Berlin 1932. Balaam . Ballo delle ingrate. Somma wg Eugene Scribe'a (Rzym 1859. uciekając przed wierzycielami. Warszawa 1865). śpiewana i tańczona pantomima na głos i instrumenty (Mantua 1608) Claudia Monteverdi. Balboa odznaczał się mniejszą chciwością i okrucieństwem niŜ inni konkwistadorzy. a króla zastąpił gubernator Bostonu. Warszawa 1933) Paula Abrahama. Bal.brat Balina (zob. a po wylądowaniu objął dowództwo. z pers. oparte było na autentycznych wydarzeniach: miłości szwedzkiego króla Gustawa Iii do Ŝony przyjaciela i spisku magnatów zakończonym zasztyletowaniem króla na balu maskowym 29 Iii 1792. 1475-1517. Bal musette . którzy towarzyszyli mu w marszu w poprzek przesmyku.: Ja kochać umiem tak jak Tangolita. Musette.imię potęŜnego i dzielnego olbrzyma w wielu śrdw.zob. Azji. Balan(t) . jałmuŜna.

przeoczyła jednak jemiołę. Zgon jego wstrząsnął Azami (zob. Ballada o chłopcu . jedna z najbardziej rozsławionych na świecie ballad ang. Na ich prośbę Merlin chowa ich w jednym grobie.poemat (1898. gdzie panował od 1098. o niezwykłej tematyce. opublikowane pod pseudonimem C. Balkis . Jego matka. pod jakim Wilde przebywał w więzieniu w Reading).) i stał się zapowiedzią zmierzchu bogów. Balder. Ballada .o zdradę. Misteleinn ('jemioła'). pol..3.zob. W Jerozolimie wyzwolonej (1580) Tassa Baldwin występuje jako ambitny diuk Bolonii. Ballada o więzieniu w Reading .liryczno-epicki utwór poetycki. art. i zabija nim Baldura. zdobywa miecz Miming a. któremu nikt się nie oprze. tł.a.kantata (1942-43) Sergiusza Prokofiewa. poznawszy się dopiero w chwili śmierci.imię jednego z rycerzy Okrągłego Stołu w legendzie arturiańskiej. ukochany przez bogów i ludzi. Pchła. fantastycznej. skandynawski Apollo. W innej legendzie Hodur rywalizuje z Baldurem o piękną Nannę. W Morte Darthur (zob. utworzył księstwo Edessy. z fr. fr. syn Odyna. brat Sir Balana. Ŝe go nie skaleczą. utwór fortepianowy w nastroju ballady poetyckiej. dramatyczna pieśń solowa (z akompaniamentem fortepianu). Nagrobek w formie ballady. a po śmierci Godfryda został pierwszym koronowanym królem jerozolimskim w 1100. Ballada o pchle . Artur) Mallory'ego bracia przypadkowo spotykają się w walce i zabijają się nawzajem. 1923) Oscara Wilde'a. został stracony. La ballade des . mit.1058-1118. Saba (Królowa Saby).zob. Baldwin I .. uczestnik I krucjaty. oparte na własnych przeŜyciach autora. lud. związała wszystkie rzeczy ślubem. ksiąŜę lotaryński. Loki skłonił ślepego boga Hodura (Hodera).Baldr. dowódca 1200 jeŜdźców w sprzymierzonej armii chrześcijańskiej.3. brat Godfryda de Bouillon. aby cisnął w Baldura gałęzią jemioły. ballade. (numer. Sir Balin . Frigga. bóg słońca letniego i światła. Baldur . legendamej. a. studium skazanego na śmierć. historycznej a. ale zagroŜony śmiercią. o charakterze dramatycznym. Ballada wisielców . co spowodowało jego śmierć. skand.

aromatyczne. ludzi systematycznych.a.pendus. poemat Francois Villona.Ballplatz. Balnibarbi . poeta w oczekiwaniu kary widzi się juŜ z towarzyszami na szubienicy. Proroctwo Jeremiasza. złoŜonej z trzech strof 8. . stosowane w lecznictwie i kosmetyce. 3. pol. i błaga o miłosierdzie dla swych braci i siebie: "Lecz proście dla nas wszystkich odpuszczenia!". teŜ Gen. przen. od 1923 . miała wyłączny przywilej ich wydawania. tj. spalony przez słońce. (fr. plac w Wiedniu. dramat (1917) Gerharta Hauptmanna. domy się walą. spłukany deszczem. 10wierszowych i krótszego od nich przesiania.nm. Nm. Epitaphe Villon. zaczynającego się z reguły od słowa "KsiąŜę" (zabytek turniejów śpiewaczych).austriacki urząd kanclerski.: czy nie ma pomocy dla ludu mojego? Por. 4 (1726) Swifta kraj podległy królowi Laputy. 1917. 1489. 'plac (z domem) do gry w piłkę'. w 1814-15 obradował tam kongres wiedeński. Winterballade. do 1918 . tł. nowe narzędzia do wszystkich rzemiosł i manufaktur". 37.. Boy-śeleński. Najsłynniejsza z ballad Villona nie zawartych w Wielkim Testamencie.austro-węgierskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. a lud wszystek umiera z zimna. 8. 25. w poezji formie starofrancuskiej ballady (róŜniącej się zasadniczo od niemieckiej czy polskiej ballady romantycznej). envoi). Ballada zimowa . Ballhausplatz . 22. napisany w ulubionej przez poetę. ze stolicą w Lagado. Balsam . Ballard (wym. Msz. pałac przy tym placu zbudowany w 1716-21 dla kancelarii dworu. późn. wskutek czego "w krótkim czasie wsie opustoszały. wyd.. dosł. tł. Ballady Francois Villona . która od 1551 do wybuchu Rewolucji Fr. przekazany austro-węg. gdzie w kaŜdym mieście działa akademia wynalazców.3 utwory fortepianowe (1910) Claude Debussy'ego.w PodróŜach Guliwera. ostro gorzkie roztwory (w olejkach eterycznych) Ŝywic (sub)tropikalnych drzew balsamowych. Czy nie ma balsamu w Galaadzie? . a panującej w Xv w. pragnienia i głodu". tzn. a następnie urzędowi kanclerza Austrii. baląr) paryska rodzina księgarzy i wydawców druków muzycznych. którzy "powynajdywali nowe sposoby rolnictwa i budowli.w Biblii.

hulaka. stawiał pijawki i bańki. 738-9. Eugenia Grandet. pisarz fr.wieś w dawnym województwie bracławskim. w Polsce od średniowiecza spełniał funkcje golibrody. czupurna.rzeźba (1893) Rodina.Balsamo . prawdziwa to Sagalasówka. teŜ Hańska Ewelina. Pan Tadeusz. 1799-1850. . podawanym za zagraniczny: "Sagalas.-wsch. Cesar Birotteau. zob. czupryna zawadiacka. koniarz.młody człowiek ze "złotej młodzieŜy". Komedia (ludzka).ród rycerski. zuchowała. oczajdusza. wąs bałabański . Xix w. Luwr. na Ukrainie 1 poł. zob. stąd wyraŜenie iron. leczył przymiot parząc pacjentów w dębowej wannie itd. Kuzyn (Pons. Wiek balzakowski (kobiety) .barwierz. barbiere 'golibroda. Rzeźba (1897) Rodina. czupryna bałabańska.zob.Giuseppe zob. bywalec jarmarków. który wydał znakomitych Ŝołnierzy działających na płd. Balzac . fryzjer' od łac. de kowal de Bałabanówka". Bałaban . rwał zęby. najęty. barba 'broda'. później wygasły i zapomniany. furman. wóz z furmanem. Bałabanówka .. o lichym produkcie krajowym. buńczuczna. Tęga strzelba. Balwierz . ParyŜ. Musee Rodin. London.mina. z wł. ParyŜ.. Baltazar Castiglione .trzydzieści do czterdziestu lat. Trzy.) Bałaguła . 4.dawn. por.obraz Rafaela. Mina a. wąs sumiasty. Muzeum Rodina. Mickiewicz. Baltazar . Cagliostro. . Ojciec (Goriot).Honore. opatrywał rany. Filadelfia. Vautrin. chirurga i felczera: puszczał krew. Kuzynka Bietka). cyrolika. najęty woźnica. kresach Polski w Xvi i pierwszej połowie Xvii w. (A. de Balzac . (Trzej królowie). Napis: Sagalas London a' Bałabanówka. Kobieta trzydziestoletnia powieść (1831) Balzaca. zawiesisty. Uczta (Baltazara)..

Najstarsze fragmenty pochodzą z czasów Henryka Ii (Xi w. jeden z Trzech Króli. z Xi w. Bamberg . na Wołyniu.na czworakach. Chorągiew. wystawiana przez króla. Czerwieński (1851-88). Kościół i Synagoga. Jerzego . Bandolier . 2 apsydami i 4 wieŜami. obecna budowla z Xiii w. Banderia . w dawnym oporządzeniu Ŝołnierza szeroki pas skórzany przewieszony przez lewe ramię. gdzie? (B. w Polsce Xvii w.. chór wschodni (św. powitaniu dostojnych osób. Jerzego) romański. Bandera . łac. zwł. z fr. uŜywany głównie przez dragonów. węgierska chorągiew jazdy. Katedra św. podtrzymujący ładownicę (w piechocie). czołgając się (o psie). w wyraŜeniu: na bałyku (posuwać się) . św. na planie poprzedniej. Słynna monumentalna dekoracja plastyczna. banderium 'proporzec'. Ostarni bałaguła. Jerzy a. Nawiedzenie Marii. . broń palną a.muszkiet z krótką lufą. KtóŜ dziś o karczmach. z tur.czwórka w poręcz (4 konie obok siebie). ok.orszak konny asystujący uroczystemu pochodowi a. . magnatów.bandolet. Bałyk . 25-28). Podolu i Ukrainie . miasta itd. katedry w Laon. bandelette 'przepaska'. ze śrdw.dawn.reg. trzynawowa bazylika z transeptem. postajennem. Jeździec bamberski interpretowany jako cesarz Henryk Iii. pozostałe części kościoła pod silnym wpływem wczesnego gotyku francuskiego. obie rzeźby sprzed 1237.. hist. z fr.miasto w Bawarii (RFN).. bandouliere. Cesarzowa Kunegunda (zob.bandolier.Zaprzęg bałagulski . dwuchórowa: pod kaŜdym chórem krypta. O batagulskich cnotach wie? GdzieŜ bałaguły? GdzieŜ tryngieldy? Gdzie stare ideały. Bandolet .zob. sieczną (w kawalerii). raczkiem. z hiszp. Piotra i św.). w Portalu Adama-Adam i Ewa. 1230.). 'ryba'.

'bredni. podczas gdy Ŝona jego. pandoura 'lutnia trzystronna'. łac. Komora Potrzebnych.dawn. w okolicach odległych od swego miejsca zamieszkania. bzdury. 1650) Hieronima (Jarosza) Morsztyna. troje niewidy. 'łąka bańska'. bancherto. Bankier z Ŝoną . Przedstawia bankiera waŜącego złoto. Pisarze stanisławowscy (Węgierski. rodzaj banku połączonego z lombardem. szarpany instrument muzyczny pochodzenia azjatyckiego.w wyraŜeniu: "pleść (prawić) banialuki". zdrobn. Rijksmus. więc jakby . kartkująca Godzinki. Jerzego .lutnia kozacka.uczta. uŜywany na Ukrainie. zał.-zach. od miasta Banja Luka. Bandura . Krasicki) spopularyzowali ten wierszowany romans. wówczas pod władzą Turków. Zabłocki. w płn. Bankiet .fałszywym i symbolizuje sprawiedliwość. z łacińska. wygnanie z ojczyzny. dla poŜyczania ubogim pieniędzy pod zastaw drobnych rochomości. bohaterki pierwszej drukowanej bajki polskiej "Historia ucieszna o zacnej królewnie Banialuce wschodniej krainy" (ok. niedorzeczności'. bez procentu.obraz (1648) Bartholomeusa van der Helsta. bannitio 'banicja'. latem i jesienią.a. wykpiwając go jako wzór złego smaku (bajkę fantastyczną zrehabilitowali dopiero romantycy). sezonowy robotnik rolny najmujący się do pracy. pleść jak o Ŝelaznym wilku. ma wzrok utkwiony w złotej monecie.Bandos . Luwr. ParyŜ. imię prawdop. z gr.obraz (1514) Quentina Metsysa. gł. Od imienia królewny Banialuki. Podobne instytucje istniały teŜ w Warszawie i Wilnie. Banialuka . Banita . przez Piotra Skargę w Krakowie w 1585 przy powstałym o rok wcześniej Bractwie Miłosierdzia. znany teŜ niegdyś pt. od banco 'ławka'. tj. zwane równieŜ. koszałki opałki. Bank PoboŜny . ukr. Bankiet oficerów św. Amsterdam. głupstwa. wielostrunowy. równieŜ za granicą. skąd wyraz nabrał znaczenia 'ksiąŜki (pisma) bez sensu' a. Jubilerzy.człowiek skazany na banicję. Słynne arcydzieło przeciwstawia wartości prawdziwe . Mons Pietatis. ze śrdw. Bośni (Jugosławia). z wł. brednie.

słynne ostatnie słowa pierwszego tomu powieści "Ogniem i mieczem" (1884) Henryka Sienkiewicza. Owca). Baptyści . Izajasz. 29 Ii 1768 zawiązano tam konfederację barską. wg Jana. kilkakrotnie zajmowaną przez Tatarów i Kozaków. Barana poświęconego Zeusowi bóg umieścił po śmierci na niebie jako gwiazdozbiór. zob. Woda (Mącić wodę). przemianowane przez królową Bonę na pamiątkę jej dziedzicznego Księstwa Bari we Włoszech. 11-23. Uwalnianie jednego więźnia na Paschę na Ŝądanie pospólstwa było zwyczajem Ŝydowskim. Taran.-łac. tak jak i sama instytucja. początek modlitwy odmawianej w czasie mszy.miasto na Podolu (obecnie Ukr. 1. symbol przyjęty w liturgii i w plastyce.ang.'góra poboŜności'. Baran . koŜuch barani. powstały w Anglii na początku Xvii w. zob. Złoty: Złote runo). którego Piłat zwolnił z więzienia zamiast Jezusa. Barabasz . nad Hellespontem do Kolchidy. "Bar . przejętym takŜe przez Rzymian. gr. łac. który przeniósł Fryksosa (zob. łac. Aries.konstelacja zodiakalna.. pierwotnie zwane Rów.w Biblii rozbójnik i przywódca buntu. Ichthys. znak Zodiaku. Agnus Dei. Święty (monogram). 9. 29: "Oto Baranek BoŜy. pod wpływem menonitów. Złote runo było potem celem wyprawy Argonautów.zob. wzięty!" . Skop.jeden z odłamów wyznania protestanckiego. Biblia. z późn.zwierzę domowe o wełnistej sierści (por. baranica. Baran . SRR).Chrystus. w Polsce widoczna jesienią i zimą. uznający chrzest tylko dorosłych. 53.. Baranie. Duch (Banka). stał się Bar silną twierdzą na pograniczu turecko-tatarskim. wg wzoru włoskiego monte di pieta 'lombard'.. a w 1672-99 naleŜącą do Turcji. . Ew. mit. Por. wg Mat. nie mąć wody . Banquo. Ew. tryk. 27.. Baranek BoŜy . Bar . nazwa. zob. samiec (baran) nie kastrowany. Banko . Jej staraniem ufortyfikowany i rozbudowany. uskrzydlony baran o złotym runie. który gładzi grzechy świata". baptista 'chrzciciel'. zob. Konfederacja.

broniąca dostępu do bramy a. Wilki w baraniej skórze . Barbakan . dewastacja w czasie 2.-łac. krytym przejściem (szyją).przy Bramie Floriańskiej. z arkadowym dziedzińcem otoczonym kruŜgankami na dwóch piętrach. barbacana. otrzymało prawa miejskie w 1354. Baratron . powstał na przełomie Xvi i Xvii w. mostu. zbudowany za Jana Olbrachta.głęboka czeluść skalna za Akropolem ateńskim.fr. Wielopolskich. tj.. Owca (Owce Panurga). zob.zob. w 1848 i 1898 poŜary. okrągła.umieszczono nad bramą. Francji z 1. revenons a nos moutons. godło domu baranie głowy . Siedziba Krakowskiego Domu Kultury. od baratero 'złudny'.zob. umoŜliwiająca wypady załogi. Tajget. budowla obronna murowana.-zach. barato 'tani' a. przez Rafała i Andrzeja Leszczyńskich. Baranów Sandomierski . tarnobrzeskim nad Wisłą. Barataria . ośrodek róŜnowierców. Barbakan w Carcassonne . rozbudowane przez Tylmana z Gameren.miasto w woj. Potockich. stronie Rynku Głównego w Krakowie. Barbakan krakowski . poł. zachowany.wyspa. wojny świat. w 1695 skrzydło zach. zał. drukarnię. Pathelin. na której Sanczo Pansa (zob. . por.w powieści Don Kiszot Cervantesa .jeden z najpiękniejszych zabytków przełomu polskiego renesansu i manieryzmu. śrdw. zwiększająca pole obstrzału nieprzyjaciela. przez Santiego Gucci. Zamek w Baranowie Sandomierskim . nazwa od hiszp. do sprawy. zbudowany w 1579-1602 na wzór Wawelu. do tematu. do rzeczy. Wilk(i w owczej skórze). zazw.na płn. Radziwiiłów. w piwnicy (sklepienia gotyckie z Xv w. prawdop. największy w Polsce. najstarszy w Europie zach. Pałac Pod Baranami . Tarpeja. Powróćmy do naszych baranów . wysunięta przed linię murów miasta.) zostaje wielkorządcą. NaleŜał do Ostrogskich.Barany Panurga . ze śrdw.) kabaret "Piwnica". połączona z nim mostem a. zaopatrzona w strzelnice i machikuły.w płd. w 1628 zał.rondel. Xiii w. z połączenia trzech kamienic gotyckich. do której w staroŜytności wrzucano ciała zbrodniarzy.

Św. zbudowany w 1. a kiedy odwiedził ją. Niewątpliwie miłostka Zygmunta Augusta zamieniła się szybko w gorącą miłość do tej legendarnie pięknej księŜniczki. Ŝe z nią zerwie. ambitni. artylerzystów. Poł. Xvi w. Imię (łac. przedstawia ją jako córkę bogatego Dioskura w Nikodemii (Bitynia). najwytworniejszej damy polskiego Odrodzenia. powstała w X w.. ElŜbietą HabsbuŜanką. ale teŜ flisaków.. Ŝe ma do takich doświadczeń takie same prawa jak ówcześni.ur. Gdy ona usiłuje nawrócić go na chrześcijaństwo. która (wbrew panującym wówczas poglądom nakazującym białogłowie być dziewicą lub wierną i chłodną seksualnie Ŝoną bądź wdową-abstynentką) uwaŜała. uŜyli jej jako narzędzia awansu swego rodu: wymogli na Zygmuncie obietnicę. Bracia Barbary. Tradycja kościelna. a nie za starca. Św. Król bohatersko i uparcie zwalcza tę opozycję. . jak pracowników prochowni i arsenałów. Barbara . magnateria nie Ŝycząca sobie awansu litewskich "Radziwiłłów-Zdradziwiłłów" oraz pisarze (wśród nich Orzechowski i Rej) i pismacy podŜegający paszkwilami do coraz obłędniejszej nagonki. równieŜ w Xx w. górników (Barbórka. Barbara . Barbara jest patronką ludzi naraŜonych na wybuchy. jak głosiła legenda. Stąd św. który z powodu jej urody zamyka ją w wieŜy. Basi Jeziorkowskiej z Pana Wołodyjowskiego Sienkiewicza. Nastąpiła dwuletnia walka o uniewaŜnienie małŜeństwa z "bezecną rozpustnicą i czarownicą" Barbarą: przeciw osamotnionemu królowi wystąpiła królowa-matka Bona. wojewodę nowogródzkiego Stanisława Gosztołda.wg legendy Ŝyć miała w Iii8Iv w. 7 Xii 1550. po śmierci Zygmunta Starego. zmarłą w 1545 w 19 roku Ŝycia.obraz Palmy Vecchio (Starszego. Wenecja.. między ulicami Freta i Nowomiejską. gasi zarzewie buntu i doprowadza wbrew niemal wszystkim. który zmarł bezpotomnie w 1542. S. a w Xvi-Xvii w. do uroczystej koronacji Barbary. wyrodny ojciec ścina jej głowę mieczem. Ŝe spodziewa się dziecka (co nie było prawdą).na Podwalu. w 17 roku Ŝycia wydana za 30-letniego.Barbakan warszawski . 1528). duchowieństwo. jedno z najczęstszych. szlachta obawiająca się wzmocnienia wpływów magnaterii i upatrująca w samowolnej decyzji króla przejaw absolutyzmu. zaskoczyli go u niej i wymogli zawarcie potajemnego małŜeństwa w 1547 w Wilnie. 4 grudnia). nie Ŝałujący sobie uciech panowie. emancypowanej seksualnie niewiasty w Polsce. wówczas wielkiego księcia litewskiego i następcy tronu. rybaków i Ŝeglarzy. Nigdy teŜ nie przeczyia. Od 1543 kochanka Zygmunta Augusta. Maria Formosa. Barbara Radziwiłłówna . 1520 córka kasztelana wileńskiego Jerzego Radziwiłła. Mikołaj Rudy i (brat stryjeczny) Mikołaj Czarny.. który nie Ŝył z cięŜko chorą na epilepsję Ŝoną. być moŜe. ale w tejŜe chwili ginie od uderzenia pioruna. Dopiero w rok później. wyrachowani i bezwzględni. Przedstawiana z wieŜą i kielichem. dowiedziawszy się. 'barbarzynka') popularne w Polsce od Xv w. pod wpływem "hajduczka". zrekonstruowany w 1953. król przedstawił ją oficjalnie jako małŜonkę. pierwszej.

aby nie dopuściła do "obskurnego" małŜeństwa.(wyd. mieście tak jej wrogim. Zygmunt August . August Jagiełło . Na powtórne małŜeństwo Zygmunta i Rozmowa króla z Rzecząpospolitą anonimowe dialogi w duchu apeli Orzechowskiego. Zygmunt August. Stanisław Orzechowski wzywa szlachtę. jedna. ambitną rozpustnicę.Ŝe miała kochanków. druga Xix-wieczna. Nie chcąc. Barbara Radziwiłłówna . Dialog o małŜeństwie Zygmunta Augusta .poemat w formie baśni ludowej Krzysztofa Kobylińskiego. brała środki przeciw własnej rzekomej bezpłodności. Złote więzy . Słynna tragedia narodowa (1809-11. który samotnie waŜy się bronić miłości króla i Barbary.tragedia pseudoklasyczna (1811) Franciszka WęŜyka.wzbudzony poemat (1603) Stanisława Grochowskiego i "Chwała Zygmunta Augusta króla" poemat (1609) Krzysztofa Okunia. której "Ŝywot czart zapieczętował". które zapewne były przyczyną zakaŜenia i śmierci królovej 8 V 1551. Nie mogąc dać potomka bezpłodnemu Zygmuntowi (co groziło wygaśnięciem obieralnej dynastii Jagiellonów) Barbara prawdop.paszkwil Andrzeja Trzycieskiego na Barbarę. wyst. Przemiana dziewczyny i chłopca . rycerskości i temperamentu (był na wpół Włochem po Bonie) kochanka. Warszawa 1817) Alojzego Felińskiego. Zygmunt zarządził pogrzeb w katedrze wileńskiej i sam odprowadził konno wóz ze szczątkami Barbary z Krakowa do Wilna. pełnego prawdziwej kultury. romantyczna. pojawiły się juŜ w 154889 w Koronie i na Litwie. Paszkwile ukazujące Barbarę jako rozpustnicę. aby jej zwłoki spoczęły w Krakowie.dramat (1783) Józefa Wybickiego idealizuje króla i Barbarę jako patriotkę i czułą Ŝonę. nie ukończony . Rzecz Pospolita Polska chramiąc tuła się po światu . czarami zdobywającą miłość króla. w którym autor piętnuje zaślepienie miłosne króla i uleganie bezpłodnej kobiecie. Było to potęŜne wzajemne uczucie wspaniałej miłośnicy i urodziwego.środkowa część trylogii dramatycznej (Kraków 1913) Lucjana Rydla "Zygmunt August". 1930) ostatni.zwany teŜ "paszkwilem o orle i gęsi" Mikołaja Reja(?). osądzająca ją jako chytrą. oba idealizują króla w przeszło 30 lat po jego zgonie i utrwalają pochlebny sąd o Barbarze. czyniąca z niej skromną i cnotliwą ofiarę Bony. obie zapewne dalekie od prawdy. nierządnicę (wielka meretrix). Sceny dramatyczne . Przetrwały po niej dwie sprzeczne legendy. szczytowe osiągnięcie poezji klasycyzmu warszawskiego. apoteoza Barbary i Polski Xvi w. Xvi-wieczna. reagując na paszkwile wzgardliwym milczeniem.

1623-44.łac.łac. 5. a Barbarę jako kapłankę wielkiej. Warszawa. 10. Wyspiańskiego. Syrokomla). Kromer.obraz historyczno-rodzajowy (1860) Józefa Simmlera. Którą opłakał lud cały społem. od 1512 pierwsza Ŝona Zygmunta Starego. pisane przez Owidiusza z wygnania w Tomis (dziś Konstanca w Rumunii). 37. lecz fatalnej miłości. nabrała znaczenia ujemnego. Barbarzyńcy . Matka Boska Ostrobramska obraz. Bielski) głoszą jej sławę jako białogłowy pełnej cnót i poboŜności. zdradzający wielkie podobieństwo Madonny bez Dzieciątka do bezdzietnej Barbary. tego dokonali Barberini . córka wojewody siedmiogrodzkiego Stefana Zapolya.zob. Muz. Janicki. Greków wszystkie ludy obcojęzyczne (gr. (K. Współcześni historycy (Decjusz. kiedy śmierć blada Przerwała Ŝycie polskiej królowej. Wilno. nazwa od czasów inwazji perskich 500-449 pne. Prawo. Stanisław Górski. Fryderyk I Barbarossa. Barbara Zapolya . Śmierć Barbary Radziwiłłówny .cudzoziemcy. Dla mnie czwartego dnia listopada Błysnęło światło jasności dniowej.zob. fecerunt Barberini. a. moŜe na zamówienie owdowiałego Zygmunta Augusta. obcokrajowcy.1495-1515. o Maffeo Barherinim. Prawa barbarzyńców . kazał stopić brązy portyku Panteonu na armaty dla Zamku św. powstały prawdop. quia non intelligor ulli. Jestem barbarzyńcą. ołtarza u św. Ostra Brama. królowa polska. w jego okolicach. Kondratowicz (Wł. 15-20 (1540). naśladownictwa niezrozumiałej mowy). . bo nikt mnie nie rozumie . u Rzymian . nieco później.utwór St.dla staroŜ. nieokrzesany. który. wśród barbarzyńskich Getów. jako papieŜ Urban Viii. L. tł. ignorant' prawdop. w poł. W tym samym roku. Piotra w Rzymie. Nar. pozostawiła córki: Jadwigę (1513) i Annę (1515). Chajr ad-Din. O sobie samym do potomności. Barbarossa . barbaros 'cudzoziemiec. malowany w Wilnie a. quod non fecerunt barbari. Xvi w. 1565-1639. Oba dramaty młodopolskie przedstawiają małŜeństwo króla jako symbol unii Korony i Litwy. dobrej Barbary. wzorowej małŜonki. od bar-bar. Czego nie zrobili barbarzyńcy. Tristia. kanonik i protonotariusz apostolski Carlo Castelli. barbarus hic ego sum. Anioła i na tabernakulum gł. Onej Zapolskiej.

Szekspir. najdawniejszy z męczenników Arktyki. gdzie w 1597 pozostawił notatki (odkryte w 1871) i zmarł po miesiącach cierpień i bohaterskich trudów w drodze powrotnej łodziami.Muzeum Narodowe we Florencji w Palazzo del Podesta a. nie dokończony Dawid Michała Anioła. bogaty zbiór arcydzieł rzeźby renesansowej (m.pszczelarz leśny uprawiający bartnictwo. od strony Tartarii". Pałac. odkryć królestwa Chin i Kataju na północ od Norwegii i Moskowii. bo urodził się w Stratford-on-Avon. (w Walii do Xiv w. złoŜonym z 3 części. przesł. Arktycznego między Europą a Nową Ziemią i Spitsbergenem. zbud. siedziba władzy miejskiej. Morze Barentsa . 'pałac burmistrza a.poeta i pieśniarz staroŜ. Prawo. Dawid Verocchia. Bartodziej .pierwotna forma leśnej hodowli pszczół w barciach. ku czci władcy bądź dawnych władców i ich czynów a. w Polsce do Xviii w. naczelnika policji').zob. bury niedźwiedź wyjadający miód z barci leśnych.Barć .. od 1865 muzeum sztuk i rzemiosł. . Bartnik . dzieła Donatella.wyrabiający barcie. opisujące genealogię lub prawa religijne plemienia.dziupla z gniazdem pszczół. Bargello . zazw. m. del Bargello (wł. wieszcz.. Barents .in.) Celtów. Ŝeglarz i podróŜnik holenderski. łącznie z jego Dawidem. ok. między 1254 i 1346. Odkryto Spitsbergen i Wyspę Niedźwiedzią. przen. wziął udział w trzech wyprawach w poszukiwaniu Przejścia Płn. Trzykrotnie Barents dotarł do Nowej Ziemi. stał się w 1574-1857 więzieniem. z towarzyszeniem harfy. Giotta portret Dantego i terakoty Della Robii. śadna z wypraw nie osiągnęła celu. z rozkazu Stanów GeneraInych. brązy Celliniego i Pollaiuola) oraz innych dzieł sztuki. lit. Bard . Barentzoon) Willem. 1550-97.-Wsch. Pierwsze dwie ekspedycje wyruszyły. a częściowo i do Xvi w. otwór wydrąŜony do osadzenia roju w drzewie rosnącym w lesie. poeta.(właśc. restaurowanym w 1865. "aby Ŝeglować na morzach Północy. mały. Bard z Avonu . Bartnictwo . trzeciej patronowali ławnicy amsterdamscy. układający i recytujący wiersze.część M. z Atlantyku do Pacyfiku. Prawo bartne . kłoda z takimŜ otworem.in.

Pies Ciemności. i Cwn Annwn. Barmakida . Kulas z Wakefield. Piekielnik. słynnego hagiografa bizantyjskiego. wódz powstania Ŝydowskiego przeciw cesarzowi Hadrianowi. Striker. Treścią romansu jest nawrócenie indyjskiego księcia Jozafata na chrześcijaństwo przez Barlaama. Barnum . Polski przekład wierszem (Królewic indyjski w polski strój przybrany. DŜafar. słynny amerykański impresario. Pokrewnymi zjawami były: Demon z Tidworth. zwanego wojną Ŝydowską.zob. wierzeniach lud. 1810-91.śrdw. Jana z Damaszku. 1688) księdza Mateusza Ignacego Kuligowskiego. BARKA . Skriker a. mnicha-ascetę z pustyni synajskiej. zakonnika Ŝyjącego w Viii w.Minna zob. w płn. uznany za "króla Mesjasza".właśc. w Yorkshire). walijski czerwonooki Gwyllgi. Czarny Pies z Winchester. W 1950-60 odnaleziono kilkanaście listów Bar Kochby. Ŝe kto go zobaczy. W . załoŜył amerykańskie muzeum osobliwości i potworności.. Rozpoczął karierę pokazami rzekomej niańki Jerzego Waszyngtona. Błyskawica. Minna von Barnhelm.Bargest . uzyskała wielką popularność. w 1844 zawiózł generała Tomcia Palucha (Tom Thumb) do Europy. organizator wielkich widowisk i cyrku. Bargest z Burnley. Barguest. która miała jakoby 160 lat. Uczta (Barmakidy). romans religijny. przy której obronie poległ. Zamieszczona w śywotach świętych Symeona Metafrasta. zdołał przejściowo wyzwolić Jerozolimę spod władzy Rzymu. Szymon. Anglii (zwł. prawdop. ukazujący się tylko nocą.Phineas Taylor. Barlaam i Jozafat . a w 1850 "szwedzkiego słowika".zob. uwaŜano. potworny. spisana w dziełach św. ale pobity przez Juliusza Sewera schronił się do twierdzy Betar. schrystianizowana wersja dziejów Buddy. do USA. w dawn. Bar Kochba . wkrótce umrze. Jenny Lind (łączącą siłę komiczną i wspaniały głos z muzykalnością). 132-135. von Barnhelm .Barghest. widmowy pies o wielkich kłach i pazurach. w Lancashire nazywano go Trash.

dlatego nie jest on pojęciem jednoznacznym. ciekawość. Teniers we Flandrii. toccatę.. W malarstwie nurtowi akademickiemu (Domenichino. Frans Hals. Guercino) przeciwstawiał się nurt realistyczny (Caravaggio). jak opera. wariacje chorałowe. Wzorem baroku w architekturze kościelnej był Ii Gesu w Rzymie. S.najniŜszy angielski dziedziczny tytuł szlachecki. Baronet . Styl ten łączył często przeciwstawne prądy art. dąŜący do bogatych efektów zewn. przede wszystkim zaś w Rzymie. dŜambou). Stąd najbardziej typowy i charakterystyczny barok powstaje w krajach kat.w śrdw.1881 wszedł w spółkę ze swym najgroźniejszym konkurentem. tworząc słynne widowisko Barnum and Bailey. w Xix w. w których tekst gra istotną rolę. Potocki). Xvi w. tytuł nadawany często przedstawicielom burŜuazji. de Ribera. F. Vivaldi. Banatu i w Wiedniu Xvii w. W literaturze barok przybiera rozmaite postacie (eufuizm. Piotra w Rzymie. Twardowski. Rembrandt. Szarzyński. Zigeunerbaron. urbanistycznej . Pękiel.styl w lit. feudalny tytuł szlachecki bezpośrednich wasali królewskich. zajmujący w hierarchii miejsce zaraz po tytule barona.in. barokową uprawiali m. Snyders. Bach). fugę. pełen przepychu. chaconnę.nm. wyst. wydając gł. dynamiczny. odrzutowców. w charakterze bujny. akcja dzieje się w okolicach węg.. W Polsce muz. Warszawa 1886) Johanna Straussa. . Był to okres niezwykłego rozwoju malarstwa: Velazquez. koncert solowy (Corelli. Sarbiewski. Barok . Morsztyn. grubas'. kontrastów. Rubens. kantata i oratorium. Hndel. przy pomocy form wyszukanych i niezwykłych. W 1882 zakupił w londyńskim ZOO olbrzymiego słonia Jumbo (wym. Mielczewski. Dolabella. jak np. przede wszystkim we Włoszech. sonatę. Lorrain we Francji. Baileyem. W. gongoryzm). libretto: Ignaz Schnitzer wg opowiadania Saffi Mora Jokaia. pałacowej . Jarzębski. marinizm. nazwa ta stała się pop. płynności. głód nowości i sensacji publiczności amerykańskiej.. ang. ornamentów. błyskotliwości. Baron cygański . silnie działające na wyobraźnię. określeniem przedmiotów wielkich rozmiarów. pol. lirykę. Poussin. Ruisdael w Holandii. Geneza baroku wiąŜe się z kontrreformacją i pragnieniem jezuitów utwierdzania wiary przez wraŜenia wizualne. A. Zieliński. passacaglię. Pierwsza z serii operetek cygańsko-węgierskich. Vermeer. Guido Reni. RóŜycki. Lekszycki. zrywa ze skomplikowaną polifonią zagłuszającą tekst i wprowadza nowe gatunki muzyki. G. Zurbaran w Hiszpanii. S. 'kloc. Baron . poł. van Dyck.kolumnada Berniniego przed bazyliką św. J.Wersal. Palloni w Polsce. Jamesem A. i sztuce zapoczątkowany we Włoszech w 2. w której forma góruje nad treścią (w Polsce J. Muzyka barokowa. operetka (Wiedeń 1885. Gorczycki. a w późnym baroku nowe formy instrumentalne jak concerto grosso. honorowy tytuł szlachecki niŜszy od tytułu hrabiego.

Miał być. . pleonazm. Woltera. a w Armenii zostać obdarty ze skóry i ukrzyŜowany. opiekunką pisarzy. panie kacie!" Barszcz .zob. Dąb. w 4 lata po śmierci pani de Pompadour. od Xvii w. d'Alemberta. wg późniejszych relacji. Liczne stare kościoły były pod wezwaniem św. hrabiego Wilhelma. w rok później stała się oficjalną faworytą króla. W Polsce patron bartników przez podobieństwo imienia i nazwy zawodu. Przedstawiona Ludwikowi Xv w 1768. z rodziny baldaszkowatych. przedstawiające sytuację chłopa zmuszonego do słuŜby w wojsku zaborcy. zbędne powtórzenie. umierając. 1743-93. Zostawszy kochanką tuluzańskiego szlachetki.przen.imię grecko-aramejskie Bartholomaios 'syn Tolmaja (Ptolemeusza)'. Heracleum spondylinm. dubari) Jeanne Becu. W 1792 emigrowała do Anglii. malarką. Słynna jest jej ostatnia prośba: "Jeszcze chwileczkę.. niegdyś popularne w Polsce. skąd jednak lekkomyślnie wróciła do ParyŜa po swoje klejnoty. Marmontela. pani Vigee-Lebrun. i w Indiach. od Xviii w. Ale juŜ w 1774 król. w formie Bartek symbolizujące juŜ w Xviii w. wdzięk.zob. z której liści zbieranych w maju robiono w Polsce do Xvii w. Bartek .opowiadanie (1882) Sienkiewicza. została aresztowana i stracona na gilotynie. Wtedy Jean du Barry wydał ją za swego brata.du Barry .pierw. tylko roślina jadalna zwana teŜ niedźwiedzią łapą. apostołem w Azji Mn. np. Głowacki Bartosz. który dorobił się na dostawach amunicji. kwaśna polewka z mąki Ŝytniej. nieogładzonego gbura wiejskiego. Bartoszu. delikatność obejścia i wesołość działały dobrze na hipochondrię Ludwika. przyjaciółką artystów. Jej uroda. Bartoszu. tautologia. . Dwa grzyby w barszcz . kwaśną polewkę zwaną takŜe barszczem. równieŜ z buraków. która wprowadziła ją w sfery artystyczne. Jeana du Barry. Jako sprzedawczyni w ParyŜu zaprzyjaźniła się z Adelaidą Labille. Bartłomiej .(wym. Bartek zwycięzca . Bartłomiej. np. Bartłomieja. otworzyła salon i Ŝyła kolejno z kilku wpływowymi osobistościami. Typowe imię chłopskie. otrzymała wykształcenie w klasztorze. Dąb Bartek . aby jej oszczędzić upokorzeń.zob. Stała się królową mody.. która namalowała jej portret. sam kaŜe jej opuścić Wersal. zwanego teŜ Natanaelem.

Bartnictwo .nawiązują do barw (tynktur) godła (zestawienie bieli i czerwieni) wg zasad heraldyki.zob. kamień - . kto odrywa skórkę. (Zygmunt Iii. Prawo. stały się oficjalnymi barwami państwowymi Polski. później oznaczała liberię słuŜby. reprezentujące złoto i srebro.zob. magnackim kolor i krój szat dworzan i czeladzi. orła i litewską Pogoń. Madryt. Bartne Prawo . nm. Kolor. Głowacki Bartosz. krzyŜującymi się liniami a. Barwy heraldyczne .nadzieja.zob. Nie rób Bartka z chleba! . aluzja do rodzaju śmierci poniesionej przez św. niewinność (pole czyste. nowsza poŜyczka: farba. w sztuce . proporce husarskie). po odzyskaniu niepodległości. por. Barć. stąd nosić czyjąś barwę . varwe.srebro.zob. magowie. Barwy narodowe polskie . Noc. prawdę. Bartłomieja . z nm. Symbolika barw: Biała: w heraldyce-srebrna.ustalony na dworze król. Bartłomieja. Farbe. punktowanie). Bartłomiej. błękitna. Prado.) z chorągwi.przysłowiowe.zob. druidzi (odziani na biało).naleŜeć do czyjegoś orszaku a.Męczeństwo św. Sejm uchwalił ustawę o barwach narodowych biało-czerwonych (w okresie powstania 1863 popularniejsze były biało-amarantowe). do kogoś.tynktury uŜywane w herbach. metal . niŜej.obraz (1630-39) Ribery. dodatkowo Ŝółta i biała. Bartłomieja . Władysław Iv. Bartosz . a. g. stronnictwa. nie jedząc miękiszu chleba. Noc św. w czasie powstania listopadowego.kapłani. nieszrafowane). zob. oznaczano barwy równieŜ przez szrafowanie (zakreślanie pola równoległymi a. Były 4 tynktury podstawowe: czerwona. które w 1919. zielona i czarna. ze śr. nie były to wszakŜe barwy państwowe. Barwy biała i czerwona na chorągwiach i proporcach pojawiły się dopiero w Xvii w. Dopiero 7 Ii 1831. oznaczająca czystość. przeniesione (w okresie ich powstawania w Xii w. jako barwa pogrzebowa . Wojciech Bartos . Od Xvii w. bo chorągiew państwowa przedstawiała orła białego w czerwonym polu a. Barwa .

zaprzęganych do rydwanu rz. (jako szata Madonny) skromność. Biały był kolorem świątecznym. w heraldyce . szkarłat. lojalność. radość.KsięŜyc (Diana).ołów. radosnym. łączy się więc z obrządkami płodności. związanym z dobrymi prognostykami. kamień . fałsz. metal . metal . (w odzieniu) kontemplacja. jeśli krwista .szkarłat oznaczający umiarkowanie (kreski ukośne z lewa na prawo). niestałość.zwycięstwo).Saturn. Grecji i Rzymu .czerwień oznaczająca wspaniałomyślność. wiosna (u Greków i Maurów . Szara: ubóstwo. . skrucha.miedź. w heraldyce . toga praetexta . cierpienie. odrodzenie. zło. radość. planeta . rewolucja. nadzieja. obfitość (kreski skośne z prawa na lewo). ale takŜe jest źródłem a. ze zmarłymi (Erynie odziewały się na czarno). pokora. nieskończoność. Purpurowa: sprawiedliwość. w heraldyce lazur oznaczający czystość.biała. wiązała się z bogami chtonicznymi i Ŝałobą. przede wszystkim z krwią. w sztuce królewskość. męczeństwo. wierność. stałość. planeta . kamień . planeta . młodość. szczerość. mądrość i stałość (kratka z linii poziomych i pionowych).nadzieja. pokuta. niebieska: rozwaga.Merkury. w heraldyce . Czarna barwa.złoto.wieczność.Mars.hart ducha (kreski pionowe). bywały od tej reguły wyjątki. zdrowej twarzy.) i letniego upału.Jowisz. pokuta. w Argos kolorem Ŝałoby był biały. pokora. przeciwnie. błąd. oznaczająca wiarę.czerń oznaczająca rozwagę.Ŝałoba. w sztuce .ametyst. zdrada.topaz. Czerwona: miłość. mądrość.zieleń oznaczająca miłość. planeta Słońce (Apollo).perła. wyniosłość. np. a nawet fiolet). chwałę (pole kropkowane). był to kolor odzieŜy na radosne okazje.rtęć. maść koni uŜywanych w czasie wielkich świąt i obchodów a.Trzy barwy miały szczególnie waŜne znaczenie sakralne . Czerwona barwa ma bardziej zawiłe skojarzenia.szafir. czarna i czerwona (włączając tu purpurę. w sztuce . zmartwychwstanie sprawiedliwych. kamień . Czarna: w heraldyce . Fioletowa: godność. wierność (linie poziome).światłość myśli. poboŜność. wiara.rubin. planeta . kamień . poniŜenie. tęsknota. nicość. władza królewska. jako barwa pogrzebowa . nieśmiertelność. z ofiarami (białej barwy) składanymi bogom olimpijskim. triumfatora. planeta . Zielona: nadzieja. miłosierdzie. nosicielem Ŝycia. Błękitna a. niepowściągliwość. w sztuce .diament. która łączy się ze śmiercią i światłem podziemnym. młodość.Wenus. metal . fałsz. metal . z pojęciem opieki (np. walka. Święte barwy staroŜ. metal cyna.szmaragd. radość. metal-Ŝelazo. kamień . kamień . planeta .złota.z pasem purpurowym wyŜszych urzędników i chłopów rz. zazdrość. w sztuce (jako szata anioła) wierność i wiara. przezierającym z rumianej. śółta: w heraldyce .

nazwa dawana we Francji rozruchom. typowego składnika barykad. 1577-1642. sekretarz królewski i owiesny stajni królewskiej. Boule de suif . niekiedy na piwo. 1884.. i rozruchom skierowanym przeciw Mazarinowi i Annie Austriaczce 25 i 26 Viii 1648. zawierała 24 garnce wina. Gdy tylko strach minął. Zimny Bar w Folies Bergere . pol. w którym odbija się sala i publiczność. 22-24 Ii 1848. jej towarzysze odnoszą się do niej z czułością. zapora. beczek. Epizod z wojny franko-pruskiej: wśród grona uciekinierów z Rouen znajduje się Baryłeczka. znana bywalcom lokalu. jasnowłosa Suzon. wozów. policji.Zimne i ciepłe barwy . Nazywane tak bywają równieŜ: 27-29 Vii 1830. które zmusiły Henryka Iii do ucieczki z ParyŜa 12 V 1588. antałek na wino a. która spowodowała abdykację Ludwika Filipa i dymisję rządu Guizota.film (1934) reŜysera radzieckiego Michaiła Romma. pierwsze dni (fr. Wojciech Baryczka. 15 garncy piwa.obraz (1881) Edouarda Maneta. oliwę. Boule de suif 'Kulka łojowa'. a jej obfite wdzięki (stąd przydomek) zdobywają od pruskiego oficera zezwolenie na ich dalszą podróŜ do Dieppe. les trois glorieuses) rewolucji lipcowej. opublikowanej w Wieczorach Medańskich (Soirees de Medan).fr. w czasie rewolucji lutowej. Journee des Barricades. skrzyń. z pamiątkową tablicą marmurową i herbem Baryczków. jednego z najmajętniejszych rodów miasta. Pierwsze wyd. towarzystwo wraca do wzgardliwej wrogości w stosunku do Baryłeczki. ok. stoi między kontuarem a lustrem. dzień zamachu stanu księcia-prezydenta Ludwika Napoleona Bonaparte. Londyn. Baryłka . Courtauld Institute Gall. znana prostytutka.nazwisko patrycjuszowskiej rodziny warszawskiej. Baryczka . w Xviii w. dopóki wystarcza im zabranego przez nią przezornie jadła. Barykada .beczułka.zob. Dzień Barykad .fr. Berenta (1924) pierwszej noweli Guy de Maupassanta.przegroda. barricade od barrique 'baryłka'. która obaliła Karola X i rząd Polignaca. Baryłeczka . wg . w Polsce Xvi w. w 1629-33 przebudował słynną odtąd "kamienicę Baryczków" przy warszawskim Rynku Starego Miasta. wraz z opowiadaniami innych pisarzy "naturalistycznych" w 1880. z fr. wał utworzony z róŜnych znajdujących się pod ręką cięŜkich przedmiotów (kamieni. tytuł przekładu W. 2 Xii 1851. mebli) spiętrzony w poprzek ulicy dla zagrodzenia drogi wojsku a.

KsiąŜki jego naleŜą do arcydzieł drukarstwa ang. którą jeździł ks. nawiązka (zob.dać lanie. zbić. baty. wyłoić skórę.Sam. bicz. odlewnik czcionek i drukarz. ukr. swawolny urwis.dawn.Maupassanta. teksański Robin Hood. pierwszy uŜywał do nich papieru welinowego. Basałyk . Basarunek . w Xviii-Xix w. z nm. Bass . Czcionki Baskerville'a nie miały powodzenia u jego rodaków. fr. Bastarda . powóz.dawn.dojrzały wilk samiec. Wielu ludzi odtąd szukało ukrytych przez niego rzekomo skarbów. wały. Film (1945) reŜ.. drugą Milton.dawn. twórca pięknych i nowoczesnych krojów antykwy i kursywy. basyłyk 'bicz zakończony kulką ołowianą'. Besserung 'poprawa'. zarządzający podbitą prowincją. który drukował nimi dzieła Woltera. Christian-Jaque'a z Micheline Presle w roli tyt. Baskerville . 1851-78. który rabował i rozdawał z jednakowym rozmachem. smyk. wlepić baty. angielski grawer. Basior . jak głosiła piosenka: "Serdeczniejszego chłopa nie znajdziesz na świecie. działo. baskerwil). Ŝe co dziesiąty Teksańczyk ma "autentyczną" pamiątkę po Bassie.John (wym. z Galiną Siergiejewną w roli tytuł. Józef Poniatowski w 5 ogierów arabskich powoŜonych z konia przez postyliona w pąsowym Ŝylecie łosiowych spodniach i butach palonych. basałyk. kara sądowa. rodzaj lŜejszej kolubryny o krótszej lufie. smarkacz. z tur. Sprawić (komuś) basałyki . basgak 'podatek'. po śmierci twórcy sprzedano je Beaumarchais'mu. z tur. reg." Zastrzelony przez policję konną. Baskak . Jego pierwszą ksiąŜką był Wergiliusz w oryginale (1757). bat. lanie. 1706-75.). . bastarda ang. przest. manto. mongolski wielkorządca. np. Powiada się. plagi.. psotny. cięgi. przest. dowódca wojsk.w Xvii w. niezgrabiasz. nicpoń. namiestnik tatarski.

mit. w Egipcie zniesiony w 1952. wkładany na czapkę. Basza . bogini opiekuńcza miasta Bubastis. Pierw. W krótce rozpoczęto ostateczne burzenie Bastylii. po czym miłość triumfuje.pasza. Dla ludu nazwa ta stała się symbolem bezprawia i absolutyzmu. stała się jednym z gł.-tur. . z sistrum w prawej. Le devin du village. jemu zaś obiecuje czarodziejską sztuką przywrócić łaski Bastienne. gdy Bubastis zostało stolicą Egiptu. Koty były jej poświęcone. Baszłyk . i cywilnych w niektórych krajach muzułmańskich. libretto Friedricha Weiskerna jest przekładem libretta opery fr. Jej świątynia w Bubastis była celem pielgrzymek. z osm. (A. 1-4). z długimi patkami do owijania wokół szyi. Pasterka Bastienne zadręcza się obawą. Bastien i Bastienne . w Bubastis istniał olbrzymi cmentarz kotów. prahistoryczna bogini płodności. 'Wiejski wróŜbita'. grubego sukna.Bast(et) . związana ze szczęściem. np. aby odzyskać jego uczucie. Bastille. (Singspiel) w 1 akcie (Wiedeń 1768. 935-730 pne. spiczasty. zazw. Rousseau. Ŝe jej ukochany Bastien ulega zalotom bogatej dziedziczki. Kult jej łączył się z radosnymi świętami rzecznymi i orgiami rytualnymi. bastjęn) wodewil nm. zabawą i ciepłem słonecznym. wyst. a koszyczkiem w lewej ręce. Była związana z księŜycem. ok. uwaŜano ją za siostrę i Ŝonę boga Ra. Co się niedawno stało w Iranie. Woltera. pilnowanych przez 95 inwalidów i 30 Szwajcarów. Rocznica wzięcia Bastylii jest od 1880 świętem narodowym Francji. pol. w którym zamykano wielu znakomitych ludzi. radością. J. Dlatego pierwszym symbolicznym aktem Rewolucji Fr. było Wzięcie Bastylii 14 lipca 1789. przedstawiana jako kotka a. Bastylia . Antoniego. J. twierdza paryska wzniesiona w 1370-82 przy Bramie św.(wym. w Turcji zdelegalizowany w 1934. Renegat. jako kobieta z głową kotki. egip. bóstw narodowych za czasów Xxii dynastii. a na jej miejscu załoŜono plac Bastylii. Lańcut 1967) napisany przez 12-letniego Mozarta na zamówienie słynnego wiedeńskiego lekarza-magnetyzera Antona Mesmera (prapremiera odbyła się na ogrodowej scenie jego domu).kaptur z filcu a. Opowiem światu całemu: Na kaszemirskim usiadł dywanie Basza pośrodku haremu. Mickiewicz.fr. Stary wróŜbita Colas radzi jej obudzić zazdrość w Bastienie. noszony w Rosji od poł.. choć utraciła juŜ dawne znaczenie: zastano w niej sześciu kryminalistów i jednego obłąkanego szlachcica. tytut wysokich dostojników wojsk. bastję. stała się od czasów Richelieugo najgroźniejszym więzieniem państwowym.

1 poł.jedna z baszt obronnych w systemie fortyfikacji miejskich Stargardu Szczecińskiego (Xvi w.baszty murów obronnych (2. 'Niedokończona Kaplica'. przest.. Tysiąc (i jedna noc). niesforne dziecko. Baszta Siedmiu Płaszczy . łac. w której Jan I Portugalski zwycięŜył w 1385 Jana I Kastylijskiego.staroŜ. port.. hultaj. Mosteiro de Santa Maria da Victoria. Batiar . śrdw. . Baszybuzuk . Klasztor zdobyli w 1810 i częściowo zburzyli Francuzi. z Xv w. łobuz. od basz 'głowa'. spryciarz. Arabów. huncfot. Ŝart. rozstrzygając w ten sposób o niepodległości Portugalii. Czerkiesów. Batalha . Od 1840 opactwo jest port. Kabylów. ze śrdw. Baśń . na naroŜnikach. w większej części odbudowane. pochodzenie nazwy nieznane. gagatek. złoŜonych z Albańczyków. pochodzenie nazwy nieznane. wieŜa obronno-obserwacyjna. kościół stanowi mauzoleum królów port.zob. betyar 'włóczęga'. Bajka (fantastyczna). przywódca'. zazw. gwar. dalsza rozbudowa w Xv-Xvi w.w Szczecinie. Krzywa WieŜa . batalia) miasto w Estramadurze portugalskiej. ros. zdeprawowany'. niezdyscyplinowanych wojsk tureckich Xviii-Xix w. bastia. poprzedniczka bastionu. Z fundacji grobowych najsłynniejsza Capela Imperfeita. oddzielna a. Naprzód wzniesiono kościół i kruŜganek (claustro real). Kurdów. pomnikiem narodowym. w kształcie walca a. poł. z tur. opodal Zamku Piastowskiego. bozuk 'zepsuty. ufundowanego przez Jana I dla upamiętnienia bitwy.Xviii w.(wym.. baszy bozuk 'Ŝołnierz nieregularny'. stoczonej w pobliŜu. czes. lwowskie baciar. Xiv w.). Morze Czerwone .Ŝołnierz nieregulamych. batalha). Baszta . graniastosłupa. nazwa opactwa dominikańskiego NMP Zwycięskiej. włączona w obręb murów obronnych. basz 'głowa. Koci Łeb. z tur. andrus. urwipołeć. Xii . ulicznik.pop.) Starego Miasta w Toruniu. Batalha .. Monstrancja. z węg.przest. nazwa od bitwy (port.

typu węg.Mattia.Batoh . Batorówka . W 1251 definitywnie zjednoczył terytorium Złotej Ordy. a Marek Sobieski.. Twierdzi się niekiedy. wyrabiana gł. 1778. Krasicki w Myszeis. gdzie 2-3 Vi 1652 wojska polskie pod dowództwem hetmana polnego kor. SRR w obwodzie winnickim nad Bohem.wieś w Ukr. Batu Han . Pope w Puklu włosów uciętym. popularystów (stronników Jana Zamoyskiego) przeciw królowi Zygmuntowi Iii Wazie. Włoszech. I. The Battery . Ŝe odwołanie go w 1242 do Karakorum. 1857-1928. Battistini . 1588). oznaczana cyframi (i datami związanymi z panowaniem) Batorego. Wojska w Warszawie) ze szczególnie długimi jelcami. dla wzięcia udziału w obiorze nowego wielkiego chana. 1775. Batrachomyomachia . Zygmunt Iii (Zygmuntówka). Batory . często naśladowany w lit. w 1241 najechał Polskę. w 1235 stanął na czele armii mongolskiej mającej podbić Europę. Stefan Batory. w 1240 wkroczył do Kijowa.park na południowym cyplu Manhattanu (Nowy Jork). szabla pol. poniosły druzgocącą klęskę. często występował w Warszawie. wnuk Czyngis-chana. Wołoszczyznę i Mołdawię. W czasie bitwy poległ Kalinowski. po śmierci króla często umieszczanymi na czarnym. zaskoczone przez przewaŜające siły kozacko-tatarskie pod wodzą Timofieja Chmielnickiego. Tassoni w "Wiadrze porwanym". migdałową głowicą i o nieznacznie zakrzywionej. ocaliło Europę od jarzma mongolskiego. np. w płn. komiczny epos bohaterski z Vi-V w. i Monachomachii. zyskując sobie u . dziś w Muz. z otwartą rękojeścią. pne.przypisywana Stefanowi Batoremu szabla (batorówka królewska. Ŝałobnym tle jako demonstracja polit.gr. 1712.zm.. przypisywany niegdyś niesłusznie Homerowi utwór nieznanego gramatyka ateńskiego. szerokiej głowni z marką w formie lwa. europejskiej. 1614. W 1236 zdobył Bułgarię Wołgo-Kamską. Skutkiem tej bitwy było zerwanie ugody polsko-kozackiej. 1674. zawartej rok przedtem w Białej Cerkwi. w 1237 napadł na Ruś. 'Bitwa Ŝabio-mysia'.zob. mistrz belcanta w operze i na estradzie. Marcina Kalinowskiego. dostał się do niewoli tatarskiej i został ścięty wraz z innymi jeńcami polskimi. pol. brat Jana Iii. 1255. (wyd. por. Dalmację i Chorwację. Boileau w Pulpicie. Węgry. baryton włoski o światowej sławie.

dla rozwijania nowoczesnej architektury funkcjonalnej. uczelnia artystyczna utworzona przez Waltera Gropiusa w 1919 w Weimarze. Ludwika Xii i Franciszka I. Nie bawiąc. cieszyć (widokiem). od 1932 w Berlinie. Od 1925 w Dessau. gościć.zachwycać. Jego samotna obrona mostu na Garigliano (w Królestwie Neapolu) przeciw dwustu Hiszpanom "wielkiego kapitana" Gonzalo Fernandeza do Cordoba w 1503 sprawiła. Wojski zagaił: Śmiałbym upraszać młodzieŜy. Bawić . Filemon i Baucis. niebawem. wcielenie ideału rycerskiego. który juŜ za jego czasów zaczynał blednąć. fr. zapewniającej organiczną jedność estetyczną i techniczną budowli. 1473-1524. słynny dowódca francuski.Staatliches Bauhaus. 445-47). śmieszyć. Chevalier sans peur et sans reproche. zabawiać. od 1928 pod dyrekcją Hannesa Meyera. AŜeby po staremu bawić u wieczerzy. mieszkać. Ŝe Bayard przeszedł do historii i legendy jako Rycerz bez trwogi i skazy. mile z kimś obcować towarzysko. 'Dobry. cieszyć. bajar). Nie milczeć i Ŝuć. który wyróŜnił się szczególnym bohaterstwem w kampaniach włoskich Karola Viii. od 1930 .zob. 5. Baublis . niezabawem .zob. zabawiać.Pierre du Terrail (wym. teŜ Bajard(o). która wkrótce zmienić miała oblicze wojny. W Europie budził przeraŜenie jako znakomity dowódca i przeszedł do legendy jako półdziki okrutnik. Seigneur de Bayard . rozmawiać.dawn. niezwłocznie. . Mickiewicz. ok. poległ w bitwie pod Romagnano w odwrocie z Lombardii. przez połączenie Akademii Sztuk Pięknych i Szkoły Rzemiosł Artystycznych. uprzyjemniać czas. przebywać. wkrótce. Dąb. trafiony kulą z broni palnej. pozostawać gdzieś dłuŜej.Mongołów cześć i szacunek. Bauhaus . Bawić oko . Legnickie Pole. Baucis .Ludwiga Mies van der Rohe.przest. W 1946 wznowiona w Berlinie Zachodnim. w 1934 zamknięta przez władze hitlerowskie. Pan Tadeusz. Mądry'. a takŜe przydomek Sain. zob. zob. (A.

Bayreuth .(wym. wielka hala posiedzeń sąd. przen. hala sądowo-targowa na forum rz. z gr.staroŜ. świdrujące. nienawistne. Xvi w.jaszczurki i oczyma Ŝaby lub jaszczur a. W 1876 otwarto tam Festspielhaus. śrdw. urzędnika w Atenach. wyŜszej od bocznych. 59. po czym sobór uznał papieŜa Mikołaja V. Wzrok bazyliszka . kogut a. 29. Kobierzec z Bayeux. kościół wielonawowy o nawie środk. gdy tylko na nich spojrzy"). wielu Polaków.nm. Szwajcarii. 8. złośliwy. Uniwersytet w Bazylei . znaczna część uczestników pozostała w Bazylei i powołała ostatniego antypapieŜa. Odbywają się tam słynne doroczne wagnerowskie festiwale muzyczne Bayreuther Festspiele. nieŜyczliwe. miasto w płn. człowiek przewrotny. 5.. na rynku ateńskim nazwana od gł. Bazyliszek . zał. Doszło natomiast do kompromisu z kalikstynami.. Bawarii (RFN). 19 ("bazyliszek zabija ludzi. .Bayeux . archonta basileusa. por.najstarszy w Szwajcarii. jaszczurki tropikalnej. basiliskos 'azjatycka jaszczurka królewska' od basileus 'król'..zob. który abdykował w 1449. arch. Sobór powszechny bazylejsko-ferrarsko-florencki . indyk z ogonem węŜa a. Bazylea . wykładał tu w 1521-29 Erazm z Rotterdamu. Gdy papieŜ Eugeniusz Iv przeniósł sobór do Ferrary. Basel. Izajasz. Sobór zadania tego nie dokonał. w 1460. bajrojt) miasto w płn. Feliksa V. 33. Historia naturalna. gad z legend staroŜytnych i śrdw. Ligawka. studiowało tu teŜ w Xvi w. najsławniejszy w 1 poł.-zach.1431-49. rodzaj duŜej amer. w którym w 1872-83 tworzył i działał Richard Wagner.spojrzenie zabójcze. i zebrań publ. gdyŜ jaszczurkę uwaŜano za koronowaną z powodu białej plamki na głowie. Biblia.kapturnik. wykluwający się z jaja złoŜonego przez 7-letniego koguta (!) i wysiedzianego przez węŜa. zwołany do Bazylei przez papieŜa Marcina V w celu przeprowadzenia reform w Kościele i doprowadzenia do likwidacji schizmy wschodniej. Pliniusz. smok. podstępny. fr. Bale. a potem do Floreneji. Bazuna .zob. zwany przęz niego świątynią sztuki. wielki teatr przeznaczony do wykonań dramatów muzycznych Wagnera. chrześc. Bazylika . przen.. wielka sala w pałacach rz.

w którym znajdował śmierć od własnego spojrzenia. nie rozmawiał z nią nigdy. czarująco uśmiechnięte odbicie młodości poety. to zadrŜał Asesor. palnąć bąka . muchówka. gdzie ludzie schodzący do piwnicy nagle od wzroku jego ginęli. Zbijać bąki . 'pies gończy'. 724-25. a tam nalazł bazyliszka". jak bąk krwi. W Boskiej .owad dwuskrzydły. muz. pop. 1510. Bąk (2) . gdy mieli oboje ok. pocierany wydaje dudniące.popełnić błąd. ludowy instrument w kształcie beczułki.Historia Aleksandra Wielkiego (zob. Zabijano go przy pomocy zwierciadła. najpospolitszy: bąk bydlęcy. nygusować. który pod dowództwem komandora Roberta Fitzroya odbył podróŜ dookoła świata w latach 1831-36 z Charlesem Darwinem jako przyrodnikiem wyprawy. trudno dostrzegalny wśród trzcin.ukochana Dantego. (A. puścił z rąk kieliszek. Fryga. Opić się jak bąk . piszczałka burdonowa w dudach. Strzelić. basowym głosem. W vita nuova opisuje swoją miłość do niej. 1. trzmiel a. wprawiana w szybki ruch wirowy wydaje buczący odgłos. bigl) ang. burczybas. buk. czystą i czułą. pomyłkę.(wym. "Beagle" . drugi raz w dziewięć lat później. bas. tł. płochliwe ptaki o niesmacznym mięsie. zadni róg. Utopił w Tadeusza wzrok jak bazyliszek. Pan Tndeusz. podziemiach krakowskich Krzysztoforów i w piwnicy jednego z warszawskich domów staromiejskich. leniuchować. Wg podań polskich bazyliszek miał się znajdować w. wypijający przez ssawkę krew zwierząt i ludzi. pol. palnąć głupstwo (bo polowanie na bąki. inny owad wydający w locie charakterystyczne buczenie. próŜnować. a unieśmiertelnił ją w dwóch swoich dziełach: Vita nuova i Boska Komedia. głuche dźwięki. staje się pięknością doskonałą. muz. natchnieniem. mały. idealizując ją coraz bardziej.) Bąk (1) . dziewięciu lat. światłem duszy i przewodniczką Dantego. odzywający się w okresie godowym potęŜnym.ptak brodzący z rodziny czapli. Beatrycze (1) . zob. zabawka dziecinna w kształcie stoŜka.tj. PodróŜ (na okręcie "Beagle"). raz.. 235-tonowy statek. Mickiewicz.nic nie robić. aŜ ukochana dziewczyna-dziecko. było męczące i nieopłacalne). Aleksander Wielki) w rozdziale "Jako Aleksander wszedł w padoł ciemny. zob. Na. Ŝerujący o zmierzchu. którą spotkał kilka razy w Ŝyciu. wałkonić się jak ktoś zajmujący się tłuczeniem owadów.

po wojnie odbudowane. Centre National d'Art et de Culture Georges Pompidou. 1265?-1290. Beatrice. Beatrice et Benedict . Wewnątrz mieści się przeniesione tu Muzeum Sztuki Nowoczesnej (od 1905).). wieniec promienistych kaplic (Xiii w. 1287 poślubiła bankiera Somone di Geri de Bardi. którego wszystkie elementy słuŜebne. ukryte. darem łaski. (Baden-Baden 1862) Hectora Berlioza . promieniem wiodącym ku niebiańskiej chwale wiecznej. Nie ma nieba ni ziemi.68 m. ur. windy. ogrzewcze i klimatyzacyjne umieszczono na zewnątrz i wymalowano w kolorach. Lechoń. Piotra . późnogotycki transept i wieŜa nad skrzyŜowaniem 1500-37. Francja) zniszczone w 1940 (katedra nieco uszkodzona). stając się symbolem boskiego objawienia przez wiarę. Katedra św. pięcionawowe prezbiterium. pol. Beaubourg .. dachu . 48 m. zawalony w 1284. synowica Leonata. Georges'a Pompidou w dzielnicy Marais w ParyŜu. projekt po poŜarze w 1225.wg komedii "Wiele hałasu o nic" Szekspira. 19-20. I wlaśnie jej nie ma. Choć ślubowała. jakimi instalatorzy zwykle oznaczają poszczególne rodzaje przewodów.(St. bobur) właśc. lokatę na międzynar. instalacje wodociągowe.(wym. Ŝe nie wyjdzie za mąŜ. ang. fr. Beatryks. Oise (płn. projektowania przemysłowego. otchlani ni piekła. teŜ Cenci Beatrice. biblioteka i wiele innych działów. 1937). którzy uzyskali 1. Spotkanie. nawy śr. bechsztajn) berlińska wytwórnia fortepianów o światowej .(wym. konkursie na budowę Centrum. kocha się w Benedykcie. witraŜe z Xiii-Xv w. (J.Komedii prowadzi go przez Raj. Pierre) najwyŜsza ze wszystkich katedr. 1933) i Renza Piano (Włocha. zob. ur. wieŜa zawalona w 1573. bowę) miasto w depart. Beauvais . która ok. wys. jak muzyczny. Pierwowzorem Beatrycze była zapewne młoda florentynka.jedna z najsłynniejszych bohaterek Szekspira. z którym prowadzi rodzaj wesołej wojny na dowcipy. Centrum Narodowe Sztuki i Kultury im. Otwarte 31 I 1977. nazwa). filmoteka itd. spokojna mieszczka Beatrice Portinari. Jest tylko Beatrycze. zaprojektowane przez Richarda Rogersa (Anglika. jak generatory. 1820). z komedii "Wiele hałasu o nic" (1598. przy ul.opera. Beaubourg (stąd pop.) Beatrycze (2) .(wym. elektr. Bechstein . chór ukończony w 1272. 5-piętrowy budynek ze szkła i stali. zazw. wyrazem boskiej mądrości. wyst.

święto Trzech Króli'. a czuwające dzieci wołają Ecco la Befana! wł.) Tomasz (Becket). Spędownik. fraszka.. zresztą dość złośliwa i uŜywana jako postrach dzieci niegrzecznych. (św. powszechnie uŜywana miara zboŜa. kaszka z mlekiem. Sir Lucan. z blaszkami na spodniej stronie kapelusza. w Morte Dartur (ok. 1826-1900. ukazanie się (Chrystusa). La Befana .sławie.rzemieślnik wyrabiający beczki i in. por. (św. Sir Bedivere . On teŜ na polecenie umierającego Artura rzuca miecz Ekskalibur do jeziora i zanosi króla na barkę. wróŜka o wyglądzie wiedźmy. Bondar. To bedłka to drobnostka .drobiazg. w Xv-Xviii beczka zboŜa była równieŜ miarą ładunku statków. od Epifania 'objawienie. Beczka bez dna. Danaidy. na Trzech Króli. odbudowana w 1949 (Berlin Zachodni). błahostka. Bedłka . gdy kładą się do łóŜka. beczka Daoaid . zob. którym zamiast prezentów sypie do pończochy popiół.włoski Ŝeński odpowiednik św. teŜ Cynik.. bedłka niejadalna bywa zwana "psią bedłką" a. Beczka . Śmiech.Thomas zob. przeŜyli wraz z królem ostatnią bitwę.zob. 1469) Malory'ego tylko Bedivere i jego brat. zob. bagatela. "psim grzybem".) Mikołaj.pop. która ma odpłynąć do Avalonu. nazwa licznych gatunków grzybów. w 1853 przez Friedricha Wilhelma Carla Bechsteina. Bednarz . Odwiedza domy włoskie dopiero 6 stycznia.w śrdw. 'Oto la Befana!'. jadalnych i trujących. Ktoś wchodzi wtedy do sypialni. . Beczka śmiechu .zob. pieszo roznosząc grzecznym dzieciom dary. Mikołaja. naczynia z klepek i obręczy. Becket .(wym: bediwijer) w legendzie arturiańskiej jeden z dygnitarzy na dworze króla Artura. piwa itd. zał. zniszczona w 1945. Diogenes.

zob.(wym. i Renesansie. por. 'dzwonnica'. juŜ jako tajny agent księcia brandenburskiego. babilońskim i elamickim. moŜe od węg. fr. słynny. Zmarł w Padwie. nazw. na futrze.właśc. Bekwark i dzwon "Zygmum" . pne. opiewany przez poetów największy w Europie lumista i kompozytor rodem z Siedmiogrodu. Behemot . befrua) w późn. co otwarło nowe perspektywy studiów nad staroŜ.. Później został nadwornym lutnistą cesarza Maksymiliana Ii w Wiedniu. Ŝe gdy odlewano "Zygmunta". Mezopotamią. bekecs 'futro' a.ale dopiero Sir Henry Rawlinson w 1835 wspiął się na skałę."). śrdw. Hiob. na wysokości ok. 40. Opuścił ją pospiesznie w 1559.. Niebo ("O niebo nie stoję. połączona z ratuszem.wieś w Iranie. w Europie zach. nad ziemią.Diodor Sycylijczyk w I w.Beffroi . 100 m. Behem Baltazar . Lewiatan. w 1551-54 podróŜował po Europie. wcięty w talii i szamerowany. coś monstrualnie. skopiował napisy i umoŜliwił w ten sposób odczytanie tekstu babilońskiego. Balint (Valentin). Bekiesz Kasper . która gdyby miała przedstawiać realnie istniejące zwierzę. powrócił do Polski. przen. modny w Polsce od czasów Stefana Batorego do 1. w pobliŜu.w Biblii. polityka i dowódcy Kaspra Bekiesza.płaszcz męski po kolana. wyryty na skale relief przedstawiający Dariusza I z grupą wziętych do niewoli wodzów.. 1507-76. Bekwark . gdy jego sprawy wyszły na jaw. Przybył w 1549 do Polski. potęŜna bestia mityczna. przypisywał te inskrypcje Semiramidzie . oznaczałaby zapewne hipopotama. Nie zapomniano o tej skale ..Legenda głosi. Kodeks (Behema). we Flandrii . potęŜnego. ze stojącym kołnierzem. wraz z inskrypcją klinową (kuneiformiczną) w jęz. nadano mu indygenat. wolno stojąca a.zob. Behistun . na stromej skale. 10-19.wieŜa straŜnicza i dzwonnica miejska. nad drogą łączącą w staroŜytności Ekbatanę z Babilonem. po czym. z węg. kroju węgierskiego. Greff Bakfark.. staroperskim. zwł. gdzie Zygmunt August przyjął go na swój dwór. deprymująco olbrzymiego. Bekiesza . wojny świat. .

operowa technika wokalna. 55. ociosany pień drzewa.gruby. Daniel i Bel . jednostka miary (ba)wełny. Bela . prorok Daniel wzbrania się oddać cześć Belowi jako martwemu bałwanowi. m. Oburzony król zabija kapianów i pozwala Danielowi zburzyć posąg Bela i jego świątynię. przystojnego dziennikarza Georges'a Duroy.w Biblii. Film (1954) Louis Daquina z Jean Danetem w roli tyt. Nie kaŜdy weźmie po Bekwarku lutniej. Daniel. 14. wariant zach. . od toczącej się beli sukna przemieszczanej z miejsca na miejsce. a do Polski przybył w 29 lat później. pol. aby dzwonowi nadać piękniejszy dźwięk.-semickiej formy Baal. pol. zataczający się przy chodzeniu. Piękny pan. reŜyseria i rola tyt. Ŝe Bel istotnie spoŜywa ofiarowane mu potrawy. 'piękny przyjaciel'. wyd. sukna. Bel-ami . fraszka 1. Pijany (spity) jak bela .w mit.) Bel . pozwalająca na stosowanie brawurowych i wirtuozowskich efektów.in. por. dosł. bez skrupułów jako drogi do wielkiej kariery. Smok (Daniel i smok). w tł. (J.tajne drzwiczki.: Dziennikarz. Bel-ami .. papieru itd. Daniel odkrywa podstęp kapłanów . fr. Zapewne w związku z tą legendą Jan Matejko umieścił Bekwarka z lutnią na obrazie Zawieszenie dzwonu Zygmunta (1874). zwój materiału. równieŜ u Ŝony i córki swego pracodawcy. młodego. dosł.Bekwark wrzucił do ciekłego metalu strunę ze swojej lutni. Król perski Cyrus kaŜe swym kapłanom udowodnić. Kochanowski. Belcanto .do nieprzytomności. który znalazłszy się bez grosza w ParyŜu uŜywa swego powodzenia u kobiet. zwł. babilońsko-asyryjskiej przydomek bogów. Do gospodyniej 14. Marduka i Enlila. którymi wchodziło siedemdziesięciu kapłanów z rodzinami i zjadało ofiary. we Włoszech. gdyŜ Bekwark miał w tym czasie (1520) około 13 lat. 1-21. 1887) Maupassanta. Był to jednak anachronizm. 'piękny śpiew'.przydomek tytułowego bohatera powieści (1884-85. rozkwitła w Xvii i Xviii w.film (1939) Willi Forsta: scenariusz.wł..

który się oŜenił' (wyd. Belfagor . Fogor.por. Baal-Fegor. bakałarz.Torre de Sao Vincente. kościół halowy z płaskim sklepieniem sieciowym. Belfagor Arcidiavolo .Belfegor. bałwan Fegor. Ŝe grzechom. 'Arcydiabeł Belfagor'. Ŝeni się nawet. na oznaczenie bóstwa moabickiego Baal-Peora. aby się przekonać. gdzie dopiero moŜe odetchnąć od towarzystwa ziemskich niewiast. nazwy uŜywane w róŜnych przekładach Biblii.ballada Mickiewicza osnuta na głównej idei noweli Makiawela. legendzie łacińskiej (prawdop. Imię to w śrdw. aby w końcu ze zgrozą uciec na powrót do piekła.Convento dos Jeronymos de Belem zbudowany przez króla Manuela I na miejscu. wg Makiawela. podhalańska odmiana legendy. Wincentego .. Belphegor . będąca satyrą na kobiety. pochodzenia wschodniego) otrzymał diabeł posłany przez Plutona w ludzkiej postaci na ziemię. winne są kobiety. Belfer . w przededniu wyruszenia w swą podróŜ (8 Vii 1497). wg Makiawela. czy słuszne są skargi potępieńców. z jid. nowela o diable. nauczyciel.ze zbioru Bajek i opowiadań wierszem (1685) La Fontaine'a. pełna dowcipu i humoru. WieŜa św. witał go Manuel I."stara gawęda" (1854) Lucjana Siemieńskięgo.humoreska góralska z cyklu "Na Skalnym Podhalu" (1903-10) Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Diabeł w Krakowie . lekc. za które cierpią męki.wł. kamień węgielny połoŜono jeszcze w 1499. legendy. wolny przekład noweli Makiawela. Belphegor. czyli MałŜeństwo diabła .przedmieście Lizbony (Portugalia).tragikomedia (1690) Johna Wilsona.). Pani Twardowska . rozwija i popularyzuje szeroko temat śrdw. stylu manuelińskim. Phegor. olbrzymia dwupiętrowa wieŜa forteczna wzniesiona w 1514-20 nad Tagiem. napisana pięknym językiem. Jak baba diabła wyonacyła . przenoszący jej akcję do Polski. 1549) Makiawela (zob. po jego powrocie w 1499. w stylu manuelińskim z cechami architektury mauretańskiej. Num.. w którym nocował Vasco da Gama. i gdzie. Belfagor bada sprawę. gdzie stał Dom śeglarza. z dwupiętrowymi kruŜgankami. 25.. 'pomocnik melameda w . któremu Izraelici oddawali cześć w Setim.Belem . odkrywca drogi do Indii Wschodnich. okrągłymi łukami i wspaniałym 30-metrowym portalem w tzw. Klasztor .

1451-1522) rozszerzyła się na cały Zachód.. W wyprawie brali takŜe udział Polacy: Henryk Arctowski i Antoni B.jeden z upadłych aniołów. 2. Anekdota).. pierwszej. od (?) beli 'bez (czegoś)' + ja'al 'uŜytek'. utalentowany dowódca wojsk cesarza bizantyjskiego Justyniana. ludzie nieprawi.gr. opiewa niewinność nieszczęsnego bohatera. ofiary . uosobienie ducha zła.warchoły.wcielenie nieprzydatności a. 1. 2. de Volterra. Zniszczył w 533-34 państwo Wandalów w Afryce. W 548 odwołany. ukazując. Biblia. na którym kilkakrotnie. Sędziów. List Korynt. Wysłany dwukrotnie do Italii przeciw Ostrogotom.. 500-65. w Raju utraconym. tj.. mąŜ Antonii. Ks." Pierwszym autorem bizant. otaczane wieloma legendami. Uwierzytelniona przez Volterrana (R. belija'al.) sekretnej (gr. Dobrowolski. oparty na wersji z wczesnego śrdw. poemat bizant. wódz złych duchów. z hebr.). niegodziwi. Miltona . 490 (1667). Legenda twierdzi. por. "Belgica" . 15. przytwierdziwszy do swego szałasu napis: "Daj obola biednemu Belizariuszowi. choć zdobył Rawennę i Rzym. bezprawia. Biblia. por.. Belizariusz . Przebieg wojny z Ostrogotami opisał sekretarz Belizariusza. a po roku zapewne uwolniony. od nm. w 562 uwięziony. anioł ciemności. i romansów gr. a cesarz kazał go oślepić. historyk bizant. Ŝe niełaska wielkiego wodza była karą boską za usunięcie i wygnanie papieŜa Sylweriusza. Prokop z Cezarei w swojej Historii (zob. 22. majątek jego skonfiskowano. Belial . szatan. Dzieci (synowie.chederze. Ks.. 13. która przezimowała na Antarktydzie. Behelfer 'pomocnik'. który wspomniał o tej legendzie (jako sprzecznej z faktami hist. wierszopisa rodyjskiego Emanuela Georgillasa Limenity (Xv w. zła. 1. której uczuć nie chciał odwzajemnić. 19. 13. tak Ŝe musiał jako nędzarz Ŝebrać na ulicach Konstantynopola.). Bohaterskie czyny Belizariusza. nie mógł uzyskać decydującego zwycięstwa z braku poparcia i zaufania Justyniana. M. 6. córki) Beliala . był Jan Tzetzes w Xii w. nauczyciela Ŝyd. W 1897-99 słuŜył on międzynarodowej wyprawie na Antarktydę pod dowództwem Adriena de Gerlache de Gomery (którego zastępcą był 26-letni Roald Amundsen). ksiąŜę piekieł. nicponie. zawistnego o jego sławę wojenną. szkoły początkowej dla chłopców'. belgika) parowiec belgijski. Ŝe popadł w całkowitą niełaskę. w średniowieczu. Król.ok. 12. Deut. odbywały się wyprawy polarne. Historia cudowna człowieka zwanego Belizariusz . były ulubionym tematem pieśni lud.(wym. Kościół posłuŜył się nią dla pouczenia wiernych przykładem zmienności losu ludzkiego. gdzie Belizariusz pada ofiarą zemsty Teodory. w latach 1897-1909. przyjaciółki cesarzowej Teodory.

Schenka (1823).obraz L. Bellerophonris linerae. Widząc to. wygnany za zabójstwo schronił się na dworze Projtosa. i potępia niewdzięczność Justyniana. David (1781). Chlubna ślepota wielkiego Belizariusza . którą ten zabija. zabijając teŜ po drodze atakujących z zasadzki zbójców. Homera. Comeille. Bellerofon(t) . podobnie tragedia Sofoklesa Jobares. Projtos. wysłał Bellerofonta do swego teścia. 1632 w Saragossie. Gdy wzgardził jej miłością. Wicar.mit. Silvestra mł. łac. wnuk Syzyfa. Gal. który. Lully'ego. Jobates daje mu córkę za Ŝonę. dramaturgowi Lope de Vega). Jobates wysyła bohatera do walki z Chimerą (zob.intryg dworskich. dramat popularny (Wenecja 1734) Carlo Goldoniego. Wysłany na wojnę z Amazonkami powraca z niej w triumfie. dramat Antonia Mira de Amescua. matki Sarpedona. zachowane tylko we fragmentach. przez którą Bellerofon staje się ojcem Laodamii. wg Iliady. uniusłszy się na skrzydlatym Pegazie (zob. oskarŜyła go przed męŜem o próbę uwiedzenia jej (motyw Ŝony Putyfara. Jobatesa. Glaukosa.. ojca Glaukosa. por. Rzym. Bellerophon . z listem zawierającym polecenie zabicia oddawcy. Mus. syn króla Koryntu.). J. Lille. Największy przykład nieszczęścia . Belizariusz . pod Troją zamienił zbroje z Diomedesem. i Hippolocha.tragedie Eurypidesa. Opera (Wenecja 1836) Donizettiego wg dramatu E.niebieskawobiała gwiazda w konstelacji Oriona. Zwycięstwo Bellerofonta nad Chimerą ..powieść moralna i polityczna (1767) Jean Francois Marmontela. 6. Fontenelle i Boileau.) w powietrze. tekst: T. El ejemplo major de la desdicha. B. Bellerofon i Steneboja . króla Argos. Rzym. zob.-L. Bellerofon pojący Pegaza . króla Likii.opera (1679) J. gr. Temat walki z Chimerą w sztuce antycznej od Vii w. przez omyłkę pod nazwiskiem Juan Perez de Montalban (przypisywany późn. którego Ŝona Anteja (a. równieŜ błędnie. Pal. pne.wł. Bellatrix .). Doria. Spada. nie chcąc naruszyć praw gościnności. La gloriosa cecita di gran Belisario. stąd wyraŜenie "list Bellerofonta". wyd. Obrazy: Salvator Rosa.hiszp. bohater grecki. Betsabee. Steneboja) zakochała się w nim. .kopia hellenistyczna reliefu gr.

Belweder w Warszawie .zbudowany w 1700-25 jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. 1. przedstawiony w Biblii. bellum 'wojna'.pałac. Jeden z naczelnych złych duchów demonologii chrześc. z łac. W 1818 przeznaczono na siedzibę w. ks.Bellingshausen Faddiej Faddiejewicz . w 1659 na wysokiej skarpie nad łazienkami dla kanclerza wielkiego lit.1778-1852. przez duŜe okna. staroitalska bogini wojny. z pięknym widokiem. Król. Belwederczycy .mit. która zapoczątkowała powstanie listopadowe pod dowództwem Ludwika Nabielaka. zbud. P. Belweder Watykański . Ŝona a. ale w.grupa spiskowców ze środowiska inteligencji warszawskiej.Beelzebub. składa się z dwóch stojących w ogrodzie pałaców: górnego. siostra Marsa. Jakub Kubicki). w 1819-21 wraz z M. mieszczącego Austr. Belzebub . Belweder . Baroku. Belweder w Wiedniu . 1. belvedere 'piękny widok. jako bóstwo opiekuńcze flistyńskiego miasta Akkron bądź (Ew. część budynku wysunięta ponad dach. jak Apollo Belwederski i Laokoon.. który stał się wzorem setek dworków szlacheckich o gankach z kolumienkami i parterowych skrzydłach. pawilon ogrodowy na wzniesieniu. 2. W Raju utraconym. 14) jako ksiąŜę czartowski.in. ok. Konstanty zdołał w czas wymknąć się z pałacu. zbudowany na tym miejscu pałac neoklasycystyczny (archit. Muz. z wł. 12. 79 . wyprawie morskiej dookoła świata. podróŜnik ros. wzniesiona w 1536-63 w stylu renesansowym. zwanych belwederami. willa a. Kruzensztemowi w pierwszej ros. 29 Xi 1830 z miejsca zbiórki na moście Sobieskiego wyruszyli na Belweder.. uwaŜany za najpiękniejszą świecką budowlę barokową świata. miejsce z pięknym widokiem'.letnia rezydencja królewska na Hradczanach. badacz O. 1774-87 mieścił manufakturę fajansów króla Stanisława Augusta. Galeria Xix i Xx w.). Belweder w Pradze . otwiera się piękny widok. Konstantego nowy. Bellona . rz. takie dzieła sztuki antycznej. ks. F.. Dziś reprezentacyjna rezydencja państwowa. Ks. Spokojnego. Łazariewem opłynął kontynent antarktyczny. Krzysztofa Paca. w 1803-06 towarzyszyl I. 4. w 1490 dla papieŜa Innocentego Viii. z której. wg Mat.zbud. i dolnego (Austr. semickie Baal Zebub 'władca much'.dziedziniec i galeria w Watykanie zawierająca m.

pocisk. Ew. W 1848 kierował obroną rewolucyjnego Wiednia.wg Biblii. ręce złamawszy na pancerz. Bełt (1) . głupiec. Bałtyckie z Kattegatem). wiąŜąc znaczne siły cesarskie. dźwiękonaśl.przysł. lekarstwo gorsze od choroby. Przy pochodniach.. od bełtania. Brawurowo kierował artylerią pod Iganiami. Bełt (2) . doznał poraŜki pod Temesvarem 9 Viii 1849. Aby nie pójść do niewoli austr.nazywali gen. Fujara z BełŜyc . co skrami grają około twych kolan? (C. i móc walczyć dalej. następny po Szatanie.miasto w woj. sławiący jego bohaterstwo. odjeŜdŜasz. Ojcem Bemem . Bema uwielbiający go Ŝolnierze węgierscy. dowodził rewolucyjną armią węgierską w Siedmiogrodzie i Banacie. lubelskim.wiersz (1855) Konstantego Gaszyńskiego. 24-27. został muzułmaninem i wstąpił do wojska tureckiego. Zajmował się teorią i konstrukcją rakiet. czart.(1667). Armia siedmiogrodzka .wiersz Sandora Petofi. drąg do naganiania ryb do sieci a. Bem w Turcji. generał wojsk polskich. przebudował Ossolineum we Lwowie. Ostrołęką i w czasie obrony Warszawy. tj. internowany w Aleppo wkrótce zmarł. w 1849 adiutanta gen.pod tym imieniem występował gen. Bema pamięci Ŝałobny rapsod. nasada strzały z piórami. wg Mat. Belt 'Bełt (cieśnina) Wielki a. zob. 1-2 (1851). twórcy narodowej poezji węg. uczestnik wyprawy Napoleona I na Moskwę w 1812 i obrony Gdańska. szatan. bies. pop. . Murat Pasza . Bem . Mały' (łączą M. zadając szereg klęsk wojskom austr. Bema. Norwid. Zwłoki jego sprowadzono do Polski w 1929 i pochowano w mauzoleum w Tarnowie.. diabeł. BełŜyce .) Pogrzeb Murada Paszy w Alepie . strzała do duŜych łuków i kusz. awansując na generała brygady. 12. Czemu. Cieniu. Pacanów. Miltona jeden z głównych władców piekła. 1794-1850.grot. plusk.. cieśnina morska: z nm.przesmyk morski. i ros. do popychania łodzi rybackiej: szum.Józef. węgierskich i tureckich. Wygania (wypędzeć) diabła Belzebubem . Jako wódz naczelny wojsk węg.

'błogoslawiony'. na nalewkach i destylatach z ok. pne. Benedykt z Nursji . Powieść rzeczy istej o załoŜeniu klasztoru na Łysej Górze braciej zakonu św.Ben Akiba . franciszkanin z Wrocławia. co było? To samo.łac.drobiazgowo dokładna. Italia) ok. w staroŜytności święte miasto Indów. Benedyktyńska praca . ZałoŜyciel klasztoru na Monte Cassino (w Kampanii. obecnie Waranasi.. w Polsce pierwsze opactwa w Tyńcu. czczony takŜe przez sikhów i dŜinistów. pierwszy polski podróŜnik. cel masowych pielgrzymek. Sambenito.. Benedykt .. Biblia. w 1245-47. Italia. 1540. 529) i zakonu benedyktynów. mrówczo pracowita.legenda ułoŜona na podstawie kroniki Długosza przez nieznanego autora. Od Vi w.jedno ze świętych miast indyjskich połoŜone na lewym brzegu Gangesu w stanie Uttar-Pradesz (płn. wypowiadająca w róŜnych odmianach zdanie: "Wszystko to juŜ było". Benedyktyn . co potem będzie. . wyd. Ośrodek hinduizmu. Indie). Trzemesznie." Benares . w podróŜy do Karakorum do chana Mongolii. Lublinie i na Łysej Górze. miejsce rytualnych kąpieli oczyszcząjących.Benedictus Polonus. cierpliwa.postać Xvii-wiecznego rabina amsterdamskiego ze sztuki Uriel Acosta (1846) pisarza nm. Eklezjastes. Benedictus. imię wielu papieŜy. w latach 1194-1775 pod władzą muzułmanów. por.najstarszy likier. do Ii w. 9: "CóŜ to jest. główna siedziba buddyzmu. Giovanniemu da Pian del Carpine. por. 480-553. alies schon dagewesen. na wzór pracy kopistów i iluminatorów rękopisów w dawnych klasztorach benedyktyńskich. Towarzyszył posłowi papieŜa Innocentego Iv.-europejskiej organizacji klasztornej. od Xvi w. ok. Francja). Mogilnie. 1. Benedykta . nm. ne. wyrabiany pierw. przez benedyktynów w Fecamp (Normandia. Benedykt Polak . .(w Umbrii. Karola Gutzkowa. Św. 40 ziół i korzeni. jego Regula S. wytrwała. gdzie Budda słynnym swym kazaniem rozpoczął nauczanie. ok. Łęczycy. Benedicti stała się podstawą zach.

który po dokonaniu szeregu heroicznych czynów przyjmuje na koniec wiarę chrześcijańską. 'złe wejście'. a gęś za trojaka z gąsiątkiem w przydatku sprzedają. zatrzymał Beniamina w domu. Oba filmy wg powieści Wallace'a. stąd przen. wł. w Dekameronie. 3. później dziedziczne. 42. przemianowana na Beneventum. Ben Hur . gdy Jakub wysyłał synów do Egiptu na zakup zboŜa w czasie głodu. w której Manfred poległ. Cudowny kraj obfitości. ze śrdw. wyd. Plemię Beniamin . Włochy) z licznymi zabytkami staroŜytnymi: teatr z I w. czasowe a. nadanie gruntu wasalowi przez seniora. faworyt. jako honorowe wynagrodzenie a.pochodzić miało od Beniamina. Boccaccia. dawna twierdza Samnitów Maleventum. zwycięstwo Rzymian pod wodzą Semproniusza Grakcha nad Kartagińczykami dowodzonymi przez Hannona. beneficium od łac. gdzie jest góra z tartego parmezanu. doŜywotnie... bitwa Rzymian z królem Epiru Pyrrusem zakończona jego klęską.. 'dobrodziejstwo.bohater tytułowy popularnej powieści (1880) amerykańskiego pisarza Lewisa Wallace'a.: ulubieniec. Nowa wersja Williama Wylera z 1960.. łac. łac. łac. officium. ale dowiedziawszy się. prawo doŜywotnie do dochodów związanych z jakimś urzędem kościelnym.. Ŝe do Bengodi jest dalej niŜ do Abruzzów. jako kolonia rzymska.miasto w Kampanii (płd. pupilek rodziców."kraina Kukania". 1471). przywilej'. w 275 pne. gdzie "krzewy winne kiełbasami podwiązują. dochody z urzędu kośc. przekonując go. aby mu się po drodze nic złego nie przytrafiło.Beneficjum . Kraj ten opisują Calandrinowi przyjaciele.. Edwarda Boye). na której ludzie zajmują się tylko wyrabianiem makaronu i nadziewanych pierogów" (wg tłum. w 268 pne. 8. Bencodi . Łuk Trajana i in. zob. najulubieńszy syn Jakuba i Racheli.w Biblii najmłodszy. Calandrino rezygnuje z podróŜy. Kukania. Ŝydowski arystokrata z I w. członkami tego rodu byli .śrdw. Benevento . Ben Hur . z Charltonem Hestonem w roli tytułowej. w zamian za słuŜbę wasalną. Ŝe tam znajdzie czarodziejskie kamienie. w 1266 bitwa między wojskami króla Sycylii Manfreda i Karola Andegaweńskiego. 'dobre wejście'.gigantyczny film przygodowo-historyczny nakręcony w Hollywood w 1926 przez Freda Niblo z Ramonem Novarro w roli głównej.. "Poczciwy Calandrino" (1353. Beniamin .-łac. paese di cuccagna. 4. Gen. w 214 pne.

43. Beniowski Maurycy Kaźmierz Zbigniew . Warszawa 1817) Francois Adrien Boieldieu. tajemnicza postać podróŜnika. głośnego z powodu niezwykłych przygód i burzliwego Ŝycia. w 1866). o Beniowskim. wyd. nazwała go Benoni. Hrabia Beniowski . chcąc wziąć udział w walce o niepodległość. szlachcic. idzie na słuŜbę w wojsku austriackim. apostoł Paweł. zrywa w 1776 z Francją. ale ojciec nazwał go Beniamin. poemat walki o jego ideały poetyckie i osobiste.. pośmiertnie ogłoszone w wielu językach pamiętniki. 1746-86. a takŜe pamiętników pełnych fantastycznych zmyśleń. Historia podróŜy Maurycego Augusta hrabiego Beniowskiego. pol. rozprawę z krytykami. ok.. wzięty do niewoli przez Rosjan i zesłany na Kamczatkę do fortecy Bolszeriecka w 1770. napisany przez autora Rinalda Rinaldiniego (zob). wyd. Beniowski . wyd. fragmentach i okruchach. nawiązująca do Don Juana Byrona. romantyczna. heroikomiczna epopeja dygresyjna.Rachela. po czym na zagarniętym statku Ŝegluje do Makau na wybrzeŜu Chin południowych. a stamtąd do ParyŜa. Ginie w czasie kolejnej wyprawy na Madagaskar. ale usług jego nie przyjęto. pierwszy utwór lit. a. anonimowo. brał udział w konfederacji barskiej.opera (ParyŜ 1800. pol.głośna w swoim czasie sztuka (Hamburg 1794. projekt kolonizacji Madagaskaru i otrzymuje stopień pułkownika. a potem z powieści o "epoce krwawej" buntu hajdamackiego. mający tylko luźny związek. syn szczęścia'. z historycznym Beniowskim. w gościnie u Józefa. Syn prawicy . wyst. pochodzenia węg. pierwszy król Izraela Saul oraz Szaweł z Tarsu. W 1773 wysłany na Madagaskar przez Francję dla załoŜenia tam kolonii. nie wykończonych. prócz nazwiska i udziału w konfederacji barskiej. Hrabia Beniowski. słowackiego.in. dalsze 10.tragedia (1792) Chrystiana Augusta Vulpiusa. w 4 tomach. w pojedynek . wyst. Kilkakrotnie udaje się do Ameryki.bohater tytułowy poematu oktawą Beniowski Juliusza Słowackiego (w 1841 ukazało się 5 pieśni. gdzie przedkłada rządowi fr. Warszawa 1799 w Teatrze Bogusławskiego) Augusta von Kotzebue.. tj. 'syn boleści mojej'.największa. Porcja Beniamina .m. 1797. z "Iliady barskiej". Zmuszony do wyjazdu. 34. Beniamin otrzymuje przy uczcie 5 razy większą porcję niŜ kaŜdy z pozostałych braci. organizuje bunt zesłańców. tj. późn. obwołany przez mieszkańców władcą wyspy. albo Wygnańcy na Kamczatce . przeobraŜa się nieustannie z utworu historycznego. Poemat.Maurycy August. 'syn prawicy. Beniowski. w Egipcie. w wielu wariantach. libretto: Alexandre Duval. pol. Gen. albo Spisek na Kamczatce . umierając przy urodzeniu najmłodszego syna. w autobiograficzny pamiętnik literacki autora. Eugeniusza Oniegina Puszkina i Orlanda szalonego Ariosta.

bywaj zdrów. ocięŜały. spisany został prawdop. Beowulf 'wilk miodowy' tj. o treści opartej na legendach skandynawskich połączonych z wydarzeniami historycznymi Vi w. w Danii. Hezjoda. ciąg dalszy. aliteracyjnego wiersza. miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. Ateńczycy kpili z jej mieszkańców jako rzekomo tępych. Boiotia. złoŜonego z ok. zob.. Korynny.poetycki z "bogiem litewskim" . bejeuulf) skandynawski heros-wiking. niewykształconych gburów. przez jednego nieznanego poetę chrześcijańskiego ok. rzecz skończona! Tam ci jakiś wiew dolatał Od Pól Dzikich i od Baru . pozbawiony fantazji.znane od Xiv w.in. rycerz idealny. 1888-91. niedźwiedŜ. Uszy beockie . Mając lat 50 zostaje królem Geatów i rządzi dobrze i mądrze przez pół wieku. po czym zabija szukającą pomsty mać Grendela w jej podwodnej jaskini.nieczułe na muzykę a. której gł. Beowulf. spieszy na dwór króla duńskiego Hrothgara. śyciorys. Ocean (1917). bohater tytułowy najwcześniejszego i jedynego kompletnie zachowanego epickiego poematu literatury staroangielskiej (anglosaskiej)..Mickiewiczem. 3200 linijek nie rymowanego. krasomówstwo. Beocki .gr. 700 r. Jakiś . odczepŜe się ode mnie. SRR.tępy.. Abdera. Beocja . Grecji środkowej kraina rolniczo-pasterska. Beniowski .przysł.. Poemat. Pelopidasa i Epaminondasa. zabijając go jednak przed śmiercią. nękanego przez straszliwego potwora Grendela. Pindara. rani Grendela śmiertelnie. Iliada (Słynne ustępy). miastem były Teby. potomka Kaina.) Mnich przesuwał się przez mury. sądząc z przysłowia. por. zachowany w rękopisie pochodzącym zapewne z końca X w. Pamiętników. w staroŜ. prawdop. Pisz do mnie na Berdyczów (drobnymi literami)! .(. Beowulf (wym. pamiętniki i opisy podróŜy hrabiego Maurycego Beniowskiego wspólny tytuł 2-tomowej zbeletryzowanej biografii Beniowskiego Mora Jokaia (i Janosa Janko) i 2-tomowego tł. słynne niegdyś ze źle funkcjonującej poczty na kresach polskich. anglos. mimo Ŝe była ojczyzną m.. Plutarcha.powieść (1916) Wacława Sieroszewskiego. wreszcie ginie w walce z pustoszącym kraj ognistym smokiem. Berdyczów . nie dam się nabrać.

księŜniczka Ŝydowska wielkiej urody. króla Judei. Dzieje Ap. macedońska forma gr. poślubiła swego stryja Heroda. Tytus.Berenike. od Ŝywności.fr. Gliński. Jest to ta sama Berenika. Kalendarz herdyczowski. a po upadku Jerozolimy zabrał ją z sobą do Rzymu. Boski Tytus. Weronika). Berenika (1) . później zwanych rusałkami. imienia Pherenike 'przynosząca zwycięstwo' (por. spotykana u księŜniczek egipskich dynastii Ptolemeuszów. pułk lekkiej kawalerii.. w Legionach Dąbrowskiego. uŜywany przez piechotę w Xiv-Xvii w. To kalendarz był . ze śrdw. 27 . kupiec Ŝydowski. 26. Beregirnie . Późniejszy cesarz rz. Jednak.mopanie! (K. zakochał się w niej. nazwani od berdyszów. 75. We Włoszech. Poległ pod Kockiem w potyczce z Austriakami. w które uzbroili się w zdobytym arsenale ratuszowym. Od 1803.. "Berenikę natychmiast wyprawił z Rzymu wbrew jej woli i wbrew samemu sobie". 23-27. była u boku Agryppy. 7). 161-66. Berenika . 157-58. jako oficer brał udział w walkach legii włoskiej i naddunajskiej. barducium 'włócznia. wywołanego wprowadzeniem nowego podatku.szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu. toporek'. rozpowszechniona na Rusi przed Xii w. 1-32. w to wołanie. pod Austerlitz. miała jakoby Ŝyć ze swoim bratem Herodem Agryppą Ii. Powstanie szybko stłumiono.) Berdysz . gdy prowadził wojnę w Judei. W wojsku Księstwa Warszawskiego w 1807 jest szefem szwadronu 5 pułku strzelców konnych. która wg Biblii. Następnie wyszła za Polemona I. Ej! kalendarz berdyczowski. w 1382. Berek Joselewicz . króla Cylicji. I wsłuchałeś się. maillotins.1764-1809.. m.ok. invitus invilam (Swetoniusz.. wnuka Heroda Wielkiego. wobec sprzeciwu opinii. młodszy od niej o 13 lat. wpatrzyłeś W te postaci. gł. Berdysznicy .kopiec usypany w 1809 w Kocku na grobie Berka Joselewicza. córka Heroda Agryppy I. łac. w legionie hanowerskim. łac. ok. nazwa boginek czy demonów wodnych. jakiś Marek. a gdy w 21 roku Ŝycia owdowiała.Jacek. słow.in. uczestnicy powstania ludowego w ParyŜu.. obiecując oŜenek. gdy .mit. Mogiła Berka . 25. w początkach panowania małoletniego Karola Vi. walczy w kampanii 1805. w czasie powstania kościuszkowskiego uformował Ŝyd.

Po tajemniczym zniknięciu warkocza ze świątyni nadworny astrolog Konon z Samos ogłosił.in. Suchodolskiego. 'królowa Egiptu'.tragedia (ParyŜ. SRR. Beresteczko . Berezyna . Warszawa. Włochy).ok.wł. zwaną Warkoczem Bereniki. w 1296-1427 pod władzą rodu Viscontich. opera (1718) Scarlattiego. Racine i Corneille podjęli jednocześnie temat tragedii oparty na cytacie z Swetoniusza. 28 Xi 1670) Corneille'a.. Coma Berenices. Ŝona i współregentka króla Egiptu Ptolemeusza Iii Euergetesa. 21 Xi 1670) Racine'a. m.ok.tragedia (ParyŜ. Ŝe wiatry uniosły warkocz do nieba. nie zostało wykorzystane: kampania zakończyła się 28 Ix 1651 ugodą w Białej Cerkwi.rzeka w Białoruskiej SRR. Handla. m. Kallimach napisał ku jej chwale poemat. Nar. 258 . Tite et Berenice . odbyła się okupiona poniesionymi w zaŜartych walkach cięŜkimi stratami przeprawa przez rzekę szczątków Wielkiej Armii atakowanych przez wojska rosyjskie. Przejście armii Napoleona przez Berezynę . Berenice . Wg legendy złoŜyła swój warkocz Afrodycie jako ofiarę wotywną za szczęśliwy powrót męŜa z wyprawy wojennej do Syrii.przesłuchiwał św. Wkrótce po śmierci męŜa Berenikę zamordował jej syn. 220 pne. jedno z najświetniejszych w dziejach Polski.miasto nad Styrem w obwodzie wołyńskim Ukr. od 1428 do 1797 rządzone przez Wenecję. gdzie stał się konstelacją z siedmiu gwiazd. Ptolemeusz Iv Filopater. pod którym 28-30 Vi 1651 sześćdziesięciotysięczna armia polska (w tym połowa pospolitego ruszenia) pod wodzą Jana Kazimierza pobiła stutysięczną armię kozacko-tatarską dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego. ciekawej wyniku tego nieświadomego współzawodnictwa. za sprawą księŜnej Orleanu. Londyn 1738. Zwycięstwo to. pod wsią Studzianką 26-29 Xi 1812. Pawła. w pobliŜu ogona Lwa. Bergamo . F. prawy dopływ Dniepru. Jak powiadano.miasto w Lombardii (płn. zainspirowała powstanie co najmniej piętnastu oper. oddziały polskiego 5 korpusu skutecznie osłaniały przeprawę. nie wiedząc wzajem o swych zamiarach. G. Berenice regina d'Egitto . w czasie odwrotu wojsk Napoleona I z Moskwy.obraz J. miejsce urodzenia .in. który Katullus przełoŜył z greckiego na łacinę. Muz. łac. Tragedię Racine'a oceniono znacznie wyŜej. Berenika Ii (2) .

wykonał w 1476 G. Pantalone. Berlichingen . tańczona teŜ w Polsce Xvii w. commedia dell'arte: Arlekin. Bergamasca . bergamask.zob. . Berlin .. Gtz von Berlichingen. goszcząc na swym dworze artystów i uczonych. Tiepolo. Amadeo. W 1741 Bering odkrył brzegi Alaski i Aleuty. Sprawił sobie teŜ grobowiec za Ŝycia. Bering .płn. w Xviii w. Kaplicę. która badała wybrzeŜa Morza Arktycznego. W 1733-41 kierował tzw. Kaplica Colleonich . Morze Beringa .dawn. między Przylądkiem DieŜniewa i Alaską. pergames(z)ka. w Xix w. W 1725-29. przebył Syberię. Kamczatką i Alaską.. z nm. część Pacyfiku między Półwyspem Czukockim.). schronił się wraz ze swymi kombatantami w Bergamo. resorowany. Cieśnina Beringa .między kontynentami Azji i Ameryki Płn. w takcie parzystym. Bergerac . A. stąd nazwa. but zimowy z futra a. czterokołowy kryty. morze i cięśninę nazwano ku czci Beringa na wniosek komandora Jamesa Cooka. Berlacz . pieśń taneczna z okolic Bergamo. a ozdobił freskami G.Donizettiego. ukończona Xviii w. 1680-1741. z Ŝaglami. Berlinka . w drodze powrotnej zmarł na szkorbut.Vitus Jonassen. jedno z arcydzieł renesansowej rzeźby lombardzkiej. Brenlatsche 'łapęć niedźwiedzi'. Brama (Brandenburska).Kondotier Bartolomeo Cofleoni.dawn. w Xvi-Xviii w. wojłoku nakładany na zwykłe obuwie. barka zboŜowa bez napędu a. stąd teŜ pochodzą bohaterowie wł. doszedłszy do majątku. Ŝeglarz i odkrywca duński w słuŜbie rosyjskiej. Kamczatkę i cieśninę dzielącą Azję od Ameryki Płn.zob. w kaplicy (zbudowanej na miejscu zakrystii romańskiej) bazyliki Santa Maria Maggiore (1137. Brighella. podróŜny pojazd konny z 4 miejscami siedzącymi. Cyrano de Bergerac. pierwsze powstały w Berlinie.zob.bergamasco. szkuta.. Wielką Ekspedycją Płn. obok grobu swej córki Medei. na polecenie cara Piotra I. Gorgibus. taniec w takcie 6/8.

z łac. Reformaci). bero-. prowadzonym od Xii-Xiii w.stąd nazwa zakonu w Polsce. jęz. za pośredn. Bernardzie z Clairvaux. duŜych. zakończonej jakimś emblematem: berła konsulów rzymskich miały na szczycie orła.Zeusa.sceptr. Bernardyni . dziś słuŜbę ratowniczą pełnią głównie śmigłowce. staroŜ. przez augustianów. przedstawianym z ulem. cystersi francuscy. imię populame po św. który panował jako Karol Xiv. por. doctor mellifluus łac. teologu. Bernadotte . UŜywane niekiedy jako symbol władzy przez rektorów uniwersytetów. Bernarda z Clairvaux. Bernardyn . Bermyca . symbol władzy i jedno z insygniów królewskich w kształcie ozdobnej laski. patronie pszczelarzy w Europie środk. królów fr. w Brytanii reprezentacyjne nakrycie głowy gwardii królewskiej. dawniej zw. od końca Xvii w. Bernard . najsłynniejszym był Barry.eleur de lis zob.zakonnicy reguły św. zazw.. Lilia: Berło było teŜ atrybutem bogów . inicjatorze 2. Pierwszy ich klasztor w Polsce stanął na Stradomiu w Krakowie w 1454 pod wezwaniem św. królów ang. nazwa uŜywana tylko w Polsce na oznaczenie członków zakonu braci mniejszych. ok. psy tej rasy hodowano w schronisku załoŜonym koło Przełęczy Wielkiej św. i śrdw. czeskiego.. ferula. mistyku. przez św.wysoka czapka futrzana noszona w Xviii i Xix w. z Montjoux). z nm.Bernhard ze st. maści łaciatej. Bernarda w Alpach w X w..-nm. na Zachodzie franciszkanami-obserwantami (zob. kulę a.Berło .bernard. Barenmutze 'czapka niedźwiedzia'. Kark bernardyński . cystersie. 'doktor miodopłynny'). w czasie trzystu lat słuŜby psy uratowały Ŝycie 2500 osób. . jako feruła (zob. 1091-1153. Biernat.dynastia szwedzka załoŜona przez marszałka napoleońskiego Jeana Bernadotte'a (adoptowanego w 1810 przez króla Karola Xiii). 1818-44. z X-Xi w. bern + hart 'niedźwiedź + silny'. krzyŜ. Cybele i Hery (zakończone kukułką symbolizującą zdradzaną małŜonkę). rasa b.kark opasłego grubasa. silnych psów długowełnistych. krucjaty. Bernarda ze Sieny . który ocalił czterdziestu kilku ludzi na przełomie Xviii i Xix w. kaznodziei (zw. pochodzących zapewne od wielkich psów sprowadzonych przez staroŜ. .). tresowano je do odszukiwania zasypanych śniegiem lub zbłąkanych podróŜnych. Bernarda z Aosty (a..-g. drugi raz zapoŜyczone w Xv w. przez grenadierów i kompanie wyborowe. Rzymian z Azji. poŜyczka.

. Ballada ludowa o "pięknej Bernauerce" z ok. ale szerokiej publiczności dała się poznać w 1868 w "Odeonie". Nawet po amputacji nogi w 1915 wracała na scenę. ostatnio w 1922 w La Gloire Rostanda. w roli napisanej specjalnie dla niej.Sarah. Francuskiej w 1862 w Ifigenii Racine'a. Henriette Rosine Bernard. jako Doni Sol w jego Hernanim i jako Fedrze Racine'a. przedstawia teŜ ból księcia stojącego nad zwłokami utopionej.jeden z najsłynniejszych trubadurów prowansalskich Xii w. Bernauer . jedna z najsłynniejszych na świecie. metalicznym i nosowym. ulubiony temat minstreli i Lope de Vegi.suto zastawiony.in. 1750 maluje ów moment krytyczny. Debiutowała w Komedii. którą ksiąŜę Ernest Bawarski kazał 12 X 1435 zrzucić z mostu w Straubingu (Bawaria) do Dunaju. ale teŜ "królową pozy". der Engel von Augsburg. Bernard De Ventadour . Agnes Bernauer . a o jej sukcesie zdecydowała młodzieŜ Dzielnicy Łacińskiej. Bernardo Del Carpio . Marguerite w Damie kameliowej Dumasa-syna i rola syna Napoleona w Orlątku Rostanda. Stół bernardyński . czarująca. Inne jej wielkie role to Adrienne Lecouvreur Scribe'a. magnetyczna osobowość i zerwanie z tradycyjną pompatycznością zapewniły jej powodzenie m. Jej głos. autor wielu pięknych pięśni miłośnych.Na bernardyna . aktorka fr. przyjmowany na dworze Eleonory Akwitańskiej. który czynom jego poświęcił wiele sztuk. w męskiej roli w komedii wierszem "Przechodzień" Fr. . piękna i dumna córka golibrody Kaspra Bernauera. a ja jestem jego!". właśc.. zwana "boską Sarą" o "złotym głosie" nieopisanej piękności. 1844-1923. nm. kiedy bezbronna piękność w rękach oprawców nie chce wyrzec się swojej miłości: "KsiąŜę jest mój.tragedia (Monachium 1852) Friedricha Hebbla obrazuje bunt miłości przeciw racji stanu. przyszłego księcia Alberta Iii.na wpół mityczny bohater hiszpański z Ix w.Agnes zwana "aniołem augsburskim".. Bernhardt . w roli Królowej w Ruy Blas Victora Hugo. którą mogła grać w pozycji siedzącej.w dawnej Polsce zapasowa porcja jadła przy posiłku na wypadek wizyty kwestarza-bernardyna o wilczym apetycie. Coppee'go. gdyŜ odmówiła zrzeczenia się praw legalnej małŜonki jego syna jedynaka.

-g.-nm.Berrecci Bartolommeo (wym. jest to pani która bezszelestnie zakrada się do dziecinnego pokoju. ok. 1-18. błąka się po lesie i znosi wiele cierpień do czasu. kończy zaś zagadką. św. dawca spokojnego snu i patron kobiecych strojów. pozbawiona tronu. podstawiając córkę jej niańki jako pannę młodą.Ŝona króla Pepina Krótkiego (Małego) i matka Karola Wielkiego. Od 1530 kończył budowę pałacu wawelskiego (kolumnada arkadowa dziedzińca. Nieszczęsna księŜniczka. Albowiem jest to liczba człowieka. 'zwierzę'.mit. tj. ma wielkie stopy i Ŝelazny nos.). nadworny architekt i rzeźbiarz króla Zygmunta I Starego. . równieŜ na amuletach.zob. bererczczi). z łac. przedstawiany." Bestia ludzka . kobieta o licznych zaletach serca i charakteru. niech zrachuje liczbę bestii. wschodnie i południowe skrzydło). wg której zdrajcy porywają Bertę w dzień ślubu.). 1480-1537.) Mikołaj. bóg urodzin i małŜeństwa. Berta o wielkich stopach ..dzikie. Bestia apokaliptyczna . jeszcze w Xv w. aby ukołysać dzieci do snu. bestia tkwiąca w człowieku. Bes . noŜem w rękach. zbliŜona w charakterze do włoskiej Befany (zob.st. aŜ jej matka odkrywa szalbierstwo. 13. Jego gł. UwaŜany za największego architekta włoskiego w Polsce Xvi w. dziełem jest kaplica Zygmuntowska (1519-33) w katedrze na Wawelu. 'pani'.fr. Bestia . Frau Berla .nm. Gruby. ale jest postrachem niegrzecznych. por: (św. Gruba Berta .w Biblii. opiekun domu i jego mieszkańców. egip. Apok. niemieckie wcielenie epifanii. Jan opisuje bestię wychodzącą z morza i drugą wychodzącą z ziemi. Berta . później takŜe z tarczą i mieczem. tytuł 17 tomu (1890) cyklu powieściowego Les Rougon-Macquart Emila Zoli. Jest bohaterką tytułową popularnej chanson de geste Adeneta le Roi (Xiii w. drapieŜne zwierzę. Włoch przybyły w 1516 z Florencji do Polski. która aŜ do śmierci w 783 wspomagała syna w jego działaniach politycznych. 'błyszcząca'. a liczba jego jest 666. nad którą liczne pokolenia egzegetów łamały sobie głowę: "Kto ma rozum. W jego świątyni w Abydos działała słynna wyrocznia tłumacząca sny. jako groteskowy karzeł okryty lwią skórą z parą Ŝmij a. La Bete humaine.

Palestynie. o średnicy ok. Bestiariusz . ParyŜ. Bellerofon. który ją jednak. Betsabee została kochanką króla. cieszyły się wielką popularnością. bestia 'zwierze'. 1. Betlejem . Betsabee w kąpieli . lud rzymski. opisujące. wg Łuk. belua multorum capitum. Betsabee .staroŜytne miasto w Palestynie. Ŝona Uriasza Hetejczyka. dom bogini Lahmu'. 11-12.sztuka (1927) Emila Zegadłowicza. . ze śrdw. Horacy określa tak w Listach. gwiazda-olbrzym najjaśniejsza konstelacji Oriona. Betelgeuse (wym. prozą. betelgez). Betania . łac. fantastycznych zwierząt (np. Luwr. bar-seba 'córka radości'. zazw. poślubił. za traktaty zoologiczne i źródło nauki moralnej. iluminowane dzieło wierszem a. scena rodzajowa ze szczególnie pięknym aktem kobiecym.Wielogłowa bestia . z alegorycznym komentarzem moralizującym.miasto w Judei w staroŜ. wg Biblii miejsce zamieszkania Łazarza i jego sióstr: Marii i Marty. rzeźba a. Gdy Uriasz zginął. Staatsgalerie. 1485) Hansa Memlinga.łac. Bet Lehem 'dom chleba a. 76.traktat moralistyczny (1903) Andre Gide'a. od Jerozolimy. 400 razy większej od średnicy Słońca. jaskrawoczerwona. hebr. list zawierał rozkaz posłania Uriasza na pewną śmierć. uwaŜane w śrdw. 1-20.obraz (ok. cel pielgrzymek chrześcijańskich. Ks.obraz (1654) Rembrandta. w Biblii piękna Izraelitka. por. często mających znaczenie symboliczne. bestiarium od łac.Batszeba. 1. król Dawid zobaczył ją w kąpieli i zakochał się.bestiarium.. zmienna. wygląd i zachowanie zwierząt prawdziwych i bajecznych. Betsabee . Stuttgart. wyprawił zatem Uriasza pod oblęŜoną Rabbę z listem do naczelnego wodza. Beteigeuse. Betsaba . na płd. Betsabee . miasto Dawidowe i miejsce urodzenia Chrystusa. Król. 2. fizjologus. por. obraz przedstawiające grupę prawdziwych a. nieregulama. w śrdw. Ich synem był król Salomon. hebr. plast. pod wpływem napomnień proroka Natana. koło Jerozolimy. Ew. często wymieniane w Starym i Nowym Testamencie jako miejsce śmierci Racheli zamieszkania Moabitki Rut i Noemi.. katedrach). 2. Joaba.

w pobliŜu Hollywood. Xix w. nazwy. wprowadzony do medycyny europ. zbudowanymi przez gwiazdy filmowe.niezwykle atrakcyjna dzielnica Los Angeles (USA). z arab. Sunset Boulevard i domami o oryginalnej.). wg Jana. ale takŜe na myślicieli i pisarzy europejskich. badizahr od pers. lek ten uwaŜano zazw. z fr. gdy anioł poruszał jej wody. podobna do mariasza. brzegu Jordanu. skr.. Data powstania . por. Bzik. wg Biblii miejsce urodzenia apostołów Piotra. Noszący potocznie nazwę bzu krzew Syringa vulgaris z rodziny oliwkowatych. besy. bazahr. architekturze. ang. złoŜony z 18 części i siedmiuset dystychów dialog między Kriszną (8. połoŜona wg Biblii na płn. grupa kart w tej grze: dama pik i walet karo. bud-zahr. za skamieniałe łzy jelenia. sirotka. por. 1563 z Bałkanu przez Konstantynopol (i dlatego w Polsce nazywany bzem tureckim). 5. Betsaida (2) . Bezik . wyrabiany z kulistych tworów powstałych w przedŜołądkach kóz bezoarowych. przedstawicielem ludzkości. w śrdw. miała uzdrawiać wchodzących do niej chorych. często cudacznej. zahr 'trucizna'. pad 'chroniący (od)'. Beverly Hills . w dawnej Polsce ceniony juŜ od średniowiecza równieŜ jako odtrutka (stąd nazwa). będący częścią Mahabharaty (zob. besigue. przez Arabów.nazwa ta obejmuje ok. zwana teŜ ewangelią Kriszny. która się jednak nie przyjęła. gdzie ma się rozegrać epicka bitwa między Kaurawami i Pandawami.Gita. hebd. Bhagawadgita . Gita wywarła wielki wpływ nie tylko na filozofię i literaturę indyjską. wcieleniem boga Wisznu. Andrzeja i Filipa. Awatar) i ArdŜuną. z których tylko 3 rosną w Polsce.Betesda. miejscowość w Palestynie na wsch. kosztowny lek. Bez . na polu bitwy Kurokszetry. Botanicy dali mu nazwę lilak. por.strutka. Ew. Bezoar .Betsaida (1) . Owcza Sadzawka. sanskrycki poemat religijno-filozoficzny. sprowadzony ok. powyŜej ujścia do jeziora Genezaret. od świątyni jerozolimskiej. 20 gatunków.gra w karty z pocz. pad-zahr.staroŜ. nie ma z bzem nic wspólnego prócz pot. 2-3. besi. ze słynnym Bulwarem Zachodzącego Słońca. bez czarny i bez koralowy. Siloe.

'pieśń błogosławionego'. nosili na ogół białe szaty liturgiczne. jak np. płowy. wyŜszości. Henryk Iii. równieŜ druidzi. Białogłowa . Przydomek wielu władców. takich jak Ŝona (w sensie 'kobieta' do Xvi w. Białokurowaty . przeciwnicy Czerwonych w czasie powstania 1863 r. do Xviii w. por.wzgórze na zachód od Pragi. kontrrewolucjoniści. Egipcie głowę Ozyrysa zdobiła biała tiara. zamszową. wyd.zob. Barwa (Biała). niewiasta. odzieŜ lekką. albinos.stronnictwo zachowawcze. w Polsce . W staroŜ. . uŜywana obok innych nazw. niewinność. np.dawn. Leszek Biały. białe słonie były święte w Syjamie. delikatne. jasnowłosy. koŜuchy itp. prządka. białe byki wybierali na ofiarę druidzi. bilokuryj. reakcjoniści. sanskr.).białka. Kobieta. na rękawiczki. Białe konie ofiarowywano słońcu. miękkie. Biała Góra . kiedy jeszcze nazwę kobieta odczuwano jako ubliŜającą. konserwatyści. Klęska ta pozbawiła Czechy niepodległości na trzy stulecia i poddała je germanizacji. Czeska armia protestancka pod wodzą Chrystiana. polska nazwa kobiety. BiałowieŜa . od białego zawoju (podwiki) noszonego przez męŜatki. gdzie 8 Xi 1620 stoczono pierwszą wielką bitwę wojny trzydziestoletniej. pol. polit. zob. prostotę. StaroŜytni kapłani. Białoskórnik . blondyn. Bharat .nieznana.garbarz wytwarzający skóry jasne. została pobita przez wojska austriacko-niemiecko-hiszpańskie obozu katolickiego pod dowództwem hr. zob.kolor symbolizujący zazwyczaj czystość. Johanna Tilly. teŜ Bicz(ownicy). Puszcza (Białowieska). jasny.. księcia Anhaltu. 1910.nazwa Indii w języku hindi. Biały . bezwględnym represjom i absolutystycznej władzy Habsburgów..hist. uczciwość. Na Wschodzie kolor biały jest symbolem starszeństwa. por. Lis(owaty). prawdę. z ukr. Biali .

Neri. jak Grabów. czarodziejka w folklorze wielu krajów Europy. Legendy te są. Biała (i) czerwona . Biała broń . Biała gorączka . niewinnie zamordowanej pani zamku. nie chcąc podporządkować się papieŜowi Bonifacemu Viii.. być moŜe. Rydzyna i in. dwie frakcje stronnictwa gwelfów. kontrrewolucyjne formacje wojsk. aby się nauczył grzeczności. Biała królowa .. niemieckimi) pałacami i zamkami łączy się legenda o pojawiającym się nocami duchu pokutującej morderczyni a. Bianchi.zob. podczas balotaŜu (tajnego głosowania) głos za przyjęciem do klubu. zapraszały przechodnia do tańca: jeśli się godzili nie czyniły nic złego. mostków i w innych ciasnych przejściach. Kopaszewo.zob. chęci rozpoczęcia rokowań z nieprzyjacielem. Zjawa taka ma być zwiastunką nieszczęścia a.wł. Biała flaga . bogini przyjmująca dusze dziewic i dzieci. pozostałością mitów germańskich. . por. demonstrujące zamoŜność domu. którzy w (a. Z wielu (zwł. Biała gałka . a Biała Dama to dawna Holda czy Berchta. Biała emigracja . policją itd. śmierci. zwł. bredzeniem i halucynacjami jako skutek ostrego zatrucia alkoholem.dawn. starannie utrzymane. w okresie wojny domowej w Rosji a. kłująca.widmo a. aby móc skuteczniej stawiać opór cesarzowi. po) okresie Wojny Domowej 1918-20 udali się na emigrację. do rezydencji wielkopolskich. legendy te zawędrowały teŜ do Polski.Rosjanie. a nawet do Wilanowa czy Jabłonny. Biali chcieli utrzymać Florencję niezaleŜną zarówno od papieŜa.w dawnym domu szlacheckim i chłopskim pomieszczenie reprezentacyjne. rosyjskie emigracyjne związki polit. jak i cesarza. opuścili w 1301 miasto (wśród nich Dante i ojciec Petrarki) i na koniec przyłączyli się do gibelinów. które utworzyły się ok. u brodów. Czarny (Czarna izba). Chorągiew. na co dzień mało uŜywane. parlamentariusz z białą flagą jest nietykalny. gościnno-sypialne. W Normandii Białe Damy czaić się miały w parowach. Biała Dama . Potulice. Biała izba . a gdy odmawiały ciskały go w zarosły pokrzywami dół. Opera komiczna (1825) Francois Boieldieu.wysoka temperatura ciała połączona z majaczeniem. zagroŜeni przez zbliŜające się wojska Karola de Valois. o nastawieniu antyradzieckim. 1300 we Florencji po wygnaniu gibelinów w Xiii w. Królowa. Biała gwardia .pot. Czarni byli zwolennikami pójścia na kompromis z papieŜem.Biali i Czarni .międzynarodowy znak poddania się a.broń sieczna a.

w kościele rz. zmuszana do prostytucji. white collars.Biała księga . śółty (śółta księga). Biała śmierć . subpolarnych w okresie przesilenia letniego. White League. późn. lecz o rozmiarach podobnych do Ziemi. drób. Białe małŜeństwo . amer. w dawnej Polsce moneta srebrna.. Czarny (Czarna magia). debiut operetkowy w 1 akcie (ParyŜ 1855.dawn. Ku Klux Klan. wraz z Dwoma ślepcami) J. por. takŜe podobne publikacje rządów in.ang. Białe noce .w okolicach polarnych a.dawn. Biała niewolnica . ang.opowieść sentymentalna ze wspomnień marzyciela (1848) Dostojewskiego. w Pekinie.formalne.ślad zwierzyny na śniegu. Biała niedziela . kobiety. społ. państw.-kat.fr. zob. Biała płeć . Białe kołnierzyki .z 1651 r. dynastii York.gwiazdy o masie zbliŜonej do masy Słońca. Biała moneta . nie zachodzi wcale.. Rośliny (Emblematy). kiedy słońce zachodzi na krótko a. zob. publikacja rządu brytyjskiego przeznaczona do sprzedaŜy publ. np.biały pieniądz. za granicę. Biała magia . Białe karły . Biała pagoda . Białe noce . zawarte w celu nabycia a. zwł.cielęcina. fr.śniegi i lody groŜące śmiercią. Biała RóŜa . niedziela pasyjna. kobieta sprzedana do domu publicznego. Offenbacha. Biała noc . zawierająca zbiór informacji na jakiś temat polit. w parku na płn. . Gęstość materii we wnętrzu białych karłów moŜe przekraczać 100 ton na 17cm sześcienny. Białe mięso . Une nuit blanche. bez zamiaru współŜycia seksualnego. mariage blanc. do Ameryki Płd. od Zakazanego Miasta..ang. Biała Liga . fantazja romantyczna.emblemat ang.działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych bez pomocy złych duchów. Biała stopa . ominięcia jakiegoś prawa. White Paper. a. piąta niedziela wielkiego postu.urzędnicy (w odróŜnieniu od robotników). sentymentalno-sielski wodewil.

mrozik. wg islamu dusze sprawiedliwych śpią jako białe ptaki pod tronem Allaha aŜ do dnia Sądu Ostatecznego. gwizdanie jego przywracać miało wzrok niewidomym. od białych kostiumów graczy.tenis. zbudowany w 1774-76 przez Dominika Merliniego. Biały mróz . posiadłość niewarta pieniędzy łoŜonych na jej utrzymanie.sumienie a. polityka prezydenta USA. szreń. Biały kruk . 7. zamróz. Juwenala. nędznie wynagradzany. na carów Rosji jako carów moskiewskich. Biały Dom . tańczony przez biało ubrane tancerki i tancerzy w białych spodniach i czarnych aksamitnych kurteczkach. Biały balet . fenomen. aby nadzorował gospodarkę jego dworu.czarodziejski ptak folkloru baskijskiego. gdy okopcone mury spalonego w 1814 przez wojska brytyjskie gmachu otynkowano na biało. unikat. Biały pieniądz .Rzymianie zaznaczali w kalendarzach szczęśliwe dni białym kamykiem. por. a.zob.nazwa najstarszego spośród kniaziów Rusi powstała za czasów tatarskich. bezuŜyteczna godność a. Biały car . nazwa siedziby prezydenta Stanów Zjedn. urząd. legendarnych królów Awy. świętemu słoniowi przydawano urzędnika wysokiej rangi. w Waszyngtonie od czasu. szycie bielizny.zob. 202.ostatni na balu. kredą.pierwszy pawilon wzniesiony w Łazienkach przez króla Stanisława Augusta. Biały kamyk . Biały kos . przen. rara avis 'rzadki ptak. tańczony nad ranem. Biały mazur . wg tradycji póŜniejsi władcy Syjamu obdarowywali białymi słoniami dworzan. Biała moneta. jako źródło . dusza człowieka. Czarny (kamyk). z Satyr. szron. rarytas. Biały słoń święte zwierzę Syjamu za czasów dawnych. łac.Białe szycie . kosztowna. rzadkość'. albo lapillo. Biały taniec . Biały murzyn . Biały sport . Biały węgiel . wnętrza: Jan Bogumił Plersch i Jan Ścisło. Biały ptak . przeniesiona późn.człowiek wyzyskiwany.woda jako siła napędowa elektrowni wodnych. przen. sadź. Biały Dom(ek) . cięŜko harujący dla cudzej chwały. których chcieli zrujnować.pop. wprowadzona oficjalnie przez prezydenta Teodora Roosevelta. Taniec.romantyczny.łac.dawn.

jest dziś siedzibą Akademii Medycznej. Pałac .. pawilonami i rzeźbami. Rycerze Białego KrzyŜa . wieś załoŜona prawdop.śrdw. super nivem dealbabor. Orzeł biały . Xx w. w 1691-97 przez Tylmana z Gameren w stylu barokowym. Pałac. jeden z siedmiu mędrców gr.miasto wojewódzkie nad rzeką Białą we wsch. templariusze nosili czerwone krzyŜe. później Branickich.in. zameczek gotycko-renesansowy przebud. KrzyŜacy .z pałacem usytuowanym entre cour et jardin. 1.łac. Za pałacem rozległy ogród tarasowy z fontannami. ok.. Moby Dick. 'między dziedzińcem a ogrodem' .. 1.zob. któremu staroŜytni przypisywali autorstwo wielu pergaminów (gr. eufemistyczne określenie kolonializmu Imperium Bryt. w Xiv w. Biały wiersz . Mędrcy). części Niziny Mazowiecko-Podlaskiej. Bias z Prieny . zdanie: 'Wszystko co posiadam. usprawiedliwianego przez obrońców jako obowiązek moralny "wyŜszych" białych narodów w stosunku do "zacofanych" kolorowych ludów w koloniach. 1726 rozbudowany przez Jana Zygmunta Deybla dla Jana Klemensa Branickiego na wielkie załoŜenie pałacowo-ogrodowe . fr. Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . 2 wydłuŜone skrzydła boczne łączą się z korpusem za pośrednictwem galerii i pawilonów. Trzykondygnacyjny korpus główny pałacu ma 3 ryzality od dziedzińca. Brama z 1758. 8) powiedzieć . (zob. Kiplinga. Psalm 50. z Biblii. W 1760-71 wnętrza przyozdobiono klasycystyczną dekoracją malarsko-rzeźbiarską. spalony w 1944. Giedymina. 1899.zob.energii w ogóle. z Vi w. śeromskiego. od 1771 . odbudowany wg planów z 1726. white man's burden. noszę z sobą'. Orzeł.joannici (zob).ang. Prawa miejskie od 1749. m. Białystok . 1919. Wojna. tytuł sztuki St. gnome).zob. które wg Cicerona (Paradoxa. i pałacyk gościnny z 1771 uzupełniają zespół pałacowy.w Karii półlegendarny mędrzec gr.nie rymowany. 9. Biały Wieloryb . Ponad śnieg bielszym się stanę . końca Xix i pocz.które nazwano w Polsce Wersalem Podlaskim. boczne przykryte hełmami. zbrojownia z Xviii w. od 1659 w posiadaniu Stefana Czarnieckiego (z nadania królewskiego). przez wielkiego księcia lit. pne..Potockich. tytuł wiersza R.czarne. Brzemię białego człowieka .

pierwotne teksty zaginęły.maksyma Biasa. 3. greckim i aramejskim (Ew. biblion 'zwój papirusu.. 3. zob. Ii. Tekst oryginałów (autografów) zaginął.16 ksiąg. zachowany tylko w jęz. na Septuagincie i Masorze (zob.. Księgi prorockie . zob.21 ksiąg..powstał między poł. 2. najwcześniejsze manuskrypty pochodzą z Iii i Iv w.mn. jeden z najstarszych pomników lit. 4. Kanon obejmuje 27 ksiąg: 1. zob.Pismo św. Pięcioksiąg. Pozostałe 7 ksiąg deuterokanonicznych uwaŜa się poza kanonem katolickim za apokryfy. Przekład łaciński z Iv8V w. Deuteronomium. grece hellenistycznej. . Księgi dydaktyczne: 14 listów św. wg Mat. Pisma. Księgi historyczne . Leviticus. pne.. w jęz. a. aby zagroŜeni przez Persów uciekli na Sardynię. łac. gr. Ludzie są przewaŜnie źli . ksiąŜka. newiim . Prorocy.powstał między Xii a Ii w.. ketuwim . teŜ Mit(y i legendy. jest dotąd urzędowym tekstem Starego i Nowego Testamentu w kościele kat. biblia 'księgi') uznane za święte przez judaizm. Prorok (Prorocy izraelscy). Nowy Testament .). 'prawo'. Udzielił teŜ rzekomo mieszkańcom Jonii oryginalnej rady.). a przez chrześcijaństwo równieŜ za natchnione przez Boga. Tora hebr. Księgi dydaktyczne .13 ksiąg. Genesis. hebr. Wulgata. Omnia mea mecum porto. tzw. w niewielkiej części w koine. gr. hebr.). Kanon Ŝydowski i chrześcijański z wyjątkiem katolicyzmu: 1. Numeri. Pentateuch. 2. uwzględniający treść ksiąg: 1. I w. Stary Testament . napisany w jęz.. 2.21 ksiąg. księgi (gr. która wypisana była podobno na ścianie świątyni Apollina w Delfach. wersje istniejące opierają się gł.. a poł.. Stary i Nowy Testament. pismo' w l. Pawła i 7 listów powszechnych.9 ksiąg. Exodus. hebrajskim i aramejskim. Księgi historyczne: 4 Ewangelie i Dzieje Apostolskie. Kanon katolicki. Biblia .miał porzucając ojczyznę.

. szaroszpatacka . niŜej Biblia Seklucjana. Mazarina.in. Jego wpływ na literaturę i język ang.) Biblia Leopolity a. Księgę prorocką .Objawienie św.wydana w 1561 na zlecenie nakładców M. przekładzie Wulgaty (Xv w.zob. słynny błąd: "kuszony do diabła" zamiast "od diabła". ale ziemia była nieuŜyteczna a próŜna. Biblia królowej Zofii (Sonki) a. Ŝony Władysława Jagiełły w 1454 przez kilku tłumaczy. najstarszy literacki jęz.. arcydzieło sztuki typograficznej.in. oparty na nie zachowanym do dziś pełnym śrdw. był ogromny. przekład kalwiński wyd. a Duch BoŜy na świecie linad wodami. 1. Biblia króla Jakuba a. i S. 1. Biblia gdańska . stąd nazwa. Biblia Budnego . polskiego Xv w.pol. m. Jedna z najdróŜszych ksiąg świata. Biblia łacińska. dedykowany Krzysztofowi Radziwiłłowi.. Jana.3. przekład Starego Testamentu z tłumaczenia czeskiego dokonany dla 4. 42-wierszowa .najwaŜniejszy zabytek jęz. słowiański. prawdop. pierwszy szeroko znany i opisany egzemplarz znaleziono w Bibliotece Mazarina w ParyŜu. wydany w 1611. starosłowiańska . Biblia 42-wierszowa . kapelana Jędrzeja z Jaszowic na zlecenie królowej-wdowy.. a ćmy były na twarzy przepaści. w 1760 r. m. niŜej Biblia Gutenberga. wydanie z błędami druk. dokonany 1604-11 przez grupę uczonych na zlecenie króla Jakuba I (James I). (Gen. w 1454855.. Biblia Cyryla i Metodego a. kanoniczny tekst protestancki.zob. Biblia królewiecka .przekład angielski. Wersja autoryzowana . Na początce Bóg stworzył niebo i ziemię. radziwiłłowska . z 1632 (nowa edycja w Biblii brzeskiej). wydruk. Biblia Gutenberga a.przełoŜona przez św. Szarffienbergów pierwszy drukowany katolicki przekład polski Jana Leopolity. .zob. Apokalipsa. stał się tekstem obowiązującym niemal dla wszystkich angielskich sekt protestanckich. 200 egzemplarzy zachowało się 46. niŜej Biblia nieświeska. Cyryla (Konstantyna) w Ix w.przekład pol. księdza Jana Nicza ze Lwowa. z ok. w 1563 nakładem Mikołaja Radziwiiła Czarnego. właśc. z tego jeden w bibliotece Seminarium Duchownego w Pelplinie. na utworzony przez Cyryla i Metodego język staro-cerkiewno-słowiański. nazwa od miasta Sarospatak na Węgrzech. zob. WaŜniejsze przekłady: Biblia brzeska a. szarffenbergowska .?). a. gdzie odnaleziono znaczną część przekładu..największe osiągnięcie warsztatu Johanna Gutenberga. Jest jeszcze w uŜyciu.

przystosowanym językowo do polszczyzny Xvi w. Budnego .pol. Johna Wiklifa (zob.zob. Biblia Wujka . jak tekst łaciński powinien brzmieć po niemiecku. w NieświeŜu nakładem Kawieczyńskich. i przysłuchiwać się ich mowie. od nazwiska ang. w 1534 roku. Biblia Murzynowskiego .znakomity przekład jezuity Jakuba Wujka (w 1593 Nowy Testament." Wyd. który dzięki temu dziełu jest datą powstania nm. angielski. który jednak z przekładami tymi nie miał nic wspólnego. z języków hebr. pod kaŜdym obrazkiem. napisany pięknym. Biblia radziwiłłowska . tł. i gr. z krótkimi objaśnieniami. Biblia Szarffenberga . Biblia Seklucjana a. obrazkowa ksiąŜką dewocyjna. wyŜej Biblia królowej Zofii. śołtarze). na niemiecki.zob..łac.zob. przekład ariański z 1570-72 Szymona Budnego wyd.naprzód z bloków (desek drzeworytniczych) później z ruchomych czcionek. tzw. Psałterz . w 1574. ale trzeba pytać matki w domu. wyŜej Biblia króla Jakuba. Przekład ariański Marcina Czechowica z 1577.zob. Nowy Testament . przekład luterański Nowego Testamentu Stanisława Murzynowskiego. wyŜej Biblia Leopolity.pol. drugi o kilka lat późniejszy. Biblia szaroszpatacka . teologa i reformatora relig.najwaŜniejszy z nowoŜytnych przekładów Biblii. wyŜej Biblia brzeska. Septuaginta . w 1552 w Królewcu nakładem księgarza Jana Seklucjana. do dziś Ŝywym językiem polskim.. Psalm (Psalmodie. pierwszy z 1380 (pierwszy kompletny przekład ang. Biblia nieświeska a.. królewiecka.). Biblia pauperum . człowieka z ludu na rynku.. Biblia Mazarina . wyd. Luter w Przesłaniu od tłumacza: "Nie naleŜy pytać.zob. dzieci na ulicy. słuŜąca w śrdw. renesansowym. po łacinie. Psałterze.dwa przekłady Wulgaty na jęz. najwcześniejsze ksiąŜki drukowane . języka narodowego i literatury nm. Biblia Lutra . . Były to prawdop.).. zazw. wyŜej Biblia Gutenberga. a. 'Biblia ubogich (duchem)'.przekład ariański Jana Kiszki wyd.całość). Murzynowskiego . niŜej Biblia Seklucjana. Biblia Wiklifa .zob.zob. w 1599 . Wersja autoryzowana zob. analfabetom jako namiastka lektury Pisma św.

od 47 pne. Składała się z 2 części: wielkiej. ofiarowana krajowi i przekazana do uŜytku publ. i małej. AmbroŜego. ang. Bodleian Library. odbudowana w pocz. Bruchejon.).jako prywatny zbiór kardynała Borromeo. Biblioteka Bodlejska. H.. Babilończyków i Asyryjczyków (obecnie częściowo w Muzeum Brytyjskim).księgozbiór ks. wzbogacony następnie przez Adama Kazimierza i Adama Jerzego Czarłoryskich. odkryta w ruinach Niniwy w 1853 przez A. do V w. zw.zapoczątkowana w 1850 przez Wiktora Baworowskiego.Wulgata . Biblioteka Ambrozjańska . przekazana w spadku do uŜytku publ. w 1857. Izabeli Czartoryskiej w Świątyni Sybili w Puławach. Biblioteka uległa całkowitej zagładzie w kilku poŜarach.. kazał zuŜyć zwoje Biblioteki do opalania łaźni publicznych. 669-626 pne. arcybiskupa Mediolanu. ale daty ich są sporne.zob.największa i najsłynniejsza biblioteka staroŜytna. zał. w znacznej części włączana do zbiorów Ossolineum. biskupa Mediolanu. kiedy kalif Omar zdobył Aleksandrię. Oddana do uŜytku publ.ostatniego wielkiego króla Asyrii. Biblioteka Aleksandryjska . w której zgromadził oryginały i odpisy piśmiennictwa Sumerów. we Lwowie w 1900.. zgromadziła całe niemal piśmiennictwo greckie i wiele innych. Akadów. 1564-1631. uniwersytetu w Oxfordzie. Biblioteka Czartoryskich . Biblioteka Assurbanjpala . Eratostenes z Kyrene. Biblioteka Dzieduszyckich . są zbyteczne. Biblioteka. zw.. w 1609 w Mediolanie . Biblioteka Baworowskich . w Krakowie. Arystofanes z Bizancjum i Arystarch z Samotraki. nowy budynek w 1946.? Wg legendy. od dzielnicy miasta. we Lwowie przez Włodzimierza Dzieduszyckiego. Dziś Zbiory Czartoryskich w Muz. a po 2. a w 1880. zał. 1812 w Poturzycy przez Jana Kalasantego Dzieduszyckiego.zał. a nawet w jakiejś części. nazwa od św. stąd nazwa. Ŝe jeśli zawierają tę samą treść co Koran. a jeŜeli inną. w poł. wychodząc z załoŜenia. ok.. . przez Ptolemeusza I Sotera wraz z Muzeum (zob. w 1455 przez księcia Humphreya. Poeta Kallimach z Kyreny opracował katalog zbiorów stanowiący pierwszy zarys historii lit. przy świątyni Serapisa. Serapejon.zal. Niewielką uratowaną część oddano do uŜytku publ. Xvii w. wraz z Muzeum. zburzona za Edwarda Vi.in. ofiarowana społeczeństwu. Vii w. wojnie świat. W 1831 zbiory skonfiskowano i wywięziono do Petersburga. w Krakowie w 1876. Layarda. są szkodliwe. Apollonios z Rodos. Nar. Zarządzali nią znakomici uczeni gr. liczyła od 400 do 700 tys. m. Zenodot z Efezu. głównie staraniem Sir Thomasa Bodleya. zwojów.

wojny świat. Ossolińskich we Lwowie. zał. wojny świat. we Florencji. W 1775 Hugo Kołłątaj połączył biblioteki wydziałowe w jedną bibliotekę Uniwersytetu Jagiellońskiego. wraz z Muzeum. w czasie 2. obecnie znacznie rozbudowana. pomnoŜony w 1823 przez zbiory Lubomirskich z Przeworska. w znacznej części rewindykowane. zbiory zniszczone w 80%. w 1838 przez Adama Jerzego Czartoryskiego. Biblioteka Polska w ParyŜu .zał. przez Adama Tytusa Działyńskiego w 1817 w Konarzewie. 1817. od 1953 placówka naukowa PAN. W czasie 2. W 1946 większa część zbiorów przeniesiona do Wrocławia. Leopolda Kronenberga i Henryka Sienkiewicza. przez Samuela Dicksteina. Zob.łac.najstarsza i najznakomitsza biblioteka publiczna w Polsce.. Biblioteka Ordynacji Zamoyskich .st. i otwarta w 1747 w Warszawie przez braci Józefa i Andrzeja Załuskich. jedna z najstarszych i najwaŜniejszych bibliotek polskich.biblioteka przy kościele św. Biblioteka Ordynacji Krasińskich . Wawrzyńca. 1364. 'pokarm dla ducha'. w 1944.zał. Ludwika. po I. spłonęła. wojnie świat.w Krakowie. Lorenzo. Oddał je Florencji papieŜ Klemens Vii (Giuliano de Medici).zał. Numimentum spiritus . Biblioteka Publiczna m. od 1853 we własnym gmachu na Wyspie św. Biblioteka Załuskich . napis na dawnej . niemal w całości spalone. Zbiory w 1795 wywiezione do Petersburga. rozpoczęta przez Michała Anioła w 1524. Laurenziana . który je zabrał do Rzymu i wzbogacił z myślą o ich późniejszym zwrocie. najstarszy i największy ośrodek dokumentacyjny historii Polski za granicą. od 1829 w Kórniku. Po wygnaniu Medyceuszy z Florencji zbiory przeszły pod opiekę zakonników u św.Biblioteka Jagiellońska (pop. a w 1921 przez Bibliotekę Pawlikowskich z Medyki. największa w Polsce do Xix w. w 1925.księgozbiór Zakładu Narodowego im. Jagiellonka) . teŜ Ossolineum. oddana narodowi. Koszykowej 26 (dar E. Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza. Warszawy . w Warszawie w 1844 przez gen.zał. w 1880 przejęta przez Zamoyskich. Zaczątkiem jej były prywatne zbiory Cosima i Lorenza de Medici w Xv w. od 1914 we własnym gmachu przy ul. Wincentego Krasińskiego. Biblioteka Ossolineum . ukończona w 1568. pierwsza polska biblioteka narodowa. załoŜona w 1893 jako czytelnia nauk.) i księgozbioru Akademii Zamojskiej. biblioteki Jana Zamoyskiego w Zamościu (Xvi w. podpalona przez Niemców. Odkupione od nich przez papieŜa Leona X. Biblioteka Kórnicka . zniszczona przez Niemców niemal doszczętnie w 1944. Marka we Florencji. S. Kierbedziowej).powstała przez połączenie i przewiezienie do Warszawy w Xix w. zał.

bikom) kapelusz dwuroŜny modny na przełomie Xviii i Xix w. waŜny ośrodek handlowy z rozwiniętym tkactwem lnianym na szlaku Polska . Bicz Homera . bractw religijnych. m. potem w Niemczech. teŜ Nur ad-Din i Szama ad-Din. w Polsce noszony przez asystę pogrzebową jeszcze w międzywojniu. we Francji.. kaplice z 1521. w nim cenny obraz Opłakiwanie Chrystusa (Xvi w.). Bicz chrześcijan . swobodnych erotycznie sonetów i dialogów. Zoil. Kapnicy. a takŜe ostrych satyr. i .gr. bicornis 'dwurogi'. późnorenesansowy ołtarz gł. Zabytki z Xiv-Xvii w. w 1780. pisarz wł.miasto nad rzeką Ropą w woj. Bicz ksiąŜąt .późnogotycki.in. Biczownicy a. w końcu Xiii w. adaptacja napisu na portalu Biblioteki Aleksandryjskiej: Psyches iatreion. W białych ubiorach (stąd ich wł.szkolę katów. Bicorne . por. szli ulicami. zwalczany przez kościół. królem jerozolimskim. po czym wygasł. częściowo i w Polsce.kilka sznurów korali związanych razem. biczowali się publicznie. Tricome. Bicz korali . z Baldwinem Iii. Chichevache. okładając się batami do krwi i śpiewając pieśni pokutne.). Flagellum 'bicz') czionkowie śrdw. 1118-74. 'sanatorium dla umysłu'. z pol. autor pięciu komedii. krośnieńskim. W 1349 zakazany przez papieŜa Klemensa Vi.Pietro Aretino. Xvi w. gł. w Xiv w. wzmianki o mieście od 1023.Bibliotece Królewskiej w Berlinie. z łac. ale przybrał na sile w czasie epidemii "czarnej śmierci" 1348-49. pulpit muzyczny z 1633 z płaskorzeźbami. 1260 we Włoszech. 1492-1556. którzy odbywając wędrówki pokutnicze. Homeromastiks. siedziba sądu wyŜszego prawa magdeburskiego. Xv w.(wym.. Kościół parafialny BoŜego Ciała .(z łac. Attyla. nazwa Albati a. Flagelanci .Nur ad-Din. stalle późnogotyckie z pocz. Kiedy na Podkarpaciu powstała plaga zbójnictwa. Ruch powstał ok. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza. prowadzi wiele wojen z krzyŜowcami.-ok. ale rozebrani do pasa. zob. własność kapituły krakowskiej. w mieście załoŜono "uczelnię" . zob. fr. Fragmenty murów miejskich z basztą katowską. Bicz BoŜy . Biecz .Węgry w Xv w. Bicz. zbud. muzułmański władca (atabeg) Aleppo i Mosulu.zob. sprzed 1604. 1519. Bianchi). prawdop. zob. własność królewska. Miejce urodzenia Marcina Kromera (zob.

w Xviii-Xix w. Obie nazwy od białego ubioru zakonnego kamedułów. oświetlenie. dwukołowy wóz bezresorowy o dwóch dyszlach. masywne). dziś trzy wielkie osiedla mieszkaniowe wg projektu Marii i Kazimierza Piechotków. jednonawowy. pastwisk. na linii murów miejskich. 1683-1766. obrazy Tomasza Dolabelli z Xvii w.zob.. Biedka . renesansowe nagrobki z pol. Austrii.. w 1916 włączona do Warszawy. poł. W 1742 zostaje marszałkiem wielkim.ok.. krajów słowiańskich i Danii (meble funkcjonalne. w latach 1603-42 wg projektu Andrzeja Spezzy i Jana Seccatori.lud. biga 'wóz parokonny'. Biegajcie! Biegajcie! . które po przekwitnięciu rozrastają się w gęsty. Dzięki niemu rozwiązano palące zagadnienia Ŝycia miasta: bruki. filistra Gottlieba Biedermaiera o umyśle ciasnym i śmiesznym. od 1732.część dzielnicy Zwierzyniec w Krakowie. gdzie znajduje się kościół i erem kameułów na Srebrnej Górze (zob. styl meblarstwa i wnętrzarstwa Niemiec. rzekomego autora wierszy Adolfa Kussmaula. wygodne. 2-wieŜową fasadą. Sautera i Ludwiga Eichrodta.. F. Bielany (2) . bi:dermajer) niemiecka kultura mieszczańska okresu 1815-48. zwł. pochodząca od szczecinek okwiatu wełnianki.. Biedermeier . epitafia z Xv-Xvi w. nazwa podmokłych.. nawiązuje do dzieł baroku wł. Xvi w. torfowych łąk. proste. kiedy zostaje marszałkiem nadwornym koronnym. część dawnej wsi Pólków stała się własnością kamedułów i otrzymała nazwę Bielany. porządek . Gorze się nam stało! Bielany (1) . S. wyd. obronna dzwonnica z Xv-Xvi w. uszkodzony dzwon gotycki z 1382. Bielawa . błotnych. gdzie w 1.część dzielnicy śoliborz w Warszawie. w ksiąŜce (Biedermaiers Lebenslust) w 1869. Bieliński Franciszek . płn. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza. z rzędami kaplic bocznych i monumentalną. portale późnogotyckie z Xv-Xvi w. Opiekuje się Warszawą z niezwykłą na czasy saskie energią i kompetencją.(wym.bieda. biały puch nadający łące białawe zabarwienie. publikowanych w 1855-57 w "Fliegende Blatter". Srebro).barokowe z Xvii w. z łac. od nazwiska satyrycznej postaci nm. Xvii w. w Polsce pop. Kościół zbud.

(. 77-78 (poł. Ty prawie wszystkie waŜniejsze ulice. Nowych mi ozdób i wygód dodałeś (. (Józef Dulski. pierwszy historyk piszący po polsku i pierwszy polski zawodowy literat. festiwal) odbywająca się co 2 lata.) Bielski Marcin . biały obrus. kolor biały.. Kronika (wszytkiego świata). poszewki. a autorem planu był zapewne Jakub Fontana. pod sukienką. białość. nieco później nazwana od funkcji Bielińskiego Marszałkowską. Gdy pięknym pokryć kamieniem kazałeś. Xviii w. odzieŜ spodnia. 'Międzynar. biała szata.w 1757 Bieliński zakłada jurydykę Bielino.) Bielizna . 2. (A. porządku i poszanowania prawa. a w 1765 Komisję Boni Ordinis łac.impreza (wystawa. (bielizna pościelowa) prześcieradła. Pośrodku szła dziewczyna w bieliznę ubrana. alby. Do Franciszka Bielińskiego. Biennale .ogniowy. w białą sukienkę. Wprowadził atmosferę względnego ładu. białe nakrycie. Osią tego nowo zagospodarowanego terenu osadniczego była wytyczona ulica szerokości 26 m. biały ubiór.dawn. zajmującą się kontrolą finansów i przywilejów miejskich. 431.. zob. z łac. tabor miejski. Zaplanowano ją od Królewskiej do Świętokrzyskiej. (kościelna) komŜe. Mickiewicz. 59-64.. noszona pod ubraniem zwierzchnim. 53-54. Tyś nowe domom przepisał granice. jeślić Bóg DrzedłuŜy lata.). odbywające się od 1895 najstarsze i najsłynniejsze biennale artystyczne świata. suknia.. . juŜ za Stanisława Augusta Komisja Brukowa przedłuŜa ulicę do granicy pól miejskich (dzisiejsza Wilcza). strój. serwety. dawn. Warszawa.) Z inszym juŜ cale pozorem Warszawa W oczach całego dzisiaj świata sława. Jednym z miast będę najpiękniejszych świata. 1495-1575.) I mniemam. Wystawa Sztuki Nowoczesnej w Wenecji'. stworzył w 1742 Komisję Brukową. planując ją w kształcie kwadratu w układzie szachownicy. serwetki równieŜ kolorowe. marszałka nadwornego koronnego. obrusy ołtarzowe itp.. Pan Tadeusz. (stołowa) obrusy. Esposizione Biennale Internazionale d'Arte di Venezia .ok. który projektował domy jurydyki Bielino. podpinki.wł. 'Dobrego porządku'. Jedni mnie błota i gnoju stolicą. Drudzy Plutona zwali okolicą. biennum 'okres dwuletni'. tj.. Ulica Marszałkowska . czystość miasta. wł.

zob. szatan. kostki. lewe (w kanach). bez poruszenia innych. (A. gdy na stanie Ragnark. w Londynie. kaŜdego patyczka oddzielnie. z łac. Bies . zakonników. Ŝe się juŜ ty bisisz. most miał się zawalić. 296. Jeden z twórców wiersza polskiego.) Biesagi . pierwszy polski pisarz świecki. Zob. ziemią. kolory tęczy miały być odbiciem jego drogich kamieni: jego straŜnikiem był Hajmdal. skórzana. dawn. Biernat z Lublina . sakwa podwójna do przewieszania (przez barki) na piers i plecy. która stała się symbolem gbura. cz. wściekać się.modlitewnika Raj duszny (1513) oraz zbioru bajek. 'Wielki Beniamin') od Sir Beniamina Halla.przest. upadek bogów.Bierki . pop. widzę. Bifrost . kiedy dzwon został zawieszony. "pierwszy Polak. Prekursor polskiego piśmiennictwa reformacyjnego. czart. bisaccium 'mieszek dwoisty'. dziadów itd. niebem.pop. bifo 'drŜeć'. przez pieszych wędrowców. Senatorze. noszona dawn.diabeł (zob. bisić się . pionków i dam w warcabach. isl. zazw. tęczowy most między Asgardem. losy. co świadomie i konsekwentnie polszczyznę w piśmie uprawiał". nazwany (ang. 8.. i Midgardem. Biesić się. kipieć ze złości. prostaka.worek podwójny a. Mickiewicz. gra polegająca na zdejmowaniu patyczków z bezładnie rzuconego stosu. szaleć. List (do księgarza).mit.z nm. rost 'ścieŜka'. najczęściej na Ŝywność. Iii. Beiguss 'sos' a. Dziady.ogólna nazwa figur i pionków w szachach. głównego komisarza budowy w 1856. niegdyś forma imienia Bernard. Bigos . nazwa 13. Big Ben .). Ej. sc. Ezop (śywot Ezopa Fryga).ok. skand. 1465-po 1529. torba. Bleiguss 'okruchy ołowiane'. głupca.5 tonowego dzwonu wybijającego godziny w WieŜy Zegarowej gmachów parlamentu bryt. Biernat. . autor pierwszej ksiąŜki drukowanej po polsku .

sama idzie w usta. Pan Tadeusz. choreogr. Bikini .zob. wedle Przysłowia. który w końcu Xix w. zabił w Meksyku przeszło 20 osób. prawa miejskie na wzór magdeburski uzyskane w 1578 przez nowego właściciela. Nawarzyć (narobić) bigosu . Zamknięta w kotle. (A. a mieszkańcy mogli powrócić w 1969. Bill of Rights .. Chcesz zaznać raju. łonem wilgotnym okrywa Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa. Deklaracja (Praw 1689). którzy swe sita sprzedawali równieŜ za granicą. w Kotlinie Sandomierskiej. balet w 1 akcie (Chicago 1938).narobić kłopotu. zamieszania. Saba (Królowa Saby). 832-839. próby ukończono w 1958. Adama Gorajskiego. słynne miasto siciarzy. Mickiewicz. aŜ z brzegów naczynia war pryśnie.Potrawa nie lada Jest bigos. bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa. 'Billy-dziecię'. zmartwienia. Bierze się doń siekana.) Bigos hultajski . Biłgoraj . RównieŜ nazwa skąpego dwuczęściowego damskiego kostiumu kąpielowego. Rodzaj westernu baletowego. od Xviii w. grzybów i przypraw. moŜe od skąpych ubiorów mieszkańców atolu. muzyka: Aaron Copland. obrazujące zamoŜność .atol w Archipelagu Marshalla na Pacyfiku. Która. libretto: Lincoln Kirstein. kwaszona kapusta. tytuł to przezwisko słynnego przestępcy amerykańskiego.przysł. które ogołociły wyspę z roślinności.: Eugene Loring. mieszkaj w Biłgoraju . galimatiasu. I praŜy się.ang. Williama H. Bilkis . od "bombowego" wraŜenia wywoływanego przez strój a.(wym.miasto nad Ładą. aŜ ogień wszystkie z niej wyciśnie Soki Ŝywne. 4. słoniny. gdzie w 1946 Stany Zjednoczone przeprowadzały pierwsze powojenne próby wybuchów bomb jądrowych. Bilitis . Pieśń (Pieśni Bilitis). Bonneya. Billy the Kid . bilowrajts) zob. od Sfefana Batorego.zob.z duŜą ilością róŜnorodnego mięsa. ambarasu.

chłodnik. ur. Bip . Bitbante Rocca to nazwa fikcyjna. czarny .zob. w dawnej Polsce cenna. birbante 'szelma. z wł. A. dęty koralik. Marcela Marceau. kanciaste nakrycie głowy duchownych: purpurowy-kardynałów.biskupów. czyli tajemnice Zamku Birbante-rokka. fioletowy .berso. hulaka. płótno. Bindung 'wiązanie (tratw)'. Birbant .zob. Bindwerk 'bindaŜ' od binden 'wiązać'.reszty duchowieństwa kat.-łac. cienkie i lśniące tkaniny. Pan Tadeusz.nowoczesny Pierrot.. delikatna tkanina z lnu. prokuratorów i adwokatów. postać stworzona przez słynnego mima fr. kryta aleja ze sklepieniem z kratownicy obrosłej pnączami i rozpiętymi na niej gałęziami lip i grabów (Xvi-Xvii w... tkano kosztowne. Biret . birretum 'czapeczka' od późn.siciarzy biłgorajskich. Bimini . kolebka ogrod. bibosz. z których w staroŜ. lekkoduch. i śrdw. łajdak'. noszona przez zamoŜne damy. 'Skała Hultajska'. (ba)wełny. byssus 'len. Birotteau .. Bisior . wł. lśniący. ze śrdw. z nm. występująca w postaci wiązki jedwabistych nitek. oznaka doktorska na wyŜszych uczelniach.przest. Mickiewicz. 1923. 5.teren nad drogą wodną.wydzielina gruczołu bisiorowego niektórych morskich gatunków małŜów. birrus 'płaszcz z kapturem'.). bisior z lnu' . Cesar Birotteau. część oficjalnego stroju sędziów. Romans ma tytuł: Hrabia. na którym składa się drewno do spławu oraz wiąŜe i zbija tratwy.okrągłe nakrycie głowy. z nm. utracjusz. Źródło (młodości). Binduga . złoty młodzieniec. z łac. BindaŜ . 850-51.-łac.

obraz (Xv w.tryptyk malarski. (1454-57) Paola Uccella: Niccolo da Tolentino na czele Florentyńczyków. Bisurman(in) . Londyn. bydgoskim. Bernardino della Ciarda wysadzony z siodła. teŜ Orzeł (z Meaux).przydomek pisarza. składała się z przeszło stu domów drewnianych.dostojnik kościelny. Bitwa . 550 pne. urwis. Biskup . Biskup z Meaux .kontaminacja z arab. Bitwa olbrzymów . Gall. teologa i kaznodziei fr. Ŝart.zob. Uffizi.miedzioryt Antonia del Pollaiuola. Biskup Hatto . Nat. który rezydował w tej diecezji od 1681 do dnia swej śmierci. stanowiącą dziś ośrodek muzealno-badawczy. Florencja. mahometanin. nad jeziorem. Szkoła (świata). busr(a) 'paciorki' za pośredn. Biskupin . pogard. Biskup Rzymu .zob. przen. około 120 m.zob. Kontrarak . Bitwa. zuchwalec. jedną okręŜną i bramę wjazdową (z wieŜą obronną). ok. Bitwa nagich męŜczyzn . Bitwa narodów . opiekun'. eptskopos 'nadzorca.zob.wieś w woj.dawn. grodzisko kultury łuŜyckiej z wczesnej epoki Ŝelaza (okres halsztacki). Biskup i śmierć .papieŜ. Na podstawie zachowanych fragmentów zrekonstruowano część grodu. hultaj. z cyklu Taniec śmierci. Zał. 1627-1704. tur. do której wiódł pomost dębowy dł. z gr. Jacques Benigne Bossueta. Bitwa pod San Romano (1 Vi 1432) . Marignano. odkryte w 1933 przez miejscowego nauczyciela. muzułmanin. Nat. bsre.drzeworyt (1526) Hansa Holbeina Mł. Hatto I. na ówczesnej wyspie Jeziora Biskupińskiego osada obwiedziona falochronem z kilku(nastu) rzędów pali. Gall. Bitwa pod Anghiari i Bitwa pod Cascino . obok wsi. zob. Lipsk. miała 11 ulic poprzecznych.) Paola Uccella. Londyn.

miedzioryt Andrea Mantegny. bogactwa dekoracji i kolorystyki.Istanbul. wschodnim zamiłowaniu do przepychu. 3. potem Konstantynopol. Nahajka. aby wygrać nąstępną . słuŜalczy. a od 395 wschodnio-rzymskiego. przewodnika grupy kolonizatorów gr.pierw. ok. Harap. Batrachomyomachia." Bitwa trytonów . Palcat. cerlaminisgaudia. nie ma nic okropniejszego niŜ wygrana bitwa . gałąź sztuki st. kańczug. Sztuka bizantyjska . Korbacz.z powieści Faraon. z wieków cudotworny synu byczej skóry! Złych duchów egzorcysto. poddańczy.odpowiedź księcia Wellingtona pewnej damie.zob. zaiste!' jak rzekomo miał wołać okładany a. Byzantion. do 1923 stolica Turcji. potem oficjalna sztuka Kościoła ortodoksyjnego o greckim poczuciu stylu. por.bat(og). na europejskim brzegu Bosforu.).(o stosunku do władzy) ceremonialny. która wyraziła gwałtowne pragnienie ujrzenia wielkiego zwycięstwa. powiedzenie Attyli w czasie bitwy w 451 z Aecjuszem pod Chalons-sur-Mame (zob. ale mamy jeszcze czas. z doryckiej Megary. Bizun . uniŜony. który o godz. Bitwa przegrana. hieratycznie stylizowana. pochlebczy.-chrześc.łac. dworski.zob. O. mówiąc: "Niech Alpy będą piedestałem jego grobowca. od imienia Byzisa. Bernarda. medytacje faraona. Bysantium. Bizancjum . Boćki. Bitwa Ŝab z myszami .Micheletta da Corignola. 4 po południu 14 czerwca 1800 sądził. bizony 'naprawdę. Jedna bitwa szerzej otwiera nam oczy aniŜeli dziesiątki lat spokojnych rządów . powiedzenie zapoŜyczone od hrabiego D'Argenson. obłudny. raz. Luwr. uderzenie bizunem. Bizantyjski . . ParyŜ. Pani.odpowiedź generała Louisa Charles'a Desaix Bonapartemu. 3 (1897). okładający batogiem. Ŝe przegrał bitwę pod Marengo.z wyjątkiem przegranej . od 1453 . Austerlitz. Bolesława Prusa. z węg. stolica cesarstwa rzymskiego. Dywizja Desaix uratowała sprawę. Radości bitwy . łac. Bitwa trzech cesarzy . choć on sam poległ w ataku trafiony kulą w serce. kolonia gr..gr. 660 pne. Bonaparte kazał go pochować na szczycie Przełęczy Św.

Blefusku . Między Blenheimem i pobliskim Hchstadten. w 1788 latał balonem nad Warszawą. Blanki . 'Błękitny Jeździec'. 1-4.poprawco natury! StróŜu durnej miłości. śrdw.wyspa oddzielona wąskim kanałem od kraju Liliputów. podobna do pietruszki. wojny sukcesyjnej. Der Blaue Reiter . z łac. August Macke. blęnhajm) miasteczko nad Dunajem. RFN). dyl'. . 1753-1809. blaszą:r). 1872-1936. muchy w nosie. Bawaria.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta . ksiąŜę Marlborough i ksiąŜę Eugeniusz Sabaudzki pobili 13 Viii 1704 Francuzów i Bawarów pod marszałkiem Tallardem w jednej z najwaŜniejszych bitew hiszp. proszku doskonały Na upór. Czy się blekotu objadł? . Blekot . bredzi. w archit. Gabriele Munter i Aleksiej Jawlensky. rajter) nm. Naruszewicz. Do ugrupowania naleŜeli takŜe: Paul Klee. płaski. bal.(wym.Jean Pierre (wym. blerio). pospolita w Polsce..(wym. odurzający wywar blekotu. utworzone z jego inicjatywy oraz Franza Marca i Alfreda Kubina. Blenhelm . Oda do bizuna. którzy w proteście przeciw orzeczeniom jury odłączyli się od stowarzyszenia Neue Knstlervereinigung.krenelaz. ale o odmiennym zapachu i białych kwiatkach. aeronauta francuski. w Szwabii (zach. por. francuski pionier lotnictwa. zębate zwieńczenie murów obronnych z regularnie rozmieszczonymi prześwitami o wykroju prostokątnym. które przyjęło nazwę od obrazu Wassila Kandinsky'ego. na wschód od Ulm. miłosne zapały! (A. Szalej. awangardowe ugrupowanie artystyczne działające w Monachium w 1911-14.) Blanchard . której opis był satyrą na Francję. szaleje. przeleciał balonem kanał La Manche. plancus 'równy. silnie trujący. wykonał pierwszy w dziejach skok spadochronowy (z balonu wolnego) w 1785. którzy razili stamtąd nieprzyjaciela strzałami.plecie. Bleriot Louis . dur go napadł.(wym.roślina z rodziny baldaszkowatych. osłaniające łuczników.

). autor ok.ksiąŜąt Chatillon. widoczna w Polsce zimą i wiosną. Po występach w cyrku Barnuma osiedlili się na farmie w Płn. pokazywane w cyrku Barnuma. Był teŜ rezydencją Marii Stuart i Katarzyny Medycejskiej. bluą) nad Loarą.. 25 pieśni miłosnych. wg róŜnych źródeł. Nirgala. blądęl de nę:l) truwer pikardyjski z Xii w. Bliźnięta syjamskie . Ŝyjące w stanie zrośnięcia nieraz do późnej starości. Skrzydło Franciszka I. Po śmierci Czanga Eng odmówił operacji rozłączenia i zmarł w 2 godziny później. W zamku urodził się Ludwik Xii. Francja). gr. ur. po kilku krótszych przelotach rekordowych 25 Vii 1909 pierwszy przeleciał kanał La Manche na aparacie cięŜszym od powietrza. 1811-74. rozbudowany w Xvi i Xvii w. z loggiami arkadowymi i potęŜną. zrośnięte biodrami. zwołano tam Stany Generalne 1576-77 i w 1588. Blois . śpiewając jedną z jego ulubionych pieśni pod oknami więzienia. jedno ze słynnych historycznych miast fr.(wym. zrośnięte z sobą powierzchownie. zalicza się do grupy sławnych zamków renesansowych nad Loarą. blądę) pseudonim Jeana Francois Graveleta. gdzie uwięziono jego pana (Drrenstein w Austrii). Gemini. z którymi mieli łącznie 22 dzieci.pot. Triptolemosa i Jazjona. Francji.pilot. co przyczyniło się do oswobodzenia Ryszarda. Nazwa od braci Czang i Eng. Apollina i Heraklesa. zbudowali architekci włoscy w 1515-24. Kastora i Polluksa. łac. rodem z Nesle (Pikardia. poświęcił majątek zdobyty na wynalazku reflektora samochodowego na konstrukcję samolotów.Francois Mansart. dwie złączone z sobą Murzynki z Płd. i znak Zodiaku przedstawiający.(wym. w tekstach babilońskich przedstawia boga skwaru letniego. ośmiokątną zewn. jednojajowe zroślaki dojrzałe. kiedy zamordowany tam został ksiąŜę Henryk Gwizjusz (de Guise) z rozkazu króla Henryka Iii. w pełni rozwinięte. RównieŜ słynne były "Bliźnięta z Orissy" w Bengalu. zrośniętych mostkami. odkrył miejsce. skrzydło z 1635-38 . z matki Syjamki i ojca Chińczyka w Syjamie. później ksiąŜąt Orleant (Xiii-Xv w. Blondin . poślubili angielskie siostry. Blondel De Nesle .(wym. dalej "Millie-Christine". wczesnorenesansowe. w środk.konstelacja zodiakalna. Bliźnięta . Karoliny (USA). 1824-97. Didymoi. i wiele innych. Tezeusza i Heraklesa. . klatką schodową. zdolne do dalszego Ŝycia po operacyjnym rozłączeniu a. Amfiona i Zetosa. Zamek . Karolinie. Wg legendy faworyt i zaufany Ryszarda Lwie Serce. które jeździły po całym świecie jako "Dwugłowy słowik".

por. Bloomsbury . o kimś. wg bajek ros. Jaśko u marszałka wielkiego koronnego Piotra Kmity. 1904-39 pracujących i spotykających się w Bloomsbury (Londyn). naleŜą: Stańczyk.przysł. Blthner .: Wirginia i Leonard Woolf. 1824-1910.zob. Ŝe juŜ Kazimierz Wielki miał błazna nadwornego. Bloom Molly . blu:m) w powieści (1922) Glisses Jamesa Joyce'a niewierna Ŝona-Penelopa głównego bohatera ksiąŜki. Błazen . ok. Sławni byli m. pamiętna zwł. blu:msbery). koteria intelektualistów brytyjskich. komik cyrkowy. naleŜeli do niej m.dawn. wesołek na dworach królów. Stanisława Lubomirskiego. Błazen starego króla . klaun. faworyta Zygmunta Starego. trefniś. o którym Brantome mówi. Ŝe "nie miał równego sobie w ciętej i bezzwłocznej odpowiedzi". młokos. kto wyszedł z obiegu. David Gamett.jednego z najsłynniejszych akrobatów wszystkich czasów. Lytton Strachey. zał. . Europie zach. Forster.(wym. Wiadomo. Owca.balet (ParyŜ. J. ksiąŜąt i magnatów. pochodzące jakoby od Stańczyka (zob. urozmaicając wyczyn prowadzeniem taczek. Słowikowski u wojewody krak.(wym. Do najsłynniejszych z Xvi i Xvii w.). smarkacz. stanowił odgałęzienie organizacji trubadurów. Harold Nicolson i Victoria Sackville-West. przez swój 60-stronicowy "wewnętrzny monolog" bez znaków przestankowych. Grupa Bloomsbury. nie znajdującego łaski w oczach Zygmunta Augusta. Bertrand Russell. Odyseusz (Ulisses). a nawet chodząc z zawiązanymi oczami. M. Głowa u kardynała Bernarda Maciejowskiego. Błazen .in. wywijaniem parasolem. W śrdw. Leopolda Blooma. kończący powieść. 1921) Sergiusza Prokofiewa. E. Keynes. Brusquet (u Henryka Ii). M. Bieńko u kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. Triboulet u Ludwika Xii i Franciszka I. w 1853 przez Juliusza Ferdinanda Blthnera. Błędny. głupiec.: Gonella u ksiąŜąt d'Este w Ferrarze. Błędna owca .lipska wytwórnia fortepianów o światowej sławie. W 1859 przeszedł na linie nad wodospadem Niagary i powtarzał to wielokrotnie.in. cech błaznów nadwornych grał istotną rolę w szerzeniu literatury i oświaty.

ang. Niebieski. a prędkość wynosiła od 8 do 36 węzłów. mają zabarwienie błękitne. por. idem per idem.zob. szlachta. które jakoby tylko u hiszpańskich arystokratów "czystej krwi". Błękitna pończocha . circulus in demonstrando. czyli Podwiązka najwyŜszego odznaczenia angielskiego. błękitny płomyczek samozapalnego gazu błotnego (metanu) migoczący nad bagnami i torfowiskami.Błędne drogi .zob. Blue Ribbon. Nad pięknym modrym Dunajem. (fr. Błędne koło .krzywe dróŜki. circulus vitiosus. 5. szli teraz dróŜkami błędnymi". szlachetnego rodu. Błękitna krew .ang. George Gershwina napisana w 1924 na zamówienie ówczesnego "króla jazzu" Paula Whitemana. wyraŜenie pochodzenia hiszpańskiego (sangre azul) od przeświecających przez naskórek na głowie. Błękitna grota . jest jedną z przesłanek dowodu. ustanowionego w Xiv w. nagroda zmieniała posiadacza 40 razy. manowce. circulus in definiendo.. Saint Esprit. ang. 'Honi soit qui mal y pense'. fr.arystokratyczne pochodzenie. wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód. ku czci damy swego serca. ignis fatuus.rycerz śrdw. Rhapsody in blue. którego insygnia zawieszano na błękitnej wstędze. w Biblii. kto widzi w tym coś złego (nieprzystojnego)". Sędziów. 6: "Odpoczęły ścieŜki. Ŝe zdanie. przen. Blue Ribbon of the Atlantic. .łac. Błędny ognik . Błękitna Wstęga . szyi i rękach naczyń Ŝylnych. przez Edwarda Iii z dewizą: "Hańba temu. a którzy chadzali nimi. cytat z niej stał się sygnałem zespołu. stąd określenie najzaszczytniejszego wyróŜnienia. beznadziejna. Barwa (Błękitna).-atlantyckich między Europą i Ameryką za rekordową średnią szybkość w obie strony. nagroda przyznawana w 1838-1952 statkom pasaŜerskim na trasach płn.ang. Ichor. błąd polegający na tym.łac. Błękitny . błąd logiczny. którego się dowodzi. przynaleŜność do wysokiego. Ks. Błękitna Wstęga Atlantyku .por. Lazurowy.. Błękitna rapsodia . Orderu Podwiązki. Sinobrody. order Ducha Św. sytuacja bez wyjścia. Cordon bleu) niegdyś w królestwie Francji najwyŜsze odznaczenie. tj. tj szli manowcami. błąd polegający na definiowaniu jakiegoś wyraŜenia za pomocą tegoŜ wyraŜenia. nieskaŜonych domieszką mauretańską czy Ŝydowską. broniący uciśnionych. arystokracja. bojąc się rozbójników na drogach. jakie osiągnąć moŜna w jakiejś dziedzinie. Błędny rycerz . Order of the Garter.

Błękitna Wstęga Toru . San Marino (Kalifornia). Zniszczony w czasie powstania 1944. bohater 1. 229 a. zwiastuna szczęścia. W bocznym skrzydle mieściła się Biblioteka Ordynacji Zamoyskich. Błękitny ptak . nazwa od "błękitnego dachu". Heinego w Szkole romantycznej (Die romantische Schule. stał się hasłem i symbolem romantyzmu niemieckiego.fr.operetka (Wiedeń 1920) Ferenca Lehara. Tyltyl i Mytyl. pol 1914) Novalisa (F. łąka. Huntington Gall.przy Ogrodzie Saskim w Warszawie. Błękitny salon . 1770) Thomasa Gainsborough. Błękitny Anioł . Lessla. trawiasta równina. Stefan śeromski.zob. Tadeusz Korzon. 1833). Edward Antoni Odyniec. Mieszkali tu i pracowali: Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. zob.w nie dokończonej powieści Heinrich von Ofterdingen (1802. Maeterlincka: dzieci biednego drwala. Błękitny Jeździec . otrzymał przydomek Barka. wojny punickiej..wódz kartagiński Hamilkar. L'Oiseau bleu.portret (ok. Błękitny kwiat . Błękitne berety . wyst.zob. W 1816 koncertował tam w salonie 6-letni Chopin. Zamoyscy przebudowali go jeszcze raz w 1812-15 w stylu klasycystycznym wg projektu Fr. feeria teatralna (Moskwa 1908. dla szybkości swoich marszów i nagłości ataków. Derby. Niebieski. błoń) otwarta przestrzeń. Błonie (przest.. Po wojnie odbudowany. którym kazała właścicielka przykryć pałac. Warszawa 1915) M. Błękitny chłopiec . 228 pne. Błękitny mazur . m. pol. von Hardenberg) reprezentuje związek między światem marzeń i światem realnym bohatera.w Polsce lud. ojciec Hannibala. jednostki obrony wybrzeŜa.in. tęsknoty za nieskończenie odległym ideałem. młodego poety Henryka. L.. u Stanisławskiego. w marzeniu sennym prowadzi wróŜka na poszukiwanie Błękitnego ptaka. Tam na błoniu.w którym panie wybierają sobie tancerzy. Przejęty potem przez innych autorów. . (Der) Blaue Reiter. tł. rozległe pastwisko. 'Błyskawica'. Pałac Błękitny .zob. Błękitny walc . Orzelskiej. zm.zob. przebud. Rambouillet. w 1726 przez króla Augusta Ii dla córki hrabiny A. Błyskawica .

przed 1619) Johna Fletchera i Fr. od 1937 w polskiej marynarce woj. (J. który nazywa tam bohaterkę "królową-wojownikiem".. Gdy po śmierci króla Icenów. z naśladownictwa mowy dziecięcej. zbudowany w Brytanii. niszczyciel. Boadicea . właśc. Holinsheda.zob. nie chcąc wpaść Ŝywa w ręce wroga. stąd: straszydło. Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi. w czasie 2.polski okręt wojenny. KaŜda jej gwiazdka piosenkę zanuci.) Gdy na ojczyznę spojrzą oczy Lolki. dzidziuś. obecnie: niemowlę. Strój (bobrowy). Boudicca. NiechajŜe patrzą tak. jak oczy Polki. 1807-89.zob. Bonduca . Słowacki. 1-4 (1844).Bonduca. prokurator rzymski zagarnął królestwo. Spokojnie . Ogród (Ogrody Boboli). ale. Do Ludwiki Bobrówny. którego się boją małe dzieci. Bobo . w 1947 powrócił do kraju. pokonana w 62 pne. przyjaciółka Słowackiego i Krasińskiego. Karmione złotem i tęczową czczością.ballada Williama Cowpera. Bo kiedy Zośka do ojczyzny wróci. . Bobrowa Joanna . Boboli . (J. spaliła Camulodunum i Londinium (Colchester i Londyn). a królowę kazał wychłostać jak niewolnicę. lojalnych sprzymierzeńców Rzymian. Boadicea .właśc. Beaumonta oparta na Kronikach R. Poemat Alfreda Tennysona. Kronika (Kroniki Anglii.. 1-4 (1844). królowa celtyckiego plemienia Icenów we wsch. Bóbr-Piotrowicka z Morzkowskich. Słowacki. To kaŜdy kwiatek powie wiersze Zosi.tragedia (wyst. Brytanii. wojny świat. matka Ludwiki i Zofii. W pamiętniku Zofii Bobrówny. przez legiony Swetoniusza Paulina. zob.).w dawnych wierzeniach ludowych potworek wzrostu dziecka. biorący udział w sabatach czarownic na Łysej Górze. otruła się.) Bobrowy strój ..ale z ogniem i miłością. Prasutaga. brał skuteczny udział w operacjach przeciw Niemcom. Boadicea poprowadziła Icenów i Trinobantów przeciw Rzymianom."Błyskawica" .

Bocian. Zob. kańczugi. z liści buraka-boćwiny). słynęły zwł.przen. która aby ratować innych. które są zakasane. Bocianie gniazdo ..nie chcę być niepowołanym mentorem. czczony jako bóstwo przez buddystów mahajańskich. Ŝebym świat czyścił ..Ŝart. z białorus. 'którego istotą jest oświecenie'. Bodleian . Albom ja bocian. przyszły Budda. znane dawn. lex ciconaria. który musi czyścić z nich świat. Prawo boćkowskie . powstrzymuje się od osiągnięcia nirwany. z wyrobów rymarskich. surowość. Biblioteka (Bodlejska).boćwiniarz. Puszka (Pandory). Litewska! Ty. "kosz majtkowski" (Linde). Słowacki. karność. Beniowski 5. gdzie umieszczano niegdyś takŜe łuczników raŜących strzałami załogi nieprzyjacielskich statków. będących w potrzebie rodziców. rygor. przez koroniarzy Litwinom jako amatorom boćwiny (zupy z młodych buraków ćwikłowych a. zwł. bizuny boćkowskie. moralizatorem. "tak.miasteczko na Podlasiu. które zobowiązywało dzieci do utrzymywania starych. dyscyplina. Boćwina . kaznodzieją. por. sattwa 'esencja'. prawo rzymskie. Wojciech (Dokoła Wojtek). przysł. nad Nurcem.zob. Bocianie prawo . Śmiech (Śmiejący się Budda). sanskr. bocwinnja. O boćwino! Hipokreno. Monitor boćkowski .w buddyzmie istota kierowana współczuciem. przezwisko nadawane dawn. zob. jak to czynią bociany". co utworzyłaś szkolę! (. co wbrew boskiemu zakazowi wypuścił z worka na świat płazy i gady. czyli nieokrzesanym nędzarzom. Wieniec z barszczowych uszów. (J. gołe. bizun szkolny.łac.) Bodhisattwa . dyscyplina szkolna.kosz masztowy.. pomieszczenie dla marynarza obserwatora wysoko na maszcie okrętowym. Boćki . za co zmieniony został w bociana. budhi 'oświecenie'. 78-79.) W rączkach. . wzięte ze starej bajki o chłopie. 73-74.

1740-1813. kontrastującego linie cienkie i grube. Bogowie mitologii klasycznej . mit.wieś w Turcji środk. Wg tradycji ma to być takŜe dawna Pteria. Azowie.Apollo Ares . Die Feen. wyst. Gozziego.zob. bogowie germańscy. leśnych i polnych. w toku wykopalisk. szczegóły zob.Mars Hermes . Zeus (Dzeus) . gdzie Krezus i Cyrus Wielki stoczyli ok. Boginki .Bodoni Giambattista ..Junona (Iuno) .12 głównych bogów gr. pseudoklasycznego kroju pisma. rusałek). choć poślednimi pod względem wydawniczym i korektorskim. skandynawscy zob.. Bóg. mamuna. Boginka . oraz uŜywającego długich szeryfów. dpn.nm. włoski grawer. nazwa demonów wodnych (wodnic. Xvii w. szpetnych i mściwych a.Neptun (Neptunus) Hefajstos (Hephaistos). perfekcjonistycznej typografii. oraz przeszło 250 krojów czcionek. pierwsza opera (1833-34. 1200 pne. walną bitwę. Bogowie . twórca licznych ksiąŜek będących arcydziełami luksusowej. Wanowie. Wraz z Baskerville'em w Anglii i Didotami we Francji był prekursorem "nowoczesnego". pod odpowiednimi hasłami. w której pobity Krezus dostał się do niewoli. Iovis) Apollo (Apollon) . odkryto w cytadeli archiwum złoŜone z przeszło 10000 glinianych tabliczek klinowych z tekstami hetyckimi i akadyjskimi.-ok. i ich odpowiedniki rz.. dziwoŜona.) państwa Hetytów.Wulkan (Vulcanus) Hera . stolicy (pol. ponętnych i kusicielskich. Bóstwa.Merkury (Mercurius) Posejdon . W 1906-07. Bogazky . odlewnik czcionek i drukarz. 546 pne. 1888) Wagnera wg baśni C. słow. w pobliŜu ruin Hattusas.bogunka.Jowisz (Juppiter.

Xiii w. wbrew legendzie piętnastowiecznej nie ułoŜona przez (ani za czasów) św. spuść nam. jegoŜ prosimy. poł. Kupido (Cupido) Boguchwał . 2. dziewico. Znaczy to prawdop. Usłysz głosy. Synu boŜy.Saturn (Satumus) Hades. zapewne pod Grunwaldem. Wojciecha (czyli pod koniec X w. usłysz głosy. Bogiem sławiena Maryja. Datę powstania części pierwotnej (2 pierwsze strofy) róŜne sprzeczne teorie wyznaczają między 1.najstarsza polska pieśń religijna. Twego syna. Istnieją . kyrie eleison'. była pieśnią ojczystą. spowiednik księŜnej Kingi od 1270. i kościelną.Minerwa (Minerva) Afrodyta (Aphrodite) . Matko zwolena Maryja. Twego dzieła krzciciela BoŜycze.franciszkanin.).autor Bogurodzicy (zob. A dać raczy. Później pieśń powiększono o nowe strofy i materiały obce: pieśń wielkanocna. jąŜ nosim. ale zapisana (w Krakowie) dopiero w 1408. Veneris) Hestia . Po Ŝywocie rajski przebyt! Kyrie eleison.Wenera (Venus. 'Boga-rodzico. a 1386 (data koronacji Jagiełły).Diana Atena (Athena.Demeter . Kyrie eleison. Bakchos . Do końca Xv w. łac. spełnij myśli ludzkie: usłysz modlitwę.Dionizus. o co prosimy: a na świecie dobrobyt. carmen patrium. śpiewaną przez rycerstwo na polu bitwy.Orkus (Orcus) Dionizos. błogosławiona Mario! Twego syna-pana matko wybrana. 1. gospodzina. Bakchus Eros . Bogurodzica .Amor. napełń myśli człowiecze! Słysz modlitwę. 2. Dziewica. Zyszczy nam. po Ŝywocie rajski przybytek.Cerera (Ceres) Artemida (Artemis) . którą zanosimy. Pochodzenie osobliwości językowych tekstu jest tematem wielu rozbieŜnych poglądów. kyrie eleison.).: 1. a dać racz. Pluton . spuści nam. Wiłkomierzem i Warną. pieśń o wszystkich świętych. pozyskaj nam. Mario. Athen . dpn. Bogu rodzica. A na świecie zboŜny pobyt. wg hipotezy Aleksandra Brcknera . Dla twego chrzciciela.Westa (Vesta) Niektórzy inni bogowie: Kronos .

5. pol. od nazwy kraju celtyckiego plemienia Bojów (Boiohaemum). Dawid i Juda Machabeusz. gieroj nie moiewo romana. Bohaterowie świata . zajętego w I w. Karol Wielki i Godfryd z Bouillon. Lermontowa. nazwa Czech. powiedzenie polityka fr. Bohema . Stanisława Biskupa z 1558 .ros. pol. których gł. 1833. król Artur.zob. tytuł dzieła M.łac. śołnierz. nie w moim guście.ros. J.drewniany o konstrukcji zrębowej. 1857) Aleksandra Gribojedowa. ruskim z tur.za pośredn. Szekspira. którym Thomas Carlyle wprowadził te pojęcia do historiozofii i etyki Xix w..fr. Artur). trzej śydzi i trzej chrześcijanie: Hektor. cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterski w historii cykl pop. ze śrdw. 1841. wyd. przybyli z Czech. przez germańskich Markomanów.-łac. złoŜonego z pięciu opowiadań. Bohemia . tj. Boguszyce . Gieroj naszewo wriemieni. pol.wieś w województwie skierniewickim. wyd. Aleksander Wielki i Juliusz Cezar. 1838-82. z wieŜą. Bohater nie z mojego romansu . 1844. Bohaterowie. wyd. piękna polichromia renesansowa. jak sądzono. a od Vi przez słowiańskich przodków Czechów. Pieczorin. ze sztuki Mądremu biada (1820-24. wykładów (opubl.czyli Dziewiątka to. narrator. śołnierz i bohater . Cyganeria. trzynawowy. Bohater naszych czasów .) do Morte Darthur (zob.zob. Bohun Jurko .równieŜ liczne inne próby odczytywania i wyjaśniania tego pełnego tajemnic tekstu. 2. wg przedmowy Caxtona (zob. bahadyr. Bohater . 1892). Czasy bohaterskie się skończyły . Jozue. Leona Gambetty. trzej poganie. 1840. później o Cyganach. les temps heroiques sont passes. postać. występuje jako bohater a. Kościół św. którzy. wyd. bohemus 'Czech'. Trochę odmienną listę bohaterów zawiera komedia Stracone zachody miłości.jeden z bohaterów powieści Ogniem i mieczem Henryka .

Bolesław .967 a. wzorowany na niej krótki Ŝakiecik damski.Pomnąc mą sławę oręŜa straconą. (J. Król-Duch. przy narastającej dynamice. bojarzy putni. na wsch. Wielki .pułkownik kozacki. "karuzela dźwięków".oznacza tu 'większy'. Lizystrata. por. Bokówka . 18-taktowy temat powraca nieustannie we wspaniałej rewii coraz to nowych instrumentów na tle jednostajnego akompaniamentu rytmicznego.) a. a.zob. nadawane bywało takŜe synom szlachty. romantyczny wataŜka.ludowy taniec hiszpański w tempie trójdzielnym wykonywany jeszcze w Kastylii i Andaluzji przy wtórze kastanietów.) Bolesław Chrobry a. muzyka M. całe imię znaczy: 'mający okryć się większą sławą'.słynny utwór na orkiestrę (1927) Maurice Ravela.Sienkiewicza . Gdy zapytano mej królewskiej woli. zastrzeŜone dla dynastii Piastów. Bohunie.Bole. rozstrzelanym przez Polaków jako zdrajca w 1664. krótka kamizelka męska (ludowy ubiór hiszp. Alkierz. wyŜsza szlachta. ksiąŜę od 992. od poł. ParyŜ 1928. Xv w. Słowacki. Bolero C-dur . 139-42. w szabli ustępujący jedynie Wołodyjowskiemu. pułkowniku winnickim. do której wejść moŜna tylko przez inny pokój. Bolero . wyst. pol.izdebka. Balet w 1 akcie.opus 19 (1833) Chopina na fortepian. Bytom 1965. Ravela. 4. Imię to. magnaci. gdzie jeden krótki. dziki i namiętny rywal Jana Skrzetuskiego do ręki Heleny Kurcewiczówny. dedykowany tancerce Idzie Rubinstein. Postać wzorowana na autentycznym dowódcy kozackim. kresach dawnej Rzplitej . 966-1025. Benedykt Chmielowski w Nowych Atenach (1746) wykłada je fałszywie na 'bolem sławny'. Bojarzy .hist. Jakie mu imię dam razem z koroną: Ja w smutku rzekłem: "Ach! sława mię boli" . wielcy właściciele ziemscy na Rusi do czasów Piotra I. Iwanie T. Bojomira . na kilka . Bolero .chłopi wolni od pańszczyzny. zabijaka i rębajło. 3. libretto: Ida Rubinstein. aŜ do potęŜnej kulminacji. w dawnych dworach uŜywana zwykle jako pokój słuŜbowy.

U. 1. starszy brat Władysława Hermana i Mieszka. Ŝe była to kara śmierci.Ŝe tak powiem . 6-16. "po męsku rządził królestwem i za łaską boŜą w taką wzrósł cnotę i potęgę. który. "napędził" ją.). ksiąŜę polski od 1058. tj. "jego dzielność zamieniła nierząd w monarchię" (J. . Wielka indywidualność. "za zdradę" (tj. teŜ Szczerbiec. Kronika polska . są tylko legendą.nie zaś ćwiartowanie. uczynił z niej poćpiegę. Kronika polska.tygodni przed śmiercią koronowany na króla Polski. którą teŜ wkrótce napędził.całą Polskę swą zacnością" (Gall Anonim w Kronice polskie). być moŜe Ŝe przy udziale Władysława Hermana i biskupa krakowskiego Stanisława (zob. którego talenty ujawniły się zarówno w działaniach wojennych i dyplomatycznych. 1040-81. Bałtyk i Łabę. Niemcewicz).które Bolesław Chrobry rzekomo kazał wbijać w dno Sali (Soławy) i Dniepru. śelazne słupy graniczne . co posłuŜyło za pretekst do wybuchu powstania. okaleczenie . 27 (ok. wraz z synami. i poślubił równieŜ nie znaną z imienia Węgierkę (moŜe córkę Gejzy?). koniec rządów króla dość niejasny.). "Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski. zmarł na Węgrzech (zamordowany?) w dwa lata później. którego po śmierci ojca i powrocie do kraju. Bolesław ratował się ucieczką na Węgry razem z synem Mieszkiem. trucizną zgładzili". przedmiot licznych. koronowany na króla w 1076. (Puszcza 1947.(ok. Oparł granice Polski o Dunaj. twierdzą. iŜ ozłocił . Bug. Bolesław Chrobry . bunt). 990 poślubił Emnildę (zob. w 1089 roku. wrogowie "z obawy. jak i w pracy nad wewnętrzną przebudową kraju.ok. pozwany przed sąd królewski. sprzecznych interpretacji i temat wielu utworów lit. nastąpił na skutek buntu panów. oryginał łac. Szczodry .). Przed r. Srebrne orły . skazany został na śmierć. Najstarszy syn Mieszka I i księŜniczki czeskiej Dobrawy.powieść (1944-45) Teodora Parnickiego. wygnany 1079. 1612) Wincentego Kadłubka. Ŝe sam będąc pomazańcem nie powinien był pomazańca za Ŝaden grzech karać cieleśnie. królową Odę. tyle wszakŜe moŜna powiedzieć. . 1114) Galla Anonima. Historia Polonica.. Późniejsze źródła. 1. tj.łac. RozdroŜa 1954) Antoniego Gołubiewa. kronika (wyd. oryginał po łacinie.. oŜeniony w 984 z nie znaną z imienia córką margrabiego Miśni. wypędził.. oŜeniony jakoby (wg Długosza) z księŜniczką ruską Wiaczesławą. zob. syn Kazimierza Odnowiciela i księŜniczki czeskiej Dobroniegi Marii. zdolny wódz i administrator. ks. 1114). W 1018 poślubił margrabiankę miśnieńską. Bolesław Śmiały a. Po śmierci Mieszka napędził teŜ macochę. Złe dni 1950. długo byłoby o tym mówić. Szło nowe 1947. aby krzywdy ojca nie pomścił. ks. w wieku lat dwudziestu. ok. gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obięcie członków". Gall Anonim. Rygdaga. Wiele mu to bowiem zaszkodziło. która go przeŜyła. poczynając od Kadłubka. Odę (zob.powieściowy cykl hist.

dramat hist. śmiał nadto usprawiedliwiać swoją zbrodnię.. Tłem konfliktu była walka Polski z ówczesną "piątą kolumną" niemiecką. wtedy zniweczył wszystko. 2.. zegnany z tronu przez oburzonych poddanych..Ŝem był Śmiały. był konfliktem na wskroś polityczno-moralno-społecznym. Stanisław i Bogumił .. (1900) St. "Przez wiele dziesięcioleci utrzymywała się hipoteza Tadeusza Wojciechowskiego (. (. dopełniwszy na nim morderstwa. libretto Aleksandra Bandrowskiego wg Wyspiańskiego.rapsod hist. wstęp do Staniasława i Bogumiła). z którą borykał się Bolesław. Mnich . jego miłość do pięknej mieszczanki krakowskiej Krystyny i zatarg z biskupem. (Rapsod 5. na co król kaŜe kapłana porwać od ołtarza. "choć nie całkiem wyświetlony. w rapsodzie V przedstawia wyprawy kijowskie Bolesława. Skałka .dramat (1907) St. Wojciechowskiego. 355-56. Ŝe Bolesław. bo wskazówek wyraźnych na nią nie ma. upominanym przez biskupa krakowskiego Stanisława". aŜ wreszcie dotyka klątwą. obaliły legendę "o rozwiązłym i gwałtownym królu Bolesławie.). a gdy siepacze nie śmią. przedstawia Bolesława jako szalonego okrutnika. którego biskup stara się nadaremnie odwieść od bezeceństw. Hipoteza ta z czasem zwietrzała. Wyspiańskiego. Wyspiańskiego. (1904) Tadeusza Wojciechowskiego. wg której "zły i grzeszny król. Król-Duch . biskup" (Maria Dąbrowska. Opera (1909) Ludomira RóŜyckiego.) .) Wymowa . cokolwiek Polska pozyskała chwały i zaszczytu za dawniejszych ksiąŜąt i królów. przedstawia na sposób klasyczny dzieje zbrodni i pokuty króla-banity.) Natomiast szerszym kontekstem tych zdarzeń moŜe słuŜyć hipoteza spisku panów przeciw władcy na tle zawodu.dramat (1947) Marii Dąbrowskiej. bezboŜny świętokradca rozszarpuje Stanisława na kawałki własnoręcznie (co jest oczywistą bajką). ujmujący konflikt Bolesława z biskupem krakowskim w myśl tez zwanych w Skicach T. niestety.. (1830) Józefa Korzeniowskiego. Bolesław Śmiały . mszcząc się za owe upomnienia..dramat (1903) St. 1838-1919.. historia Polski (1455-80) Jana Długosza.1150-1223. Wg Wojciechowskiego konflikt z biskupem. zabił biskupa. dokonał Ŝywota na pokucie w jakimś klasztorze na Węgrzech".Xi w.. Historia Polonica (Annales seu cronicae. świadomie lub nieświadomie. (. A jam był tylko człowiek nieuwaŜny.nie ukończony poemat Słowackiego. a po której stronie znalazł się. twierdzi.) Bolesław Śmiały . Szkice historyczne . jaki odczuwali w najŜywotniejszych swoich interesach politycznych. po czym. kiedy targnął się zuchwale na męŜa boŜego i. I rzekły sobie ludy . Wyspiańskiego.łac. klątwę i zabójstwo.

jeleniogórskim.1783-1830. spod rządów hiszpańskich. kolonia rzymska (Bononia)..lecz moŜni. gł. którzy rozpoczęli nowy rozdział historii społecznej i politycznej kraju. z . Wkrótce potem zmarł jako rozczarowany pesymista. Ekwadorze. Zamek gotycki Bolka I Świdnickiego ..aktu koronacyjnego mogła być w niektórych kręgach dwojako a niechętnie rozumiana: jako niezwykłe wzmocnienie prestiŜu władcy i zapowiedź utrzymania niepodzielnego państwa w sukcesji tylko syna Bolesława i jako niebezpieczna prowokacja wobec Cesarstwa (. w Vi w. Gieysztor. Włoszech. Jej zwycięstwo po stronie gwelfów pod Fossaltą nad cesarzem Fryderykiem Ii w 1249 znaczyio początek kilku wieków rozwoju. która przeszła do jawnego oporu biorąc za rzecznika biskupa krakowskiego zimą 1078-79 roku. (. miasto Emilii i Romanii w środk. otoczony juŜ za Ŝycia legendą jako symbol niezawisłości Ameryki Łacińskiej. W walce tej zwycięzcą wyszedł jednak nie Kościół .. obecnie w ruinie: w części odbudowanej mieści się muzeum. Pomówiony o aspiracje monarchistyczne ustąpił ze stanowiska prezydenta Wielkiej Kolumbii. obdarzony tytułem Oswobodziciela. przebudowany w stylu Renesansu w 1540. rozbudowany i włączony w ciąg murów miejskich w 1301-53. Ŝe król ustąpił po kilku lub nawet kilkunastomiesięcznym zmaganiu się z przeciwnościami (. w której prawo chroniłoby człowieka". mimo wszelkich trudności i klęsk. Bolonia . Mimo Ŝe próbował. jest postacią w gruncie rzeczy tragiczną.-amerykańskich pozostało daremne. Jego dąŜenie do federacji wszystkich państw płd. sam wreszcie ogłosił się dyktatorem.) Wnosić wolno.miasto nad Nysą Szaloną w woj. pochodzenia przedrzymskiego. Bolków . Wywodził się z bogatej wenezuelskiej kreolskiej rodziny ziemiańskiej. a po powrocie do kraju udało mu się. od 190 pne.byłby to jeszcze anachronizm w tej części Europy . powiększyła grono bezpośrednio zagroŜonych. pod władzą Bizancjum.wł. Bologna. od pocz. w nowo załoŜonych państwach: Nowej Granadzie (dzisiaj Kolumbii).. Xii wolna komuna miejska. jako przeciwnik centralistycznej władzy hiszp. Tak rozumiejąc sprawę wolno dopuścić myśl o wytworzeniu opozycji. bohater walk o wyzwolenie Ameryki Płd.wzniesiony na wyniosłej górze w 1277-93.. wykraczająca mimo wyroku poza normę obyczaju prawnego. Bolivar Simon . hiszp. złamać panowanie hiszp. W 1506-1860 pod rządami papieskimi. Śmierć biskupa Stanisława. Boliwii (nazwanej od jego nazwiska) i Peru. "znaleźć taką formę. Bolesław Ii Szczodry (1980). Wenezueli. Libertador. gdy gwałtowne represje za samowolne tłumienie rozruchów i opuszczenie wojska na Rusi spadły na część moŜnych i rycerzy.." A. za młodu w podróŜach europejskich przejął się ideami wolnościowymi.).. rządów.).

ze znakomitego baletu. i wyjazdy młodzieŜy polskiej na uczelnie wł. Bolszoj Tieatr . Jego syna i następcę tronu. w Moskwie. gdy miała jeszcze wpływ na politykę zagraniczną Polski. Akademia (Carraccich). opiekunka uczonych i pisarzy. Urusowa i Medoksa.najstarszy w Europie. drobną szlachtę i Kozaków. oślepiony i stracony w 1608. odsunięta przez syna od rządów. warzywnictwa i ogrodownictwa. od 1518 druga Ŝona Zygmunta Starego i królowa polska. zał. króla Obojga Sycylii 1830-59. słynny na świecie zwł. Po klęsce powstania ujęty. zdołał przyciągnąć do powstania prócz chłopów takŜe biedotę miejską. córka Gian Galeazzo Sforzy. za zbombardowanie Palerma w 1860 nazwano Królem Bombą Ii a. zob. Uniwersytet i miasto były jednym z prawdziwie wielkich centrów naukowych Europy. wł. zdolna. rozwój róŜnych dziedzin Ŝycia gospodarczego. Kobieta o wybitnych . Uniwersytet boloński . Re Bomba. 1494-1557. Po śmierci Zygmunta Starego. w okresie upadku i zacofania Akademii Krakowskiej). jak powiadano). despotyczna. Maltański (Maltańczyk). światła.w .bonończyk. zdolny przywódca i organizator. w której nauczali Accursius i Irnerius. wpływała na politykę króla i dąŜyła do wzmocnienia władzy królewskiej. co w połączeniu z nepotyzmem i chciwością wywołało Ŝywą niechęć. która czyniła z niej potwora i trucicielkę. Król Bomba . a dobre imię uczelni Irwa do dziś. Bombalino. Franciszka Ii.wł. Tradycję tę kontynuował teŜ wiek Xvii i Xviii.przerwą w okresie napoleońskim. 1776). wyjechała do Bari (wywoŜąc ogromne skarby. jeniec tatarski. krzewicielka kultury włoskiej w Polsce (napływ humanistów wł. gdzie ją niebawem otruto na polecenie Habsburgów. chłop pańszczyźniany. przejęta polskimi sprawami. przydomek Ferdynanda Ii. wywołując jedną z największych wojen chłopskich w Rosji. kiedy uczyli tam Malpighi i Galvani. Czynna.przywódca powstama chłopskiego w Rosji w 1606-07. postępowa.ros. Bona . zwł. Wydziały medyczny i teologiczny oraz kursy sztuk wyzwolonych otworzono w Xiii i Xiv w. Odebrała wszechstronne wykształcenie humanistyczne we Włoszech. powstał w 1119 jako szkoła prawa rzymskiego. 'Teatr Wielki'. Bolończyk . zbudowany w 1825 dla respołu operowego teatrów cesarskich (pierw.Bona Sforza d'Aragona.. nadany mu po okrutnym zbombardowaniu w 1848 zrewoltowanej Mesyny. zob. i Izabelli Aragońskiej. Wpłynęła na powstanie a. którym się naraziła. księcia Mediolanu. Bombką. galernik turecki. niechętna Barbarze Radziwiłłównie. Bołotnikow Iwan . a wreszcie i opozycję magnaterii i szlachty.

'dobra bogini'. Ŝona Murata. Eliza. Ludwik. 1775-1840. gdy został cesarzem. z ukr. uŜywany zamiast niewymawialnego imienia prawdziwego. zarobiła sobie u współczesnych i u potomności na więcej. słynna piękność.. łyŜki.cechach psychicznych. zdrowia i opiekunki kobiet. 1780-1825.) Bona Dea . Zygmuntowa Ŝona . Bar. Carlo Maria. rz.). Naiwna tradycja ludowa. Leclerca. grabie. Królowa Bona umarła . silnej woli i rozumie politycznym. warząchwie itd. Ojciec Napoleona I.. 1782-1839. wielka księŜna Toskanii w 1809. rzemieślnik wyrabiający przedmioty drewniane: beczki. podpisywał się Bonaparte. bednarz.dobrem i złem . wozy. Szajne Katarynko. królowa Neapolu w 1808. Z piekła rodem stara Włoszka! (. por. król Westfalii 1807-13. poślubił Marię Letycję Ramolino (1750-1836. Neapol (Sumy). zob. Ŝona gen. Napoleon (zob. A to idzie stara Bona. Hieronim. król Hiszpanii w 1808-13.zob. jest zapewne bliŜsza prawdy. ojciec Napoleona Iii. król Neapolu w 1806. Pan kaniowski i bondarówna. to nic nowego. (W.reg. Madame: Mere).. Potem Polskę okradła I uciekła z skarbami. 1768-1844. następnie księcia Camillo Borghese. Paulina. Bondarówna .francuska forma włoskiego nazwiska Buonaparte.. Bondar .pochodzenia włoskiego. ur. przedstawiająca ją jako osobę hojną dla ubogich i dobrego gospodarza swoich dóbr. płodności. ujemnych niŜ przychylnych opinii. Lucjan. mit. pretora w Rzymie męŜczyznom był wstęp wzbroniony. 1777-1820. czerpaki. Zygmunt (I Stary.. Obrazek. od tego czasu aŜ do 1804. w Ajaccio (1746-85). Skarb trwoniła na głowę . Karolina. 1778-1846. Cezar (śona Cezara). przydomek bogini urodzaju. Z ich dzieci tylko ośmioro osiągnęło wiek dojrzały. balie. osiadła na Korsyce od Xvi w. a mianowicie: Józef. Pol. ..łac. na grudniową uroczystość ku jej czci w domu konsula a.przysłowie oznaczające: juŜ wróble o tym świergoczą.. Bonaparte .Wiele zamków posiadła I hulała z gaszkami. wsch. 1784-1860. 27-letni korsykański generał wojsk rewolucyjnych Napoleon Buonaparte został mianowany dowódcą armii francuskiej we Włoszech w marcu 1796. Wojna kokosza. król Holandii w 1806-10. Rodzina Bonaparte . stągwie.) Własną zatruła synowę. zob.Wszetecznica nie po troszka. Ii August).

. bu:n). czubkami. Słynny jest jego przepis na szczęście: "Dobra strzelba.Bonet . 418-422.) Był generał Boone. Winfrid a.rodzaj czapki bez ronda i daszka. zwł. Bonifacius. dobra Ŝona. bonnet. pionier pogranicza amerykańskiego. zał. 1784.i niefrasobliwy. Hesji.. damskie nakrycie głowy z miękkiej tkaniny. 61. 5. usprawiedliwienie jeszcze jednego kieliszka. G. Don Juan. w 1540 w Grenadzie (Hiszpania) przez św. 150-51. Jedynym św. Porębowicz. z fr. opasane wstęgą. Saksonii. Z dala od świata spółczesnych zapasów. Bonifratrzy . Bonifatius. modne w końcu Xviii w. kentucki myśliwy. łac. F. ok. W Polsce od 1609. ustanowić miał odpust dla pijących jego zdrowie. NiechŜe o tym juŜ nie słyszę. zamordowany przez Fryzów. Zakon szpitalny. zapewne Vi. rodzaj beretu z doszytym z boków i z tyłu pasem tkaniny. nazywani dawniej. noszony w epoce Odrodzenia. Kielich św. 8. Anglosas (właśc. noszone w antycznej Grecji i w Europie średniowiecznej . męczennik.) Boone Daniel . 680-754. umysłowo. apostoł Niemiec. Zemsta. zasiedlenie i obecny stan kraju Kentucky". wytrzymałości i rozwagi. od ok. wybrany przez męty rzymskie w 896 na 15 dni. Św. 716 misjonarz w Turyngii. Najfortunniejszym z ludzi obok Sulli (." J. śył w mateczniku pradziewiczych lasów. Byron. Bonifacy.z łac. Bonifacego . 'wyznający dobro: dobroczyńca'. Imię jego stało się synonimem pionierskiego ducha. (G. Cooper przedstawia w swoim Natty Bumppo (w serii Opowieści Skórzanej Pończochy) wyidealizowany obraz tego juŜ wówczas (1823-41) legendarnego bohatera. Jana BoŜego. Jego legendarną sławę w folklorze amer. Wg legendy papieŜ Bonifacy. tł.. Wynfrith). od spiczastych kapturów. 4. jako idealnego bohaterą pogranicza upowszechniła ksiąŜka Johna Filsona "Odkrycie. Bonifacym papieŜem był Bonifacy I.dodatkowy kielich wina. dobry koń. Bonifacy . UŜywał tylko na niedźwiedzie kuli. (A. F. Bo do czubków odwieźć kaŜę. opiekujący się chorymi. imię kilku papieŜy.nakrycie głowy pochodzenia wschodniego.) . który odegrał znaczną rolę w zasiedlaniu Kentucky i Missouri. dosł. boni fratres.zakon reguły braci miłosiernych. rysie . Na wilki.(wym.. 1734-1820. Fredro.

Rut. wartości trzeciej części grosza. szelągi o kursie przymusowym. Stał się odtąd symbolem nieokiełznanej Ŝądzy władzy. letni pałac zbudowany 1605-13 dla kardynała Scipione Borghese przez Giovanniego Vasanzio z Utrechtu.-wsch. których dzierŜawca mennicy koronnej Tytus Boratini wybił w 1659-66 na przeszło 20 milionów złotych. bóg wiatru płn. kilku kardynałów i wielu wybitnych obywateli. 1552-1621). jedna z najmonumentalniejszych rezydencji arystokratycznych Rzymu. Jachin i Booz.pierwsze w Polsce szeroko rozpowszechnione polskie monety miedziane. do Tracji. Boreasz .Booz ... borealis. kiedy głównymi jego przeciwnikami były rzymskie rody szlacheckie Colonnów i Orsinich. zwłaszcza zaś za szkody wyrządzone flocie najeźdźców perskich w 492 i 480 pne. ostry a zdrowy. córkę Erechteusza. brodaty. Wydał papieŜa.(rzymski Akwilon) mit. Borealny . w górskiej jaskini. zob. Ŝe Borgiowie posiedli tajemnicę śmiertelnej trucizny.ród rzymski.łac. Palazzo Borghese . . Xv w. Boratynki .in. pochodzący od patrycjuszy sieneńskich Xiii w. Pawła V (Camillo Borghese. chciwości i rozpusty. szczególnie czczony w Attyce jako "szwagier" Ateńczyków (porwał bowiem bawiącą się na brzegu Ilissu królewnę ateńską Orejtyję. Borghese . której nie szczędzili swoim nieprzyjaciołom. wiatr północny.1378-1458.(wym. zob. w końcu Xviii w: otrzymał tytuł ksiąŜęcy. Villa Borghese . od 1902 państwowe muzeum i słynna galeria obrazów i rzeźb przeniesiona tu z pałacu Borghese w Rzymie w 1891.potęŜny kompleks pałacowy w pobliŜu Tybru. Kalais i Zetos). przybyły z Hiszpanii na pocz. Alfonso Borgia . nie znalazło potwierdzenia u historyków. Nabrał duŜego znaczenia w okresie Renesansu. głównie za sprawą narosłych wokół niego legend. zamieszkały w zimnej Tracji. później płn. choć niebezpieczny dla Ŝeglugi.. skrzydlaty starzec. Borgia . i miał z nią synów. północny. choć sejm w 1659 wyrazii zgodę tylko na 2 mln. z Xvi-Xvii w.najpiękniejszy park Rzymu...zob. od 1455 jako papieŜ Kalikst Iii połoŜył podwaliny potęgi i wpływu rodu we Włoszech. mieszczący m. bordŜa) ród włoski. gr. Mniemanie. Wiatry.

Jest on w znacznej mierze wzorem czy bohaterem Księcia (zob. Aldo Manuzio. Aut Caesar. tarasowej ozdobionej licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami. drugi mąŜ został zamordowany. gdzie 7 Ix 1812 rozegrała się nie rozstrzygnięta. bratanek Kaliksta Iii i ojciec Cesarego i Lukrecji.) Makiawela. artystów i pisarzy. czezare). bataille de la Moskova 'nad rzeką Moskwą'.(wym. jedna z najsłynniejszych i najbardziej osławionych kobiet w historii.opera (1834) Gaetano Donizettiego. Borgiów. wielka piękność. Gal.dramat prozą (1833) Victora Hugo. a hymnów pochwalnych na jej cześć pisanych przez Ariosta czy Bemba nie uwaŜa za same tylko pochlebstwa.Rodrigo Borgia . Lucrezia Borgia . pod dowództwem Kutuzowa. przemocy i zdrady.wieś w Ros..łac. Lucrezia stała się celem niezliczonych plotek. 'albo być Cezarem. Borobudur . ambitny. rozpustnica Ŝyjąca w kazirodczych stosunkach z ojcem i bratem. mordów. Lucrezia Borgia . od 1492 papieŜ Aleksander Vi. Cesare Borgia . choć przy pomocy przekupstwa. aut nihil . matka nieprawych dzieci. gdzie gromadziła uczonych. Tycjan. w kształcie piramidy. skutkiem których przeszła do historii jako trucicielka.. bez skrupułów popierał interesy swego rodu. FSRR na płd. Lucrece Borgia . trzecim był Alfonso I d'Este. dewiza Cesarego Borgii. Pinturicchio. . Gal. lukrecja). ale niezmiernie krwawa dla obu stron bitwa między Wielką Armią Napoleona i wojskami ros.1431-1503. Zwana teŜ bitwą pod MoŜajskiem. bezwzględny. 1480-1519. Borodino . Rzym. od Moskwy. Borghese. zręczny i chytry. po której Rosjanie zmuszeni byli do odstąpienia. Nowsza historiografia nie daje wiary większości tych oskarŜeń. siostra Cesarego. takich jak Ariosto. pomówień i oskarŜeń. byt jednak zapewne jednym z pierwszych polityków dąŜących do zjednoczenia drobnych państewek wł.jeden z największych obiektów kultowych buddyzmu: świątynia w środkowej Jawie zbudowana w Viii-Ix w. pierwsze małŜeństwo anulowano. Watykan. Bergamo. Trzykrotnie przez ojca i brata wydawana za mąŜ dla racji stanu. ksiąŜę Ferrary. Portrety Borgiów: Giorgione (przypisywany). Hugo. libretto F. dla wielu wcielenie indywidualizmu renesansowego w znaczeniu ujemnym. czyniąc z Ferrary ośrodek kultury i sztuki. albo nikim'. Carrara. Romani wg V. Bronzino. córka papieŜa Aleksandra Vi. gł.. fr.-zach. apart. Rzym. Mimo jej przykładnego prowadzenia się na jego dworze. za sprawą marszałka Neya.(wym. polityk wł. 1476-1507. Bembo.

Opera-balet (Warszawa 1930). Lwów 1912) Modesta Musorgskiego. noszącym się po polsku.dramat (1899) Lucjana Rydla. Borys Godunow . Boruta . Zaczarowane koło . etymologię lud. pol. postać diabła kontuszowego prawdop. pol.1551-1605. Tołstoja. diabeł borowy. w kontuszu. wyst. Petersburg 1870. Oxford.jedna z klechd (1837) K.w legendach i podaniach ludowych strach błotny i leśny..). zwany teŜ błotnikiem. łącząca M. 2. por. za Ŝycia cara Fiodora Iwanowicza. Bohater literackiej. wersja oprac. wyd. rokitą. nazwa tracka. Xix-wiecznej legendy o najbardziej polskim z diabłów. Car Borys trzeci .człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksieja K. Bosfor . Siedlce 1884) Aleksandra Puszkina. przez Rimskiego-Korsakowa 1899-1908. rokickim. przez gr. muzyka: Witold Maliszewski. Wójcickiego.wiedeńska wytwórnia fortepianów cieszących się światową sławą. przy karabeli. który nadaremnie próbował zwalić wieŜę w Łęczycy. Dramat muzyczny (1869. car rosyjski od 1598. tragedia hist. zwierz. leŜy Stambuł (Konstantynopol). wierzbickim. Czarnym. borowikiem. załoŜona w 1828.).powieść (1903) Kazimierza Glińskiego. w zaleŜności od miejsc. złośliwy i psotny. nad jedną z jej zatok. który tę literacką postać spopularyzował. który hulał. wyst. straszył ludzi i wciągał w trzęsawiska: Boruta . wersja Petersburg 1874.dramat (1825. Bssendorfer . we fragmentach. Borys Godunow . Złotym Rogiem. 1831. łozińskim. strzegącym skarbów zamku łęczyckiego. . Wł. libretto kompozytora wg Puszkina.(gr. wymyślona przez autora. gdzie straszył. Posądzany o zamordowanie w 1591 dziesięcioletniego carewicza Dymitra (zob. libretto: Or-Ot. Marmara z M. pojawiający się jako ptak a. swego szwagra. wyst.Boruta . rządzący faktycznie państwem od 1584. Bosporos) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim i Azją Mniejszą. tłumaczona jako Krowi Bród na cześć Io (zob. rąbał się ze szlachtą. pozostawiając na murze trwały ślad łapy.

gł. wreszcie 5 Iii 1770 oddało salwę do tłumu. Masakra bostońska .zob. USA.wyrocznia (fr. nm. Trink! Boska Komedia . Boski . 5. Jej kapłanką jest Bakbuk. Pogrzeb ich stał się wielką demonstracją patriotyczną. Boski poemat . zatopienie transportu 342 skrzyń herbaty w porcie bostońskim 16 Xii 1773 przez patriotów przebranych za Indian. Wojna. przyjęcie)'. 34-48. w Neapolu) za opery w konwencjonalnym stylu wł. Bitwa ta zakończyła wojnę Białej i Czerwonej RóŜy (a. Ŝar. której świątynia znajduje się na wyspie kraju Latarników. Rabelais'go.) został zabity. Dwóch RóŜ). a korona przypadła zwycięzcy. w której król Ryszard Iii (zob. bosuof fi:ld) miasteczko w hrabstwie Leicester w Anglii. załoŜycielowi dynastii Tudorów. hrabiemu Richmond. Boski Czech . Panurg i brat Jan w powieści Gargantua i Pantagruel. Fernando de Herrera. 'butelka'. Bosworth Field . dokąd wyprawili się Pantagruel. ustawicznie dręczone przez bandy.(wym.przydomek poety hiszp. Komedia. które odniosły tam wielki sukces. il divino Boemo.Boski. Boston . przydomek nadany przez Włochów kompozytorowi czeskiemu Josefowi Myslivećkowi (1737-81. zabijając 5 osób. miejsce bitwy (1485).ang. Boska Flasza . który panował jako Henryk Vii. od 1763 przebywającemu we Włoszech. dosł. .Dantego zob.wł. hebr.incydent powstały z niechęci do wojsk brytyjskich wysłanych do Bostonu. aby zaprowadzić porządek i dopilnować egzekwowania ceł importowych. l'Oracle de la Dive Bouteille). a odpowiedź wyroczni na pytanie brzmiała "Pij!". Boska Sara . trzecia symfonia C-dur (1904) Aleksandra Skriabina.. Wojsko. 'bostońska herbatka (tj. którzy zaprotestowali w ten sposób przeciw cłom nałoŜonym przez parlament brytyjski na import herbaty.. Boston Tea Party. 1534-97. Le divin poeme. opera seria. Bostoński "bunt herbaciany" . Bernhardt Sara. zob.stolica stanu Massachusetts.fr.

ani butów. Michała. wyd. które cieszyło się wielkim powodzeniem. 'szczodrość'. Boule de Suif . karmelici (istnieją teŜ karmelici trzewiczkowi). statek angielski pod dowództwem Williama Bligh. kapucyni. była to równieŜ powaŜna wyprawa naukowa dzięki udziałowi w niej przyrodników. oficerem. nieodrodny syn wieku Oświecenia." StaroŜytni śydzi i Rzymianie mieli zwyczaj chodzenia boso w okresie Ŝałoby a. wreszcie filozofem salonów zgodnie z panującą modą.(wym. przyjęta podobno od czasów św. Spokojny dla przewiezienia na Antyle upraw drzewa chlebowego i innych roślin Pacyfiku. potem zapomniana. którym nadał nazwę swego statku.. był naprzód adwokatem. 1962) Bougainville'a. PodróŜ dookoła świata . matematykiem. francuski hrabia. Bulwaru Św.1766-69 sprawozdanie (1771-72. jeden z przywódców walki z Turcją o niepodległość Grecji w 1821-29..Bosy. W 1766 stanął na czele wyprawy na okrętach "La Boudeuse" i "L'Etoile" w celu zdobycia nowych kolonii.-Michel. poległ pod Karcenicą w czasie ataku na przewaŜające siły albańskie. opiera się na Biblii. wg Łuk. pol. który przedsięwziął wyprawę na O. 1729-1811. kameduli. przecinającego dzielnicę uniwersytecką ParyŜa. Bougainville największa wyspa Archipelagu Salomona odkryta po raz pierwszy w 1576. się . Ew. 10. na znak pokory. Bosi zakonnicy . "Bounty" .1788-1823. obrońcą Quebecu pod rozkazami Montcalma w czasie wojny siedmioletniej w Kanadzie. Franciszka z AsyŜu. augustianie. grecki bohater narodowy. Praktyka.jak np. odkryło ono czytelnikom europejskim Polinezję.łac.(wym. discalceati. nim został Ŝeglarzem i pierwszym Francuzem. W 1788 Bligh odkrył na płd. odznaczył się dowodząc obroną Missolungii. bugęwil). 4: "Nie noście trzosa ani torby podróŜnej. Baryłka (Baryłeczka). sekretarzem ambasady. następnie bezskutecznie poszukiwana i odkryta po raz wtóry w 1768 przez Bougainville'a.zob. Botsaris Markos . w sandałach. Boul' Mich' (wym. W czasie postoju na Tahiti przyrodnicy zajmowali. od Nowej Zelandii grupę wysp. de Bougainville Louis Antoine . który opłynął kulę ziemską. bulmisz) studencki skrót od Boulevard St. którzy zgodnie z przepisami swojej reguły chodzą boso a. zdobył szturmem Lepanto. w czasie klęski elementarnej. baunti) ang. Dotarł przez Cieśninę Magellana do Tahiti i przez Wyspy Salomona i Jawę wrócił do Saint-Malo.

który ją porzuca. np. 1878) Gustave Flauberta. symbol ucieczki od rzeczywistości w sferę iluzji (bovaryzm).-wsch. pióra . na płd. marząca o Ŝyciu w luksusie i o bajronicznych kochankach. witraŜe z Xiii-Xvi w. burząca się przeciw nieludzkiej dyscyplinie nałoŜonej przez Bligha. prezbiterium otoczone kaplicami promienistymi. zob. jezuita polski. wg powieści Flauberta. 1270-80..polska pieśń patriotyczna.roślinami. Południowym u wybrzeŜy Chin. z Jennifer Jones w 1949. Popadłszy w długi. bogato rzeźbione. Bourges . gdzie potajemnie czytywała sentymentalne romanse. tak róŜnym od świata jej marzeń. wyd.1614-59. Madame Bovary . od archipelagu Tuamotu. Bligh zdrowo i cało przepłynął w ciągu miesiąca z Tahiti na Timor wśród największych niebezpieczeństw.Sąd Ostateczny z ok. pol.. buntownicy po licznych przygodach osiedlili się wraz z 18 Tahitankami na wyspie Pitcairn. zbuntowana załoga spuściła go. BoŜe. Katedra St. jednak bez empor i zmiennych podpór. Boym Michał Piotr . Sporządził równieŜ mapę Chin. Pozostawił liczne prace. od 1645 był misjonarzem na chińskiej wyspie Hajnan na M. po wyjściu za mąŜ za wiejskiego lekarza Bovary'ego. szantaŜowana przez lichwiarza. W czasie najazdu mandŜurskiego wysłano go w 1651 do papieŜa z wezwaniem o pomoc przeciw najeźdźcom. 2 romańskie portale boczne i 5 gotyckich w fasadzie zach. zabawiała się z Tahitankami. w układzie pionowym podobna do paryskiej Notre-Dame. zbudowana w 1190-1260 z nawą główną i podwójnymi nawami bocznymi.film (1934) Jeana Renoira z Valentine Tessier w roli gł. Wyspa (poemat). której nie otrzymał. wraz z kilku jego zwolennikami.tytułowa bohaterka powieści Madame Bovary (1857. Bovary Emma . Panna Rouault. psychol. z Lilą Lee w 1932.(wym. Etienne jedna z najpiękniejszych budowli gotyckich we Francji. Po kilku latach wrócił do Chin. Po wyruszeniu znów na pełne morze. gdy Bligh jeszcze wzmógł szykany. z Polą Negri w 1937. przyrodnik. z Xiv-Xvi w. w których opisał świat roślinny i zwierzęcy Chin oraz stan nauk tego kraju. Następnemu wydaje się zbyt romantyczna. Francji. zdobył zaufanie dworu cesarskiego. a załoga. w pierwotnej wersji.. w otwartej łodzi na wodę. na środkowym . bierze sobie kochanka. lit. coś polskę . dwuwieŜowa fasada zach. gdzie zmarł. burŜ) miasto w środk. były teŜ inne wersje filmowe. Pani Bovary. nudząc się w ciasnym i prozaicznym świecie prowincji. wychowana w klasztorze. Emma truje się arszenikiem.

biczowanego a. Szopka. fr. Jean Pierre Soliego. .biedronka siedmiokropkowa.Gody. dołączonym ad libitum na BoŜe Narodzenie. BoŜe Ojcze! Twoje dzieci. BoŜe drzewko . BoŜa krówka . Państwo. z dodanymi zwrotkami Antoniego Goreckiego. Gwiazda (Gwiazdka). Opłatek. pieśni Modlitwa (1838) Marcelego Skałkowskiego: BoŜe Ojcze! Twoje dzieci Płaczą. Jasła (Jasełka). granej w Warszawie ok. BoŜa męka . krzew bylica boŜe drzewko. Choinka. obchodzone 6 stycznia. Le Secret. nr 6 Arcangela Corellego. wł. 1755-1812. fatto per il notte di Natale. O państwie boŜym . dobry omen. Kolędy. do Iv w. śpiewana juŜ na melodię pieśni maryjnej Serdeczna Matko. Ŝebrzą lepszej doli. BoŜe Narodzenie . Panie!" Przed 1830 pieśń została znacznie zmieniona. Rok po roku mamie leci..oratorium (1734) Jana Sebastiana Bacha. Dary boŜe . Kutia. zjawisko poczytywane za interwencję sił nadprzyrodzonych. Palec boŜy . od którego cały Koncert otrzymał nazwę: Weihnachtsoratorium . uŜywana do przypraw.zły a.zob. rodzaj adresu hołdowniczego do cara Aleksandra I (Hymn na rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskieqo) na melodię skomponowaną przez Jana Nepomucena Kaszewskiego.choinka ozdobnie przybrana na BoŜe Narodzenie.Alojzego Felińskiego (1816).początek bardzo pop. na pamiątkę narodzenia Chrystusa. ze słynnym Largo Pastorale.jadło i napoje. Wigilia. zdjętego z krzyŜa Chrystusa. święto chrześc. 1806. Panie!" wersem "Naszą ojczyznę racz nam wrócić. wziętą z opery komicznej Sekret.kapliczka wiejska z wizerunkiem ukrzyŜowanego. BoŜe Narodzenie . Ale juŜ śpiewnik wydany nielegalnie przez warszawską młodzieŜ studencką przed 1821 zastąpił wers "Naszego króla zachowaj nam. . opus 12.. zob. potem 25 grudnia.Concerto grosso g-moll. BoŜy. My w niewoli my w niewoli! 1-4. w okresie zimowego przesilenia słońca.

Pokój boŜy . ostatnie zdanie w ostatnim numerze pisma "Le Vieux Cordelier" wydawanego przez Kamila Desmoulins. stworzyciel nieba i ziemi. Bóg-Ojciec przedstawiany jest jako człowiek młody. stąd 'udzielający bogactwa. les dieux s'en vont.zob. Wola boŜa . wieczny i niepojęty. 10. atakującego politykę Komitetu Ocalenia Publicznego. Gen:. Z boŜej łaski . 1809) F.w wyraŜeniu: czuć wolę boŜą . 1.łac. Bóg w mozaizmie . Syna i Ducha Św. Takim przedstawiali Boga-Ojca Giotto. 15. r.. w chrześcijaństwie istniejący jako jeden w swej naturze. 10. Pierw. Fra Bartolommeo. R. (1912) Anatola France'a z czasów Rewolucji Fr. dawna formuła w tytułach dostojników kościelnych i monarchów. . oraz powstrzymuje rękę Abrahama mającego dokonać ofiary Izaaka. 3. u-bogi. słowa węŜa do Ewy. 3. Bogowie łakną krwi .śrdw. ustanowiony ok.czuć powołanie. dola' (por. 1300 pojawił się tak dobrze później znany wizerunek Boga jako potęŜnego. Treuga Dei. Maria Maggiore w Rzymie młody Bóg przygląda się z chmur wielu scenom Starego Testamentu. w Monreale (Sycylia) i z Xiii w. młodzieńczy Bóg wypędza Adama i Ewę z Raju. zakaz starć zbrojnych od środy wieczór do poniedziałku rano. w bazylice św. eritis sicut dii. w S. szczęście. W sztuce wczesnochrześc. wzięta z Wulgaty. siwobrodego starca. 5. Tytuł powieści hist. Dei gratia. Ghiberti. Michał Anioł i inni. Adonai itd. Dopiero ok. łącznie przez 230 dni w roku.fr.biblijny Jahwe. Na mozaikach z V w. Ŝart. Chateaubrianda. les dieux ont soif. a włosy głowy jego jak wełna czysta" (7. "Starowiecznego" z biblijnego widzenia Daniela: "Szata jego biała jak śnieg. Będziecie jako bogowie .Ewangelia. List do Korynt.-kat. woła głos z nieba w zakończeniu ksiąŜki Męczennicy (Les Martyrs.9). odczuwać popęd seksualny. zwany zastępczo Elohim. UŜywana początkowo na znak pokory. za to zdanie wydawcę stracono na gilotynie. Marka w Wenecji czy w Xiii-wiecznych rzeźbach katedry w Chartres. Wulgata. Strój (bobrowy). później teŜ w adwencie i w poście (czasów pokoju).. szczęścia. doli'. Podobnie na mozaikach z Xii w. 1760-94. Słowo boŜe . Np. wszechmocny.fr. Bóbr . bog-aty. Bellini. 1040 przez kościół rz. Bogowie odchodzą .łac.-łac. na watykańskim sarkofagu z Iv w. 'bogactwo. por. ale w Trzech Osobach: Ojca. z-boŜe).

z Tebaidy. moc truchleje . teŜ Diabeł (SłuŜ Bogu. sztuczne a.. Dominus vobiscum . BoŜe. motto. Deo Optimo Maximo. eli. śmierć goni. jako "emblemat" (hasło.hebr. Ryszarda Lwie Serce w bitwie z Francuzami pod Gisors. 2. przybyły z góry. 34. Bóg tańca . Bogowie postanowili inaczej . nie uzasadnione rozwiązanie splątanej intrygi w sztuce teatr.łac. a diabłu ogarek . formuła pojmowana. ugodowców. Publiusza P. . 'bóg z maszyny (teatralnej)'. Bóg widzi. 'Pan z wami'. lamma sabachthani? w Biblii. 45-96).fr. później takŜe na kościołach i nagrobkach chrześc. opłata za odprawianie mszy) przysł. zawołanie króla ang. Bogów na świecie stworzył naprzód strach! . wywodzące się ze średniowiecza. Wergiliusza. epopei poety rz. 428. Bogu świeczka. ze słynnej rodziny tancerzy i choreografów. cytat z Psalmów 22. w Xvii w. stare przysł. panu czynsz.przysł.była jako śpiew (wi)wilgi zwanej boguwolą. niespodziane wprowadzenie nowej osoby a. Ew. Stacjusza (ok.. zbyt łatwe. a księdzu meszne . D. napisy na świątyniach rz. 15. Bóg tak chce . 2. Dieu et mon droit.(tj.. wg Mat. 3. hasło pierwszej krucjaty 1096-99. primus in orbe deos fecit timor. 1198. a diabła nie gniewaj). dewiza heraldyczna królów ang. z nieba. czas ucieka. okoliczności.. Booz tymi słowami pozdrawia Ŝeńców.łac.łac. polskie stosowane do opurtunistów. wyraz "rola" znaczył tu 'niewolę'. nieoczekiwany wybawiciel. 2. 661. eli. 46. 27. Bogu wola. staropolskie z czasów przedpańszczyźnianych. por. Ks. 'Bogu Najlepszemu. z Eneidy. Bóg i moje prawo . 4.b.fr. M. epigra w panegirykach i napisach nagrobnych. tj. czemuś mnie opuścił? . O. wieczność czeka . chłopu rola. 1729-1808. BoŜe. NajwyŜszemu'. Ein' Feste . w tej formie uŜywane. a.początek popularnej pieśni modlitewnej O Narodzeniu Pańskim Franciszka Karpińskiego. Rut. Bóg się rodzi.gdy w Rzymie parę chrześcijańską rzucono na pastwę tygrysom na arenie cyrku.Inicjały łac. zwł.przydomek uwielbianego przez publiczność tancerza i baletmistrza Opery Paryskiej Apolline Baldassare Vestrisa. powieści przez nagłe.. Deus ex machina . wg Marka. dis alter visum.łac. formuła pozdrowienia wzięta z Wulgaty. skarga Chrystusa na krzyŜu. Dieu le veut.

przekleństwo popularne w Niemczech po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny świat.. z gr. Arystoteles w O częściach zwierząt. 'Bóg z nami'. Sama przyroda jest bogiem . Gott mit uns . Wulgata. wg Sofoklesa. Ŝe Heraklit.. 17.Niektóre bóstwa. spokojnie zapraszał tymi słowami swych gości do izby. Kogo bóg (a. 8. je n'avais besoin de cette hypothese. Dzieje Ap. 621.. Eneida. Bacchides. napis na klamrach u pasów Ŝołnierzy nm.fr. z Wulgaty. 10: "Vobiscum Deus". ignoto deo... 18.Burg zob.zob. temu wpierw rozum odbiera . renesansowego materialisty i ateisty straconego przez inkwizycję 9 Ii 1619. kazania arcybiskupa Canterbury.nm. Antygona. nie potrzebowałem tej hipotezy . 23.łac. I. dementat prius. Johna Tillotsona (wyd. odpowiedź Laplace'a na zadane mu przez Bonapartego pytanie. tak Bóg Kubie .łac. dlatego stawiali potęŜne głazy z napisem genio loci łac.. opowiada. 565: "Iuppiter hac stat". z gr.nm. w obu wojnach świat. natura quae deus est. quos deus (Iuppiter) perdere vult. Jowisz) chce zgubić. 'bóstwu miejsca'. Dla Rzymian kaŜda wioska. Gdyby Boga nie było. 4. aby zjednać sobie tego boga. z Plauta. którego imienia nie znali. 5. Sire. Gott strafe England . Ukochani przez bogów umierają młodo .przysł. Bóstwa . filozofa Giulia Vaniniego. grzejąc się przy piecu.fr. tu takŜe są bogowie! .łac. Wergiliusz. dlaczego w swej Mechanice nieba uczony nie wspomniał o Bogu (1796). 'niech Bóg skarze Anglię'. półbogi i boŜęta mitologii klasycznej i . nam et hic dii sunt z gr. 1712). Izajasz. 'geniuszowi miejsca'. adolescens moritur. Wejdźcie. pogląd wł.łac. quem dii diligunt. kaŜdy zakątek miały swego opiekuńczego geniusza czy bóstwo. Las. 1914-18. naleŜałoby Go wymyślić . lub ignoto deo. wyrwawszy mu uprzednio język. por. Najjaśniejszy Panie. 12. Nieznanemu bogu . Wolter (1769) wg 93. introite. 2. si Dieu n'existait pas. Bór . deo loci. il faudrait l'inventer.łac. Jak Kuba Bogu. spalono go na stosie.

Wertumnus. Artemida (Diana).Hymen. Pomona Pasterstwo .Plutos Czas . Mulciber). Nomy Łowy . Hera (Junona).Chronos. Lary. Tryton Niebo .Zeus (Jowisz) Niezgoda .Eris.Hebe. Afrodyta (Wenera).Driady. Nereusz. Hestia (Westa) Mądrość . Bogactwa . Selene Lasy . Okeanos. Driady Góry . Fata. Tetyda.Hefajstos (Wulkan) KsięŜyc .Artemida (Diana).Pan. Artemida (Diana). zakresu opieki itd. Trolle Los .Parki. skandynawskiej) wg ich funkcji. Saturn Dom . Posejdon. Proteusz.Okeanidy Ogień .Atena (Minerwa).Amfitryta. Glaukos (1). Kupido).Oready.Hestia (Westa).Asklepios (Eskulap) Miłość . Penaty Drzewa .Artemida (Diana) MałŜeństwo .germańskiej (a. Ino.Hermes (Merkury) Kowalstwo . Loki Ocean . Freja Młodość . Apollo . Hamadriady. Trolle Handel . Mojry. Tyr Medycyna .Eros (Amor.Hamadriady.Hestia (Westa) Ogrody i sady . Ganimedes Morze .Hefajstos (Wulkan. Hestia (Westa) Ognisko domowe .

Hades.Apollo . Notos (Auster). Thor Wymowa .Eos (Aurora) Powietrze . Priap Wdzięk .Apollo Sprawiedliwość . Wertumnus.Ares (Mars).Erynie (Eumenidy).Charyty (Gracje) Wiatry .Piekło .Demeter (Cerera).Janus PodroŜe .Pluton.Ariel.Eirene Pomsta .Pluton. Temida Tęcza . Njord Wojna . Hermoder Poezja i muzyka .Hermes (Merkury).Hermes (Merkury) Wyrocznie . Zefir (Favonius) Wino . Boreasz (Akwilon).Eol.Apollo. Elfy Roślinność .Dionizos.Zeus (Jowisz).Najady.Najady. Ondyny. Priap Początek i koniec . Bakchos (Bachus) Woda . Bellona.Nemezis. Bragi Pokój . Prozerpina) Pioruny . Dike (Astrea).Iris Urodzaj . Muzy. Persefona (Kora. Eunomia.Hermes (Merkury). Demeter (Cerera). Euros (Eurus). Atena (Minerwa). Furie Poranek . Nimfy Sen i marzenia senne . Hypnos Słońce . Thor Płodność . Pomona Rzeki i strumienie . Pluton (Orkus).

zwany teŜ Wymarsz strzelców. gr. 'Brabantka' od krainy hist.ZboŜe . Gildia). bóstwa ciemności i śmierci (Hades Pluton. obok którego.) pędzla Rembrandta. Saturn Źrodła. pierw. chthonios 'zrodzony z ziemi.Hermes (Merkury). confraternitas. kupieckie (zob. a hetman Jan Sobieski rozgromił tam ich zagony w 1671. od 1585. (w Polsce we wszystkich większych miastach) dla urządzania dorocznych zawodów strzeleckich w celu podtrzymywania sprawności bojowej mieszczan: strzelano do drewnianego a.-pol. Tanatos. jeziora .Prozerpina.konfraternia. Brabancji. wszelkiego rodzaju związki. Hymn brabancki. przybytek Boga'.-rz. przechodziły dwa słynne szlaki najazdów tatarskich: czamy i kuczmański. brabason) Brabansona. Hermes i in.Demeter (Ceres). od Xiv w. Brabantka. bractwa religijne (jak np. z gr. Bracław . twierdza kresowa z warownym zamkiem. Zbiorowy portret amsterdamskiego bractwa strzeleckiego DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa (1642. Hypnos. Jennevala (właśc. BóŜnica . zawiązywane w róŜnorodnych celach: bractwa rzemieślnicze (zob. Trójcy św. gdy był pokryty warstwami zŜółkłych werniksów i czynli wraŜenie sceny nocnej. od północy i od południa. congregatio. Hymn Wolności. SRR (obwód winnicki). tubylec. RóŜańca św.). Najady śegluga . (st. sodalitas. cerkiew. łac. Amsterdam.synagoga. mieszczan. fr. Rijksmus. szczególnie silne w Xvi w. Dechet) i kompozytora Francois Van Campenhouta.organizacja strzelecka w miastach śrdw.Nereidy. Bractwo . zawodowe a. nadaną mu. L. św. świątynia Ŝydowska. Erynie.. Kery. od Xiii w. A. zazw. miejsce modlitwy i studiowania Tory. Persefona . której gł. . w 1569-1793 stolica województwa. a zwycięzcę obwoływano królem kurkowym roku.).(wym. od 1632. Cechy). otrzymał równieŜ nazwę StraŜ nocna. Michała od 1596) czy wreszcie strzeleckie. miastem jest Bruksela.) 'świątynia.osiedle w Ukr. Brabancnne . Demeter Ceres i in. blaszanego kurka. Bractwo kurkowe . Bóstwa chtoniczne mit. W 1578 Janusz Zbaraski pobił pod Bracławiem Tatarów. narodowy hymn belgijski napisany we wrześniu 1830 przez poetę fr. naprawdę ukazuje on scenę w pełnym blasku słońca. inne. Afrodyta (Wenera). podziemny'. wymienne z kościół. ziemi i jej płodności (Dionizos-Bachus.

Bradamante . Zob. Łukasza . Kaplica Sykstyńska). 1809-52.długa. sam niewidomy. i cesarzy Brazylii. nim zasiadł po raz pierwszy na tronie przodków. Jabłko (Jabłka wiecznej młodości). Edda. Członkami bractwa byli m. Nosi białą zbroję i biały pióropusz. której pozostałymi członkami są Wisznu Opiekun i Siwa Niszczyciel. 1640-1853.w hinduizmie Absolut.: Bolesław Cybis. załoŜona przez Jana Iv. pierwszy z boskiej trójcy (Trimurti).pierwsza tragikomedia francuska (1582) Roberta Garniera. Puchar Bragiego .in. a jej magiczna włócznia zrzuca z konia kaŜdego rycerza. Z tej abstrakcji wykształcił się Brahma jako stwórca świata. uczniów Tadeusza Pruszkowskiego. W 1946 poddano go gruntownej konserwacji i oczyszczono.musiał wychylić kaŜdy król. wymowy i pieśni. w 1925 z jego inicjatywy i w jego pracowni w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. w późniejszym systemie panteistycznym uzyskuje osobowość. o temacie wziętym częściowo z Ariosta.(wym. mąŜ Iduny (por. wyobraŜany jako starzec z długą. Bragi . braj). Bractwo św.zob. bóg pojęty jako całkowita abstrakcja. francuski nauczyciel ociemniałych. bóg poezji. Idany . 1822-89. występująca teŜ w Orlando innamorato Boiarda i Orlandzie szalonym Ariosta jako siostra Rinalda i ukochana Rogera. Braille Louis . twórca pisma z wypukłych kropek dla ociemniałych do czytania . Opowieść Bragiego .(wym. siwą brodą. brga:s) dynastia królów Portugalii. W raz z Hermoderem przyjmował i witał w Walhalli wszystkich bohaterów poległych w boju. Edward Kokoszko i Antoni Michalak.mit. zał.zrzeszenie malarzy. Eliasz Kanarek. zob. Brahma . skand. Braganca .Pod tą nazwą najbardziej zasłynął. Jabłka Bragiego a.dziewica-rycerz legendy karolińskiej. ale zajmująca. teŜ Sykstus (Iv. Bradamante . syn Odyna i Friggi. Azowie). której objawieniem jest cały wszechświat materii i myśli.

stojące naprzeciw siebie na tylnych łapach. wzniesiona przez Jana Kramera w 1576.w Poczdamie.otwierająca Szlak Królewski w Gdańsku. W attyce najokazalszy w Gdańsku zestaw orłów i herbów. pierw. w Polsce od ok. Czerwone z Zatoką Adeńską. Brama . złote (Grecja Iv-Ii w. 1788-91 przez C. 7. 1130).arab. wypukłe na awersie i wklęsłe na rewersie. Florencja (Baptysterium).zob.od Xvi w.zob.Brama Lwic. nazwana od wielkiej liczby rozbitych Ŝaglowców na tych wodach.) trójkątny blok odciąŜający przysłonięty płytą z reliefem przedstawiającym dwie lwice.cienkie monety wybijane jednostronnie. wg Mat. monumentalna brama z ok. po obu stronach kolumny będącej oznaką godności. Brama do Raju . (nummus) bracteatus '(moneta) złocona' od łac. Bab el-Mandeb. Brama Snów . część renesansowego systemu fortyfikacji. Skajska Brama . Brama Brandenburska . Brama Łez . zbud. Brama Lwic . Brakteaty .. wiodąca na akropol w Mykenach w Argolidzie (Grecja staroŜ. brana. a mało jest tych.. Brama szeroka i brama ciasna . 1400-1300 pne.zob. rodzima brona od bronić. pne. ze śrdw. od Xiii w. srebrne (w Europie środk. pokryta okładziną kamienną przez Wilema van den Blocka w 1588. łącząca M.jedna z bram Troi w Iliadzie Homera. znaczenie 'przegroda." Brama WyŜynna . którzy ją znajdują. Lwia Brama . łac.dotykiem. Obrona jej była powierzona cechowi kuśnierzy. Xii-poł.jedyna zachowana z ośmiu bram głównych w dawnym pierścieniu murów obronnych Krakowa. G. zjej baszty widać .alegoria biblijna w Ew. cieśnina między Afryką i Półwyspem Arabskim. tama. Langhansa. Brama Floriańska . Sen.. osłonięta zachowanym do dziś Barbakanem. Xiv w.) a. 13-14: "Wchodźcie przez ciasną bramę. przedtem. zbudowana w końcu Xiii w. Skandynawia V-Vii w. W Berlinie zbud. niŜej Lwia Brama. a ciasna-do Ŝycia. z czes. w 1770. w znaczeniu 'główne drzwi'. bractea 'blaszka (złota)'. obwarowanie'.). bo szeroka wiedzie na zatracenie. Ponad potęŜną belką wspierającą (5 m dł..

zob. Brandenburgia . najwyŜsza z dawnych kast w Indiach. BranŔ syn Febala.zob. wydobywszy się z wnętrza konia trojańskiego. BrandanŔ zob.bramani. i Ŝe rodacy wiedzą o nich tylko z dawnych legend. jedna z głównych religii Indii. Św. potem do Kraju Kobiet. Przybywa do Wyspy Szczęścia. Branibori w Cechach. spisanej w X w. bramanizm.było całą równinę. I tysiąclecia pne. opera (Praga 1866) Bedricha Smetany. niŜ sięga pamięć ludzka. aby zmieściła drewnianego konia Achajów.). bohater opowieści irlandzkiej śegluga Brana. późniejsza faza wedyzmu (1. poł. bramę tę uszkodzono. tu Ŝegnał się Hektor z Andromachą i synkiem Astyanaksem. Złota Brama . Brendan. Brama Brandenburska zob. śelazna Brama . kapłani. część NRD). z gr. a po powrocie do ojczyzny dowiadują się. Wezwany przez kobietę noszącą gałąź srebrnej jabłoni do Emain. Bran wyrusza w podróŜ w trzy łodzie po dziewięciu ludzi. . libretto: K. Sabina. poprzedzająca współczesną jej formęhinduizm. brahmana. "Radosnego Zaświata" na Zachodnim Oceanie. Złoty.kraina historyczna obejmująca część Niziny Niemieckiej między Odrą a Łabą (środk. czes. Brandenburczycy w Czechach. Ŝe podróŜ ich trwała dłuŜej. Zielony. iron. skaia 'lewa. ułoŜonej prozą i wierszem w Vii w. zachodnia'. przen. przez nią wszedł do miasta orszak weselny Heleny.zob. Brama.. zdobyta w 1157 przez Niemców. śelazny. Zielona Brama . ją teŜ otworzyli towarzyszom wojownicy greccy. dawna ziemia Słowian połabskich. Królowa Kobiet przeciąga Brana na brzeg przy pomocy magicznej nici i trzyma go u siebie przez cały rok. niepomyślna. Ogarnięci tęsknotą za krajem ruszają Irlandczycy na morze. Bramini . Braminizm. z sanskr. ekskluzywna warstwa arystokracji Nowej Anglii (USA).

wg Mat. Brandt Isabella . Izabella Brandt . St. Florencja.powieść (1879-80) Fiodora Dostojewskiego. poł. 1609-10. S.. Brat .' franciszkanie. Fratres Poloni. Bracia polscy . Pozowała do kilku jego najświetniejszych portretów. jedno z najwaŜniejszych dzieł literatury europ.najbliŜszy krewny w linii bocznej. margrabiego brandenburskiego. wielkiego melomana: I Koncert F-dur. zob. Autoportret z Ŝoną.ruch religijno-społeczny w Czechach od połowy Xv w. Pinakoteka. Bracia Karamazow . Bacha dla kapeli dworskiej Christiana Ludwiga. Bracia mniejsi . Krew (Braterstwo krwi). który przyspieszył wybuch powstania styczniowego.pierwsza Ŝona Rubensa.łac. brat-laik (w Przeciwieństwie do zakonnika-kapłana. kontynuacja skrajnego kierunku w husytyzmie. Bracia miłosierni . mnich. zaciąg na roboty przymusowe. Ew.dawn.łac. por. arianami (błędnie łączono ich .. nie mający święceń kapłańskich. np. Ufizzi. zwł. zakonnik.). Iv G-dur. V D-dur i Vi B-dur.. bonifratrzy. 25.zob. Bracia czescy . Ordo Fratrum Minorum. Iii G-dur. nowochrzczeńcami (od "ponurzania" przy chrzcie dorosłych).o ludziach skromnej sytuacji społ. por. Ii F-dur..łac. 'Zakon. Wielki (Inkwizytor). Fratres Misericordiae. (Biblia. Branka . ugrupowania religijnego.portret Rubensa. Xix w.Ŝ: od braniec). kobieta wzięta do niewoli (r. Bracia najmniejsi . zmarła w 1627. Fourment Helena..napisane w 1721 przez J. dawn. zarządzony z inicjatywy Aleksandra Wielopolskiego 6 X 1862 w Królestwie Polskim pobór do wojska carskiego wg imiennej listy spośród osób politycznie podejrzanych. Ichwan as-Safa. Bracia Czystości . zwani teŜ nurkami.Koncerty brandenburskie . którą poślubił w 1609. 1609) Rubensa. 40). Monachium. 2. minoryci.obraz (ok. szczytowe osiągnięcie w zakresie formy concerto grosso (zob. zwanego zwykle ojcem). przymusowy pobór do wojska. członek bractwa a. Rubens i Izabella Brandt .

Ichwan as-Safa. ks. Arkadia (Arcades ambo). Siedem) Ajschylosa. towarzyski. Wówczas Wilk zarzuca mu. Bracia w Apollinie. Fiedin.panowie bracia. zał. ale tylko dodaje.). przystępny. socynianami. Bliźnięta (syjamskie).flibustierzy (zob. sławetna. Ŝe mąci mu wodę. . Jeśli to nie ty. był to twój brat . zgodny. łatwy w obejściu. Stąd nazwa ros.fr. 1960) E. w 1921 w Piotrogrodzie. Trembeckiego Wilk i baranek. Sierapionowy bratia. z bajki Wilk i Jagnię. mości panie bracie. które przetrwało do 1925 (Zoszczenko. Brat po Adamie (i Ewie) .ludzie tegoŜ powołania. CzyŜ jestem stróŜem brata mego? . nie krewny.nm. zob. La Fontaine'a Gdy piją ze strumienia. z Satyr 2. Brat brata goni (rodzi) . Bracia syjamscy . por.zob. panie bracie. Na to Wilk mówi powyŜsze słowa i poŜera Jagnię. Tichonow. si ce n'est loi. A. ugrupowania lit. Ŝe stojąc niŜej. 3. rubaszny. w Chrystusie . 'bractwo Serafina'.poglądy z doktryną Ariusza. Ŝe w ubiegłym roku jeszcze nie Ŝyło na świecie.człowiek bezceremonialny. osławiona. Kawierin. Ruch relig. tejŜe wiary itp. Hotimanna. nazwy uŜywane przez dawną szlachtę w jej stosunkach wzajemnych. 674 (zob. Bracia serafiońscy . Bracia z Basry . Brat łata . Jagnię powiada. StróŜ.zob.).z tragedii Siedmiu przeciw Tebom. 1. plon się nie mnoŜy. Serafina.. lubiących masami poŜerać słowiki (b. por. Brat przeciw bratu . nie moŜe tego czynić. c'est donc ton frere. unitarianami. Ŝe go w zeszłym roku zelŜyło. bracia herbowni. par nobile fratrum. Bracia szlachta . Szkłowski i in.zob.łac. Bracia wybrzeŜa . opowiadanych kolejno przez sześciu przyjaciół zbierających się co pewien czas.-społeczny rozwijający się w Polsce Xvi-Xvii w.o rzadkim zboŜu na polu. 243. Die Seraphionsbrder. przekład St. Ich pierwsze spotkanie przypadło na dzień św. Szlachetna para braci . Horacego. najradykalniejszy odłam reformacji polskiej. Arianie). którego zatem obrali sobie za patrona. wybór pol. Wilk oskarŜa Jagnię.bliźni. T. ramowy zbiór 30 opowieści (1818-21. 10. na to Jagnię. o dwóch synach bogacza. kosztowny przysmak).

poufale. familiarnie. zawartego przez Filipa Iv Hiszpańskiego z Holendrami. nad przedstawionymi na obrazie wojskami wznosi się las lanc.-wsch. 1719-94. rozwinięte przez Gottfrieda Christopha Hartela. brejm). nm. Breda . Brabancji (płd. Tiervaler Brehm. 'Lance'.przysł.Kochajmy się jak bracia . jak równy z równym. Italii. 1864-69) tłumaczonym na wiele języków. 1763-1827. wynalazcę nowej techniki druku nutowego. KsiąŜę Fryderyk Henryk Orański. Madryt. Las Lanzas. ok. specjalizujące się w wydaniach dzieł zebranych najwybitniejszych kompozytorów. przen. Poddanie Bredy.Najstarszy brąz.). Koniec jej przypada na lata 1000-700 pne. Epoka brązu . dziś Brindisi. OblęŜenie Bredy w 1637 obraz P.stop miedzi z innymi metalami (z wyjątkiem stopu z samym cynkiem zwanego mosiądzem).-zach. rodzajem brązu jest takŜe spiŜ (zob. Po upływie zawieszenia broni. Ambrogio Spinola. bezceremonialnie. znany był w Egipcie i na Bliskim WschodziejuŜ ok. rzymskiego portu nad M. EI sitio de Breda hiszp. po śmierci brata. nazwa od Brundisium.. odzyskał je w 1637. 'OblęŜenie Bredy'.miasto w płn.. dramat Calderona de la Barca. 1829-84. 2000 pne. 1695-1777. zdobył w 1625 bronione przez Maurycego Orańskiego miasto. Holandia). istniejące do dziś w Lipsku i Wiesbaden. kondotier wł. hiszp. Za pan brat . obraz (1634-35) Velazqueza.(wym.rachujmy się jak śydzi . dzięki któremu zyskał przydomek "ojca zwierząt". Rijksmus.. zoolog niemiecki wsławiony głównym swym dziełem śycie zwierząt (Tierleben. dowódca wojsk hiszp. Brehm Alfred Edmund ..niemieckie wydawnictwo muzyczne zał. van Hilligaerta. kontynuowane przez jego syna. Breitkopf & Hrtel . Johanna Gottloba Immanuela Breitkopfa. cynkowy. W dorzeczu Wisły epoka brązu rozpoczęła się dopiero ok. oblegane przez Hiszpanów niemal przez rok. 1700 pne. . połowy Iii tysiąclecia pne. Adriatyckim w płd. Prado. Amsterdam. w 1719 przez Bernharda Christopha Breitkopfa.brat za brat. w Europie Płd. ijego potomków. Brąz .

break. bez steru i Ŝywności. Wreszcie przybywają do wyspy raju ziemskiego. Xviii w. Brendana'. którego w waŜne święta piekło tu przenosi. nad Hawelą (dziś w środk. części NRD).. por. która okazała się grzbietem drapieŜnego wieloryba.. 484-577. kwitnącego w Vi-Xii w. aby ją odnaleźć. stolicą Marchii Brandenburskiej. w formie poematu. Portugalia uwaŜała ją za swoją posiadłość. odbył on jakieś podróŜe do wysp północnych i zachodnich. Ŝe umieszczano ją na mapach. Wersja anglo-normandzka śeglugi. Kilkakrotnie niszczona.. a potem zająć Rzym (prócz twierdzy kapitolińskiej obronionej przez Manliusza) i wycofać się po otrzymaniu Ŝądanego okupu. Św. Ŝegluga ta stała się tematem legend spisanych w Xi w. Raj). który miał się znajdować pośrodku Atlantyku. potem Brandenburg. stała się. na wpół legendarny mnich irlandzki. wokół wysokiej kolumny. pną się kręcone schody prowadzące do nieba. w poprzek. ciągniony przez parę a. Maeldune.na wpół legendamy wódz galijskiego plemienia Senonów. śegluga trwała 7 lat i była pełna cudownych przygód. Św. gdzie wśród zapachów wiecznej wiosny przechadzają się po ścieŜkach z drogich kamieni. Na innej wyspie białe ptaki śpiewały hymny. z ang.Brandan. irlandzkiego gatunku lit. Brennus . w róŜnych czasach. tłumaczona na wiele jęz. w 1157 zdobyta ostatecznie przez Niemców. Wiara w istnienie tej wyspy byia tak mocna.gród słowiański plemienia Stodoran. jako Brennaburg. od 1154 siedziba księcia zach. . Brenna .Brek . aby się nieco ochłodził. napisana została przez mnicha Benedykta i dedykowana w 1121 Adelizie z Louvain (Leuven). 'śegluga św. która rozpowszechniła się w całej Europie wzbogacając się ciągle o nowe epizody. 387 pne.-słowiańskiego Jaksy z Kopanicy. który miał zostać pochowany w Clonfert jako opat i przeor 3000 mnichów. Ledwo udało się podróŜnikom uciec z bezludnej wyspy. Brendan wyrusza w podróŜ z 17 mnichami. miał pokonać Rzymian nad rzeką Allią. W środku wyspy. w poszukiwaniu raju ziemskiego (zob. jako Navigatio Santi Brendani łac. który w 390 a. lennika Polski. przez nieznanego mnicha irl. Prawdop. Rodzaj budki na poprzecznej ścianie towarowego wagonu kolejowego z miejscem dla hamulcowego. Brendan . Bran. 2 pary koni. W wieczór wigilijny Brendan spotyka Judasza. dopóki nie odstąpiła jej królowi Kastylii. (w Anglii) resorowany odkryty pojazd czterokołowy z wysokim kozłem i wielkim pudłem. Ŝonie Henryka I. jeszcze do 1755. istnej odysei mniszej. na zachód od Wysp Kanaryjskich.od poł. mieszczącymi 6-10 osób. który przedsięwziął nawet wyprawę. z ławkami wzdłuŜ a. Dzieło to uwaŜane jest dziś za rodzaj schrystianizowanego imramu (historii o podróŜy morskiej z przygodami).

Iliada. Hery i Posejdona. Anglika Fredericka Herveya. spór'. otwarte w 1759 w pałacu Montague House w Londynie. . którzy chcieli ojca bogów uwięzić. 1651-86. British Museum . kiedy indziej pomocnika kata. zwł. sprytnego intryganta. wg Plauta Pseudolus 'Krętacz'. a. choć nieco bardziej cywilizowanym. Bristol .nazwa wielu. sturęki i pięćdziesięciogłowy olbrzym. Xix-wiecznych. zawsze łotrzyka.łac. na ziemi zaś Ajgajonem. M.mit.Biada zwycięŜonym! . Bibliotekę B. Na wezwanie Tetydy pomógł Zeusowi udaremnić spisek Ateny. dorzucając swój miecz na szalę z odwaŜnikami przy waŜeniu złota na okup. zwany tylko w niebie Briarejem. neapolitańczyka z wyboru. Briareus . britisz mjus-i-em) ang. briga 'kłótnia. 1730-1803. a. Obserwatorium Astronomicznego..pałac jezuitów w Mediolanie zbud. biskupa Derry. a zbiory jej przeniesione będą do nowej siedziby na Euston Road w Londynie.. zrodzony jeszcze przed tytanami przez Niebo (Uranosa) i Ziemię (Gaję). 5. Lombardzkiego Instytutu Nauki i Lit. W teatrze Goldoniego jest takŜe szelmą. 2.(wym. a wielką salę czytelni. tak miał wykrzyknąć Brennus. Brera . Nowe budynki projektu Sir Roberta Smirke wzniesiono w 1823-47. otwarto w 1857. włączono do zorganizowanej w 1973 Biblioteki Brytyjskiej. czwartego hrabiego Bristol i piątego barona Howard de Walden. 403. Gęś. Gęsi kapitolińskie . 'Muzeum Brytyjskie'.zob. hoteli na kontynencie europejskim. największe muzeum i biblioteka w Brytanii. zaprojektowaną przez bibliotekarza Antonia Panizzi. niekiedy przygodnego Ŝołnierza. vae victis!. oraz Pinakoteki. pochodząca od tytułu jednego z najbardziej znanych turystów swego czasu. z wł. po zniesieniu zakonu w 1773 i po rozbudowie siedziba Biblioteki Publ. jednej z najznakomitszych galerii obrazów we Włoszech. 19. uosobieniem parweniusza.we włoskiej commedia dell'arte typ bergamończyka z urodzenia. gdy Rzymianie uskarŜali się na przewyŜszający umówioną wagę cięŜar odwaŜników. wg Homera. Brighella . na Goldonim teŜ kończy się jego kariera. 1. gr.

zob. przysł. zlatywały się czarownice na sabaty. Brodaty przydomek wielu władców. broken) najwyŜszy szczyt w górach Harcu (zach. por. rodzaj amer." Brocken . Na Brockenie zaobserwowano po raz pierwszy. 1163-1238. ksiąŜę wrocławski. słynny obraz (1942-43) Pieta Mondriana.Broadway . gdzie między ulicami 41 i 53 staje się "Wielką Białą Drogą". ciągnąca się od Bowling Green u płd. z 30 Iv na 1 V. Ŝe większa część współziomków twoich jest najszkodliwszym rodzajem robaków. Ich król. jakim natura na powierzchni ziemi czołgać się pozwoliła. namalowany pod wpływem fascynacji nocnym Ŝyciem i muzyką popularną Nowego Jorku. muzyki jazzowej. Great White Way.in. 30 km. Brobdingnag . powiększony cień obserwatora. 1772-1823. rosochatej') i in. rysujący się na tle chmur a. wydawca 81-tomowej serii Biblioteka Pisarzy Polskich (1860-94) i miesięcznika "Bibliografia Polska" (1861-65). Henryk I.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta nazwa królestwa. Sinobrody. 'szeroka droga'. mgły.(wym. Broadway Boogie-Woogie . pogon 'broda'). 988-1036. Broda . łącznie ok. w którym Guliwer przeŜywa swoją długą wielką przygodę. Baldwin Iv. Broda (nikogo) nie czyni filozofem . gdzie wg podań ludowych w Noc (zob). barba non facit philosophum. słynna nowojorska arteria komunikacyjna i najdłuŜsza ulica świata. później w Lipsku.(wym. początkowo w Amsterdamie.. krainy olbrzymów.. krakowski i wielkopolski. zygzakiem przez regularną sieć ulic i alei Manhattanu. cypla Manhattanu. rozjarzoną wieczorem bezlikiem reklam świetlnych. Fryderyk I Barbarossa (zob. załoŜyciel jednego z największych wydawnictw niemieckich. sądzę. Konstantyn Iv Pogonatus (od gr. Walpurgi. król duński Sven Gabelbart ('o brodzie widlastej a.). widmo) Brockenu". kombinacja jaskrawo kolorowych prostokątów. powiada: "Z tego. np. cesarz bizantyjski 668-85. Aleksander Wielki (i brody). m. i przez Bronx. edytor znakomitych encyklopedii. Brockhaus Friedrich Arnold. bro:duej) ang.łac. NRD) 11427m. "zjawisko (a. bugi-uugi) ang. w 1780.(wym. hrabia Flandrii. coś mi tu mówił. hulanki i orgie z Szatanem. . 1805-17. ok. gdy mu Guliwer dokładnie opisał stosunki w kraju swoich rodaków. otoczony niekiedy kolorowymi kręgami glorii.

57km przez East River (Rzekę Wschodnią). Most Brookliński . stał się symbolem celów wojennych wojsk Północy.(wym. Bronx . Wesele poety Lucjana Rydla z chłopką bronowicką odbyło się w domu ("chacie rozśpiewanej") malarza i poety Włodzimierza Przerwy-Tetmajera. Brown John . Zob. A. na półwyspie oddzielonym od Manhattanu wąską cieśniną Harlem River. a Browna powieszono. legendarne i autentyczne miejsce akcji sztuki Wesele (premiera 16 Iii 1901. Kings County. nazwa od J. gdzie gromadził swych stronników i broń do powstania.most wiszący długości przeszło 2. mieszkających w sąsiedztwie jego kolonii w Osawatomie (Kansas). które. część dzielnicy Krowodrza w Krakowie. Kraków) St. Xx w. równieŜ męŜa bronowickiej córki chłopskiej.Bronowice .(wym. Jego godna postawa. co przyniosło mu rozgłos. A.). W 1859 wynajął farmę w pobliŜu miasteczka Harper's Ferry (Virginia. wieś. Broncka. niosąc wolność niewolnikom. dzielnica Nowego Jorku połoŜona na zachodnim cyplu wyspy Long Island. Brown . szły do walki w takt pieśni John Brown's Bodya ("Prochy Johna Browna spoczywają w grobie.1800-59. w 2 lata później. ang. Nowe słowa napisane do niej przez Julię Ward w 1862 ("Oczy me widziały chwałę nadejścia Pana") zyskały popularność jako Hymn bitewny Republiki. który uwaŜał się za narzędzie Boga do zniszczenia zwolenników niewolnictwa. "Tetmajerówka". Roeblinga (syna).jedyna dzielnica Nowego Jorku połoŜona na kontynencie. Wyspiańskiego. w pocz. śpiewaną na starą melodię murzyńską. "Rydlówka". Battle Hymn of the Republic. heroizm. zob. Roeblinga i W. abolicjonista amerykański. szczera prostota i czystość intencji wykazane w czasie procesu zyskały mu wiele sympatii w kraju i w Europie. Ivy League. W 1855 zabił pięciu z nich. który kupił te tereny w 1639. lecz duch jego kroczy zawsze przed nami"). Brooklyn . a nawet opinię męczennika. w czasie wojny domowej. . dla zastraszenia pozostałych. braun) uniwersytet amerykański w Providence (Rhode Island) załoŜony w 1764. dziś West V. Powstanie zgnieciono.niegdyś Wronowice. a 16 X z 21 ludźmi zajął arsenał wojskowy w Harper's Ferry i całe miasteczko. bruklin) a. łączący Manhattan z Brooklynem. zbudowany w 1869-83 przez inŜynierów J.

niekiedy z nim współpracujący. Fritz Bleyl.. sterta. krytym baldachimowym daszkiem na słupkach. pejzaŜysta.nim wódz tak ogromny I szubienicznik tak arcy-szlachetny . Chłopski Bruegel .obraz (1939) Johna Steuarta Curry. dysonansowe zestawienia płaskich. stóg. jeden z . Norwid. syn Pietera St. Aksamitny Bruegel .wiersz (1859) Norwida. 1527-69. Mus. Die Brcke . pasach.uŜywany w Xvi-Xvii w.(wym..in. czterospadowy. B. Whittiera. malarz flamandzki.) śe . Bróg . brak perspektywy powietrznej. przydomek od ulubionej tematyki obrazów .nm. Erich Heckel i Karl Schmidt-Rottluff. Słuchajcie.. Brueghel. ludy! .: Max Pechstein. zał. John Brown .a..Pieter Bruegel Starszy. przyjaciel Rubensa. słomę.(. sławna rodzina flamandzkich malarzy rodzajowych i pejzaŜystów. zboŜe a. Nowy Jork. K. Bruegel .bo ubiegnie długo. przykryte daszkiem. John Brown. Beneta. St. Późniejszymi adherentami byli m. w Europie konny pojazd podróŜny i reprezentacyjny na czterech kołach. wsparty na czterech drągach. Do obywatela Johna Brown . w Dreźnie w 1905. 1568-1625. przeniesione do Berlina w 1910.John Brown of Osawatomie . największy malarz Niderlandów Xvi w. BroŜek . hol.długi poemat epicki (1928) poety amer.Jan Bruegel St. ok. stowarzyszenie niemieckich malarzy ekspresjonistów. Otto Mueller i Emil Nolde. twórca scen rodzajowych o tematyce biblijnej i chłopskiej oraz kompozycji alegorycznych.wasze wszystkie wystawy-arcydzieł Niewarte jego szubienicy i dzieł! (C. V. J. Brchel). intensywnych plam barwnych. Twórczość ich cechowało uproszczenie formy i kolorystyki. Piekielny Bruegel. Pieter Młodszy: Pieter Bruegel.. malował teŜ sceny wiejskie. Metrop.wiersz (1859) poety amer.. chroniący siano. rozwiązane w 1913.ruchomy daszek dwu.) John Brown's Body . 1564-1638. NaleŜeli do niego: Ernst Ludwig Kirchner. malarz flamandzki. syn Pietera St. o nadwoziu wiszącym na łańcuchach a. Brejgel. 'most'.. 4 (1859).wyobraŜenia piekła. Nim się buntownik tak umiarkowany Narodzi światu . Van der Helle. Breughel.

. por. z fr. legendarny praojciec Brytów. jeden z dwóch kręgów poziomych w Ŝarnach. króla Burgundów. brme:r) drugi miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego.(wym. na którą ubiegający się o nią rycerze musieli się wystawić. Nibelung. Koela. Stąd teŜ oprócz Brejgela. Brutus Lucius Iunius . kaŜąc wasalowi Hagenowi zabić Zygfryda.) Brumaire . będa. ać ja pobruszę. kamień szlifierski. Ŝyt w Vi8V w. Luda. dawny przyrząd do ostrzenia. Zabiwszy nieumyślnie swego ojca. Wg tejŜe legendy był protoplastą dynastii królów brytyjskich. przybył wraz z resztką Trojan do bezludnej jeszcze (z wyjątkiem kilku olbrzymów) Anglii.Brutus. zdobyta dla niego przez Zygfryda w próbie. Gorboduka. pne. krąg kamienny osadzony na poziomej osi.prawdop. lecz nie Van der Helle. wg tradycji jeden z dwu pierwszych konsulów w dziejach Rzymu. późniejszy Londyn). Kalendarz. 18 brumaire'a roku Viii . "Daj. wnuk Askaniusza i prawnuk Eneasza. brume 'mgła'. dolną częścią zwykle zanurzony w wodzie znajdującej się w drewnianym korytku.. Brunhilda mści się. Gogmagog i Koryneusz. w mitologii nordyckiej walkiria zaczarowana przez boga wojny Odyna za nieposłuszeństwo i ocalona przez Sigurda. na całej północy GdzieŜ był peizaŜysta który pierwszej mocy? (A. Mickiewicz. Troynovant.". forma czasownikowa pobruszę.Brynhild. który został pierwszym konsulem republiki. zob. Ŝe aby uniknąć losu brata . a takŜe twórca scen rodzajowych i kompozycji kwiatowych. Legenda głosi. ojczyzną malarzów. syn Sylwiusza. wśród nich Bladuda.brusek. 615-19. są. por.najznakomitszych pejzaŜystów flam. Osełka. I oprócz Ruisdala. na rdzeniu brus oparta jest staropol. obracany za pomocą korby. znacząca 'pomielę'. Ale peizaŜysty (bo są dwaj Brejgele). Hrabia do Telimeny i Tadeusza.(9 Xi 1799) data obalenia dyrektoriatu w drodze wojskowego zamachu stanu przez generała Bonaparte. październik-listopad. zob. Vortigema i Artura. Cymbelina. Ŝona Guntera. Brut . Dowiedziawszy się o podstępie. znany jako "załoŜyciel republiki". postać historyczna. Brus . Włochy były. gdzie załoŜył Nową Troję (Trinovantum. Ferreksa i Porreksa. Brunhilda .. W Pieśni o Nibelungach królowa. Pan Tadeusz 3.

udawał idiotę (łac. J. for Brutus is an honourable man.). ParyŜ. z Juliusza Cezara. esej historyczny o retoryce rzymskiej (46 pne. Szekspir.tragedia (ParyŜ 1730) Woltera. Natura mogła się nim szczycić I rzec całemu światu: "To był człowiek!" (W. mówca. filozof.dedykowany Brutusowi. zgwałcił Lukrecję (zob.. Luwr.oda (1824) Giacomo Leopardiego. którego światopogląd opierał się na kościelno-dogmatycznym wyobraŜeniu monarchii uniwersalnej. wg tł. Kiedy Sekstus. Szekspira. syn króla. a ona popełniła samobójstwo.tragedia wolnym wierszem (1743) Antonia Conti z Padwy. Po klęsce pod Filippi (Macedonia) zadanej spiskowcom w 42 przez Oktawiana. aby przywrocić rządy Tarkwiniuszów. L. Davida (1789).. Lucius Junius Brutus . Mimo swych uczuć dla Cezara Brutus wraz z Kasjuszem stanął na czele grupy konspiratorów i wziął udział w zasztyletowaniu Cezara w dniu Id marcowych (15 Iii 44). Antoniusz przy zwłokach Brutusa pod Filippi. Dante.). Brutus Marcus Iunius .. Antoniusz ironizuje nad . Paszkowskiego. Juliusz Cezar. Brutus . Wg innej legendy skazał na śmierć dwóch synów. W czasie wojny domowej między Cezarem i Pompejuszem poparł Pompejusza. którzy spiskowali.tragedia (1681) Nathaniela Lee. Piekło. Ŝe Cezar był ojcem Brutusa). Brutus .) Cicerona. Ŝe czyn ten umoŜliwi przywrócenie ideałów republikańskich zdeptanych przez dyktatora. Brutus poprzysiągł zemstę i stanął na czele powstania. które wygnało Tarkwiniuszów z Rzymu. Porcji. i mąŜ córki Katona. Bruto minore . 5.popiersie dłuta Michała Anioła.) La mort de Cesar . 34. podczas gdy bojownicy idei republikańskiej czcili go jako "ostatniego Rzymianina" i ucieleśnienie dąŜeń wolnościowych..85-42 pne. On jeden tylko w poczciwym zamiarze Dla ogólnego dobra wziął w tym udział (. Ze wszystkich Rzymian ten był najzacniejszy.ang. którego autor uwaŜał za znakomitego mówcę i filozofa. polityk i pisarz rzymski. Brutus .tragedia (1743) Woltera. wychowanek Katona Mł. spodziewając się. Obraz J. późniejszego Augusta. króla Rzymu. w ostatnim kręgu piekieł (Boska Komedia. 5. przyjaciółki Cezara (stąd nietrafny domysł. po klęsce tegoŜ pod Farsalos (48) Cezar wybaczył Brutusowi i uczynił go swym faworytem. popełnił samobójstwo. 2.zamordowanego przez Tarkwiniusza Wspaniałego. głupi'). wraz z Judaszem. brutus 'tępy. umieścił go. Wszystkich sprzysięgłych przeciw Cezarowi Ślepa jedynie zawiść podŜegała. Bo Brutus męŜem jest (przecieŜ) szanownym . syn jego przyrodniej siostry Serwilii. Junius Brutus . 64). 3.

jedzona tradycyjnie w ostatnim dniu roku. Bryja . Bryka . Brutusie. Xix w. Ŝur. w licznych odmianach: od lekkiej. łac.. dawn. I ty. piękna branka i . z nieubłaganym losem. uŜywany do Xvii w. Pobity pod Filippi odebrał sobie Ŝycie rzuciwszy się na obnaŜony miecz. na co Brutus odparł śmiało: "Tak jest. kalka z łac. podróŜnej. et tu. tezę 1. synu mój . 3. contra me?. kaszka'. Briseis. przen. teŜ Juliusz Cezar.bryczka. Szekspira. do przewoŜenia większej liczby osób i bagaŜy.gr. w Iliadzie Homera . Szekspira.młoda. z nm. znanej równieŜ w Europie zach. w dawnej Polsce .zwłokami Cezara. przeciw mnie?.. gdy Brutus przebijał go sztyletem. rozwiązania zadań mat. Bryk .breja. polski odkryty pojazd czterokołowy. łac. Brutus. Brure.Pod Abydos w 42 pne. pierwsze trudniejsze twierdzenie. klucz do zbioru zadań'.potrawa ze śruty zboŜowej gotowanej w wodzie na gęstą masę. thou sleepst .. Ŝur . mającego pobudzić Brutusa do czynu. z nm. pons asinorum. wg tradycji . w namiocie Brutusa ukazała się zjawa i wyrzekła te słowa.łac. jako briska. Ty śpisz. 2. z listu sprzysięŜonych. najczęściej krytej. 3.et tu. Nazywano tak równieŜ 5. do cięŜkiej.klucz. Brute. Szekspira.ang. Brei 'papka. bryja. zadawanych w szkołach. ksiąŜeczka zawierająca skrót lektury szkolnej. Brutusie . czelbryk. Stąd "spotkać się pod Filippi" znaczy spotkać się ze swym przeznaczeniem. kraszonej słoniną. 1. często w formie: I ty. Zobaczysz mnie pod Filippi .Juliusz Cezar. gospodarskiej. wszechmocnego ministra Augusta Iii. niekiedy z kiełbasą. ośli most. fiz. Brutusie. gęste błoto. Brylówka . Eselbrcke 'ośli most. stale to samo. krakowskiej.. por Juliusz Cezar. księgi Elementów Euklidesa.słowa Cezara wypowiedziane w chwili. na pocz. fili?. Bryja. zobaczę!" I tak się stało. ze śmiercią.. Bryzejda .. dawniej zaś przekłady utworów klasycznych.przysł. 4. przez które niełatwo przebrnąć nieukom. zob. i gr.moneta bita na pograniczu węgierskim w tajemnej mennicy Heinricha von Brhla. 1.

opolskim. Agamemnon w złości. przebudowany w stylu Odrodzenia w 1530-60. The Kid.nałoŜnica Achillesa w obozie gr. wiktoriański film fabularny (1921) Charlie Chaplina. powodując jego gniew (będący punktem wyjścia akcji Iliady) i wycofanie się z udziału w walce. Brzeczka . Muz. Kopenhaga. Nar. Bryzejda daje się prowadzić do Agamemnona "niechętnymi kroki". aby Charlie. Szerzej opisuje je Owidiusz w Heroidach. Thorvaldsena. w Xvii-Xviii w. Neapol. w liście Bryzejdy do Achillesa.opera (1899) E. I to wszystko. Vicenza. Edna Purviance jest młodą matką bez środków do Ŝycia. tekst Michela i Galleta. co Homer mówi o jej uczuciach. prawa miejskie od 1250. malowidło ścienne z Pompei (ok.. roztwór wodny garbników.trzon strzały.roztwór wodny wyciągu ze słodu piwowarskiego. Muz. Ŝe wyrocznia kaŜe mu oddać jego brankę. grotu. N. Achilles i Bryzejda obraz (ok. 1621) Rubensa. 3.fresk (1757) Tiepola. Villa Valmarana. sentymentalny. obecnie szklarz. z przylegającą kaplicą św.miasto nad Odrą w woj. w odróŜnieniu od Ŝeleźca. Brzechwa . która porzuca dziecko. Achilles Ŝegna Bryzejdę . uŜywany do wyprawiania skór. w sześć lat później chłopczyk (Jackie Coogan) tłucze w oknach szyby. pryw. . Brzdąc . Jork.rz.relief (1803-05) Thorvaldsena.ang. Bryzejda arowadzona do Agamemnona . Ratusz . mógł wstawiać nowe. wł. Brzeg . Briseida . 70-79). Zamek Piastów Śląskich .renesansowy z 1569-72. zabiera jako głównodowodzący w zamian Bryzejdę Achillesowi. ośrodek wydawniczy druków polskich dla Śląska. słynny. pod Troją.z Xiii-Xv w. Chryzejdę. z sarkofagami Piastów. Chabriera. Jadwigi z Xiv i Xvi w. Uprowadzenie Bryzejdy . Włóczęga Charlie zabiera niemowlę na swoje poddasze.

Wg podania miało tam być pochowane dziecko. mnicha i teologa franciszkańskiego. wywodzą się i inne podobne podania. Tytuł powieści (Le Ventre de Paris. które wyrosło na wartościowego. Rzeczpospolita (Pawłowska). okema) filoz. 1873) Emila Zoli.). Brzydkie kaczątko . Brzoza GryŜyńska .tytuł baśni Andersena o łabędzim pisklęciu wyklutym w kaczej rodzinie. przen. płacha (pop.-wsch. Wyciągało ono z grobu rękę dopóty. wg której "bytów nie naleŜy mnoŜyć bez konieczności". głownia. brzytwa ockhamowska.olbrzymia brzoza pod wsią GryŜyny niedaleko Kościana. Brzostowski Paweł Ksawery . Brzuch ParyŜa . w płd. "doktorem niazwycięŜonym" i "czcigodnym początkodawcą". dopóki matka nie wychłostała jej. młodego łabędzia. pięknego człowieka. Bubastis . areny walki między "tłustymi i chudymi". ang. odrzucająca wszelkie byty. która. znane w wielu krajach Europy. Bucentaur . wyrosła na ogromne drzewo. rózgą brzozową.zob. dopóki następnej wiosny nie wyrosło na pięknego. z której prawdop. o nieudanym dziecku. przedstawiciela późnej scholastyki. z cyklu Rougon-Macquartów. Apelles. do których uznania nie zmusza doświadczenie.Brzeszczot . Bucefał .klinga. którym wszyscy pomiatali jako duŜym i brzydkim kaczątkiem. które uderzyło matkę. ostrze) broni siecznej.w staroŜytnym Egipcie. Wilhelma Ockhama (William of Occam). ośrodek kultu bogini Bastet (zob.nazwa dzielnicy dawnych Hal paryskich. zasada.zob. w śrdw.(wym. zw. za radą księdza. Uschło w 1875. DoŜa (Zaślubiny z morzem). zasadzona na grobie. Brzytwa Ockhama . centralnego rynku spoŜywczego stolicy. Temat pop. Aleksander Wielki.zob. . 1300-49. Sformułowana przez śrdw. delcie Nilu. literaturze kaznodziejskiej.

z nm. Codzienna ceremonia zmiany warty gwardii królewskiej ściąga latem tłumy turystów. dawn. pokaprysić'. pne.. Buduar . Mając lat 29 porzucił rodzinę i oddał się poszukiwaniu prawdy. kaprysić'. od słynnego kazania w Benares. Ŝegl. zatem dosł. Nauczanie zaczął. tytuł nadawany przez wyznawców jednej z wielkich religii azjatyckich. zamieszkały w prymitywnej budzie leśnej (stąd nazwa). Bucht 'zatoka'. Buddenbrookowie . 'miejsce. 'asceta z rodu Siakjów'). Ŝe główną przyczyną cierpienia jest poŜądanie. w dawnej Polsce .powieść (1848) J. tł.Buchta . i rus. które moŜna poskromić dyscypliną buddyjską. 1901. poł. przebudzony'. które jest złem. z fr.Buddha.). lina zwinięta w koło..wykwintny pokoik pani domu w Xviii i Xix W. . Ŝart. Budnik . której świetność i dekadencję autor opisuje na przestrzeni 4 pokoleń.. mała zatoka.budzarz. bakingem palas) od czasu wstąpienia na tron królowej Wiktorii londyńska rezydencja królewska. dziegciu i potaŜu. Budda . który Ŝył w płn. Buddenbrooks. Indiach w V w. zwanej stąd buddyzmem. Ŝe cierpienie jest nieodłączne od istnienia. Buckingham Palace (wym. sanskr. Nagroda Nobla 1929. pol. patrycjuszowska rodzina kupców zboŜowych z Lubeki z 2. twórcy ich wiary zwanym Siddhartha Gautama a. 1931) Thomasa Manna.. gontów. wyrobem smoły. Siakjamuni (sanskr. boudoir od bouder 'dąsać się. Kraszewskiego. klepek i dranic. w którym wyłoŜył "cztery szlachetne prawdy" swojej nauki.miejsce zryte przez dziki poszukujące Ŝeru. terpentyny. I. księcia Buckingham (stąd nazwa). Po 7 latach doznał pod figowcem (zwanym odtąd drzewem Bo) oświecenia (bodhi) i stał się Buddą. Głosi ona. jej ostateczną nagrodą jest nirwana (zob. 'oświecony. wg tradycji. i parokrotnie przebudowywano. karczujący las pod rolę i zajmujący się wypalaniem węgli kowalskich.bohaterowie tytułowi powieści (nm.Mazur osiedlony na prawie czynszowym w puszczach lit. Xix w. gdzie moŜna się wydąsać. Pałac zbudowano w 1703 dla Johna Sheffielda. Budnik .

lekki. gestykulując z oŜywieniem rękami i nogami. Absurdalna podówczas wiadomość znalazła powszechną wiarę w mieście. elegancki. ur. "New York Sun"' z 13 Iv 1844 przez Edgara Allana Poe pod wielkim nagłówkiem: "Zdumiewające wieści ostatnio otrzymane via Norfolk! Przeprawa przez Atlantyk w przeciągu trzech dni! Triumf machiny do latania Mr Monck Masona!" Zawierała ona fikcyjne sprawozdanie z przelotu balonem z Walii do Płd. pogromcy Indian i bandytów była w znacznej mierze legendą stworzoną przez ksiąŜki powieściopisarza amer. Neda Buntline (właśc. do lat 30. a pismo zostało w mig rozchwytane.(wym. pracował jako nadzorca stada na preriach Zachodu i jako sanitariusz w czasie Wojny Domowej. z fr. Judson) i kampanię prasową Johna Burke... resorowany. czyli człowiekiem nietoperzowym. Ale powodzenie minęło i Cody umarł w biedzie i zapomnieniu.(wym. a dla gazety był to niesłychany sukces finansowy: nakład jej wzrósł w krótkim czasie pięciokrotnie. Z. Karoliny. C. poczynione rzekomo przez astronoma Johna Herschela w nowo otwartym obserwatorium w Płd. 1846-1917. ang. relacjonujących obserwacje KsięŜyca. wiązanka. The Balloon Hoax. Bujda . Bukieciarstwo . Widowisko cieszyło się olbrzymim powodzeniem. The Moon Hoax.Bujdą balonową.ang. Bukiet . uŜywany w Anglii i na kontynencie europ. 'Widowisko z Dzikiego Zachodu') z Indianami. kowbojami. Po 1883 objeŜdŜał Europę i Amerykę ze swym Wild West Show (ang. wspaniałego jeźdźca i strzelca. łodyg i liści w róŜne kompozycje art. Byjdą ksigŜycową . Buggy . buggi. dwukołowy. plac przed redakcją zapełniły tłumy. strzelcami i ujeŜdŜaczami koni.pęk kwiatów. wprowadzony w Anglii w końcu Xviii w. Jego sława światowa jako wielkiego wywiadowcy.. Afryce: przez potęŜny teleskop ujrzano "skrzydlate stwory o gębach podobnych do orangutana. spacerowy pojazd jednokonny z dwoma dyszlami.sztuka układania kwiatów. nazwano opowieść zamieszczoną w gazecie. . Nazwaliśmy ten gatunek Vespertilio homo. aromat (wipa). w Iowa (USA). Xx w. amerykański buggy był 4-kołowy. bagi). baflou) przydomek Williama Cody. Istoty te rozmawiały z sobą. odkryty. Są to niewątpliwie stworzenia naiwne i szczęśliwe. bouquet. w Japonii określana nazwą ikebana. nazywano serię reportaŜy Richarda Adamsa Locke'a zamieszczonych w "New York Sun" w końcu sierpnia 1835. Bill odnosił teŜ sukcesy towarzyskie dzięki swej fałszywej sławie i niezwykłej powierzchowności. E." Setki tysięcy wzięły ten Ŝart za dobrą monetę.Buffalo Bill .

Bukief Makartowski . Lecz ich bulbul zabłyśnie . las bukowy.okres godowy (ruja) jeleni i łosi we wrześniu i październiku. najdawniejszy zabytek języka polskiego. Sielanka.perski ptak śpiewający. OpróŜniony z wody i nadęty powietrzem słuŜył jako pęcherz pławny (pływak). zasuszony. wina. Bukolika . przewoŜenia w podróŜy wody.uroczysty dekret papieski. a takŜe budowy i odmiany wyrazów. z gr. zwł.kwiat Makartowski. armiom w marszu i całym ludom w czasie wędrówek. Złoty. Byron. 1846-84. Złota bulla . bakłak. pozwalający na ścisłe odtworzenie systemu dźwiękowego polszczyzny Xii w. umoŜliwiając w czasach staroŜ. dokument'. Mickiewicz. . Pognała wołki na bukowinę. miłośnika kwiatów.zob. worek skórzany róŜnorodnego kształtu słuŜący do przechowywania a. przebywanie wpław wielkich rzek Azji i Europy. boukolos 'pasterz' od bous 'wół. encyklika w sprawach szczególnej wagi.przest. śrdw.) Bulla . od nazwiska malarza wiedeńskiego Hansa Makarta. zob. buczyna. Bulla gnieźnieńska. pers.bułga. teŜ Słowik. który jest prawdop. wraz z kobietami i dziećmi. w temacie róŜy i słowika gul u bulbul. zwana niekiedy Złotą bullą języka polskiego. por.zob. słowikiem Luscinia golzii. nazwy tej uŜywali romantycy wielu krajów Europy. byk'. z tur. Idąc za modą orientalną. niekiedy takŜe barwiony. Bukłak . często występujący w poezji perskiej. zawiera około czterystu polskich nazw miejscowych i osobowych. Bukowisko .. burdziuk. Wnet znikną w ziemi liście.i wnet oko zmruŜy. dawn. dlatego stanowi bezcenny. 'pieczęć. Bulbul . bulla papieska z 1136. z arab. mleka a. Wschód i Północ.. na Krymie nazywano tak Mickiewicza. Goethe. w sercach pamięć róŜy. spisana po łacinie. łac. Mickiewicz.. 5. (A. Bukowina .

Skórzana Pończocha. tur. KaŜdy Ŝołnierz francuski nosi w ładownicy buławę marszałka Francji zob. miecz perski z szeroką i rozszerzoną na końcu klingą (broń Syreny w oficjalnym herbie Warszawy). Buława . oznaka najwyŜszej władzy wojsk. w wykonaniu ozdobnym metalowa. z okrągłą zazw. por.w dawnej Polsce szabla turecka a. L. rzeźb. wysadzaną niekiedy drogimi kamieniami. Stał się teŜ tematem obrazów. banjen) legendarny leśnik i drwal płn. a do literatury wstąpił przez wiersze Roberta Frosta i Carla Sandburga. maczuga. Audena. w dawn. z pers.pierw.. kiedy jego legendy uŜywała firma drzewna dla reklamy. gatunków klasycznego teatru jap. w wielu armiach . 1910. H.-zach.marszałka. Polsce-hetmana. urząd. folkloru USA. na Środk. powstały w Xix w. Bunraku . Kabuki. nie ma podstaw. Bunyan Paul . którą buława symbolizuje.. pałka. u Turków i Tatarów oznaka władzy noszona przed jej . dawna nazwa stali uŜywanej w śrdw. który walczył w buncie J.. władza. oparty na tradycjach śpiewanych recitatiwów dŜoruri (zał. i Bliskim Wschodzie do wyrobu broni siecznej wysokiej jakości. pulad 'stal' zob. a nawet baletu. Dalej.dawn. Papineau przeciw Anglikom w Quebeku w 1837.jeden z trzech gł. Napoleon I. komiczny bohater ludowy.. bracia. który ciągnąc za sobą oskard wykopał Wielki Kanion Kolorado i usuwał zatory spławu drzewa odwracając bieg rzek.zob.(wym. pra-superman. Buńczuk . narratorów i muzyków grających na semisenie. gałką. godność. prawdop. No.operetka opus 17 (N. broń obuchowa tatarsko-turecka. Nastąpił nagły wzrost jego popularności. częsty temat nieprawdopodobnych opowieści humorystycznych. ukazało się wiele ksiąŜek o nim. z tur. Paul Bunyan . w 1684) teatr lalek. Ŝe istniał jakiś prawdziwy Paul Bunyan. animatorów. w których kaŜdy z opowiadaczy stara się prześcignąć innych. Pierwsze opowiadania o Bunyanie ukazały się dopiero ok.Bułat . Bumppo Natty . Hipoteza. Jork 1941) Benjamina Brittena i W.

1776-1817. mantyka.pojedynczy. Stefek Burczymucha. Palais (-Bourbon). gdera. Aguae Bormonis 'cieplice pod opieką Bormo'. Od Bourbon d'Archambault. pomniejsi baszowie mieli podwójny a. męczybuła. Niczego się nie nauczyli i niczgo nie zapomnieli .zrzęda. dotyczący buńczuka. bundŜuk 'ogon koński' jako znak wojsk. udający zucha. i napoleoński. Czerwonego i odbywa pielgrzymkę do Mekki. maruda. który w 1272 poślubił Beatrice de Bourgogne-Bourbon. do 1830. Konopnicka. Burbonowie wstąpili na tron w 1589 w osobie Henryka Iv i panowali. gniazda rodu Burbonów. którą zwiedza jako pierwszy chrześcijanin.dynastia francuska. Jak był Stefek Burczymucha. przypisywane Talleyrandowi lub marszałkowi Dumouriez. Jako pierwszy Europejczyk daje dokładny i rzetelny opis Kaaby i Czarnego Kamienia. Pojedynczy. zuchowały. Buńczuczny . zob. bóstwa celtyckiego identyfikowanego z Apollinem. ils n'ont rien appris ni rien oublie. wędrując przez pustynie dociera do M. Burczymucha . Burckhardt Johann Ludwig . a nawet. powiedzenie o Burbonach.. a gdy obyczaj ten przeszedł do wojska polskiego. jeśli liczyć teŜ Ludwika Filipa z gałęzi orleańskiej. Chleb (Zabawy. pomijając okres Rewolucji Fr. aŜ do 1848. junacki. Skończywszy studia w Cambridge udaje się do Nubii. Pochowany na cmentarzu muzułmańskim w Kairze pod nazwiskiem Ibrahim ibn Abd Allah. drzewce z kulą i poprzeczką z zawieszonymi na niej ogonami końskimi: przed sułtanem noszono buńczuk siedmioogonowy. F. a przed polnym ..z trzema ogonami. PodróŜuje w towarzystwie trzech słuŜących i dwóch wielbłądów.przedstawicielem. Burbonowie . potomkowie Roberta de Clermont (szóstego syna Ludwika IX). z rzym. przed wezyrem . F. z tur. Z Mekki 15 I 1815 przyłącza się do karawany idącej do Medyny. przen. ględa. zawadiacki.). 1-2. Z innych odgałęzień wywodzili się królowie Neapolu i Sycylii oraz Hiszpanii.) . Zob. O większego trudno zucha. czupurny.mający prawo uŜywania buńczuka. szwajcarski badacz Bliskiego Wschodu. gdzie uchodzi za hinduskiego muzułmanina. odgałęzienie Kapetyngów. przed hetmanem wielkim noszono dwuogonowy. F.fr. Zmarł w czasie przygotowań do wyprawy z Górnego Egiptu do Nigru. (M.

Od 1766 stał się teatrem narodowym. Royal Academy. Royal Society (zob. burka'. Burgrabia .burgraf. zob. obszerna. wówczas Theater an der Burg. na Ringu od 1888. gdzie w 1814-32 zapanował niemiecki repertuar klasyczny. instytucje naukowe. na wschodniej stronie kościoła piękny dwupiętrowy kruŜganek. buruk 'zagięcie.. szkoły Akademii Król. starosty. mieszczący Królewską Akademię (Sztuki). W nowym gmachu. do 1967. Towarzystwo Antykwariuszy i in. Niemczech urzędnik w zamkach i miastach królewskich i biskupich. chroniąca od deszczu i zimna jeźdźca i (w niemałym stopniu) konia. bor. Leningrad. Osioł (Buridana). ukończona w Xvi w. Burgtheater .. w 1741 w dawnej dworskiej sali do gry w piłkę. W okresie 1849-81 była to jedna z pierwszych scen europejskich. od Xvii w.robotnik zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzęki. Rosyjskie. wojny świat. zastępca kasztelana a. . w dawnej Polsce . często bogato zdobiona. zał. Burlak . wielka tradycja teatru przetrwała jeszcze do wybuchu 1.zob. haus) gmach w londyńskim Piccadilly.miasto w Starej Kastylii (Hiszpania).. w Rosji i na Ukrainie . dlatego zw.urzędnik grodzki. 'na zamku'..obraz (1870-73) Ilii Repina. Burłacy . teŜ Poniatowski Józef (Burka). arcydzieło sztuki dekoracyjnej w stylu plateresk. Buridan . ang. wg projektu Felipe Virgarni 1539-68. wnętrze ośmiokątnej kopuły nad skrzyŜowaniem naw. z tur.(wym.Burgos .teatr w Wiedniu. obejściem chóru i wieńcem kaplic. z których słynna Capilla del Condestable z 1489. trzynawowa bazylika z transeptem. Burlington House . z wielbiądziej wełny. Burggraf. z nm. jeden z najstarszych w Europie.). poświęcona w 1230. Wspaniałe aŜurowe hełmy obu głównych wieŜ wykonał 1442-58 Hans von Kln. Katedra rozpoczęta w 1221 przez króla Ferdynanda Iii świętego.w Xvi-Xix w. Burka . w powszechnym uŜyciu w Polsce. w śrdw. Muz.opończa z kapturem Tatarów krymskich i astrachańskich. pełniący funkcje sądownicze i wojskowe.

Bursche 'chłopak.główna arteria komunikacyjna. z gr. Bursztyn . Wielkopolskę i Kujawy do ujścia Wisły i półwyspu Sambia.do 1950. złośliwa i egoistyczna Ŝona Gunnara. którą w staroŜytności rzymscy kupcy przybywali do ludów zamieszkałych na płn. ponurą waśń między rodzinami dwu przyjaciół.Burmistrz . Górny Śląsk. giełda. zał. z tańcami i pijatyką.niemiecki student-korporant. Węgrzech) do Camuntum nad Dunajem drogą bitą. aŜ Njal ginie w poŜarze swego podpalonego domu. podŜega obie strony do zwady. wiodąca od Akwilei nad Adriatykiem przez Savarię (dziś Szombathely w zach. dawn. arab. . bornsten 'kamień płonący'. ze śr. Opiewa ona krwawą. Burnus . z innych najbardziej znane bursy-intematy były: Jerozolimska. sakiewka. białej wełny. na którym bursztyn występuje w największych ilościach. ordynans'.najstarsza w Polsce. sakiewka.-nm.opończa z grubej. z nm. Barsztynowy szlak . w Polsce . w 1402 dla Ŝaków Akademii Krakowskiej. Bursztyn bałtycki znany był w Italii juŜ w starszym okresie Ŝelaza. rodzaj zabaw karnawałowych na Podtatrzu. a stamtąd szlakiem terenowym przez Morawy. aby kupować bursztyn i niewolników za rzymskie towary i pieniądze. filozofów. internat dla uczącej się młodzieŜy. z kapturem. przest. birros 'płaszcz z kapturem'. biskupa Noskowskiego. Bursz . Długoszowa. skucynit. kasa'. Hallgerda. Śmieszkowica. Njala i Gunnara. Brgermeister. Bursa . Barsztynowe wybrzeŜe . łac. wsch.bohater jednej z najbardziej znanych wczesnych sag islandzkich Njalssaga 'Opowieść o Njalu'. śrdw. student.najwyŜszy urzędnik samorządu miejskiego. kompan. 'worek. prawników.wygasły w Xix w. noszona przez Arabów.-d. Starnigielska. która przybiera coraz ostrzejsze formy.jantar. bogatych ziemian.południowe wybrzeŜe Bałtyku. Burnt Njal . Bursa Ubogich . od środkowego Dunaju. z nm. Następują wzajemne morderstwa.

reŜ. Dobry (Przylądek Dobrej Nadziei). Omijam koralowe ostrowy burzanu.łac. 'Ogród owoców.zob. zbiera burzę .chwast stepowy tworzący gęste i wysokie zarośla. Przylądek Burz . 4000 dystychów w dziesięciu księgach: 1. poemat napisany w 1256. wg Montesquieu. Piesnia o Buriewiestnikie (1901) Gorkiego. InkiŜinow) jest przywódcą powstania Mongołów przeciw ang. Biblia. tj. Kto sieje wiatr.pers. 23. Marek.zob. przylądkowi Afryki. zob. zawierający ok.. Prospero. 7. nadchodzącej rewolucji. O wdzięczności. Mickiewicz. (A. niemy film radziecki (1928).fr.Burza.) Busento . Ariel. 4.ros. O tolerancji. Sad'. Wśród fali ląk szumiacych. 2. 5. Gulistan) poety perskiego Saadiego z Szirazu. Burza w szklance wody .ostatnia sztuka (1611) Szekspira.nazwa nadana przez Bartolomeu Diaza płd. 4. O miłości. z Wulgaty. O sposobach wznoszenia duszy do Boga .. 3. sonet Stepy Akermańskie. wśród kwiatów powodzi. Uśmierzenie burzy na morzu . 8. O wyrzutach sumienia i skrusze. Burzan . 22. zob. O wychowaniu. dosł. Alaryk (Grób w Busento). Udźwiękowiony w 1949. Okres Burzy i Naporu . ventum seminabunt. film zapewnił Pudowkinowi czołową pozycję wśród reŜyserów radzieckich. jeden z dwóch głównych utworów (por. 7. O sztuce rządzenia. kolonizatorom. który w ten sposób nazwał zamieszki w republice San Marino. Burza nad Azją . Kaliban. 35. 6. 8. O rezygnacji.. 8. wiele hałasu o nic. tytuł: Potomok DŜingis Chana ('potomek. une tempete dans un verre d'eau. Burza . Ew.zob. 9. Buriewiestnik. z ukr. 3-4. et turbinem metent. wg Mat. młody Mongoł Bair (W. 8. Zwiastun burzy .. O miłości bliźniego. Sturm und Drang(periode). Łuk.'). Ozeasz.. Wsiewołod Pudowkin. por. Bustan . burjan. 10.ros. O pokorze.

pretendenta do tronu pol. istnienie'. Byczek Fernando . a od Xv w. a stąd zboŜa do Gdańska. rotmistrzów. kolejną ofiarą miał zostać Herakles. bo nie nadawał się do Ŝeglugi w górę rzeki. z gałką zazw. Łagodny Fernando lubił odpoczywać w cieniu drzewa wąchając kwiatki i nie znosił walki byków. na płn. trzoda'.bohater ksiąŜki dziecięcej Munro Leafa spopularyzowanej przez film rysunkowy (1939) Walta Disneya. Maksymilian dostał się w czasie bitwy do niewoli. Bousiris. Madame (Butterfly). maczuga. cielęta. bawołu. łac.) 'byt. prawdop. Buzyrys . król egipski.przez modlitwę. w wykonaniu ozdobnym metalowa. byki'. maczuga'. krańcu WyŜyny Śląskiej. dobytek'.oznaka władzy pułkowników. Buzdygan . oŜywiających tok filozoficznych rozwaŜań.dorosły samiec wielkich pustoroŜców (bydła domowego. mit.konstelacja zodiakalna. broń obuchowa tatarsko-turecka. Byczyna . gł. Byk . Taurus.gr. Ŝubra.. Butterfly . Byk . bizona) oraz łosia i jelenia. woły. dziś: 'krowy. syn Posejdona. do spławu soli z Wieliczki do Warszawy i Płocka. . opolskim.zob. gr. gdzie sprzedawano go na drewno. który w celu uniknięcia klęski głodu zabijał wszystkich przybyłych do kraju cudzoziemców na ołtarzu Zeusa. takŜe: 'mienie. rozszczepioną na 6 do 8 liści zwanych piórami. pod którym 24 I 1588 Jan Zamoyski odniósł świetne zwycięstwo nad armią arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. bozdogan 'pałka. Plejady i Hiady. zawiera Aldebarana. z tur. w Polsce do Xix w: wiosłowo-Ŝaglowy jednomasztowiec rzeczny płaskodenny. jaka. Bydło od być (do Xvi w.). Poemat pełen jest anegdot i przypowieści.miasto w woj. Ale juŜ od Xiv w.pierw. w greckiej tradycji byk z legendy o Europie (zob. gruszkowatą. w Polsce widoczna jesienią i zimą. ale zerwał swe łańcuchy i zabił króla oraz jego zwolenników. w dawnej Polsce . pod którego postacią ukrył się Zeus. pałka. równieŜ: 'zwierzęta domowe. nazwa babilońska. poruczników i chorąŜych.

kiedy wciąŜ jeszcze były Ŝywe tradycje epiki lud. nad M. Walka byków .) Busłajew. z innego bydlęcia. Walka..) Sielaninowicz i Wolga (zob.Biblia. śpiewnie recytowane przez skazitieli (recytatorów). pracą Heraklesa. dzieło Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles w Karii (Ii-I w.mit. chłop Mikuła (zob. dziś uŜywana tylko jako przyprawa: cytrynowo pachnący olejek.) i nie mniej znakomici (zob.. Ujarzmienie byka było 7. Alosza Popowicz. do końca Xviii w. Włodzimierz. wieszały ją nad drzwiami i oknami swoich domów.): kobiety tańczące wokół ognisk świętojańskich. Głównym cyklem epiki ros.zob.). Święty byk . wrzucały ją w ogień. pierwszego wielkiego księcia ros.zob. W cyklu nowogrodzkim gł. Bykowiec . opasywały się bylicą.) Muromiec. 13. bohaterami są: pieśniarz Sadko (zob. jest jednak cykl kijowski. nad brzegami Pieczory.belica. W innych pieśniach olbrzym Światogor (zob. Amfion i Zetos).Byk Farnezyjski . związana była silnie z obchodami sobótki (zob. na północy Rosji. zwł. Chwycić byka za rogi . kopia rz. Tematyka bylin znalazła odbicie w twórczości lit. ze skóry byczej (stąd nazwa) a.).) i siłacz Waśka (zob. boŜe drzewko. W cyklu kijowskim największym bohaterem jest chłop Ilia (zob. Byliny . Włodzimierza Wielkiego.). krzew ceniony w staroŜytności i śrdw. Byki z Basan . Białym.słynna rzeźba antyczna. gr. "pięknego słoneczka".. wymarły gatunek dzikiego wołu. jako uniwersalna roślina lecznicza. prawdop. Naz. . SpiŜowy byk Falarisa . zachwycony jego urodą.. przedstawiające scenę przywiązywania Dirke do rogów byka (zob. kraju leŜącego za Jordanem.): Dobrynia Nikitycz. 21. pne. Sidła (Złapać się. znajdowała się w Palazzo Farnese (stąd nazwa).zob. Róg. ofiarował bogu innego byka. Psalm.. zob. rosyjskie ludowe pieśni epickie. Niekrasowa i Turgieniewa. Dawniej przypisywano jej równieŜ własności magiczne.).bicz rzemienny sporządzany dawn. bielica. Bylica . za co Posejdon przyprawił piękne zwierzę o szaleństwo. w Kraju Ołonieckim. obok niego Suchman (zob. znaleziona w 1547 w termach Karakalli w Rzymie. Mezeni i Piniegi. Apis. zwanych równieŜ bylicowymi. cykl dworu św. Byk kreteński .stariny. Mus. zapisywane w Xvii-Xix w. dziś Neapol.zob. który. wyszedł z morza na brzeg Krety i miał być złoŜony w ofierze Posejdonowi przez Minosa.

1933-35. pochodząca. takŜe oznaczających 'kręćka. manię'. być moŜe. ze zdrobn. dziwak. Była babula .. odbył 4 wyprawy na Antarktydę: w 1928-30. oryginał. Nigdy nie zapomnę. pasja. Byrd Richard Evelyn . . fiksacja. od bot. w 1927 z trzema towarzyszami przeleciał Atlantyk.szlachcic hiszp. z hiszp. caballo 'koń'. w 1955-56. chyś. I choć przyjdzie ścigać jak najdalej wroga. analogicznie do fioła i fiołka. Bywaj. dziewczę. Bzik . miała koziołka bardzo rozpustnego. 9 V 1926 odbył pierwszy w dziejach lot nad Biegunem Płn. 1-8. mania.w muzyce Musorgskiego i Rimskiego-Korsakowa.fiś.. konik. Bywaj. fiksum-dyrdum. Roku Geofiz. zdrowe. Wariant lubelski (Krasnystaw): Była babula rodu bogatego. ze średniowiecza.wojownik konny. C Caballero . kręciek. klin. Ŝe mi jesteś droga! 1-4.. ekscentryk. A ten koziołek tyle miał rozpusty. dziewczę. kawaliero) we wczesnym śrdw. piosenki PoŜegnanie (1830) nieznanego autora. ćwiek. lotnik i admirał. od Xi w. 1939-41 i 1946-47. szmermelek.. w Hiszpanii .(wym. amerykański badacz polarny.pieśń ludowa. cudak.. w ramach Międzynar. Ŝe wyjadł babulince ogródek kapusty. fioł(ek). zdrowe.1888-1957. ojczyzna mnie woła! Idę za kraj walczyć wśród rodaków koła. bez. .początek bardzo pop. 29 Xi 1929 przeleciał nad Biegunem Płd. Ostatni raz był na Antarktydzie jako kierownik wyprawy amer. .

do wybrzeŜy Ameryki Płd. Caernarvon . emporami i sześciodzielnymi sklepieniami Ŝebrowymi z Xii w. 1450-98. Zginął wtedy Bartolomeu Diaz. po podróŜy Vasco da Gamy otrzymał dowództwo 2. prosta. 'Złoty Dom'.rodzina Ŝeglarzy włoskich na siuŜbie ang. Romańskie kościoły opackie la Trinite i St. pilotował wyprawy ojca. niezwykłej piękności. Sebastiano Caboto. syn Giovanniego. Mocna.-wsch. Etienne. 1526. 1460 . stąd nazwa. drogi morskiej do Chin. odbył prawdop. .Caboto . Koło Przylądka Dobrej Nadziei burza zatopiła 4 statki. Ŝona Wilhelma Zdobywcy. w poszukiwaniu płn. trzynawowe bazyliki z transeptem. skąd wiatry i prądy zagnały flotę aŜ do Brazylii. Walii (Brytania). jedną tylko. Giovanni Caboto . Ŝeglarz portugalski. wraz z synem przedsięwziął wyprawę dla odnalezienia drogi morskiej do Chin i Indii. 1421-1440. prawdop.ok. na wpół udaną wyprawę na czele floty hiszp. ozdobiona tylko przez piękne portale fasada kościoła z 1077. La Trinite . l'Abbaye-aux-Hommes. zbudowany przez Giovanniego i Bartolomea Bon ok. ka:na:wen) miasto w płn. John Cabot.ok.-zach. ka) miasto w Normandii (Francja). pałac w Wenecji nad Canal Grande. Po półrocznej podróŜy flota dotarła do Kalikatu w Indiach. Po powrocie do Bristolu był inspiratorem i organizatorem wypraw ang. Ca'd'oro .(wym.l'Abbaye-aux-Dames. Etienne. Gotycka fasada bogato zdobiona. czego pozwalają się domyślać niektóre kapitele i asymetria budowy. pierw. w której osiągnął Labrador. odkrywając wyspę Cape Breton i Nową Szkocję (1497).. Chcąc uniknąć cisz wybrzeŜy Mauretanii zapuścił się daleko na zachód. i drugą podróŜ (1498). Cabral Pedro Alvarez . floty portugalskiej wyruszającej do Indii z Lizbony w 1500 r. 1472 . całkowicie pozłocona. załoŜony w 1062. i hiszp. odnowiony po 1845. fundatorką była Matylda Flandryjska.ang. Sebastian Cabot.. o dwuwieŜowych fasadach. mianowany piloto-mayorem Kastylii przez cesarza Karola V. na miejscu wcześniejszej budowli bizantyjskiej. Caen . St.ok.(wym. wieŜe (907m wysokości) ukończone dopiero pod koniec Xii w. załoŜony w 1064 przez Wilhelma Zdobywcę. ang.wł. 1557.

w pobliŜu placu Hiszpańskiego. Cafe Royal .(wym. kaferojal) londyńska restauracja przy Regent Street. Rilke. 'bryt. Parandowski. Orkan. Thackeray. Joseph Balsamo i Naszyjnik królowej powieści .. wywoływacz duchów. Słowacki. Stendhal. Carlo Levi. 'Wizjoner'. miniaturami. ćwierci Xx w. PodróŜował po całej Europie. Mendelssohn.Caernarvon Castle . komedia (1791) Goethego (Cagliostro w aferze naszyjnika jako hrabia Rostro). Byron. Goldoni. ale aresztowano go z innych powodów. libretto: F. Shelley.nm. ang. poetów. Sienkiewicz. zmuszając do wielkiej ruchliwości (w 1780 odniósł wielki sukces w Warszawie). Apollinaire. występując jako alchemik.in. znany takŜe jako hrabia C. Leopardi.operetka (1875) Johanna Straussa. autografami i róŜnymi innymi pamiątkami. medalionami.. Der Geisterseher . Kazimierz i Włodzimierz Tetmajerowie. zmarł w więzieniu. Serafina) i czarownik. Baudelaire. Mark Twain.(1846-49) Aleksandra Dumasa-ojca. Norwid. Cagliostro Alessandro . cudotwórca i producent uniwersalnych leków. Wagner.nm. Der Gross-Cophta . markiz Pellegrino i pod róŜnymi innymi tytułami i nazwiskami. załoŜona w 1760 przez Lewantyńczyka Nicola di Madalena. obronnych zamków gotyckich.jeden z najlepiej zachowanych bryt. William Cody (zob. Wreszcie w państwie papieskim uwięziony jako heretyk (zadenuncjowała go Ŝona. Ściany kawiarni ozdobione są licznymi obrazami. zawsze w najlepszych sferach. Keats. budząc zainteresowanie i podziw. Gioacchino Pecci (późn. Maria: Antonina) wyszedł cało. Prawo deptało mu po piętach. Goethe. Bizet. pisarzy i innych znakomitości z róŜnych krajów. 'Wielki Kofta'. Anatole France.(wym. Chateaubriand. Giuseppe Balsamo. Miejsce formalnej inwestytury jako ksiąŜąt Walii przyszłego Edwarda Viii (1911) i księcia Karola (1969).. Schillera. miejsce spotkań artystów w I. powieść (1789) Fr. Gogol. Buffalo Bill). piękny przykład twierdzy śrdw. śrdw. popiersiami..: D'Annunzio. Rossini. Mickiewicz. Siemiradzki. z serii Memoires d'un medicin fr. Budowa rozpoczęta ok. Cagliostro in Wien . w kawiarni bywali m. Schopenhauer. król Ludwik Bawarski. Z afery naszyjnika diamentowego (zob. Canova. portretami. papieŜ Leon Xiii).kawiarnia na Via Condotti w Rzymie. 'Pamiętniki lekarza'. a później pracowników BBC (British Broadcasting Corporation. Berlioz. zwłaszcza u dam. Moravia. RTV'). Il Caffe Greco . Corot. zręczny szarlatan rodem z Palermo (czy z Bergamo?). De Chirico. . Thorvaldsen. Krasiński. Lokal cieszył się sławą światową jako miejsce spotkania artystów.. Taine. 1284 przez króla Edwarda I. kaljostro) 1743-95 właśc.. Carducci. którego syn został pierwszym księciem Walii. Croce. dziennikarzy itd. niekiedy odsiadywał wyroki za oszustwa. Gounod.

tak jak ona. Ah! ca ira.(wym. zaleŜnie od długości stopy. gdzie otrzymywano sztaby przez młotowanie (klepanie). i kult. podjął tę wyprawę w 1828 jako trzeci biały człowiek (Roberta Adamsa. pociągnięty legendą tajemniczego podsaharyjskiego Eldorado. amer. 25. Caillie Ren . Nie tylko zwiedził miasto.kleparnia.). Laing w drodze powrotnej zginął). ca ira.47mm. W ten sposób zakończyła się legenda timbuktańska. Portret: Le Gay (1778). uznano za oszusta. ca ira! Le peuple.. Zain 'sztaba kruszcu'. Genee. w Królestwie Polskim (1819-48) .staroŜ.) i.. z nm. 'Arystokraci na latarnię!' Niektórzy utrzymują. Ŝe tytuł pieśni pochodzi od pełnej otuchy odpowiedzi Beniamina Franklina: "Ca ira". na pytanie o perspektywy Republiki Amerykańskiej w wojnie o niepodległość. R. w Polsce od Xii w. a Szkot A. sans cesse repete Ah! ca ira. jakie zdarzyło mi się widzieć". huta. ale i opisał je po powrocie. kaję). w pierwszą rocznicę zdobycia Bastylii. majtka amerykańskiego. sa ira) fr. gdy ParyŜ przygotowywał się do obchodu święta Federacji na Polu Marsowym. bajecznego Timbuktu nad Nigrem. gdzie kaŜdy dach miał być kryty złotem (miasto istotnie kwitło jako ośrodek handl. Ca Ira .. mimo buntów wszystko się uda'. popularnego kontredansa Becourta. G. ('Lud dziś bez przerwy powtarza. gdy stał się Pierwszym Konsulem.(wym. cal ang. podróŜnik francuski..) W okresie terroru ostatni wers zmieniono na: "Les aristocrates a la lanterne!" fr. 'powiedzie się'. tout reussira. wg konstytucji 1764 . Cal . skrzypka teatralnego) 14 lipca 1790. Cagliostro w Warszawie .. z nm. słynna pieśń Rewolucji Fr.balet (1937. Po raz pierwszy śpiewał ją lud ParyŜa (na nutę Carillon national. Muzeum. Zoll 'klocek . en ce jour. w popularności rywalizująca z Karmaniolą (zob. zabroniona przez Bonapartego. Za autora słów podawał się śpiewak uliczny Ladre.247mm. średniowieczna kuźnia a. libretto: Julian Tuwim. której stanowił dziesiątą a. dwunastą część. Znając język i obyczaje Caillie dotart do celu przebrany za Araba-muzułmanina. ca ira! Malgre les mutins.. ca ira.Zell. Cajniarnia . Wersal. wyst.24. 1799-1838. ale w Xv-Xvi w. ok. miara długości równa szerokości kciuka. oceniając je jako: "najbardziej monotonne i jałowe miejsce.87mm. róŜnej wielkości. Poznań 1947) Jana Adama Maklakiewicza.

(wym. miasto zdobył król ang. m.in. Froissarta. ParyŜ. ale niezwłocznie wycofał się z tego i zeznawał odtąd tylko prawdę w czasie procesu i przesłuchiwań. w eseju Sur la tolerance fr. Sarceya. Calizna . 'O toleraneji'. 1400-10.) Le Siege de Calais . próbował zrazu dowodzić. prowadzonych przez parlament (trybunał) tuluzański z brutalnością i fanatyzmem. po 11-miesięcznym oblęŜeniu. Naprawdę zaś syn popełnił samobójstwo.. Westminster. i pięciu innych mieszczan udało się ochotniczo do obozu króla boso.fr. upamiętnia słynną ofiarę sześciu mieszczan z Calais. Kunstmus. gdzie Wolter usłyszał o sprawie i wystąpił z taką pasją. kopia zmniejszona: Londyn.nm.zob. 'Sześciu z Calais'. warstwa gleby tuŜ pod warstwą zoraną. 'Mieszczanie z Calais'. 'OblęŜenie Calais'. podskibie. The Six of Calais . dramat (1914) Georga Kaisera. . kalwiński kupiec z Tuluzy. iŜ rzekomo pragnął przyjąć katolicyzm. stojący przed ratuszem. Opinia w kraju i za granicą wyraŜała Ŝywe poparcie dla stanowiska Woltera w tej sprawie. Gabinet doktora Caligari. nie naruszone pokłady skał. Die Brger von Calais . Calas Jean . Shawa. Calas został stracony przez łamanie kołem i uduszenie. 1698-1762. Caligari . (Kopie pomnika Rodina: Bazylea. gdy Ŝona jego. Edward przyrzekł oszczędzić miasto. fałszywie oskarzony o zamordowanie syna za to.część pola jeszcze nie zorana. wstawiła się za nimi. węgla a.. Ŝe w 1765 wyrok anulowano. w szatach skazańców.drewniany'.ang. nie tknięte jeszcze przez górników masywy skały. Kiedy więc ojciec znalazł ciało syna. Eustache de Saint-Pierre. co było wówczas uwaŜane za zbrodnię. po czym rodzina jego przeniosła się do Genewy. Ŝe został on zabity.. jeśli sześciu wybitnych obywateli ofiaruje za nie swoje Ŝycie. Calais . opowiedzianą w Kronikach J. Pomnik z brązu (1888) Augusta Rodin. kalas). Mieszczanie z Calais . królowa Filippa. Opera (1871) F. Francji nad Cieśniną Kaletańską.W 1347. Musee Rodin. soli. kalę) miasto w płn. sztuka (1934) G. z postronkiem wokół szyi.(wym.. Edward Iii. B. ale król nie tknął ich ani teŜ miasta. Mer miasta. a Rada Państwa pośmiertnie rehabilitowała Calasa. tragedia (1765) Dormonta de Belloy.

w Pasadenie. 1348. której celem jest zerwanie sznureczka (dawn. Francja). schalune ze st. 1496. materiał taki wyrabiano. . 4 mil ang.w Biblii ofiara ze zwierząt spalana w całości na ołtarzu jako wotum a. Uniwersytet w Cambridge . kokardki) spomiędzy rogów byka. trumny a. Anglia). rozgrywany od 1829 corocznie pod koniec marca a. USA. 1350.tkanina słuŜąca do przykrywania zwłok.załoŜony wg legend wcześniej.. 1511. Jedyną nagrodą kaŜdego wioślarza zwycięskiej osady jest jego wiosło. Cambridge . z czego powstała nazwa obecna. 1505. Cantebrigge Normanów i Caumbridge Anglików. najstarsze kolegia: Peterhouse. 1473. następnie Grantebrycge 'most przez rzekę Grantę' Sasów. nizinny. John's.-nm. zapoczątkowany w Xii w. wymową czalon) od Chalons-sur-Marne. Gonville i Caius. Cambridge-Oxford . St.. Queen's. skrót nazwy Califomia Institute of Technology. drukarnia . 1448. z mazurzeniem za pośrednictwem śr. Wesele (Camacha). mo:dlin). Pierw. Jesus. Pembroke. fr. bagnisty.-g.(wym. Corpus Christi. Całopalenie . ale prawdop. kamarg) region w delcie Rodanu (płd. La Camargue .Cal.-wsch. Magdalene (wym.najstarsza po oksfordzkiej ang. 1352. kamaczo) zob.najsłynniejszy wyścig wioślarski świata. Francji.(wym. chalon (ze st. wymieniony na piśmie w 1231. 1284. Trinity Hall. siedziba uniwersytetu. Clare. kejmbridŜ) (1) miasto w Brytanii (wsch. słynny z flamingów i innych ptaków. Całun . miasta w Szampanii w płn. katafalku. hodowla białych koni i małych czarnych byków uŜywanych do złagodzonej formy walki byków (w Nimes i Arles). składanie ofiary całopalnej. 1326. Tech. Catharine's. 1542. Camacho . King's. od Xvii w. jednego z najstarszych na świecie i obok oksfordzkiego najstarszego w Brytanii. Cambridge University Press . rzymski fort Camboritum.pop.(wym. 1347. Christ's. gdzie pierw. na początku kwietnia na Tamizie między ósemkami uniwersytetów Cambridge i Oxford na dystansie ok. rezerwat zoologiczno-botaniczny. 'Kalifornijski Instytut Techniki'. poparcie prośby o zmazanie winy. ang. St. 1441.

miał odpowiedzieć: "Gwardia umiera. stawiał jeszcze bohaterski opór Anglikom na czele batalionu gwardii. i Massachusetts Institute of Technology (MIT.jedna z siedzib dworu króla Celtów Artura. Camorra . Kiedy zaczęła się zupełna rozsypka armii.. w okresie świąt BoŜego Narodzenia. . La garde meurt et ne se rend pas! Te patetyczne słowa wyryto później na jego pomniku w Nantes. nawet w czasie Stu Dni.. Rinucciniego. 'A g. Tutaj Stephan Day uruchomił w 1638 pierwszą maszynę drukarską w Ameryce Płn.tajna organizacja przestępcza. Doprowadziło to do powstania pierwszej opery. brzmiało: "Merde!" fr. w której zasiadał na zamku przy Okrągłym Stole z 12 paladynami. kiedy został generałem dywizji i parem Francji. Pragnęli oni wskrzesić dramat antyczny: do tekstu dołączyli muzykę w postaci recytatywu opartego na akordowym wtórze instrumentalnym z fragmentami chóralnymi. 1580 we florenckim pałacu hrabiego G. Radclifie College od 1879. fr. Cambrigde (2) . muzyków i uczonych wł. po wyleczeniu z ran wywieziony do Anglii. kamelot) w legendzie arturiańskiej .musical (Nowy Jork 1960) Lemera i Loewego. Otoczony i wezwany do złoŜenia broni. oparty na powieściach arturiańskich T.).no!' CięŜko ranny generał dostał się do niewoli.miasto w stanie Massachusetts (USA) nad rzeką Charles. mot de Cambronne. po powrocie Napoleona z Elby. Cambronne Pierre Jacques Etienne .. która zasłynęła jako dosadne "słowo Cambronne'a". Światową sławą okrył się dopiero w czasie bitwy pod Waterloo. H. Jego rzeczywista odpowiedź. ale się nie poddaje!". w którym mieszczą się: Harvard (zob. Bardi. Camerata Florencka . Favola di Dafne (1597) J. zwł.1770-1848. wkrótce powrocił do kraju. Periego do słów O.grupa poetów. w zespole miejskim Bostonu. fr. zbierających się od ok. jeden z najstarszych ośrodków naukowych w Stanach Zjedn. Camelot . White'a (1958). Camelot . zwanej jeszcze dramma per musica a. na Sycylii i wśród imigrantów włoskich w USA. działajaca 1830-1911 w Neapolu.uniwersytecka.(wym. a od 1592 u Jacopo Corsiego. otrzymała od króla Henryka Viii przywilej w 1534. rzucone Anglikom ze wzgardą. favola in musica (nazwa "opera" powstała dopiero w 1639). mało znany generał francuski. od 1915)..

Kampanila. Włochy środk. Źródło). Marka. siostrzeniec i uczeń Canala. 'bojownik. Campo .typ cmentarza włoskiego w kształcie dziedzińca otoczonego czworobocznym kruŜgankiem. budynków. gotyckimi domami i pałacami. Canaletto .). Najsłynniejszy w Pizie 1278-83.szeroki kanał w kształcie litery S. od 1767 w Warszawie w słuŜbie Stanisława Augusta. twórca obrazów z historii Polski i scen rodzajowych. di Rinaldo w 1338-48). 1697-1768. w którego ścianie zewn. Pole (Marsowe). Canal Grande .zob.) i scen rodzajowych na tle architektury. słynnym ratuszem Palazzo Pubblico. Nar. El Campeador . wewnątrz zaś ogród.Campanile . mistrz perspektydy lineamej..(wym. ulic. bohater'. wł. 1747-58 malarz nadworny Augusta Iii w Dreźnie. w Warszawie. Bogaty zbiór obrazów i rysunków w Muz.wł. Piazza del Campo . twórca wedut (zob. kaplicą (Cappella di Piazza. wojnie światowej.. 1720-80. PejzaŜysta wedutowy miast. mieszczą się grobowce i tablice z napisami nagrobkowymi. przez Muccia i Fr. najsłynniejsza droga . Maria della Salute i Kanału św. Campo Santo . Torre del Mangia (wysmukłą wieŜą zbud.zob. (2) Bernardo Belotto. piętro dodane w 1468). Campus Martius .przydomek dwóch malarzy weneckich: (1) Giovanni Antonio Canal. 'święte pole'. surowym i eleganckim budynkiem gotyckim z 1297-1310. 1376. przebiegającą między wspaniałymi pałacami od dworca kolejowego do kościoła S. najbardziej warszawski z cudzoziemskich artystów. 'pole'. wspaniały plac w kształcie muszli ze źródłem Fonte Gaia (zob. oddzielający północną część Wenecji od południowej i stanowiący główną arterię komunikacyjną miasta. mistrz perspektywy i szczegółu. Obrazy jego słuŜyły jako dokumentacja przy odbudowie zabytków Warszawy po 2. rycerz. kampeador) hiszp.główny ośrodek Sieny (Toskania. pejzaŜysta. loggią (Loggia della Mercanzia).). przydomek Cyda (zob.

Kankan.. opactwo i został pierwszym arcybiskupem Canterbury.pójść na ugodę z papiestwem. The Grand Canal Venice . król niemiecki Henryk Iv (cesarz od 1084).druga po Syriuszu gwiazda nieba pod względem jasności. siedziba arcybiskupa kościoła anglikańskiego i prymasa Anglii.zob. Kanny. Augustyna. w Polsce niewidoczna.obraz (wczesny Xix w.toskańscy minstrele.. Cantastorie . upokorzył się przed papieŜem. 1174). Wielka wieŜa na skrzyŜowaniu naw (Xv w. prawo obsadzania stanowisk kościelnych przez monarchę) i wyklęty przez Grzegorza Vii. zwł. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Kilu. . odbył trzydniową pokutę i uzyskał zdjęcie klątwy. Canterbury . ukorzyć się. szczerą czy udaną. jedna z najwspanialszych w Anglii. wł. na temat legend karolińskich. ottava rima. 'Wielki Kanał'. wzniesiona na miejscu bazyliki św. Katedra.). uznać swój błąd. Metrop. W. kanterbry) miasto w hrabstwie Kent (Brytania). długie poematy epickie oktawą.wodna świata. popadłszy w konflikt z papiestwem o inwestyturę (tj. Canopus .) Josepha M. gdzie w 1077. Canossa . 1067. przez długi czas duchowy ośrodek kraju. Cancan . kilkakrotnie spalona i odbudowywana (1011. ale takŜe i klasyczne. Mus. Pójść do Canossy . Włoszech w pobliŜa Reggio nell' Emilia. w stylu wczesnego gotyku ang.zob. ma moc promieniowania większą od niego 2300 razy. Augustyn przybył z Rzymu.(wym. w zamku Matyldy. Tumera. rozszerz. Cannae . zał. którzy układali i wykonywali publicznie we włoskich miastach i wsiach cantari. margrabiny Toskanii. wł.wieś w płn. romansów i bojów Orlanda (Rolanda). aby nawrócić wyspiarzy. stronniczki papiestwa w walce z cesarstwem. gł. wyrazić skruchę. bajarze Xiv w. W 597 św.. pokajać. 63 razy odleglejsza od Ziemi niŜ Syriusz. Nowy Jork.

Neil A. zob. Bajkonur.. 7 ballad. Faleski). polskie przekłady Daniela Naborowskiego. kanco.) i ok. 'zbiór pieśni lirycznych'. reszta to sonety. podwójna. Jalu Kurka. Murder in the Cathedral.ang. Pieśni Petrarki 1881. w Polsce widoczna. ulubiona forma Petrarki (wyd. F. m. jedna z najbliŜszych gwiazd. wprowadzonej na orbitę księŜycową przez macierzysty statek kosmiczny "Apollo 11" (przez pewien czas po śmierci prezydenta J. od capra 'koza'..in. DwuwieŜowa fasada. alfa konstelacji Woźnicy. gdzie mieścił się grobowiec św. Kennedy'ego kosmodrom nosił nazwę Cape Kennedy). Trójcy. 'kózka' zdrobn. jaki lądował na KsięŜycu z załogą ludzką. obracania i podnoszenia dłuŜyc i kłód z drzew zrąbanych oraz do smykania (zrywki drewna długiego w górach). który nazwał ten zbiór Rerum vulgarium fragmenta łac. najwybitniejsze dzieło poety.długi transept. najjaśniejsza obok Arktura i Wegi gwiazda nieba północnego. 1954) Thomasa S. kaplica św. z którego m.Koza. kejp kenwerl) przylądek we wsch. narzędzie drwalskie do przesuwania. por.. dramat religijno-symboliczny (1935. Il Canzoniere (wym. poprawne wyd. F. kosmonauci amer. Armstrong i Edwin E. Capina . części stanu Floryda (USA). Zebójstwo w katedrze . 30 utworów na róŜne tematy. kiedy Henryk Viii kazał go zburzyć. . nazwa wielkiego zbioru liryków włoskich Petrarki. moralne i polityczne. Capella . rozsypanych pomiędzy inne. cel licznych pielgrzymek. gdzie św. złoŜone z ostrego haka stalowego i drewnianego styliska (rękojeści). Arcydzieło literatury światowej naśladowane i tłumaczone przez niezliczonych poetów. zwł. pierwszy prom księŜycowy. Razem 366 utworów. wystartował "Eagle". pol. 29 canzon. nadana nie przez poetę.) wł. Pietra Bemba 1501. Zbiór złoŜony głównie z wierszy miłosnych pisanych dla Laury (zob. aŜ do 1538. tł. Transept płn. Tomasz Becket został zamordowany w 1170 przez kilku rycerzy króla Henryka Ii. 9 sestyn. pol. zob. Tomasza. wyd.. Mickiewicza. w tym 4 madrygały... Eliota.-wsch. witraŜe z Xii-Xiii w. 1470. Źródło (Vaucluse'y).. amerykański kosmodrom. Cape Canaveral (wym. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie). łac. wyd. 'urywki rzeczy popularnych'. Aldrin 21 Vii 1969 wyszli na ląd "Morza" Spokoju z kabiny załogowej typu LM.in.skublica.

czerwona substancja krystaliczna o metaliczńym połysku. caesar. ros.operetka (Berlin 1927. od fin. Beczka na morzu i Trzy cuda. równieŜ przen. zbud. tlenek Ŝelazowy. przez króla Rogera Ii (zob.ros. etymologię lud. skr. mozaiki na złotym tle. 85-88.. legend ludowych. saari 'wzgórze'. Na miejscach.bot. 'martwa głowa'.słynna kaplica w zespole pałacu królewskiego w Palermo (wzniesionego przez Saracenów i później wiele razy przebudowanego). Carskie wrota główne . łac. wg Puszkina.zob. Kapua. nadająca się do wyrzucenia.oficjalny tytuł władców Rosji 1547-1721. z pierw. sublimacji jakiejś substancji. ros. z cesar od łac. Warszawa 1931) .). Skazka o carie Sałtanie. Bajka o carze Sałtanie..) Stał okrąg pięknego miasta. Opera (Moskwa 1900) Rimskiego-Korsakowa z międzyaktową suitą koncertową Marsz.). które dziś piaskiem zaniosło.). Capua . nadana mu ukazem Katarzyny Ii. ofiara intryg swoich dwu bratowych. interludium koncertowym Lot trzmiela. oraz z pop. (A.zazw. rzecz pozbawiona składników wartościowych. ale wywiedziona przez ros. bohater ros.. libretto Bielskiego. nazwy Sarskoje. Caput Mortuum .) Carewicz . łączące nawę z prezbiterium. Na ścianach. podbiał łopianowy. Car Puszka . Gdzie car i trzcina zarasta (. zob. lepięŜnik. bogato zdobione drzwi ikonostasu (zob.zob. Dzwon. czarna a.w alchemii to. Car Sałtan . przedrewolucyjna nazwa miasta Puszkin (zob. Carskoje sieło. Świteź.zob. co pozostało po destylacji a. chem.1946) i Serbii (Xiv w. Mickiewicz. Armata. Carskie Sioło . car Sałtan pozbawiony zostaje pięknej małŜonki i syna Gwidona. oparty na motywach lud.Capplla Palatina . W nawie środkowej wspaniałe arabskie sklepienie stalaktytowe. Car . który wielkodusznie przebacza zawistnym bratowym. najpiękniejszy przykład sztuki arabsko-normandzkiej. Bułgarii (koniec Xix w. Car Kołokoł .władca bajecznego królestwa. poemat (1831) Puszkina.) w 1132-40. Car ziele . Cezar. ale po wielu przygodach na dalekich morzach oboje wracają szczęśliwie do cara.

zespół dzwonów wieŜowych. Viollet-le-Duc. a zewn. Carcer . o niezrównanie pięknym połoŜeniu w krajobrazie. W popularnej piosence (1816) Berangera Le Marquis de Carabas.zob. wspomniane juŜ przez Pliniusza pod nazwą Carcaso.zob. Carska narzeczona . choć rekonstruował ją w poł. Gbretto oparte na sztuce Gabrieli Zapolskiej. Carewicz . wzbogacony dzięki zuchwałym podstępom kota (jedynej jego schedy). Syn młynarza. Miasto zniszczone w 1213 przez Szymona z Montfort jako gniazdo albigensów. kariją) fr. karkason) miasto w płd.opera (Moskwa 1899) Rimskiego-Korsakowa. Carfax . oddzielone od nowego.(wym. jakiego w takim wymiarze i pełni nie sposób gdzie indziej. quadrifurcus 'rozdroŜe'. Kot (w butach). Carcassonne . Stare miasto obronne (Cite) na wzgórzu. dolnego. próŜny.(wym ka:feks) centrum Oxfordu (Anglia). Francji. załoŜone wg mitu przez Eneasza. znaleźć. Xiii).(wym. rzeką Aude. ultrakonserwatywny arystokrata. śycie za cara zob: Susanin Iwan. Więzienie. fr. karaba) postać w bajce Kot w butach.Franza Lehara . pragnący przywrócić bezmyślną rozrzutność rządów Ludwika Xiv. o niesłychanych pretensjach.(wym. którzy wrócili do Francji w czasie restauracji Burbonów (1815). Car. stanowi wspaniały przykład potęŜnej twierdzy śrdw. Czworoboczny zamek z Xii w. Char hotte Ch. Markiz de Carabas . na których moŜna . otoczone dwoma obwodami murów obronnych z basztami.. satyrze na arystokratów. Carillon . Perraulta. W 1566 dokonano tam rzezi hugonotów. Zob. jest dziełem Wizygotów z Vi w. jeden z urbanistycznych cudów Europy. bramami i barbakanem (obwód wewn. z łac. Xix w.. notoryczny "poprawiacz" i "uzupełniacz" E..dedykowana tenorowi R. który przedstawia go królowi jako bogatego markiza de Carabas i uzyskuje dla niego rękę królewny. z pol. w Cite przylega do murów wewn. Tauberowi.

nie dająca się ujarzmić. młoda robotnica w fabryce cygar. spisany ok. miłosnej. Halevy wg noweli Prospera Merimee. Jednak Ŝywiołowy temperament i "iberyjska" egzotyka muzyki wynagradzają to całkowicie. perwersyjna i niewinna zarazem. Film nm. wyzywająca. RFN) i tam przechowywany. zob. dzika. i nm. pijackiej). Carmen . Film fr. muzyka: G. libretto: H. Glockenspiel. przesądna. wersja filmowa (1955) Ottona Premingera.balet (Londyn 1949) wg P. młotkami dzwonów. Don Carlos. Thedą Barą. kuranty. towarzystwa Film d'Art (1908-14) z Reginą Badet w roli gł. Bizet. 'pieśni z (Benedikt)beuren'. poprzedniczka włoskich oper werystycznych (Leoncavalla. Williama Foxa (1915) z pierwszym "wampem" filmowym.pierwsza ekranizacja fr.bohaterka tytułowa noweli (1845) Prospera Merimee. Carmen Jones. a torreadora Escamilla . zabita przez zakochanego w niej bez pamięci.bokser Husky Miller. wysuwając na plan pierwszy kokieterię. Kurant. Warszawa 1882) Georgesa Bizeta. w której przemytników zastąpili Ŝołnierze-Murzyni. wagantów . (1926) Jacquesa Feydera z Raquel Meller.opera (ParyŜ 1875. wyst. w miejsce nieposkromionej dumy. Pucciniego). zbiór łac. nazwany tak przez wydawcę z 1847. pol. J. Najlepsze dzieło Bizeta. choć zmiennych namiętności. przez grę na klawiaturze. fantazji i płomiennych. głównie z Xii w.łac. posłuszna tylko swemu kaprysowi. uruchamianymi przez mechanizm zegarowy a. Film duński (1914-18) Urbana Gada z Astą Nielsen. Cecfla B. Karmaniola. Film fr. Carmina Burana . Meilhac i L. Carlos . (1943) Christian Jaque'a z Viviane Romance.zob. Ernsta Lubitscha (1918) z polską aktorką Polą Negri. Czarna Carmen . Film amer. de Mille (1915) ze śpiewaczką Geraldiną Farrar.wybijać melodie (takŜe zwane carillon) sercami a.zob. libretto: Roland Petit.. jedna z najpopularniejszych oper świata. zazdrosnego don Jose. Carmen . Film amer.oryginalny tytuł ang. (o tematyce relig. Schmellera.. piękna Cyganka. sierŜanta dragonów. La Carmagnole . amer. Libretto znacznie łagodzi charakter bohaterki Merimeego. gra dzwonów.. Mascagniego. 1225 w opactwie Benediktbeuren (Bawaria. dumna. Merimee. poezji. Carmen . hist. Carmen . A.

W gospodzie.(zob. na wsch. we Francji. O miłości. Groźba najazdów Mongołów (zwanych wówczas w Europie Tatarami. słynna w latach 1960 jako centrom mody i rozrywki młodzieŜowej.1182-1252. zabrał z sobą po drodze. teŜ Lincoln Center. 3.). do chana Gujuka." (1559).). Carmina burana . otwarta 5-9 V 1891 festiwalem muz. ka:neby stri:t) handlowa ulica w londyńskiej dzielnicy Soho. idealnie akustyczna.pierwszy utwór tryptyku teatralnego Trioni (Frankfurt n8M. na którym dyrygował gościnnie Piotr Czajkowski. w pobliŜu którego znajdują się słynne zespoły megalitów (zob. Carnac . wybrzeŜu Półwyspu Bretońskiego (zach. ale wiemy tylko o jednej. Francja).) zwanych. W Polsce przedrozbiorowej posługiwano się nim w przeróbce Bartłomieja Groickiego: "Ten postępek wybran jest s Praw Cesarskich. bo chan okazał się nie diabłem. w Kermario . Carnegie Hall (wym. a Europa odetchnęła. w Kerlescan . pol. . Przez Kijów dotarli z wielkim trudem pod Karakorum. Carnaby Street . 1937. Carpina. finansowana przez milionera amer. z pozostawionego opisu podróŜy. który odpisał papieŜowi. podróŜnik włoski. goliardami (zob. Łódź 1963) Carla Orffa: część 1. wejścia w układy i zdobycia informacji. ka:nejgi ho:l) słynna sala koncertowa w Nowym Jorku. W 1247 Carpine pojawił się.1029.(wym.. choć było to tylko jedno z plemion mong. od Regent Street. obowiązujący w róŜnym stopniu i z licznymi zmianami w krajach Rzeszy do 1871. franciszkanin.. Andrew Carnegie. zredagowany w języku niemieckim. wyst. przez długi czas siedziba filharmonii nowojorskiej.594. menhirów. zob. Wielkie aleje menhirów: w Menec . w Polsce.kodeks karny Rzeszy Niemieckiej uchwalony za panowania cesarza Karola V na sejmie w Ratyzbonie w 1532.) skłoniła papieŜa Innocentego Iv po soborze lyońskim do wysłania 4 poselstw do chana mongolskiego dla nawiązania z nim kontaktu. Benedykta Polaka (zob. oraz dolmeny. zwł.miasto na płd. gł. pełnym dobrej woli. na rogu 7 Alei i 57 ulicy. O wiośnie. ale liberalnym władcą. 2. del Carpine Giovanni da Pian . 2 franciszkanom. z powrotem w Lyonie.). 2 misje powierzono dominikanom. zapewniając go swych pokojowych intencjach.1099. takŜe na ośle. Carolina .. 1835-1919. z kilkorgiem słuŜby. Wyruszywszy z Lyonu w 1245 na grzbiecie osła.

Karrai. miasto handlowe w Mezopotamii. Od 1903 pierwszy tenor opery nowojorskiej z repertuarem ponad 60 partii operowych i pięciuset pieśni..(wym. gdzie zainicjował doroczny festiwal muz. Dziś wioska w Turcji..1876-1973. 32) i gdzie Jakub spotkał przy studni Rachelę.zob. kaitię). Carrhae . gdzie przebywał Abraham (Gen. bogactwa regionu pozostały nie tknięte aŜ do czasu przybycia Champlaina. zob. 1491-1557. Włochy). Partowie pobili wojska wodza rzymskiego Krassusa. Cartier Jacques . 1535-36 i 1541-42) na zlecenie króla Franciszka I w celu odkrycia płn.(wym. uchodząc przed reŜimem gen. 9-11. u stóp Alp Apuańskich. Casa Giocosa . występujące w tekstach klinowych z 2. słynne od 2000 lat ze znajdujących się w okolicy przeszło czterystu łomów białych marmurów rzeźbiarskich. w 1936 emigrował z ojczystej Hiszpanii. dyrygent od 1920. Dokonał trzech podróŜy do Kanady (1534. UwaŜany był za największego wiolonczelistę świata. wiolonczelista od 1898. poł. biblijny Haran. Franco. Liguryjskiega. . teŜ Saguenay. Gen. Dom (radości).. Nie powiodło mu się ani jedno. Zdaniem licznych znawców największy tenor w dziejach. 7 km od wybrzeŜa M. staroŜ..Carrara (1) ród panujący w Padwie od X do Xiv w. który poległ na polu bitwy. 29. ani drugie. a za naszych czasów . "króI tenorów" w pierwszym dwudziestoleciu Xx w. szukając potrzebnych mu do jego rzeźb bloków marmuru.Henry Moore. Carrara (2) miasto w Toskanji (środk. Od 1939 zamieszkał w Prades. pod miastem w 53 pne. z których m. Ŝeglarz i odkrywca francuski. miasteczku we francuskich Pirenejach. Caruso Enrico . Casals Pablo . pierwszy zbadał Zatokę Św. 1873-1921.(wym. Wawrzyńca i odkrył rzekę Św. Bywał tam Michał Anioł. gdzie równieŜ zainicjował doroczny festiwal. i znalezienia bogactw naturalnych Kanady. wznoszono monumentalne budowle włoskie epoki Odrodzenia. karuzo). Wawrzyńca. gr. drogi morskiej do Azji. 11. W 1957 przeniósł się do Portorico.in. karre). śpiewak włoski. Ii tysiąclecia pne.

abym wątpił. powieść (1899) Hugo von Hoffmannstahla. Casanova .. przepychu dekoracji i . gdzie jego przyjaciel.ale dlatego. choć nie całkiem wiarygodne w szczegółach autobiograficznych.nm.powieść fantastyczna napisana przez Casanovę po francusku i wyd. Ŝe czyni to z pewnym wahaniem: "Nie dlatego. oparta na materiale melodycznym Johanna Straussa. czy nasze miasto jest tego godne.sęgalt) Giovanni Giacomo. Między 1917 a 1929 stał się jedną z pierwszych tego rodzaju scen w Europie.. ale Ŝywą francuszczyzną. Aresztowanemu w 1755 w Wenecji pod zarzutem bezboŜności i czarów udało się w 1756 uciec ze straszliwego więzienia Piombi (zob. 1895. Tytuł właśc.). Po 1774 wycofał się z czynnego Ŝycia do zamku Dux w Czechach. zwł. w guście teorii Xviii w. dał mu posadę bibliotekarza. . ZlekcewaŜona przez współczesnych powieść była zapewne źródłem PodróŜy do środka ziemi (1864) Jules Verne'a. o wielkich reformach społecznych. przedstawiająca utopijną koncepcję przyszłości człowieka. 1725-98. Wenecjanin. pod względem wystawności scenografii.fr." Casanova Di Seingalt . Icosameron. pantomimy i balety. Autor przeczuł teŜ trafnie kilka wynalazków następnych stuleci. skr. Pamiętniki (wyd. Ŝe nie jestem pewny. 'Historia mego Ŝycia'. John Lindsay. otwarty w ParyŜu przy ul. czy Casals sobie na to zasłuŜył . hazardzisty i awanturnika w wielkim stylu.. burmistrz Nowego Jorku. 1961) pisane nie najlepszą. Der Abenteurer und die Sangerin . mieszkańców Protokosmu we wnętrzu naszego globu . mających zapewnić kiedyś powszechne szczęście uszlachetnionej ludzkości. W ParyŜu był faworytem kół dworskich i dyrektorem loterii. kasinodopari) music-hall. Jorku. pol. z ang.powiedział . Operetka (1928) Ralfa Benatzky'ego..(wym. w 1782 w Pradze jako tł. szarlatana. Memoires . pamiętnikarz. hrabia Waldstein. co pozwoliło mu na spokojne napisanie pamiętników. zadziwiająco szczere.Ogłaszając Casalsa w 1973 honorowym obywatelem miasta.. są wiernym portretem Europy 2. . gdzie wystawiano widowiska rozrywkowe. oświadczył. literat. Operetka (Berlin 1914) Paula Lincke. którzy spędzili 81 lat u Megamikrów. pośmiertnie w 1822.: Histoire de ma vie fr. podróŜnik. 'Awanturnik i śpiewaczka'. Xviii w. czyli Dzieje Edwarda i ElŜbiety. mający opinię uwodziciela. o Ŝyciu pełnym przygód w salonach stolic europejskich (równieŜ w Warszawie na dworze Stanisława Augusta). de Clichy ok. poł.. Casino De Paris (wym. libretto: Julian Krzewiński (Maszyński).Casals i burmistrz N. wyd.opera (Warszawa 1923) Ludomira RóŜyckiego.

zob. wznoszona symbolicznie. Caitlin ni Uallachain. Vii w. przycią ją przede wszystkim turystów zagranicznych. wzniesiony na miejscu zamku rodziny Gandolfo (Xii w. 'obóz boleści'. .zob. Castrum Doloris . Castro . Castor . od 1596 letnia rezydencja papieŜy. Zamek (Otranto). największe na Bliskim Wschodzie. The Castle of Otranto . dotrwał do czasów nowoŜytnych.. Wykopaliska brytyjskie z 1961-65 wykazały. Castel Gandolfo . 6700 do ok.. 5650 pne. Kastor i Polluks. Włochy). w miejscu tym istniało Ŝycie osiadle od ok. Ines de Castro. niekiedy w wiele lat po pogrzebie. przybierając nieraz monumentalne formy archit.dekoracja katafalku na czas ceremonii pogrzebowych a. L. Palazzo Papale. symbol Irlandii walczącej o wolność. irl. Berniniego w 1660. CATAL Hyk . Castorp Hans .kostiumów. zwł. hodowla). Obyczaj rzymski od ok. połoŜone 4267m ponad jeziorem Albano. kafli:n ni:ulehen) alegoryczna nazwa Irlandii. bardzo paryskie w charakterze i bardzo okazałe. Pałac papieski .waŜne stanowisko archeologiczne z epoki neolitu. koło Cumra w prowincji Konya w Turcji śródk.miasto w Lacjum (środk. w okresie baroku i rokoka. Hans Castorp. Od 1929 rewie. Ŝe Anatolia w epoce neolitu była ośrodkiem rozwiniętej cywilizacji (rolnictwo.wł. Cathleen Ni Houlihan (wym. częściowo na miejscu staroŜytnego Alba Longa. łac. prawdop.zob.zob.) z połecenia papieŜa Urbana Viii przez Carla Madernę w 1625-29 i rozbudowany przez G. pne. prawdop.

Spędził 30 lat w Niderlandach. alegoria polityczna.zob. objawia się jako symbol Irlandii i przebiega świat. w której stara Ŝebraczka. Duce. gdzie w 1477 wydał Dictes or Sayings of lhe Philosophers ang. Kato. Rycerstwo (Rycerskość wieśniacza) Caxton William . 1475. 'Maksymy albo sentencje filozofów'. wojny domowej (1936-39) tytuł przyjęty przez przywódcę buntu wojsk. Caudillo . z czego część to własne przekłady z francuskiego. Recuyell of the Historyes of Troye ang.konfraternie. W Brugii wydał podręcznik gry w szachy. Franco. a w formie zredukowanej i uwspółcześnionej aŜ do dziś. w krajach Ameryki Łacińskiej w czasie wojen wyzwoleńczych (I. do rewolucji przemysłowej końca Xviii w.Cathleen ni Houlihan . Fhrer. dowódca wojskowy w Hiszpanii w walkach z Arabami (do Xv w. dbając wszakŜe o jej poziom. pokrewnych. którymi przyczynił się wybitnie do ukształtowania w Xv w. Xix w. interesów miast. później dyktatora. w łachmanach. W 1476 załoŜył drukarnię w Westminsterze. Ogółem wydał ok.(wym. kupiec. pierwszą ksiąŜkę wydrukowaną w Anglii.)..zob. W Xix w. do 1821. monopolizowały i reglamentowały produkcję. stylu prozy angielskiej.) i w okresie zamachów stanu (2. i aŜ do 1947 ośrodek obozów kolonii karnej dla przestępców. stu ksiąŜek. w 1465-69 jako przewodniczący kupców angielskich w Brugii zawierał korzystne traktaty z ksiąŜętami Burgundii. gen. zał. Cato . od X-Xi-Xii w. bractwa samodzielnych rzemieślników jednego a. W Europie zach. Xix w. bosa. zawodów w miastach średniowiecznych. w 1664. Cayenne . por.. zwł. kajen) stolica Gujany francuskiej na wyspie tejŜe nazwy. angielskim.dramat w 1 akcie (Dublin 1902) Williama Butlera Yeatsa. kaudljo) hiszp. W Polsce od Xiii-Xiv w. Ludność miasta złoŜona częściowo z potomków więźniów. kilku. 'Zbiór historii trojańskich' i wydał ok.ok. poł. W 1469-71 przetłumaczył Historia destructionis Troiae (1287) Guidona delle Colonne pt. Broniły interesów rzemiosła przed kupiectwem.. Ŝądając ofiar od swych dzieci. 1421-91.(wym. Cavalleria Rusticana . . poł. pierwszy drukarz angielski. Była to pierwsza ksiąŜka wydrukowana w jęz.). Fr.. W czasie hiszp. Cechy .

Cecora . buntów czeladników. gdzie 17 Ix .wł. w 1778. jednego zdania z jej Dziejów. na których miała grywać. Kult ten podtrzymywali niewidomi.). Cecylia . a wreszcie rozwoju manufaktur. Handla. poł. wieś w płn: wsch. zatrudniały czeladników (zob. "Cantantibus organis in corde suo soli Domino decantabat" łac. od 1839 zwaną Akademią św. a zwł. szturarzy.). Rumunii.. Domenichino. W plastyce przedstawiana przy organach a. Kreteńskiego. z nm. Rubens. Cecylia nawróciła męŜa i oboje ponieśli śmierć w Rzymie ok. Św. nad Prutem. pne. ang. stanąwszy przed obrazem św.kształciły uczniów. anch'io sono pittore! okrzyk. F.). 230. M. I w.2 Viii 1945. Rafael.rum. Cecylia Metella . Tutora. z organami. Kiedy w 1566 załoŜono w Rzymie Akademię Muzyczną. Skutkiem opacznego zrozumienia w śrdw. Cecylii. zwalczały rzemieślników nie zrzeszonych. Strer 'przeszkodźcy'. Merliniego. po wykupieniu od sułtana zwłoki hetmana pochowano w śółkwi.. Cecylii . tzw. naprzeciw Starej Pomarańczami w warszawskich . projektu D.6 X 1620 40-tysięczna armia turecko-tatarska rozbiła armię polską liczącą z Kozakami i Wołochami 8400 ludzi dowodzonych przez hetmana Stanisława śółkiewskiego. Cecylii Rafaela. Jej grobowiec. oratoryjną itp. Cecilienhof . a śółkiewski poległ. została patronką muzyki kośc. Oda na dzień św. przy Via Appia pod Rzymem zachował się niemal nietknięty. Odbyła się w nim konferencja poczdamska 17 Vii . I ja jestem malarzem! . Caecilia z caeca 'niewidoma' powstała legenda o niewidomej chrześcijańskiej męczennicy. Głowę jego Turcy odcięli i zawieźli do Stambułu. Carlo Dolci. jako budynek wodozbioru. Hetman Stanisław Koniecpolski dostał się do niewoli. Kopia grobowca. 'Spiewającymi harfami w sercu swym opiewała tylko Pana'. skojarzono ją z muzyką kościelną. okrągła budowla o średnicy 207m. od Xiii w.dwór (1913-17) na terenie Nowego Ogrodu w Poczdamie. ze znanego rodu Cecyliuszów Metellów (2.utwór na chór (1739) G. zbud. partaczy. córka Kwintusa C. mimo złoŜonych ślubów czystości. harfle (Veronese. Poussin itd.Caecilia Metella. wytwórczości rzemiosła nie zrzeszonego popieranego przez feudafów i wieś. propagujące i praktykujące muzykę chorałową.. np. Monopolistyczna potęga cechów załamała się pod wpływem konkurencji produkcji nakładczej kupców.Ze skojarzenia łac. jaki miał wydać Correggio w czasie pobytu w Bolonii. zmuszonej do poślubienia. niejakiego Waleriana. Pod patronatem świętej powstawały liczne "stowarzyszenia cecyliańskie". nm.

Wg niektórych źrodeł była to bitwa pod Cydzyną. przypuszczalne miejsce bitwy stoczonej 24 Vi 972 przez Mieszka I i jego brata Czcibora na czele wojsk polskich z wojskami niemieckimi margrabiego Hodona. 31. widoczna w Polsce przez cały rok. bo kolumny jego sprawialy wraŜenie lasu cedrowego. 3: "Oto Assur jak cedr na Libanie o pięknych galęziach. Cefeusz .porównanie przysłowiowe. z nm." Cedynia . Zeughaus 'zbrojownia'. wykonywania chłosty. konstelacja nieba północnego. król Etiopii. okrągła blaszka z dziurką do przewlekania nici.łac. sikka 'moneta bita'. błyszcząca. cygańskiego. zwanego "domem lasu Libanu". 5.cekauz. Często wymieniany w Biblii. zazw. Król.gatunek długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych. Cekin . Cekhauz . kolorowa. wysokości 25-407m. cienka.dawny pachołek miejski. Ks.złota moneta wenecka bita od 1284.miasto w woj.. Arsenał. drzewa cedru uŜyto do budowy świątyni jerozolimskiej i domu Salomona. zbirem. . bujnym liściu i wysokiego wzrostu. uŜywany do stawiania szubienic. circulari 'krąŜyć'. zecchino 'dukat wenecki' od zecca 'mennica' z arab. oparte na alegorii z Ezechiela. od zmiennej fizycznie gwiazdy delta Cefeusza cały typ takich gwiazd nazwano cefeidami. z gór Taurus i Antytaurus w Azji Mniejszej. obecnie w stanie szczątkowym. Zirkler 'nocny stróŜ miejski' z łac. który poniósł w niej klęskę. siepaczem. gdzie tworzył wielkie lasy.Łazienkach. rozgałęzionym. pochodzący z gór Libanu w Syrii. zob. zwany dlatego oprawcą. i ojciec Andromedy. Kepheos mit. Cedr Libański . Wyniosty jak cedr libański . słuŜąca do ozdoby stroju hiszp. nm. piaską koroną. pilnujący porządku w nocy i w dzień. o pniu zazw. 6 i 7. Ceklarz ... balowego. śledzący podejrzanych. gr. ludowego itd. małŜonek Kasjopei. Cepheus. później zwana dukatem. wychwytujący włóczęgów ceklujących się (wałęsających się). gr. Wg 3. szczecińskim. z piętrową. z wł.

przen..zob.Celadon .. malarza naiwnego.postać stręczycielki. Celius . wyniosły. przydomek fr. Celnik . idealny kochanek. szwedzki astronom i fizyk o nazwisku . autor wydanego w 1659 opisu współczesnej. pobierający cło. postać z powieści bukolicznej Astrea (1607-27) Honore d'Urfe. Królestwa Polskiego. Obok Don Kiszota najpowszechniej znane. Faryzeusz i celnik . za radą sługi. mytnik. jedno z najgłębszych i najznakomitszych źródeł teatru współczesnego. Cellarius Andreas . sentymentalny.zob.1701-44. albo Tragikomedii Calista i Melibei (1499) powieści dialogowej (hiszp. zwraca się o pomoc do rajfurki Celestyny. dzieło lit. Siedem (wzgórz Rzymu). uwaŜanego za jeden z najtrafniejszych w Xvii w. descriptio łac. Celsius Anders . ale mimo swej perfidii i skrytości mądra kobieta z ludu. accion en prosa). malarza-samouka. wcielenie zła i chytrości.dawn. którzy rabują otrzymaną przez nią nagrodę. Młody. z Prus. 'Opis. choć nie widzianej przez autora Polski. kochanek Astrei. rodem z Holandii a.fr. we współczesnej historii malarstwa. przypisywane częściowo bakalarzowi Fernandowi de Rojas. dzierŜawca ceł. Wtedy on. stąd przydomek. Celnik . Andreas Keller a. intrygantka.. jednego z największych "prymitywów". urzędnik komory celnej.właśc. bohaterka tytułowa Celestyny. która w rozpaczy odbiera sobie Ŝycie. teŜ Astrea 2. urzędnik podatkowy. 1844-1910... bogaty szlachcic Calisto zakochuje się w cnotliwej Melibei. Celestyna . ale i sami ponoszą śmierć za tę zbrodnię. pt.pasterz. zob. Henri Rousseau. który w 1871-84 był urzędnikiem celnym w ParyŜu. która sprowadza Melibeę z drogi cnoty. która odrzuca jego zaloty. cenione. kobieciarz. po czym zostaje zamordowana przez słuŜących Calista. łotrów samochwałów. wulgarnej i trywialnej.. Calisto ginie. Faryzeusze. przedstawiona z nadzwyczajnym realizmem. Kehler. naśladowane i tłumaczone hiszp. zabity na jednym z tajnych spotkań z ukochaną. z planami miast. starej czarownicy. Le Douanier.. Regni Poloniae. choć obdarzona przez autora pedantyczną erudycją.

symboliczny pomnik-grobowiec nie zawierający zwłok. z łac. przyznali się do wszystkiego. którzy. Beatrix Cenci . Cent .spopularyzowanym przez zaproponowaną przez niego w 1742 stustopniową skalę termometryczną. krajach. centus 'skąpy Galicjanin liczący się z kaŜdym centem'). w USA. Naz. jak w dawnej Austrii (stąd Ŝart. z łac. Legenda Beatrice zaćmiła wkrótce postać autentyczną. do której odnosił się z wyrafinowanym okrucieństwem. Rzym. rzeźbiarzy. Afryki. mimo Ŝe obrona oskarŜyła Francesca. The Cenci . była córką patrycjusza rzymskiego. skalę Celsjusza. mścicielki swej hańby. napisana w więzieniu. Szeroką popularność zapewnił jej portret przypisywany Guido Reniemu. Les Cenci . Cenotaf . Tragedia prześladowanej bohaterki. kenos 'proŜny'. Centaurus. Gdy zawiodły liczne próby uwolnienia się z tej nieznośnej sytuacji. nienawidzącego własnej rodziny. Wprawdzie dokonali dzieła najęci mordercy. o próby zmuszenia córki do kazirodczych stosunków z sobą. Centaur. w Polsce . kenotophion 'symboliczny grób poległych w boju a. Francesca. łac. powieściopisarzy. Gal. Wszyscy troje zostali straceni. Cenci Beatrice . Płd. Beatryks Cenci . taphos 'grób'. Beatrice wraz ze swym starszym bratem Giacomo i macochą Lukrecją Petroni ułoŜyli plan zgładzenia tyrana rodziny. zapewne niesłusznie.powieść historyczna (1854) Francesca Domenica Guerrazziego.moneta zdawkowa wartości 1/100 jednostki. zwana "piękną ojcobójczynią". Holandii i in.(wym. zmarłych na obczyźnie'.opera (Warszawa 1927) Ludomira RóŜyckiego.opowiadanie (1837) Stendhala. ale podejrzenie skierowało się szybko na inicjatorów zbrodni. czenczi beatricze). cenotaphium od gr. Republ. Proces zakończył się wyrokiem śmierci zatwierdzonym przez papieŜa Klemensa Vii. uwięzieni i poddani torturom. pobudziła wyobraźnię licznych malarzy. Kanadzie. Australii. konstelacja nieba południowego. centum 'sto'.tragedia (1819) Shelleya. ojcobójczyni. wg tragedii Słowackiego. Beatrice Cenci .tragedia (1839) Słowackiego. 1577-99. poetów i muzyków.

łac. V w.słynna galeria sztuki belgijskiej zał. Rzeźby antyczne ze świątyń: Zeusa w Olimpii (1. Dejanira (Nessos). pne. Brit. A.) w portalu kościoła Saint Gilles w Saint-Gilles u Gard (Langwedocja).) do ok. 440 pne. Rubens. relief z fryzu świątyni Apollina w Figalei na Peloponezie (ok. przez Schwarzenberga w Brukseli (Belgia).). Uczta (Lapitów). jednostka wagi uŜywana juŜ w śrdw. równy stu funtom = 507kg.płaskorzeźba (Xii w. 64. Tylko dwaj centaurowie cieszyli się dobrą sławą: Chiron i Folos (zob. P. Obrazy: rzymskie malowidła ścienne w Pompei. 40. w Polsce od Xii w. de Rossi. Centaurowie . Arkadii i Tesalii.gr. 'łatanina. Londyn.. Mit b. oraz Piątą i Ósmą Aleją.in. stary. cento'. centenarius 'setny'. Europie.). z których zaczerpnięto materiał. Londyn. Mus. połoŜony między 59 i 110 ulicą. G.87kg (staropolski. B. górach Elidy. pol. mieszczący m. z Xiv-Xviii w.relief (1494) Michała Anioła. w staroŜytności tworzono je często z poematów Homera i Wergiliusza. Florencja. Zentner od łac. przedstawianych jako konie z głową i torsem męŜczyzny w miejsce łba z szyją. Iksjon. wybranych z innych utworów. celów dydaktycznych) z fragmentów. Buonarroti. Baklin. Partenon (ok. zob. nazwana na cześć centaura Chirona. mozaika. istniejąca w 1921-31. teŜ Eurytion.największy park na wyspie Manhattan (Nowy Jork). 420 pne.. płaszcz zszyty z kawałków materii. powstały prawdop. kentauroi. Centaur . pne. Naz. . Mus. Brit..cetnar. "wierszomontaŜ" o sensie zupełnie odmiennym od sensu utworów. V w.). Mus. Neapol. Centaur polujący . istnieje w Europie takŜe centnar metryczny (celny). plemię dzikich istot.niewidoczna. chuci zwierzęcej i barbarzyństwa. Centnar . Mus. mieszkających w lasach a. di Cosimo. Walka centaurów z Lapitami . Dla Greków centaurowie byli symbolem dzikiego Ŝycia. wynosząca od ok. wersów itd. z nm. zawierająca trzecią pod względem jasności gwiazdę na firmamencie (alfa Centaura) i gwiazdę najbliŜszą Słońca (Proxima Centauri). poł.57kg (nowopolski z Xix w.). Centauromachia. Tezejon w Atenach (2.). Cento . Central Park . od Xix w. wśród tesalijskich hodowców koni..). gr. mit.centon. utwór literacki skompilowany (dla zabawy a...

dowodzony przez setnika (centuriona). Centuria .bot. z łac. Jak na cenzurowanym . z fr. dwudzielne. broń piechoty. Zoo.-łac. Cenzura . wierzono.gra towarzyska polegająca na zbieraniu wymyślonych na poczekaniu "plotek" o jednym z uczestników zabawy. Ŝe centaur Chiron odkrył własności lecznicze tej rośliny. widowisk.. Cep . jednostka wojskowa i administracyjna podziału ludności rzymskiej wprowadzona wg tradycji przez Serwiusza Tulliusza w Vi w. państwowa. wiązowego. wywoływać ogólne zainteresowanie. censura 'urząd cenzora'. centum 'sto'. złoŜone z długiej drewnianej rączki (dzierŜaka) brzozowej a. krytyki. później 60 Ŝołnierzy. śrdw.setna część franka francuskiego. innej publikacji z nauką kościoła. z których kaŜdy obejmował sto lat (stąd nazwa). pętlicowym. ogniwkowym. Centurie magdeburskie . udoskonalone. interdykt. połączonych ze sobą wiązaniem rzemiennym róŜnych typów (gązewkowym. zwł. Szwajcarii-Rappen). cenzurka. zob. pne. zaleŜnie od regionu). obelisk egipski znany pn. urząd sprawujący tę kontrolę. pierwsze opracowanie historii powszechnej kościoła przez protestanckich teologów pod kierunkiem Flacjusza Mateusza. Centym . . obyczajowym. belgijskiego i szwajcarskiego (w nm. grabowego a. siedzieć) być przedmiotem obserwacji. oceny. cenzurowane . centaurium z gr. tysiącznik. dawn. leszczynowej i krótkiego kija (bijaka) dębowego. Centuria Pospolita . zwanym ogólnie gązwą a.prymitywne narzędzie do ręcznego młócenia zboŜa w kształcie zakrzywionego kija a. kapicowym.) w sile 100.(być. Rzymie pluton piechoty (zob. z łac. a następnie publicznym ich relacjonowaniu. ocena zgodności treści ksiąŜki a.kontrola. programów RTV.Metropolitan Museum of Art.. Centaur(owie). Igła Kleopatry i pomnik konny Władysława Jagiełły dłuta Stanisława Ostrowskiego. centime od cent 'sto'. publikacji. Cenzurowany.w staroŜ. suspensa). dokonane w 1559-75 w 13 tomach. cepigą. pod względem politycznym. świadectwo szkolne. z n. kara poprawcza (ekskomunika.pot. cenzura kościelna. moralnym itp.

Kerberos. co zmusza go do całkowitej przebudowy domu. dwóch a. właściciel perfumerii. wg późniejszych autorów. archijerej. wg Hezjoda (Teogonia. potworny. grecko-katolicka. groźny. Cesar Birotteau . italska bogini wegetacji i urodzajów. Poskromienie go i wyprowadzenie na powierzchnię ziemi było jedną z prac Heraklesa. dozorca. przen. świątynia chrześc. obecnie tylko świątynia obrządku wschodniego: prawosławna a. Ceper . panichida ...kapuza zakonnika. mit.biskup. słowac.. jak na ironię. kłobuk . juŜ na początku V w.kapłan. por. . Ceres ..sutanna. wspaniały bal. doprowadza Birotteau do ruiny.przełoŜony klasztoru. pne. uŜywających często tego wyrazu.ściana z obrazami św. wsch. kościół. o trzech.-kat. zabiera go śmierć. równieŜ rz. 6.naboŜeństwo Ŝałobne. Oszołomiony tym wywyŜszeniem. której koszt. wraz z kilkoma nieostroŜnymi inwestycjami.. Grandeur et decadence de Cesar Birotteau. diak . Po trzech latach udaje mu się nadludzkim wysiłkiem spłacić długi i uratować swe dobre imię uczciwego kupca: Wtedy. uśpiła Cerbera ciastkiem z makiem i miodem. otrzymuje wstąŜeczkę Legii Honorowej. W opisie bankructwa i długów uczciwego Birotteau doszukać się moŜna odbicia osobistych doświadczeń autora. wydaje.obraz św.). Przykłady nazewnictwa: tawra. 311). piekielny pies. hierarchiczna organizacja kościelna obrządku wsch. jednej tylko głowie. Cerber . nieustępliwy stróŜ.dawn. oficjalnie utoŜsamiana w Rzymie z grecką Demeter (zob.cep Ŝelazny a. riasa . bohater powieści Wielkość i upadek Cezara Birotteau. drewniany okuty Ŝelazem. 417-25. "o spiŜowym głosie i pięćdziesięciu głowach". Tylko Orfeusz zdołał go udobruchać śpiewem i grą na lirze. ograniczony i próŜny mieszczuch.ornat. aby je uczcić. władyka . fr. Sybilla. 'teraz'. stawropigiawielki klasztor archimandryta . podhalański lekcewaŜąco o człowieku z dolin (w przeciwieństwie do górala). Cerkiew .gr. jerej . Eneida.klecha. pilnujący wejścia do Hadesu. prowadząca Eneasza przez królestwo zmarłych.przełoŜony kilku klasztorów. pierw.Cerera. ihumen . ikonostas . riznica zakrystia. gr.reg. pop. riza . ikona . Wergiliusza. 1837. czujny. góralskie określenie robotników słowackich. temat rzeźby antycznej i malarstwa wazowego.postać z Komedii ludzkiej Balzaca. który nie wpuszcza do podziemia Ŝywych i nie wypuszcza z niego zmarłych. uŜywany przy obronie miast polskich do Xvii w.

Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego . wł. Cesarzowi. Piramida. Kaiser. 21. imperio. co boskie. ros. empire.zob.zob..Cesarstwo Zachodnie zob.nm.łac. Cesarz odszedł. Cesarstwo. Drugi.. a Bogu. wyd.zob. najpierw zaś do złotego wieku. hiszp. pol. co cesarskie (oddajcie więc). tylko jakieś małe dziecko zawołało: "PrzecieŜ on jest nagi!" Cestiusz . rzekomych tkaczach. Marka. por.. Centnar. Ew. Cezar. którzy zaproponowali cesarzowi szaty niewidzialne dla głupich a. imperium. bojąc się kompromitacji. Cesarz końca czasów . generałowie zostali . 25.Cesarstwo . car. 20. Fryderyk (Ii Hohenstaufen). 17. Cetnar . Gdy kroczył juŜ w procesji w nie istniejących szatach. Cesarz .. Deo z Wulgaty. 22. tłumy zachwycały się nimi. Cesarskie cięcie . powieść (1932. Łuk.. Afrodyta (Pas Afrodyty). die Generle blieben. fr. nie nadających się do swego urzędu. Kaisertum. caesari. 1933) Theodora Plieviera o rewolucji niemieckiej 1918 r.najwyŜszy tytuł monarszy wywodzący się od przydomka rzymskiego rodu Juliuszów . 12. Der Kaiser ging. Święty (Święte Cesarstwo. Ch.Caesar. Drugie Cesarstwo . Nowe szaty cesarza . quae sunt caesaris.bajka H. Andersena o dwóch oszustach. nm. wg Mat.zob. . Cestus . Pierwszy. zob. chrześc. łac.zob.śrdw. et quae sunt Dei. który w perspektywie millenarystycznej ma poprowadzić ludzkość do zbawienia.). ang. RównieŜ nm. Imperator. dobroczynny przeciwnik Antychrysta.. Pierwsze Cesarstwo .zob.

zwycięŜył pod Zelą Famacesa. największy po Ciceronie mówca swego czasu i autor Pamięmików o wojnie gallickiej i o wojnie domowej.Cetno i Licho . 1. Cesarz. Opozycja przeciw Cezarowi ze strony partii arystokratycznej nie przestawaia się jednak tlić pod powierzchnią Ŝycia politycznego. obawiając się autorytetu i potęgi Cezara. zmieniono na Iulius na jego cześć. . z Pompejuszem i Krassusem. rozpoczął faktycznie wojnę domową. nie tylko w tytułach cesarzy. po śmierci Krassusa i rozpadnięciu się triumwiratu. a w 52-51 zgniótł powstanie Gallów dowodzonych przez Wercyngetoryksa (zob.). tzw. . Afryko. aby Cezar złoŜył dowództwo i wrócił do Rzymu bez wojska.in. został wybrany konsulem w 59 i tegoŜ roku zawiązał tajne porozumienie. 15 Iii 45 spiskowcy. Omen.. czy w zamkniętej dłoni jest parzysta (cet. miesiąca (Quintilis) w kalendarzu rz. w motywie zabójstwa tyrana. zaŜądali.gra. ale w literaturze. wraz z wieloma członkami partii senatorskiej. podbiiją całą. Obwołano go półbogiem. i hist. Pompejusz. Po świetnej wczesnej karierze politycznej. Grecji. Cezar odmówił i. z których najtrwalszą okazała się reforma kalendarza: weszła w Ŝycie 1 I 45 pne. opartej na tragedii Szekspira.. cetno). przekraczając z legionami Rubikon. W 49 Pompejusz i senat. Cezar Juliusz . obowiązuje do dziś. a nawet odbył wyprawy do Brytanii i za Ren. dzieł o wybitnej wartości lit. z niewielkimi zmianami.. innych drobnych przedmiotów. m. 100-44 pne. w której zabłysnął jako mówca i dowódca w Hiszpanii.. W następnych kampaniach osadził Kleopatrę na tronie egipskim (47). gdzie juŜ od dawna walczą z sobą: odraza do jego dyktatury i podziw dla jego geniuszu politycznego. zamordowali Cezara w senacie. króla Pontu. Cezar przeszedł do historii jako jedna z najsławniejszych jej postaci. Wprowadził liczne reformy. mąŜ stanu i pisarz. Postać Cezara Ŝyła aŜ do Xx w. Kalendarz (rzymski). Cezar pobił ich pod Farsalos w 48. popularna w Polsce przez długie wieki. rzymski wódz. który zajął Bitynię.Caius Iulius Caesar. podczas gdy Herder w melodramie Brutus. po czym objął namiestnictwo w Galii. rozporządzającego 13 fanatycznie oddanymi sobie legionami. nazwę 5. opuścił Rzym. z Brutusem i Kasjuszem na czele. triumwirat. choć Petrarka występuje takŜe przeciw tyranii. zabawa. polegająca na zgadywaniu. zob. biorę cię. Dante w Boskiej Komedii i Petrarka w Trionfi potępiają Brutusa jako mordercę Cezara. a zwycięstwa nad resztkami wojsk senatorskich pod Tapsus w Afryce (46) i pod Mundą w Hiszpanii (45) uczyniły go jedynowładcą. administrator. Wiek Xviii oceniał go zazwyczaj negatywnie. Ciceronem i Katonem Mł. Ścigając przeciwników aŜ do Tesalii w płn.zob. i. Jego przydomek rodowy przeszedł jako symbol jedynowładcy do innych języków. wielki polityk. zob. czy nieparzysta (licho) liczba monet a. podziwia jego geniusz i opłakuje przedwczesną śmierć. wódz. graniczną rzeczkę między Galią Przedalpejską i Italią.

powiadano.łac. StrzeŜ się Idów marca! . Śmierć Cezara . córka Cynny. piętnując go jako rozpustnika i uwodziciela.łac. Ŝe w noc poprzedzającą zamordowanie męŜa śniło się jej.tragedia (1735) Woltera. imię Caesar pochodzić miało od caesus (matris utero) 'wycięty (z łona matki)' od caedere '(wy)ciąć'. Śmierć Pompejusza . Idy.tragedia (ok. słowa Cezara w liście do przyjaciela w Rzymie na temat szybkiego zwycięstwa nad Farnacesem w bitwie pod Zelą 2 Viii 47 pne. Przekroczyć Rubikon . Juliusz Cezar .łac.tragedia (1787) Alfierego. spalić za sobą mosty. Przyszedłem. 1599) Szekspira. MęŜem wszystkich kobiet i Ŝoną wszystkich męŜczyzn . Kości zostały rzucone! . vici. dzień zamordowania Cezara. Z Kalpurnią oŜenił się w 59. słowa. aby nie wychodził z domu. 10 I 49 pne.zob. Rano prosiła więc męŜa.zob. I ty.. . Pompeja I).przen. Brutus Marcus I.. oderwał się i spadł. iacta alea est!. Nie boję się grubych.tragedia (1713) Addisona. przyznany Cezarowi przez senat na znak czci.zob. śona Cezara . nazwał Cezara w pewnym przemówieniu Kurion Starszy.łac. . wg etymologii lud. zwycięŜyłem . vidi. 15 Iii 44 pne. Caesarem vehis.tragedia (1643) Comeille'a. veni. Brutus drugi . Idy. drugą Pompeja (zob.Idy marca .łac. med. sectio caesarea. zob. Wieziesz Cezara i jego losy (jego szczęście) . omnium mulierum virum et omnium virorum mulierem. ze Swetoniusza Boski Juliusz. 32. słowa Cezara wypowiedziane przy przekroczeniu Rubikonu. Caesarisque fortunam.łac. Katon . synu mój? . którymi Cezar miał się zwrócić do pilota statku w czasie burzy. Ŝe ozdobny wierzchołek dachu ich domu. Brutusie. Gruby. Idus Martiae. bo ten sen jest złym znakiem.Pierwszą Ŝoną Cezara była Komelia. operacyjne rozwiązanie rodzącej przez przecięcie powłok brzusznych i macicy.. Cesarskie cięcie . uczynić krok nieodwołalny. zobaczyłem.

ona pierwsza uwierzyła w jego misję proroka nowej wiary. zob. Przyjęła do pracy dalekiego krewniaka. hakham 'mędrzec'. 1465-1546. Triumf Cezara . zgorzkniały i znuŜony swymi zwycięstwami i zbrodniami. Ŝe stał się łupem demonów. Shawa. Kiedy około r. jedna z najdramatyczniejszych jego oper.Cezar i Kleopatra .parodystyczna sztuka (1912) G. Chafre . Mahometa.koń nędzny i chudy. Z ich ośmiorga dzieci tylko Fatima przeŜyła ojca.) niezrównanych kobiet". przedstawia Cezara jako starszego gentlemana. 563-619. dość komicznie usiłującego ukryć swą łysinę pod wawrzynowym wieńcem. sławny pod przydomkiem Barbarossa. Barbarossa przyjął zwierzchnictwo Turcji (1518) i rozszerzył jego zdobycze. jedna z "czterech (zob. młodszego od niej o ok. . 1602-04) Rubensa. kiedy objawia się jako człowiek niemal współczesny w swym lęku przed starością i samotnością. z hebr. wyst. Piramida. Poznań 1936) G. por Rosynant. wdowa po dwóch męŜach. 611 jego wizje nasunęły mu obawę. pol. Hampton Court. ok.tytuł rabina u śydów sefardyjskich. Nat. F. Jego uroda. 2 razy pobił Andrea Dorię (zob. Handla.) i spustoszył wybrzeŜa Grecji. korsarz algierski. Chaillot . Chabeta . Jako admirał floty tur. 7 lat. Londyn. słodycz usposobienia i marzycielstwo obudziły jej miłość. B. równieŜ duchownego u Karaimów.seria 9 obrazów Mantegny (ok.opera (Londyn 1724. Obraz (ok. Uwolniony przez małŜeństwo od trosk materialnych.. zarządzała wielkim przedsiębiorstwem handlu karawanowego. pozwalającego sobie jednak na "chwile szczerości". Gdy jego brat ArudŜ (a. Gall.zob. Chacham . teŜ Sulejman I Wspaniały. Londyn. ze zuboŜałej rodziny. ChadidŜa .(pałac) zob.ok. Chajr-Ad-Din. miał czas na medytacje i marzenia. pierwsza Ŝona Mahometa. Trocadero. Giulio Cesare . Włoch i Hiszpanii. 1492). Koruk) zdobył Algierię na Hiszpanach. szkapa.

Ostatnie 20 lat Ŝycia poświęcił Tatrom.(wym. rzymskie Catalaunum (od nazwy galijskiego plemienia Katalaunów. uświadomiwszy jego walory artystom. Historia (Chajreasza i Kallirroe). Przebyła ona 68900 mil morskich. południową i środkową Babilonię. które stały się podstawą współczesnej oceanografii. ekspedycji oceanograficznej pod kierownictwem nauk. w Szampanii. pisarzom. 11. wybitny lekarz. wódz rzymski Aecjusz rozgromił w 451 Hunów (zob. chemicznym i botanicznym. a od 1862 na Wydziale Lekarskim Szkoły Głównej (skąd ustąpił po przemianowaniu jej na uniwersytet z jęz. które pokochał. 28: "Ur Chaldejczyków". wykładowym rosyjskim w 1869).. gruźlikom i turystom. szaląsurmarn) miasto nad rzeką Marną. profesor szczególowej patologii i terapii w warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej od 1857. miejsce Iv soboru powszechnego w 451. Wyville Thomsona na Atlantyku i Pacyfiku. W latach 1880-95 opublikowano w 50 tomach wyniki badań. C.1820-89. por. ftyzjatrom. zawarłszy przy tym legendarną juŜ przyjaźń z Sabałą .Chalcedon. w płn.-wsch. u Greków i Rzymian.) pod wodzą Attyli. Chałubiński Tytus . od której nazwano je Chaldeją. Chalkedon . uznających w Chrystusie tylko boską naturę. które "odkopał". legendy i pieśni górali. Rozwój astrologii w tym okresie sprawił.ludność zamieszkująca w I tysiącleciu pne. Badał obyczaje. równieŜ językowo. na którym kościół potępił doktrynę monofizytów. jak w Biblii. Francji. dlatego w Biblii termin "chaldejski" często oznacza właściwie "aramejski". w staroŜytności kolonia megaryjska na azjatyckim wybrzeŜu Bosforu. poświęcający czas wolny studiom mineralogicznym. 50. W państwie nowobabilońskim załoŜyli dynastię. dziś Kadikoy. Chalons Ur-Marne . którego było stolicą). między Chalons a Troyes. Gen. Chaldejczycy . 2. Daniel. Biblia. Na Polach Katalaunijskich. "Challenger" (wym. której uŜyto w słynnej "wyprawie Challengera" 1872-76. Jeremiasz. przyrodnikom.zob. i Zakopanemu. Kalchedon. 2. Ŝe z czasem "Chaldejczyk" stał się synonimem "astrologa". W 1848 uczestniczył w powstaniu węgierskim jako kierownik ambulansu lekarskiego. czalendŜer) korweta marynarki brytyjskiej. Byli spokrewnieni z Aramejczykami. 10.Chajreasz . zob. teŜ Bitwa (Radości bitwy).

) włoŜyli płaszcz na ramiona i. de Champlain Samuel . Ale Sem i Jafet (zob. Zgrzeszył. 18-27. ludów chamickich. jeden z pionierów kolonizacji Nowej Francji (Kanady). który miał za karę zostać niewolnikiem swych braci. grani Tatr Wysokich w Liptowskich Murach. spojrzawszy na obnaŜonego. jeden z trzech synów Noego. Cham jest takŜe ojcem Chusa (Etiopii). szaplę) 1567-1635.(uwiecznioną w zakopiańskim pomniku Chałubińskiego). Chanaan . Wrota Chałubińskiego . Kanaan. jedna z najpiękniejszych i najpotęŜniejszych budowli zespołu zamków renesansowych nad Loarą. prowadził teŜ rozległą i owocną działność społeczną.(wym. Gdy Noe się o tym dowiedział.takichŜe przyjaciół Francji. ale jego syna. odkrył i zbadał jeziora Champlain.przełęcz w gł. aby przyszli popatrzeć. dopływem Loary. tj. odbył liczne wyprawy odkrywcze w głąb kraju. wys. Gen. Mesraima (Egiptu) i Futa (Babilonu). zbudowaną z dwóch zachodzących na siebie spirali tak. Pierwszy zamek we Francji zbudowany przez Franciszka I. Pochowany w Quebecu. a zwł. Huron i Ontario. między Blois i Orleanem (środk.. Champlaina mianowano gubematorem Nowej Francji.zob. Mieszkali tu Ludwik Xiv i Stanisław Leszczyński.w Biblii. przez centralną klatkę schodową. (Plan części środk.(wym. Ŝe wchodzący po schodach nie spotykają się ze schodzącymi. 9.. Wg Gen. Chambord . 1613. Cham . PodróŜe relacje Champlaina z jego kolejnych odkrywczych ekspedycji kanadyjskich. Jego zbiory stały się zawiązkiem Muzeum Tatrzańskiego im. Kanaana (moŜe dlatego. 20227m npm. szabor) wieś nad rzeką Cosson. 10. Gdy jednak Quebec powrócił w 1632 pod panowanie francuskie. T. Jego walki z Irokezami i przymierze z Huronami uczyniły z pierwszych tradycyjnych wrogów. musiał poddać miasto i spędzić 4 lata na wygnaniu w Anglii. oblęŜony w Quebec przez Anglików. W 1628-29. przeklął nie Chama. wydawane sukcesywnie w 1603.) Charakterystyczny przez wysokie dachy z lukarnami i kominami. 1619 i 1632. kwadrat z wielkimi wieŜami na naroŜnikach. Ŝeglarz i odkrywca francuski. gotycki zamek feudalny. świadczy. Ŝe na tym miejscu stał prawdop. Francja). 6. załoŜyciel miasta Quebec (1608). Ŝe śydzi mieli kiedyś pobić Kananejczyków?). z grubsza biorąc.. upitego winem ojca i wzywając braci. a z drugich . Chałubińskiego. zakryli ojcowskie łono. krocząc tyłem. .

poemat epicki.. Ogier Duńczyk (zob.Aymeri de Narbonne. gł. równieŜ z dzieciństwa i młodości bohaterów a. słynna pieśń rewolucyjna. kaŜdy zbudowany wokół innej centralnej idei: 1) cykl króla. były to pierw. Ich wpływ na literatury innych krajów uwidocznił się w licznych przekładach i naśladownictwach. sza du depa:r) fr. siedmiu stancach. cykl poematów' z łac.. odzwierciedlając jej obyczajowość. geste 'śrdw. najstarszą i najsłynniejszą Pieśń o Rolandzie (zob. ze słowami .. Chant Du Depart (wym.Chanson . schyłek Xii . Raul z Cambrai (zob. oraz prawnuka .(wym. stroje i bronie. bachicznej. wędrówki w poszukiwaniu relikwii i stosunki między suzerenami i wasalami. i włoskich (w dziełach Pulciego. zmodernizowanym. jongleurs (zob. Boiarda i Ariosta). bo autorzy nadali wydarzeniom znaczenie inne. pisanych 10-zgłoskowcem (Pieśń o Rolandzie).. uczucia. satyrycznej. Zawierają przeciętnie 8000-10000 wersów. pieśni tego cyklu to: Gormond i Isembard. wiele z nich w jęz.. poematy przeznaczone do śpiewu a.) Orańskiego. Francji Xi-Xiv w. szasą de Ŝęst) francuskie poematy epickie z Xi-Xiv w. szasą) fr. stu tekstów. nazywano tak równieŜ liryczne poematy miłosne typu prowansalskiego o pięciu.. póŜniej 12-zgłoskowcem (Pielgrzymka Karola Wielkiego). wnuka . Xiii w.). a gł. Gesta. do podziału poematów przez truwerów na 3 główne cykle (fr. z Xii w. Karola Wielkiego (Geste du roi). poł.) Choć u źródła tych legend są hist. o heroicznych. gdy wędrowali po Francji. czyniąc z nich odbicie stosunków hist. 3) cykl Doona z Moguncji (Geste de Doon de Mayence). w strofach róŜnej długości. zwł. Doon z Moguncji (zob. rymie (laisses). czyny'.pocz. zawierający m. gestes). tj. wszystkie wydano w oprdcowaniu naukowym w Xix i Xx w. o ich potomkach. por..(wym. lub sami autorzy panom feudalnym na ich zamkach a. Roland). ludowi w miejscach publicznych. kabaretowo-rozrywkowej.) i Girart de Rousillon (zob. politycznej a. 'pieśń'. gesta 'rzeczy dokonane. Od Xvi w. Hernauta de Baulande. określano tą nazwą poematy o bardzo rozmaitych formach metrycznych. Xii-pocz. jak chansons de geste (zob. Aymon). fakty i osoby. opowiadały o czynach bohaterów i były wczesną formą epopei. Komponowali je truwerzy do śpiewu przy akompaniamencie trzystrunnej lutni.Wilhelma (zob.). miłosnej.in. W ten sposób powstawały coraz nowe warianty. sześciu a. o treści lekkiej. W Xii i Xiii w. 2) cykl Garina z Monglane (Geste de Garin de Monglane a. Doprowadziło to w Xiii w. jego syna. złoŜony z 24 pieśni o czynach Garina de Monglane. Renaud de Montauban (zob. średniowieczne francuskie chansons. des Aimerides) z 1. fr. wesołej. Dziś termin stosowany do piosenki lekkiej. zbliŜone do ody. nm. chansons de geste nie mają wartości historycznej.). 'śpiew poŜegnania'. wzbogacane o nowe epizody.). a. zwana niekiedy "drugą Marsylianką". często legendarnych czynach bohaterów epoki Karola Wielkiego i jego bezpośrednich poprzedników i następców. Xiii w... Zachowało się ok. Chansons De Geste . budowanych zrazu na jednym asonansie a. a śpiewali zawodowi minstrele. tematami czyniąc wojny z Saracenami. ang. de Guillaume. niekiedy 8(Gormond i Isembard). niŜ miały naprawdę.

tj. Tatarom. uŜywano róŜnych sposobów. święte obrazy itp. i oczyszczenie świątyni jerozolimskiej od profanujących ją posągów bóstw greckich. Charakternik .mit. przebudowany w czystym stylu Odrodzenia w Xvi w. w miasteczku słynny fr. las i zamek w depart. zamęt. święcono kule. rocznicę zdobycia Bastylii..(wym. gr. czarownik. znakami. Odtąd stała się oficjalną pieśnią świąt narodowych. Francuz powinien dla niej Ŝyć.. . obecnie mieści się tu Muzeum Kondeuszów (Musee Conde). Ge). Chapeau De Paille zob. pocierano szable o relikwie. zbudowany w śrdw. z której 'powstał świat uporządkowany (kosmos). od ParyŜa. hanukah 'odnowienie. uświęcenie'.Marie-Joseph Cheniera i muzyką Etienne-Nicolas Mehula na chór złoŜony z osób wszelkiego wieku i obu płci. biegły w sztuce rzucania czarów. 407km na płn. upamiętniające zwycięstwo Machabeuszów nad armią syryjską w 166 pne. z której wg Hezjoda wyłoniła się Noc (Nyks) i Ciemność (Erebos). zwł. ('Republika nas wzywa.święto Ŝyd. zionąca. Pour elle un Francais doit mourir. po raz pierwszy w 1794 na święcie Federacji w ParyŜu. drugi raz we wrześniu 1795. Odśpiewany prawdop.dwa pierwsze bóstwa Niebo (Uranos) i Ziemia (Gaja. szatiji) miasto. Refren brzmi: La Republique nous appelle. przez rodzinę Kondeuszów (Conde). Szwedom. Chaos . pustka. dla niej Francuz powinien umierać'). których się rzekomo kule nie imały. pot.-wsch. rozgardiasz. ośrodek treningowy dla koni wyścigowych i hipodrom. Kogut. otchłań wypełniona twórczymi siłami i pierwiastkami boskimi.zob. Sachons vaincre ou sachons perir Un Francais doit vivre pour elle. w 5. Chantecler . gdy zwłoki Marata wprowadzano do Panteonu. zamieszanie. upiększany przez późniejszych właścicieli. zamek na miejscu dawnej gallo-rzymskiej fortecy.. nie uporządkowana pramateria. bezład. Chantilly .wg dawnych wierzeń człowiek posługujący się magicznymi "charakterami". Słoma (Słomkowy kapelusz). bezkształtna.. Niemcom. Oise. z hebr. umiejmy zwycięŜyć lub polec. trwające 8 dni (w grudniu). czarodziej. Chanukka . rozwarta otchłań. Przeciw charakternikom w wojskach nieprzyjacielskich. a wg innych .

glątwa' od gr.(wym.moŜe najsławniejszy z gotyckich kościołów Francji. o wielkim wpływie na dalszy rozwój architektury. szartr) miasto nad rzeką Eure (dopływem Sekwany). łac. kac. 967km na płd. 'Karta Leopoldyńska'.-łac. równieŜ londyński "Punch" przybrał w 1841 podtytuł "The London Charivari".zob. romańską. nigdy nie rozpatrywany.projekt konstytucji Galicji złoŜony w 1790 przez delegatów galicyjskiego Sejmu stanowego cesarzowi rz.-nm. w ogóle niepopularnych osób'. kara 'głowa'. szariwari) fr. przewoŜący łodzią dusze zmarłych przez rzeki Hadesu . usta a. w stroju niewolnika i okrągłym kapeluszu.obol (grosz) wkładany w. Ludwika Filipa i burŜuazję. ocalałą z . a takŜe gwizdy i wrzaski. Charlemagne . Charta Leopoldina . Grandville. Przetrwał w folklorze współczesnej Grecji (podobnie jak Lamia. Talizman. wieńcem kaplic i dwuwieŜową fasadą zachodnią. Charon .-zach. 1135-55. serenada na patelnie. Przebudowana w 1194-1260 z romańskiego kościoła spalonego w 1194.por.(wym. w 1832 w ParyŜu przez Charlesa Philipona. a nie przewoźnik. ale jako Anioł Śmierci (Charos. którego prawnie nie moŜna było dziedziczyć.Styks i Acheron.) wsławili pismo karykaturami atakującymi Monarchię Lipcową. gr. kare. karykaturzyści redakcyjni (Cham. wykonywana dawn. nereidy i mojry). gdyŜ zmarły uwaŜany był za nieśmiertelnego. Opłata Charona za przewóz . Gavarni itd. Karol Wielki. sztuki witraŜowej i rzeźby. 'kocia muzyka. we Francji dla wyszydzenia niedobranych małŜeństw a. Nazwa dziennika satyrycznego zał. caribaria 'ból głowy. ogromna 3-nawowa bazylika z 3-nawowym transeptem i 5-nawowym chórem z obejściem. Camotum. Charontas). miejsce wielkich zgromadzeń druidów. istniało do 1892. ale namiastka części zmarłego przy podziale jego majątku. Leopoldowi Ii. Daumier. w okresie gallo-rzymskim prawdop. staroŜytne Autricum a. ponury starzec ze szczeciniastą siwą brodą. w istocie nie była to wcale opłata za przewóz. Chartres . -baria 'ocięŜałość' od barys 'cięŜki'.mit. z późn... imbryki itp. karebaria. Katedra Notre Dame . od ParyŜa. Charivari . garnki. rękę zmarłego.

zob. Gracje. awest. obecnie muzeum pisarza. scylla i Charybda. Ŝe rozumieją Rimbauda.zob. Ŝe w obliczu wrogiej krytyki postanowili dowieść. W katedrze św. Marie Allevy) i Nicolas Bataille. Chata .za pośredn. 1918). zasłynął ok. równieŜ projektu J. Bernard z Clairvaux wzywał do 2. jedna z najsłynniejszych mistyfikacji literackich Xx w.(wym. Teagenes i Charykleja. W dzień po ukazaniu się ksiąŜki zgłosili się prawdziwi autorzy. sois moderne" (fr. Wręczyli manuskrypt bezimiennie pewnemu antykwariuszowi.. kata-. Charyty . 1880. Chata . z monumentalnymi rzeźbami Portalu Królewskiego o wielkim bogactwie postaci. do wydawnictwa. Wuj (Tom). którzy wyjaśnili. które przed zaginięciem miał widzieć Verlaine. 'Przechodniu. szanuar) kawiarnia i kabaret na Montmartrze (zob. kata'komora.. fasadzie gotyckie portale ze wspaniałymi dziełami plastyki gotyckiej (Sąd Ostateczny w tympanonie.. bądź . Chata wuja Toma . Adama (zm. "Le Chat-Noir" . wydany w maju 1949 przez "Mercure de France". jako nowo odnalezione dzieło Rimbauda. La Chasse Spirituelle . członkowie teatralnej grupy eksperymentalnej.zob. i płd. Godłem jego był czarny kot. a Henryk Iv koronował się w 1594 na króla Francji. w 1905 w Nałęczowie. Koszczyc-Witkiewicza. jako dzieło autentyczne. Charykleja . Charybdis . nazwa niewielkiego drewnianego domu w stylu podhalańskim.) w ParyŜu. skąd dostał się krętymi drogami. W pobliŜu kamienne mauzoleum syna śeromskiego. symbolizujący Sztukę.pop. słynny zespół witraŜy z Xiii w. Swe prawa autorskie przelali zaś na Muzeum Rimbauda w Charleville. długi poemat prozą. la szas spirituel) fr. Napis nad wejściem głosił: "Passant. irań. krucjaty (1146). z przeraŜoną gęsią (kołtuńskim mieszczaństwem) w pazurach. 'Duchowe łowy'.poŜaru. por.(wym. pani Akakia-Viala (właśc. spiŜarnia'. rzeźba Piękny Chrystus). W płn. który zbudował dla Stefana śeromskiego Jan Koszczyc-Witkiewicz.zob. ruskim ze Wschodu.

Rodolphe Salisowi. dojść do majątku. Nie chciałać mi trochy dać Memu koni owsa. Chciało się Zosi jagódek . 1792-1845. pragnących się znaleźć w atmosferze "bohemy" (zob.plemię tureckie. z czasem przyciągać zaczął mieszczuchów i turystów. utwór ten stał się popularną piosenką. kpiarską przykrywkę dla nie dopowiedzianej nieprzyzwoitej treści poprzedniego dwuwiersza. KaŜda zwrotka kończy się wersem nierymowym. Ŝywą do dzisiaj.) Chcy na pannu Ŝałować .: ten wybór religii miał stanowić kompromis między islamem i chrześcijaństwem. wybrzeŜa czarnomorskiego. Ale go prosić nie śmiała.). (J. Szowinizm . utrzymując przyjazne stosunki z Bizancjum.początek wiersza Jakuba Jasińskiego (zob. Uczęszczany zrazu tylko przez lokalnych poetów i malarzy. i w sztuce La Cocarde tricolore (1831) braci Cogniard.('chcę się na pannę poskarŜyć') najdawniejsza znana polska pieśń świecka. Chciało się Zosi jagódek. wyraŜający się w ślepym uwielbieniu dla własnego narodu i pogardzie dla innych (od nazwiska Chauvin). ze stolicą Itil nad ujściem Wołgi. Chąśba . Chazarowie . Chcy na pannu Ŝalować. Chauvin Nicolas . . wyruszyło z Azji na zachód i w Vii w. przedstawiana na litografiach Nicolasa Charleta. Władcy i szlachta państwa Chazarów przyjęli ok. Jaś i Zosia. zaszczepiony przez kupców Ŝyd.złodziejstwo. zapewniający niezaleŜność polit. Państwo zostało w 966 całkowicie zniszczone przez księcia kijowskiego Świętosława. Persami i Arabami. zapisana w 1420 na Śląsku. utworzyło potęŜne państwo od M. 740 judaizm. walczyło z Ormtanami. od chęcić 'kraść. szowę) anegdotyczna postać Ŝołnierza napoleońskiego pełnego naiwnego entuzjazmu. Kaspijskiego do płn.. Kupić ich za co nie miała.(wym. termin sądowy w rotach Xiv-Xv w. 1-4.skrajny nacjonalizm. w lokalnej gwarze polsko-czeskiej. stanowiącym Ŝartobliwą. Zdobyło Krym. kradzieŜ (często połączona z rozbojem). które w Iv-V w. Cyganeria). przez franciszkanina Mikołaja z Koźla. w prawie bartnym i później. 1-3. co pozwoliło właścicielowi. Jaś ich miał pełny ogródek. łupić'.nowoczesny'). Jasiński.

. Prawo. podominikański z 1244. z Xvi w.głupcy.. z renesansowo-manierystyczną attyką rekonstruowaną w Xix w. miejsce urodzenia Plutarcha. l. mury obronne z Bramą Grudziądzką ze szczytem renesansowym.. osoby jako tabu'.od 457 pne. Grecji i zapowiedź hegemonii macedońskiej i przywództwa Macedończyków w walce Grecji z Persami. oznaczającej kres niepodległości płn. herem pierw. pobity przez Aleksandra. poległ do ostatniego Ŝołnierza) w 338 pne. jeden z rodzajów ekskomuniki (klątwy) nakładanej przez rabinat za złamanie nakazów religii. Piramida. z hebr. 1 pofranciszkański. Xvii w. wyłączający winnego ze społeczności wyznaniowej. Lew Cheronejski . Cheops .Chefren .zob. do końca Xix w. Xvi w.stolica woj. króla Pontu. 'poświęcenie bóstwu rzeczy a. Beocji (Grecja). gotycki kościół farny Wniebowzięcia NMP.hebr. syna Filipa. anioł wyŜszego rzędu w hierarchii . zadanej przez Filipa Ii Macedońskiego sprzymierzonym Ateńczykom i Tebańczykom (święty hufiec tebański.. Chaironeia. Mędrcy z Chełma . Scena klęski. poł. Cherubin .mn.zob. odkryty w 1818 i ponownie ustawiony na ich zbiorowej mogile. W 86 pne. chełmskiego. śydzi chełmscy byli wśród śydów polskich przedmiotem Ŝartobliwych kpin i niezliczonych anegdot. Pacanów. Cheroneja . z gwiaździstymi sklepieniami z Xv w.. Cherem .. kerub.zob. Chełmno . z Xiv w. toruńskim. kerubim. miasto w staroŜ.miasto nad Wisłą przy ujściu Fryby. ratusz z 2. przebud.gr. średniowieczny układ urbanistyczny w granicy obwarowań Xiii-Xvi w. w woj.pomnik wzniesiony na grobie poległych Tebańczyków. Chełm . Prawo chełmińskie . wódz rzymski Sulla pokonał tu armię Mitrydata Vi. i środk. Piramida. por.

pod dowództwem Arminiusa zniszczyli w 9 r. Chęciny . na płn. debiutował bardzo młodo w kafejkach paryskich. ładne. sztiwalje). wraz z pojawieniem się filmu dźwiękowego. po 1.zbudowany na wysokim wzgórzu w Xiii-Xiv w. 1. wulg. Na ekranie ukazał się po raz pierwszy przed 1914 w filmach Maksa Lindera. czyścić. spośród których wspomnieć warto Valentine. u podnóŜa Góry Zamkowej (3577m npm. schludny.) Teutoburskim..zob. wojnie świat. Biblia. List (Listy Chesterfielda do syna). w 16 pokonani przez legiony Germanika.pucołowate dziecko ze skrzydełkami.) w Folies-Bergere. ne. zazw. trzy legiony Warusa w Lesie (zob. Cheruskowie . 24. czarujące dziecko. istota biblijna. osobisty styl.. młodzieniec o urodzie świeŜej i delikatnej. w woj. ChędoŜyć . gdzie odniósł liczne sukcesy. 3. uwaŜana za straŜnika miejsc świętych i sługę Boga.plemię zachodniogermańskie. przedstawiana zwykle z wielkimi skrzydłami. nim jeszcze zdołał stworzyć własny. zrujnowany w Xvii-Xviii w. mieszkające w I w. czysty.i wielkopolskich zwołany przez Władysława Łokietka. następny po serafinie.dawn. ale dopiero w 1929.miasto w regionie Gór Świętokrzyskich. Prosper. spółkować. między Wezerą i Łabą. ok.). Chevalier Maurice . Chędogi . Chesterfield . od gór Harcu. . przeszedł do Casino de Paris. piosenkarz fr. r. W 1909 został partnerem Mistinguett (zob. 3.chórów anielskich. Ma pomme.w plastyce .(wym. 9. 1888-1971. w 1331 odbył się tu zjazd panów mało. z zachowanymi wieŜami. zasłynęły na całym świecie.I w. stał się prawdziwym gwiazdorem filmowym. 5.dawn.. ne. ludzką głową i zwierzęcym ciałem. Cherubinek . 100 utracili znaczenie na skutek walk wewnętrznych. kieleckim. Gen. . Ezech. porządny.. aniołek. bramami i murami.. Zamek królewski . Słomkowy kanotier i uśmiech tego ambasadora piosenki fr. pne. sylwetka jego szybko zasłynęła. przen. uprzątać.

dziś muzeum. 1496 . odniósł olbrzymi. rzeźby i malowidła. tł. W ostatniej (4. zwł. przerastający jego wartość literacką. w której Chichevache jest bajecznym potworem Ŝywiącym się wyłącznie cierpliwymi Ŝonami i dlatego straszliwie wychudłym. sziją) zamek śrdw. był teŜ 4 razy Ŝonaty.ok. oznaczał zapewne młodzieńca. rezydencja ksiąŜąt sabaudzkich. w Ix w. na przybrzeŜnej skalnej wysepce dla ochrony drogi z Burgundii do Przełęczy Wielkiej Św. w Xiii i Xiv w. Francois de Bonnivarda. satyra śrdw. u czytelniczek.. do Xv w. 1570. 'porzekadła'. poemat (1816.(wym. childe 'rodzaj tytułu młodego szlachcica. choć przemijający sukces.st. podczas gdy Bigorne (Bicome).. 1829) Byrona na temat uwięzienia w zamku Chillon przeora klasztoru św. rodzaj sentymentalnego. pałace. Wiktora (koło Genewy). miasto dawnych Majów na Jukatanie w Meksyku.. zob. Childe Harold . końcu Jez. potem arsenał. The Prisoner of Chillon.ang. udaje się w podróŜ po południowej i zachodniej Europie. ang. a opisom towarzyszą rozmyślania o wydarzeniach historycznych i ludziach związanych ze zwiedzanymi miejscami. opuszczone w Xv w..(wym.. który miał być pasowany na rycerza'. obronnej swego czasu. z Chiche face 'Chudogęba'.) pieśni poeta porzuca imaginacyjnego pielgrzyma i mówi juŜ we własnym imieniu. .(wym. Więzień Czyllonu . teŜ Dziewica (z Saragossy). Chillon . śył jeszcze po tym długo. cziczen) zał. Poemat. zbudowany w Ix w. zachowane wspaniałe zabytki: świątynie. przesycony i znudzony Ŝyciem pełnym przyjemności i hulanek. drugi raz . pol.Chichen Itza . retorycznego i afektowanego przewodnika. jedzący tylko poczciwych męŜów. Brał on udział w konspiracji grupy patriotów genewskich. Bernarda. dąŜącej do pozbawienia władzy księcia Sabaudii i ustanowienia wolnej republiki. prawdop. Chichevache . Był za to dwukrotnie uwięziony przez księcia. otrzymał dom i rentę w Genewie. przebudowywany do Xvi w. ang. w Xvi w. roztył się na nieprzebranych zasobach swej diety. jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowany zabytek archit. więzienie. Childe Harold's Pilgrimage (1809-18). czajld) wczesnoromantyczny bohater autobiograficznego poematu Byrona Wędrówki Childe Harolda.-fr. na wsch.(wym. sziszwasz) fr.w zamku Chillon w latach 1530-36. Genewskiego (Szwajcaria). Dits de Chichevache .

efor Sparty w 556-55 pne.. malarstwa wazowego od Vii w. Podagra. zob. nazwa od nazwiska twórcy.(wym. 6. Neapol. Naz. Walka ta była ulubionym tematem gr. czipendejl) styl w meblarstwie ang. przedstawiany niekiedy jako trzygłowy zwierz o głowach lwa. przen.. . cheir 'ręka' i (pod)agra. Chimera . a Plutarch . a częściej. Kamieniem (probierskim) złota probują. Chiragra . Mus. pne. a złotem człowieka . 1730-80: połączenie elementów ang. de mortuis nil nisi bonum. dna moczanowa (artretyzm) kciuka.. baroku i fr. urojenie. "Chimera" . wydanych w pięknej szacie graficznej. fanaberie. Chimera z Arezzo . Naz. jakbyś miał kiedyś znienawidzić.brąz z Iii w. Patrz końca (Pamiętaj o końcu) . ebenisty ang.rada Chilona.dawn. a takŜe sztuki etruskiej i rzymskiej. potwór niszczący kraj ogniem buchającym mu z pyska. por.. z gr. O umarłych (mów) tylko dobrze . Florencja. uwaŜany powszechnie za jednego z siedmiu mędrców greckich. rada. Ci ze swego aptekarstwa Potrafiają i podagrze. dziwactwa.głównie mahoń).modernistyczne czasopismo literacko-artystyczne wydawane i redagowane przez Zenona Przesmyckiego (Miriama) w 1901-07 pod hasłem "sztuka dla sztuki" i w myśl maksymy: "KaŜda wielka sztuka jest symboliczna w formie i metafizyczna w treści.: Thomasa Chippendale (1718-79). mit. potwór z Likii. 181). jakbyś miał kiedyś pokochać . gr. Mus.mn.apoftegmat przypisany Chilonowi przez Diogenesa Laertiosa." Przyniosło mnóstwo dzieł oryginalnych i przekładów.Solonowi. jako "lew z przodu.). wg Homera (Iliada. Mędrcy (Maksymy). wąŜ z tyłu. smoka i kozy. Prosi chłopa albo baby. grymasy.łac. z gr. nienawidź. rokoka z motywami gotyckimi i chińskimi (materiał . Chimera . mrzonka.) kaprysy.Chilon . Chippendale .rada przypisywana Chilonowi. chimera'. ułuda. zabity przez Bellerofonta (zob. Kochaj. dąsy. (w l. chimaira 'koza.gr. którą Diogenes Laertios przypisuje Chilonowi. a koza w środku".rzeźba etruska. która była podobno umieszczona na ścianie świątyni w Delfach.

łac. wg biografów. utworzona z prostokątnego płata materii zapinanej na ramieniu a. przyjęty przez wczesnych chrześcijan jako symbol chrześcijaństwa. prawy.wełniana a. (A. 4-9. Grecji wierzchnia wełniana szata męska do kolan.). naczyniach liturgicznych i lampach.in.rzymskie malowidło ścienne z Herkulanum. wg Juwenala.) Chi-Rho . a zarazem symbolu pomyślnej wróŜby. nie mogąc wytrzymać bólu. nauczył ludzi uŜytków z ziół. dwóch pierwszych liter tytułu (drugiego imienia) Chrystusa. Zeus umieścił go na firmamencie niebieskim jako gwiazdozbiór Strzelca (zob. Golono. przyjacielem Heraklesa. znawca muzyki. zeszyta z boku. Znak. Mickiewicz. chlamys. Chleb. co widać na ówczesnych monetach. liter chi i rho (X i P). Chiron . tj. Rana była nieuleczalna. chlamydos. z gr. jako wizja Konstantynowi w przededniu bitwy z Maksencjuszem pod Saxa Rubra (łac. Chiton . dpn. zrzekł się nieśmiertelności na rzecz Prometeusza.) radzić. Prawdopodobnie w tym właśnie sensie umieszczony został przez cesarza Konstantyna na rzymskiej chorągwi cesarskiej. więc Chiron. mądry i uczony. panem et circenses. łucznictwa i medycyny. mit. wyrazu chrestos 'przynoszący szczęście'. m. który. strzyŜono. zastąpił on litery Spqr (zob.. od Iv w.monogram utworzony z gr. bezpłatnego chleba i igrzysk cyrkowych. Centaura (zob. występuje często w pierwotnej sztuce chrześc.I chiragrze (. Chleba i igrzysk . . Znaku tego uŜywano o wiele wcześniej jako skrótu gr. Był mistrzem Asklepiosa. u młodzieŜy i męŜczyzn w sile wieku zazw. 10.) a. 'Czerwone skały') w 312. noszona przez jeźdźców i podróŜnych. Naz. gr. na sarkofagach..w staroŜ. 78-81. lniana szata staroŜ. aby cesarz uŜywał tego znaku w specyficznie chrześcijańskim znaczeniu. Greków. najsławniejszy z centaurów. Achillesa i Jazona. Mus. krótka. noszona w domu i na ulicy. Rzymski: Senat i lud) na chorągwiach rz. Nie ma dowodu na to. wychowawcą wielu herosów. Neapol. Chlamida . Chiron i Achilles . o jakie. Chairon.gr. który go przypadkowo zranił w kolano zatrutą strzałą.. spinana na ramionach. ukazał się we śnie a. jedyne dwie rzeczy. pod brodą.

Ew. powszednia sprawa. 4. (A. dobra królewskie.zob.w dawnej Polsce Ŝywność dla wojska na leŜach zimowych (łac.gościnnie. Kto na ciebię kamieniem.. w Polsce w 1. przyjąć) . śródziemnomorskie drzewo wiecznie zielone o jadalnych strąkach. Gałeczki z chleba . hiberna) dawana w naturze.w Biblii. i nazywano je karatami (gr. chleb św. Mickiewicz. Jana (Ceratonia siliqua). gł. Ozeasz. twierdząc. Chleb płaczu . pospolite poŜywienie.Śrdw.szarańczyn. por. 1. Stypa. twardych nasion uŜywano dawn.zob. W końcu stawiła przed nim trzy z chleba gałeczki. rz.o chleb powszedni.łac.. Chleb Ŝałobny . panis bene merentium. Chleb utrapienia i woda ucisku . 3. rzecz. Ks. chleb płaczących. . Chleb powszedni . Chlebem i solą witać (a. 'roŜek'). 6. nadawane w doŜywocie osobom zasłuŜonym i niektórym urzędnikom.: jedna osoba kręci gałeczki z chleba. który przecieŜ niegdyś współrządzii państwem. w kośc. Chleb świętojański . wg Łuk. legenda o przemianie chleba w kamień związana jest w Polsce z dawnym opactwem cystersów w Oliwie. 11.troszczył się jeszcze za jego czasów zdegenerowany lud rzymski. NieuŜyty (skąpy. a druga odgaduje. w dawnej Polsce majątki ziemskie. poł. pop. w gdańskim kościele Mariackim. starostom. a gdy bochenek zmienia się rzeczywiście w kamień. keration dosł. 673-74. Ŝe za pazuchą niesie kamień. Król. kogo kaŜda gałeczka ma przedstawiać.. sam kamień znajdować się ma wśród wotów oliwskiego kościoła katedralnego a. 27. Trzy osoby na wybór.27g). Pan Tadeusz. Pater noster) . roŜkowiec strączkowy. czwarta prośba w Modlitwie Pańskiej (Ojcze nasz.chleb eucharystii. jako odwaŜników aptekarskich i jubilerskich. niech jedzą ciastka . Chleb kamienny . w Biblii. Chleb zimowy . komunia. starostwa itp. Kamień.w Biblii.) Jeśli nie mają chleba. 3.zob. zwykła. zdumiony cudem skąpiec wchodzi na drogę poprawy. Maria Antonina.-kat. łac. czołobitnie. Ew. 9-13.zabawa przy posiłku. Psalm 79. stąd nazwa jubilerskiej jednostki masy (0. 9. wg Mat. wziął najbliŜsza sobie. ty na niego chiebem .. Chleb (dobrze) zasłuŜonych . leniwy) człowiek odmawia wędrowcowi kawałka chleba. 6. Xix w. powitanie takie było u wielu ludów słowiańskich symbolem przyjaźni i gościnności.codzienne. strąki tego drzewa. wg innych. 22. Chleb Pański . a od 1649 w pieniądzach.

Zjadacz chleba .). pozbawiony wyŜszych aspiracji i ideałów. 6. drugi. Wilno 1846) Gogola. . Ew. 4. na jego koszt. RozmnoŜenie chleba .. 1. Święty chleb . 9. Zając (Wyszedł jak ksiądz). 3. 32.gotowy chleb. 4. wg Mat.popularny w Polsce przykład kaznodziejski. Deut.w Biblii.. tylko czoło zdobi. chleb (mąka) i siła (trzymają lud w karbach) . 15. komu się przyśni najpiękniejszy sen.w Biblii.). W pocie oblicza twego będziesz poŜywał chleba .. którego notable małego miasteczka przez nieporozumienie biorą za rewizora ze stolicy i który wchodzi ochoczo w tę rolę. 14. absolutna pustka umysłowa. Marek. którzy kładli się spać mając tylko jeden mały chlebek. (Pierwsze) Ew.. feste. chełpliwe i zupełnie niekonsekwentne łgarstwo. 13.zob.. trzeci zaś ujrzał we śnie swoich kompanów i doszedłszy do wniosku. występujących nie tylko u ludzi bezwartościowych". Dafnis i Chloe. 3.F.Łaskawy chleb . farina e forza (skr. Ŝe jest w niebie.F.) Chlestakow . utrzymanie u kogoś z jego łaski. wyst. wg Mat. 4.w aniołów przerobi. Chloe . Ŝe przypadnie on temu.zob. 8. Rano okazało się. pol. iŜ jeden śnił. przyziemny. Święty. (Powtórne) Mat. Bóg do Adama. Autor maluje w nim pewną cechę ogólną i typową. 8. Słowacki. przełoŜony z Gesta Romanorum... 106 (zob. 6. drobny urzędnik petersburski.. Gen. (J. Sen o chlebie . zjadacze chleba .wł. Ŝe temu w niebie nic nie potrzeba. Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna. 35.postać z komedii Rewizor (Petersburg 1836. F. Teslament mój. AŜ was. Nie samym chlebem człowiek Ŝyje . Zabawy. przeciętny. 37-40.. głupawe. 4.w Biblii. i postanowili. 1. Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna. wstał i chleb zjadł sam. Jan. bezczelne.człowiek zwykły. por. 10. Marek. zwaną odtąd chlestakowszczyzną: "ten próŜny człowiek i marny charakter zawiera w sobie zespół cech. Łuk. Ŝe w piekle. Łuk. a temu w piekle nic nie pomoŜe. Co mi Ŝywemu na nic. 19. hasło Burbonów sycylijskich w Neapolu 1738-1860. o trzech zgłodniałych włóczęgach. bez pracy.

Luwr. Pinakotek. praktyczny. gdy nagle słyszy. opera komiczna opus 37 (Praga. St.nm. wtenczas wszyscy siedli I chołodziec litewski milcząc Ŝwawo jedli... O. Selma sedlak. wydobywszy od niego. Chłopi grający w karty . miejsce chłodne. śona chłopa. zakwaszony ogórkami.) Chłodnik .) Chłop. chmielem. Jutro . altana. Vesely. Pan Tadeusz. 2. byle jeno tego roku . mięsem. chce go od męŜa gwałtem wyciągnąć. a jego pan jest wobec jednej bezsilny. Olśniony tym chłop garbuje Ŝonie skórę i wraca do zwykłych zajęć. trzeźwy. któremu chłop darował Ŝycie. Słowacki.zob. Ŝe daje sobie radę z kilkunastu Ŝonami. na kwaśnym mleku.w chłodnikach ogrodu Czekam ciebie.obraz Louisa Le Nain. Chłopski Bruegel . . nowe opracowanie K. rakami itp.bajka staroŜ.in.obraz Adriaena Brouwera. czym to grozi. mimo iŜ wie. krajach arabskich (Opowieść o ośle. porosłe dzikim winem. co jednak chłop musi utrzymać w tajemnicy pod grozą natychmiastowej śmierci. tekst: J. Ŝe ma jakiś sekret. (J. baba i kogut . 1. Drezdeńska. bluszczem. 306-07. (A. Monachium. Chłop szykuje się więc na śmierć. Duglasie. powojem. 1878) Antonina Dvoraka. bezmięsny. pop. ParyŜ. uwertura do zapomnianego wodewilu (1846) Franza von Suppe. jak kogut na podwórzu mówi.(2) specjainie przyrządzony zimny barszcz zabielany. WąŜ. chołodziec litewski z boćwiną. Chłopski rozum . ocienione lipą. przypisywanej dziewczętom chcącym się prędko wydać. Bruegel. z zieleniną. grabiną. czes.Chłodnik . Gal. Honolki.obraz Adriaena van Ostade. Chłop i poeta . 1965. Chłop. Mickiewicz. pergola. Persji. obdarza go w zamian umiejętnością rozumienia mowy zwierząt. w Indiach. 1. znana m. Choćby był o jednym oku. pochodzące z humorystycznej litanii. kiszonymi burakami. Dichter und Bauer. fasolą.zdrowy.przysł. Maria Stuart.(1) dawn. Chłop szelma. Chłopska rodzina . Chłopi w karczmie . wąŜ. wole i gospodarzu w Baśniach z 1001 nocy) i w Europie.

Skrzyneckiego.. Chłopicki.bylina z rodziny konopiowatych. pijaństwo. Chłop nas zdradził. Chmiel .przysł.zob. Muz. Kunsthist. Mer hahn en neue Oberkeet . Kmieciów. danieli. Kordian. mnóstwo. Wiedeń. Grabski. Wesele chłopskie .Kantata chłopska . Nar. nie do trudu. zamoŜny gospodarz ubierający się po miejsku. Gierymskiego. echo wierszyków satyrycznych chłoszczących przywódców powstania listopadowego 1830: Chłopickiego. rój. tuman. J. Trumna chłopska . nowoŜytny odlew.nm. tronek.obraz (1566) Pietera Bruegela St. tzw. Taniec chłopów . por. Nar.stado jeleni. 1894) Al.) Chłopiec duszący gęś . Warszawa. Słowacki. Nazwijmy od słowa ludu. Przygotowanie. Warszawa. dawn. dłuta Boetosa z Chalkedonu (ok.jakby ojciec dzieci. 165-70. Mus. czyli nędznych chłopów...obraz (1638-40) Rubensa. kruk oko wydziobał. Chmara . Dajmy mu na pośmiewisko Sprzeczne z naturą nazwisko.obraz (1566) Pietera Bruegela St. piwo. brąz. Mus. Prado. tłum. Z chłopa król . Madryt. Wiedeń.dawn. wyrastająca do wysokości kilku metrów. ćma. . dawn.(1742).). Bacha. kopia rzymska. skrzynka przyskrzyniła. nr 212. łosi a. Monachium. Taniec chłopski . Muz. ryba zatopiła . Kunsthist. szyszki chmielowe (kwiatostany Ŝeńskie) dostarczają lupuliny niezbędnej do wyrobu piwa. Surdutowy chłop . Krukowieckiego i Rybickiego.obraz (ok. mrowie. Szatan: Stary . (J.zaginiona rzeźba gr. którzy doprowadzili je do upadku. 250-220 pne. S. chmura. Nie do boju.

podań i legend. ku oburzeniu magnaterii. gród napowietrzny z komedii Ptaki (zob. odkrywca właściwej taktyki walki z nimi. Nephelokokkygia. pomocna męŜowi nie tylko w domu.scherzo symfoniczne (1926) Stanisłwa Wiechowicza. regimentarzem. śpiewana do niedawna na weselach ludowych (a niegdyś takŜe na szlacheckich i magnackich) wyłącznie przez męŜatki (z uwagi na jej oczywiste aluzje falliczne. na zimę. często okrutna dla podwładnych. Chmielecki niespodziewanie zmarł. Wyspiańskiego. przedmiot przypominający muszlę ślimaka'. Ŝona Stefana. Chmielecki Stefan . podobna w charakterze do melodii wygrywanej przez Chochoła w Weselu. w 1630. St. następnie naczelnym wodzem w walkach z Tatarami. zapomniane) przy oczepinach panny młodej: śebyś ty.warząchew. kobieta głośna na całej Ukrainie. . dziś juŜ zresztą. 37. krzewów ogrodowych. oj. to na dół. usypiająca. Wilczyca kresowa . porwań i napadów. cochlea 'ślimak. duŜa. uwielbiany przez polską i ruską ludność kresową. którego imieniem tatarskie matki straszyły dzieci. Chochoł . okrągła łyŜka o długim trzonku. szorstka. z bronią w ręku. Chochla . jak i na koniu.słomiane okrycie roślin. na tyczki nie lazł. czerpak. snopek okrywający kopę zboŜa (a. Wkrótce potem. Chochołowa muzyka . chmielu nieboŜe! 1-5. w stepie. hartu.Teofila z Chocimirskich Chmielecka. nieboŜe. zarówno przy planowaniu działań.) Arystofanesa. okrycie słomiane. słynna z energii. chmielu.Chmiel . zwł. Chmurokukułkowo . osobliwa.monotonna. a przy tym surowa. to ku górze. chmielu. temat pieśni. Oj.. nie robiłbyś ty z panienek niewiast. Choć pochodził z drobnej szlachty. został.polska pieśń obrzędowa z Xvi w. z łac.gr. Chmiel . chroniące pasterza przed deszczem.słynny wódz polski Xvii w. najeŜdŜająca (juŜ jako wdowa) sąsiadów. postać złoŜona. męstwa. drewniana. pogromca Tatarów. ul) dla ochrony od deszczu. 3. ale i w obozie. w 1629 król Zygmunt Iii mianował go wojewodą kijowskim. ściśle związana z krajobrazem kresowym Xvii w. sprawczyni gwałtów. dawn. wreszcie.

miasto nad Dniestrem. 1850) Wacława Potockiego. w płd.). Wojna chocimska . wszakŜe szybkość decyzji i Ŝywiołowy impet na polu bitwy pozwalały mu porywać ich do zwycięstwa. tytuł: Transakcyja wojny chocimskiej. zdobył Dorpat. Chodkiewicz Jan Karol . ubogi. obdarzony nadzwyczajnym talentem strategicznym i organizatorskim. przeciw 120-150-tysięcznej armii tureckiej.) i na Wołoszczyznę.Chocim .. Chodak . Wojna chocimska . chodzący w chodakach.obuwie z drzewa. Szlachta chodaczkowa .1560-1621. pisany oktawą. po zwycięstwie pod Kircholmem (zob. pobił (wraz z Krzysztofem Mikołajem Radziwiłłem. SRR. na wzór Jerozolimy wyzwolonej Tassa. balistyce i inŜynierii. przyczynił się do zwycięstwa sił królewskich pod Guzowem (zob. jego sztukę wojenną wspierała biegłość w matematyce. w chwili zawierania rozejmu. gdzie Osman. zapalczywy w wybuchach gniewu.. wiązane rzemykiem a. 2 Ix . uboga. spadł z imprezy swojej i straciwszy sto tysięcy ludzi.poemat (1780) Ignacego Krasickiego. W 1621 stanął na czele wojsk koronnych przeciw Turcji (śółkiewski poległ juŜ był pod Cecorą. Był przeciwnikiem interwencji polskiej w Rosji. łyka.dawn. pamiętników Jakuba Sobieskiego (ojca Jana Iii). skóry. zagonowa. człowiek prosty. napisana gł. chodaczek. jeden z najwybitniejszych dowódców Rzeczypospolitej. Hetman wielki litewski od 1605. wobec Ŝołnierzy surowy. Po wyprawach przeciw Nalewajce (zob. nie lubiany przez nich.9 X 1621 obrona obozu warownego przez armię polską (35000 Ŝołnierzy) pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza (od 23 Ix.. zagrodowa. umocnionym w dawnym obozie polskim. drobna szlachta.) uwaŜany w Europie za jednego z największych wodzów swego czasu. na podstawie łac. pierw. trepy. zw. nieudana próba epopei bohaterskiej. ale za namową króla wziął udział w wyprawie pod Smoleńsk (1611) i pod Moskwę (1617-18).historyczny poemat rycerski w 10 częściach (1670.-zach. z Azyi i z Europy na Polaki zgromadziwszy siły.. wg tradycji. człowiek o usposobieniu gwałtownym. 11 Xi 1673 druzgocące zwycięstwo wojska polskiego pod dowództwem hetmana Jana Sobieskiego nad korpusem tureckim Hsejna Paszy. wyd. sznurkiem wokół nogi. gdy Chodkiewicz zachorował. cesarz turecki. dowodził regimentarz Stanisław Lubomirski) i przez wojska kozackie (30000). dowodzone przez hetmana kozackiego Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego. w obozie polskim pozostała tylko jedna beczka prochu. a Koniecpolski znajdował się . wojewoda wileński od 1616. wszytkie państw swoich z Afryki. łapcie. zakończona zwycięstwem polskim. odniósł wielkie zwycięstwo pod Kircholmem (1605).. szaraczkowa. Piorunem) Szwedów pod Kockenhausen (1601). kierpce. inglorius wrócił do Konstantynopola. Ukr. kapcie. upoetyzowana kronika wojny 1621 r. pseudoklasyczna.

pieszy. chory. powiedzieć Stefan Batory w czasie odwiedzin Akademii Wileńskiej. (1903) Wiktora Gomulickiego. wielki to będzie Ŝołnierz .powieść hist. późny obyczaj niemiecki. szklanym śniegiem w czasie świąt BoŜego Narodzenia (a. (1781) Adama Naruszewicza. bydgoskim. obronny gród pomorski. Zwyczaj rozpowszechnił się w Europie i Ameryce Płn. mieszanym.powiedzenie Chodkiewicza. starosta. chmielowy. U. łaŜony. w metrum trójdzielnym a. Nowego Roku).zob. stawiał Turkom opór pod Chocimiem i zmarł na zamku chocimskim przed zakończeniem kampanii. np. Niemcewicza. poprzednik poloneza. tańczony dawniej po oczepinach a. księciem Albertem Sachsen-Coburg-Gotha. oparty moŜe na Biblii.powiedział Chodkiewicz przed bitwą pod Kircholmem. Miecz i łokieć . równy.w niewoli tureckiej).zob. Chojnice . zabawkami. i sosna społem. Policzymy je. Choinka . w okresie mody na rzeczy niemieckie po ślubie brytyjskiej królowej Wiktorii w 1840 z nm. łańcuchami. Izajasz. polegający na korowodowym chodzeniu par. wolny. wg tradycji. polski. Xix w. do przodka. Zaiste. polski taniec ludowy. w Polsce u ewangelickich mieszczan pochodzenia nm.wigilijne drzewko. Chodzony . marszałek. W urzędzie moim Ŝadnemu gmerać nie dopuszczę . ustawiane i przystrajane świeczkami. Transakcja wojny chocimskiej .miasto w woj. Gdzie nas starodawne instytucje nie skrzepią. w Japonii. jodła i bukszpan. a w Xx w. gdy młody Jan Karol powitał go łacińską oracją w imieniu uczelni. nowe wynalazki prędzej zgubią . gdy pobijemy . dla uczczenia starszych gości weselnych i rodziców młodej pary. równieŜ w świecie niechrześcijańskim. starodawny. 13: "Chwała Libanu do ciebie przyjdzie. aby przyozdobić miejsce świętości mojej". gdy towarzysz jakiś liczył chorągwie nieprzyjaciela i nie mógł się ich doliczyć. poł. spotykany w 1. Chocim. Historia J.powiedzenie Chodkiewicza. w . obchodny. Wojna chocimska . Chocim. Chodkiewicza monografia hist. 60. K. w Xiii w.(1816) J.miał. Śpiewy historyczne . błyszczącymi nićmi.

płat materiału o określonych barwach. korouhev. Chorał gregoriański . Smalić (dawn. drapeau od drap 'materia.. chorugy. chorągiew'. fr. Ujejskiego . ziemi. 590-604. sprowadzona do Europy z Chin w Viii w. część uprzęŜy końskiej opasująca nasadę szyi.-kat. Chorągiew .zob. bez wspóludziału instrumentów.zob. palić) cholewki . łac. przytwierdzony do drzewca.) AmbroŜy. będący znakiem państwa... starorus. umizgać się. (św. okres rozkwitu Ix-Xii w.. miasta.czernić je (co było niegdyś oznaką wyjątkowej elegancji) dla zwrócenia na siebie uwagi panny. płachta'. kościelnej itd. czes.-nm.zob. metalowych pałąkowatych kleszczyn o.zob. zob. politycznej.-słow.liturgiczny śpiew kośc. orunga 'znak. mn. Chomąto . Chorał K. wyrazy słowiańskie z mongolskiego orungo. Fahne od st. miękkim podkładzie.-cerk. zostało rozbite przez 15000 zacięŜnego wojska KrzyŜaków. śpiewy te miał zebrać i uporządkowaó papieŜ Grzegorz I.-g. Chorał ambrozjański . Sylfy (Sylfidy). na początku 13-letniej wojny z KrzyŜakami. stąd nazwa. stąd .(rzymski) kościelny śpiew liturgiczny rozwijający swoje jednogłosowe melodie diatonicznie w skalach kościelnych.zalecać się do dziewczyny. Rodzaje . organizacji wojskowej. ściągniętego na odsiecz miastu. Chłodnik (2). fano 'materia. Z dymem poŜarów. wojsko polskie w sile 18000. Chołodziec litewski . chorugw'. ros. społ. zabiegać o jej względy. złoŜone prawie wyłącznie z pospolitego ruszenia niekarnej szlachty. Cholewka. Chopiniana . oficjalny śpiew kościoła protestanckiego. Duha. st.1310 zdobyty i ufortyfikowany przez KrzyŜaków. 18 Ix 1454. choragy. złoŜona z drewnianych a. vexilla. sukno'. godłach. rz.nie znana staroŜytnym. Chorał . oblegające KrzyŜaków w Chojnicach.

melancholia. sztandar (od 1937 . Antoniego. Chorągiew biało-czerwona .krzywica. Chory. Francuska. regius morbus. potem w Listach perskich. Rijksmus.) Walenty. Mahomet (Chor. biała-czerwona. kawalerska. związana z romantyzmem. w liście Woltera (1770) do Katarzyny Ii i w rozmowie Mikołaja I z ambasadorem bryt. 1683. med. Choroba św. proporzec (chorągiew marynarki wojennej na dziobie okrętu).zob. przybierająca róŜne formy. poprzednio zwana rotą.chorągwi: flag (państwowa i narodowa). charakteryzująca uczuciowość początków Xix w. zob. Seymourem w 1853. Morski.Turcja sułtańska.chorągiew wojskowa).zob. H. zołzy.w wojsku polskim Xvi-Xviii w. dawn.łac. sekretna choroba . Montesquieu. Poysela. bandera (flaga państwowa na okrętach morskich .handlowa a. Choroba morska . Chorągiew proroka . skrofuły.) Walenty. Choroba św. Walentego . Chore dziecko . zwł. . Choroba królów . (św. Chorągiew . Wita). G. w pieśni Turek jest chory J. nazwana tak juŜ w roku odsieczy wiedeńskiej. Chory człowiek Europy .ogień św. 1. Angielska choroba . biała i czerwona.nazwa polskiej chorągwi narodowej uŜywana od połowy Xix w. 1660) Gabriela Metsu. Wielka choroba .. teŜ Taniec (św. kiła. smutek.zob. Mahometa). kanonika klasztoru w Baumburgu (Górna Bawaria). Choroba . 19 (1721). wojenna). dworska. rzadka obecnie forma gruźlicy węzłów chłonnych szyi.fr. (św. róŜa. skrofuloza. Choroba wieku . Amsterdam..obraz (ok.padaczka. le mal du siecle. Ŝe znika pod dotknięciem dłoni monarchy. A.choroba weneryczna. podstawowa jednostka organizacyjno-taktyczna wszystkich typów jazdy licząca 100-200 ludzi. poprzednie nazwy: biała z czerwonym. sądzono. Antoniego . od spokojnej niechęci do świata aŜ do gwałtownej rozpaczy.zob.

i miłość córek. Rimskiego-Korsakowa. Aby wypróbować uczucia Ŝony. 1911. partie wysokie śpiewali chłopcy. który stał się niezbędnym elementem dramatu gr. instrumentacja M. pol. Nieszczęśliwa miłość młodej wdowy Marfy (mającej dar jasnowidzenia) na tle buntu księcia Iwana Chowańskiego (1682) przeciw reformom cara Piotra I. później. przez Ravela i Strawińskiego ParyŜ 1913. Le malade imaginaire. libretto autora. pedantycznego medyka. śpiewał unisono... Petersburg 1886. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa. nowa wersja oprac. często wydzielona od nawy lekkim podwyŜszeniem. Argana. zawierająca ołtarz główny. Grecji (gr. Warszawa 1963) Modesta Musorgskiego. Chowaniec . tak i w pierwotnym kościele. zrazu dominującym. ale druga Ŝona Argana. Jak w starogreckim dramacie. jego ostatnia sztuka. pozostawiony w wyciągu fortepianowym. utrzymanek czarownic. do komentowania i krytyki działania postaci dramatu. stara się skłonić swą córkę do poślubienia syna Diafoirusa. która w rzeczywistości kocha tylko jego pieniądze. później kastraci. reprezentujący lud rosyjski. wolałaby z jego córki uczynić zakonnicę. Chór . Chór . komedia-balet (ParyŜ 1673.(2) archit.jeden z diabłów ludowej demonologii polskiej. choros) zespół osób wykonywających pieśni i tańce podczas obrzędów kultowych. rozpoczęło się rozróŜnianie skali głosów śpiewaczych. chór . Anioł. publ. i zmarł po czwartym przedstawieniu. powstały chóry w obecnym składzie. w której grał rolę tytułową. archit. balustradą i łukiem tęczowym. przeszedłszy przez etap dialogu dwu półchórów. ujawniając chciwość i egoizm Ŝony. Międzyakt kończący sztukę przedstawia w makaronicznej łacinie. nierób. Chóry anielskie . Argan udaje zmarłego. aŜ do początku Xviii w. Hipochondryk Argan w bezpodstawnym strachu o swoje zdrowie staje się ofiarą lekarzy Purgona i Diafoirusa. śpiewie i tańcu komiczną ceremonię promocji na doktora medycyny.Chory z urojenia . zespół opery belgradzkiej. ogranicza się do asystowania aktorom. dopiero między X i Xiii w. prezbiterium. stalle itd. wyst. na pół cudzoziemiec. chór aŜ do X w.(1) w staroŜ. ludowy dramat muzyczny (premiera prywatna. na ogół bez udziału kobiet. Chowanszczina. na pół szlachetka.ros.fr. nygus. a wraz z rozkwitem wielogłosowości w Xv w. Aby mieć lekarza na podorędziu. Chowańszczyzna .zob. Nowogródek 1761) Moliera. waŜną postacią dramatu jest tu chór. por. Diabeł.

mn. równieŜ o nozdrzach dziecka a. aby sprzedawać do bibliotek magnackich iluminowane rękopisy swoich wierszy.prawdziwie wielka poetka. mebli. Zaczyna układać ronda i ballady.. spędziła dzieciństwo i młodość na dworze król. spodziewając się od nich pomocy finansowej. Christie's . po polsku brzmiałby chrom. ochotę'. zabrana przez ojca do Francji w 1370. Ujejskiego. a przejęty przez Konopnicką i Młodą Polskę. Samą pozostawił mnie mój miły. ZałoŜyła teŜ rodzaj małej oficyny. w Ŝart. pomieszczenie w kościele na instrumrnty muz. ur. córka Włocha.zdrobn. kristi:z) salon aukcji (przetargów publicznych) zał. w których dyskretnie wyraŜa swoje cierpienie (Ballady wdowieństwa). trybuna śpiewacza. spontaniczna.zob. Chrapka . w jęz. starej broni i zbroi. Była to jedna z najwdzięczniejszych postaci kobiecych Xv w. por. w Bolonii. (zazw. o fonetyce południowosłowiańskiej i czeskiej. pełna kultury. owdowiała. wyraz pseudopolski. a przy tym . Sama . w l. 1730-1803. firma zajmuje się sprzedaŜą z licytacji i szacunkiem (oceną wartości pienięŜnej) obrazów. zwrocie: mieć chrapkę ną coś 'mieć na coś chętkę. Kraszewskiego).. głosi jej chwałę. Sama jestem i chcę zostać sama. Chram . klejnotów. zrujnowana przez procesy. Przeciwstawiała się antyfeminizmowi swoich czasów sławiąc kobiety. roku Ŝycia wyszła za mąŜ. jeszcze za Ŝycia swej bohaterki. pierwsza. jedno z największych tego rodzaju przedsiębiorstw na świecie. empora organowa. Gontyna.. od chrapa 'nozdrze zwierzęcia'. zwł. poetka francuska. porcelany. dziś takŜe z filią nowojorską.muzyczny. Christian Science . zostając z trojgiem dzieci. kobiety.-słow. w 1766 w Londynie przez Jamesa Christie. ksiąŜek. Sotheby's. srebra. organowa. rosyjskim jest to płd. i dedykuje je wybitnym osobistościom. miniatur itd. subtelna. Christine De Pisan . astrologa Karola V. jako zrealizowanego wreszcie ideału kobiety. por. organy) i dla chóru śpiewaczego. Scjentyści. w Księdze trzech cnót i Mieście pań (1405).(wym. Witeź. śpiewaczy. uŜywany u nas przez pisarzy pochodzących ze wschodu (Zaleskiego. a w 22. cerkiewizm.1363-1431. opiewając wyzwolenie Francji. w Traktacie o Joannie d'Arc (1429).świątynia. w 15.

ucieczki w krzaki. literatury dramatycznej. do wiązania. Chrystus . pomazaniec'. Julii Hartwig. wiklina. (Christine de Pisan. obieŜyświat. pieśń wielkanocna. przez rozpacz znękana. chrustniak. christos 'namaszczony. ucieczce".typ wizerunku Chrystusa częsty w plastyce Xv w. Trylogia dramatyczna H. dezertera.gr. a. tł. Fugas chrustas . którego część środkową napisał Cynewulf.włóczęga. Łakoma rzecz chrust . Tragedia Nowej Anglii (1868) i Boska tragedia (1871).brąz (1904) Matea Alonsa. słowami: "w odwrocie. co mnie doświadczyły. Sama jestem i niemiłowana. w gąszcz' przed pogonią. dialog Marii i Józefa uwaŜany jest za pierwowzór ang. chruśniak. Z bogiem krolewaci.: Christe surrexisti.najdawniej zapisana (w 1365 w Płocku) polska pieśń rel. gałgan. od drapnięcia.faworki. Sama w Ŝalach. Ut nos resurgamus. (a później w polskiej sztuce ludowej jako wyobraŜenie trosk i udręk Ŝycia . et tecum vivamus. Sama jestem. Ballada (Seulete sui erseulette vueil estre). Chrystus z martwych wstał je. płotów a. Mesjasz'. prawdop. granica argentyfisko-chilijska. Viii-X w.. na południu i wschodzie Polski . Drapichrust . poemat anglosaski zawierający 1694 wersy. stał się później jakby drugim jego imieniem. Kyrie eleison.. maszijah 'pomazaniec. Chrystus frasobliwy . jako faszyna do pokrywania grobli). exemplum dedisti.suche gałęzie odpadłe z krzewów i wierzchołków drzew (uŜywane na opał.. powsinoga.Ŝartobliwy zwrot przysłowiowy makaroniczno-łacińsko-polski 'zmykasz w chrusty'. Christ.ang. 1-7. w krzaki. z hebr. rejteradzie.jestem. Sama jestem. krzaki. bez druha i pana. gąszcz. W. Przełęcz Uspallata. zarośla. od drapania się przez chrusty 'przedzierania się przez zarośla' ukrywającego się zbiega. Chrystus Andów . tł. Chrystus z martwych wstał je . zob. które dopowiedzieć naleŜałoby prawdop. dania drapaka w chrusty 'czmychnięcia. Longfellowa: Złota legenda (1851). hultaj. w Nowym Testamencie tytuł przydany Jezusowi. EŜ nam z martwych wstaci. Święty (monogram).przysł. Chrystus . Ludu przykład dał je. przekład strofy hymnu łac. w cierpieniu nad siły.) Chrust . Jezus Chrystus.

gr. Po 10 dniach. słynnego z wymowy kaznodziei. Bryzejdę (zob. Chrzanowska Anna Dorota . Freyzen. Rio de Janeiro. brankę zwrócono Chryzesowi i zaraza ustąpiła. Chryseis. Chrystus tronujcący . 1. z Kurlandii. gdy z powodu zajadłych szturmów i bezustannego ostrzału artyleryjskiego nawet sam nieustraszony komendant zaczął przemyśliwać o kapitulacji. trylogia biblijna: 1. Chrystus . w późnym stylu neapolitańskim. L'Enfance du Christ . oświadczyła wobec świadków. znacznie młodsza od męŜa i podobno urodziwa. za radą Achillesa i Kalchasa. Ŝe jednym noŜem . ok. ofiarowana Agamemnonowi jako dar honorowy.chłopskiego): w pozycji siedzącej. Jana z Antiochii.fr. druga Ŝona Jana Samuela. w czasie oblęŜenia zamku trembowelskiego. z pochyloną głową opartą na dłoni.mozaika (Iv w. kapłana Apollina w Chryzie. oratorium (ParyŜ 1854) Hectora Berlioza. Chryzmo . z cytatem chorału Rorate coeli. ale rozgniewany Agamemnon zabrał w zamian Achillesowi jego brankę. przez armię turecką pod dowództwem Ibrahima Szyszmana. przydomek św. który zesłał na Greków zarazę. chór i orkiestrę (1859-66) Ferenca Liszta. największego z greckich ojców kościoła. uzbroiła się w dwa noŜe i stanąwszy przed męŜem.. wg Iliady. Chrystus Odkupiciel . Góra Corcovado.). 2. paszy Alepu.). chrysostomos 'złotousty'. Santa Pudenziana. KrzyŜmo.oratorium (1803) opus 85 Beethovena. Ucieczka do Egiptu i 3.z domu de Frezen a. córka Chryzesa. Chryzejda . Chryzostom .zob. Gdy Agamemnon nie chciał przyjąć za nią okupu od zbolałego ojca. Fressen. nie dokończone. niekiedy w drugiej ręce rózga. potęŜnej warowni na wzgórzu.gr.Ŝelbeton (1931) Heitora da Silva Costa i Pawła Landowskiego. a na głowie korona cierniowa. Przybycie do Sais. od 20 Ix do 5 X 1675. Feliksa Mendelssohna-Barthoildy. Sen Heroda. doktora kościoła. Anna Dorota (zwana niekiedy niesłusznie Zofią). pochodząca prawdop. Rzym. Oratorium op. komendanta Trembowli. 'Dzieciństwo Chrystusa'. ten poskarŜył się Apollinowi. a. jak głosi tradycja. Homera piękna branka. od 398 patriarchy Konstantynopola. 347-407. 97. Chrystus na Górze Oliwnej .oratorium na solistów.

Nar. Chrzest .) w 966 r. w Biblii. Chrzest ogniowy . Piramida (Cheopsa). Krwawy. Chtoniczne Bóstwa . zgnębiony poniesionymi stratami.. wkrótce potem Ibrahim. w Indiach a. Turcji sułtańskiej. w bitwie. osobie zasłuŜonej. hilat. Nieustraszona komendantka a. chrzcić was będzie.zob. pod bombami. Na szczycie jaka łuna! poŜar Carogrodu! Czy Allach. bardzo uszkodzony.suknia honorowa. 5-8) . malowany później kilkakrotnie w mniejszych rozmiarach i rozpowszechniany w postaci odbitek litograficmych.. wg Mat. ale ten. Obrona Trembowli .) Tę latarnię zawiesił śród niebios obwodu? (A. Ŝe przez zaufanych podpali prochy i wysadzi zamek w powietrze. jeśliby miało przyjść do poddania Trembowli. Krwawy chrzest . od imienia Chrystus.zob. 3.z czes. z ukazaną na pierwszym planie komendantową. męstwo jej zagrzało oblęŜonych do walki. Józef. trwający od X do Xiii w. Ew. z hindi khalat. Muz.zob. co przyjdzie po mnie. sonet Widok gór ze stepów Kozłowa. mówi Jan Chrzciciel: "Ja was chrzczę wodą.obraz Franciszka Smuglewicza. obawiając się odsieczy Jana Iii spod Lwowa. Chylat . prócz tego zagroziła. a drugim siebie. odstąpił od zamku." Chrzest Polski . khilat z arab. Wybicki napisał na jej temat libretto operowe.. Obrona Trembowli ..przebije jego.proces chrystianizacji mieszkańców ziem polskich. 11.. wielokrotnie przez nieprzyjaciół niszczony i znów odbudowywany.obraz (1841) Aleksandra Lessera. dostojnika. Bóstwa. gdy noc chylał rozciagnęła bury. Annie Dorocie wzniesiono w Trembowli pomnik.... Mickiewicz. ogniem. ofiarowywana przez władcę a..znalezienie się po raz pierwszy pod obstrzałem nieprzyjacielskim.. Warszawa. określany równieŜ tą nazwą chrzest Mieszka I (zob. Chufu .. (..

szlachetka. Herbata (Ceremonia). Sławę polityczną uzyskał gł. liczne mowy. do jego przyjaciela Attyka. Klasyczna prostota i naturalność Listów była wzorem dla Ignacego Krasickiego. Po zamordowaniu Cezara w 44 poparł Oktawiana przeciw Antoniuszowi. i kilkaset listów. Olbrzymią sławę jednej z najwybitniejszych postaci świata antycznego zdobył u potomności głównie jako mówca. Kwintylian uwaŜał Cicerona za największego pisarza rz. itp. O starości. jak i na Petrarkę. O powinnościach. np. gł. Ciura. równieŜ jako wielki nauczyciel patriotyzmu. np. Wśród jego licznych dzieł znajdują się pisma o sztuce wymowy. Dziedzictwo jego widoczne jest równieŜ w dziełach Sienkiewicza i śeromskiego. cechą tej prozy był bogato rozczłonkowany okres. Zawierając tzw. drobny szlachcic. oberwaniec. Pierwszym w Polsce zapalonym wielbicielem Cicerona był Wielkopolanin Jan z Ludziska (1.zob. karierę obrońcy sądowego. Cibora . Piotr Skarga. Maria Konopnicka zachwycała się urodą okresów retorycznych Cicerona. np. O prawach. Rozmowy tuskulańskie. ale po jego klęsce pod Farsalos Cezar ułaskawił Cicerona. a sukcesy w tej dziedzinie otworzyły mu drogę do najwyŜszych urzędów: został senatorem w 75. filozoficzne. teoretyk wymowy. Cicero(n) . a.3 pne.. najwybitniejszy mówca rzymski. Wpływ jego był olbrzymi. poeta.). Orator. wyrok wykonano. to samo. Prozę ciceroniańską naśladowali Stanisław Orzechowski. od ciarać 'walać'. Przeciw Werresowi. np.. teologiczne. św. pisarz. stylista i filozof. O przyjaźni. co "ręką tocząc po korynckiej wazie. O państwie. . Papirus. chłop ubierający się z miejska. Ciarach . który wtedy odsunął się od Ŝycia publicznego. Xv w. por. czym wzbudził jego nienawiść. O najwyŜszym dobru i złu. dzięki czemu mogła się stać wzorem literackim języków nowoŜytnej Europy. m. Łukasz Górnicki.Cianoju . prostak. polityk. stylista i filozof. triumwirat z Oktawianem i Lepidusem w 43 r. W czasie wojny domowej między Pompejuszem i Cezarem wziął stronę Pompejusza. Augustyna. zarówno na św. udający mieszczucha. pisma prawno-polityczne. AmbroŜego. edylem kurulnym w 69. Po studiach prawa i filozofii rozpoczął w 80 r. co cierać w ucierać.dawn. Hieronima. O mówcy. Przeciw Katylinie. pogard. poł. gwar. Jan Kochanowski nazwał ją "anielską". 106 . O naturze bogów. pretorem w 66. Był boŜyszczem ludzi Odrodzenia. przest. dzięki swej energicznej akcji przeciw spiskowi Katyliny (zob. uczył się krągłość myśli zamykać w wyrazie".). św.Marcus Tullius Cicero. Antoniusz zaŜądał zgładzenia Cicerona..in. Jego najwaŜniejszą zasługą dla literatury było udoskonalenie prozy łac. 2.zob. a konsulem w 63. piękny rytm i kadencja zdania. W obronie poety Archiasza. Filipiki przeciw Antoniuszowi.

wielospadkowej kadencji. Tuskulum . Uderzajcie! . O tempora! o mores! .(wym. retorycznych.okrzyk. Florencja. Cicha Noc. początek mowy Cicerona Przeciw Katylinie. Mantua. o róŜowych kwiatach skupionych w półkoliste główki i wzniesionych strąkach. por.lit.organista Franz Xavier Gruber.zob. Cieciorka . naszej cierpliwości?'. jakim powitać miał Cicero nasłanych na niego przez Oktawiana zabójców. oprowadzający turystów.. Cicerone . 1.Rzeźba: popiersia: Rzym. Cielica . Ducate. 'jak długo jeszcze naduŜywać będziesz. Quousque tandem abutere.). 1. Chiaramonte. z łac. Mus. wg Łuk. Cielec . głowa: Rzym. równowadze antytez i in. Pauzaniasz.. (O czasy! o obyczaje!).(zob. rośliny uprawianej w ciepłych krajach dla jadalnych ziarn w strąkach. Catilina.. dosł.łac.dawn. skomponowana 24 Xii 1818 w Oberndorf kolo Salzburga: słowa ksiądz Joseph Mohr. Muz. Cieciorka . zaletach literackich a. muzyka .nm. Kapitolińskie. drwiące przyrównanie wielomównych przewodników do Cicerona.zob. nazwa stosowana równieŜ do ciecierzycy. wieloczłonowe zdanie o majestatycznym rytmie. patientia nostra? . odchowany byczek. zwł.dawn. kunsztownie rozbudowane.. Neapol. Czas. wł. Mus. Ufiizi. Święta Noc .W biblijnej przypowieści o synu mamotrawnym (Ew. Tuczny cielec . Antiquarium. 1. . heilige Nacht. Morski (Cielec). Naz.(2) roślina zielna z rodziny motylkowatych. cziczerpne) przewodnik. Katylino. cicer 'groch'. Turyn. najsławniejsza kolęda świata. włoski. Ciceroniański okres . krowa. Cielec morski . 'mały Ciceron'. Pal.(1) cieciora. samica cietrzewia. Stille Nacht.

nieprzejrzane. tł.) Czy są tu ciemnice W tym zamku? . Cimmeriae tenebrae. 1886) Lwa Tołstoja. dense ut palpari queant. 2. Pan Tadeusz. Złoty (cielec). Mickiewicza: Zaszło słońce.zob. nikt nie odpowiada: Ciemności kryją ziemię a lud we śnie leŜy. MojŜesz (Dziesięć plag. ciemne. 851-53. 10. lecz noc zabójcza rozciąga się nad nieszczęsnym narodem". Lecz dlaczego śpią ludzie. 23) przebaczający ojciec powiada: "I przyprowadźcie tucznego cielca. Ciemnogród . egipskie ciemności.15. tj. pomieszczenie. 19... 11. Potęga (a. więzienie. Parandowskiego. zaczerpnięty z Prologu Dziadów części Iii. Włast' t'my. w Odysei.łac. rzekł Klucznik. Ŝaden z nich nie bada. przest. wołają astronomy z wieŜy.. .zob. (Ciemności) tak gęste.. Gen. Ciemności były nad głębokością . tenebrae erant super faciem abyssi.Są. Ŝeby się ich moŜna dotknąć . tytuł dramatu (ros. (A. gęste. i zabijcie. Ale dlaczego zaszło. okryty mgłą i chmurami. gdzie panuje ciemnota i zabobon. (. ciemność. Moc) ciemności .w Biblii. podziemne więzienie. wg Łuk.." Złoty cielec . 22. 61-64.. Ale puste! bo wino wypili Soplice. 9). ogromne piwnice.. Wulgata. Egipskie ciemności . Wulgata.tytut powieści (1957) Jerzego Andrzejewskiego. 5. a jedzmy i ucztujmy. J. nazwa spopularyzowana przez tytuł powieści satyrycznej PodróŜ do Ciemnogrodu (1820) Stanisława Kostki Potockiego. 21. Mickiewicz. Kimeryjskie ciemności . Ex.. Ew. 1. łac. loch. 53. Ciemnica . słońca.nieprzeniknione. Ciemności kryją ziemię .) Ciemności.miejsce. Nigdy tam nie docierają promienie. pełnej aluzji do ówczesnej sytuacji w Polsce. grube..łac. Homera: "Gród Kimeryjczyków.dawn.

Fredro.łac. słuŜący do międlenia (oczyszczania z paździerzy) lnu i konopi. spuścić z tonu. być bardzo słabego zdrowia.w Biblii. Dni nasze jako cień na ziemi . Kraina cieniów . Cienko prząść .Cienki. prymitywny przyrząd z drzewa bukowego a. lepszego to nie macie? (A. Kronik. a wreszcie długotrwałych wojen między państwami Liliputu i Blefuską w satyrycznej powieści PodróŜe Guliwera (1726) Swifta. cherlać. cień dawnej świetności. z których jedna twierdzi. Chińskie cienie . 135) o Pompejuszu. CóŜ. międlica. cierpieć niedostatek. grać . spokornieć. por. krwawych prześladowań. Schlemihl.tarlica. Liliput. buntów. a druga. Ŝe z grubszego końca.rzadki. magni nominis umbra. cierpieć niedostatek.Anglii i Francji.dwie współzawodniczące i walczące z sobą ideologie. Elizjum. kiepski. 3. 15.być w biedzie. 1.być w biedzie.) Istna lura panie bracie. rozwodniony. miejsce przebywania dusz ludzi umarłych.) Cień. gr. 4. z Lukana (Pharsalia. Ŝe jajko trzeba nadtłukiwać z cieńszego.zob. Ks. złagodnieć.. będące przyczyną ustawicznych rozruchów. 29. Cienko śpiewać.mit. Ideologie te są odpowiednikami protestantyzmu i katolicyzmu. Cienkie i Grube Końce . Cienkusz . piwo). Cień osła . kiepski. 224-26. dębowego. .zob. Cierlica . Cienki trunek . Papkin do Rejenta. Cienkusz! Deresz! (. Zemsta. a państwa .cienki.. Sprzedać diabłu swój cień . I. Osioł (Spór o cień osla). Cień wielkiego imienia .rodzaj przedstawienia kukiełkowego. słaby trunek (wino. w którym widzowie widzą tylko cienie poruszających się lalek na przejrzystym ekranie. Hades.

przysiek. por. C. 55: "Jeśli nie wytracicie mieszkańców tego kraju. Ajschylosa.mn.Cierń. 7: "bodziec ciała". dręcząca. deksel. k.). Cięga .narzędzie ręczne do obróbki drewna. Cierń w oku (w nodze itd. Cierpienia młodego Wertera . okres dojrzałego i późnego Renesansu w sztuce wł. dzieło eklektyczne. do . pathe mathos. Num. Najsłynniejszy . skweres. 176.dawn. skr. Cinquecento . List do Kor. o jednym płaskim a. bednarstwie. pierzchnia. Cierpienie.). od '1500. 2. dokuczliwa. podobne do motyki. a oznaczający: austriacki i węgierski.rzecz zbędna. zapewne z I w. gr. .. Ŝłobkowanym ostrzu. skrót od 'cesarski i królewski' (nm. Werter. uŜywane w ciesielstwie. ćwikła. we wczesnym okresie hellenistycznym (Iii w.dawn. Chłopiec wyciągający cierń ze stopy .) . dziś tylko: brać. bindas. Ciesak . Cierpienie (jest) nauczycielem. I K.zob. chłosta. plagi.wł. fumel.cieślica. 'pięćset'. czinkueczento) nazwa Xvi wieku w odniesieniu do dziejów kultury włoskiej.'. pne. w Biblii. liczby. Korona ciernoiowa . odnoszący się do tytułów panujących Habsburgów.posąg z brązu w Pałacu Konserwatorów na Kapitolu w Rzymie.. z tragedii Agamemnon.zob. będą wam jak cierń w oku". kołodziejstwie.. pne. bolesna. w l. ulubiony motyw rzeźby antycznej (wielokrotnie naśladowany. zwł. dawna siekiera ciesielska do obróbki drewna. Ciosła . prostopadłym do trzonka.k. lo spinario. Ŝłobnia. dostać. pręga. cięcie (zwł. oberwać cięgi. po której rozpoczyna się numeracja lat Xvi w. 12. takŜe w epoce Odrodzenia).(wym.u. powstały prawdop. szrama. tj. 'kaiserlich und kniglich) poprzedzający nazwy instytucji wspólnych całej monarchii austro-węgierskiej. 33. Korona.

Galia Cispadańska . marmuru a. Pałac Sprawiedliwości. rzymskiej. naczynie cylindryczne z brązu. wyspy) na wschód od Azji. do wyrabiania niecek. . rzymskiej. z pokrywą. Republika Cisalpińska .połoŜony na południe od Alp. Ŝeleźce z tulejowym osadzeniem trzona. z gliny. Cista .in.rzymska nazwa części Galii Cisalpińskiej połoŜonej na południe od Padu. znajdują się tam m.państwo utworzone przez generała Napoleona Bonaparte w płn.utworzona przez Bonapartego w 1796 i wcielona w 1797 do Republiki Cisalpińskiej. mała urna grobowa w kształcie sarkofagu. poszukiwana przez Kolumba. alabastru. z fr. bogato zdobione. Republika Cispadańska .kosz wiklinowy na Ŝywność i inne rzeczy. do przyborów toaletowych. stronie rzeki Pad'. uli. tj.. w Etrurii. Cite . najstarsza dzielnica miasta fr. cispadanus 'znajdujący się po tej. skrzynia'. łac. Sainte-Chapelle.łac. Mowa tu zapewne o Wyspach Japońskich.'. do przechowywania prochów zmarłych.wydrąŜania fug. z łac.cudowna wyspa (a. przez Marco Polo.zob. 1797-1802. z trzonem osadzonym jak w toporze. Cipangu . katedra Notre Dame de Paris. 'kosz. w staroŜ. opisywana. Transpadański.. Padus. późn. Circe .połoŜony na południe od rzeki Pad. dziur.(wym. stronie Alp'. Cisalpiński . Galia Cisalpińska . 'miasto. pierw. choć nie oglądana. Cispadański .rzymska nazwa północnej części Italii. Conciergerie.. tj. Italii. por. s-itę) wyspa na Sekwanie (Ile de la Cite). uŜywany równieŜ w misteriach eleuzyńskich i dionizyjskich. Kirke. z łac. gdzie dachy domów miały być kryte złotem. łac. zwł. która była zaląŜkiem ParyŜa. cisalpinus 'znajdujący się po tej. Alpes. Rzymie . koryt.

Ciarach. maruder. mila kwadratowa przestrzeni zajęta niegdyś przez rzymskie miasto Londinium. centrum handl. scena Wielkiego PoŜaru Londynu z 1666. ze Szwedami o Warszawę (1656) czy pod Chocimiem (1673). w wyjątkowych potrzebach uŜyci w boju nieraz przyczynili się do zwycięstwa. s-iti) pierwotne centrum komunalne Londynu rządzone przez Lorda Mayora. csizma z tur. Ciura . a po którym Sir Christopher Wren odbudował jego 52 kościoły łącznie z katedrą św.cywun. głoska "w" wstawiona Jak w Iwan .. . środmieście o zabudowie biurowo-handl. i K. nie zaliczany do stanu bojowego. z białorus. Bernard. niedolęga. K. płytkie a. w Europie pod wpływem mody wschodniej. a wreszcie podstarościch.zob. pierwotnie na Rusi Kijowskiej zarządca dóbr ksiąŜęcych. od 1808 więzienie. Ciwun . woźnica.. Francji). po unii lubelskiej w 1569 urzędnik ziemski. gamoń. tiwun.The City .. C.obuwie z miękkiej. przen. barwnej skóry.. '(znaczne) miasto. który spalił przeszło połowę City. często o wydłuŜonym i zakrzywionym w górę nosku. zał. klerwo) opactwo cystersów (w pobliŜu Troyes we wsch. człowiek naleŜący do czeladzi obozowej. tywun. luzak.Jan.-finansowe wielkich miast. CiŜmy . sługa. z węg. od ciarać. metropolia wielu klasztorów w Europie.w dawnym wojsku polskim pachołek. ang. włodarzy. kościół opacki (1115-74) . C. ekonomów. karbowych. por. noszone w Xii-Xiv w. Pawła. finansjera bryt. bankowo-handlowe centrum Brytanii. 1115. Cizjojan(us) . z krótką cholewką. anglosaskich'. jak w bitwie pod Kircholmem (1605). później nazywano tak rządców dóbr królewskich. 'karbowy' z nordyckiego thiun 'sługa'.(wym. zwł. Clairvaux . potem na śmudzi (częściowo teŜ na Litwie i Białorusi) urzędnik ksiąŜęcy.(wym. którego pierwszym opatem był św. gumiennych i nadzorców folwarcznych robotników pańszczyźnianych. przyniesionej przez krzyŜowców. Cyzjojan. przen.zob.

'O wojnie' 1823-34. jako bazylika z emporami. płk Morden. Clara Vallis 'Jasna Dolina'. skromna i pełna zalet. zawierająca około miliona słów. powstałe z połączenia w 1731 dwóch miast: Clermont (rzymskie Augustonemetum. WyłoŜone w nim doktryny. panny Howe. zmuszana przy tym przez rodziców do małŜeństwa z nie kochanym człowiekiem.(wym. von Clausewitz Karl . zob.kościół romański. zbudowany w Xi-Xii w.. . miały olbrzymi wpływ na strategię i taktykę wojen. odprowadzający ścieki do Tybru. miejsce urodzenia Blaise Pascala) i Montferrat zał. do której umizga się Robert Lovelace. (wym. zgwałcona przez niego. 'największy kanał (ściekowy)'. Clarissa opiera się wprawdzie przez pewien czas jego zalotom. z łac.(wym. Ŝe on pragnie ją tylko uwieść. kla. Notre-Dam-du-Port . Francja).. witraŜe z Xiii w. Wojna (jest tylko kontynuacją). klermą ferą) miasto w Owernii (środk.poł.1780-1831. autor głośnego. czysta. ha:lou) postać tytułowa powieści (1747-48) Samuela Richardsona. Jest to najdłuŜsza powieść w jęz. 1958. zgadza się na ucieczkę z Lovelace'em. angielskim.). choć nie dokończonego pośmiennie wydanego dzieła Vom Kriege nm. por.. i listów Lovelace'a do przyjaciela.. przez Viollet-le-Duca.funkcjonujący do dziś staroŜytny kanat na Forum Romanum (zob. freski z Xv-Xvi w. przebudowana w Xix w.. wraz z taktyką wojny totalnej. Clarissa Harlowe . i prus. ale bez skrupułów. Notre-Dame . Xiv w. uczestnik walk przeciw Napoleonowi w wojsku ros. Lowelas. Obrona (jest skuteczniejszą formą). z obfitą dekoracją rzeźbiarską. przystojny i uzdolniony. łac.był wzorem dla budownictwa cysterskiego. gdzie na synodzie w 1095 papieŜ Urban Ii ogłosił pierwszą krucjatę. ale oczarowana nim. pol. umiera ze wstydu i zgrozy. Clermont-Ferrand . a Lovelace'a zabija w pojedynku kuzyn jej. Cloaca Maxima . generał pruski pochodzenia polskiego. lawlejs). wyd. od Iv w. w Xi w. Przekonawszy się jednak... siedziba biskupstwa.) w Rzymie. Jej rodzina sprzeciwia się związkowi z powodu dwuznacznej reputacji Lovelace'a. pisarz i teoretyk wojskowy. Johna Bedforda. Xiii . młoda dama z dobrej rodziny.katedra gotycka (poł. napisana w formie listów Klaryssy do jej Przyjaciółki.

pol. 54.. Cnota w czerwieni chodzi . poeta wyszydza obyczaje Rzymian. Cnoty teologiczne . Horacego. natchnęły Goethego do eseju o estetyce. zanotowane u Salomona Rysińskiego. załoŜył opactwo benedyktyńskie. Bazylika zburzona w 1811.nm. Cnota. Pierwszy (moŜe z wyjątkiem Monte Cassino) wielki kościół. 1. Piotra w Rzymie) świątynia chrześc. Cnota ugodowa .dwa słynne obrazy Jacoba van Ruysdael (sprzed 1670). Wpływ tej budowli daje się odczuwać w całej Europie. Cluny Iii. por.fr. virtus post nummus. Cnota po majątku . skrzydło transeptu i więŜa. Bazylika opactwa benedyktynów . nadzieję i miłość (a. Siedem (grzechów głównych). wpierw dbacie o majątek. z Listów. chórem z obejściem. pielgrzymki. popularna operetka gatunku berlińskiego (Magdeburg 1910. 1. osoby cnotliwe rumienią się ze wstydu. klasztor zamknięto w 1790. opactwo stopniowo traci swe znaczenie. 1. Institute of Arts i Gal. 1.(wym. arcydzieło sztuki romańskiej. w komedii Moliera Mizantrop. łączą motywy cmentarza Ŝyd. Detroit. Zachowane tylko płd. Die keusche Susanne. przestrzeganie celibatu duchowieństwa. rubor est virtutis color. Francja). do czterech cnót podstawowych Platona (zob. na całe chrześcijaństwo: podstawą reformy była odnowa wspólnoty Ŝycia mnichów i podniesienie ich obyczajów. Cnotliwa Zuzanna .łac. libretto: Georg Okonowsky na podstawie farsy Fils a papa Antony Marsa i Maurice'a Desvallieres. olbrzymi pięcionawowy kościół (1088-1131). pięcioma kaplicami promienistymi i ośmioma wieŜami. wg słów Filinta. potrzebna w naszym świecie. z podwójnym transeptem. śpiewy kościelne. une vertu traitable. Drezdeńska. kluni) miasto w Burgundii (wsch. Platon). "Pokój BoŜy" itd. Warszawa 1911) Jeana Gilberta.wiarę. ruch reformy który rozszerzył się w Xi i Xii w. procesje z obnoszeniem relikwii. w Amsterdamie z motywami ruin w Brederode i z wspomnieniami ze Skandynawii. wyst. Od początku Xii w. Cmentarz śydowski . Słynne . skąd wyszedł w X w. miłosierdzie).tzw. ksiąŜę Akwitanii. przysł. dodali scholastyry śrdw. Akcja dzieje się współcześnie w ParyŜu.łac. wyraŜają zadumę nad przemijaniem Ŝycia. gdzie w 910 Wilhelm PoboŜny.Cluny . największa (obok bazyliki św. a później dopiero o cnotę. w którym wszystkie łuki są ostre.

dialekt (wschodnio)londyński. Mickiewicz. wyd. Cockney . Michelet. tym bardziej jestem") ani teŜ nie opuszcza go humor: "Śmiech nie uśmierzy cierpienia.. 'zniewieścialec. Kukania.(wym. kościół odbudowano. swawoli i błaznowania na wiejskich zabawach. ja kocham cię." Colas Breugnon . kiedy Franciszek I. odporności na ciosy i wytrwałości ludu francuskiego. College De France . owdowiały.in. ach. lektorzy ci za Ludwika Xiii stali się instytucją Collegium Regium Galliarum. Colas Breugnon .opera (1938) Dymitra Kabalewskiego. w sercu miasta. wschodniego) Londynu. Stale rozszerzając zakres wykładów i badań. powołał królewskich lektorów greki. kolę:Ŝ du frąs) słynna uczelnia wyŜsza w ParyŜu. łaciny i matematyki dla uzupełnienia zachowawczego. hebrajskiego. ludowy rzeźbiarz w drewnie.(wym.zob.zob. Suita na smyczki z fletem (1951-52) Tadeusza Bainia. Profesorami uczelni byli m. . w zasięgu dźwięku dzwonów kościoła Bow Church . pol. niezaleŜna od Uniwersytetu. Bow. Codex . koknej) rdzenny londyńczyk o wymowie charakterystycznej dla warstw niewykształconych (zwł. londyńczyk ur. Cocagne . chłop burgundzki z Xviii w. Gaston Paris. jako jedna z nielicznych instytucji przeŜyła wszystkie zmiany reŜimów we Francji. Kodeks. przez ludzką zawiść pozbawiony owoców trzydziestu lat pracy. Maryle. dzwony i większą część kościoła zniszczył nm.. ang. stojącego w Cheapside. nalot bombowy w 1941. aŜ strach!" por. radości Ŝycia. kola bronią) postać tytułowa powieści (1919. o szerokiej autonomii w dziedzinie organizacji badań i przedmiotów nauczania. w środku londyńskiego City. z namowy swego bibliotekarza Guillaume Bude.arie: "Kiedy ojciec z synem razem na hulankę mknie" i "Zuzanno. uosobienie optymizmu. nie traci animuszu i optymizmu ("Im mniej mam. zawsze gotów do Ŝartów.ściślej kościoła St. ale cierpienie nie powstrzyma dobrego Francuza od śmiechu. 1921) Romain Rollanda.(wym. scholastycznego kursu Sorbony. ZaląŜek jej powstał w 1530. Zuzanna (i starcy). Bergson. mieszczuch'. Renan i Valery. domu.

Bergamo. Gołębiej 24 w Krakowie. zbud. gł. w Xvii-Xviii nazwa grup amatorskich uprawiających muzykę dla przyjemności (w Niemczech i Szwajcarii nm. w Xx w. dla synów magnaterii.. Obecna jego sława Ŝyje dzięki wspaniałemu pomnikowi konnemu Andrea del Verrocchio.Collegium . 1479-88 (posąg z brązu na wysokim marmurowym cokole). od 1400 siedziba Akademii Krakowskiej.-kat. słynny kondotier włoski w słuŜbie Wenecji i Mediolanu. zjazd katolików. zespołów muzyki dawnej.łac.łac. konwikt (szkoła z internatem) załoŜony przez Stanisława Konarskiego w 1740 w Warszawie. zjazd nie przyniósł pomyślnych wyników.zob. ograniczając się do ściśle określonej operacji wojsk... 'zrzeszenie. Miodowej. Colloquium Charitativum . o nowatorskim programie.łac. kolegium'. był przecieŜ godnym uwagi przedsięwzięciem w czasie szalejących wojen religijnych w Europie. neogotycki gmach przy ul. a po restauracji gmachu w 1949-64 Muzeum Uniwersyteckie. w celu zjednoczenia wyznań protestanckich z religią rz. Colleoni Bartolomeo . Collegium Nobilium . Kaplica Colleonich . przed kościołem św.łac. Collegium Musicum . po przebudowie ok. W czasie obrad nie udało się jednak zbliŜenie poglądów. Collegium Novum . 1860 Biblioteka Jagiellońska (w okresie międzywojennym przeniesiona do nowego gmachu). Jana i Pawła (Santi Giovanni e Paolo) w Wenecji. otoczony dworem uczonych i artystów.śrdw. zwłaszcza zaś jako idealny capitano di guerra. istniał do 1832. łac. . w Krakowie. działający szybko i bez nadmiemych wydatków. nazwa muzykujących grup studenckich przy katedrach muzykologii a. w pierwszym polskim racjonalnie zbudowanym gmachu szkolnym.. 1883-87. sale reprezentacyjne uczelni i Instytut Historii Sztuki.). 'szlacheckie'. po świetnej karierze wojskowej (w której zabłysnął geniuszem taktycznym w posługiwaniu się artylerią.. jednemu z najsłynniejszych pomników Renesansu. siedziba władz Uniwersytetu Jagiellońskiego. 'nowe'. odlew w Warszawie na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych.łac. Collegium Maius .. większość innych kondotierów ginęła gwałtowną śmiercią. pod przewodnictwem kanclerza Jerzego Ossolińskiego.1400-75. 'muzyczne'. 'większę'. kalwinów i luteranów (z pominięciem arian) zwołany przez króla Władysława Iv do Torunia 28 Viii 1645. najstarszy z zachowanych gmachów Uniwersytetu Jagiellońskiego. gotycki budynek. od 1755 przy ul. 'rozmowa przyjacielska'.) spędzał czas przyjemnie jako władca Bergamo.

(wym: kolambia) ang. Vittoria Colonna . Colosseum . a w 1948-53 gen. którego gorąco kochała..(1) zabawa zapustna. . 'Rymy').. w Krakowie ciągnięto słomianego bałwana (zwanego combrem) z Piasku na Rynek..zwana La Divina. Podziwiana za talent lit. Zob. 1536-46. piszącego do niej sonety. cimier. Dwight Eisenhower. gdzie przekupki. wł. zmuszały przechodniów do tańca po bajorach. słynna z piękności i surowych zasad moralnych w rozwiązłym otoczeniu. bydła domowego. Śmierć w bitwie pod Pavią w 1525 jej męŜa. w śrdw. Comber . wyraz i obyczaj pochodz. pierwszym rektorem był dr Samuel Johnson. kiedy starsze kobiety stroiły kukłę słomianą i chodziły z nią po wsi. Colonna . z nm. od którego moŜna się było wykupić ("babski comber"). byli kardynałami. krzyŜowa.(2) krzyŜówka.. cechy te zdobyły jej przyjaźń wielu znakomitości. wnuczka Fryderyka. zwykle w "tłusty czwartek". Kolombina. 'Boska'.arystokratyczny ród rzymski.Colombina . humanisty Pietro Bembo i Michała Anioła. dziedziczni wrogowie Orsinich. w 1754 jako King's College (ang. księcia Urbino. Columbia University . odbywająca się dawn.zob. Ferrante d'Avalos. markiza di Pescara. męŜatek. 'Uniwersytet Kolumbijski' w Nowym Jorku (USA). Ziemer z fr. zdolnymi dowódcami wojskowymi i męŜami stanu. na ogół trzymający stronę gibelinów przeciw papieŜom. nazwa do 1912) z nadania króla Jerzego Ii.. zał. m. Kolos(eum). Comber . jedna z najstarszych i najpowaŜniejszych wyŜszych uczelni amer. Ivy League. 1492-1547.zob. w róŜnych okolicach Polski. słynnego rycerza. opłacając muzykę. markiza di Pescara. 'Kolegium Królewskie'. niemieckiego (zampern).. urodę i charakter. była natchnieniem większości jej poezji (Rime. lędźwiowa część mięsa zwierząt łownych a. wł. odgrywający znaczną rolę w historii Włoch od Xii do Xvi w.in. zbierając okup od panien a. nie stroniącej równieŜ jednak od tematyki religijnej.

Ruzzante. La Comedii Francaise (wym. towarzysz. W poszukiwaniu straconego czasu. łac. Eduard van Beinum. śrdw. ośrodek kultury muzycznej miasta i kraju (gmach projektu A. teŜ: Pulcinella. commedia all'improvviso.wojak-samochwał. krajach w Xvi-Xviii w. dziś zwanym Illiers-Combray). Comes . widowiska scenicznego rozpowszechnionego takŜe w in. konsertchebau) instytucja koncertowa z siedzibą w Amsterdamie (Holandia). commedia a soggetto. operując typowymi postaciami scenicznymi w ustalonych sytuacjach. o sławie światowej.Dom Moliera. wł.. w którym grywa się repertuar klasyczny. postacie: dwaj starcy .'. komedia improwizowana. wł. w 1888). Orkiestrę. francuski teatr narodowy przy ul. Oficjalna nazwa teatru od maja 1799: Theatre Francais (Salle Richelieu). 'teatr aktorów zawodowych'. gł. Richelieu w ParyŜu. La Maison de Moliere) w teatrze du Petit-Bourbon. Compostela .zob. 1680 z rozkazu Ludwika Xiv. subretka Kolombina.jego własne środowisko bogatej. Spavento .świat arystokracji. Jego zaląŜek stworzył w 1658 Molier (stąd pop. L. dostojnik zarządzający okręgiem administracyjnym. Concertgebouw . doradca cesarzą rz. typ włoskiego lud. Scaramuccia. dosł. des Fosses-Saint-Germain.Combray . oraz dwaj słuŜący Arlekin i Brighella. gdzie narrator spędza dziecięce wakacje w domu dziadków (podobnie jak autor w dzieciństwie spędzał wakacje w Illiers. 1913-27) Marcela Prousta. a spacery jego odbywają się w jednym z dwóch kierunków: w stronę Swanna lub w stronę Guermantów. 'idący razem. W. van Gendta i orkiestra symf. ul.Pantalone i Dottore. fr. zob. dopuścił na scenę kobiety i uwolnił teatr od sztuczności wczesnego dramatu włoskiego. Commedia Dell'Arte . prowadzili: Willem Kes. na koniec w Palais Royal. Santiago de Compostela. Mazarine. . Kolejne siedziby Komedii Francuskiej: ul. w Tuileries. J. które przez resztę Ŝycia symbolizowały dla niego: pierwsza . kulturalnej klasy średniej. por. w Odeonie. nazwa teatru . komedia ze scenariuszem. druga . był pierwszym teatrem subwencjonowanym przez państwo i stał się pierwowzorem teatrów narodowych. A la recherche du temps perdu. zrywając z literackim tekstem. Mengelberg. komedia włoska. Zał.wł.komes. mającego wielkie znaczenie w dziejach teatru. komedi frase:z) Komedia Francuska.. Truffaldino i Zanni.. kąbrę) małe miasteczko w powieści W poszukiwaniu straconego czasu (fr. miasteczku pod Chartres.(wym. hrabia.(wym.

Cite). dosł. W czasach Rewolucji Fr. spowiadam się'. złoŜonego z kilku części. m. Cuchulain. wagą w drugiej ręce. berłem a.. konkordia) mit. Brandenburgia (Koncerty bmndenburskie). panią du Barry. złoŜona z 4 scen Ŝycia paryskiego) Balzaka. Blaski i nędze Ŝycia kurtyzany . Concordia .in. Kamila Desmoulins. w sztuce przedstawiana jako dojrzała kobieta z rogiem obfitości w jednej. wykonywanego przez grupę instrumentów solowych (zazw. jedno z najstarszych na świecie i najbardziej osławionych. Handla i Bacha. Damiens.fr. później bailli du palais. uosobienie zgody wewnętrznej w państwie i w rodzinie. kult jej nabrał znaczenia w czasach niepokojów politycznych. Od 1948 Hofland Festival. Deirdre. klawesyn). kąsjerŜeri) część zamku królewskiego z Xiv w. zw. wiolonczela. zob.Bernard Haitink. Conchobar . Maria Antonina po straceniu Ludwika Xvi.(wym. słynna trucicielka.: Ravaillac. rz. 'StróŜówka'. Więźniami byli tam m.-kat. 'wyznaję. zabójca Henryka Iv. niedoszły zabójca Ludwika Xv. w śrdw. Concerto Grosso . mającego władzę sądowniczą nad przyległym okręgiem od X w. rz. Splendeurs et miseres des courtisanes. Dantona.(wym. prowadzących kontrastujący dialog z orkiestrą. Confiteor . Conciergerie . rozwinięty przez Vivaldiego. skrzypce. internowano tam liczne osobistości przed zgilotynowaniem.zob.(wym. 'zgoda'. gebouw 'budynek'. było tam mieszkanie urzędnika królewskiego concierge du palais. kośc. markiza de Brinvilliers. a z gałązką oliwną. przylegająca do Pałacu Sprawiedliwości. zawiera pamiętny opis więzienia Conciergerie. hol.łac. zob.. zapoczątkowany przez Arcangela Corellego. do 1416. pierwsze słowo .. Andre de Chenier i Robespierre'a.in. fr. wł. konozerto) typ koncertu barokowego.. łac. zamieniona w 1392 na więzienie palityczne. Kondeusze.. Conde . 'wielki koncert'. straŜnika pałacu. dosł. powieść (1839-47. w najstarszej dzielnicy ParyŜa (zob. Charlottę Corday. konkouar) w ulsterskim cyklu mitologii irlandzkiej król Ulsteru.(wym.

kuk). przyznanie się. W 1768-71 na statku "Endeavour" wokół przylądka Horn do Tahiti. Consentes Dii . Wyruszył ok.(wym. artysta zaś jest kapłanem. łac. dotarł do Alaski i wrócił na Hawaje. Czerwone i Kair do Wenecji. 'bogowie zgodni (między sobą w radzie)'. rozumiejący sztukę jako jedyną twierdzę indywidualizmu". Minerwa. z których najwięksi byli Francisco Pizarro. Merkury. plagi dotychczasowych dalekich rejsów. 1728-79. zbadał wybrzeŜa Nowej Zelandii i wsch.(wym. negujący krępujące jednostkę więzy "umowy społecznej". BoŜego Narodzenia i Hawajskie. wraz z "Discovery". przen. zbadał Ocean Antarktyczny. W 1776 wyruszył.-Wsch. ok. magiem. głoszący skrajny indywidualizm. i Hernan Cortes. przez konkwistadorów. odkrył Nową Kaledonię.między wyspami Nowej Zelandii odkryta w 1769 przez J. konkista) nazwa podbojów dokonywanych w Ameryce Środkowej i Południowej w Xv w. "śycie".. 1419 z Wenecji przez Bliski Wschód do Indii. Cieśnina Cooka . której nie moŜna ująć w Ŝadne karby. zdobywca Peru. Diana i Wenus. kończy Przybyszewski.. Neptun. zdobywca Meksyku. zdobywców. przez jaką absolut i wieczność się przejawia". który 3 razy opłynął świat. 1395-1469. Confiteor . gdzie został zabity przez krajowców. Cooka. odkrył Wyspy Cooka.umieszczony w pierwszym numerze 1899 krakowskiego "śycia" głośny program-manifest nowego redaktora. Nowe Hebrydy. . szczere wyznanie (czegoś). następnie na Archipelag Malajski i z powrotem przez M.). "kosmiczną metafizyczną siłą.12 głównych bogów i bogiń rzymskiego panteonu: Jowisz. Cerera. Apollo. Mars. dei Conti Niccolo . Junona. Conquista . W 1772-75 po raz pierwszy opłynął Ziemię z zachodu na wschód (na statkach "Resolution" i "Adventure").. juŜ jako komandor "Resolution". Ŝeglarz i odkrywca angielski. wykazał błędność wieści o istnieniu wielkiego kontynentu płd. Stanisława Przybyszewskiego.ok. aby odnaleźć Przejście Płn.. conquistador 'zdobywca' od conquista 'podbój'. podróŜnik wenecki. gdyŜ jest ona celem sama w sobie. zaborców hiszp. hiszp. Wulkan. 1453. Cook James . "będzie nadal pielęgnowało święty Znicz Sztuki dla Sztuki".i nazwa modlitwy (spowiedzi powszechnej) na początku mszy. a dzięki przestrzeganiu ścisłych przepisów diety i higieny uniknął szkorbutu. (i port. Australii. z Pacyfiku na Atlantyk. uŜyć dla jakiejkolwiek idei. Westa.

ratuje sytuację. wzniosłych. tytułowa postać baletu komicznego (ParyŜ 1870. Swanilda. potem w Londynie w 1852. podtytuł fr. urozmaicanych wycieczkami na wieś a. pierwszego lorda Admiralicji bryt.najwyŜszy szczyt na Wyspie Południowej Nowej Zelandii. przebywał w Polsce przez 29 lat.grupa wysp na południowym Pacyfiku odkryta przez J. który odtąd zastąpić miał jej paryski salon.. a do 1865 w większości stolic Europy. wyst. Cook Thomas . Sismondi. stworzona przez Spalanzaniego w Opowieściach Hoffmanna (1851) komedii J.: A. Warszawa 1882. Jej wzorem jest Olimpia. architekt dorencki. Cooka.(wym. literackich. przedstawieniami sztuk pisanych przez panią domu lub jej gości (bawili tam m. 1808-92. Der Sandmann) i Automaty (Die Automaten). w 1784) komandora Cooka z jego trzeciej i ostatniej podróŜy 1776-79. Barbiera i M.(wym. Jeden z najwybitniejszych twórców późnego klasycyzmu w Europie. pani Recamier. Po jego śmierci firmę przejęli synowie.: La fille aux yeux d'email 'Dziewczyna o szklanych oczach'). Po emigracji z Francji w 1792 i pobycie w Londynie osiadła w tym zamku. kuk). Młody wartogłów zakochuje się w czarującym automacie. ojca pani de Stael (zob. Anglik. kotacc-i).). przedsięwziętej na polecenie lorda Sandwich. Coppelia (wym. załoŜyciel pierwszego biura podróŜy. kopę) zamek nad Jeziorem Genewskim w Szwajcarii zakupiony w 1784 przez bankiera Jacquesa Neckera. a na krótsze pobyty przyjeŜdŜał cały wielki świat kultury europejskiej).in. Saint-Leon. Carrego. choreogr. A. Hoffmanna Piaskun (nm. dwa tomy) komandora Cooka z podróŜy na morza Południa. sprowadzony do Warszawy przez rząd Królestwa Kongresowego w 1818 w związku z programem reform Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. śycie w Coppet składało się z długich rozmów filozoficznych. T. Benjamin Constant. Corazzi Antonio . .(wym. PodróŜ na Pacyfik .dziennik (ogłoszony pośmiertnie. muzyka: Leo Delibes. PodróŜ ku Biegunowi Południowemu i dokoła świata w latach 1772-75 relacja (Londym 1777. ale na szczęście narzeczona Franza. 1792-1877. Coppet .. Zakochanemu w Coppelii młodemu Franzowi grozi śmiertelne niebezpieczeństwo z rąk Coppeliasa. pol. przebrawszy się za Coppelię (obie role tańczy ta sama baletnica). naprzód w Leicester w 1841. Schlegel. Wyspy Cooka . sztucznym tworze Coppeliusa.).Góra Cooka . dowcipnych. libretto: Charles Nuitter i Arthur Saint-Leon wg nowel E. Coppelii. ko.

w 1519 wyruszył na wyprawę do Meksyku. w 1869. zdobywca Meksyku.główne swe dzieła postawił w Warszawie. Hipokrates. 1825-32. Koriolan. zawierając przymierza z innymi plemionami indiańskimi.zob. Kordowa. otwarty 1868.zob.zob. Cornelia . Amaltea (Róg). słynnej Malinche ochrzezonej Marina . Fernando Cortez. USA) zał. siedzibę Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. charakterystyczne przez swe elewacje kolumnowe i monumentalne portyki. Po załoŜeniu miasta Vera Cruz ruszył przeciw stolicy Azteków Tenochtitlan (dziś miasto Meksyk).. przybył do Nowego Świata w 1504. została kochanką i powiernicą Cortesa. Cortes Hernan . Cortez uwięził .zob. Teatr Wielki. kornel) uniwersytet w Ithaca (stan Nowy Jork.1485-1547. 1820-23. jak: Pałac Staszica. został merem Santiago (Kuba). Corday Charlotte . przede wszystkim gmachy uŜyteczności publ. Cordoba . 1807-74.zob. Kornelia.(wym. Cornau Copiae . nienawidzącymi Azteków. Po wylądowaniu udało mu się pozyskać usługi tłumaczki znającej język Azteków i Majów. Il Cortegiano . Ivy League. Cornell University . przedsiębiorcy komunikacyjnego Ezry Cornella. Marat. zob.córki wodza azteckiego.. nazwany na cześć fundatora. Przyjęty przyjaźnie przez wodza Azteków. Bank Polski. Montezumę. Corpus Hippocraticum .zob. 1828-30. z której Majowie uczynili niewolnicę. konkwistador hiszp. Dworzanin polski.zob. Coriolanus . 1824-25.

z amer.. baronem von Hoym. a Montezumę zabito. aby zostać faworytą Augusta Ii Mocnego. I.go i przez pół roku rządził w jego imieniu.powieść (1874) J. 1680-1765. Choć obsypywany honorami. pol. nosząca .zob. lichwy (np. szantaŜy. który w więzieniu został konfidentem policji) organizacji przestępczej w USA (powstałej w czasach prohibicji. Jej (z pewnością uzasadniona) zazdrość i intryganctwo przyczyniły się do jej klęski: w 1712 król zerwał swe związki z piękną i dumną kochanką. kouzel). handlu narkotykami w hurcie i detalu. aby odzyskać władzę nad Meksykiem. 30 Vi 1520) Hiszpanów zmuszono do ucieczki z duŜymi stratami. 'tak czynią wszystkie (kobiety)' opera komiczna w 2 aktach (Wiedeń 1790. koza) nazwa (ujawniona po raz pierwszy w 1962 przez gangstera Joe Valachi. odgałęzień mafii sycylijsko-neapolitańskiej) liczącej kilka tysięcy osób zorganizowanych w 30 "rodzin" (gangów regionalnych). córka pułkownika duńskiego. usłyszawszy. Kraszewskiego. rozwiodła się juŜ w 1699 z poślubionym w tymŜe roku ministrem saskim. Cosi Fan Tutte .(wym. wg powieści J. Tymczasem okrucieństwa dokonane przez jego zastępcę i rzeź dostojników azteckich wywołały powstanie... Hrabina Cosel .. W czasie "smutnej nocy" (hiszp. Madmozel de Kozel . Kraszewskiego. stopniowo tracił swe wpływy polityczne w Meksyku. W 1716 kazał ją uwięzić w zamku Stolpen. przy pomocy zastraszania. 1920-33. I. Cortes zdobył ponownie. Uzyskała tytul hrabiny Cosel i przez 9 lat wpływała na politykę króla. poŜyczki na 150% tygodniowo). wyst.(wym. Corvinus . Film (1968) Jerzego Antczaka z Jadwigą Barańską w roli tytułowej. noche triste. W 1535 odkrył Kalifornię. 'Nasza Sprawa'.(wym. gdzie pozostała aŜ do śmierci. infiltracji przemysłu i handlu oraz przekupstwa sądów i policji. która jednak nadal nie rezygnowala z prób odzyskania wpływu na Augusta. Ŝe gubernator Velazquez posłał następną ekspedycję wojsk. Hrabina Cosel Anna Konstanze .dawne przysłowiowe określenie kobiety z półświatka. Maciej (Korwin). kos-i) wł. równieŜ: Madame de Cosel de Baranie NóŜki. Poznań 1933) Mozarta. szacherek polit. La Cosa Nostra . W 1540 wrócił do kraju. stolicę w następnym roku. pomaszerował na wybrzeŜe i zdołał nakłonić wojsko przeciwnika do przejścia na jego stronę. po czym. która od przemytnictwa alkoholu i organizowania prostytucji przeszła do organizacji gier hazardowych. rządzonych przez swoich "capo". wł.

bo cosi fan tutte. po czym następują wyrzuty i przebaczenie. Cyniczny Don Alfonso zakłada się. libretto: Lorenzo Ja Ponte. Zalecał pacjentom częste powtarzanie słów: "Co dzień i pod kaŜdym względem czuję się lepiej i lepiej. pedagog francuski. 'ogród klasztorny'. rozpowszechnione prawdop." Covent Garden . Szkoła kochanków. farmaceuta i psychoterapeuta francuski. z największym w Brytanii targowiskiem jarzyn i owoców.(wym. Klasyczna opera buffa.zob.. mianowicie autosugestii. jako bogatych Albańczyków. kubertę). Coster Laurena .(wym. dopiero pod wpływem czeskim (dcera).fr. młodzi oficerowie. W scenie fikcyjnych zaślubin Albańczycy się demaskują.podtytuł: La scuola degli amanti wł. Ŝe siostry Fiordiligi i Dorabella (w których kochają się jego przyjaciele. Ce qu'on entend sur la montagne. części dzielnicy. kuę). córka rzadkie. gdy tylko narzeczeni znikną im z oczu. Koster. propagator psychologicznego środka uniwersalnego przeciw stresom Ŝycia współczesnego w latach 1920. napisana na zamówienie cesarza Józefa Ii.(wym. twórcy tej formy muzycznej. 1857-1926. de Coubertin Pierre . od 1842 i po odbudowie w 1858 słuŜy operze. mąjąca bawić i śmieszyć. spalony w 1808 i 1856. przy Bow Street. . równieŜ nazwa dawnego teatru. dziewka. odnowiciel idei igrzysk olimpijskich i inicjator pierwszych nowoŜytnych igrzysk w 1896 w Atenach. Co słychać w górach . pierwszy poemat symfoniczny (1850) Ferenca Liszta. Coue Emile . Rzecz dzieje się w Neapolu w Xviii w. przest. córa. Córka .w staropolszczyźnie zazw. działającego w 1732-1856. zaplanowana przez Inigo Jonesa. dawny ogród klasztorny Westminsteru w Londynie. Guglielmo i Ferrando) zaczną flirt z innymi. po zniesieniu klasztorów dzielnica mieszkaniowa. kawnt ga:dn) ang. Po dłuŜszym oporze siostry ulegają namowom rzekomych cudzoziemców i zgadzają się ich poślubić. Po upozorowanym wyjeździe oficerów Don Alfonso wprowadza ich do domu dziewcząt w przebraniu. 1863-1937. zbudowanego w płn.

którą cytuje Hamlet w tragedii (2. 26. wg Biblii. Abraham (Ofiara Izaaka). opera komiczna (ParyŜ 1840. Ks. znajdy. 34-5. na prośbę jej ojca Chrystus wszedł do jego domu i rzekł do zmarłej: Talitha kumi. 8. Florencja. wg Mat. młodej dziewicy z Pohjoli (kraju na dalekiej północy).przełoŜonego bóŜnicy. sędzia izraelski Jefta z Gileadu. Marka. jak był ślubował". "Dzieweczko. 15. Beccafumi).zob. Marka..i kazał jej dać jeść. Ifigenia.. (w zbiorze Thomasa Percy Reliques of Ancient English Poetry. 30. Bayard. Idomeneusz. 9. Opera (Petersburg 1911) Cezara Cui wg Puszkina. 30-40. Fenicjanki mówiącej po syryjsku) z okolic Tyru i Sydonu dręczona była.Córka Chananejki . przynieś!'" Córka Pohjoli . La fille du regiment. wg Mat. o pięknej.. Córka pijawki . wg Biblii. 21. które stały się udręką dla Izaaka i Rebeki. o której względy ubiegają się trzej bohaterowie epopei. Ew. Łuk. 5. Moabitów). aby wyrzucił go z jej córki. Córka Hetejczyka . był tematem wielu dzieł art. 2) Szekspira. wg Biblii. zmarła mając 12 lat. por. mówiące: 'Przynieś. Ew. a on "uczynił jej. Przypowieści. Uffizi. gdy wróciła do domu. jej pogańska matka prosiła Chrystusa. pasoŜyt. ukochanej młodego . Sędziów. pol. 18. 215: "Pijawka ma dwie córki. wyst. zwanej "córką pułku" (grenadierów napoleońskich).. Obraz Le Bruna.poemat symfoniczny opus 49 (1906) Sibeliusa na temat Kalewali (zob. Córka kapitana . przed rozstrzygającą bitwą ślubował Bogu. Ewa (Nieodrodna córa). liryczna historia młodej markietanki Marii. 7. 1765). tzn.(tj. nienasycony..obca kobieta. Ŝe gdy będzie wracał z pola bitwy po zwycięstwie. libretto: J. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. Angot. Twardowski. rozmawiając z Poloniuszem. Hndla. Córka Jaira . córki Hetejczyków. Ezaw poślubił Judytę i Basemat. (tobie mówię) wstań!". Córka Ewy .). 24.oratorium (1752) G.zob. Mozaika posadzki katedry w Sienie (D. Kapitanskaja doczka.ros. tego ofiaruje Bogu na całopalenie. Gen. powitała go córka jedynaczka. F.wg Biblii. 40.fr. kto pierwszy wyjdzie z drzwi jego domu. wg Biblii.ktoś bardzo wymagający. Córka pułku a. Córka Jefty . który walczył przez 6 lat z najazdami Amonitów (a. Jefta sędzia Izraela . 35. Ten konflikt między miłością ojcowską a obowiązkiem relig. powieść historyczna (1836) Puszkina z czasów Katarzyny Ii i powstania Pugaczowa. Saint-Georges i A. czart juŜ był wyszedł. Córka pani Angot . Jephta . 11.ballada staroang. przez diabła. Maria .

. . która okazuje się córką markizy di Birkenfeld. takŜe przeciw białym. ang.poemat (1925) Johna G. Crooka nad rzeką Rosebud i w bitwie pod Little Bighom pomógł Sitting Bullowi zniszczyć siły generała George A. Credit-Anstalt . Neihardta. muzyka róŜnych kompozytorów. zdobył tytuł pierwszego mistrza Polski w piłce noŜnej (w 1921). Filipa Vi w jednej z najwaŜniejszych bitw wojny stuletniej. kres-i). dowodził wyprawami przeciw Indianom Mandan i Crow. oparł się próbom zmuszenia go do Ŝycia w rezerwatach. jako Akademicki Klub Footballowy "Cracovia" w 1906. The Year of a Hundred Years .bank austriacki. Crazy Horse . ok. wieś w Pikardii (płn.(wym. który tymczasem został kapitanem grenadierów. pani matko").-zach. Hanuleńku. pokonał w 1876 George A. wzięli oni wtedy po raz pierwszy udział w działaniach wojennych na kontynencie wraz ze swymi "długimi łukami" (mierzącymi do 27m długości) przebijającymi z łatwością blachy zbroi rycerskiej. Custera. krejzy ho:s). prototyp komicznego "baletu z akcją". W. Edward Iii pokonał króla fr. Kusza. najstarszy balet. dobrodziejku.: Dauberval (Volange). Córka źle strzeŜona . wódz indiańskiego plemienia Oglala Sioux. Warszawa 1809). właśc. kot.poemat H. 1849-77. którego bankructwo w 1931 stało się . jednak Maria sprytnie doprowadza do małŜeństwa z Toniem.. poległ od strzałów pieszych łuczników ang. por. zob. gdzie 26 Viii 1346 król ang. Taszunka Uitlo. Francja). Hanuleńku.fr. Co w pokoju puka? Mamuleńku.. oficjalnie Crecy-en-Ponthieu.(wym. gdy bronił się przed uwięzieniem. Kotek myszki szuka. Kot ("Kot. Córuleńku. Córuleńku. Crecy . w której kwiat rycerstwa fr. w rok potem poddał się wraz z tysiącem Indian.Tyrolczyka Tonia. markiza chce ją wydać za księcia Craquitorpi. wiejska sielanka. La fille mal gardee. libretto i choreogr. jaki przetrwał w repertuarze światowym aŜ do naszych czasów. Longfellowa. został zastrzelony. 'Zwariowany Koń'.początek popularnej Ŝartobliwej pieśni ludowej w formie dialogu matki z córką. Songs of the Indian Wars . "Cracovia" . komiczny balet-pantomima (Bordeaux 1789. zał.. oskarŜony o planowanie powstania.najstarszy klub sportowy Krakowa.

. łac. 1709 pierwszy fortepian młoteczkowy nazwał gravicembalo col piano e forte (wł. zbudowany przez siebie ok.zob. Credo . 1543-1615.zob. słynna z najlepszych na świecie skrzypiec. nazwany ku czci Crillona. uwaŜany za wynalazcę fortepianu. Cressida . zatwierdzone na konstantynopolitańskim w 381. skład a.miasto w Lombardii (płn. brał udział w wojnach religijnych. Po bitwie pod Arques. jako pierwsze państwo. Krach (Giełdy).pierwszym sygnałem Wielkiego Kryzysu w Europie. Amati. . przez Giulia Campi. 'Trzymaj się.. stąd nazwa fortepianu. w okresie późnego Odrodzenia szkoła malarska zał.pałac przy placu Zgody w ParyŜu. Ruggeri). nazwany przez niego "najdzielniejszym z dzielnych". Cremona . przyjaciel i towarzysz broni Henryka Iv. kriją). nous avons vaincu a Arques.1655-1731. fr. Hotel Crillon . Zbrodnia (obrazy majestatu). et tu n'y etais pas. Crimen Laese Maiestatis . Guameri. tzw. miejsce urodzenia Claudia Monteverdiego. znany ośrodek nauki. por. jeden z najsławniejszych francuskich dowódców Xvi w. uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych. Skład apostolski. wygraliśmy pod Arques. część mszy bezpośrednio po Ewangelii. czyjeś poglądy.wyznanie wiary. Włochy) nad Padem.(wym. kremońska szkoła lutnicza (zob. włoski budowniczy klawesynów na dworze Medyceuszów we Florencji. Troilus i Kressyda.w chrystianizmie .. gdzie 6 Ii 1778 Francja traktatem przyjaźni. bohater spod Ivry (1590). symbol nicejsko-konstantynopolitański zawierający sformułowania ustalone na soborze nicejskim w 325. dzielny Crillonie. Henryk napisał do Crillona list. w Xvi-Xviii w. którego jedno zdanie stało się przysłowiem: Prend-toi. Cristofori Bartolomeo . 'klawesyn z cichymi i głośnymi tonami'). a ciebie tam nie było'. de Crillon Louis Balois de Berton .. w 1589. w śrdw. Stradivari. brave Crillon. symbol wiary. 'wierzę'. przen. przekonania.

bohaterów cyklu ulsterskiego mitologii irlandzkiej. Cud.nm. jako dziecko zabił straszliwego psa kowala Culana. kahulin). Siedem wdów świata . huta szkła załoŜona w 1755-78 przez Prota Potockiego. Znaki i cuda . króla Ulsteru. Krakowiak (Krakowiacy i górale). 3: "RozmnoŜę znaki i cuda moje w ziemi egipskiej.przemiana wody w wino. SSRR). Setanta.zob.(wym. Cu Chulainn. Cud w Kanie Galilejskiej . które zaskarbiły mu miłość wielu kobiet.zob. aby uprowadzić Brązowego Byka z Cuailgne (wym. Cuculain.w wielu miejscach Biblii. Siedem. Ósmy cud świata . z jego licznych czynów bohaterskich.zaprzęg składający się z sześciu (a. Kryształowy (Pałac). Szkło (polskie). Cu Cullin. zob. jeden z gł. celtyckim Achillesem. z prologu Dziewicy Orleańskiej (1801) Friedricha Schillera. Dziecko. bratanek Conchobara.zob. wojownik czasów pogańskich. Cudowna (gwiazda) . Mira Ceti. 7. ach! es geschehen keine Wunder mehr!.zob.Crystal Palace . Cudowny mandaryn .. Ach! cuda juŜ się nie zdarzają więcej! . 3 Xi 1660 zmusili tu do kapitulacji otoczone wojska moskiewskie dowodzone przez Wasila B. Ex. niekiedy czterech) koni . zob. Osiem. miał Ŝyć w I w. a widząc Ŝal właściciela. Szeriemietiewa. ne. Mandaryn.zob.zob. np. kulej).miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. Cud mniemany .zob. Gody (w Kanie). Cuchulain . znaczące 'pies Culana'). zw. głównym była obrona Ulsteru w pojedynkę przed swym wojskiem Ulster. Cug ." Cudnów . gdzie wyrabiano takŜe szkło artystyczne w typie angielskim. irl. sam wziął na siebie rolę jego psa łańcuchowego (stąd jego imię. Cudowne dziecko .. Jerzy Sebastian Lubomirski i Stanisław Rewera Potocki.

którymi jeździec kieruje wierzchowcem. Kurcjusz. z nm. czwórki typem. podrasowanych. zaprzęg. katy) zob. Lejce. Curtis Institute of Music . Niech zaciągnie się drugi w księdza Kiejstuta cugi. szeregi (wojska). wzrostem. Risorgimento). nazwa słynnego klipera (szybki handlowy Ŝaglowiec rejowy) zbudowanego w 1869 w Brytanii dla . 1540. maścią itd. amer. Curtius . Cullinan .zob. da Cunha Tristao . 1460 . z których jedną nazwano jego imieniem. ku:tis institju:t ow mju:zyk) jedna z najsławniejszych uczelni muzycznych USA. rasowych a. Mickiewicz. Niechaj tępi KrzyŜaki psubraty. "Cutty Sark" .) Cugle . w 1924-38 profesorem. orszak. Włochy). instytutu. pluton. dawn.zob. wykładowcami są głównie wirtuozi (m. Diamenty. późn. a od 1926 dyrektorem. a uczniowie. przeciąg'. 24 Vi 1866 zwycięstwo arcyksięcia Alberta nad wojskami króla włoskiego Wiktora Emanuela Ii. 16-17. dobranych w pary a.wyjazdowych. por. wojsk. Atlantyku. ok.(wym. Ŝeglarz portugalski. wybrani z kraju i zagranicy. gdzie odbyły się 2 bitwy: 25 Vii 1848 zwycięstwo generała austriackiego Radetzkyego nad wojskami Sardynii pod dowództwem króla Karola Alberta (zob. walczącymi po stronie Prus w wojnie prusko-austriackiej. Trzech Budrysów. są wszyscy stypendystami. Custozza . (A. pasy rzemienne połączone z wędzidłem. najwaŜniejszą swoją podróŜ przedsięwziął w 1506. kunja). w 1924 w Filadelfii przez fundatorkę Mary Louise Curtis Bok.. nazwana po jej ojcu. wydawcy prasowym. pluton.(wym.in. Zug 'ciąg.(wym. był wielki pianista polski Józef Hofman). Tam O'Shanter. zał. odkrył 3 wyspy wulkaniczne na płd.(wym.ok. Ŝonę skrzypka Efrema Zimbalista. wyruszając w 15 okrętów do Indii. kustocca) wieś koło Werony (płn. Cyrusie Curtis.wodze.

prawdop. Peru. którego indiańscy mieszkańcy są prawdop. W pobliŜu miasta ruiny wielkiej twierdzy Inków Sacsahuaman i obserwatorium astronomicznego Kenko. pierwszego władcę Inków. w 2 redakcjach: jedna prozą. 'Poemat o Rodrygu'. W 1074 poślubił Jimenę Diaz.. po 9-miesięcznym oblęŜeniu..). kusko).. miasto w płd. Rodrigo. Cantar de Rodrigo . szkoc.przewoŜenia herbaty z Chin (i opium do Chin). Alfons Vi. 1140) epickiej poezji hiszp.hiszp.. którego radami gardzi. któremu nie chce słuŜyć. bohatera narodowego. 'Poemat o Cydzie'.. starając się jednak ciągle wrócić do łask Alfonsa Vi. Ruiny pałacu Manko Kapak. 'Młodość Rodryga'. splądrowanej przez Pizarra po wkroczeniu do stolicy Inków w październiku 1533. krewną króla. zał. Cwał . Liczne pozostałości budowli Inków. Cyd . Cantar de mio Cid . Gdy Sancho wstąpił na tron. Cuzco . Cusco. Szczytem jego kariery było zdobycie dla siebie Walencji w 1094. które zostaną przejęte przez dalszą twórczość ludową i literacką: staje się młodzieńcem hardym.zob. co mu się w końcu udało. pałaców i świątyń. Na murach świątyni zbudowano klasztor Santo Domingo. wstąpił jako kondotier do armii mauretańskich władców Saragossy. ok. opublikowany w 1779. Koń (Chody). króla Kastylii. Od 1954 wbetonowany przy molo Greenwich w Londynie jako ośrodek szkoleniowy Marynarki Handlowej. Ur.(wym. Cicero(n). z pocz. (Cronica rimada). wychowywał się tam razem z infantem Sancho i został pasowany na rycerza. czyni z Cyda ideał rycerstwa chrześcijańskiego i hiszp. wysłany jako chłopiec na dwór Ferdynanda I. zwanego przez Hiszpanów Campeador (zob.hiszp. wg legendy przez Manko Kapaka. świątyni słońca Coricancha bogato zdobionej złotem. który łączył bohaterstwo na polu walki z brakiem skrupułów w polityce. najstarszy zachowany dokument (z ok. Xv w.zob. druga wierszem. mianował Cyda dowódcą wojsk walczących z Maurami. Koń Cyda nazywał się Babieka (Bawieka). który przepłynął 363 mile w ciągu jednego dnia. i królowi. zwany teŜ Mocedades de Rodrigo hiszp. Cyceron . potomkami plemion pre-Inków. pod Burgos. przeszedł na słuŜbę nowego króla. .mauretański przydomek (arab. zbuntowanym przeciw ojcu. fantastyczne rysy. sayyid 'pan') rycerza kastylijskiego Rodrigo Ruy Diaz de Bivar. 1030-99. a kiedy spotwarzony przed nim przez wrogów musiał opuścić dwór. zwł. 'krótka koszulka'. Po zamordowaniu Sancha na tron wstąpił jego brat i wróg. nadaje młodemu Cydowi całkiem nowe. co powstrzymało ekspansję Almorawidów w Hiszpanii.

monogram. J. de Heredia. Hugo. sztuki (1618) Guillena de Castro. Arabia. Fryga. wyst. dawn. Cyfra . 1907). drobny. Cyfrować . Warszawa 1662) Pierre Comeille'a. Zorilla. normom społecznym. tj. libretto: Emery. Cedynia. 1.uŜywane dziś powszechriie. (A. 'Czyny bohaterskie Cyda'.bohema. np. Gallet i E. litera X. zero. fr. haftować.. pol.dawn. 1830 ParyŜ romantyków. ornament. prowadzących Ŝycie nieregularne. niekiedy ekscentryczne. Cyganeria . słynny przekład J. w cyfrę powiązany płotek. G. Cascales.hiszp. Cydzyna . Być cyfrą. z 1802. Drewniany.przest. zerem. Cyd . oparta bezpośrednio na sztukach Castra. nm. córki Don Gormasa. Opera (ParyŜ 1885) Masseneta. Wyspiańskiego (wyst. F. zob. Blau wg Corneille'a i Castra.) Cyga .: V. a . sznurowa.zob. de Zarate (wg Tirso de Moliny). L. Wiersze hiszp. 91. Pan Tadeusz. 1666 = Mdclxvi. przekład Jana Andrzeja Morsztyna (Zamość 1660) i adaptacja St. huzarskich). Mickiewicz. ozdoba. w literę X.. inicjały imienia i nazwiska.. być niczym. waŜyć za cyfrę . podcyfrować. człowiekiem bezwartościowym. indywidualistyczne.tragikomedia (ParyŜ 1636. J.Las mocedades del Cid i Las hazanas del Cid . M. z węg csiga. i synowskim obowiązkiem zmycia hańby swego rodu krwią ojca Jimeny. wyraŜające protest przeciw konwenansom.zdobić ornamentem. ojca Rodryga. który spoliczkował Don Diega.zob. luźne ugrupowania artystów. góralskich. konflikt bohatera rozgrywa się między jego miłością do Jimeny. Herdera sztuki Castra na jęz. Jej tradycyjnym ośrodkiem był od ok.uŜywane przez staroŜ. Cyfry rzymskie . znak graficzny liczby. w cyfrę. deseń.: Fr. pętlowa ozdoba spodni (np. obowiązującym poglądom estetycznym. podpisywać dokument swoimi inicjałami. Rzymian (i w pewnych wypadkach współcześnie) znaki graficzne liczb będące kombinacją niektórych duŜych liter alfabetu łac. Cyfry arabskie . Leconte de Lisle.

niŜej) i młodopolski Kraków (Stanisław Przybyszewski). wyst. 1838-43. Cygeńska miłość . wojnie światowej znów ParyŜ egzystencjalistów. operetka (1910) Franza Lehara. "Cyganeria warszawska" . Król cyganerii .fr. istniejącej w okresie ok. ale zakochuje się w grajku.. dedykowane Heinemu. por. sentymentalny opis trudnego Ŝycia i niepewnej. poetyczny. jak na Cygana przystało. lecz hulaszczej egzystencji malarzy i literatów (takich jak autor sam). Cygański. 1840 (Cyganeria warszawska. opowiadanie (1840. La vie de boheme (1849) Teodora Barriere.później Wiedeń i Berlin modernistów. 2. wg Murgera. przez czas krótki sympatyzowali z nimi Norwid i Lanartowicz. w którym się opisuje sposób dostawania wszelakiego ptaka (1584). myśliwy-ptasznik. 1844-1908. popr. córka bogacza Dragotina. Cyganeria . szlachcic ze wsi Cygany (woj. Opera (1897) Leoncavalla wg Murgera. Synowie ziemi (1904-11) Stanisława Przybyszewskiego i Wspólny pokój (1932) Zbigniewa Uniłowskiego.jedna z najpopularniejszych kompozycji skrzypka-wirtuoza hiszp. 1845) Balzaca. Melodie cygańskie . powieść (1848. opera (Turyn 1896. powieści: Próchno (1903) Wacława Berenta. wyd. który jednak. por. Un prince de la boheme. dzieła zapomnianego. W utworach swoich wyraŜali pogardę dla konwencji obyczajowych. wierszowane portreciki 173 . opisy Ŝycia ptaków i krótkie. Mimi.fr. Scenes de la vie de boheme. Bardziej znani z nich: Roman Zmorski i Włodzimierz Wolski. libretto: Luigi Illica i Giuseppe Giacosa. Cyganie Jozsim. Stworzyła liryczną legendę o cyganerii Montmartre'u i Dzielnicy Łacińskiej ParyŜa. naleŜące do "Scen z Ŝycia paryskiego" Komedii ludzkiej. Cygański Mateusz . ma poślubić Jonela.nm. Pabla Sarasatego. "filistrów" i świata salonów. 1920) Henri Murgera. rusza dalej w świat. Lwów 1901) Pucciniego. po 2.. śycie cygańskie . Sceny z Ŝycia cyganerii . Sztuka (1912) Adolfa Nowaczyńskiego. wyd. pol.tradycyjna nazwa gromadki literatów i malarzy warszawskich.fr. Zigeunerliebe.La Boheme. zob. pol. dramatyzacja powieści Murgera. Zawiera ono porady łowieckie. Zorika. odkrytego w 1836. Ośrodkami polskimi były: Warszawa ok. płockie). związana z wyjazdem Norwida za granicę. nie umiejący pisać autor podyktowanej z pamięci ksiąŜki Myślistwo ptasze. cechowały ich zainteresowania ludoznawcze.Xvi w.

Cykl epicki grecki . tworzących zamkniętą całość.. skupiona wokół szczególnie znanych mitów. a. po którego upływie dni tygodnia przypadają na te same dni miesiąca. mających ze sobą luźny związek. np.ogólna nazwa poematów i romansów późnego średniowiecza i początku epoki nowoŜytnej aŜ do Cervantesa i Ariosta. cyclus solaris. okres 28 lat. Cykl słoneczny . łac. cyclus lunae decemnovennalis. cykl Metona. kwarfetów. waŜnym źródłem tematów dla poezji. Cykl . hist.zob. Platon.zob. dotyczących Marka Królewicza (zob. cykle sag śrdw.słynny cykl ludowych historycznych pieśni serbskich. których tematem jest bitwa na Kosowym Polu (zob. Cykl Marka Królewicza . Cykl Kosowa . a. Cykl platoński zob. pieśni serbskich i chorwackich. Cykl legend arturiańskich a. Cykl . Okrągłego Stołu . kyklos 'krąg.łac. Artur. w znacznej większości zaginiona twórczość cyklików gr.cykl lud.. . pne. z gr.. w których powtarzają się serie zjawisk następujących po sobie w określonym porządku.. dramaturgii i sztuki gr. Chansons de geste. po którego upływie fazy KsięŜyca przypadają na te same dni miesiąca. będąca w literaturze gr. który odkrył go w 433 pne. Cykl ulsterski . Cykl bretoński . cykl trojański. i in. wyŜej Cykl bretoński.z Viii-Vi w. łączących się z sobą formalnie a. obrazów. Cykl karoliński . Ulster.gatunków (w nomenklaturze autora "narodów") ptasich.. zwł. Cykl księŜycowy. Graala.(1) okresy czasu. np. łączących się tematycznie z dziejami oręŜa i uczuć miłosnych rycerzy króla Artura poszukujących św. uzupełniający i rozwijający treść Iliady i Odysei Homera. związany z tragedią Edypa i jego rodu. od imienia astronoma gr. np. ogromna. treściowo. cykl sonetów. z przygodami Tristana i Izoldy i innych związanych z nimi osób. poematów bohaterskich itp. koło'. cykl tebański. okres 19 lat.zob.) 15 Vi 1389. poetów cyklicznych.(2) zespół utworów art.).

obraz (1578) Tintoretta. a potem Odyseusz z towarzyszami w niewoli u cyklopa Polifema. Odyseja. w Xviii w. Pałac DoŜów. Sielanka Teokryta. . i plastyki antycznej.potęŜne mury z okresu kultury egejskiej (wznoszone z olbrzymich bloków kamiennych. humorystyczne ujęcie epizodu z Odysei. choć jednoocy.dramat satyrowy Eurypidesa. Cymbały . 149) byli trzej cyklopi. Wg Hezjoda (Teogonia. tł. w międzywojniu noszony jeszcze przez dyplomatów i kominiarzy. Cykuta .Cyklopi . grotów do strzał dla Apollina i Artemidy. niekiedy składany (szapoklak). jednoocy olbrzymi.mit.instrument muz. strunowy uderzany (pałeczkami drewnianymi. jedyny zachowany egzemplarz tego typu sztuki: Sylen z satyrami. Ŝyjący w jaskiniach na dalekiej wyspie (zidentyfikowanej później jako Sycylia). u Wergiliusza . por. Wulkan i cyklopi . z gr.szalej jadowity. świetni kowale piorunów dla Zeusa. Homera. silnie trująca roślina zielna wieloletnia z rodziny baldaszkowatych. którymi otaczano grody warowne (Tyryps. Argos. podgiętym rondkiem. D. Steropes ('błyskawica') i Arges ('błysk'. ulubiony zwł. z gr. pol. 'krągłooki' od ops 'oko'. palcatkami). kymbalon.Pyracmon). Ge): Brontes ('grzmot'). pomocnicy Hefajstosa. budowniczowie prastarych fortyfikacji. z niewielkim płaskim a. Kyklops 'cyklop' dosł. Cyklop . synowie Nieba (Uranosa) i Ziemi (Gai. o których istniały co najmniej dwie tradycje. dopasowanych do siebie. Z uwagi na ich wymiary staroŜytni przypisywali ich powstanie cyklopom. z łac. powszechne męskie nakrycie głowy w Europie. obecnie ludowy. spotykany często w kapelach węgierskich. przez śydów i Cyganów. słuŜąca jako ochrona głowy przy upadku z konia. 106. Z gr. zob. równi bogom. Wyrokiem sądu ludowego w Atenach Sokrates (zob. gr. U Homera jest to dziki lud pasterski. cicuta 'trawa trująca'. Fr. w Xix w. Ulubiony temat lit. pochodzenia wschodniego. Wenecja. bez rządu i praw. niegdyś bardzo popularny'. kryty jedwabiem. 9. Mykeny). 9. okrutny i ludoŜerczy. Mury cyklopie (cyklopowe) . zwój'. zbroi dla herosów. l. nie łączonych zaprawą). do jazdy konnej. część kostiumu sport. do 1914. Kniaźnina. Polifem. kylindros 'walec.sztywny kapelusz męski w kształcie walca róŜnej wysokości. Cylinder .) skazany został na śmierć przez wypicie soku z kłączy cykuty za "nieuznawanie bogów" i "deprawowanie młodzieŜy".poj. w kształcie płaskiej skrzyni z naciągniętymi metalowymi strunami.

zuomuesse 'przystawka.sztuka (ok. jedyna w swoim rodzaju. do zdrady małŜeńskiej. Boccaccia. 1395-1429. Mickiewicz. kradnie z jej sypialni (dokąd się dostał w kufrze) bransoletę.-g. narzeczonej brata Pasimunda. Była jedną z najsilniejszych Polek . 5. i obie małŜeńskie juŜ pary wracają do ojczyzny . coś dobrego' od śr. 12.) Cymbarka . Ale Ŝaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu. Cyniczny Jachimo zakłada się z Leonatem Postumem. Ŝe nakłoni jego Ŝonę Imogenę. którą potem. Ŝona księcia austriackiego Ernesta śelaznego Habsburga. z tematem zakładu z opowieści o Ginevrze Nieszczęścia poczciwej białogłowy w Dekameronie.. matka cesarza Fryderyka Iii i babka Maksymiliana I. król Brytanii ok. wręcza Postumowi. w wyraŜeniu: sam cymes) rzecz wyborowa. (A. kompot. doskonała.gniotła palcami orzechy.jedna na Cypr. Nie mogąc przełamać jej oporu.Było cymbalistów wielu.ok. pot. zakochał się w niej i dzięki temu uczuciu nabrał rozumu i wykształcenia. wielką popularnością. zakąska'. Winowajcom wreszcie przebaczono.-nm. 641-42. wbijała dłonią gwoździe w grube deski i łamała podkowy. Cymes . Po szeregu skomplikowanych perypetii wszystko się dobrze kończy. córkę króla Cymbelina.para bohaterów z opowieści Podwójne porwanie z Dekamerona. która płynęła statkiem do swego narzeczonego Pasimunda na Rodos. 9. Ŝart. rywala Jagiełły do ręki królowej Jadwigi. 'bałwan. 40 ne. zakochany w Kassandrze. Cymbelin .przest. Cymbelin . . Obaj porywają Ifigenię i Kassandrę w trakcie ich wesela i uciekają z nimi na Kretę. druga na Rodos.Cunobelinus. która jako alegoria moralna cieszyła się w Xvii w. przyczyniła się do wzrostu wpływów polskich na dworze wiedeńskim. zmarły tuŜ przed inwazją Rzymian. Tępy i głupi Cypryjczyk Cymon (tzn. z jid. 1. siostrzenica Jagiełły. zobaczywszy po raz pierwszy w Ŝyciu przejrzyście odzianą piękną dziewczynę. łącząca fragmenty pseudohistoryczne. gdzie dostaje się do więzienia. córka księcia mazowieckiego Ziemowita Iv. Pan Tadeusz. Zagnany wiatrem dopływa do brzegów Rodosu.. jako dowód zdrady. księŜniczka mazowiecka. 'deser. bogaty i potęŜny władca. Porywa na morzu umiłowaną. (zwł. z którego uwalnia go Lysimachus. Boccaccia. Ifigenię. a przy tym słynęła z urody. 2. swobodnie zaadaptowane z Kronik (1577) Holinsheda. Cymon i Ifigenia . 1610) Szekspira. bydlę').

mit. w odmianie ozdobnej o koronie piramidalnej.-rz. Egejskim. znany w śrdw.) i rozwijającej się w Grecji i w Rzymie do Iv w. Europy. Cyntia. niekiedy gardzący wszelkimi zasadami i wartościami. choć szczegóły jego kariery wzięte prawdop. rosnące w krajach.. ne. góry Cynthus (gr. The Cincinoati . cupressus. por. sposoby postępowania i autorytety. zawiadomiono go.miasto w Ohio (USA). stoŜkowatej koronie. Cynk . orał swoje pole. Rzymianin z V w. zwolennik filozoficznej szkoły cyników zał. zwł. staroŜ. Delia . śródziemnomorskich. Cynik . budowany w róŜnych wielkościach (zob. gr. z której miał wykładać. a. grupie.drzewo iglaste o wysmukłej. członkowie stowarzyszenia oficerów armii amer. Epikur (Ogród). Cypion i Berganza . kyon 'pies'. odwagi i surowości obyczajów. ośmiokątnej. lekcewaŜący szanowane instytucje. 'Cyncynaci'. Wg tradycji był symbolem rzymskiej prostoty. wg legendy. a po 16 dniach zrezygnował z dyktatury i wrócił do pracy na roli. w 458. Akademia. postać historyczna. cnoty.Lucius Quinctius Cincinnatus. St.zob. konsul w 460. łac. Cincinnati . Cyprys . tuŜ przed ich demobilizacją po wojnie o niepodległość. gdy.w której Diogenes (zob.) miał mieszkać a. przemianowane w 1790 ku czci gen.. gdzie wykładał Antystenes.. zakrzywionej rurze. w Azji i Ameryce Płn. cincinnatus 'kędzierzawy'. Cyncynat pokonał Ekwów. jednym z nich był Tadeusz Kościuszko. uŜywany jeszcze w Xviii w. Pies (Scypion i Berganza). Nazwa od ateńskiego gimnazjum Kynosarges. do 30-407m wysokości. dęty o prostej a. z poezji lud. . prezesa stowarzyszenia Cyncynatów. przez Antystenesa z Aten (zob. Kynthos) na wyspie Delos na M.Cyncynat . Dziś hodowane w parkach i na cmentarzach płd.. Ŝe został obrany dyktatorem w wojnie z Ekwami. a jego gałęzi uŜywano przy pogrzebach. Claira. zazw.ang. przydomki Artemidy (Diany). od jej miejsca urodzenia. Rzymian uwaŜane za symbol Ŝałoby. Beczka cynika . JuŜ u staroŜ. pne.. od gr. Losantiville. dawn. z łac.instrument muz. załoŜonego w 1783.człowiek nie uznający wartości powaŜanych w jego środowisku a. Stoa (Poikile). Serpent).

tragedii Śmierć Agrypiny (1653).) komisariat policji. 302. 2.) Patrzypatrz się lepiej. (O.o groteskowej powierzchowności (osławiony nochal). poznaj gałąź cyprysową. (dziśŜart. Mają jednak chwilę. Rycerski Cyrano. wychowanek College de Beauvais. Jeśli na to się ośmielisz. kontrakt spisany z diabłem. z łac. Nasz poseł Mefistofelisz Do wymiany traktat poda. po polsku pod wspólnym tytułem Tamten świat (1956). circulus 'koło. Ŝołnierz. 2. A za zgodność: Hadramelach. część obszaru większego miasta. Mickiewicz. Tukaj albo Próby przyjaŜni. zarząd dzielnicy. Odkrywa jej swą miłość i rolę w tej sprawie dopiero na łoŜu śmierci. relacjonujących podróŜ na KsięŜyc i w okolice Słońca ogłoszonych po śmierci autora w 1656 i 1661. a gdy przyjaciel poległ. cytat ze staropolskiego poloneza. Tak ma stać się: Lucyferes. pisarz. ze śrdw. paryŜanin. Dla znaku. Cyrkul . ateista. pisze dla niego listy miłosne do niej i śpiewa serenady pod jej balkonem. Z wysokich Parnasów. oddający mu duszę po śmierci w zamian za róŜne dobra materialne a. Ŝe się nagną mile i nawzajem na siebie mrugną. To pamiątki rozstania. dla jej dobra bohatersko pomaga rywalowi. nie daje przez 15 lat wygasnąć jej uczuciu do zmarłego. 1619-55. w sztuce przedstawiony jako gaskoński szlachcic o czułym sercu mimo komicznego wyglądu (nos!). komedii Le Pedant joue (1654). pakt. wyst. (A. Parnas. autor satyrycznych Listów (1654). w szabas rano. przed zefirem czoła nie ugną. Kolber. zazw. oryginał. łac. kartezjanin. dowiedziawszy się. wolnomyśliciel. Dan w Erebie. (A. w bajkach i lit. część Iv. cirographum. nr 33.) własnoręczne zobowiązanie na piśmie.I cyprysy mają swe kaprysy . okręg. StrzeŜ się. okręgu. Ŝe jego umiłowana Roksana kocha innego. Por.skąd Molier zaczerpnął przesłowie: "Po kiegoŜ diabła łaził na ten statek?" (w Szelmostwach Skapena. o zainteresowaniach naukowych.zwrot przysłowiowy. pol. Cyrano de Bergerac . mego losu godła. 214-15. Ŝe zaszła zgoda. Dziady. 6. obwód'. Cyrograf . berŜerak). 173-182. (w b.) . WszakŜe i cyprysy mają swe kaprysy. duchowe za Ŝycia.przest.dawn. Własną ręką podpisano. Ostrzegliśmy o fortelach.) Cyrano De Bergerac Savinien . pojedynkowicz. obwodu.poetycki dramat płaszcza i szpady (ParyŜ 1897. Mickiewicz. 11). oraz dwóch powieści fantastycznych wyd. potem próŜny kweres. Łódź 1898) Edmonda Rostanda.(wym. zaborze ros.

Cyrus . oddając cześć Mardukowi w Babilonie. cudak. Lidię. niepowstrzymany gaduła i natręt. w 529.gr. Hrabia Almawiwa. zobaczył Rozynę i zakochał się w niej z wzajemnością. Cyrulik sewilski . Warszawa 1781) Beaumarchais'go (nosząca podtytuł: Daremna przezorność). którą więzi i chce. w walce z Massagetami. prawdop. z dynastii Achemenidów. później Jerzy Paczkowski. dziś cyrulika). pol. wydawany w Warszawie w 1926-34.Gdy Cyrus najechał ziemie Massagetów. opera komiczna (Weimar 1858) Petera Comeliusa. wyst. jest opiekunem Rozyny. Wtedy wysłała herolda do "niesytego krwi" króla. Bartolo. Podbił Medię. król perski od 550 pne. cheirourgos 'rękodzielnik'. mimo woli pomaga zakochanemu Nureddinowi w zdobyciu pięknej Margiany. "Cyrulik Warszawski" tygodnik satyryczno-polit. libretto kompozytora. aby pozostawił jej kraj w spokoju i wrócił do domu. choć nie wiedziała. nauczyciel muzyki Rozyny. Asyrię. libretto: Giuseppe Petrosellini wg Beaumarchais'go. Cyrus Ii Starszy (Wielki) . podstępny łotr.. felczer. Der Barbier von Bagdad. przy pomocy pomysłowego Figara (dawniejszego sługi hrabiego. bo inaczej nasyci go krwią. z inicjatywy grupy Skamandra. Cyrulik sewilski (wł. na zdobywanych ziemiach witano go jak wybawiciela. Szanował zwyczaje i religie miejscowe. zajął Babilonię. Zginął w czasie wyprawy przeciw plemionom scytyjskim w dorzeczu Amu-darii. z łac.nm. pomaga Bartolowi w jego zamiarach. ich królowa Tomyris wzywała go kilkakrotnie. on jednak prowadził dalej działania wojenne i zdołał nawet podstępem wziąć jej syna do niewoli. pol. Całym swym państwem rządził mądrze i tolerancyjnie. doktor i stary zrzęda. komediaprozą (ParyŜ 1775.Cyrulik . Kyros. Syrię i Palestynę. faktycznym redaktorem był do 1932 Jan Lechoń.fr. Almawiwa doprowadza do ślubu z Rozyną pod samym nosem Bartola. 1780. wyd. pokonanym okazywał łaskę. pers.zob. aby zwrócił jej syna i wycofał się bezkarnie. Don Bazylio. młody grand hiszpański. Krush.dawn. Le barbier de Seville. którym. Krezus. balwierz. golibroda. Cyrus i Krezus . Cyros i Tomyris . a zarazem pozwalając śydom na powrót z niewoli babilońskiej i odbudowę świątyni jerozolimskiej. wydać za mąŜ. Il barbiere di Seviglia) opera-buffa (Petersburg 1782) Giovanniego Paisiello. Komedia ukazuje sposoby. wbrew jej woli. Cyrulik z Bagdadu . chirurgicus z gr. cyrulik Abul Hassan. kim on jest. załoŜyciel państwa perskiego. W rozstrzygającej bitwie Massageci pobili Persów. na wysokim poziomie artystycznym.

przełoŜył na ten język Biblię i wraz z Metodym wprowadził go do liturgii."Przechodniu. Luwr. aby wreszcie napił się do syta. Xviii w. Cistercium. Artampne ou le grand Cyrus . jam Cyrus.melodramat Pietra Metastasio. Plutarch. ParyŜ. Cyropedis . samodzielna twierdza panująca nad miastem..dawn. monarchii absolutnej. Nie Ŝałuj mi tej odrobiny ziemi. w Polsce od 1140. zdaniem autora. Ciro riconosciuto .twierdza zbudowana w Warszawie na rozkaz cara Mikołaja I w 1832-34 po upadku powstania listopadowego na terenie konwiktu pijarów i wokół koszar gwardii pieszej koronnej z Xviii w. wykwintny portret Ludwika Xiv w pseudohistorycznym kostiumie. a głowę jego Tomyris włoŜyła do bukłaka pełnego krwi. na podstawie narzecza płd.. ok. i in.-cerkiewno-słow.gr. Cyryl i Metody . zburzono teŜ zabudowę dawnego śoliborza. Aleksander Wielki. staro-cerkiewno-słowiańskim) w celach misyjnych. tj. 827 . ukazuje Cyrusa jako idealnego władcę idealnego państwa. stworzył najstarsze pismo słowiańskie. Cyryla (stąd nazwa).alfabetyczne pismo słowiańskie oparte na gr. dziś w ruinie) zachował się i jest czczony jako świętość narodowa Iranu. Grobowiec Cyrusa . Obrazy: Rubensa. od cittade 'miasto'. twórca państwa perskiego. "apostoł Słowian".-macedońskiego okolic Sołunia (Salonik). uŜywane w części zabytków st. Budapeszt. majuskule. załoŜ. która kryje me zwłoki".. powstałe w Ix-X w. Gal.. wraz z Metodym ułoŜył najstarszy literacki język słowiański (zwany starosłowiańskim a. Angeliki Kaufmann.powieść heroiczna (1649-53) Madeleine de Scudery. głagolicę (zob.zginął. utworzone przez jednego z uczniów św. w Bułgarii. Roberta.w Pasargade (pierwszej stolicy Persji. cittadella zdrobn. Napis na grobie Cyrusa . Kyrou paideia. pol. oddzielony od benedyktynów. bracia: Cyryl (Konstantyn). Cytadela . 869.święci. Cyrylica . Cystersi . stąd nazwa) w Burgundii (Francja) przez św.katolicki zakon kontemplacyjny. powieść Ksenofonta (wyd. Cytadela zahamowała rozwój miasta w kierunku . 1929). w 1098 w Citeaux (łac.ok. 69.).. z wł. Nar. Cyadela warszawska .

I. uŜywana gł. . cithara z gr. którzy w pradawnych czasach nauczyli ludzkość sztuk.. czoban 'pasterz'. Kadmos (zob. Dawcy cywilizacji .) przyniósł naukę czytania i pisania. z łac. łac. płaskim korpusie rezonansowym i dość długiej szyjce. Prometeusz (zob. słuŜył jako mnemotechniczna pomoc w braku drukowanego kalendarza od Xiii w.caban. kithara. Triptolemos (zob. 40) strunami. kithkra. dawn. tkactwa.). z łac. Oddział Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego. (w Polsce od Xiv do Xviii w.. rzemiosł. Więzienie mieściło się w osławionym X Pawilonie i w kazamatach.skr. 'Obrzezanie Pańskie'. wół podolski.. nauczył ludzi siać zboŜe. W Cytadeli zamykano uczestników powstań narodowych i działaczy ruchu robotniczego.. od Circumcisio Domini łac. Dionizos wprowadził uprawę winorośli itd.instrument muz. Cywilizacja.zob. 1. cisio . strunowy szarpany. z ukr. Dziś częściowo zniszczony zabytek architektury obronnej Xix w. bogach. pasterz owiec a. wyliczający święta i patronów skrótami z początkowych sylab nazw i imion wg ich kolejności w miesiącu. rosły baran wołoski. Czaban . ianus skr. ale najpopularniejszy w Xvi . Cyzjojan . czaban od tur.). Cytara . Cisioianus. praktyk religijnych itd. od Ianuarius łac. Cytera . z kilkudziesięciu (ok. zapamiętywany przez Ŝaków i kler. W Xix w. a stoki Cytadeli były miejscem straceń.konnej jazdy. później takŜe tłumaczony na języki narodowe i układany w niezliczonych odmianach stosownie do lokalnych potrzeb. cithara z gr.wiersz łaciński o 24 wersach (po 2 na kaŜdy miesiąc). znany w śrdw. jako instrument towarzyszący przy śpiewie. o gruszkowatym.Xvii w. Atena . zwł. strunowy szarpany. naciągniętymi na płaskie pudło rezonansowe. 'styczeń'. wołów. Cytra . kierowany przez Demeter.płn. Kytera.instrument muz.) był wielkim bohaterem cywilizacyjnym Attyki. ze śrdw. na dobre sto lat. ciesiołki itd. Europie.Folklor wielu krajów opowiada o ludziach a.

18-20. radziecki dowódca wojskowy. z tatar. 14. bez wyjątku. najazd. pol.1887-1919.) Pięćdziesiąt wioseł w biegu ja nagli.wysoka. Film (1934) Gieorgija i Sielgieja Wasiliewów. galopem'. ranny. Czapajew Wasilij . dziś tylko w wyraŜeniu: w czambuł 'ogółem. z szalowym kołnierzem do pasa. giwerem i noszona 1807-31 . zagon. uwaŜane za strój narodowy i patriotyczny. szamerowane. acciamarra 'długa suknia'. z płaskim denkiem i z daszkiem. a od końca Xviii w. 16. Czambuł . 1935) Dymitra Furmanowa.. długie. . napaść. wataha. wprowadzona we Francji w 1805. wypad Tatarów. stąd dawne zwroty: wyciąć w czambuł 'w pień'. skoczył do rzeki Ural i zginął. gromada. czapuł 'zagon. zaniewidziała w 1898. prawnuczka Tadeusza Czackiego. ryczałtem'. o dwóch sterach . najazd'. franciszkanka. bardzo szybkie i zwrotne. (.dawn. Czapajew .powieść (1923. Czamara . bohater wojny domowej. od 1922 organizowała w Laskach warszawskich warsztaty pracy i szkoły specjalne dla niewidomych. wszystkiego w czambuł 'w bród. tatarski oddział zbrojny. Nasza czajka szybka. Słowacki. csako. hymn pochwalny na cześć legendarnego bohatera. głównie przez mieszczan.1876-1961. lotna (. wyboru. śmija. kupa. uŜywane przez Kozaków zaporoskich do Ŝeglugi po Dnieprze i do wypraw wojennych na wybrzeŜa tureckie M. Dwa dział ze spiŜu i sto janczarek. wyd. w 1918-19 na czele 25. w czambuł konia puścić 'cwałem.) Jak jaskółka czarna.dawne łodzie kozackie. z ukr. Czarnego. sztywna czapka wojsk. po heroicznym oporze. w 1910 załoŜyła Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Warszawie.węgierka.) Czako . Czajki . i przez cały Xix w. z ozdobnymi guzikami i pętlicami. pod dostatkiem'. w niektórych armiach uŜywana do 1914. w Polsce zwana kaszkietem a.. z węg. noszone w Polsce od Xvii w. przen. zwrotna.. (J. 3. dywizji odznaczył się w walkach z Czechosłowackim Korpusem w Rosji i z generałem Kolczakiem. moŜe z wł. w całości. którego wyparł na Syberię.Czacka RóŜa .na dziobie i na rufie.. Dla Turków niesie podarek. dawne męskie okrycie wierzchnie. OkrąŜony w Łbiszczenku (obecnie Czapajewo) w drodze powrotnej na Ural.

pokonać olbrzymią przewagą liczebną. wg mit. do 30 lat galer. stąd nązwa. tur. czapka Amazonek we Frygii. przen. Czapką. W 1790 postawiono przed sądem wojennym Ŝołnierzy z garnizonu w Nancy. gr.spiczasta. Lisia czapa .jaszmak. nakrycie głowy uŜywane na staroŜ. w Tuileriach. galerników w przedrewolucyjnej Francji (fr. które stały się odtąd emblematem Rewolucji Fr.. zazw.przykrycie konia pod siodło. zob. grzecznością). ostre wyroki. Czapka frygijska .spiczasta. okrągła czapka bez daszka. kwef. za bunt przeciw niesprawiedliwemu traktowaniu ich przez oficerów. W 2 miesiące później. Czarczaf . długa zasłona na głowę wraz z twarzą. Zwolnieni po amnestii w kwietniu 1792. pozyskać. zjednać. cięŜar władzy. Czaprak . pstra. przychylnie usposobić. podkładka (filcowa) umieszczana bezpośrednio pod siodłem. 'prześcieradło' z pers. kłopoty i troski osoby pełniącej waŜną i odpowiedzialną funkcję. czapkowaniem (ukłonami. z tur.aureola świetlna wokół księŜyca na firmamencie. czapka wyzwoleńców w staroŜ. długa ozdobna kapa okrywająca konia. Czapka niewidka . król zgodził się w1oŜyć czapkę frygijską na głowę. Rzymie. bonnet rouge 'czerwona czapka'). (czapki wolności). z czewonego sukna. Xii w. głównie najemników szwajcarskich. zwanego Monomachem.. czar-szb 'zasłona . wzbudziły oburzenie.(w baśniach i legendach) czyniąca człowieka niewidzialnym. Włodzimierz (Monomach).). buntownicy z Nancy przybyli do ParyŜa w czerwonych czapkach galerników.przysł. z dzwonkami i sarnimi uszami. niewielkim zachmurzeniu. Czapka błazeńska . (z długimi brzegami) urzędników bizantyjskich i doŜów weneckich.Czapka. chlebem i solą (poczęstunkiem) moŜna ludzi ująć. skaptować. Czapkami zarzucić . tradycyjna część ubioru kobiet muzułmańskich w niektórych krajach.kołpak wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza (pocz. z niewielkim otworem na oczy. Xiv-Xvii w. Czapka Monomacha . Wschodzie. papką i solą ludzie ludzi niewolą . widziana przy zamgleniu a. z opadającym szpicem.

organizator walki wyzwoleńczej przeciw Szwedom (do której nie zawahał się wciągnąć nawet chłopów). Czy miasto zdobyte? . gdy musieli zasiadać w senacie obok niego. ciągnąc płynące konie za sobą. basy. wzięło się z wojaczki. Walczył następnie przeciw Moskwie (zwycięstwo pod Połonką w 1660). mściwe okrucieństwo w czasie pacyfikacji na Ukrainie. friska. wzór Ŝołnierza i patrioty. ale z tego. a następnie na Ukrainie przeciw powstańcom. Z . z węg.in. ognia. gęślo. a blaszka zastępowała przestrzelone podniebienie. mistrz wojny podjazdowej. czardasza ty mi graj. rzucił się z koniem wpław w nurty cieśniny morskiej.ludowy taniec węgierski w takcie 2/4 składający się z 2 części: melancholijnej.mawiał Czarniecki do dostojników i magnatów. kiedy Ŝołnierze unosili go z pola bitwy pod Monasterzyskami. osiągnął olbrzymią fortunę i skoligacił się z magnackimi rodami. pod śółtymi Wodami w 1648. CięŜko ranny. zwycięŜył pod Warką. wreszcie Warszawę. Cygańska muzyko! Huczcie. boŜyszcze wojska. Ŝe jazda przeprawiła się na małych barkach. Wojewodą ruskim został w 1657.nocna'. lassu oraz gwałtownej. łkaj. prowadził nękającą wojnę partyzancką. umiejętności wodza i niezłomność charakteru. którzy krzywili się. powolnej. co mnie boli (wyrosłem) . pasji friss a. Pobity pod Gołębiem.) Czarniecki Stefan. patetycznej lassan a. Walczył ze Szwedami w 1626-29. pełnej Ŝycia. a za nim uczyniło to samo 12 pułków. Odtąd szrama została mu na twarzy. 1599-1665. Buławę hetmańską otrzymał jednak dopiero na łoŜu śmierci. W czasie wojny szwedzkiej ukazał wspaniałe. Ja nie z soli ani z roli. Wszystko. później kozackiej. do czego doszedł. dostał się do niewoli tatarskiej.zapytać miał zlany krwią Czarniecki. Hej. Czardasz . Czardasz. (K. szlacheckiej zagrody". nadmierną ambicję. A szumnie. dzięki niej został jednym z najwyŜszych dostojników. W 1656 objął dowództwa kampanii przeciw Szwedom. przy bohaterstwie i patriotyzmie. jeden z najwybitniejszych dowódców polskich. zasłynął przy zdobyciu wyspy Als. w ten sam sposób przeprawił się i Czarniecki. surowości dla siebie i innych. a w 1658 na pomoc sprzymierzonej Danii wraz z Austriakami. m. świetny kawalerzysta. Uczestniczył jako pułkownik w bitwie pod Beresteczkiem w 1651. "rycerza z prostej. 1-4. skąd wypuszczono go po ugodzie zborowskiej w 1649. jako syn swego wieku okazywał teŜ bezwzględność. csardos dosł. ruszył na Pomorze Zachodnie. gdzie jak chce tradycja. Tucholę. zdobył Bydgoszcz. Jednak prozaiczny marszałek Montecucculi twierdzi. gdy odzyskał przytomność po postrzale w twarz. potem na Ukrainie z powstańcami Bohdana Chmielnickiego. Pobił Rakoczego. 'taniec wykonywany w karczmie'. Syn średnio zamoŜnego szlachcica słuŜył w wojsku od wczesnej młodości. zmarł w drodze powrotnej do Lwowa. odbił Kraków. Przerwa Tetmajer. a dziko.

z majątków ziemskich. Bo to potwarz i bluźnierstwo. Tarant . uczony . który w 1657 najechał ziemie Rzplitej. Umarłych próŜno płakać. epopeja narodowa na wzór Eneidy Wergiliusza.. sielski. Cny Czarniecki. z roli . w Sokołówce. Kąkol. Norwid.wieś w woj. Nar.. Norwid. Epigrammata polskie. Stefan Czarniecki . Pamiętniki . siwy) Czarnieckiego. hist. Jak w Królewcu wybrzmiewał albo Sandomierzu. Lecz stratę uwaŜywszy. próŜno i Ŝałować. 13-16.obraz (1870) Józefa Brandta. Krwią i złotem . Czarnieckiego odpowiada na gorzkie wyrzuty poety pod adresem przodków. 481-83 (1843). (W.) Czarnolas . na której miejscu znajduje się dziś romantyczny park.z dzierŜawy Ŝup solnych. wypłakać Polsce oczy obie. radomskim. 16 Ii 1665. Nar.. w Xix-wiecznym dworze .z okresu 1656-88 (wyd. (C.) Ty nie szukaj w ojcach winy. Jeszce Polska. Krasiński. Czarnoleskiej je rzeczy Chcę .kmiecy i królewski.obraz Piotra Michałowskiego. Xiii. zob. gdzie rosła słynna lipa (zob.koń deresz (a. czym winien nagrodzić krzywdy wyrządzone Polsce. widmo St.soli . Dla ojczyzny ratowania Wrócim się przez morze. (Z.poemat w 12 pieśniach (1858) Kajetana Koźmiana. Lada jaka to niwa. który wg tradycji Ŝegnał go leŜącego na łoŜu śmierci. Moja piosnka (1). wznosi się pamiątkowy obelisk. Gminny.. Ty nie wdawaj się w szyderstwo. Chorzelą i Działdowem. Ten kasztelański Jana język Czarnoleski. Warszawa. Warszawa.przydomek nadany Czarnieckiemu przez Ŝołnierzy po jego zwycięstwach nad Szwedami pod Chojnicami. Przedświt. Lipa czarnoleska). (Hymn naradowy.ta serca uleczy! (C. słuszna przy twym grobie. Kochowski. Czarniecki na koniu .odpowiedzieć miał Czarniecki na pytanie Rakoczego. Rzecz o wolności słowa. księcia siedmiogrodzkiego. 27-30. Pamięć walecznemu wojewodzie.) Jak Czarniecki do Poznania Po swedzkim zaborze. 40-41. 1836) Jana Chryzostoma Paska.muzeum Kochanowskiego. a tam. NiepróŜnujące próŜnowanie (1614). Trzepaczka . Muz. Muz.) . kary. Których sława pod niebo zwykła wylatować. Czarniecki pod Kołdynką .) Zarówno w Siewierzu. zob. gdzie mieszkał Jan Kochanowski w swojej posiadłości. a.

głos przeciw przyjęciu do klubu. gdzie wzywano diabła zamiast Boga i dopełniano sprośnych ceremonii dla ośmieszenia i sprofanowania właściwego obrządku. gniew'. Czarna choroba . a Omajjadów . Turpin Dick. przez satanistów.tom wierszy (1929) Juliana Tuwima. por: Biały (Biała izba). za symbol niŜszości. powiadano. dosł. zob. prowadzi gospodarstwo. wychowuje dzieci i spędza się większą część dnia. niekiedy ozdabiana wizerunkiem czaszki i skrzyŜowanych piszczeli. 10. Czarna bandera piracka. rycerzy.miedziak. Czarna międzynarodówka . Czarna gałka . Czarna giełda . zob. Czarna izba . czerń dla Ŝałoby to zwyczaj rzymski (por. np. notowanych a. 1873). Egipcjan. mających podlegać z jakichś powodów dyskryminacji a. prześladowaniom.klacz. Czarna Bess .w dawnej Polsce . zakon jezuitów (od ok. do której się poeta zwraca w sonetach 127-152 i którą kocha mimo jej niewierności. Czarna mogiła . kobieta. 245). potajemny handel dewizami. melancholia z gr. Ŝe czarna zasłona wisząca przed drzwiami Aiszy (zob. Czarny ..iron. Czarna flaga . por.oznaczająca dawn. melas 'czarny'. nie zidentyfikowana. Leszek Czarny. wyŜej Czarna bandera. por.nazwa świętokradczych niszy odprawianych dawn. niewoli. Czarna moneta . niŜej Czarny rynek. niskiego urodzenia. por. Barwa (Czarna). łac. Melancholia.działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych przy pomocy złych duchów. Czarna dama .Rzecz czarnoleska .biała). 'Wesoły Roger'.z sonetów Szekspira. wg tradycji. Juwenal. Czarna msza . zapoŜyczony u staroŜ.w dawnym domu szlacheckim i chłopskim izba uŜytkowa.) uŜyta została jako chorągiew i dotąd uwaŜana jest przez muzułmanów za świętą relikwię. Zawisza Czarny.melancholia. Czarna lista . chole 'Ŝółć.Kolor uwaŜany na Wschodzie. przydomek niektórych władców a. w celu zyskania przychylności szatana.nielegalny."Czarnymi flagami" nazywano wojska kalifów bagdadzkich dlatego.spis osób podejrzanych. . podczas balotaŜu (tajnego głosowania). Jolly Roger. gdzie się gotuje na kuchni. Ŝe flaga Abbasydów była czarna (podczas gdy Fatymidów była zielona. ang.

jednoosobowe) organizacje szantaŜystów a. stąd nazwa. por. rekuzy.ang. Czarna potęga . zwł.cięŜka. Czarna procesja .zob. diament jest regularną odmianą węgla pierwiastkowego. zupa z kaczej krwi. faszyści włoscy. rodzinę. nazwa nadawana od 1905 w Rosji carskiej bojówkom organizacji monarchistycznych. tworzonym przez policję z drobnego kupiectwa.zob.czernina. Czarna wieŜa . głoszącego konieczność izolowania się Murzynów od społeczności białych i wyŜszość fizyczną i umysłową Murzynów nad białymi. źle płatna praca fizyczna. we Włoszech. morowa zaraza. pandemicznie w śrdw. camicie nere. podobnie jak w innych okolicach dawano arbuza (kawon). gęś lub prosię na szaro. Czarne podniebienie . black power. Czarna Śmierć . Czarna polewka . nazwa. Czarna robota . hańbę na swoją społeczność a. podawana dawniej starającemu się o rękę panny na znak odmowy. brudna.węgiel jako bogactwo kraju.mór.ros.w łowiectwie .Czarna owca .wł. a. rzemieślników i lumpenproletariatu do walki z ruchami rewolucyjnymi. od noszonych przez nich w 1921-45 czarnych koszul. WieŜa. Cziornaja sotnia. morowe powietrze. hasło ruchu pewnych grup Murzynów w skupiskach (gettach) murzyńskich wielkich metropolii USA lat 1960. dŜuma występująca epidemicznie a. Czarne koszule .pop. Czarna Ręka . porywaczy. Czarna stopa . przez organizowanie napadów na instytucje robotnicze i ich działaczy oraz pogromów ludności Ŝydowskiej i ormiańskiej. Europie.w Polsce . którzy 2 Xii 1789 czarno ubrani wyruszyli powozami na Zamek i złoŜyli królowi i dygnitarzom sejmowym zredagowany przez Kołłątaja memoriał z Ŝądaniem zrównania w najistotniejszych prawach mieszczan ze szlachtą.. męcząca. . grochowy wieniec. pod którą występują tajne (często fikcyjne. który go wydobywa.wojska pancerne.ziemia nie pokryta śniegiem. Arbuz.demonstracyjne wystąpienie przedstawicieli 141 miast królewskich w czasie obrad Sejmu Czteroletniego.osoba sprowadzająca niesławę a. Czarna sotnia . Czarne diamenty . Czarne berety . Szabla.o człowieku mającym poglądy skrajnie reakcyjne. Czarna szabla .

Czarny gabinet .na piśmie. splądrował wiele miast i wsi. Code noir.. lapis niger) stela z najstarszym napisem rzymskim po łacinie. por.ang.Czarne to piękne . Czarny kodeks . 1. (A. aŜ kędy pieprz rośnie. fatalne. Czarny kontynent . (1912) Wacława Gąsiorowskiego. Czarny kamyk . Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie Pachnące kwitnął lasy. Konstytuanta zamknęła gabinet. wyraźnie. Anglię. z nieprawego loŜa. Jabłonowski zabiegł. a w 1802 obejmuje dowództwo dywizji w korpusie ekspedycyjnym na San Domingo. ale piękna. poddający surowym rygorom niewolników murzyńskich. prawdop. zlikwidowano go ostatecznie w 1830. por.arab. niŜej: Jestem czarna. Czarny generał .fr. gdzie zostaje komendantem wojskowym.dawn. (łac. 924-927.) w Mekce.słynny zabytek Braszowa (Siedmiogród. Czarny korzeń . z ksiąŜęcego rodu. gdzie otwierano listy. przydomek nadany przez kolegów w wojsku Władysławowi Jabłonowskiemu. który w 1724 wszedł w Ŝycie w Luizjanie francuskiej (Ameryka Płn. Czarny Douglas . przywódca szkocki.Afryka. w druku.tajne biuro załoŜone przez Ludwika Xiv w Hotel des Postes w ParyŜu.Czarny. wmurowany we wsch. Mickiewicz. black is beautiful. .) Czarny kamień . ale. z ok. łac. zapewne meteoryt. po zawarciu pokoju w Luneville zostaje generałem francuskim (przejściowo był dowódcą Legii Naddunajskiej).powieść hist. umiera na Ŝółtą febrę.. herbu Prus. złoŜony obecnie z kilku kamieni spojonych srebrną obręczą. "Czarny kościół" . Rumunia). z legiją Dunaju Tam wódz Murzyny gromi. a po zawarciu pokoju z Edwardem Iii zginął w Andaluzji w walce z Maurami. trawa jeszcze nie odrosła. nadany mu z powodu cech murzyńskich jego wyglądu..Sir James Douglas.Rzymianie zaznaczali w kalendarzach dni niepomyślne. Biały (kamyk). znaleziona w 1899 na Forum Romanum w Rzymie. hasło niektórych organizacji murzyńskich w USA lat 1960. W 1799 generał brygady w Legionach Dąbrowskiego. zbyt młoda. nigro lapillo. Murzynek. największa świętość muzułm. bohater opowieści Walter Scotta. al-hadŜar al aswad. po bitwie pod Szczekocinami mianowany podpułkownikiem. Pan Tadeusz. czarnym kamykiem. 500 pne. naroŜnik świątyni Kaaba (zob. jak powszechnie było wiadomo. a wzdycha do kraju. 1769-1802.). w sposób oczywisty (dowiedzione). Czarny generał . Brał udział w powstaniu 1794 jako kapitan. Czarno na białym . który najeŜdŜał płn. środk. 1286-1330.

Jestem czarna. klony. Edwarda Ii.zob. dęby. od koloru zbroi. Ŝart. Czarny łabędź . "Czarny Kot" . 1330-76. przydomek od czynów wojennych a.Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zob.niewolnicy afrykańscy wystawieni na sprzedaŜ.słowa oblubienicy w biblijnej Pieśni nad Pieśniami. ewent. Zawisza Czarny . "Chat-Noir". a wkrótce potem i światowy. Black Prince. las o róŜnych gatunkach drzew. Czarny wtorek .zob. ściany jego obwieszono cennymi dywanami wschodnimi. wiązy i jesiony. dzik. wyŜej Czarna giełda. Czarny papieŜ . kładącego kres powojennej prosperity i rozpoczynającego wielki kryzys amerykański.zob. 1. najstarszego syna króla ang. Czarodziejska miłość .ang.kościół gotycki z 1385-1425. księcia Walii. Czarny zwierz . Miłość (czarodziejem).dawn.zob. wyŜej: Czarne to piękne. Łabędź. 19 Ix 1873 wybuch paniki na Wall Street spowodowanej bankructwami bankowymi. bukowo-grabowy. przydomek Edwarda. 4 (Wulgata: nigra sum sed formosa). o murach sczerniałych od poŜaru z 1689. potajemny handel towarami.zob. por.29 X 1929 dzień największego w historii krachu na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej. Radziwiłłowie. Czarny piątek .24 Ix 1869 punkt szczytowy paniki na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej. Czarny rynek . Hans Castorp. Szlak(i). por. Czarny las . . liściastych. Czarny towar . ale piękna . Czarodziejska góra . generał zakonu jezuitów. takŜe zawierający jawory. Czarny ksiąŜę . Namiot(y Kedara). z których część ocalała.nielegalny. Czarny szlak . gł. brzozy.pop. Czarodziejski.czarna zwierzyna. por.zob. Czarny Radziwiłł .

Czarownica . Die Zauberflte. które wg Biblii i wierzeń chrześc. długim jest Uprowadzenie z seraju Mozarta).nm. na który przypada ok. mordowanie niemowląt itd. powołując się na słowa Biblii. ksiąŜę Tamino i jego ukochana Pamina.. (1896) Antonina Dvoraka. osoby. Reszta zaś odbyła się w Xviii w. zgubnego na ludzi. J. Czarodziejski sklepik . będącą podsumowaniem i przypomnieniem wcześniejszych uchwał.. jako modna wówczas feeria z treścią zaczerpnięta ze zbioru bajek wschodnich. Erbena. Ex. opierając się na powieści wolnomularskiej księdza Terrasona Sethos. DŜinnistan. wg ballady K. opery romantycznej. napisana nie dla dworu. które przejść muszą bohaterowie. libretto: Emanuel Schikaneder. rzucanie uroków. Rossini. zwierzęta.) czarownic. udział w sabatach (zob. Choć pierwszą czarownicę polską spalono w Waliszewie koło Poznania juŜ w 1511. balet w 1 akcie (Londyn 1919). dzięki czemu cudzoziemscy podróŜnicy w Xvi w.fr. ale dla teatru ludowego na przedmieściu Wiednia. nakazującą inkwizytorom i innym karanie śmiercią czarowników i czarownic. jedno z 2 najwybitniejszych dzieł gatunku singspiel (śpiewogra. to równieŜ symbolika masońska. skorzystali z okazji. Pławienie. zatruwanie studzien. 1731. przy pomocy aluzji i symboli. opera fantastyczna (Wiedeń 1791. Xvii w. PapieŜ Innocenty Viii wydał w 1484 osławioną bullę Summir desiderantes. Respighi. La sorciere. Czarownice ." W Europie zachodniej masowe procesy czarownic osiągają kolejne szczyty po 1560. Zob: teŜ Młot (na czarownice). Autor i kompozytor.fr. aby Sarastro przyjął ich uroczyście do kręgu wtajemniczonych w Świątyni Słońca..poemat symf. Zwykle jednak pomawiano je o przymierze z diabłem. do Xviii w. pol. Czarownica południa . Rozpowszechniły się one dopiero w pocz. wyst. po 1580 i w czasie wojny trzydziestoletniej. naleŜący obaj do wolnomularstwa. Do Polski fala prześladowań czarownic przyszła znacznie później (podobnie zresztą jak i inne zjawiska cywilizacji zachodnioeuropejskiej). Procesy czarownic odbywały się juŜ w śrdw. Bayera). CięŜkie próby. baletu J. 22. Dopiero w 1776 zniesiono w Polsce karę śmierci za czary.Czarodziejski flet . wydanego przez Wielanda w 1786. 1802) Mozarta. aby z opery uczynić. rośliny i przedmioty. apologię zagroŜonej masonerii. stosowały praktyki magiczne w celu oddziaływania korzystnego a.wiedźmy. libretto: Leonid Miasin i Andre Derain (wg libretta Wieszczki lalek. procesów. muzyka: G. podziwiać mogli Polskę jako "państwo bez stosów". traktat (1862) Julesa Micheleta. 18: "Czarownikom Ŝyć nie dopuścisz. La Boutique fantasque. nie ogarnięte obsesją magii. 46 proc. przeciwstawiająca sobie dwa światy: realny i fantastyczny. Konstrukcja dramatyczna tego arcydzieła muzyki i poezji. opr. to na wiek Xvi przypada zaledwie kilka procent ogólnej liczby polskich procesów czarownic. stała się punktem wyjścia nm. a ustają niemal całkowicie z końcem Xvii w. O. .

Czarownice z Salem . czyli Czarownica z Łysej Góry . których przepowiednie popychają Makbeta na jego tragiczną drogę zbrodni. 55 wziętych na tortury przyznało się do winy. Ŝe winne tu są czary.siostry wiedźmy z Makbera Szekspira. W.opera (1809) J.. prawdziwy szał ogarnął miasto dopiero w 4 lata później. Longfellowa o jednym z gł.zob. Trzy czarownice . K. w 17. . a podejrzanych do dwustu. Some Few Remarks upon "a Scandalous Book" ang. 'Cuda niewidzialnego świata'. WróŜka (z Endor). Sir Williama Phipsa. matka Adama Jerzego i Konstantego oraz Zofii Zamoyskiej i Marii Wirtemberskiej. interesującą lwicę salonową. bez wykształcenia i zainteresowań. pokrywając ambicjonalne cele teatralnymi . sztuka (1953. księŜna. wraz z wybuchem epidemii nieznanej choroby. Wychowana w domu magnackiego dorobkiewicza. More Wonders of the Inovisible World ang. JuŜ w 1688 spalono 3 osoby. The Wonders of the Invisible World ang. za młodu była pospolitą panną. wyst: pol. 'Dalsze cuda. kontakty z luminarzami epoki skłoniły ją do uzupełnienia swych braków wykształcenia. Mathera na powyŜszy etak. The Crucible . Sabat. Ŝonę jego stracono.dramat (1868) H. Giles Corey. roku Ŝycia wydana za kuzyna ze względu na interesy rodu. 1959) Arthura Millera. liczba uwięzionych wzrosła do 150. Czartoryska Izabela z Flemmingów.. gorliwość śledcza władz szybko wygasła. 'Kilka uwag o "Skandalicznej ksiąŜce". Pastor Cotton Mather (1663-1728) i inni rozpowszechniali pogląd... 19 osób stracono. 'Próba ognia'. który sam ustanowił sąd procesowy..Czarownica z Endor .'. Dwór stanisławowski. USA) w 1692 wynikał z purytańskiej wiary w magię.zob. WojaŜe i kontakty ze słynnymi osobistościami Oświecenia zmieniły ją w swawolną. Mathera zawiera rozwaŜania pastora o działalności diabłów. od 1761 Ŝona Adama Kazimierza Czartoryskiego. i bliską krewną Matherą. atak satyryczny (1700) Roberta Calefa na ksiaŜkę Mathera. a swoboda małŜeńska pozwalała jej na intymne znajomości z wybitnymi męŜczyznami. Elsnera. W latach osiemdziesiątych rzuciła się wir intryg koterii politycznych. ksiąŜka (1693) C.. rozpieszczona.. Sabat czarownic . Gdy posądzono o czary takŜe Ŝonę gubernatora. który zmarł w czasie przesłuchania. pt. Leszek Biały. podróŜe. co przy wrodzonej inteligencji i zdolnościach uczyniło z niej słynną sawantkę. 1746-1835. odpowiedź (1701) C.Proces czarownic z Salem (stan Massachusetts.ang. Proces w Salem.. bohaterów Salem.

Mriczczahakatika. 1797). sanskr. Po 3. wpieriod!. nowin. nierównej zresztą wartości. W 1800 wybudowała tam Świątynię Pamięci. marzy o Wiedniu i. przypisywanej Siudrace. "Marsz czasu" (1930). Następczyni tronu.. Banja. jednym z głównych ośrodków kultury w Polsce.gestami. okres . wymyka się tam. operetka (1907) kompozytora austr. Czar Walca .. w poruczniku Niki i chce uczynić go księciem-małŜonkiem. Ein Walzertraum. Indische Legende (nm. dusi Wasantasenę w odległym ogrodzie i oskarŜa o tę zbrodnię Czarudattę. Legenda ind. pisała ksiąŜki. Puławy zaczęto nazywać "stolicą gustu i nauk". zyskała na koniec przydomek Matki Ojczyzny. kiedy brak rozrywek. wraca do swojej księŜniczki. w którym umieściła galerię obrazów i zbiór broni. Tytuł powieści (1932. Niki na zamku w noc poślubną słyszy dobiegające z pobliskiego ogródka restauracyjnego dźwięki walców. Jednak Wasantasena odzyskuje przytomność. zajęcia. Goethe sparafrazował tę sztukę w balladzie Der Gott und die Bajadere. 1936) Walentina P. Majakowskiego. Katajewa.nm. gorąco popiera Kościuszkę.. Adama Wietemberskiego. W. zmarła w Wiedniu. Czas ogórkowy . ros. 'Bóg i bajadera. pamiątki kultury. Wriemia. nazywana dawniej Matką Spartanką lub Sybillą. Czas. zjawia się na chwilę przed straceniem kochanka i ratuje mu Ŝycie. Czarny charakter sztuki. Izabela zajęła się takŜe teatrem i kształceniem aktorów. później Świątynią Sybilli. ros. 1830. 5 Iii 1831 Izabela opuściła Puławy pieszo.para kochanków z sanskryckiej komedii Gliniany wózek. z napisem u wejścia: "Przeszłość Przyszłości". datowanej róŜnie. występowała sama w teatrze puławskim w sztukach patriotycznych. akt 6. księŜniczka Helena. Oscara Strausa. zbiornicą pamiątek narodowych. Sansthanaka. Czarudatta i Wasantasena . naprzód!. wystawiany w wielu krajach Europy ok. które dzięki niej stały się magnesem przyciągającym artystów i pisarzy.. wodzów. uprawiaia filantropię i zajmowała się oświatą ludu. ZuboŜały kupiec bramiński Czarudatta i piękna kurtyzana Wasantasena kochają się. zakochała się. ze sztuki satyrycznej Łaźnia. będąc w Wiedniu. zw. szwagier króla.martwy sezon. Po powstaniu listopadowym Puławy uległy zniszczeniu przez wojska carskie pod dowództwem jej wnuka na słuŜbie ros. Czasie. rozbiorze zajęła się odbudową zniszczonych Puław (zob. granych przez wiedeńską damską kapelę. Oparto na niej popularny balet Le Dieu et la bayadere. Pod koniec Ŝycia stała się symbolem patriotyzmu i polskości..). pol. od Iii do X w. wyd.'. W 1809 wzniosła Dom Gotycki. Zgromadziła w niej relikwie królów. Od ok. 1791 nastąpiła w niej kolejna zmiana: księŜna ulega ogólnonarodowemu nurtowi przemian i działaniu postępowych sił społecznych.

z Metamorfoz. ze średniowiecza.przysł. kiedy mawiano: tempus fugit.zob. tempus edax rerum." Czas ucieka.zob. niŜej Ząb czasu. z przemówienia W. Eklezjasta.ang. przysł. O tempora! O mores! Niestety. Czas pracuje dla nas . dosł. z kolein.i swym zamierzonym biegiem przemija wszystko pod słońcem.ang. godło pirackie. nie znany w staroŜytności. 1. z Biblii. wieczność trwa'. ang. 5. csata 'bitwa. tooth of time. por. Gladstone'a w Izbie Gmin (1866) w dyskusji na temat projektu ustawy wyborczej (Reform Bill). jakŜe zmieniły się czasy na gorsze! jak się zepsuły obyczaje! Z przemówienia Przeciw Katylinie. wyŜej: Czas poŜerca rzeczy. . warta. 'czas ucieka. podjazd. Trupia czaszka i skrzyŜowane piszczele . Fryderyk I Barbarossa (Tempi passari!).zob. 15. ang. hist. Szekspira. wieczność czeka .czatowanie. time is money. z węg. 1. Cicerona. Owidiusza.wakacyjny.ang. Czas wyszedł z orbit . 234. E. Szkoda czasu i atłasu . znak sygnalizujący śmiertelne niebezpieczeństwo. Szekspira. O czasy! o obyczaje! . Minione czasy! . Czas poŜerca rzeczy . Atłas. śmierć goni..(z formy. spotkanie. Ząb czasu . Jolly Roger. pilnowanie. Czaszka. Wszystkie rzeczy mają swój czas . por. zob. aeternitas manet łac. 1. ze spoin) z tragedii Hamlet. na urządzeniach pod wysokim napięciem. 3. Znak. zwiady. 5.symbol śmierci pochodz. tłum. Czas to pieniądz . time is on our side. Czarny (Czarna bandera). urlopowy. 'czas jest po naszej stronie'. zwiad. Czaty . z komedii Miarka za miarkę. straŜ. the time is out of joint.łac. zwł. ang. oddział podjazdowy. wg powiedzenia Teofrasta: "Czas to kosztowny wydatek.łac. wywodzące się ze średniowiecza. Znak czasu . śledzenie. posterunek. 1. horda'. 1.

Ii. sonet Czatyrdah. stosowana teŜ w lecznictwie lud.). SRR). nie światu. z 1563-64. nieruchomy. Jako te cząbry i ślazy. biała koszula śmiertelna. Między światem i niebem jak drogman stworzenia. Czatyrdahu. Podesławszy pod nogi ziemie. ludzi. płaszcz. w kronice Kosmasa. ogrodowa a. Lecha i Rusa.. Długosz). uwaŜany przez legendę czeską za źródło nazwy tego ludu. 11-14. z których kaŜdy załoŜył swoje państwo: Czechy. co mówi Bóg do przyrodzenia. olejku. W wersji kronikarzy polskich. na Ŝupanie. giezłko.czecheł. śyłyście nie nam. ty zawsze gtuchy. nie znanej kronikom czeskim. ni kwiatu. Polskę i Ruś (Kronika wielkopolska.aromatyczna roślina jednoroczna z rodziny wargowych. Mickiewicz. Częchło . (A. gromy. z tur. gzło. Xii w. Panie. Czechman ..) Czech .masyw górski głównej grani Gór Krymskich w pobliŜu miasta Ałuszty (Ukr. uŜywana jako przyprawa w postaci ziela a. "religijna . Mickiewicz. pokrowiec.eponim czeski. aksamitnego. Czeczuga . 257-59. Słuchasz tylko. ubiór pochodzenia wschodniego. dawn. ryba słodkowodna z rodziny jesiotrów. Czego chcesz od nas. sukiennego a. cz. kitel. noszonego w Polsce Xviii w. górska. Czatyrdah .ballada Mickiewicza. Po raz pierwszy w pocz. czekmen.sterlet. pod nazwą Bohemus. ozdobna szabla tatarska (Xvii w. Dziady.Czaty . (A. majestatyczny hymn dziękczynny. Czech ma dwóch braci.) Cząber .rodzaj kontusza z rękawami. Ni z nich owocu. . mityczny protoplasta.początek pieśni Xxv (Księgi wtóre) Jana Kochanowskiego.

Czekanowski Aleksander Piotr . złoŜona z poddanej ludności chłopskiej. Godot.. pozostawiając po sobie cenne materiały. "zupełna nowość w poezji naszej". toporek na długim drzewcu do rozbijania hełmów i naramienników nieprzyjaciela i do ściągania go z konia (Xiv-Xviii w. prowadził badania w rejonie jeziora Bajkał. Ura! Fabryki! Ziemia! Swoboda! stał się w Bułgarii pieśnią rewolucyjną. Czeladź . chleba.. Czeladnik .). zatrudniana teŜ jako straŜ zamku a. w dorzeczach Dolnej Tunguzki i Leny. słuŜba domowa. "pierwszy utwór polski. słuŜba domowa u magnatów i szlachty.zob. CzegoŜ chcą oni? . geolog i geograf polski.któŜ ich zrozumie. ludność zaleŜna. z węg. CzegoŜ chcą oni? . czeladka. najemna słuŜba folwarczna (Xix w. nie wolno było pod karą mieć przy sobie w miejscu publicznym. przetłumaczony na jęz. zesłany za udział w powstaniu 1863 na Syberię. nad brzegami M. Czekan . obelgą plwa. równieŜ z wolnych "luźnych ludzi". między dolnym biegiem rzeki Olenok i deltą Leny. który wolno nazwać wielką poezją" (I. (wyd. późniejszego pisarza.ros. któŜ o to dba! 1-4. Góry Czekanowskiego .dawn. grodu. bułg.. zatrudniona na folwarku feudalnym. czeladnicy. Czekając na godota . obuch. do Xiii w. "zbójecki instrument" w czasach pokojowych.czakan. od Xvi w. zmarł śmiercią samobójczą. CzegoŜ chcą? . którego. pasmo górskie w Jakuckiej ASRR. a towarzysząca panu jako druŜyna obozowa na wojnie.). Arktycznego. nadziak. wyzwolony na czeladnika po złoŜeniu właściwego egzaminu. swobody.1833-76. uŜywana przez taterników do rąbania stopni w lodzie. csakany z tur. .i gawiedź szumi. Chrzanowski). mapy i wielkie zbiory przyrodnicze.wiersz napisany w 1879 w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej przez 20-letniego więźnia. szyderstwem wita. mocna laska ze stalową głowicą.hist. 1895) pt. KriaŜ Czekanowskowo. Wacława Sieroszewskiego.kontemplacja piękności i ładu natury". wg ustawy sejmowej z 1620. wykwalifikowany rzemieślnik pracujący u majstra.

ksiąŜę mazowiecki Janusz I przenosi siedzibę do Warszawy. pierw. aŜ do oczątku Xx w.. izba dla czeladzi dworskiej. "Czeluskin" . co uwaŜano za dobry znak i talizman zabezpieczający przed utonięciem. fortuny. siedziba ksiąŜąt mazowieckich. uczestnik wielkiej wyprawy z 1733-43 dla zbadania azjatyckich wybrzeŜy Arktyki. prawa miejskie.czeladnica. Czepek .szczęściarz. folwarcznej. W Xiv w. prowadzoną w krańcowo cięŜkich i niebezpiecznych warunkach. Wyroby sławnego sukna zwanego londrynem. w strojach lud. w 1656 Szwedzi wysadzają w powietrze wnętrze.. browary piwa. jedna z najstarszych osad na Mazowszu.. zmiana koryta Wisły zmniejsza handlowe i obronne znaczenie Czerska. izba czeladna. W pobliŜu Cieśniny Beringa skuty przezkrę. u mieszczanek jeszcze w I. zbudowany przez KonradaMazowieckiego w początku Xiii w. poł. Czepigi . gdzie 13 Ii 1934 został roztrzaskany przez lody. o noworodkach wychodzących na świat z główką pokrytą strzępkiem owodni (błony płodowej). Czukockie.czepiec od średniowiecza nakrycie głowy męŜatek. urodzony pod szczęśliwą gwiazdą. przed 1350. W Xix w.rosyjski badacz polarny z Xviii w. obecnie w ruinie. Czeladnia . drogi morskiej z Murmańska do Władywostoku.rączki pługa. utrata praw miejskich. z kwadratową wieŜą bramną i cylindrycznymi basztami. rzemieślniczej. po 1262 księstwo czerskie.ksiąŜąt mazowieckich. Czeluskin Siemion I . począwszy od oczepin weselnych. warszawskim.. Zamek . związanych z obrzędem weselnym. śledził z zapartym tchem cały świat. Xix w. zwł. Czersk . dotarł do najbardziej na północ wysuniętego przylądka Azji.radziecki lodołamacz zbudowany w Danii. dryfował na M. Szczęśliwie zakończoną akcję ratunkową lotników radzieckich. wybraniec losu.domownicy. na którym w 1933 przedsięwzięto pierwszą próbę przebycia lodołamaczem płn.wieś w woj. nazwanego jego imieniem. W czepku urodzony . . gotycki.

znaczny gród księstwa włodzimiersko-kijowskiego. Grody Czerwieńskie były na krótko samodzielną dzielnicą ksiąŜęcą. Czerwony . geolog. powstały w 2. Czerski Jan . . przemieniał pospolite metale w złoto. mazowieckimi i wielkopolskimi i wyruszył pod Grunwald. poł. W klasztorze murowanym. Syberii. i renesansową sprzed 1529. w przedsionku portal romański odkryty w 1910. socjalista. Czerwińsk . przen. po czym zdobyty został przez Włodzimierza. W 1148 biskup płocki Aleksander ufundował tu klasztor reguły św. Mazur(owie mili). Po uwolnieniu z zesłania pracował w 1886-91 w Akademii Nauk w Petersburgu. Czerwień . czerwone tasiemki a. niŜej Czerwony złoty). Wg Kroniki Nestora (zob.1845-92.koloru krwi.wieś w woj. Góry Czerskiego . 2) łańcuch górski we wsch.) filozoficzny alchemicy nazywali czerwoną nalewką. dawn. lokalizowany w miejscu. Augustyna. stąd kamień (zob. trójnawowa bazylika z trzema apsydami). dawna osadą. gotyckie wnętrza z polichromią z Xv w. Powieść doroczna) naleŜał do państwa Mieszka I do 981. księcia Rusi Kijowskiej. Zesłany na Syberię za udział w Powstaniu 1863. na której znajdowało się kilkadziesiąt Grodów Czerwieńskich. X w. Przywllej czerwiński . wstąŜeczki . W folklorze wielu krajów jest to kolor magii: kapturki i czapeczki wróŜek i czarodziejek. gdyŜ jak sądzili. 1) góry w Syberii Wsch. paleontolog i geograf polski. Chriebiet Czerskowo. a takŜe kapelusze magów.. na wysokim brzegu Wisły. teŜ w znaczeniu 'złoty' (por.. rozciągające się od rzeki Jany do górnego biegu Kołymy. Zmarł w rejonie Kołymy. ośrodek ziemi czerwieńskiej (między Bugiem a Wieprzem i między ziemią bełską a późniejszą . Renesansu i baroku zachował charakter romański. W 1951 odsłonięto w kaplicy UkrzyŜowania freski z Xiii w. Na początku Xiii w.. mimo licznych przeróbek w okresie gotyku. przedsięwziętej w 1891 wraz z Ŝoną Marfą. na wyprawie nauk. Kościół ma teŜ polichromię gotycką z Xiv w. poświęcił się badaniom geologicznym i geograficznym we wsch. Romański kościół NMP z Xii w.zob. komunista. lewicowiec.ziemią chełmską). rozbudowanym w Xvii w. W 1410 Jagiełło na czele rycerstwa małopolskiego połączył się tu z wojskami litewskimi.ros. płockim. wzniesionym w Xv w..zob. były zawsze czerwone. Zabajkalu. Przywilej. (dwuwieŜowa."W Czersku na złym piwsku" . rewolucjonista. największy zespół fresków romańskich w Polsce.Xii w. Dawne opactwo kanoników regularnych. gdzie dziś znajduje się wieś Czermno nad Huczwą.

Barwa (Czerwona). którzy pod wodzą Garibaldiego wsparli powstanie przeciw Burbonom i w 3 miesiące oswobodzili wyspę. Czerwoni demokratyczny . fr. por. działający w Królestwie Polskim w 1861-63. z powieści Pokrewieństwa z wyboru.wł. Czerwonoskórzy . w okresie Restauracji 1814-30.ang. camicie rosse. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjnej od najgrubszych do najcieńszych. Rośliny (Emblematy). Cnota (w czerwieni).emblemat ang.w latach 1918-1946 nazwa wojsk wchodzących. Czerwona nić . Czerwona Gwardia . Podobnie przewija się przez dziennik Otylii nić skłonności i przywiązania. tytuł jednej z dwóch (obok Pustelni Parmeńskiej) najsłynniejszych powieści (1831) Stendhala. zwolennicy bezpośredniej akcji zbrojnej. obrazującej społeczeństwo fr.w wyraŜeniu: "przewija się czerwoną nicią" o jakimś motywie. przezwisko nadane Indianom przez białych aluzja do indiańskiego obyczaju malowania twarzy i ciała na czerwono. Red indians." Czerwona RóŜa . rouge et noir) hazardowej gry w karty. Czerwona gwiazda . skręcone są tak. uzbrojone oddziały robotników organizowane w Rosji pod kierownictwem partii bolszewickiej w czasie rewolucji 1905 oraz lutowej i październikowej 1917. zob. Krasnaja Gwardija.). stronnicy Garibaldiego. Armia Czerwona . byli wśród nich takŜe Polacy. zdarzeń.ros. Znaczenie pierw. wojska powietrzno-desantowe. w Polsce Lud. opowieści. Xx w. tak Ŝe z najmniejszego nawet kawałka widać.bryt. 6. a czarny . Czerwone koszule .obóz polityczny przeciwstawny obozowi Białych. red men. dynastii Lancaster.: 'zabarwiony owadem' czerwcem polskim (Porphyrophora polonica). w skład Sił Zbrojnych ZSRR. przy czym kolor czerwony symbolizuje wojsko. teŜ Sorel Julien. Czerwony guz . Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa. nurtu dziania się. zob.w Chinach cesarskich oznaka mandaryna (zob. Czerwone berety . Redskins.chroniły niemowlęta od uroku (na wsi polskiej jeszcze w poł. 2 (1809). Goethego: "Wszystkie liny floty brytyjskiej.) pierwszej . Nazwa (fr. zwanej teŜ "30 i 40". trente-et-quarante. elemencie ogólniejszego toku.fr. Ŝe jedno czerwone włókno przechodzi przez całą długość liny. wraz z Czerwoną Flotą. którego samice dostarczały barwnika. Le Rouge et le Noir. literatury. temacie. ochotnicy w wyprawie Tysiąca na Sycylię 11 V 1860.planeta Mars.kler. 2. przygotowujący powstanie styczniowe. Ŝe naleŜy do korony. Czerwone i czarne .

poł. który wg wierzeń lud.I topór.(tj. miał czerwoną twarz. filozofa. Rotkppchen) bajki (1812-15) braci Grimm. Czerwony ksiądz . wilk poŜera babcię dziewczynki i przebiera się za nią. aby tym łatwiej poŜreć takŜe dziewczynkę. Czerwony jak alkiermes . Reinholda Gliera.fr. Le Petit Chaperon Rouge. aria starego górala Maksyma Tychończuka z dramatu Karpaccy górale. pol. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjno-demokratycznej. Czerwony Pałac . o charakterze międzynarodowym i narodowym. Częrwony jak upiór . ze pasem broń Wesoła myśl. "Czerwony kapturek" . powstała w 1864 w Genewie z inicjatywy Szwajcara Henri Dunanta (zob. wyst. to Ŝycie górala! .w Lhasie (Tybet. rodzaj krasnoludka normandzkiego.klasy. Czerwony KrzyŜ . publicysty. bohaterka bajki pod tymŜe tytułem ze zbioru Bajki Babci Gąski (1697) Charlesa Perraulta i podobnej (nm. jednego z najradykalniejszych przywódców powstania krakowskiego w 1846. sprzyja rybakom. 1.wł. wzniesiona w 2. za pasem broń . Alkiermes.zob. il prete rosso. Czerwony pas. wewnątrz tego kręgu muszą się nieuchronnie spotkać ci. Polski Czerwony KrzyŜ (PCK) powstał w 1919. historyka literatury. nakręślony przez Buddę. Czerwony karzełek .).przydomek Edwarda Dembowskiego. Józefa Korzeniowskiego.fr. który stawał się upiorem.pop.organizacja społ.wg wierzeń ludowych zmarły.) w celu niesienia pomocy rannym Ŝołnierzom. 1 (1843). przydomek kompozytora wł. libretto: Michaił Kuriłko. To strój.balet (Moskwa 1927. zbudowanej na miejscu zamku królewskiego z Viii w. swobodna dłoń . duszka domowego. noszona na czapce od Xvii w.. Nain rouge a. duchownego. 1822-46. Wrocław 1952) kompozytora ros. Czerwony kasztelanic . Le petit homme rouge. Czerwony kur . Antonia Vivaldiego.z legendy hinduskiej. Czerwony krąg . Xvii w.. główna część zamku Potala (dawnej rezydencji dalajlamy. kogut) poŜar. których przeznaczenie ma z sobą zetknąć. początek brzmi właściwie: Czerwony płaszcz. Solferino: Un Souvenir. Późniejsze konwencje rozszerzyły znacznie zakres jej działań. górującej ponad miastem. co błysła z dala. Czerwony mak . Chiny). o rudych włosach.

wyŜej Czerwony.znaczył 'ze złota'.. znajdują się tam m.Czerwony Plac . por. podobnie jak w wyrazie częstować. "Czerwony" .in. Częstochowska tabaka . Częstochowski . mauzoleum Lenina i cerkiew Wasyla Błogosławionego (ros.w dawnej Polsce ogólnie przyjęta nazwa złotego dukata.od część. wyborowa. Czestochowa.autentyczne imię staropolskie. z których wypędzali diabła paulini .ros.dawn.w Polsce do końca Xiii w. napisana prawdop. jak na obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej.zob. duby smalone. usługujący królowi przy stole biesiadnym. Cześnik . Cześć! . Czerwony sztandar . Czesław . 1839).pieśń popularna w okresie przed powstaniem listopadowym i w czasach późniejszych. Czesław. Rycerze Czerwonego KrzyŜa . nosówka ę pojawia się juŜ w Xv w.odpowiednik organizacji Czerwonego KrzyŜa w krajach muzułmańskich. pierw. przednia.sztandar koloru czerwonego. szrama na twarzy. 'własność Czestocha'. por. Cześć Polskiej Ziemi. przez Feliksa Frankowskiego (zm. koszałki opałki. BłaŜennowo). gdy pojawiły się takŜe złote ze srebra. urzędnik dworski opiekujący się piwnicą królewską. Częstochowski.dotyczący (pochodzący z) Częstochowy. Templariusze.zob. Wojna. potem tylko urząd tytularny. brednie podobne do mowy opętanych. teŜ Krew (naszą długo leją katy). Częstochowska kresa . Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . międzynarodowe godło proletariatu. zob. zachodu murami Kremla. wg niektórych przez Józefa Czeczota. wielki plac ograniczony od płd. Czerwony złoty . Czerwony PółksięŜyc . w Moskwie. wprowadzona za Jana Kazimierza. por. Częstochowskie gadanie . imię od pnia cześć.blizna.dawn. 'Krasnaja Płoszczad'. Cze.

ok.zob.ang. Człowiek człowiekowi wilkiem . z którym ma ubić interes.nieudolne. anthropos theou paignia. autora Pochwały łysiny. m. mistrze w sztuce egzorcyzmu. Quinbus Flestrin. wiersze. Człowiek grzechu . parafraza z Plauta. Man and Superman. Martwy) Gogola. Afryka). z węg.pasterz koni na pusztach (stepach) węgierskich w czasach tabunowej. przedmiot kultu relig. teŜ Homo sapiens. bujne Ŝycie opiewała literatura węg.łac. jak kantyczki pielgrzymów a.zob. namalowany prawdop. poezje Pettifiego.wg filozofa neoplatońskiego Synezjusza z Kyreny (płn. Człowiek i nadczłowiek . Czikos . Odwagę i zręczność czikosów i ich swobodne. 370-ok. Ich piękne.in. gr. komedia (1903) . jowialnego. Człowiek hoŜe igrzysko . Shawa. syntetyczny wzorzec aferzysty umiejącego się doskonale przystosować do okoliczności. "człowiek igraszką boską". Częstochowskie malowidło bohomaz.. półdzikiej hodowli. Sokal(skie rymy). bezceremonialnego zaleŜnie od sytuacji i od człowieka. zob. B. 413. barwnie wyszywane wierzchnie okrycie przypominało cuchę górali podhalańskich. istoty sentymentałnej. kicz odpustowy. prymitywne. csikos. przemalowany ok. pieśni dziadowskie. 495.zob. teŜ Jasny (Klasztor Jasnogórski).obraz w kaplicy klasztoru paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie. kadencje liche . Matka Boska Częstochowska . 1430 po zniszczeniu w czasie napadu na klasztor. Człowiek . pokornej. usuwającej się na drugi plan. uniwersalny. Człowiek-góra .zob. "sceniczny obraz tragikomicznych łowów miłosnych". wg wizerunku bizantyjskiego. homo homini lupus.G. Cziczikow . por. Antychryst. Częstochowskie rymy.częstochowscy. gdzie "Don Juan . Ostrokół. Asinaria. Częstokół ..centralna postać powieści Martwe dusze (zob. przypochlebiającej się albo wymownego samochwała.

powieść (1908. Człowiek. Heautontimorumenos (gr.. pol. czy teŜ napisał tylko jedną ksiąŜkę. O. . por. wyd. wyd. homo fortunae suae ipse faber. Człowiek Platona . Samodręk). Człowiek na KsięŜycu . u Tomasza z Akwinu definicja człowieka uczonego.ang. nowicjusz. brzmi: Animal implume bipes 'zwierzę bezpióre dwunogie'. w którym twierdził na podstawie własnych obserwacji. które w obrębie małego miasteczka ukazuje zgubne skutki chciwości.pomnik z brązu (1953) Osipa Zadkina postawiony w Rotterdamie ku czci zburzonego przez hitlerowców. stanowisko itd. 450 pne. opowiadanie (1899) Marka Twaina. 138 i in.łac. z Terencjusza. czy przeczytał. Jest to śmiech gorzki. Człowiek śmiechu . wyd. Ŝe zjawiska psychiczne są wynikiem budowy organicznej mózgu i systemu nerwowego. Chestertona. który był Czwartkiem .. powołany na urząd. Cicerona. powieść (1869. łac.. nie jest mi obce. który zdemaskował Hadleyburg . homo novus. The Man who was Thursday. nic co ludzkie.ang.fr. maksyma Protagorasa (ok.). a później odbudowanego miasta. 25. 1. 1. pol. Księga (StrzeŜ się. de la Mettrie.fr. pol. parweniusz.łac. lekarza i filozofa J. bez względu na to.. Człowiek jestem. homo sum. a nie jakiekolwiek inne. a Ŝe gatunek ludzki mieści się w tej samej kategorii co stworzenia pierzaste. KsięŜyc. L'Homme qui rit. dzieło (1748.nie jest myśliwcem. humani nil a me alienum puto. z rozprawy O godności człowieka (1486) Giovanniego Pico della Mirandola. 1925) fr. łac. i stworzył koncepcję człowieka jako szczególnego rodzaju oŜywionej ("oświeconej") maszyny.zob. Człowiek o wydartym sercu . ale zwierzyną" (z Listu dedykacyjnego autora). którego naleŜy się wystrzegać. L'Homme machine. 39. homo unius libri.pisze Platon w Polityku. filozofa wł. musimy przeto podzielić klasę dwunogich na pozbawione pierza i pierzaste" . K. Człowłek jest kowalem swego losu . The Man that corrupted Hadleyburg. 1958) G. nikomu nie znany. Człowiek-maszyna . De officiis). Człowiek. 266 E. Definicja platońska w jęz. dorobkiewicz. 1869) Victora Hugo. pełen nienawiści i rozpaczy. z O powinnościach (łac. Anthropos metron panton. wg innych-człowiek. Człowiek nowy .."Zwierzęta chodzące dzielą się na dwunogie i czworonogie. Człowiek jednej ksiąŜki .gr.). Człowiek miarą wszechrzeczy .łac. 1.

many (zob. Anima i 3. zw. Milleta. nie wiadomo więc. duszy i ducha. zdecydowanych rozstrzygnięć. Ŝe świat naukowy (z wyjątkiem niewielu upartych sceptyków) padł ofiarą sprytnego oszustwa.ros. rzezimieszek. zw.Bohaterowi tytułowemu. thymos 'dusza. słowa Satina ze sztuki Na dnie. Człowiek trzech liter . Gwynplaine'owi. 2.to brzmi dumnie . homo trium literarum. handlarze dzieci zniekształcili w dzieciństwie twarz. pomyślana zapewne zrazu jako kawał. części śmiertelnej. słynna mistyfikacja antropologiczna. rozpadającą się po śmierci ciała na: 1. Wg Rzymian człowiek ma trójdzielną duszę. dusza. zw. Wg śydów człowiek składa się z ciała. w 1912. złodziej (łac. do miliona lat temu. 4 (1902). San Francisco.eto zwuczit gordo. które otworzyło malarzowi drogę do sukcesu. kto je popełnił.. do którego sprawca byłby się przyznał. Ŝuchwa natomiast naleŜała do samicy orangutana. Czechowa. boskiej i eterycznej. uczucie.łac. filozofa gr. kiedy ogłoszono wiadomość o oszustwie. Towarzystwo tych ssaków zdawało się świadczyć. ktoś obawiający się wszelkich innowacji. Anim powraca do bogów. mastodonta. duszę. reform. powietrznej i mglistej. prawnik. zw. Człowiek trójdzielny . 3. wola'. Człowiek w futerale . wisielec. szubienicznik. Gorkiego. a prócz szczątków ludzkich . Czaszka pochodziła ze starego grobu i naleŜała do osoby cierpiącej na chroniczną chorobę kości. 2. F. Człowiek z motyką . Ŝuchwa natomiast miała charakter małpi. duch. serce. tytuł opowiadania (1898) A. Pokazał te kości profesorowi Woodwardowi z Muzeum Brytyjskiego.obraz (1863) J. cień. Czełowiek w futliarie. nastrój'. czełowiek .zęby plioceńskiego słonia. pheren 'przepona. wędrując koło wsi Piltdown w hrabstwie Sussex w Anglii znalazł w Ŝwirowisku części czaszki ludzkiej niezwykłej grubości. Wywołało to wielkie poruszenie w świecie naukowym i dyskusję trwającą blisko pół wieku. dzieło. który się nimi zainteresował. przen. Umbra. ale Umbra krąŜy w powietrzu nad ciałem.. Ŝyjący od 200 tys. Niejaki Charles Dawson. Bohaterowie tego odkrycia nie Ŝyli juŜ. Dopiero w 1950 próby fluorowe i dokładne prześwietlenia rentgenowskie wykazały. fur). i hipopotama. jakby go nie chciała opuścić. . z Iii w.). gdyby skutki nie przerosły tak znacznie zamysłu dowcipnisia. Muz. do Tartaru.dawn. Człowiek z Piltdown . świadomość. Eoanthropus dawsoni. Sklepienie czaszki odpowiadało człowiekowi współczesnemu. aŜ w 4 lata później. Obaj czynili dalsze poszukiwania. Człowiek trzech drewien . a szczątki zwierząt kopalnych sprowadzono z wykopalisk tunezyjskich.wg Diogenesa Laertiosa. many dostają się do Elizjum a. zbieracz-amator. Ŝe właścicielem czaszki był praczłowiek.łac. Człowiek .ros. aby rozśmieszał widzów na jarmarkach. znaleźli w tymŜe miejscu Ŝuchwę i kieł ludzki. ciało ludzkie składa się z: 1.

ang. tyle zdań . Towarzystwo (Człowiek to. równieŜ Mount Everest (od nazwiska ang. Fedrusa.marność . z Bajek. z którego inicjatywy podjęto w 1845-50 systematyczne pomiary Himalajów. Wszelki człowiek Ŝyjący . Czomolungma .najwyŜszy szczyt górski na Ziemi. hominem quaero. 9) definicja człowieka. Ludzie ludziom zgotoweli ten los .zob."). SpiŜowy człowiek . Szary człowiek . 19. Wielki człowiek do małych interesów . parafraza z Satyr. J. Szary. 1. w plastyce nazwa wielu wizerunków cierpiącego Chrystusa w koronie cierniowej. Himalajach. Oto człowiek! .gr. 2. totsententiae. tyle opinii.). 1. o Ezopie. ("Ze wszystkich Rzymian. z Umowy społecznej. KaŜdy człowiek kłamcą . np. To był człowiek! . 6.łac. Wielki. Gall.zob. 9 (I w. Layarda w bryt. w Biblii. 11. jako "zwierzęcia społecznego". H. r. urzędzie pomiarów kraju odkryto. quot homines..Człowiek zrodził się wolny (a wszędzie jest w kajdanach) .. Brutus M.. zdobyty 29 V 1953 przez . w środk. Por. odbywającym triumf w staroŜytnym Rzymie. Ecce homo!. w 1849 w ind. Ew. płk.łac. na granicy Nepalu i Tybetu. obraz Rogiera van der Weyden (ok. Właściwy człowiek na właściwym miejscu . wg Jana. Rousseau. Talos. Nat. 3.ang. 1.motto do zbioru z opowiadań Medaliony (1946) Zofii Nałkowskiej o zbrodniach hitlerowców w Polsce w czasie okupacji nm. Szukam człowieka . Ŝe jesteś (tylko) człowiekiem . zw.z Biblii.łac. istoty stworzonej z natury do Ŝycia w państwie. 19. psalm 115. zoon politikon. 1 (1762). the right man in the right place. Londyn.fr. 1450). hominem te memento. J. I. Pamiętaj. zob. 5. teŜ Diogenes (Latarnia). Horacego. Ŝe "Peak Xv" liczy 88487m i jest najwyŜszy na Ziemi). George'a Everesta. ile głów.łac..z Biblii. Istota państwowa . 1939-45. zob. Izbie Gmin (1855). I'homme est ne libre. 27.zob. Ilu ludzi.). Arystotelesowska (Polityka. słowa Piłata o Chrystusie. z przemówienia A. które powtarzał szeptem niewolnik stojący na wozie za zwycięskim wodzem. Psalm 38. this was a man!. słowa.

uŜywana w Europie od średniówiecza. dlatego dawniej uwaŜana za mającą znaczenie magiczne. regionalnego. Ali Baba.. a od 1629 takŜe od wina. a po upływie następnych 40 dni Noe otworzył okno arki. w czerwcu 1651 główna kwatera powstańczego dowództwa Kostki Napierskiego. od czopa. do ozdrowienia. quarantena '40 dni')..w Polsce 1466-1813 podatek akcyzowy od piwa. 24 Vi wojska biskupa krakowskiego zdobyły Czorsztyn i wzięły Kostkę do niewoli. wł. MojŜesz spędził 40 dni na górze Synaj. Chrystus pościł 40 dni na pustyni itd. z Xiv w. miodu i gorzałki.strefa południowego oceanu. o charakterze odświętnym. Czterdziestu.czorsztyński Kazimierza Wielkiego.członków wyprawy brytyjskiej: Nowozelandczyka Sir Edmunda Hillary i Szerpę z Nepalu Norkaja Tenzina. wdowie wolno było pozostawać w domu męŜa przez 40 dni po jego śmierci.stroik. dawniej początek słynnych spływów przełomem Dunajca. Czopowe . okresu niezbędnego do oczyszczenia. .). dziś ruiny zamku górnego i dolnego. Przywilej azylu w sanktuariach trwał 40 dni. wokół (i na południe . wody potopu padały na ziemię przez 40 dni. Czterdziestu męczenników . podwstąŜnik. zachowana jeszcze w krajach słowiańskich jako element dziewczęcego stroju ludowego a. np. siedziba starostwa.. obecnie ze Sromowiec. Napoleon I (śołnierze. kwarantanna trwała dawniej 40 dni (stąd nazwa.. przybrana kwiatami. Akademia (Fr. którym zatykano beczki i kufy.zob. Ryczące czterdziestki . Zamek na Czorsztynie .liczba często spotykana w Biblii. pamiętajcie.zob. kurpiowskiego. wielokrotne pobyty królów polskich na zjazdach panujących. noszona przez dzięwczęta ozdobna opaska na głowę. Czterdzieści .). nowosądeckim. Zamek. Eliasza przez 40 dni Ŝywiły kruki.zob. Zamek . Czterdziestu rozbójników . za symbol czasu pokuty. Nieśmiertelny. Czółko .wieś w woj. nieśmiertelnych . Czterdzieści wieków.zob. do odrodzenia się do nowego Ŝycia. okres czterdziestodniowy odgrywał wielką rolę w dawnych kuracjach lekarskich i doświadczeniach alchemików itd. od Xv w. Czorsztyn .dzień 10 marca..

Niektórzy wcześni Ŝeglarze dokonywali tego jednak w kierunku odwrotnym. A imię jego czterdzieści i cztery." Czterdziestu siedmiu roninów . teraz juŜ nie wiem. zbudowano na tym miejscu w 1448 kaplicę. nie napotykając na bariery lądowe. Katarzynę z kołem. krew jego dawne bohatery. od Winnipeg.-kat.tajemnicze imię tajemniczego męŜa. aby utrzymywać go w dobrym zdrowiu. Wita z kogutem. Po czterdziestce człowiek jest albo głupcem. Czterdzieści osiem . 5. Czterdzieści i cztery . Ŝe "mu sama się nastręczyła w chwili natchnienia. . zob. wiedziałem. Barbarę z wieŜą. Z matki obcej. "namiestnika wolności na ziemi" w Widzeniu Księdza Piotra w Dziadach. Ŝe ukazało mu się na łące 14 świętych wraz z Jezusem.fr. wokół Przylądka Horn. cz. Krzysztofa z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu.od) 40. wieją silnie przez cały rok. Czternastu pomocnych w potrzebie . Dionizego z obciętą głową.kośc.lud ludów. (das) Wohltemperierte Klavier. krzyŜem. ułatwiając Ŝaglowcom opłynięcie Ziemi w kierunku wschodnim. którzy przed swą męczeńską śmiercią wyprosić mieli u Boga łaskę udzielenia szczególnej pomocy tym. a później. Czternaście. Bastylia. 59-85. Iii. grupa świętych.trud trudów. Jerzego ze smokiem. Magellan i Drake na zachód. Ŝe mając lat 40 człowiek powinien znać wystarczająco dobrze swój organizm na to.). a w 1743 zaczęto budowę słynnego późnobarokowego kościoła pielgrzymkowego Vierzehnheiligen (zob. A tytuł jego . znaczy ono. Cyriaka z demonem na łańcuchu. równoleŜnika. Ronin. 49. Blazjusza z dwiema skrzyŜowanymi świecami. albo własnym lekarzem Plutarch w traktacie O zachowaniu zdrowia przypisuje to powiedzenie cesarzowi rz. równoleŜnlk . gdzie wiatry zachodnie. Poeta pytany o znaczenie tej liczby miał jakoby wyjaśnić.granica między USA i Kanadą od Pacyfiku do miejsca na płd.zob. rz. Do grupy tej zalicza się zwykle: Erazma z wiatrem. Czternasty lipca . Achacego z koroną cierniową a. Małgorzatę ze smokiem na łańcuchu i Pantaleona z dłońmi przybitymi do głowy. Eustachego z jeleniem. Gdy w 1445 pewien pasterz w Górnej Frankonii oświadczył. miał powiedzieć: "Kiedy pisałem. Egidiusza z łanią. Tyberiuszowi. Quatorze juillet. którzy proszą za ich pośrednictwem. gdzie nie było miejsca dla rozumowania".zob. np. w 1845. Mickiewicza: A Ŝycie jego .

przedstawiony przez prezydenta USA. Cztery . Objawienie św. Pierwsze pięć było natury ogólnej. Analekta (Konfucjańskie). organizacji narodów świata dla utrzymania pokoju.. eklodze). Pozostałe 9 punktów dotyczyło spraw szczegółowych: 6. 5. 11. przywrócenia niepodległości Rumunii i Serbii.Drera zob. opera (Monachium 1906.chiń. za liczbę człowieka powstałego z prochu ziemi. tł. Pięć) o poglądach Konfucjusza. Czterech gburów . (1918. 4 Ŝywioły. 4 pory roku. zwrotu Alzacji i Lotaryngii Francji. usunięcia. libretto: Gertruda Stein. 9. 1925) Vicente Blasco Ibaneza.w Biblii. wyst. wolności mórz w czacie wojny i w czasie pokoju. Drzeworyt Albrechta Drera z cyklu ilustracji do Apokalipsy wyd. Los cuatro jinetes del Apocalipsis tytuł trylogii powieściowej o I. Głód i Śmierć. 4 strony świata. 13. Jana (gr.liczba uwaŜana dawn. swobody Ŝeglugi przez Dardanele. 4. Die vier Grobiane. uŜywane od czasów Czu Si (1130-1200) do 1905 jako podstawowe podręczniki chińskiego systemu oświaty i egzaminów na urzędników administracji państwowej: Lun ju. wronym i płowym koniu. wycofania obcych wojsk z Rosji. wyst. główne źródła wiadomości (obok Pięcioksięgu.opera (1927. Ta-sue (Wielka Nauka). ograniczenia zbrojeń do potrzeb bezpieczeństwa wewnętrznego. Czterej jeźdźcy Apokalipsy . Czteroksiąg . za symbol świata ziemskiego. 4 cnoty kardynalne itd. głosiły one zasadę: 1. Apostołowie.nm. uwzględnienia Ŝyczeń i interesów miejscowej ludności przy decydowaniu o losie kolonii. libretto: Giuseppe Pizzolato wg Carla Goldoniego. Wergiliusz w 4.program warunków ustanowienia pokoju i unormowania stosunków międzynarodowych po I. Akcja rozgrywa się w Wenecji Xviii w. na białym. Thomasa Woodrowa Wilsona. Sy-szu" kanonu konfucjańskiego. poprawienia granic Włoch zgodnie z granicami narodowości. Hiszp. składający się z 14 punktów. Aymon. 8. Warszawa 1954). uosobienie nieszczęść wojny: Zabór. 1934 w obsadzie murzyńskiej) Virgila Thomsona. 10. 6. 8 I 1918. w miarę moŜności. Czterej święci w trzech aktach . Czterej apostołowie . pol. pol. zob. . 2. 3. wojnie świat. 12. konkretnego materialnie. suwerenności dla narodów monarchii austro-węgierskiej.zob. wojnie świat. 4 wiatry. 7. utworzenia międzynar. w orędziu do Kongresu amer. Czterej synowie Aymona . czerwonym. barier ekonomicznych między krajami. Mord.Czternaście punktów Wilsona . stąd np. Słynny film (1921) z Rudolfem Valentino. Ermanno Wolfa-Ferrariego. niepodległości Polski z dostępem do morza i 14. zachowania suwerenności Belgii. 4 epoki dziejów (Owidiusz w Metamorfozach. zob. jawności dyplomacji. w 1498. i jest jakby zapowiedzią ruchu wyzwolenia kobiet spod tyrańskiej władzy gburowatych ojców i męŜów. 1-8. apokalypsis).

Il Cimento dell'Armonia e dell'Invenzione. Cztery kąty. Cztery legendy z Kalewali Sibeliusa . Cztery elementy . gmyczkową.). historyczna a. Cztery niezrównane kobiety muzułmanów: 1. Cztery litery . cykl fortepianowy Czajkowskiego.proklamowane przez prezydenta USA Franklina D. wojny świat. fujara. wg Arystotelesa: ogień (suchy i ciepły).zob. Cztery temperamenty . Aisza (zob. podstawowe pierwiastki. Cztery wolności .niedołęga. zob. pol. Lato. Cztery mile . Nowym. (1941): wolność od głodu i biedy. fajtłapa. moralna. Princeton (New Jersey).). spirytualistyczna (anagogiczna.pierwotne Ŝywioły. wyŜej Cztery elementy. oferma.Czung-jung zob. ze zbioru Szczyt harmonii i inwencji. powietrze (cieple i wilgotne) oraz ziemia (zimna i sucha). . Kiep. Humory. Np. dosłowna.Cztery rodzaje wykładni (interpretacji) Biblii: 1. Cztery temperamenty . wolność wyznania i mowy. balet w 1 akcie (Nowy Jork 1946. symbolem nieba.zob. Die vier Temperamente.trumna.nm. ilustrujących 4 wolności. 3.zob. 3. 4. Środek (Doktryna Środka). poprzedzone sonetami nieznanego autora (Wiosna. 4. muzyka Paula Hindemitha. alegoryczna. zob. Meng-cy (zob. dotycząca nieba i Ŝycia przyszłego). Zima). 2. miastem w Palestynie. wł. balet Giazunowa i cykl pieśni Noskowskiego.). Czterolistna koniczyna . nr 1-4 Vivaldiego. znalezienie czterolistnej ma przynosić szczęście. niezguła.zob. niebo i piekło.teologii dogmatycznej (eschatologii): śmierć. Cztery znaczenia . ChadidŜa (zob. Maria (z haremu Mahometa). Fatima (zob. eufemistycznie zamiast "dupa". wyst. Księga czterech królów. Cztery pory roku . Cztery Ŝywioły . fr. tematyka podjęta później przez oratoria Telemanna i Haydna. Roosevelta w czasie 2. Kalewala. 3. woda (mokra i zimna). której liście są zazwyczaj trójdzielne. Jeruzalem Niebieskim a. Cztery deski . Le Quattro Stagioni.). Jerozolima jest odpowiednio: 1. sąd.rzadko spotykane egzemplarze koniczyny (Trifolium 'trójlistna').wł. Jesień. 4. 2. Kościołem. Warszawa 1962). Temat z wariacjami na fortepian i ork. koncerty skrzypcowe opus 8. Seria malowideł ściennych Normana Rockwella. 2. wyznawcą. Piec. Nassau Tavern. Cztery rzeczy ostateczne .

kiedy za mąŜ poszła.dawn. łono niewiasty.przebiegły. kozioł (baran) i król. 9-10. we francuskiej talii czterej królowie to: Karol Wielki. Dawid. zwł. kiedy się stanie dziedziczką po pani swojej. wygnać itp. Kuty na cztery nogi . stare wino.zob. Cztery rzeczy o pięknej postawie: lew. zabawy. . bezwzględnie. beautiful people. Przyjaźń doświadczona I uczciwa Ŝona. 1-4.livre des quatre rois. pozbawiając zatrudnienia. Na cztery wiatry . Cztery rzeczy trudne do poznania: droga orła w powietrzu. Czumak . 30. zmyślny. kiedy króluje. szczwany. Cztery rzeczy nie do zniesienia: sługa. mowa. chytry. Cztery gatunki zwierzątek mądrych: mrówki. środków do Ŝycia. there are only 400 people in New York society. creme de la creme). droga okrętu wpośród morza i drogi męŜa w młodości.) Zbiór bezimienny . Bonifratrzy. (T. i słuŜebnica. zajączek. kiedy się naje chleba. nienawistna niewiasta. Naborowski.z biblijnej Księgi Przypowieści. ziemia i ogień.) Cztery rzeczy w Polsce słyną.ang. głupi. kur. cwany. Stara piosnka. Aleksander Wielki i Cezar. droga węŜa na skale. (D. Czwartek.) gwałtownie. Lenertowicz. por. top drawer. obyczaje. Jest tylko około czterystu osób nowojorskiego towarzystwa . szarańcza i pająk. fr. z których człowiek się wydaje: Kompanija. dlaczego ograniczył do 400 osób liczbę zaproszonych na bal wydany przez panią William Astor 1 Ii 1892: "towarzystwo" oznacza tu elitę ludzi bogatych o światowym stylu Ŝycia (ang. odpowiedź Warda McAllistera na zapytanie. 15-31: Cztery rzeczy nienasycone: otchłań. why. chłop ukraiński trudniący się przewoŜeniem soli na maŜach (wozach zaprzęŜonych w woły). jet set. talia kart. smart set. Cztery rzeczy są. Cztery rzeczy. z ukr. Czterysta.(wygonić. Dziesięć (Górne 10000). Czubki . the upper crust.

święta narodowego. Czwartacy . Wielki Czwartek . poczwórny grosz. Czwarty stan . z bohaterskiej obrony Olszynki Grochowskiej w 1831 r. Polsce córkom. Cztery (cytaty na końcu). Stan(y Generalne).zob.Czwartak . czterogroszówka. pułk piechoty liniowej Królestwa Polskiego. 1729-97.jeden z wymiarów róŜnych typów przestrzeni. a zwł.zob. uŜyta później przez historyka ang. Czwarty lipca .czas (obok trzech wymiarów przestrzeni).zob. Czwarty wymiar . czwarta część spadku po ojcu. Czwarty.zob. rodzaj utworu epigramatycznego złoŜonego z 4 elementów.nazwa amer. lit. Obiady czwartkowe . do Galerii Reporterów w Izbie Gmin. . Człowiek. Człowiek. przypadająca wg. moneta o wartości 4 groszy. prawa spadkowego w dawn.-amerykańskich.w teorii względności . por. por. 1800-59. Wielki (Tydzień). podatek płacony przez kupców od wywoŜonych i przywoŜonych towarów. Czworak .). Thomasa Macaulay. Minkowskiego. która ogłosiła niepodległość i niezawisłość (od Wielkiej Brytanii) trzynastu kolonii płn.w dawnej Polsce od końca Xvi w. Edmundowi Burke. Tłusty. H. w geometrii . czwarcizna. Czwartek.dawn.zob. Republika (Fr. słynny z udziału w powstaniu listopadowym. Czwarty grosz . Czwarta Republika .prasa.4. rocznicy Deklaracji Niepodległości z 4 Vii 1776. który był Czwartkiem . stosowana pierw. Tłusty czwartek . nazwa przypisywana politykowi i filozofowi ang. wg.dawn.

hist. organizator i administrator. w Polsce od Xii w. nauka) oderwana od bieŜących zagadnień. wynikającą zresztą nie z wysokiej kultury. kształt obozu wojskowego.łac.od staroŜytności do poł. spraw otaczającego Ŝycia. w Królestwie Polskim 1864. Czwórniak . która ze względu na niską wydajność pracy cofała się w Xviii-Xix w.właśc.Czworaki . szyk bojowy powszechnie stosowany w Europie do czasu wpiowadzenia tyraliery i broni szybkostrzelnej w 2 poł. zastąpiony przez pańszczyznę (odrobek-prace i posługi na rzecz pana). Miód (pitny). 11) . w procesie wtórnego poddaństwa. Czworobok . Czynsz . Czarnego.. śydzi (Biblia.mieszkalny budynek folwarczny. ok. Xix w. Lev.(filozofia. umysł dziecka nie tknięty jeszcze przez wpływy zewnętrzne (wg Locke'a). pierw. 1155-1227. Czysta (nie zapisana) Karta . znów na rzecz czynszu. przenikający z Zachodu system oczynszowania jako forma cięŜarów feudalnych został na przełomie Xv i Xvi w. przeznaczony dla słuŜby dwoiskiej. TemudŜyn.zob. census 'oszacowanie majątku. Zins 'danina. aŜ do uwłaszczenia chłopów w zaborze pruskim 1811-18. tabula rasa 'wygładzona tabliczka (woskowa)'. Czyste i nieczyste zwierzęta . w Galicji 1848. wybrzeŜy M. które się rozciągało od Oceanu Spokojriego do płn. opłata' z łac. a nie praktycznym). stałe świadczenia w pieniądzach a.. Zjednoczył wszystkie plemiona mong. w scentralizowane panstwo ze stolicą w Karakorum. produktach składanych przez chłopów na rzecz właścicieli gruntów za uŜytkowanie ziemi. Xix w. Czyngis-chan . o czterech mieszkaniach (stąd nazwa). Czysty. Z nm. Ludnością podbitą rządził przez namiestników.StaroŜytni. folwarcznej. spis ludności'. ale z obojętności. utalentowany wódz. ugrupowanie obozujących wojsk. twórca imperium mongolskiego. Czysta sztuka . słuŜąca wyłącznie celom estetycznym (poznawczym. Bezwzględne okrucieństwa zdyscyplinowanego wojska współistniały z tolerancją religijną wewnątrz granic imperium.

Krew. odpusty i modlitwy mogą przyspieszyć ich wejście do nieba. Określa on czyściec jako miejsce. gdzie dusze zmarłych pewnych zbawienia ponoszą karę za grzechy jeszcze nie odpokutowane na ziemi. dopóki nie oczyszczą się z grzechów. wg której dusze zmarłych cierpią przez czas jakiś. bo nie mają rozdzielonego kopyta. "górną Gehenną". choć parzystokopytne. Król Ćwieczek . motyl nocny. pomroka. staromodnie. zwł. Apok. nie był obcy juŜ staroŜytnym śydom: UwaŜali oni. mrok. 18-19. Nieczyste były teŜ ptaki drapieŜne i stworzenia Ŝyjące w wodzie. a msze. 6666.uwaŜali zwierzęta przeŜuwające o rozdzielonym kopycie za czyste i jadalne. Liście Piotra Ap. Komedia. w dawnych dobrych. gotówka. List do Tytusa. purgatorium 'czyściec'. 3.z Biblii. chmara. mimo Ŝe przeŜuwacze. ciŜba. Czyściec św. Dante. gotowy) grosz .wł.zob. 6. Pierwszy dekret o niej ogłoszono na soborze ferraro-florenckim w 1439. .) Patryk. bajecznych czasach. 9-11 i I. Czyściec . Czysty (a. (Xv w. wielkie mnóstwo. a nie mające Skrzel i łusek. Czystej krwi . mrowie. np. pełnych prostoty. pieniądze. Ten stan pośredni nazywano rozmaicie. jak w czasach nieskomplikowanych.) legion.Jak za króla Ćwieczka. Króliki i zające były niejadalne. Purgatorio. ciemność. 1. Ŝe duszom wolno przez rok po śmierci odwiedzać swe ciało oraz ukochane osoby i miejsca. Patryka . Świnie i wielbłądy były nieczyste. etym. gęstwa. "tonem Abrahama". zob. 15.Pewien rodzaj wiary w czyściec. 10000.dawn. bo nie są przeŜuwaczami. Zarys tej doktryny przejęli wcześni ojcowie kościoła opierając się na pewnych ustępach z Biblii.dawn. część Ii Boskiej Komedii Dantego. "ogrodem Edenu". Ć Ćma . (św. Czyściec .zob. kalka językowa z łac. Czystym wszystko czyste . a trydencki w 1562 uznał ją za dogmat (odrzucony przez protestantyzm i prawosławie).

podbita futrem. D Dach Świata . krakowski. Chin i Afganistanu. wysoko połoŜone pastwisko leśne'. wyŜyna w południowo-zachodniej części Azji środkowej o średniej wysokości 40007m nad poziomem morza. Ćwik (1) . korzec. dawniej okrycie wierzchnie podczas zimowych podróŜy.. kogut tuczony. czerstwy. wyroczni w sprawach sztuki kulinarnej nie ograniczanej ani przez moŜliwości finansowe adeptek. doświadczony. Ćwiertnia .0 .z Bachmanów. Dachma . (2) kapłon. na terytorium ZSRR.archaicznie. Czerwony jak ćwik . pers. kirgiskie pamir 'zimne. ok.rumiany. WieŜa (Milczenia). od Xviii w. ze śr. kuty na cztery nogi. Dagobert. bywały. Zdrów jak ćwik . jary. z awest. autorka szeroko uŜytkowanych ksiąŜek i artykułów o gospodarstwie domowym i modzie.-pers.Pamir. której nazwisko przetrwało jednak jako synonim autorki ksiąŜek kucharskich. daxma 'cmentarz'. Ćwierciakiewiczowa Lucyna .zob. miara objętości ciał sypkich. rześki.w Polsce Xviii w. dakhmak. ani przez obawę roztycia się. o zdrowej cerze. szczwany.obszerna szuba. np. Dacha . człowiek wytrawny. z ros. właśc. docha. prymitywnie. por.krzepki. 1361. gra w karty.w Polsce śrdw. 1829-1901. Ćwierczakiewiszowa. przebiegły.

A. Hitndla. Idealna para pięknych.stąd imię. nimfa. daphne 'wawrzyn'.sielanka dramatyczna (1638) Samuela Twardowskiego. Eklodze (Bukolice). który odtąd stał się jego świętym drzewem. młodych. oślepiony przez zakochaną w nim bez wzajemności. a czule zakochanych w sobie pasterzy. uciekając przed zakochanym w niej Apollinem. libretto: Hinsch. Dafni .Daćbóg. Dafnis i Chloe. gdy miał ją juŜ dogonić. gr. Rzym. Dafne . por. (Drezno 1938) Richarda Straussa. ubłagała swego ojca o ratunek i została przez niego przemieniona w drzewo laurowe (wawrzyn). Schiavona. Popularność w . Giorgiona. Villa Borghese. w końcu zabrany przez ojca do nieba. Apollo zaś uplótł sobie wieniec na głowę z liści wawrzynu. towarzyszki łowów Diany. zazdrosną nimfę.mit. pasterz sycylijski. którzy na koniec odnajdują swe dzieci i łączą je ślubem. czująca wstręt do męŜczyzn. Dafne . jednej z pierwszych tego rodzaju. jak Dafne. Obrazy: Pollaiuola. będące przedmiotem autentycznego kultu lub moŜe tylko zmyślone przez kroniki. skarŜy się na swój los w smutnych pieśniach. twórca i główny bohater poezji pasterskiej (bukolicznej): nieszczęśliwy w miłości. opowaada.opera (1700) A. Owidiusz w Metamorfozach. gr. Dafnis i Chloe .opera (1708) G. daphne 'wawrzyn'. porzuconych jako niemowlęta przez rodziców.opera. 452. niechętna miłości. libretto: J. o którym nic nie wiadomo (Ii-Iii w. Dafnis . Florindo i Dafne . dziewictwa.symbol miłości niedostępnej. Apollo i Dafne . z Lesbos) zwanemu Sofistą. Dafnis drzewem bobkowym .bohaterowie greckiej powieści pasterskiej. matka porzuciła go w krzaku laurowym . słowiańskie bóstwo słoneczne. Scarlattiego. córka boga rzecznego Peneusza. N. rozmiłowana tylko w łowach w kniei leśnej. gr.Dadźbog . historia miłości Apollina do uroczej Dafnidy. Gregor. gr. Dafnis w poezji: Teokryt z Syrakuz w pierwszej Idylli.). aŜ do perwersji niewinnych i naiwnych. 1. identyfikowane niekiedy ze SwaroŜycem.rzeźba: Bernini. pne. od 'niech da' +'bog(actwo)' albo z irańskiego. Owidiusz w Metamorfozach. przypisywanej Longosowi (prawdop. Wergiliusz w 5. mit.F. Poussina i in. syn Hermesa i nimfy. DaŜbog.

a takŜe zręcznym złotnikiem. w najstarszej części kroniki klasztoru w Henrykowie pod Wrocławiem. Warszawa 1926).czasach nowoŜytnych powieść zawdzięcza przekładowi na jęz. ać ja pobruszę. po którego śmierci właściwe rządy przejęli majordomowie. tł. ze st. Ćwieczek.ok. W trosce o zbawienie własnej duszy wzbogacił opactwo St. czym zyskał przychylną pamięć kościoła. Amyota (1559).dajny. l. co mogłoby wynikać z nieporozumień etymologicznych. Eligiuszem (St. poj. czczony juŜ u Sumerów. od 632 król Franków. Księdze Henrykowskiej (zob.imię. muzyka: Maurice Ravel.-włoskiego.średniowieczny sztylet o trójkątnym ostrzu.. wyst. hebr. Dagon . litewskie.balet (1909. Parandowskiego.. oddającego posiadłości Mieszka I. ParyŜ 1912. a moŜe teŜ łotewskie świeckie pieśni ludowe Xiii-Xvi w. Pierwszy zachowany zapis całego zdania w języku polskim. swoim podskarbim i doradcą. pod którym pojawia się Mieszko I w regeście (streszczeniu) nie zachowanego dokumentu zwanego Dagome iudex łac. ale prostoduszny i mało królewski. w tzw. pod opiekę papieŜa Jana Xv. Dagome . 'daj. 600-39. 'Dagome sędzia'. występując w niej wraz ze św. 1925. wynalazca pługa. Samon. niech ja pokręcę Ŝarna. dagan 'zboŜe' i dag 'ryba'. uŜywany do połowy Xvii w. w Polsce rzadki. wystawionego ok 990-992. ostatni wybitny władca dynastii Merowingów. a ty poczywaj' staropol. Dagobert I . Dainy . a wg Biblii bóg Filistynów. załoŜonego w 1227 przez księcia Henryka Brodatego. starosemickie bóstwo rolnicze. Eloi). a ty odpocznij'. który . J. dobrotliwy i szczodry. libretto: M. Fokin. wyobraŜany jako człowiek z rybim ogonem zamiast nóg. Księga) zawierającej spisane przez cystersów po łacinie dzieje ich opactwa. Denis. pol.. Daga . francuski J.Dagan. w Europie zachodniej. "Daj. pol. opiekun urodzaju. Kronikarz zapisuje słowa da ut ia pobrusa a ti poziwał pewnego Czecha imieniem Boguchwał. legendzie i piosence ludowej jako "dobry król Dagobert". daina. śyje we fr. patronem rzemieślników. Daphnis et Chloe . zamieszczony w 1270. por.

). Poskromienie złośnicy.najwyŜszy zwierzchnik duchowy lamaizmu i głowa państwa tybetańskiego 1578-1959. bracia.opera (Praga 1868. daktylos 'palec.w Biblii Filistynka. Daktyl . (b)lama 'kapłan'.owoc (jadalny) palmy daktylowej. mong. ukochana mocarza Samsona (zob. por. bracia. mielącą zboŜe na Ŝarnach. tybet. 'delikatna. Dalej. tkwiący w jego włosach "nie tkniętych nigdy przez Ŝelazo" (Ks. 16. z gr.lituje się nad Ŝoną. Akcja rozgrywa się w Pradze Xv w. Dalajlama . do bułata. Gorze się nam stało. tęskniąca'. Dalej. wszak nam dzisiaj tylko Ŝyć! PokaŜemy. stopa wierszowa trójdzielna jak palec. ocean'. wydobyła od niego sekiet siły. Kronika (Dalimila). złoŜony z 1 długiej i 2 krótkich kości'. hebr. Dalibor . KaŜdy z nich był uwaŜany za ponowne wcielenie (reinkarnację) swego zmarłego poprzednika i rozpoznawany przez komisję dostojników lamajskich juŜ jako niemowlę po pewnych tradycyjnych znakach. nie akcentowanych). który podczas buntu przeciw moŜnowładcom stanął po stronie uciśnionego ludu. Daj buzi.zob. Rajnolda Suchodolskiego (1804-31). Sędziów. kate! . Śpiew rewolucyjny. Warszawa 1902) Bedricha Smetany. akcentowanej) i pozostałych krótkich (a. 4-20). wieśniaczką grubą i bardzo niezdamą. wyst.początek popularnej pieśni powstania 1831. . Dalila . obcięła śpiącemu czuprynę i wydala go wrogom. przekupiona przez Filistynóv.. Tytułowy bohater to na pół legendarny rycerz.zob. do bułata . trójsylabowa stopa wierszowa o pierwszej sylabie długiej (a. pol. Ŝe Sarmata jeszcze wolnym umie być! 1-4. Dalimil . dalaj 'morze.

nie ma z poprzednią nic wspólnego. Verdi wyprzedził o kilkadziesiąt lat w tej operze kierunek zwany weryzmem (naturalizmem). Warszawa 1879). Zob. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie. i naraŜając się na jego wzgardę). Wife of Bath. Musee de Cluny. 1870) Aleksandra Dumasa-syna. tł. The Lady of the Lake. wyst. po czym umiera na suchoty. opowiadanie (1833) Aleksandra Puszkina. ang. bohaterka poematu Dama Jeziora (ang.powieść. zakochuje się szczerze w Armandzie Duval. Dama pikowa . którego zamknęła w dębie. uwodzicielka Merlina. La Dame de chez Maxime. wyst.Dama. pol. stąd początkowe fiasco opery u całkiem nie przygotowanej do takiego dzieła publiczności. aby mu nie zniszczyć kariery. Z czasem jednak opera zatriumfowała na całym świecie. Warszawa 1900) Piotra Czajkowskiego. sztuka ta dała początek "komedii obyczajowej". popiersie strojnej damy z wielkimi baranimi rogami. a Armand Duval nazywa się Alfredem Germont. Czarny. gdy nauczyła się jego zaklęć. Piave libretto opery La Traviata (Wenecja 1853. w której bohaterka nosi imię Violetta Valery. Ellen. Dama od Maxima . libretto: Modest Czajkowski wg Puszkina. wyst. zob. na kaŜdym gobelinie figuruje biały jednoroŜec. Opera (Petersburg 1890. nazywana "damą kameliową". o tancerce lekkich obyczajów. jednak na prośbę ojca Armanda Marguerite wyrzeka się i porzuca ukochanego (udając. fr. Artur) Czarodziejka występująca takŜe jako Vivien. Na niej oparł Francesco M. 6). Nimue. Nimiane a. tajemnicza wapienna rzeźba staroiberyjska z Iv-Iii wieku pne. Ŝe przestała go kochać.. komedia (wyst. wyst. dziś w muzeum Prado w Madrycie.w legendzie arturiańskiej (zob. Georgesa Feydeau.ros. Pikowaja dama. a kiedy skończył 18 lat. Biała Dama . ParyŜ.cykl 6 gobelinów. pol. teŜ Duplessis Marie. zaprowadziła go na dwór króla Artura. pol. 1899. pol. słynna. . młodzieńcu z dobrej rodziny. Czarna Dama . Porwała Lancelota jako dziecko.jedno z najwspanialszych dzieł sztuki staroŜytnej. Dumas adaptował powieść na scenę (ParyŜ 1852. Młodzi Ŝyją szczęśliwie w wiejskim ustroniu.zob. pol. aby został rycerzem. gdyŜ lubiła te kwiaty. Warszawa 1865) Giuseppe Verdiego. 1810) Walter Scotta. znalezione 1897 w Elche (Murcja. 1901). symbol dziewictwa.fr. wykonanych w końcu Xv w. Dama z Elche . La dame aux camelias (1848. w Turyngii. Dama Jeziora . Dama kameliowa . Dama z Bath. Biały. Dama z jednoroŜcem . Hiszpania). Modna kurtyzana Marguerite Gautier.zob.

661-750. ok. Artur) dziewczyna.faworyt i pochlebca na dworu tyrana Syrakuz. kochanki Lodovica Sforzy (zob. moŜe portret Cecilii Gallerani.. Kraków. Damaszek .w legendzie arturiańskiej (zob. Kiedy z zawiścią wychwalał władcę jako najszczęśliwszego ze śmiertelników.zob. ten pozwolił mu zakosztować szczęścia monarchy: zaprosił Damoklesa na ucztę i dal mu miejsce przy stole pod zawieszonym u powały na końskim włosie obnaŜonym mieczem. Droga do Damaszku aluzja do biblijnej sceny nawrócenia Szawła (św.dramat (1898) Augusta Strindberga. prawdop.stolica Syrii. Pan I (Damazy). gdy pod panowaniem Omajjadów Damaszek przeŜywał czasy świetności. 1400 rozpowszechnionym takŜe w Europie.Dama z gronostajem (Dama z łasiczką) . Dzieje Ap. dawny słynny ośrodek produkcji stali do wyrobu broni białej i luf broni palnej. Biblia. floryzowanie brązu lub Ŝelaza przez inkrustację drutem złotym lub srebrnym.obraz (1483-85) Leonarda da Vinci. Stąd miecz .demeszka. technika znana w staroŜytnej Azji. Dama z Shalott . Omajjadzi. W poemacie Alfreda Tennysona (ang. 4. Stal demasceńska .hartowna i elastyczna. w dawnej Polsce. księcia Mediolanu. Omajjadzi (Meczet). Dziwer. zob. ceniona m. DamaskinaŜ . zob. Muz. Czartoryskich. Damy dworu . Damokles . na którego dworze Leonardo pracował 1482-99. (Las) Meninas. Damascenka . Dionizjosa I Starszego. 9.in.). The Lady of Shalott. rozwinięta w krajach islamu. która umiera z nie odwzajemnionej miłości do Lancelota. w Damaszku (stąd nazwa) i Hiszpanii mauretańskiej. jedno ze "świętych miast" islamu. Kalifat damasceński . szabla ze stali damasceńskiej.okres w dziejach kalifatu. zwł. kwiecenie.demeszkowanie. zob. wytwarzaną we wczesnym średniowieczu w Indiach sposobem udoskonalonym następnie przez Arabów i Persów. Pawła) po usłyszeniu na drodze do Damaszku głosu z nieba: "Szawle! Czemu mnie prześladujesz?". 405-367 pne. tworzącym delikatny ornament linearny. Damazy . 1852) nosi ona imię Elaine. Till Damaskus .zob.

Miłość Danae . E.. Zeus występuje w micie w dwóch swoich waŜnych funkcjach: jako dawca deszczu (gr. Die Brgschaft.). Die Liebe der Danae. po powrocie do Anglii opublikował PodróŜ dookoła świata. pne. Tiepolo. 5. gdzie zaopiekował się nimi Diktys. Dzeus hyei dosł. Danae . Burne-Jones (Danae i spiŜowa wieŜa). córka Akrizjosa. Tintoretto. Fintiasz. bo wyrocznia delficka przepowiedziała mu. Gregor wg scenariusza Hugona von Hofmannsthal. Dampier William . deszcz pada') i jako bóg płodności. Damon oddaje się w ręce tyrana. króla Argos. Dionizjosa. Danae stała się matką Perseusza. Schillera wg Bajki nr 257 Hyginusa. 21. Tuskulanki. filozofowie pitagorejscy z Syrakuz. po czym. I lub Ii. 1798) Fr. Gdy mija termin i Damona prowadzą juŜ na szafot. A. Danae (wym. o zacięciu literackim i naukowym. Inteligentny. przedostał się do niej w postaci złotego deszczu.mit. gr.nm. Obrazy: Correggio. króla Argos. Rembrandt. Danaidy . Van Dyck. aby uratować przyjaciela i złoŜyć własną głowę. Ale Zeus. 50 córek Danaosa. który przyrzekł swemu . które wyrzuciło ich na brzeg wyspy Serifios na Cykladach.Damoklesa stał się symbolem gróźb zatruwających kaŜdą chwilę szczęścia. Selkirk Alexander. tekst: J. Ŝe zginie z ręki wnuka. Ojciec zamknął ją w spiŜowej wieŜy. 'Zeus spływa deszczem. jako zakładnik. pne. skazanemu na śmierć za rzekomy udział w spisku.a-e) mit.tren Simonidesa z Keos (Vi-V w. 1 w. balladę Rękojmia (nm. aby umoŜliwić uporządkowanie spraw rodzinnych Fintiaszowi. trudnił się piractwem na wybrzeŜach hiszpańskich i portugalskich Ameryki i na Pacyfiku aŜ do Chin. skąd przywiózł interesujące materiały. Polidektesa. 61. Por. Wzruszony tymi dowodami niezłomnej przyjaźni tyran darowuje Ŝycie im obu. brat króla wyspy.. zakochany w Danae. zob. malarstwo pompejańskie. pne.). Admiralicja wysłała go na prawdziwie badawczą ekspedycję na wybrzeŜa Nowej Holandii (dzisiejszej Australii) i Nowej Gwinei. gr.malarstwo wazowe czerwono figurowe (Vi-V w. Damon i Fintiasz . przybywa jeszcze na czas. por. Tycjan. zwalczywszy piętrzące się w drodze powrotnej przeszkody. opera (Salzburg 1940) Richarda Straussa. Cicero.Ŝeglarz angielski. zamiast na szubienicę.w greckiej legendy nierozłączni przyjaciele. 1652-1715. Wtedy Akrizjos kazał zamknąć córkę z wnukiem w drewnianej skrzyni i spuścić na morze. . Skarga Danae . Jan Gossart.

kazał córkom zasztyletować swych męŜów w noc poślubną.złowieszczy.bratu Ajgyptosowi. dowodził flotą wenecką przy szturmie na Konstantynopol. Legenda niewiast przykładnych. Danaidy . libretto: Pietro Metastasio. Greków walczących pod Troją pod dowództwem Agamemnona. zob. wydać je za jego pięćdziesięciu synów. 96-letni starzec. libietto: Calzabigi. królowi Egiptu. jest listem Hypermestry do Linkeusa.stary ród wenecki. jeden z twórców jej potęgi.gr. jako ślepy juŜ. Danaowie . wyd. Les Danaides . przynoszący nieszczęście. 15 pne. od 1192 doŜa Wenecji. The Legend of Good Women. Hypermestry. Danaide . Enrico Dandolo . Tak teŜ uczyniły z wyjątkiem najmłodszej. obrabowane i spalone przestało być konkurencją Wenecji w handlu morskim. Ipermestra .opera (1742) Glucka.) Owidiusza. 1386. ang. z których 14.ok. 1532) Geoffreya Chaucera podejmuje legendę Hypermestry wg Owidiusza. która pomogła swojemu męŜowi. Według legendy Dandolo pierwszy miał wedrzeć się na mury zdobywanego Konstantynopola (1204). Dar Danaów . Dandolo . pokłóciwszy się z bratem. Morderczynię po śmierci musiały w Tartarze napełniać wodą beczkę z przedziurawionym dnem. 1108-1205. Błagalnice .trud nie kończący się i bezowocny.Homer określa tą nazwą. łączoną tradycyjnie z mitem o królu Argos Danaosie. . ratować się ucieczką. przywódca Iv krucjaty. teŜ Achajowie.w greckim malarstwie wazowym i rzeźbie. poemat cykliczny (ok. pierwotnie drewniany koń trojański. zdobyte fortelem.rzeźba (1890) Augusta Rodin. Danaos. Linkeusowi. Heroides . miasto wówczas u szczytu potęgi pod panowaniem dynastii macedońskiej. 490 pne. Koń (trojański). zob. który wydał czterech doŜów. a przez rozszerzenie znaczenia-wszystkich Greków. króla Argos. najstarsza z zachowanych tragedii (ok. wielu admirałów i inne wybitne osobistości.zbiór fikcyjnych listów miłosnych mitycznych heroin (ok. Beczka (lub praca) Danaid .opera (ParyŜ 1784) Antonia Salieri. Hiketides.) Ajschylosa.

danina'.aram. nakłaniają podstępnie króla Dariusza do wydania prawa. Daniel i smok . Mędrcy. teŜ Kolos (na glinianych nogach). Policzono. której autorstwo mu przypisywano.-ang.zob. a później perskim. jak spadły z góry kamień skruszył nogi posągu. rozdzielono . biodra z miedzi i nogi Ŝelazno-gliniane). Zob. srebrne. Ks. uprowadzony ok. aby dotrzymać wiary swemu Bogu.KsiąŜęta perscy. Dan 'Duńczyk'. por: KrzyŜ. zwaŜono. Jego proroctwa i czyny mieszczą się w księdze jego imienia. z duń. wychodzi nietknięty. Daniela.zob. 605 przez Nebokadnezara Ii (Nabuchodonozora) do niewoli babilońskiej. 6. Posąg o glinianych nogach . po spędzeniu tam całej nocy.zob. śr. (początkowo jakoby na okup dla duńskich najeźdźców albo na obronę przed nimi) jako podatek gruntowy.Danebrog . Daniel w lwiej jamie . Uczta (Baltazara). Daniel i Bel . Drugi Daniel . Daniel w lwiej jamie . który się śnił królowi. Smok.Daonebrog państwowa flaga duńska: biały krzyŜ na czerwonym polu. Danne 'Duńczycy'. fares. musi naruszyć.jeden z tzw. zawistni o stanowisko Daniela. Mane. zob. thekel. Biblia. pne. srebrna pierś. Daniela. "większych proroków" i bohaterów biblijnych.Daniel odgaduje sen Nabuchodonozora i wyjaśnia jego znaczenie: posag. .zob. Mont Dellier. Bel. za co zostaje wrzucony do jamy pełnej lwów. Misach i Abdenago .podatek ściągany corocznie przez królów anglosaskich od końca X do Xii w. skąd. śył w Vii-Vi w. 2. zdobył wykształcenie na dworze króla i zajmował wysokie urzędy w państwie babilońskim. wróŜący mu zwycięstwo nad Estończykami. miedziane i Ŝelazno-gliniane (złota głowa posągu. brog 'płótno'.obraz (1618) Rubensa. Biblia. wg legendy król duński Waldemar Ii ujrzał w 1219 na niebie ognisty krzyŜ. które Daniel. Danegeld . geld 'haracz. Obraz (1849) Delacroix. tak zniszczone zostaną owe królestwa. Sydrach. przedstawia 4 kolejne królestwa na ziemi babilońskiej: złote. Daniel . Ks.

sprzyjających papiestwu. 'Nowe Ŝycie' prozą i wierszem. 1622 (skrzypce. wileński (?). mauzoleum Agostina Chigi. Krasińskiego (Nie-Boska komedia) i in. Florencja.) od 1555 (wydanie weneckie) zwana Boską Komedią. Słowackiego (Anhelli). podobne do. plafon w Kaplicy Sykstyńskiej. Zmarł w Rawennie. Zuzanna i starcy . Dantejskie piekło (lub sceny) . paniką. Komedia.zob. Jan. ur. Muzyka: Symfonia Dantejska i sonata-fantazja Po lekturze Dantego Ferenca Liszta. Zwycięstwo Czarnych. zawierające dzieje jego miłości do Beatrycze (zob:) Portinari. 28. 1600. W 1292 napisał La vita nuova wł. zm. rozpaczą. sceny wstrząsające. Maria del Popolo.Michała Anioła. Montefalco. dramatycznej. Benezzo Gozzoli. . jedna z wielkich postaci literatury światowej. brał udział w Ŝyciu politycznym Florencji jako stronnik Białych gwelfów. Rzym. rodzina lutników polskich. Dante Alighieri . poeta włoski. Wywarł znaczny wpływ na Mickiewicza (przekład Ugolina z Piekła). Dansker . 1625-po 1682. z których najsławniejszy był wileński Baltazar I. ParyŜ. skazało go na doŜywotnie wygnanie z rodzinnego miasta w 1302. Zuzanna. w sytuacji trudnej. osobna baszta wysunięta za obręb murów i połączona z nimi krytym mostem.zob. Rzym.zob. Taniec (śmierci). makabryczne. którą zobaczył po raz pierwszy w 1274. Głównym jego dziełem jest Komedia (zob.1265-1321. warszawski. opisywanych przez Dantego w Piekle (zob. Toruniu i Kwidzyniu). Watykan. fantazja orkiestrowa Francesca da Rimini Czajkowskiego.w obronnych zamkach krzyŜackich wykusz a. wiole). 8. ok. Danse Macabre . w warunkach chaosu. zamieszania. Obrazy: Giotto. Uczta.Uczta Baltazara . koszmarne. Piekło. por. słuŜąca jako klozet (zachowane przykłady danskerów w Malborku. Komedia). Florentyńczyk. Prorok Daniel . S.Danquart. Barka Dantego: (1822) Delacroix. gdzie znajduje się jego grobowiec. syn (?) Jana. Andrea del Castagno. Baltazar Ii. Dankwart . katastrofalnej..zachowanie się tłumu ludzi ogarniętych strachem. Luwr. Brąz (1657) Berniniego. Dante uwieczniony został w wielu dziełach sztuki. Rafael. syn (?) poprzedniego. ok.

poŜywienie. biedak zwraca się raz jeszcze do swego dobroczyńcy. władca. stolik. słuŜył w latach 1930-81 jako okręt szkolny polskiej marynarki handlowej. bajka ludowa. Dantons Tod. Sprawa Dantona . "Dar Pomorza" . siła.Danton Georges Jacques . na którym na wezWanie zjawiają się wyszukane potrawy. Tajemnicza istota a. Dary wiatru północnego . człowiek niepoŜytej energii.sztuka (wyst. po 1.in. diabeł. 1792) zalecając atak na Prusaków. Il nous faur de l'audace. obdarza pewnego biedaka magicznymi przedmiotami. mróz. . wojnie świat. jak wiatr. działacz klubu jakobinów. minister sprawiedliwości. Danton .wciąŜ na nowo napełniająca się złotem. pol. Do legendy przeszły jego słowa. 1931) Stanisławy Przybyszewskiej. Pierwszym jego kapitanem (do 1938) był kpt. m. odbył wiele dalekich rejsów. wojny świat. z którego sypie się złoto. One wymuszają zwrot zagarniętych przedmiotów. sztuka (1835. zwierzę.nm. Piotr. W czasie 2.1759-1794. Hamburg. Opera (1947) Gottfrieda von Einem. Pan Bóg. Ŝeglugi wielkiej Konstanty Matyjewicz-Maciejewicz. a Francja będzie uratowana" (fr. który daje mu tym razem "kije-samobije". wybitny członek Konwentu. odwagi i jeszcze raz odwagi.fregata trójmasztowa zbudowana w 1909 w Hamburgu jako "Prinzess Eitel Friedrich". gdy w Ii Zgromadzeniu Narodowym. jako najlepszy środek obrony.jedna z Bajek (1910) Wacława Sieroszewskiego.ogromnie popularna w Europie i Azji. załoŜyciel klubu kordelierów. jak sakiewka. Przedmioty te wyłudza od biedaka sąsiad. wyst.dramat (1900) Romain Rollanda. Sztuka (1919) A.N. Tołstoja. Warszawa 1931) Georga Buchnera. Zakupiona w 1929 przez Pomorski Komitet Floty Narodowej i podarowana państwu: Statek ten. et la France est sauvee). we Francji jako "Colbert". internowany w Szwecji. powiedział: "Do zwycięstwa trzeba nam odwagi. Dary boŜe . jeden z najpiękniejszych Ŝaglowców pływających obecnie na morzach. Śmierć Dantona . jeden z przywódców Rewolucji. Dary wiatru północnego . podróŜ dookoła świata w 1934-35. znakomity mówca. karczmarz. 19I0. po bitwie pod Longwy (Ix. Dar. wg Buchnera. wyst.. adwokat. zgilotynowany za sprawą Robespierre'a. encore de l'audace et toujours de l'audace. chleb. św. Fr.

dodatek do pańszczyzny.. dziesięcina z produktów gospodarstwa i łowów.legendarny rzekomy autor dziejów wojny trojańskiej. W 492 wysłał do Grecji wielką armię na statkach. Przekład tego przypisywanego mu dzieła na łacinę ukazał się zapewne w V w. Naprawdę zaś Dzieje zburzenia Troi Daresa Frygijczyka. Jako syn rywalki Hery ściągnął na Troję nienawiść bogini. Dares Frygijczyk . 'dzida'. 5. Królem został Dariusz. Następna wyprawa na Grecję w 490 zakończyła się klęsk4 jego wojsk pod Maratonem. Rozszerzył granice imperium perskiego i zbudował potęŜną stolicę Persepolis. gr. człowiek cnotliwy i moŜny. zob.Daradzka . Ojciec dwu synów. która "da rada".Ph.Wg legendy Dariusz był jednym z siedmiu ksiąŜąt perskich. Rameau. a pośrednio takŜe Odprawy posłów greckich (1565-66) Jana Kochanowskiego. Darda . por. był protoplastą królów Troi. z fr. którzy się umówili. w Xvi i Xvii wieku w Polsce krótki oszczep do rzucania. które rozbiła burza u przylądka Atos. Fr. Dmochowskiego. w dawnej Polsce doraźne świadczenia chłopa na rzecz pana. kapłan Hefajsta poboŜny. córki Atlasa. Dryavush. której podarował palladion (zob. 11: śył w Troi Dares. świetny administrator. dard dawn. Dariusz i Hystaspes . Daremszczyzna . Dorotea (Panna Dorotka). oryginalnym utworem rzymskim. Ŝe ten z nich zostanie królem.staropers. bez wynagrodzenia i nie z powinności.mit. KsiąŜęta i rŜenie konia . Dardanos . król perski od 522.w średniowieczu krótki oszczep o dwóch ostrzach.tragedia liryczna (1739) J. Miltiades. bo kazał koniuszemu przyprowadzić koniowi klacz. Napis z Behistun .zob. ne.darmocha. z młodszej linii dynastii Achemenidów. były prawdop. Daretis Phrygii de excidio Troiae historia. którego koń zarŜy pierwszy. Tł. znany jako Dariusz Wielki. Atena). łac. syn Zeusa i Elektry.tak nazywano w dawnej Polsce panią swobodnych obyczajów. Dardanus . wspomniany przez Homera w Iliadzie. . ok: 550-486 pne. Wraz z rzekomym dziennikiem wojny trojańskiej Diktysa z Krety stały się one najpopularniejszym źródłem średniowiecznych opowieści o wojnie trojańskiej. Behistun.

Kiedy Dariuszowi doniesiono o spaleniu Sardes przez Ateńczyków. O powstawaniu gatunków. Rodzina Dariusza u stóp Aleksandra .Panie. Bessosa. Mus. pokonany przez Aleksandra Wielkiego nad rzeką Granikos (334 pne. seigneur d'Artagnan. gdzie okazał się nieudolnym wodzem i tchórzem. Lecz Aleksander powiedział posłom. pne. Dary wiatru północnego . O nim prawdop. 331). 12.ok. Na koniec król perski posłał mu gorzki melon jako symbol zmartwień. 380-330 pne.). miał być zresztą postacią autentyczną. PodróŜ (na okręcie "Beagle"). odleciał na tamten świat. wspomina Biblia. ilekroć zasiądzie do stołu.. pamiętaj o Ateńczykach . ale Aleksander odpowiedział: "Ptak. palant i melon . Dar. . Nehemiasza. Ŝe kijem wytrąci piłkę władzy z rąk Dariusza. Ŝe zmusi Persa do spoŜycia tego owocu.Wg legendy śrdw.bohater powieści Aleksandra Dumasa-ojca Trzej muszkieterowie (zob. Naz. Ŝe ma go za niedorostka. Ks.zob. gdy Aleksander wstąpił na tron Macedonii. aby mu. kapitanem muszkieterów Ludwika Xiv. Waza Dariusza . z czasem generałem brygady. 22. wydanych w 1700 w Kolonii." Król perski wysłał mu więc kij palantowy z piłką. Złote jaja. zlecić miał jednemu ze słuŜących. przedstawia radę tronową przed wyprawą na Grecję. w 1611 w Lupiac. Muszkieterowie w dwadzieścia lat później itd: Postać oparta na Pamiętnikach pana d'Artagnan Courtilza de Sandras.złote jaja. szlachcic gaskoński Charles de Baatz. d'Artagnan . który je złoŜył. trzykroć powtórzył to wezwanie. król perski od 336. gdzie Dariusz musi ich poszukać. Na to Aleksander oświadczył. Neapol. poselstwo po tradycyjną daninę . które go czekają. Trzy). Dariusz Iii wysłał do niego.z Iv w. Uciekł do Baktrii i został zasztyletowany przez satrapę Baktrii.. Gall. Darwin(izm) .obraz (1565-67) Paola Veronese. dając do zrozumienia. Dariusz Iii Kodomanus . pod Issos (333) i Arbelą (Gaugamelą. Londyn. poległ przy oblęŜeniu Maastrichtu w 1673. ur. ostatni z dynastii Achemenidów. jako o Dariuszu Persie. Nat.zob. "Beagle".

nie umiem rozwiązywać zagadek. domą) reprezentacyjny pojazd czterokołowy z zaprzęgiem a Ja daumont. ok. przedsięwziął trzy wyprawy w poszukiwaniu przejścia północno-zachodniego z Atlantyku do Pacyfiku. dejwis) Ŝeglarz brytyjski.zob. W czasie podróŜy na morza południowe odkrył w 1592 Wyspy Falklandzkie. opus 6. powoływał się na nie w swoich esejach i recenzjach w "Neue Zeitschrift fr Musik". Według .Darzbór . Davis John . 1. często imię niewolnika w sztukach teatralnych greckich i rzymskich. Kult Dawida przejęły: chrześcijaństwo i islam. Mimo Ŝe celu nie osiągnął. oraz Marche des "Davidsbndler" contre les Philistins z Karnawału (zob. 1550-1605.prosty. 1762-1831. 2. którym posługiwano się przez sto lat z górą. aŜ do czasu wynalezienia sekstantu przez Hadleya. stowarzyszenie istniejące tylko w wyobraźni Roberta Schumanna. 972 pne. zbadał wybrzeŜa Ameryki Północnej i nawiązał kontakt z Eskimosami. przyrządu do mierzenia wysokości słońca na morzu.(hebr. Był wynalazcą oktantu. 1012-ok. walczące z konserwatyzmem i przeciętnością "filistynów" muzycznych. Jam Davus. będące powitaniem albo Ŝyczeniem. Zabity przez piratów japońskich w czasie jednej ze swych dalekowschodnich podróŜy. nie Edyp jestem prostak. lub powinszowaniem szczęśliwych łowów. odkrył na nowo Grenlandię. Daumont . drugi król izraelski.). Davus . 4 konie powoŜone z siodła przez dwóch forysiów. Terencjusza.(wym.nm. Das Wohltemperierte Klavier . z którymi jego załoga grywała wielokrotnie w piłkę noŜną. Stąd wzięły się tytuły jego kompozycji: Davidsbndlertnze. (Das) Wohltemperierte Klavier. Edyp. Baffina. nazwaną potem jego imieniem.. zob. z komedii Dziewczyna z Andros. nieuczony sługa.(wym. 'ukochany') w latach ok. Davidsbund . 'Związek Dawidowy'. opus 9. z którego rodu powstać ma wybawiciel . cieśninę między Grenlandią a Ziemią. wprowadzony we Francji za czasów Restauracji przez księcia d'Aumont.dawne zawołanie myśliwych i leśników.. 23. Dawid . w tradycji Ŝydowskiej idealny władca.Mesjasz.

Pójść z Dawidem na harfie grać . Florencja.. to stare dzieje. czyli psalm symf. miniatury. Św. Ujazdowskich 13. pierwszy akt męski w rzeźbie chrześc.. Posągi: 1385-96.(1785) Mozarta. Rafael. Ukochany syn Absalom (zob. Bronzino. Posąg (1501-04) Michała Anioła. Ale równieŜ grą na harfie nie moŜe ułagodzić Saula. Biblia. Król. Ŝony Uriasza. "Schner Brunnen". Król. Mus. Tańcować jak król Dawid przed arką . L. Morax. a zatruwała rosnąca zawiść Saula. Rembrandt. 1440) Donatella. W późniejszych latach oddany grzesznemu uczuciu do Betsabee (zob. Caravaggio. 2. kopie: plac przed Palazzo Vecchio i Piazzale Michelangelo. Gwiazda (Dawida). Zob. Szeroko o tym Dawid pisał . Dawid oratorium . odlew w ogródku przed dawnym pałacem Sobańskich w Warszawie. Domenichino. Florencja. 3.(1954) Dariusa Milhaud. załoŜyciel klasztorów. Średniowieczne cykle ikonograficzne. Por. przy Al. arrasy. witraŜe.. Król.) podnosi bunt przeciw ojcu i ginie. syn księcia z południowej Walii. Cranach St. Tańce Związku Dawida zob. Abigail. Davidsbund. W wojnie z Filistynami zabija z procy olbrzyma Goliata (zob. Naz. I. Ks. Chagall i in. gdy Saul jeszcze władał..najstarsze wizerunki króla Dawida z Iii w. Michol.Biblii był za młodu pasterzem i lutnistą. synem Saula. Akademia. Najmłodszy syn Izaja (Jessego). Ks. okrywając Dawida Ŝałobą. święto 1 marca. 16-30. Wóz (Dawida).. . Salomona. Jego młode lata opromieniała przyjaźń z Jonatanem (zob. Florencja. 3. Guido Reni. Król Dawid oratorium.zob. Bądź męŜczyzną! . Michał Anioł (plafon Sykstyny). Volterra.wg Biblii. Król. mistrza Heinricha. Posąg (ok. nad Arno.). Ostendorfer. namaszczony w tajemnicy przez proroka Samuela. transkrypcja mszy c-moll z 1783. patron Walii. 2. 1465) Andrea Verrocchia. Bargello.. Jaskinia (Odollam). Dawid pokutnik oratorium. Mantegna. Abisag. Tintoretto. Claude Lorrain. Posąg (ok. Dawid biskup z Vi w. Ratując Ŝycie ucieka z kraju na wiele lat.to było dawno. nic w tym nowego. Ks.) siejąc popłoch wśród nieprzyjaciół. Dawid na łoŜu śmierci do swego syna. Po śmierci Saula ogłasza się królem. Psalm(y Dawida). Achitofel. Tycjan. Veronese. tekst: R. 1-2..umrzeć. Norymberga. 2. Ks. (1921) Artura Honeggera. Malarstwo: Pollajuolo. Dawid . później rzekomym autorem psalmów biblijnych.).

w którego ogromie. "Jeszcze Polska. "Dąb Słowackiego" . zob. drzewo.najsłynniejszy w Polsce i najstarszy dąb. Hentleya (1912-14). temat wielu podań.królewskie okazy starych dębów w rogalińskim parku-rezerwacie. Dąb .. koło Jastrowa. w woj.W.in. Dodona. Dąb się powalił. Sandberga z małym Martinem Herzbergiem. Czech i Rus" . pomnik przyrody." .tytułowy bohater jednej z najpopularniejszych powieści (1850) Charlesa Dickensa. zob. 1200 lat. Dewajtis. Pan Tadeusz.(1755-1818). Dąb w Vincennes . św. "Hubert" .w zespole miejskim ParyŜa. Europy czczone jako święte drzewo boga piorunów. w USA przez G.) "Bartek" . w Danii przez A. organizator powstania w. Dąbrowski Jan Henryk .liczący ponad 6d0 lat.olbrzymi. Przenoszona wielokrotnie na ekran filmowy.wielki Baublis. liczący ok. generał obrońca Warszawy w 1794. Mickiewicz. w Anglii przez T. twórca Legionów polskich we Włoszech 1797. uczestnik kampanii napoleńskich 1806-07. liczącym przeszło 700 starych "dębów rogalińskich". wg legendy Jagiełło miał pod nim spoczywać w czasie słynnego polowania. wywodzące się z bajki Ezopa O trzcinie z dębem. pod którym.. Ludwik sprawował sądy.drzewo w wielu krajach staroŜ. 4. jakby w dobrym domie. uznanej za arcydzieło. w Miłosławiu. kilkusetletni dąb. "Dąb Jagiełły" . zob. i śrdw.Dawid Copperfield .800-letni dąb w rezerwacie buków zwanym "Pod Dębem". 1809 i 1812. W roli Dawida (1922). "Lech. największym w Polsce lesie dębowym. miał pod nim sprawować sądy Kazimierz Wielki. Słynny tysiącletni dąb w Bordzie na śmudzi. Drzewa (święte). Unieśmiertelniony w refrenie Mazurka Dąbrowskiego. kieleckie. nazwany ku czci poety. woj. Ŝe zmienne losy i wydarzenia Ŝycia Dawida zawierały elementy autobiograficzne. Wielkopolsce 1806. m. Cukora z Freddie Bartholomew w roli tytułowej (1935).. w Puszczy Białowieskiej. a trzcina została . poznańskim. 27. w koszalińskiem. (A. wg legendy. broniąc wdów i sierot. Wiekami wydrąŜonym. Dwunastu ludzi mogło wieczerzać za stołem. KsiąŜka wyjawia prawdę o traktowaniu dzieci w Anglii Xix w. którą sam autor uwaŜał za najlepszą Ŝe swoich ksiąŜek zapewne dlatego.przysł. ścięty w 1812: . we wsi Bartków koło Zagnańska.. przedsięwziętego dla zdobycia zapasów mięsa na wyprawę grunwaldzką.

nurkuje w pienistej zamieci (A. sierdzić się na kogoś. cz. trząść. Jako gwiazda ludowego teatrzyku "Funambules" stworzył nowoczesną koncepcję usychającego z tęsknoty.dąsa się okręt. (u Mickiewicza) ciskać się. 1796-1846.odpowiadał pogodnie Dąbrowski. Sędziów. umarł od doznanych obraŜeń. Wiatr! . Debr(z)a . Melissa. grymasić.A ja mam mojego mazurka . a zarazem wzruszającego Pierrota i wymyślił dla niego nowy kostium. kręcić nosem. Jan Kaspar Dvorak. szamotać się. jednym z "ludzi starodawnych" jest tu generał Dąbrowski. debro). Wypadek ten podsunął Edmundowi de Goncoun zakończenie powieści cyrkowej Bracia Zemganno. czyli Arlekin i skąpiec (1828). Dąsać się .). napisany ok.. I. Humphrey. pne. stroić fochy. Debora oratorium (1733) G. rzucać (jak) w gniewie. Sędziów. 1879. Ŝachać się. tak jak gr. Dobrawa. sonet śegluga. kipieć gniewem. Handla. tekst: S. obruszać się. Dąbrówka . Komedia). 1125 r.Jean-Baptiste Gaspard (wym. Ludzie strodawni) Wacława Berenta. prorokini i poetka izraelska z epoki sędziów. boczyć się.eseje biograficzne (1934.dawn. uwaŜana przez badaczy Pisma za najstarszy ustęp Biblii (prawdop. 2-31. Przewróciwszy się na scenie w czasie spektaklu. najsławniejszy mistrz swoich czasów. być naburmuszonym. 5-6. mim francuski pochodzenia czeskiego. pod którego sztandarami "dojrzewał duch nowego pokolenia". Przewala się. wysławia zwycięstwo nad Kananejczykami. Pieśń Debory. Nurt . Charles Nodier napisał dla niego scenariusz Złoty sen.w Biblii. 5. George . podziwiali go Chopin i Słowacki. Mickiewicz. gdy wyliczano mu pomniki stawiane innym zasłuŜonym męŜom. z hebr. zrywa się z wędzidła. Las. (dziś:) kaprysić.Debrze zob. miotać. komicznego. urazę. zachowaniem okazywać niezadowolenie. 'pszczoła'. 4-5. Jean Louis Barrault sportretował go w filmie Komedianci (zob.) Debora . Ks. właśc. w złości.zob. Deburau .F.wiatr! . Ks.

wybitny matematyk. Historia miłości konsula Decjusza Musa seria sześciu obrazów Rubensa (1617). gdzie zbudował drewnianą krowę dla Ŝony króla Minosa.). Doktor Dee John . wzbił się za wysoko.i geograficzne nowo odkrytych lądów. 9. zginął w bitwie pod Sentinum. którego był członkiem. który wynalazł koło garncarskie. 297 i 295. do morza zwanego odtąd Ikaryjskim. po czym spadł. cenzor w 304 pne. zbyt blisko słońca. di:). wojnie z Samnitami (343 pne. w rzeczywistości zapewne nie brał w Iej bitwie udziału. 34. piłę i cyrkiel. traktowanych jako hobby: astrologii. przypisywanych. poległym w bitwie z Pyrrusem pod Ausculum. por. wbrew ojcowskim radom.. wygnany z Aten za mord na tle zawiści zawodowej popełniony na siostrzeńcu. gr. Ikar. poświęcili Ŝycie za ojczyznę. wg legendy. na zachód od Samos. Pasifae. uczony brytyjski. jasnowidzenia z kuli kryształowej (przechowywanej dziś w Muzeum Brytyjskim).(wym.Sand i Theophile Gautier jako legendarne niemal wcielenie prawdy i piękna ludowej sztuki scenicznej. Kurcjusz. Napisał wiele dzieł naukowych.mit. Decii. którego trzej przedstawiciele. dla której sporządzał cenne mapy hydro. 8. Jego olbrzymia sława jako maga rozpoczęła się od efektów scenicznych. udał się na Kretę. wg późniejszej tradycji miał to być takŜe wypadek devotio (jeśli któryś z nich jest historyczny. Uwięziony wraz z synem Ikarem przez Minosa. Wsławił się jednak z powodu innych swych zainteresowań. dzięki czemu patronem jego był przez czas pewien cesarz Rudolf Ii. ojciec.łac. konsulu w 279 pne. rzemieślnik'. propagator wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego do Anglii. przy których pomocy poleciał na Sycylię. daidalos 'artysta. PejzaŜ z upadkiem Ikara . to juŜ raczej ten). sporządził sobie i synowi skrzydła z piór i wosku. Ŝe zapewnił Rzymowi zwycięstwo składając swe Ŝycie w ofierze bogom podziemnym (tzw. magii. konsul w 312. gr. syn i wnuk.wczesny obraz Pietera Broegela St.równieŜ Van Dyckowi. Decjusze . rzymski ród plebejski. devotio). wieść gminna głosiła jednak. Minotaura. 7. 308. ale prawdop.. które stopiło wosk. Royaux des Beaux Arts. a następnie rzucając się na wroga. Jego syn tegoŜ imienia. Ŝe "poświęcił się" Hadesowi. Liwiusz.. legendarnych czynów jako trybun wojskowy w nie całkiem pewnej historycznie 1. Bruksela. Liwiusz. bajecznie zręczny rzemieślnik i wynalazca ateński. Jako konsul wsławił się w bitwie z Latynami w Kampanii (340). Mus. a potem Labirynt dla jej syna. które zastosował na przedstawieniu Pokoju Arystofanesa w Trinity College (w Cambridge). głoszono równieŜ. 1527-1608. Perdyksie (tub Talosie). Dedal . por. ale tu sprawa jest juŜ bardzo wątpliwa. Publius Decius Mus dokonywał bohaterskich. faworyt królowej ElŜbiety I. por. O jego synu tegoŜ imienia. .

Ŝe im przebaczył. do Szkocji. aby uniknąć gniewu Conchobara. gdzie trzej bracia zostają zdradziecko zamordowani. Conchobar postanawia poślubić ją. rozpalają jej wyobraźnię. W wieku późniejszym zaniewidziała. 1765). gdy dorośnie. a zarazem przyczyną przelewu krwi. Deirdre odbiera sobie Ŝycie na ich grobie. ddefą). jak d'Alembert i inni "filozofowie". Tylko pierwszy krok jest trudny. a zatrudniona przez nią jako lektorka panna de Lespinasse wdziękiem swym zdołała skaptować licznych gości salonu markizy.80 bywali nie tylko arystokraci.wyrzucenie przez okno jednej z sal zamku na Hradczanach w Pradze 23 V 1618 dwóch namiestników cesarskich i sekretarza przez tzw. oparta na motywach legendy.) po egzekucji na Montmartre. wracają do Irlandii. Deirdre of die Sorrows . Wyrzucenie z okien magistratu praskiego siedmiu radców katolickich na początku wojen husyckich 30 Vii 1419. 1697-1780.. dęrdre) bohaterka najsłynniejszej opowieści miłosnej z irlandzkiej legendy cyklu ulsterskiego. niańka ulega jej prośbom i sprowadza go do ich domu. córka Felima. Młodzi zakochują się w sobie i uciekają. odpowiedź markizy du Deffand kardynałowi de Polignac. Synge.ang. fr. defensorów (przedstawicieli stanów czeskich) jako wyraz protestu przeciw pogwałceniu swobód religijnych. 'Deirdre bolesna'. bratanku króla. Dionizy (zob. bezpośrednia przyczyna wojny 30-letniej. Ŝe będzie najpiękniejszą kobietą w Irlandii. 1717-97. Deirdre . Przy jej urodzeniu przepowiedziano. Il n'y a que le premier pas qui coute. otrzymawszy zapewnienie. któremu pozostawiła całą swoją korespondencję. Deirdre . Opowieści niańki o Noisim. . du Deffand Marie . 1661-1742.Defenestracja Praska . Miała młodość burzliwą: Mając lat 65 obdarzyła gorącym uczuciem i przyjaźnią pisarza angielskiego Horacego Walpole'a.markiza (wym. w której salonie w 1753. i oddaje ją na wychowanie niańce w ustronnym doma w lesie. dirdri. co wywołało wiele sporów i szumu. Wreszcie. jedna z najsławniejszych Francuzek swego wieku. ale i przywódcy Oświecenia. harfiarza króla Ulsteru Conchobara.(wym.tragedia wierszem (1907) Williama B. wraz z dwoma braćmi Noisiego. z dala od ludzi. nie dokończona tragedia (1910) Johna M. jaką miał odbyć wg legendy św. twórcę rodzaju powieści zwanego romansem grozy lub powieścią gotycką (Zamek Otranto. wyraŜającemu podziw dla długości drogi (6 mil). ze swą ściętą głową w ręku. Yeatsa.

Luwr. ParyŜ. w górnym Egipcie. Obraz (1649) J. Trachinki . Widząc to. Dejeuner Sur L'Herbe . dąŜący do obalenia samowładztwa.miejscowość. Ŝe Herakles po włoŜeniu szaty zmarł w męczarniach.rosyjscy-rewolucjoniści szlacheccy lat dwudziestych Xix w. wprowadzenia konstytucji i zniesienia pańszczyzny w Rosji. ok. Ŝe zapewni jej ona miłość męŜa. twierdząc. i siostra Meleagra. koszula) Dejaniry . Dekabryści . architekta Senmuta. gdzie znajduje się świątynia grobowa królowej Hatszepsut.obraz Guido Reniego. jego zatruta krew sprawiła. Tytuł i podtytuł nadany przez wydawców. Hercules Oetaeus.pne. Wiedeń.podtytuł dramatu Fantazy Juliusza Słowackiego. mit.. Herakles na górze Oita . Nowa Dejanira .Dejanira . Gdy w drodze do domu zatrzymał ich wezbrany strumień. zaprojektowana przez jej faworyta. próbował ją zgwałcić. co sprawia największe cierpienia.) Sofoklesa. gr.). męczarnie. Dejanira popełniła samobójstwo. Dejanira posłała mu tunikę centaura.(1911) Saint-Saensa. Dejanire opera . Dejr El-Bahari . Okazał się nim Herakles i poślubił Dejanirę. Ściany świątyni pokrywają barwne reliefy ze scenami z Ŝycia władczyni. . tragedia niesceniczna Seneki Młodszego. Porwanie Dejaniry . na wprost Kamaku. centaur Nessos podjął się przeniesienia Dejaniry na drugi brzeg. króla Kalidonu. Herakles posłał mu zatrutą strzałę i ranił go śmiertelnie (scena ta jest ulubionym tematem malarzy archaicznych waz gr. Veronesa. Gdy Herakles zakochał się w Joli.łac.zob. Ŝartobliwa aluzja do próby porwania Ŝony Heraklesa.tragedia (przed 416. W pobliŜu znajduje się podziemny grobowiec Senmuta. Kachowskiego. Herakles i Dejanira . od których nie ma ucieczki. Przywódców: BestuŜewa-Riumina..gr. na lewym brzegu Nilu. Nessos dał Dejanirze swoją splamioną krwią tunikę. Jordaensa. Konający. kiedy dotarli tam. 1520-1484 pne.coś. Śniadanie na trawie. Ojciec postanowił wydać ją za najsilniejszego z zalotników.obraz P. Deianeira. piękna córka Ojneusa. Szata (suknia.

ale tylko wizerunków Boga (a. 7. i ewangelicko-augsburski. pochodzenia Ŝyd. ani osła. Dziesięć) przykazań. ani słuŜebnicy. i większość protestanckich. ani wołu. Nie cudzołóŜ. Ŝony. Ex. drugą . 3. 20. Prawa te w rzeczywistości spisano zapewne w Viii-Vi w. ani Ŝadnej rzeczy. Boga twego. 2.Murawjowa. W tradycji rz. Czcij ojca swego i matkę swoją. Nie uczynisz sobie obrazu rytego ani Ŝadnej podobizny tego. przechowywanych później w świątyni jerozolimskiej. 9. innych bogów) w celach kultowych.-kat. Dziesięcioro . a drugie zabrania czynienia podobizny rzeźbionej. Istnieją dwie staroŜytne tradycje podziału przykazań. 6. 10. nadaremno. Pamiętaj. Dekalog. wsch... Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu.kośc. od daty powstania zbrojnego: 14 Xii 1825.-kat. i chrześc. Nie będziesz miał bogów cudzych przed mną. 4. łączy te nakazy w jedno. Nie zabijaj. Nie będziesz brał imienia Pana. dziewiąte przykazanie zakazuje poŜądania domu. Nie poŜądaj domu bliźniego twego. Dla protestantów pierwsze przykazanie brzmi: "Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną". komentując. 5. Nie kradnij.Apostoła. pierwsze przykazanie. Ŝe Bóg nie zakazuje tworzenia obrazów w ogóle. 8. abyś dzień sobotni święcił. diekkbr' 'grudzień'. objawionych MojŜeszowi na górze Synaj w 3 miesiące po wyjściu z Egiptu i wyrytych na wręczonych mu kamiennych tablicach. Pierwszą przyjęły kościoły: rz. . a dziesiąte pozostałych jego rzeczy. ani z tych rzeczy. co jest na niebie w górze i co na ziemi nisko. czyli praw. która jego jest. stanowiących podstawę moralności Ŝyd. obie. Rylejewa i Pestela. skazano na śmierć przez powieszenie w 1826. Protestanci łączą oba te przykazania w jedno dziesiąte. Kościół rz. nie pragnij Ŝony jego ani sługi. od ros..(zob. Deut. sług i zwierząt bliźniego. Przykazania: 1. pne. które są w wodach pod ziemią.-kat. wg Biblii. a przeszło stu dekabrystów zesłano na Syberię. abyś długo Ŝył na ziemi. 5.

Ustawa o prawach.zob. hemera 'dzień').podstawowy dokument programowy Rewolucji Francuskiej. Prawo jest wyrazem woli ogółu. Ŝe mają prawo do Ŝycia.). Deklaracja.Deklaracja waszyngtońska. przekłady polskie: W. Deklaracja Niepodlegtości . "księga. wolności. bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi. 4.(1349-53.J. z poprawkami Benjamina Franklina. 1875). 1471) Giovanniego Boccaccio. Deklaracja Praw Człowieka . Musset itd. Szancer. Szekspir. 11.. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela . którzy uciekli w 1348 z miasta przed zarazą do willi podmiejskiej. własność.. wyd. Wolność. Johna Adamsa i in. stwierdzająca odłączenie się ich od Wielkiej Brytanii i utworzenie Stanów Zjednoczonych: Dzień 4 lipca.in. oparty na teoriach J.. m. Edward Boye (1930).. pracy i wypoczynku. Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych . deka 'dziesięć'.. co nie szkodzi innym. uchwalony przez Konstytuantę 26 Viii 1789 na wniosek La Fayette'a.in. członków Kongresu. ang. Waszyngton..in.: 1. P. Polski..zredagowana przez Tomasza Jeffersona. Deklaracja Narodów Zjednoczonych . następny po Karcie Atlantyckiej podstawowy dokument przygotowujący utworzenie Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). 6.Dekameron . Wolny przepływ myśli i poglądów jest najcenniejszym prawem cziowieka.). uchwalona 4 Vii 1776 przez przedstawicieli 13 północnoamerykańskich kolonii. w której zawiera się sto nowel opowiedzianych przez siedem białogłów i trzech młodzieńców" florenckich.obraz (1786-94) Johna Trumbulla. Rousseau i wzorowany na amerykańskiej Deklaracji Niepodległości.. podpisany 1 I 1942 przez przedstawicieli 26 państw... przy czym kaŜda z osób opowiada jedną historię dziennie.rezolucja uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 Xi 1948 stwierdzająca m. Deklaracja Praw 1689 . złoŜony ze wstępu i 17 artykułów głoszących m. to prawa przyrodzone i niezbywalne. w tym równieŜ polską (Figliki Reja. facecje Xvi w. Ordon (właśc. Ŝe ludzie rodzą się wolni i równi. Chmielowski (1925). stał się odtąd głównym amerykańskim świętem narodowym. podzielona na 10 dni (gr. róŜnice społeczne oparte być mogą tylko na powszechnym poŜytku.. 2. Independance Day 'Dzień Niepodległości'. . Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi wobec prawa. Kapitol. Wolność polega na moŜności czynienia wszystkiego. Dzieło miało ogromny wpływ na literaturę europejską (Chaucer.

na uŜytek Delfina (łac. zwany kiedyś Pytho. środek'). nazywanej odtąd Delfinatem. zawierające normatywne wyjaśnienia prawne w odpowiedzi na czyjeś zapytanie (od Iv w. w którym oczyszczali się pątnicy przed zasięgnięciem rady wyroczni. a od ok. listy papieskie. niekiedy zawierające błędy w metrum i stylu. stały skarbce państw greckich. Delfin . dziś Kastri. Miecz delficki . wypowiadała słowa bez związku. dauphin. przypisywany Solonowi i . zwana Pytią. kamienny stoŜek uwaŜany za środkowy punkt Ziemi. W (lub obok) świątyni znajdował się omphalos (gr. które moŜna było sobie róŜnie tłumaczyć. późniejszemu Karolowi V.miecz obosieczny.). w odpowiedzi na pytania błagalników.fr. 1150 przydomkiem władców Dolnej Burgundii (ze stolicą Vienne). Wyrocznia delficka . w której Czechy znajdują się nad morzem) Szekspir czyni Delfy wyspą. zagadkowości i niezrozumiałości wielu proroctw Pytii. Encyklika. Matce Ziemi i strzeŜony przez smoka lub węŜa (Python). odstąpił w 1349 swój kraj królowi Francji Karolowi Valois. ostatni bezpotomny władca Delfinatu. Humbert Ii. 1313-59. jako pochodzące od Apollina.. (W pierwszej części Eumenid Ajschylosa Orestes przypada do omphalosa. 'pępek. Według legendy Apollo miał go zabić i ustanowić w Delfach wyrocznię. Dauphine. zwłaszcza w sprawach religii. syna Ludwika Xiv.Dekretalia . Poprzednio delfin był zwierzęciem herbowym. (epistola) decretalis '(list) rozporządzający'.nazwa publikacji okrojonych. fr. zob. teŜ Wyrocznia. Klasycy Delfina . w czasach prehelleńskich poświęcony prawdop.dekretały. słynny święty okrąg kultu Apollina i jego wyroczni.. por. szukając azylu przed ścigającymi go eryniami.) Po obu stronach świętej drogi. uprzyzwoiconych. Gnothi seauton). Bossueta i Hueta.w świątyni Apollina w Delfach kapłanka boga. Choć wiele było wyroczni w greckim świecie. wydanych w 1674 we Francji przez 39 uczonych pod kierunkiem Montausiera. zwykle w formie heksametru. Delphoi. takich listów od V w. in usum Delphini). tytuł najstarszego syna króla Francji od 1349 do 1830. Delfi . Na zewnątrz murów znajdowało się źródło kastalskie.gr. które. łac. pod warunkiem Ŝe odtąd dla uwiecznienia nazwy następcy tronu będą mieli tytuł delfina. tj. W przenośni . dziwiły Greków. delficką uwaŜano za najwyŜszy autorytet. Na frontonie świątyni widniał napis: "Znaj siebie samego" (gr. W Opowieści zimowej (tej samej sztuce.seria klasyków łacińskich. z łac. zbiory. z których kapłan-prorok układał odpowiedzi. Delphinatus. aluzja do dwuznaczności. łączącej bramę wejściową ze świątynią. ocenzurowanych. połoŜony w głębokiej szczelinie skalistej na południowo-zachodnim stoku Parnasu w Fokidzie. siadała na trójnogu i w boskiej ekstazie. boga poezji.

Cieśnina De Longa . która dryfowała przez niemal dwa lata. Melville odnalazł ciała De Longa i towarzyszy oraz dziennik De Longa. RównieŜ wypicie trucizny przez Sokratesa. pod dowództwem De Longa. Ŝe z czasem nie pozostała w nim ani jedna oryginalna deska. jak równieŜ z gwałtów i łupiestw. Delia Łaszcza . Jednak lody uwięziły "Jeannette". takŜe przez mieszczaństwo: długi płaszcz narzucany na Ŝupan. który w 1879 wyruszył z San Francisco na statku "Jeannette" dla przepłynięcia Cieśniny Beringa i dokonania próby dotarcia do bieguna północnego. głodu i wyczerpania.zob. uratowała się. por. pne. . po czym zginęła z zimna. teŜ Aleksander Wielki (Aleksander i Pytia). aŜ w końcu uległa zgnieceniu i zatonęła. przez szlachtę. odłoŜono do powrotu świętego okrętu. obsada drugiej. z szerokimi rozciętymi rękawami.między Syberią a Wyspą Wrangla. Na pamiątkę tego wydarzenia wysyłano ten okręt co 4 lata z uroczystą deputacją do delijskiego Apollina. amerykański badacz Arktyki. stąd pochodziły olbrzymie skarby świątyni. by zgładzić Minotaura. Z końcem V w. Zwyczajowo. dotarła do ujścia Leny. Delorges . a w Xviii w. zbudowany wg legendy przez Tezeusza. "Delias" . gdyŜ w myśl ówczesnej teorii prąd japoński powinien był unieść statek na północ. skazanego na śmierć w tym okresie. z tur. teglej. degle. z G. noszone od Xvi w.).1844-81. Załoga na trzech łodziach wkrótce została rozdzielona. trzecia. Jedna łódź zatonęła. słynny z partyzanckich walk z Tatarami. kazał nimi podbić swoją delię. podbity futrem. przynosił kosztowne podarunki.wierzchnie okrycie męskie. Powróciwszy w roku następnym. prowadzony do ostatniej chwili. Delia . W czasie trzydziestodniowych obchodów na Ŝadnym Ateńczyku nie wolno było wykonać wyroku śmierci. lekko wcięty w pasie. autorytet i reputacja wyroczni znacznie zmalały. na znak.W. który miał na nim wyruszyć na Kretę. z duŜym futrzanym kołnierzem. kto radził się wyroczni. De Long George Washington .okręt delijski (z Delos).in. Okręt był juŜ tylekroć naprawiany. Ŝe sobie nic nie robi z wyroków sądowych.Samuel Łaszcz (Xvii w. Kunigund. za które był wielokrotnie sądzony. Melville'em.

który wywołał rozruchy w Efezie (Dzieje Ap. pne.grecka bogini płodności. niewolnikami. kopia: Londyn. Demeter. Czerwony (kasztelanic). Dembowski Edward . PoniewaŜ Persefona zjadła pestkę granatu w podziemiach. Misteria. zwanego odtąd Delijskim. utworzonego po bitwie pod Salaminą w 478-477 pne. Demeter z Knidos . Pelops. Triptolemos. aby ludziom dał kłosy. m.. Mus. Ceres. Demeter z Ŝagwią w ręku szukała córki wszędzie. 12). nie mogła juŜ opuścić ich na stałe.opłakująca Persefonę. . Egejskim. Wyspa. która urodziła tu Apollina i Artemidę. 340 pne. Ateny. a zwłaszcza zboŜa.eleuzyński relief trzyfigurowy znaleziony w Eleusis. d'merite 'przestępstwo'. "Matka Bolesna antyku" (ok. Wg legendy wyspa krąŜyła po morzu. dom demerytów w klasztorze na Łysej Górze istniał do 1870. Zagniewana bogini opuściła Olimp. wraz z Delfami najwaŜniejszy ośrodek kultu Apollina. aby przyjęła Leto (ściganą przez zazdrosną Herę). Demeszka . Damaszek. 1. Demetriusz . Boginie wysyłają Triptolemosa. 19.in.jeden z wielkich świętych kościoła wschodniego. co wywołało zawiść innych miast-państw greckich i przyczyniło się do wybuchu wojny peloponeskiej. 23-40).. ze śr. Ŝe dwie trzecie kaŜdego roku spędzać będzie na ziemi z matką. które czerpały z niego na budowę Propylejów i Partenonu.-fr. Brit.najmniejsza wysepka archipelagu Cykladów na M. zob. równieŜ ośrodek handlu. matka Persefony (Kory). Gdy Korę porwał Hades do swego podziemnego królestwa. dawna Ortygia (dziś Mikri Dilos). co się z Korą stało.ksiądz skazany przez władzę duchowną za wykroczenia przeciw swemu powołaniu na pokutę w odosobnieniu. stała się siedzibą i skarbcem Ateńskiego Związku Morskiego.zob. aby wspólnie z nim znaleźć wyjście z sytuacji. W 454 przeniesiono skarb do Aten. V w. Jana.zob. rolnictwa.). zakotwiczył ją Zeus. postanowiono więc. w celu uwolnienia od Persów miast jońskich w Azji Mniejszej. uwaŜana przez wszystkich Greków za świętą. Eleuzynia: Jazjon. a ziemia stała się jałowa i bezpłodna. Triptolemos i Kora .Delos . w Biblii: rzemieślnik wyrabiający srebrne świątyńki Diany. List św. PrzeraŜony tym Zeus zwrócił się do Hadesa. i pasterz (3. Demeryt . aŜ wreszcie Helios powiedział jej. Demeter .

4. "boski aojda" na dworze Alkinoosa. 'pracujący dla ludu. Demoiselles D'Avignon . Nazywano go Abderytą lub Mądrością (gr. z gr. Sophia). 47. Wymienione po raz pierwszy przez pisarza chrześcijańskiego z Iv w. nazwa wysokich urzędników niektórych greckich państw-miast. wypowiedzenie jego imienia przynieść mogło najokropniejsze skutki. który mieszkał w Himalajach i co 5 lat zwoływał je do siebie. demiourgos dosł. sprawiły. a łzy. twórca'.. Zwiedził cały znany wówczas Grekom Wschód. któremu muza odebrała wzrok. który przedstawił w Demodoku rzekomo siebie samego. iŜ gość jego to właśnie Odys. 956. Demokryt . technice.w filozofii platońskiej: twórca.Demiurg . umieszcza go z trzema boginiami losu na dnie przepaści. natchniony przez bogów śpiewak dziejów i bohaterów. atomy są wieczne. malarstwie i sztuce wojennej. dusza jest rodzajem ognia. medycynie. o miłości Aresa i Afrodyty i o koniu trojańskim. króla Feaków.postać z Odysei Homera.zob. Szlachta. Rozwinął przejętą od Leukippa teorię materializmu atomistycznego: świat złoŜony z atomów poruszających się w przestrzeni i formujących się w ciała. które Odyssowi popłynęły z oczu.. Laktancjusza (?). oŜywiającego ciała ludzkie. 460-370 pne.straszliwe bóstwo. formujący go z bezkształtnej pramaterii (por. Ŝe Alkinoos domyślił się.zob. rolnictwie. Demogorgon . dialog Timaios Platona). lecz ciała podlegają zniszczeniu.ok. Panna (Panny z Awinionu). dając w zamian dar śpiewu. 2. lub Śmiejącym się . idealna siła twórcza. mistrz rzemiosła. studiował u magów babilońskich i kapłanów egipskich. mówi o "strasznym imieniu Demogorgona". wg Ariosta był on królem elfów i wróŜek. Boccaccio w Genealogii bogów określą go jako pierwotne bóstwo mitologii antycznej. Edmund Spenser w Królowej wieszczek. 2. podobnie określają go teŜ późniejsi. Stąd początek legendy o ślepocie Homera. Milton w Raju utraconym. poezji. Na przyjęciu na cześć nieznanego wędrowca (Odyseja. sławny filozof grecki z Abdery w Tracji. najwszechstronniejszy uczony staroŜytności przed Arystotelesem. budowniczy świata. 8) śpiewa pieśni: o sporze Odyssa z Achillesem. Demokracja szlachecka . piszący o etyce. Demodok .

zwanych dlatego Filipikami. dola. O wieńcu. rozróŜniano: boginki (rusałki).mała srebrna moneta rzymska. zaŜądał wydania mu Demostenesa. Diabeł. przypołudnice pojawiające się w polu w czasie upału. aby nie mówił przeciw Harpalosowi. Ŝe stracił głos. 10. Demon . o cechach na wpół boskich i na wpół ludzkich. za republiki równa 10 asom.miano nadawane przez Lenina materializmowi. m. którą ktoś uczynił. dla Arystotelesa. 1856.w filozofii . Horacy. Z gr. wyd. takŜe miedzianych. daimon 'nadprzyrodzona potęga.poemat (1829-41. później deprecjonowana.) W demonologii słow. opiera się zasadniczo na przemowach mających przekonać Ateny o groźbie zaboru Grecji przez Filipa Macedońskiego.uwaga. tekst wg Lermontowa. 2. regent Macedonii po śmierci Aleksandra Wielkiego. ne. bóstwo opiekuńcze'. Gdy po klęsce zjednoczonych Greków Antypater.in.. udawał. porywające dziewczęta i dzieci. uboŜęta i skrzaty (krasnoludki) pilnujące domu. latawce fruwający na wietrze. Linia Demokryta . 194) jako przeciwieństwo melancholijnego Heraklita. od Iii w. od Xvi w. 1859) Michaiła Lermontowa. Zachowało się 61 jego mów politycznych i sądowych (z tych 20 wątpliwej autentyczności). z łac. zawierający dziesięć' od deni 'po dziesięć'. por. Ŝe wyłupił sobie oczy. z kamykami Ŝwiru w ustach. przekrzykując szum fali morskiej. w średniowieczu nazwa drobnych monet srebrnych. Mowy Olintyjskie. . jego zły (lub dobry) duch. ten uciekł na wyspę Kalaurię i otruł się. Sława jego zdobyta wymową i siłą osobowości.w dawnych wierzeniach ludowych istota nadprzyrodzona. charakter człowieka. NajwaŜniejszymi demonami były diabły (zob. Juwenal. a takŜe dla Cicerona był równie wielki jak Platon.miedziak. Gelasios) filozofem (por. los ludzki. . Legenda głosiła. topielice wciągające ludzi do wody. Demostenes . wreszcie "bobo" . najsłynniejszy mówca grecki. 1. samotny. Teofrasta. aby nie wpaść w ręce wysłanników macedońskich.384-322 pne. Filipiki. na plaŜy. Demon . pol. mimo braku bogactwa i pozycji społecznej. Opera (1875) Antona Rubinsteina. tł. O pokoju.postrach dzieci. Denar (1) . Wg legendy ćwiczył wymowę pokonując niedostatki głosu i niewyraźną dykcję. aby widok świata nie rozpraszał mu myśli. groźna lub rzadziej dobrotliwa. Chrypka spowodowana gorączką złota . Platon przemilczał go i wszystkie jego dzieła zamierzał spalić. Listy. płanetnicy w chmurach. 33.(gr. gdy Demostenes opłacony. denarius 'dziesiątak.

arab. sę doni) zob. z łac. Piotra'.łac. nad Nilem.zob. Denis . z arab. Denar (2) . zob.dynar. Diener 'słuŜący'. które Oscar Wilde wysłał z więzienia w Reading lordowi . przeproszenie'.. zredagowanego przez sąd polubowny. Denebola . Denarius S. 'denar św. Dendera .łac. Deotyma .) Dionizy. Deneb el Asad 'ogon Lwa'. 'boŜy grosz'. drobna moneta dawana niegdyś jako zadatek przy transakcji kupna lub przy najmowaniu słuŜby.łac. Diotima. między drabinami. St.deska kładziona na całą długość wozu gospodarskiego. Petri . polegające na głośnym odczytaniu tekstu przeprosin. kocioł..(wym. Deneb . trzecia część dzieła. przewaŜnie w kościele. Świętopietrze. biały nadolbrzym.druga co do jasności gwiazda w konstelacji Lwa.. deprecatio 'prośba. Dennica . z nm. odbywane w dawnej Polsce publicznie. 'Z otchłani'.uroczyste przeprosiny. 'ogon'. na którym stawiano w ogniu garnek. De Profundis .) z zachowaną jej świątynią.Denarius Dei . Deprekacja . we wschodnim Egipcie. rondel. kuchenny trójnóg Ŝelazny.najjaśniejsza gwiazda w konstelacji łabędzia.dawny ośrodek kultu bogini Hathor (zob. wstawienie się za kim modłami. spowiedź autobiograficzna. (św.

Zakon derwiszów tańczących załoŜył perski poeta mistyczny DŜalal ad-Din Rumi. Deresz .ang. por Fakir.zob.koń o maści dereszowatej.zob.zob.) po jego zwycięstwie nad królem Dagobertem I (zob. przechowywany w Muzeum Brytyjskim. O obrotach sfer niebieskich. Jeden z pierwszych władców słowiańskich znanych z imienia. ławka. bractwa religijnego mistyczno-ascetycznego. brudnoczerwonobiałej. kiepskie wino. członek muzulm. Walk of Fame. Derwisz . 1207-73. dziedziniec przed Chińskim (Kino)teatrem Graumana w Hollywood. zakon przetrwał w Turcji do 1925.ksiąŜę Sęrbów połabskich (Vii w.Ŝebrzący mnich muzułmański. który w 1780 zapoczątkował wyścig. z węg. O poprawie Rzplitej. wym. ang. 633 Samonowi (zob. tekstu 129. O naturze wszechrzeczy. Kompletny manuskrypt. zazwyczaj w pierwszą środę czerwca w Epsom Downs w hrabstwie Surrey w południowo-wschodniej Anglii.Alfredowi Douglasowi. cienkie. De Rerum Natura . deres 'koń deresz'. . mógł być opublikowany dopiero w 1960. w pięć lat po śmierci Wilde'a. rozwiązany przez Atatrka. darwisz 'odwiedzający drzwi'. w biegu płaskim dla trzyletnich koni na półtorej mili ang.). da:by) doroczny wyścig o "Błękitną Wstęgę Toru". De Revolutionibus Orbium Coelestium . podła lura. Derwan . z pers. od nazwiska lorda Derby.). Derby (ang. psalmu Wulgaty: De profundis clamavi 'z głębokości wzywałem'. Blue Ribbon of the Turf. gdzie znajdują się odciski stóp gwiazd filmowych. na której uczniów chłostano w szkole. Deptak Sławy . który podlegał Frankom. De Republica Emendanda . zazw.. (w Polsce 24007m). a od ok. Tytuł dzieła to dwa pierwsze wyrazy łac. ogłoszona w 1905.

z gr. 18. ujma czci. afront. od czasów potopu. obraza. pogarda'. Od czasów Deukaliona .. pochodzący z błędnego przekładu hebrajskich słów w Deut. opublikowana w 1841 z melodią Haydna do pieśni Gott erhalte Franz den Kaiser (na cześć cesarza rzymsko-niemieckiego Franciszka Ii. Despekt . jak odbudować ludzkość. łac. syn Prometeusza. Niemcy ponad wszystko'. który by jednoczył duchowo wszystkich Niemców rozczłonkowanej Rzeszy. nomos 'prawo'.łac. Deuteronomium .Desdemona . Genesis. córki Epimeteusza i Pandory. Gdy Zeus spuścił na Ziemię potop. 17. Otello. Deukaliońska powódź .(wym. Deutschland. zob.kobiety. wyrocznia kazała Deukalionowi rzucać za siebie kości swojej matki. kościach Matki Ziemi. Des Grieux . (Des) Knaben Wunderhorn. Deukalion. tytuł ostatniej. gdyŜ nie mógł ścierpieć dłuŜej grzechów wieku brązu lub zbrodni Likaona (zob.zob. Deukalion .). oznaczających 'kopię lub odpis tego prawa'. Na pytanie. por. ustanowiona jako niemiecki hymn narodowy w 1922 przez prezydenta Eberta i po raz wtóry w 1952 dla Rubliki Federalnej Niemiec przez prezydenta Heussa. a arka osiadła na górze Parnas. Manon Lescaut. z łac. dekalog i większość praw zawartych w Ex. 'Niemcy. Z kamien rzucanych przez Deukaliona powstawali męŜczyźni. despectus. uchybienie (komu). jednak bez pierwszej .zob. 21-24. Des Knaben Wunderhorn . ubliŜenie. deuteros 'drugi'. 1792-1806). Deukalion domyślił się. Ŝe mowa tu o kamieniach. aŜ wody opadły. Hellen.potop.nm. dyshonor.. a Deucalione. Księga powtarza. mąŜ Pyrry. napisana przez Heinricha Hoffmanna von Fallersleben jako utwór. de gri) zob. gr. zbudował arkę i pływał na niej wraz z Ŝoną przez 9 dni. pieśń znana jako Deutschlandslied 'Pieśń Niemiec'. Księga Powtórzonego Prawa.mit. od bardzo dawna. z komentarzami. z porady ojca. Dewarim. 'widok (z góry). przez Pyrrę . piątej księgi biblijnego Pięcioksięgu. Deutschland Ueber Alles .przest..hebr.

wystały miód pitny. Dębołęcki .wytrawny. divisus 'podzielony'. Dewiza orderowa .nazwa staro-indoaryjskich bóstw. w mazdaizmie .filialny Michała Archanioła. motto. osławiony przez gorszący i awanturniczy tryb Ŝycia. Bogata polichromia o motywach geom. franciszkanin. Dewadasi . Xv w.bajadera. autor m. Dębno .. kobieta niskiej kasty'. kompozytor. archit. sentencja. zły duch.bohater tytułowy powieści (1888) Marii Rodziewiczówny. dasi 'niewolnica lub słuŜąca hinduska. w 1621-22 kapelan lisowczyków (zob. zwany teŜ kwarcianym lub obozowym. 'Jedność.). o konstrukcji zrębowej. utworu nagrodzonego na konkursie w Warszawie.. od których nabierał specjalnego aromatu i cierpkiego smaku.in. z uwagi na jej szowinistyczny wydŜwięk.zwrotki.podhalańskie w woj. poł.hasło. (1623). pierwotnie przechowywany w beczkach dębowych. 'słuŜebnica boga'. z Konojad. demon. sanskr. gotycki. Kościół . wstędze herbu. prawdop. 1646. Dewajtis .. co ich niegdy lisawczykami zwano.. z 2.(krótkie zdanie traktowane programowo jako) zasada postępawania. wieś w widłach Dunajca i Białki. Dewiza . umieszczane dawniej na tarczy a." Powieść przyniosła autorce trwałą popularność. devise 'godło. zjawisk i sił przyrody. krakowskim.złośliwa istota nadprzyrodzona. Dębniak .. Dewiza heraldyczna . Gdy jesienią dąb tracił liście. zawołanie' z łac. bojowego hasła rycerskiego. wywodzące się niekiedy od dawnego zawołania (zob. tancerka świątyni hinduskiej. prawo i wolność'.(Dembołecki) Wojciech.). pamiętnikarz. znany jednak przede wszystkim z najosobliwszej pracy etymologicznej: Wywód jedynowłasnego państwa świata. dzieła Przewagi elearów polskich. Dewa .. śmudzini szeptali: "Dewajtis opłakuje stare czasy. obok dębu stała niegdyś świątynia boga Aleksota. godło..umieszczana na insygniach orderów. w którym pokazuje . z fr. olbrzymi prastary dąb w dąbrowie połoŜonej w widłach Dubissy i Ejni. figuralnych i roślinnych. Hymn RFN zaczyna się więc od słów: "Einigkeil und Rechl und Freiheit" nm.w wedyzmie . 1585-ok. deva 'dewa'. drewniany.

Ŝe język słowieński pierwotny jest na świecie (1633). półdiablę weneckie. opera komiczna (Praga 1899) Antonina Dvoraka. powstała teŜ na ten temat sztuka teatralna i musical. alleluja . pisarza Valeza de Guevary Diablo cojuelo (1641). List św. Akcja rozgrywa się we wsi czeskiej Mokra Lhota. 1.(. pierwszym kompozytorem polskim. Diabeł i Kasia . warunkujący doskonalenie się w kolejnych wcieleniach. Diabeł kulawy . hosanna to właściwie "popsowana" BoŜenna. Wielki mówca Daniel Webster. Selha i Japheta. Młyn. diabolos 'oszczerca'.lita rzecz itd.. Robert (Diabeł).w hinduizmie: obyczaj religijny kasty. libretto: Adolf Wenig. w Murano (Wenecja). poruszające się (przy zmianie ciśnienia atm.zob. chce tańczyć.Heczkoś. upadły anioł. Fra Diavolo.słynne opowiadanie (1937) Stephena Vincenta Beneta.. Kasia. figurki małych diaełów. zob. religia. śliczna dziewczyna o ostrym. który zastosował bas cyfrowany dla organów. ale tam wkrótce Lucyper i diabły mają jej po same uszy. kusiciel.) Ŝe nastarodawniejsze w Europie królestwo polskie lubo scytyckie: samo tylko na świecie ma prdziwe successory Jadama. szukając. pol. Adwokat diabła . Róg (Diabeł rogaty). wyd. Jabez Stone. naśladująca treścią i tytułem powieść hiszp. zabawki wyrabiane dawn. choćby z samym diabłem. prawo moralne.szatan. Bacchus.wł. natura. Ten porywa ją w tańcu do piekła. tzw. A gwoli temu i to się pokazuje. wygłasza mowę obrończą przed sądem piekielnym i uzyskuje zwolnienie Stone'a z obowiązku dotrzymania umowy. autor . Wyspa (Diabelska). Dębołęcki y. Cert a Kaca. Dębołęcki wywodził w swym dziele. Don Cleofas . 5. potępiony i strącony do piekieł.Biblia.chwałę luja. demon. diavolo cartesiano. w buddyzmie: prawda idealna przekazana przez Buddę. Diabeł. Piotra. Dhu'L-Karnain . farmer z Nowej Anglii (USA). łacina i insze języki ze słowiańszczyzny są wypsowane". 1804) powieść Lesage'a. kogo by poŜerł . Ŝe "greczyzna. Aleksander Wielki.dał tor.) w okrągłym słoiczku wypełnionym wodą i zamkniętym. której na zabawie chłopcy unikają. Le Diable boiteux (1707. teŜ Belfagor. diabeł wenecki. Na podstawie tego opowiadania Douglas Moore napisał i wystawił w 1938 operę. sprzedaje duszę diabłu dla doczesnych korzyści. zły duch.zob. Diabeł kartezjański . 8.czes. jako lew ryczący. Wreszcie odsyłają Kasię na Ziemię. dzięki którym rzeczywistość istnieje.zob. diavoletli di Murano. Sześć (Pal go sześć). która za złe uczynki miała być potępiona. kanon zasad kosmicznych. kąśliwym języku. 1782-12. krąŜy. prawo naturalne. A zatem np. w panowaniu światu od Boga w raju postanowionym.zob. Dharma . Diabeł i Daniel Webster .fr. i Ŝe dlatego Polaki Sarmatami zowią. gr. biblijny Abram to słowiański Obran. Diabeł . litera . obiecuje znieść w swoich dobrach pańszczyznę. a księŜna. sprawiedliwość. Diabelski młyn . postępowanie zgodne z prawdziwą naturą człowieka. jak się zdaje. Diabelska Wyspa .

głoszącego równorzędność języków narodowych (w . licho. Paskuda-Zalotnik. Piotr: Ktoś ty? Duch: Lukrecy.zob.rozmowa. (A. diadochoi) Aleksandra Wielkiego. Diabeł łańcucki . Pergamon (zob.Zambullo wypuszcza Asmodeusza. Dialogo delle lingue. Seleucydzi).wg.. Syria (zob. Dialog o językach .bies. Daje to autorowi sposobność do przedstawienia satyrycznych obrazków paryskiego towarzystwa. Duch (przeczenia). 5. gdy w farze poznańskiej. ukazując mu. Dialog o dwu najwaŜniejszych układach świata. warchoła. Posłowie. propują Melijczykom zaniechanie obrony (416. zły itp. 'kozły'). z gr. 12. zob. WąŜ. teŜ Epigoni. Lucyfer. mając w pogotowiu wojsko i flotę wojenną. Aby zabawić swego wyzwoliciela. Apollyon. obłudy i wojowniczego szowinizmu. Amaimon. gdyŜ kozioł był wcieleniem nieczystości. 104-05. Belial. który zwodzi cały świat . dziś Milo. Legio(n). Wyganiać diabła Belzebubem .miał tak... 31.słynna dyskusja w Wojnie peloponeskiej. Mickiewicz. Ks.Biblia. Dialogi Platona . czart. Apok.) Diadochowie .. Lilith. Antygonidzi). awantumika. Omówienia eufemistyczne . Przechera-frant. Szatan. Rogaliński. Attalidzi) i Macedonia (zob. diasek. Platon.zob. pne. Okres diadochów . filozoficzny w formie rozmowy. Bóg).) Walenty. przewaŜnie generałowie jego wojsk. pisarza i humanisty wł. 1551-1610. po śmierci króla w 323 pne. alter Frilz. KsiąŜę tego świata . Legio sum. z butelki. utwór lit.). Loudun. słynna ksiąŜka (1542) Sperone Speroniego. okrutnika i grabieŜcy. Dialog melijski . w szeregu krwawych wojen rozszarpywali między siebie jego imperium. 24-27. Boruta. dając zarazem wykład ateńskiej Realpolitik. księciem duchów nieczystych. diabeł otwiera przed nim dachy domów madryckich. Duch). 84-116. powiedzieć król Władysław Jagiełło. 9. kiedy ustaliły się główne granice państw świata hellenistycznego na najbliŜsze stulecie. Nazwy diabła . Abaddon. pokuśnik. duch nieczysty (zob. Tukidydesa między posłami ateńskimi i radnymi miasta Melos (na wyspie Melos. Ein' feste Burg. Mefistofeles. wg Mat. Dialog . jednego z przywódców rokoszu Zebrzydowskiego (zob. Galileusz. 12. starosty zygwulskiego. wg legendy. Belzebub. r. Samael.. a diabła nie gniewaj . którzy. Rozszczepione kopyto . Diabły z Loudun . Wyspa Dabelsk zob. por. w utworze lit. SłuŜ Bogu. Smołka. przyglądał się obrzędowi wyciągania figury Pana Jezusa na wieŜę kościelną i zrzucania z niej diabła.zob. Saligia. (Św. Biblii. Ew. wg Jana.przydomek Stanisława Stadnickiego.diabeł wg Biblii. W końcu utworzyły się 4 mocarstwa: Egipt (zob. dwóch osób. Wyspa. Marcin(ek). 12. kaduk. gdzie go uwięził pewien astrolog. co się w nih dieje. demona zwanego "diabłem kulawym". Rabini okeślal diabła i diabły jako serrizim (hebr. Asmodeusz. ptolemeuszowym i kopernikowym .). Iii. w święto Wniebowstąpienia. zwł. kusiciel... polecając zapalić "Bogu świeczkę i diabłu ogarek" (por. Ptolemeusze). Lewiatan. Smętek. 3. Voltaire.. ok. DziaJy. Chowniec Demon. Ew. dialogos 'rozmowa'.wł.od 323 do 281 pne. Astarotte.następcy (gr.cecha diabła częsta na jego wizerunkach. Lelek.. Milos). piekielnik.zob. zarwaniec. Ów smok wielki. które odmówiło poddania się Atenom. Rokita. cz. a. wąŜ starodawny.

Portugalczyk brazylijski. który miał go nosić na palcu w bitwie pod Nancy.AŜ do Xviii w. kupiony przez księcia Grigori Orłowa i w 1776 ofiarowany Katarzynie Ii... Florentyn . Gwiazda Południa . Pocięty na mniejsze: Gwiazda Afryki. najsłynniejszy. po 1747 zaginiony. z pers. uwaŜany za najczystszy ze sławnych. w koronie. urodziny. W 1728 odkryto złoŜa diamentów w regionie Minas Geras w Brazylii. w berle brytyjskim. 317 k. o historii sięgającej 1688 r.znaleziony w 1853 w Brazylii. Cullinan . 127 k. 530 k.. 1432-77.. Vargas .. widziany w 1304 na dworze radŜy Malwy. 1850 między Kimberley i Pretorią w Transwalu w Afryce Południowej. znaleziony w Transwalu w 1905. zamieszkałe dotąd przez potomków Holendrów. stu innych diamentów. największy (726 k. Najazd ten przyczynił się z czasem do wybuchu wojny burskiej. 'Nadzieja'. uprzednio 793 k.piękny Ŝółty diament 140 k. The Hope . Diamenty . kuh-i nur 'góra światła'. wagi 200 k. oraz ok. NaleŜał do księcia Orleanu. ofiarowany królowej Wiktorii w 1849.jeden z najdawniej znanych. Sancy . największy niebieski diament świata. księciem Burgundii. Pocięty w 1941 na 23 kamiene.zakresie sprawnego wyraŜania myśli i pojęć) z łaciną. obecnie w Smithsonian Institution. . Cullinan Ii. gdzie poległ. Spomiędzy najsławniejszych diamentów wymienić warto następujące: Wielki Mogoł 280 karatów po oszlifowaniu.największy diament świata 3016 karatów. co spowodowało po roku 1870 najazd poszukiwaczy pochodzenia anglosaskiego na te ziemie. znaleziony w Indiach w 1701. 44. zakupiony w 1830 przez bankiera londyńskiego Thomasa Hope (stąd nazwa).Ŝółty olbrzym 137 k. Regent . później kupiony przez Henryka Iii. na południe od Delhi. w Xvi w.kształtu połowy jaja.5-karatowy diament w USA. a ok. Waszyngton D.ang.naleŜący podobno do Karola Śmiałego..C. Orłow .piąty co do wielkości diament świata. ofiarowany królowi Edwardowi Vii na 66.) ze znalezionych w Brazylii (w 1938).. Indie były jedynym dostawcą diamentów. Kohinur . naleŜący do szacha perskiego. Legenda łączy go z Karolem Śmiałym. wyłupiony z oczodołu posągu boga w świątyni indyjskiej w 1750. regenta Francji.

Artemida efeska. w koronie monstrancji Jana Kazimierza. Niarchosa. 135. Wergiliusza Eneasz urywa złotą gałąź przez zstąpieniem do Hadesu. Biblia. Z czasem popadła w ruinę.znaleziony w 1954 w Transwalu. Dzieje Ap. Selene. por.staroitalska bogini łowów. Kapłanem zostawał zwyczajowo zbiegły niewolnik. najstarszy wizerunek Ateny w Atenach. ozdobiona rzeźbami Skopasa i Praksytelesa. połączonym ze zdrojowiskiem. właśc. zabiegi balneologiczne. . lasów. Wielka jest Diana Eteska! . posąg z biustem o kilkunastu piersiach. gdzie kapłani stosowali m. posągi Artemidy w Taurydzie i Kybeli w Pessinus w Galacji. Ŝe kazania św. Diana Nemorensis . por. Plastyka: obrazy i freski przedstawiające Dianę jako łowczynię z nimfami. który wyrbiał srebrne świątynki Diany i przestraszył się. jeśli ułamał gałąź pewnego drzewa i zabił nią w pojedynku dotychczasowego kapłana. przez Chersifrona z Knossos. okrzyk złotnika Demetriusza (zob. wzniesiona na planie prostokąta 111 na 517m. Na dnie popiołu gwiaździsty dyjament .6. miał wg legendy spaść z nieba (moŜe był to obudowany hebanem meteoryt?).Niarchos . Stanisława. Naszyjnik diamentowy zob. zwł. Diana . Cyntia. w poł. 19. zbud. znany z kopii rzymskich. wielka budowla o głównym pomieszczeniu kultowym otoczonym dwoma rzędami kolumn. słynnym posągiem Artemidy Efeskiej. i diament najczystszej wody wagi 10 k. Świątynia Diany . od 1672 w skarbcu jasnogórskim. od 1504 w skarbcu katedry wawelskiej. opiekunka kobiet i ich płodności. Drzewo (Diany). Demeter). Maria (Antonina). 'z gaju') opiekunka cudzoziemców i wyjętych spod prawa. ang. Popiół. Golden Bough. pne. Jej ołtarz w gaju pod Arycją w Górach Albańskich w środkowej Italii był miejscem najsłynniejszego kultu Diany.. W Eneidzie.). gór i księŜyca.in. górnabyła Ŝłobkowana pionowo. 23-8. Artemidy) w Efezie. Pawła zaszkodzą jego ineresom. Diana z Efezu (na południe od dzisiejszego Izmiru w Azji Mniejszej). Największe diamenty w zbiorach polskich: czarny diament w złotej puszce św. Spalona w 356 pne. Vi w. Nowa świątynia zaliczana przez staroŜytnych do siedmiu cudów świata.symbol opinii uwarunkowanej własną korzyścią.. Właśnie widok tej gałęzi zmusza Charona do przewiezienia Eneasza przez wody Tartaru. święte tarcze Rzymian i ołtarz Matki Boskiej w Loreto. przez Herostratosa (zob.) później odbudowana. wcześnie utoŜsamiana z grecką Artemidą (zob. Artemizjon. podobnie jak trojańskie palladium. Dolną część kolumn pokrywały płaskorzeźby. Sens tego dziwnego obyczaju tłumaczy James Frazer w Złotej gałęzi. kupiony w 1957 przez armatora greckiego Stavrosa S.(łac.(właśc.zob.

por. diaspora 'rozproszenie'. jakiejś religii wśród innowierców. utonął w pobliŜu Przylądka w czasie burzy razem ze swym statkiem.I. Diana z jeleniem rzeźba (przed 1554) z zamku w Anet (Luwr. Diana De Poitiers .obraz Francois Cloueta. Grainne. Rembrandta. Bocklina. później takŜe o Ŝydowskich chrześcijanach zamieszkałych wśród pogan. 1499-1566.ok. sejmowy. Bouchera. rozproszenie jakiejś narodowości na obczyźnie lub wyznawców. w kąpieli.Ŝadnego. gr. A. zbudowanym dla niej na polecenie Henryka przez sławnego architekta Philiberta Delorme'a. dziennik. Carracciego. odkrywca m. puatję) księŜna de Valentinois. z horami itd. Pozostwia interesującą korespondencję. 1. towarzysz podróŜy Vasco da Gamy i Cabrala. Galut. stała się kanonem urody kobiecej Xvi w. Biblia. ParyŜ). Przylądka Dobrej Nadziei (zob.in. Rubensa. wojenny. Po śmierci króla resztę Ŝycia spędziła w swoim wspaniałym zamku w Anet.zapis wydarzeń. w drodze z Brazylii do Indii.) Medycejska musiała się pogodzić z tym trójkątem małŜeńskim. Królowa Katarzyna (zob. kompozycja mitologiczna z portretem Diany de Poitiers.. Z jej powodu imię Diana stało się popularne we Francji. List Jakuba Apostoła. Corota. . podziwiana i sławiona przez artystów i poetów.(wym.in. Diaz Bartolomeu .z Akteonem. Diana . Domenichina. faworyta króla Francji Henryka Ii. (diariusz prywatny) domowy. Sama miała z Henrykiem dziewięcioro dzieci. Diana i Endymion . m. łac. Diana w kąpieli . Dobry). Scarlattiego. z której tylko część ludności wróciła do Palestyny..w staroŜytności: rozproszenie śydów wśród innych narodowości w następstwie niewoli babilońskiej. śpiącą. D. Diariusz . 'dziennik'. Tycjana. Correggia. podający ich przebieg dzień po dniu. z Endymionem. Vinckelboonsa. Ŝeglarz portugalski. 1450-1500. Lucasa Cranacha Mł. Diaspora . przy toalecie. Diarmait o Duibhne . diarium 'racja dzienna' (Ŝywności itp.opera (1670) A. 1. Tintoretta.zob. (publiczny) zjazdów.). podroŜy. Vermeera. por.

w wyborze 1962).. 1764-1836. Die Kunst Der Fuge . przebudowywana. sławnego z ogromu swej produkcji literackiej (ponad 3500 pozycji) i krótkiej pamięci (nieraz się powtarzał lub zwalczał własne opinie). na miejscu pierwszej. towarzysz i kronikarz Hernana Cortesa z wyprawy w 1519 do Meksyku. Dichterliebe . Kunst der Fuge. ZałoŜyciel firmy drukarskiej (1713) Francois.w staroŜytności miejscowość na zachodnim wybrzeŜu Azji Mniejszej. cykl wokalnych miniatur lirycznych opus 48 (1840) Roberta Schumanna do słów Heinego. o Homerze. Didyma . Didot . drukowane. wydawali wzorowe edycje klasyków oraz tanie popularne ksiąŜki. zburzonej 494 przez Persów. zwł. 1761-1853. pierwszy zasłynął w swym rzemiośle. której dzieje odmalował w monumentalnym Pamiętniku Ŝołnierza Korteza. Ok. spisanym na starość w Guatemali.jońska świątynia ku czci Apollina. gdyŜ Tomasz to aramejskie Te'oma 'bliŜniak'. w Didymie. jedna z największych w Grecji. 'bliźniak') nazywano równieŜ św. Pod wpływem Baskerville'a stworzył czcionkę w pseudoklasycznym styłu moderne. 1775 ustalił wymiar punktu drukarskiego. 1492-1581. Choć zachowały się tylko fragmenty jego prac. ok. ze stereotypów. umoŜliwiając tym normalizację wymiarów czcionek i sprzętu. 'Miłość poety'. 'zapominacz ksiąg'. wyd. przydomek (znaczący 'o spiŜowych jelitach'. tzn. Pierre. 10 ne. są one zapewne źródłem wielu ocalałych komentarzy antyznych. na południe od Miletu.Diaz Del Castillo . 331 pne. nazywano najlepszym drukarzem swoich czasów. . konkwistador hiszp. pol. i Firmin. nie ukończona. Ŝywym i prostym językiem mówiącym o wypadkach i ludziach znanych osobiście. słynna z wyroczni Apollina.nm.zob. Wynalazł cienki papier welinowy Syowie jego. Didymaion . Imieniem Didymos (gr. 1730-1804. Tomasza z Akwinu..-ok. czyli Prawdziwej historii podboju Nowej Hiszpanii (1632. syn drukarza Denisa. mający Sitzfleisch . Synowie Firmina kontynuowali prace ojca. wpływając z kolei na dzieło Bodoniego.Bernal. której zawdzięczał przydomek Bibliolathas. 1689-1757..(wym.umiejętność przysiadywania fałdów) greckiego filologa i komentatora z Aleksandrii. dido) rodzina księgarzy i drukarzy francuskich. po raz pierwszy we Francji.. 65 pne. Jego syna Ambroise. Didymos Chalkenteros . wzniesiona ok. ruiny odkryto w 1872.ok.. gr.

Grzegorzowi i św.łac. 1672.-kat. ów dzień. Liszt.nm. Testet David cum Sibylla.-wsch. Dies irae . jak Mozarta. włączona do mszału. takŜe polską. Sąd). początek rymowanej sekwencji kościelnej. Isinieje równieŜ wersja ruska. dzień Sądu Ostatecznego (zob. zaś melodii chorału uŜyło jako motywu wielu innych. tytuły itd. Stała się tematem wielu kompozycji muz. Ew. świadczy o tym Dawid i Sybilla'). przez (?) Tomasza z Celano (zm. która w dzisiejszym kształcie jest kompilacją sześciu redakcji greckich z okresu 928-944 ne. jak Berlioz.. 'dzień gniewu'. Pandekty..ok. Cherubiniego. przypisywana takŜe św.. do melodii z chorału gregoriańskiego. siłacza i uwodziciela. nazwany przez Nilsa Nordensklda (zob. co świat rozsypie w proch.) ku czci DieŜniewa. a od 1564 (sobór w Trydencie) śpiewana we mszach Ŝałobnych liturgii rz. Przylądek DieŜniewa odkryty przez niego.Dies Irae . 10. łac. 1605-ok. '(pisma) podzielone (na księgi. Dietrich Von Bern . por. napisanej na przełomie Xii-Xiii w. Verdiego. Solvet saeculum in fevilla. Ŝeglarz rosyjski. Dygesty.. 1253). Wg Biblii. wizja ginącego świata. 15. od Kołymy do Zatoki Anadyrskiej (1648). o charakterze prostszym i mniej konwencjonalnym niŜ greckie. Saint-Saens. wg Mat. który pierwszy opłynął wybrzeŜe Azji płn. jeślim ja zaginął?" Kompozycja (1967) Krzysztofa Pendereckiego o Oświęcimiu.hymn z tomu Ginącemu światu (1902) Jana Kasprowicza. . ('dzień gniewu. Digenis Akritas Basilios . W Xiv w. 'Teodoryk z Werony' zob. najdalej na północny wschód wysunięty punkt Azji. Dytryk z Bern. dies illa. Dies iree. Mowa w niej o fantastycznych czynach Digenisa. . Bernardowi.zob..)'. której sens oddaje przekleństwo: "Niech nic nie będzie! Amen! Bo cóŜ być moŜe. Utwór wywarł wpływ na słowiańską poezję ludową. Rachmaninow. DieŜniew Siemion I.bohater anonimowej bizantyjskiej epopei białym wierszem Czyny Digenisa Akritasa. Digesta .Nazywana największym hymnem średniowiecza.

w Koryncie Diogenesa i spytał go. astronomię. co dają mi cośkolwiek. Rabelais. waluta Jugosławii i niektórych krajów arabskich. filozof grecki ze szkoły cyników." Słońce takŜe kloaki odwiedza. Zapytany.z Synopy nad M. zob.Kiedy zapytano Diogenesa o najlepszą porę posiłku.Dike . Iii. głosił. być moŜe.). arabska (Vii-Xiii).Kiedy Diogenes spacerował w biały dzień z zapaloną latarnią. Lukian. Ŝe odwiedza plugawe spelunki.Wg Seneki Diogenes miał mieszkać w wielkiej glinianej beczce. obracał i toczył beczkę tam i na powrót. jak np.kiedy moŜesz. Zachowany posąg starego kaleki-Ŝebraka z psem przedstawia. 3.Sposób Ŝycia filozofa sprawił. niczego więcej nie pragnę". Potępiał wszelkie zainteresowania intelektualne nie poświęcone oczywistym celom praktycznym. dlaczego nazywją go psem." Pora posiłku . sam ograniczał się teŜ do minimum. Latarnia Diogenesa . . Ŝe nadano mu przydomek kyon ('pies'). szczekam na tych. De historia conscribenda ('Jak naleŜy pisać historię'). Diogenesa.zob. kiedy chcesz. z łac.Kiedy Aleksander Wielki odwiedził w 335 pne. a mieszkańcy gorączkowo rzucili się do przygotowań obronnych. a gdyś jest biedakiem . 37) opowiada. odpowiedział: "Bo łaszę się do tych. Czarnym. uczeń i następca Antystenesa. co uczyniło na królu takie wraŜenie. arab. denarius 'denar'. ten odparł: "Nie zasłaniaj mi słońca. zapytano go. odpowiedź miała brzmieć: "Szukam człowieka. Diogenes. por. Diogenes . i zatapiam zęby w ciele hultajów. odrzekł: "Jeśliś bogaty. Dinar . co odmawiają. Ŝe człowiekowi do szczęścia wystarczy zaspokojenie tylko nąjelementarniejszych potrzeb. chciałbym być Diogenesem. 412-323 pne. Aleksander i Diogenes . Kiedy król Filip Ii Macedoński zagroził Koryntowi. jak Diogenes wyrzucił swój kubek.złota moneta płn. czego szuka. aby nie wydać się bezczynnym.odpowiedź Diogenesa na zarzut." Pies . Hory.Diogenes Laertios (6. ok. a nie maŜe się . ujrŜawszy dziecko pijące z własnej dłoni. Złodziej (Wielcy złodzieje).. czy ma jakie Ŝyczenie. Kubek . Przedmowa do ks. Ŝe powiedział: "Gdybym nie był Aleksandrem. indyjska (Iii-Viii w." Beczka Diogenesa . jadaj.

430-367 pne. . niedoświadczony i prawdop.łac. praca). do udania się z nim do obozu Greków. Diomedowa zamiana . córki Adrasta. władca słaby. osławiony jako okrutnik. Ucho (Dionizjosa). Ŝe za krytykę swych utworów wtrącał do więzienia. 236. ale przy tym jedna z najwybitniejszych indywidualności greckich. Przygoda taka zdarzyła się poecie Filoksenesowi.. targnął się w boju na Aresa i zranił Afrodytę. Diomedowy przymus . F. Diomedea necessitas. juŜ na wolności. ale wykształcony. gr. Damokles. gr.ok. dano pierwszą nagrodę w Atenach w 367.mit. aby ujść za jedynego sprawcę tego czynu. syn Tydeusza i Deipyle. absolutnie nieodparty.mit. Wraz z Odyseuszem wykrada palladion (posąg sakralny Ateny gwarantujący bezpieczeństwo miasta) z Troi. Wg niektórych pojęcie to odnosi się do Diomedesa (2). księgę Iliady). drŜący o własne Ŝycie. jeśli nie chcieli spędzić nocy z jego córkami. zob. teŜ Rezos. słynny z męstwa i zuchwałości. który jednak odjechał w niełasce. Iliada. Ŝe zbroję złotą. choć jednej z nich. słuchając raz wierszy Dionizjosa. Schlemihl. Powiadano. Dmochowskiego). który oddawał swoim koniom na poŜarcie przybywających do niego w gościnę cudzoziemców. Gdy Diomedes z Odyseuszem wykradli palladion z Troi.. zob.w której cała korzyść przypada jednej stronie: "A Zeus zabrał Glaukowi tyle przytomności.syn Dionizjosa I. związał Odyssa i przymusił bijąc płazem miecza. syn Aresa i nimfy tesalskiej Kyreny. tł. 6. ceny stu wołów. ze względów politycznych. władca podejrzliwy. pisał tragedie uwaŜane przez krytykę za dzieła mierne. gościł u siebie Arystypa z Kyrene i Platona. od 405 tyran Syrakuz.Diomedes (1) . dał z chęcią (Diomedesowi) za zbroję z miedzi. Herakles (8." Zob. Diomedes 'boska chytrość'. Diomedes (2) . Dionizjos I Starszy . za to poezje jego wyśmiano na igrzyskach oimpijskich w 388. Po powrocie z wojny dowiedział się. Diomedes był szybszy. Odys chciał zgładzić Diomeda. wywęrwał więc do Italii. odrzekł tyranowi: "Z powrotem do kamieniołomów. protektor sztuk i nauk. rozwiązły. przywódca wojowników z Argos i Tirynsu. Okup Hektora. teŜ. tyran Syrakuz 367-357 i 346-343 pne. dokąd zmierza. król Tracji. Soczewica (Miska soczewicy). chciwiec. por. który później. Damon i Fintiasz. wstał i ruszył ku wyjściu. gr. gdzie załoŜył liczne miasta w Apulii. a zapytany. Dionizjos Ii Młodszy . najdzielniejszy po Achillesie bohater grecki w wojnie trojańskiej (Homer poświęca mu niemal całą 5. Ŝe jego Ŝona Aljgialeja za sprawą mściwej Afrodyty zdradzała go. kupną wołami dziewięcią" (Homer.

Orgiastyczny. a Rzymianie ze swym boŜkiem wina Liberem (Bachusem). z wesołym. ok. z których zachowało się 9 pierwszych tomów). płodnych sił natury.attyckie święta ku czci Dionizosa.autor rozpraw filozoficznych i poematów. Ksenokrates. autor Techne grammatike. Dionizjos Trak .in. zbudowany w V w. kiedy otwierano naczynia z młodym winem. obchodzone w końcu grudnia. 5 pne. koźli. O zestawianiu wyrazów. który przebywał przez 22 lata w Rzymie w czasach Augusta.. tłumnym. jak Antesterie w lutym-marcu. Thraks. Melampus).. hałaśliwym orszakiem bachantek.. Priscianusa) aŜ do epoki Odrodzenia. . nimf. plonów. Dionizje Wielkie. Arystyp z Kyrene i in.-rz. miejskie. małŜonek Ariadny. wiejskie. Dziękijednemu z nich. syn Zeusa i Semele. a jej wpływ pośredni trwa do dziś. Dionizje . twórca podstaw krytyki literackiej. bóg wina. na prośby Semele. wrócił podstępem na tron. Jego ministrem był historyk Filistos. zachowały się takie cytowane tam utwory jak Oda do Afrodyty Safony i Danae Simonidesa. Wiele świąt Dionizosa miało specjalne nazwy. Stała się ona obowiązującym wzorem wszelkich studiów gramatycznych (m. Menady. a takŜe entuzjazm i ekstaza jego wyznawców zostały z czasem złagodzone pod wpływem kultu Apollina (zob. autor licznych traktatów z tej dziedziny. Tys.gr. a Dion. w sanktuarium Dionizosa u południowo-wschodniego podnóŜa Akropolu. usiłował z Dionizjosa uczynić wzorowego monarchę państwą filozofów. Usunięty przez Diona. falliczny charakter obrzędów jego kultu. Teatr Dionizosa . slenów.Bakchos (rzymski Bachus) mit. Lidii lub Frygii. z występami chórów męŜczyzn i chłopców. PodróŜował zaś na rydwanie. historyk (20-tomowe Dawne dzieje rzymskie. gr. pierwszej zachowanej gramatyki greckiej. Gdy przed urodzeniem Dionizosa. gościł na swym dworze filozofów (Platon. zob. gramatyk grecki. Oschoforie (winobranie). retor grecki. 60-ok. Zeus wszakŜe uratował dziecko i donosił je.). Zagreus. 170-90 pne.w Atenach. a potem i komedii. które dały początek tragedii. poparty przez Platona. Semele zginęła spalona przez piorun. Donata. uczeń Arystarcha z Samotraki.ok. obaj jednak otrzymali dymisję. Dionizos wprowadził uprawę latorośli winnej i uczył wytłaczania gron i fermentacji wina w wielu krajach. zaszyte w udzie. pochodzącego zapewne z Tracji. w teatrze greckim. wiosenne. Dionizos . a wygnany po raz drgi mieszkał odtąd przez wiele lat w Koryncie. pne. w której w sposób zwięzły i jasny usystematyzowal nauki poprzednich gramatyków. podobno jako nauczyciel. Dionizjos z Halikarnasu . satyrów. do 264 pne.. Grecy utoŜsamiali go z egipskim Ozyrysem. Zeus objawił jej swą boską postać. Lenaje w styczniu-lutym. Dionizje Małe.

'podwójna brama'. dla nawracania Parizjów (na wyspie Sekwany). Dirhem . 1834-1908. wagi 1 dirhema. W Hymnach homeryckich do Dionizosa . 6. główna brama miejska staroŜytnych Aten. W śabach.. Dionizos. postać fikcyjna.). z ławami audytorium wykutymi w skale Akropolu. zanieść miał po egzekucji swą własną głowę i gdzie merowiński król Dagobert (zob.młodzieńcze przygody u piratów. Kastor i Polluks.. zob. zob. królu Tracji.(St. pucharem i tyrsem. tragedia (406 pne) Eurypidesa. był to biskup wysłany za panowania rzymskiego cesarza Decjusza. zachód od miasta.) wzniósł w 626 opactwo Saint-Denis.. pierw. bóg teatru. Bachantki. na 27000 widzów. na wzgórzu Montmartre. na płn. od Vii do Xi w. z arab. Wraz z dwoma towarzyszami został ścięty w 280 r. dirham od . Friedrich Nietzsche w pracy Narodziny tragedii (1872) analizuje znaczenie Dionzosa i jego kultu dla narodzin tragedii greckiej.gr.jednostka wagi w krajach muzułm. Dipylon .. W plastyce do Iv wieku przestawiany jako brodaty męŜczyzna. królem Teb. Dionizos w literaturze. a pochowany 6 mil na północ od miasta. W Iliadzie. Św. zob. Homera . Łuszczewska Magdalena. Diotima . Prawdop. Denis) apostoł Galii. później piękny nagi młodzieniec z wieńcem na głowie. Uczty Platona wieszczką. Dionizy .) Arystofanesa. komedii (405 pne. dokąd.Deotyma.legenda o Dionizosie i Likurgu. (du) Deffand (Tylko pierwszy. Bachus. poszukuje w Hadesie niedawno zmarłego Eurypidesa. Deotyma pseudonim literacki Jadwigi Łuszczewskiej. 249-51. przedstawiają krwawy triumf Dionizosa nad Penteuszem. uŜywany nie tylko jako teatr. 'synowie Zeusa'. pierw. Sokrates opowiada tam o rozmowie z nią. ozdobiony posągami poetów. miała być wg. ustalona w Arabii jako równa 2/3 attyckiej drachmy. nie znajdując dobrych pisarzy tragedii..gr. potem róŜnej wartości. por. srebrna moneta bita w krajach muzułm.przebudowany w 330 pne. wg legendy. przepisując odpowiednie ofiary. ale i miejsce uroczystości i zgromadzeń publicznych. Dioskurowie .. kapłanka z Mantinei. w której odkryła mu swoje zdumiewające poglądy na miłość jako tęsknotę za pięknem i za filozofią. na rydwanie zaprzęŜonym w pantery. patron Francji. która przez 10 lat odwracała od Aten groŜącą im zarazę. Wg Grzegorza z Tours.

Terytorium takie mogło ulegać zmianie stosownie do łaski lub niełaski cesarza. duc z łac. Pod koniec Ix w.. Zob. Dirke . wraz z osłabieniem monarchii.-nm. Diuków cesarz powoływał. marche ze śr. diznejland) obszerny. marquis) był to komes. mieszczący się pod Orlando na Florydzie (USA). Cesarstwo Karola Wielkiego podzielone było dla celów administracyjnych na hrabstwa (fr. nie dziedziczne. nadawano je wybranym dworzanom cesarza. dla rządzenia kilku hrabstwami. słynnego producenta filmów rysunkowych. rzekomego miejsca urodzenia poety. tebański. teŜ Arystokracja. Byk (Farnezyjski). Disney World Amusement Park. zabitej przez synów Antiopy za brutalne traktowanie ich matki i przemienionej przez Dionizosa w źródło. Disneyland .zob. drachma. comes 'towarzysz' cesarza). Amfion i Zetos.kóremu powierzono terytorium jednej z marchii (fr. co na konec usankcjonował edykt Karola Ii Łysego z 877 r. Łabędź dirkeński (tzn. Dixie . stanowiska te stawały się coraz częściej doŜywotnie.. park zabaw na wzór Disneylandu. RównieŜ niektóre zmarłe Ŝony cesarzy otrzymywały tytuł diva. Diuk . jeden z najwyŜszych tytułów feudalnych we Francji i Włoszech oraz za Napoleona I. Źródło nazwano imieniem legendarnej Dirke. otwarty w 1971. marke 'pogranicze') na pograniczu. stosownie do potrzeb chwili. Divus . Markiz. hrabiego (fr. ułoŜona w 1859 . diks-i) amerykańska pieśń patriotyczna. tytuł przysługujący od czasów Juliusza Cezara zmarłym cesarzom rzymskim. od nazwy źródła Dirke w okolicach Teb (Beocja). Urzędy diuka. fantastyczny park zabaw otwarty 1955 przez Walta Disneya.(wym.(wym. nie czyniący z nich jednak bóstw. fr. ale raczej "błogosławionych" czy "świętych". margrabia. łac. comte z późn.łac. diznejua:ld) właśc. dux 'przywódca'. na kresach cesarstwa. USA. z których kaŜde oddane było pod władzę komesa.(wym.-g. Disneyworld . a nawet dziedziczne. beocki) przydomek liryka greckiego Pindara.ksiąŜę nie krwi królewskiej. margraf (fr. comte z łac. markizą i komesa były czasowe. 1901-66. w Anaheim pod Los Angeles.łac. 'boski'.. obowiązki jego miały zatem równieŜ charakter militarny. comitatus). nadawany przez senat. 518-438 pne.

18.. Długi Maks . .1415-80. kraj bawełny. Złotą Kamienicą i Zieloną Bramą. Gruby (Gruba Berta). do dziś lubiana. Dławiduda . Fontanną Neptuna.przez Daniela D. a po odbudowaniu ostatecznie zniszczone przez Rzymian w 86 pne. w 12 księgach. por.nm. który z Charlesem Masonem w 1763-67 wytyczał granicę między stanami Maryland i Pennsylwanią (ang. rub. moŜe od Jeremiasza Dixona. Długa ręka . zapewniając wolny dostęp do portów i tworząc obszerne schronienie dla wszystkich mieszkańców Attyki w czasie oblęŜenia.główny plac zabytkowego śródmieścia Gdańska z Dworem Artusa (zob. czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego). biskupa krakowskiego. 23-35): król darowuje dług 10000 talentów dłuŜnikowi. Zburzone w 404 przez Spartę przy dźwiękach fletów. Długi Targ . Jej pochodzenie jest niepewne. Dwór: Artusa). Długie mury . kanonik krakowski. Emmetta. Nazwa oznacza stany Południa. Długosz Jan . najwybitniejszy dziejopis polski swego wieku.(Dołgoruki) przydomek charakteryzujący inicjatywę i rzutkość polityczną Jerzego. a całość 1701-02. wg. DłuŜnik niemiłosierny . 1090-1157. ok. Mat. łączyły szerokim korytarzem Ateny z Faleronem i Pireusem. Mason-Dixon line).Ŝart. sekretarz i powiernik Zbigniewa Oleśnickiego. oddzielającą później stany niewolnicze od wolnych. Roczniki. 460-445 pne. organista.przypowieść biblijna o potrzebie miłosierdzia (Ew. syna Włodzimierza Monomacha. Domem Ławników. Długi. popularna wśród wojsk konfederatów w czasie amerykańskiej wojny domowej. Dla Elizy . ostrzeliwujące ParyŜ w 1918 z odległości 1207km. Głównym jego dziełem jest łacińska Historia Polonica (1455-80) zwana takŜe Annales seu cronicae inclyti regni Poloniae (łac.olbrzymie działo nm.zbudowane ok. której część opublikowano 1614-15. Fr Elise. zbudowane przez Kruppa.. utwór fortepianowy (1810) Beethovena.. wielkiego księcia kijowskiego. poprawny przekład polski od 1961.

dawn. zabity przez chłopa ze wsi omacz. albo teŜ całym majątkiem. Ŝony Wratysława Ii. które pozostawały w ich posiadaniu przez wiele pokoleń. majątki ziemskie naleŜące do kościołów. Do Broni. "uczonego" (tj. napadając i rabując dwory. zmarła w 977. Ŝona Kazimierza Odnowiciela. ten wszakŜe bezlitośnie wsadza do więzienia swojego dłuŜnika. dla którego małŜeństwo z nią było prawdop. Legenda uczyniła z Dobosza bohatera biorącego od bogatych. Dobrawa . który dowodził bandą opryszków w lesistym paśmie Czarnohory. gdy ten drągiem wyłamywał zaparte drzwi jego chaty. królowej czeskiej.który znalazł się w cięŜkich tarapatach. Dobra Martwej Rzeki . Ŝona Mieszka I.popularna pieśń powstańców 1848 r. nie mogącego mu wypłacić stu denarów długu. Znany jest jego napad na dwór Jędrzeja Karpińskiego na Pokuciu w 1741. księŜniczka czeska. umiejącego czytać i pisać). Była matką Bolesława Chrobrego i Świętosławy . rozdającego biednym. Zginął w 1745. ludy! Powstańmy wraz I bratną sobie podajmy dłoń! Zetrzeć . miasteczka i wsie. napisana przez Ludwika Mierosławskiego.prawn. Dobronega . Ludy! Powstańmy wraz . dowiedziawszy się o tym król oddaje okrutnika katom. córka wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza. związków wyznaniowych lub fundacji. zwana teŜ Marszem Mierosławskiego. Franciszka. przyszłego poety. Kto przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza. księŜniczka ruska. matka Bolesława Śmiałego.ok. córka Bolesława I czeskiego.zwana później Dąbrówką lub Dubrawką..Sygrydy. Dobrodziejstwo Inwentarza . ale jedynie w granicach wartości stanu czynnego (aktywów) spadku. jednym z elementów zamierzonego przedsięwzięcia politycznego: przyjęcia chrztu i chrystianizacji kraju. 1012-1087. ten odpowiada za długi spadkowe albo tylko spadkiem. Władysława Hermana i Świętosławy. który strzelił i zranił śmiertelnie Dobosza. temat śpiewek i kołomyjek huculskich. Do broni.(Doboszczuk) Aleksy (Ołeksa) głośny zbójnik karpacki. w chwili narodzin jego syna. Dobosz .

Der gute Mensch von. 8.dobra opinia. ksiąŜę Andegawenii i hrabia Prowansji. Zły (Zła wiara). Za pieniądze otrzymane od bogów otwiera ona sklep. jako swój kuzyn Szui Ta.zob. wyd.Biblia. Sezuan. Ew. Dobry anioł . Dobry bój (stoczyłem) . 7. Jan Ii. Jamesa Boswella (1791). z Epigramów. 935-61. ale wrodzona miłość bliźniego doprowadza ją do bankructwa. jeden z najstarszych znanych z nazwiska lutników polskich. działający w Krakowie.. która udzieliła im schronienia.tyranów juŜ nadszedł czas. "Lepsze jest imię dobre niŜ maści drogie". ksiąŜę Burgundii.Biblia. Dagobert I. Eklezjastes. 1956) Bertolta Brechta. ułatwiające stronom spierającym się lub walczącym z sobą samodzielne podjęcie rokowań i zawarcie układów.przydomek wielu władców.: Haakon I. Dobre imię . ok. ale jedyną osobą w Seczuanie.łac. Biblia. Ks. Marcjalisa. 1350-64. sztuka (1938-40. 2. 2. 12. Rene. Dobrucki Mateusz . przekonanie o zgodności własnego postępowania z prawem lub zasadami współŜycia społecznego. Filip. Dobry człowiek z Seczuanu . przez bezwzględne postępowanie w interesach odzyskuje pieniądze. ang. 27. jest prostytutka Szente. król Francji. Dobry .1520-1602..nm. semper homo bonus tiro est. W przebraniu męskim. powiedzenie (1775) Samuela Johnsona.łac. pol. 4. Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. Biblia. 5. wg Mat. Dobry król Dagobert . bona fides. . Trzej bogowie schodzą na ziemię szukając "dobrego człowieka".w prawie międzynarodowym . 7. 1-4. 1419-67. Wieńcem wolności ozdóbmy skroń.starania jakiegoś państwa a. Dobry człowiek wiecznym nowicjuszem . uczciwe zamiary. Dobre usługi . List do Tymot. reputacja. 51. Dobry grunt . Dobry król Rene . Dobra wiara . hell is paved with good intentions. np. 1434-80. Tobiasza. 13. prawn. Rene."(Nasienie) padło na dobry grunt i owocowało".zob. grupy państw. por. król Norwegii. przytoczone przez jego biografa.

wg Mat.. harnasie.Biblia. lute Horynisko" o trzech głowach i dwunastu ogonach. zakon rycerski osadzony w ziemi dobrzyńskiej w 1228 przez Konrada Mazowieckiego dla zbrojnego wsparcia misji cysterskiej. Skrą i Drwęcą. zupełnie. Wg mitu gołąb. Dobrynia Nikitycz . Szwejk.zbójnicy tatrzańscy. obszaru między Wisłą. Dobry uczynek . 10. Zły (Złem za dobre).całkowicie. jednak król portugalski Jan Ii zmienił później tę nazwę na optymistyczniejszą. tak niegdyś nazywani przez górali.zob.ang.) rosyjskich. moŜe z pierwotnego do kna od st. ziemi dobrzyńskiej. do szczętu').drugi po Ilji Muromcu bohater cyklu kijowskiego bylin (zob. Ew.siedziba prastarej wyroczni Zeusa w górach Epiru w Grecji.nm. Ew. 11. kna 'pień. Do Dalekiej Ukochanej . An die ferne Geliebte. Przylądek Dobrej Nadziei . który pokonał "złe Ŝmiisko. kień. Dobry Samarytanin . Samarytanie (Miłosierny).zob. Dobry wojak Szwejk . afrik. i obrony ziemi dobrzyńskiej przed najazdem Prusów. Dobrzy chłopcy . siadł na dębie w Dodonie i . Kaap de Goede Hoop. Złem za dobre zob. wg Jana. 10. aby nie odstraszać Ŝeglarzy. Dodona .Biblia. Do Cna .Dobry pasterz . doszczętnie. Milites Christi de Prussia. łac. 'Przylądek Burz'). pol. bez reszty.. kien dpn. cykl pieśni opus 98 (1816) Beethovena. kłoda' (wyciąć w pień 'zupełnie. śeglarz portugalski Bartolomeu Diaz (zob. 26. Cape of Good Hope.ośrodek dawnej kasztelanii. który przyleciał z egipskich Teb.) opłynął po raz pierwszy południowy kraniec Afryki w 1487 i nazwał go Cabo Tormentoso (port. Zakon dobrzyński . Dobrzyń . etymologia niepewna.Pruscy Rycerze Chrystusowi. prowadzonej w Prusach.

d. niezwycięŜony. doctor utriusque iuris. świadczą. 376. zachodniego: św. świętoszkowie. oraz d. mellifluus .AmbroŜy. niezłomny. wyróŜniający się szczególną uczonością lub świętością. Dąb. d.k. honorowy stopień naukowy nadawany przez wyŜsze uczelnie osobom szczególnie zasłuŜonym na polu nauki i kultury. d. na których wypisywano pytania.Średniowiecznych uczonych.k. d. 407. św. biskup Mediolanu. Bonawentura. d.lekarskich dawny tytuł naukowy doktora medycyny. 1231. wschodniego: św.Aleksande z Hales franciszkanin ang. Grzegorz z Nazjanzu. Tomasz z Akwinu. tj. dawny tytuł naukowy: doktor prawa kanonicznego i cywilnego. bijące o siebie. miodopłynny. św. wg Mat. św. w Biblii.. Grzegorz Wielki. kaznodzieja francuski. Doktor obojga praw . 235. 1153. 420. Kapłani Dodony. cysters francuski. papieŜ: Poza tym tytut ten nadawano świętym teologom takim.ludzkim głosem polecił załoŜenie wyroczni. (?) 379. poboŜności itd. zawieszone na gałęziach dębu. Jan Chryzostom. Franciszek Salezy. ok. tłumacz Wulgaty. 397. RównieŜ naczynia i gongi ze spiŜu.Johannes Duns Scotus. zwł. Bernard z Clairvaux. mirabilis-Roger Bacon. 4 wielcy d. Doktorowie kościoła niektórzy wcześni "ojcowie" kościoła. Doktorewie nauki. szemrania świętego źródła i gruchania świętych gołębi. Atanazy z Aleksandrii. Augustyn. łac. Tomasz z Akwinu. Bazyli Wielki z Cezarei.łac. Antoni Padewski. Doktor. 1266-1308. Ew. 430. biskup Hippo Regius. 1622 i in.łac. o czym wspomina juŜ Homer w Iliadzie 16. d. Niektórych z nich określano specjalnymi tytułami. d. św.. Ŝe radzono się tu równieŜ w całkiem banalnych sprawach.objezdnik. Stąd określenie "spi dodoński".św. Hieronim. d. szkocki teolog franciszkański. jak np. gaduła. d. arcybiskup Konstantynopola. i złotousty św. zakonnik franciszkański. irrefragibilis . doktor anielski. 1274. 1175-1245. chartami) i ścigający z nimi zwierzynę na łowach. Bernard z Clairvaux.13-36. papla. z których kapłan dorozumiewał się woli boga. Dąb ten był ośrodkiem kultu: kapłan odgadywał wolę boga z poszumu liści dębu. Doctor honoris causa . 1274. na dawnych dworach szlacheckich członek słuŜby łowieckiej opiekujący się psami myśliwskimi (ogarami. wydawały dźwięki. Zachowane tabliczki z ołowiu. wykładowców w szkołach klasztornych i katedralnych nazywano doktorami. teologów. Doktorowie i faryzeusze obłudnicy. hipokryci. 604. DojeŜdŜacz .. . Selloi. najdociekliwszy. Doktor wszech nauk . zm. cudowny. jak: Beda Venerabilis (łac.św. subtilissimus . d. benedyktyn anglosaski. invincibilis . 'czcigodny'). 735. Drzewa (święte). poruszane wiatrem.. doctor angelicus. 373. por. 23. gr. składali śluby niemycia nóg i spania na gołej ziemi. św.

Bonawentura i św. z wielkim cmentarzyskiem faraonów 18-20. Dolina łez .płaczu przen. La Dolce Vita . z węg.zob.. seraficki. Dantego. w którym wg proroctwa Joela (Biblia.zob.wąwóz w Górnym Egipcie. ziemia. pieśń 24.in. W ich twórczości idallizacja uczucia miłości do kobiety oparta jest na rozległej kulturze filozoficznej poetów. Dolman . Nazwa wzięta z Boskiej Komedii. Beatrycze. 3. noszony teŜ przez Słowaków. Cino da Pistoia). stał się jednym z krzewicieli baroku w malarstwie polskim. gdzie odkryto kilkadziesiąt grobowców skalnych. Dolabella Tomasz . Węgrów i w Polsce Xvi w. 1570-1650. Dolina Szczęścia . por. 20-26) podsunęła zapewne symbolika tego imienia: hebr. Joel. działający od 1602 w Krakowie.).ok. . turecki ubiór męski pod futro. 20. słynny grobowiec faraona Tutenchamona (zob. Dolina. przeniósł do plastyki polskiej zdobycze formalne Odrodzenia i manieryzmu weneckiego. nazwę tę (od króla Jozafata.dołman.. takŜe w Polsce Xvii-Xviii w. 2.wł. ye (ho saphat '(Jahwe) osądził'. Kroniki. zob. szamerowana. por. Franciszek z AsyŜu. angielski teolog franciszkański. Guido Guinizelli. pne. Czyściec. dynastii (opisanym jeszcze przez Strabona w 27 r.-wsch. zwł. od Jerozolimy. ten świat. jako miejsce cierpień człowieka. drugą kurtkę (mentyk). takŜe szamerowaną. m. z obcisłymi rękawami. Słodkie Ŝycie. Dolina Królów . 1300-49. 'słodki nowy styl'..św. węgierska kurtka wojskowa. Dolce Stil Nuovo . utoŜsamiane zazw.). z doliną Cedronu na płn.Józafata. Biblia. d. Tintoretta. Józefata miejsce.. Szczęście. obszyta barankiem.. malarz włoski. w 1922. Dolina Jozafata . Padół (płaczu). powstałej we Florencji (Dante Alighieri. ziemski padół. długi. 2-16) odbędzie się Sąd Ostateczny. w zachodniej części Teb. Guido Cavalcanti. nazwa grupy poetów włoskich Xiii-Xiv wieku.Wilhelm Ockham. seraphicus . d. podszytą a. obramowaną barankiem zarzucano na dolman na lewe ramię i spinano pod szyją.

stosunkowo dobrze zachowanych w wielu pomieszczeniach. Comedie .grobowiec megalityczny z okresu neolitu. zob. przemówienie. Nora.mit. który. łac.zob. Menhir. nazwa Komedii Francuskiej. ustawionych na sztorc i przykrytych wielkim płaskim blokiem. D. a takŜe lekcje wychowania fizycznego. Homer opisuje w 5. Wg tytułu mowy Cicerona O swoim domu. Schwytany przez Diomedesa i Odyseusza. Trojańczyk Dolon podejmuje się pójść na zwiad do obozu Greków. Dom Liwii zwany pop. modlitwy świątynia. 57 pne. znęcony wysoką nagrodą ogłoszoną przez Hektora. Penaty. Dolon . dla własnej korzyści. fasada budynku z 1872 projektu J. w Bretanii i Irlandii. Matejki i T. mieści muzeum Matejki. gł. Bóg DOM.zob.Francaise. np.wł. pro domo sua. Prylińskiego..zob.dolmany z tur. przebudowany w Xviii i Xix w. . kościół. Dolmen .pop. szkołę udostępniono równieŜ młodzieŜy plebejskiej. słynny z malowideł ściennych. Vittorino da Feltre. Lary. oratio. po czym ginie z ręki Diomedesa. we własnej sprawie. łac. Dla własnego domu . pieśni Iliady. Dom boŜy .Floriańska 41. De domo sua. gr. por. Dom Moliera . i lit. za obietnicę darowania Ŝycia zdradza im połoŜenie wojsk trojańskich i plany Hektora. kierowana od 1423 przez pedagoga i humanistę wł. Ŝony cesarza. jak. Dom radości . z Xvi w. imieniem Liwii. Dom lalki . wprowadził tam nowe metody nauczania rozwijające samodzielność myślenia.łac. Casa Giocosa. złoŜony z dwóch lub więcej płyt kamiennych. naleŜał od końca Xviii w: do rodziny matki malarza.M.. Dom Jana Matejki w Krakowie . pałac Oktawiana Augusta na Palatynie rzymskim. dolman'.O.Pański. dolama 'owijanie. nadworna szkoła w dobrach księcia Gianfrancesca Gonzagi pod Mantuą. Domowe bogi . .

dzieło architekta nm. Do Mazura stań wesoło . ujemnie na jego funkcję. 6. 2.z ang. przen.budynek ze szkła i Ŝelbetu na wystawie "Werkbundu" w Kolonii 1914.tj. Dom Szczepkina . KaŜdy dom ma własne funkcje: 1. 7. 12. 26. godności..w początkowym okresie produkcji kapitalistycznej w Europie istniały najczęściej przy manufakturach. rodziców i krewnych. Dom Ŝycia . my house is my castle. czeska pieśń narodowa (1834). Domy astrologiczne . 73. wg Mat. z Biblii. 49. Ca'd'Oro. 10. Ew. jadąc pociągiem Carycyn-Moskwa. zob. 5.pop: nazwa Teatru Małego w Moskwie. Wg układaczy horoskopów astrologicznych planeta pojawiająca się w "domu" wpływa dodatnio a. muzyka: Franciszek Skroup.w powieści Przedwiośnie (1925) Stefana śeromskiego. Złoty (Dom Nerona). dom Ŝycia.wizje nowej cywilizacji i cudownego Ŝycia w Polsce. Kde domov muj?.Dom Salomona . por. Dom zbudowany na piasku . słowa: Józef Tyl. tj. W domu ojca mego jest mieszkań wiele . Domus Aurea zob. śmierci. 8.części nieba na drodze Słońca.z Biblii. 11. zatrzymywanych przez policję. bez fundamentów. małŜeństwa. Ew. Mój dom jest moją twierdzą . religii. szczęścia i bogactwa. rzecz nietrwała. "ludzi luźnych". Ca'd'Oro. moja ojczyzna. braci. szkoły itp. Łuk.łac. Złoty (Dom Nerona). dzieci.początek słynnego Mazura kajdaniarskiego (1885). czes. Edwarda Coke'a (1552-1634). por.zob. (w Polsce od Xviii w. przyjaciół i dobroczyńców. Szklane domy . wg Jana. wg Third Institute. 4. Brunona Tauta. 7.zob.w staroŜytnym Egipcie nazwa instytutów kultury istniejących przy świątyniach. jakie Seweryn Baryka roztaczał przed synem Cezarym (Czarusiem). przez które ciała niebieskie przechodzą co 24 godziny. 9. 3. 6. a utworzone przez wielkie koła (przecinające północne i południowe punkty horyzontu). Szczepkin Michaił.). zdrowia. KsięŜyca i planet słuŜące w astrologii do określania połoŜenia tych ciał niebieskich. Domus Aurea . gł.. w drodze do ojczyzny . Złoty dom . 14. a zawierających archiwa. . 2. Szklany dom . nieprzyjació. Gdzie (jest) mój dom?. Domy przymusowej pracy . Atlantyda (Nowa Atlantyda). biblioteki. którym miały zapewnić tanią siłę roboczą.

przepojonej Ŝarliwym optymizmem. Domku') w Loreto. Domeyko i Doweyko . wyst. rąk roboczych. hiszp. urzędowy rejestr (kataster) gruntów sporządzony w Anglii w 1086 na polecenie Wilhelma I Zdobywcy. pasmo górskie w Andach. ang. napisanej w X Pawilonie warszawskiej Cytadeli. uŜywana od Xii w. Kara. Domesday Book .pieśni więziennej Ludwika Waryńskiego. jakości gleby. zob. Wg legendy domek ten.. czyniące z niego bezcenne. źródło historyczne i językowe. rzecz dziwna. nazwa.in. w Gołębiu (ok. w środkowych Włoszech. których "wszystkie sprzeciwieństwa pochodziły. nazwa wzorowanych na nim domków w (lub przy) innych kościołach. uczestnik powstania 1830. H. m. najczęściej grywana na świecie po Wesołej wdówce i Mikadzie. był mieszkaniem Matki Boskiej przeniesionym cudownie z Nazaretu w 1295. Góry Domeyki. cel licznych pielgrzymek. pol. doomsday. śr. domesday. łac. trzody itd. Warszawa 1917) o Schubercie. od 1838 w Chile. Bartscha Schwammerl..1802-89 polski mineralog. zestawiona z muzyki Schuberta przez Heinricha Berto do libretta Willnera i Reicherta. filomata. nadana pierwotnie przez lud Księdze będącej rozstrzygającym autorytetem w sprawach własności ziemskiej. dosł. archiczny wariant ang. geolog i alpinista.twórcy i przywódcy I Proletariatu . dalej w koło Warszawo i Karo! (1-4. Domeyko Ignacy .. domzdej buk). wartości ziemi. Mickiewicza. . Amonit chilijski.operetka (Wiedeń 1916. liczbie dzierŜawców. obszarze. następnie emigrant. Do mazura stań wesoło. zawierający dane o własności.) Domek. z nazwisk podobieństwa". 1640) i w kościele Matki Boskiej Loretańskiej w Warszawie (ok. wg powieści R. 4. przyjaciel Mickiewicza. 'Przybytek św.(wym. Ammonites Domeykanus. I645). Domek trzech dziewcząt . Cordiliera Domeyko. od anglosaskiego dom 'sąd'. 'Księga Dnia Sądu Ostatecznego'. Domek Loretański . gdzie stworzył podstawy naukowe eksploatacji bogactw naturalnych i przyczynił się do rozwoju kultury i organizacji oświaty. 1856-89 . najstarszym zabytku Pragi. Domeykit mineral.dwaj szlachcice z opowieści Wojskiego w Panu Tadeuszu. buntownicza wiaro! Suń wesoło.znajdujący się w bazylice Santuario della Santa Casa (wł. 874-923 i 973-1002.

staroruski podręcznik praktycznych wskazań Ŝyciowych. ang. Uporządkował zwłaszcza wymiar sprawiedliwości. 1170-1221. w Xv w. postać z filmów rysunkowych Walta Disneya..wędrowny kramarz. choć surowo. Donald Duck (wym. Antoniusza Saturnina w 88 stał się podejrzliwy. Mysz. szerzącemu się w południowej Francji: Choć jako zakon Ŝebrzący przestrzegali ubóstwa indywidualnego. DomokrąŜca . zaczęły się prześladowania chrześcijan i śydów. napisany prawdop. dominikanie stali się wkrótce jednym z najbogatszych zakonów.Titus Flavius Domitianus. popłynęła krew niewinnych. Dominus Vobiscum .(1216) nazwanego później od jego imienia dominikańskim (dominikanie. Św.zob. wzmagał się absolutyzm. uniewaŜnił zarządzenia i kazał zetrzeć jego imię z monumentów i tablic. Kaczor Donald. 'potępienie jego pamięci'. młodszy brat Tytusa. duck 'kaczka'. pierwotnie celem jego było przeciwstawienie się ruchowi albigensów.Domicjan . Myszce Miki.prześladowaniach i egzekucjach inkwizycji. W Polsce od 1223 r. noŜe do ostrzenia itp. Bóg. przekupień. w 89 skazał filozofów na wygnanie z Rzymu.. garnki do drutowania. załoŜyciel zakonu. rządził sprawnie. od 81 cesarz. w państwie moskiewskim. W 96 zamordowany w wyniku spisku najbliŜszych krewnych. łac. prawno-obyczajowych i moralności dla rodziny bojarskiej. a w 95 z Italii jako podŜegaczy do opozycji przeciw rządom absolutnym. rzemieślnik biorący z domów rondle do bielenia. Brytanii i w wojnie z Dakami. niepewnych juŜ swego Ŝycia. 51-96 syn Wespazjana. Najsłynniejszym członkiem zakonu był filozof. zarząd domem'. 1901-66. ros. Brali wybitny udział w procesach. odnosił na początku panowania sukcesy w Germanii. Ordo Fratrum Praedicatorum). w Krakowie.. Ale od czasu buntu L..dak). 'urządzanie domu. . . Domostroj . ustępująca w popularności światowej tylko. Zakon Kaznodziejski. cenny zabytek literacki i kulturalno-historyczny. zob. Domicjan domagał się kultu boskiego eszcze za Ŝycia. Tomasz z Akwinu. obnoszący po domach towary na sprzedaŜ lub skupujący uŜywane rzeczy. Senat przeprowadził damnatio memoriae łac. Znów rozkwitło donosicielstwo Czasów Kaliguli. Dominik Guzman. św.

. nauczyciel św. Don Juan . obszerniejsza. infant hiszpański poemat drmatyczny (Hamburg 1787. (Doniec Siewierski) prawy dopływ Donu. ksiąŜę Asturii.moneta. z okazji wjazdu.Ŝuan lub chuan) młody szlachcic andaluzyjski. Hieronima. inflanckie. 14) wykpiwa oryginalnego Donata. 1545-68. wyst. napisał komentarze do Terencjusza i Wergiliusza oraz podręcznik gramatyki w dwóch częściach: Ars minor. wyst. du Locle. medal. Don Carlos.(wym. gramatyk i retor rzymski z Iv w.Aelius Donatus. Donatywa .Donat .. geogr. dar(owizna). wg sztuki Schillera. króla Hiszpanii. jako jedno z dzieł. albo propedeutyka. Don Juan. Don Carlos . zawiera równieŜ Vitia et virtutes orationis łac. które mistrz Tubal Holofemus czytywał młodemu Gargantui. i Marii Portugalskiej. syn i następca tronu Filipa Ii. Osoba księcia i jego tajemniczy zgon stały się przedmiotem legendy romantycznej namiętności i bohaterstwa. Rabelais (1. wynagrodzenie pienięŜne lub dobrami ziemskimi.Don Karlos. pol. donativum 'podarek pienięŜny od cesarza dla Ŝołnierzy'. zazw. 'Wady i zalety przemówienia'. zwł. libretto: J. zazw. w Polsce Xvi-Xvii w. traktująca w pytaniach i odpowiedziach o ośmiu częściach mowy. prawdop. zob. Kraków 1818) Friedricha Schillera. teatralnych.hist.. ofiarę nieszczęśliwej miłości do młodej macochy. Don Juan (wym. dŜowanni) wł. . z łac. złoty. przez Gdańsk i inne miasta pomorskie jako dar-upominek dla króla polskiego. Dzieła te były ulubionymi podręcznikami szkolnymi łaciny w średniowieczu: donat(us) znaczyło tyle.. czyni z niego bojownika liberalizmu. Don Giovanni . Doniec . w przeddzień zamierzonej ucieczki do Niderlandów. który idealizuje swego bohatera. Wkrótce umiera w więzieniu. zamordowany. sztuki. wprowadzenie do jakiejś dziedziny nauki a. psychicznie chory. Ii wersja Mediolan 1884.opera (ParyŜ 1867. która zainspirowała wiele utworów. jak sądzili niektórzy współcześni. co podręcznik d nauka języka łacińskiego. wybijany w większej liczbie przez miasta pruskie. Don Carols . i Ars maior lub secunda. Kozak znad Donu. Mery i C. a przy tym. uwięziony przez ojca w 1568. ElŜbiety de Valois. Warszawa 1876) Giuseppe Verdiego. dla początkujących. pol.

aŜ po śmierć. którego zwyczaje i osądy starały się ograniczyć jego nienasyconą zmysłowość. historycznych. an Epic Satire. gdzie szalała inkwizycja i gdzie przewalały się bogactwa zdobyte na krańcach świata przez śmiałych straceńców. poŜeracz serc i cnót.satyra epicka. dramatopisarz Tirso de Molina. a ubocznie równieŜ w sztuce muzycznej. Nic dziwnego więc. zdradliwy w przyjaźni.W. Ŝe twórcą tej postaci. który sprzeciwia się. Uwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość .ze zbioru Obrazki fantastyczne w stylu Callota. poemat w 16 pieśniach (z fragmentem siedemnastej. dramatycznych i innych. uwodziciel i rozpustnik. poeta-teoretyk wolnej miłości w Sztuce kochania. 1819-24. kładącemu tamy jego pragnieniom. jej imienia i legendy był dominikanin i przeor klasztoru w arcykatolickiej. Hoffmanna. RównieŜ i odleglejsza przeszłość znała ów typ człowieka zbuntowanego przeciw światu. Postać legendarna. w ciągu stuleci. Gość z tamtego świata. Ŝe najwyŜsze jego wcielenie powstało w społeceństwie. wśród szlachty Hiszpanii.A. które zarazem potępia pragnienia i zachęca do nich. komedia w trzech dniach. Angiolini i R. jak Zeus i Tezeusz. jak Alkibiades czy Owidiusz. uczynienie z małŜeństwa sakramentu i rozbudowany system kar na tamtym świecie nadała temu typowi iście piekielną wielkość. libertyn. wyst. Don Juan ou Le festin de pierre. dumny i kłamliwy.T. komedia prozą Moliera (ParyŜ 1665. socjologicznych. jako bunt przeciw tradycyjnej moralności monogamicznej dostrzec juŜ moŜna w takich postaciach mitologicznych. hiszp. Gluck. fr. który przychodzi i porywa z sobą Don Juana w ognistą czeluść piekła. ustalonemu porządkowi rzeczy. DonŜuanizm jako rozlunienie obyczajów. grane teŜ pt. Libertyn ukarany. Warszawa 1783). de Calzabigi (wg Moliera). ale przede wszystkim człowiekiem. Hiszpanii. zaprasza na wieczerzę kamienny posąg komandora. jedna z Opowieści muzykalnych (1814-15) E.. bohater hiszpańskich romansów lud. Wilno 1925). piękny i zmysłowy. był jednak nie tylko kobieciarzem czy uwodzicielem. Zemsta komandora. El Burladorde Sevilla y Convidado de piedra. libretto: G. Płodność tego wzorca tłumaczy się jego zadziwiającą podatnością na zmiany. Temat Don Juana objawił się jako jeden z najpłodniejszych w dziejach literatury. Don Juan. Don Juan. Ale dopiero moralność chrześcijańska przez potępienie "grzechu cielesnego". wielu narodów. wyd. muzyka: C. wierszem (ok.hiszp. Don Juan . pol. Nie jest teŜ przypadkiem. i art. tetru barokowego i licznych dzieł lit. ojca uwiedzionej przez siebie Anny. jakim podlegał w nieprzeliczonych dziełach. Don Juan . jego świętokradcze upodobanie w sprawdzaniu swych moŜliwości ciągle na nowo. 1618) przypisywana bratu Gabrielowi Tellez. piszącemu pod pseudonimem Tirso de Molina. Z dziennika podróŜującego entuzjasty . opanowany nieludzką pychą. wyst.czyli Kamienny Gość.Tenorio. psychologicznych i etycznych. 1885) . pol. tragiczny balet-pantomima (Wiedeń 1761. Uczta Piotra. wreszcie w zakresieposzukiwań historycznych. pol. zabija w pojedynku komandora. wyd. Pod tym względem przewyŜszył nawet Fausta (nazywano go zresztą "śródziemnomorskim Faustem"). ang. po czym. wiarołomny w miłości.

. w towarzystwie giermka Sancho Pansy. 1786). Film (1979) Josepha Loseya.1605. przeobraŜa się w Don Kiszota z Manczy. oparty na fragmencie poematu dramatycznego Don Juan (1844) Nikolausa Lenaua. Don Kiszot stał się autentycznym mitem literackim. Don Juan Tenorio . Kamienny gość . To piractwo literackie pobudziło Cervantesa do napisania własnej drugiej części dzieła. wyd. o rozumie tak otumanionym lekturą ksiąg o błędnych rycerzach. najgłębszym i najuniwersalniejszym z całej literatury hiszpańskiej. Don Juan . wg Puszkina. którego bierze za kasztelana. wyrusza w świat.Byrona. wesoły dramat (dramma giocoso) muzyczny (Praga 1787.poemat satyryczny (1844) Ryszarda W. Don Kiszot . Don Quijote. pol. libretto: Lorenzo da Ponte. zwany "dobrym". pióra anonima występującego jako Alonso Femandez de Avellaneda. X) bohater powieści hiszp. tragedia Aleksandra Puszkina (1830. dziewczynę z sąsiedniej wioski. czyli Don Juan'. opublikowana pośmiertnie). Warszawa 1789) Mozarta. Kamiennyj gost'. Il dissoluto punito ossia Don Giovanni 'Rozpustnik ukarany. Cervantes nadał swemu dziełu formę parodii romansów rycerskich (które zaczęły juŜ wówczas tracić popularność w Hiszpanii). Kraków 1913) Tadeusza Rittnera. jedna z "małych tragedii".ros. tł. 1925) Josego Zorilli. Następuje szereg groteskowych przygód z najsmutniejszymi skukami dla Don Kiszota. Na swym równie jak on chudym koniu Rosynancie. pol. mianując panią swego serca Dulcyneę z Toboso. Don Juan . Don Kiszot jest zaz tylko wariatem. część Ii 1615. Postanawia więc pomścić uciśnionych i zwalczać ih ciemięzców.poemat symfoniczny opus 20 (1888) Richarda Straussa.dramat wierszem (1844. Don Juan Poznański . wyst. cudacznej mieszaninie łatwowierności i sprytu. El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha 'Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy' Cervantesa (część I . W obłąkanej wyobraźni rycerza najpospolitsze przedmioty przybierają formy romantyczne lub groźne.wł. zob. Ale wkrótce autor . wg Moliera. Ŝe uwierzył w swoją misję naprawienia krzywd całego świata.zob. łagodny i pełen godności. Szlachcic Alonso Quijano z Manczy. a Sancho .sztuka (Wiedeń 1909.tylko wiejskim prostakiem ulegającym dziwactwom zbakierowanego umysłu swego pana. Berwińskiego. Don Juan . Pasowany na rycerza przez oberŜystę. pol. tkliwy i prostoduszny.lub Don Kichote (hiszp. Opera (Petersburg 1872) Aleksandra DargomyŜskiego. Don Carlos. Po ukazaniu się pierwszej części ksiąŜki opublikowano jej dalszy ciąg. Don Karlos .

otyły pyknik. muzyka: Ludwig A. śycie Don Kiszota i Sancha . Opera (Monte Carlo 1910.wrodzony zdrowy rozum. Epos nasza .. nazwany tak (1.zob. Kraków 1962) Julesa Masseneta. W ich wzajemnych stosunkach. Sherlock Holmes i dr Watson. ostatnie dzieło kompozytora.krotochwila wierszem. czyli Sto szaleństw .trzy pieśni (1932) Maurice'a Ravela. Nowy Don Kiszot. pol. Minkus. Don Kichot do Dulcynei . Tę wą zasadę konfiguracji przedstawiają takie pary lit. 3). ksiąŜę Walii.hiszp. Don Kichot . wyst. Warszawa 1964). Don Kiszotowi daje wzniosłe poczucie sprawiedliwości i miłość cnoty. Antona Rubinsteina (1829-1912). Mania Don Kiszota jest cechą wszystkich reformatorów nie zrozumianych przez współczesność. teŜ Koń (Drewniany.widowisko muzyczne (ParyŜ 1848) Florimonda Herve. pierwsza nowoczesna operetka. Vida de Don Quijote y Sancho. Szlachetność jego ducha wpływa w pewien sposób i na Sancha. Moniuszko (1843) i Zygmunt Noskowski (1890). Don Kichote i Sancho Pansa . Obaj stają się tak nierozłączni jak dusza i ciało. esej filozoficzny (1905) Miguela de Unamuno . Kukiełka. Sam Weller i Pickwick (z odwróceniem cech fiz. komików film. wyst.poemat (1965) Antoniego Słonimskiego.utwór na orkiestrę opus 87 kompozytora ros.tłumaczy postępowanie Don Kiszota jako rozstanie się z logiką na korzyść uczuć. Poemat symfoniczny opus 35 (1897) Richarda Straussa. ascetyzm i zmysłowość. rzekomy obłęd zaś jako dąŜenie do nieśmiertelności w pamięci potomnych. zwanych w Polsce Flip i Flap). połączeni w szlachetnie absurdalnych dąŜeniach. Sąd nad Don Kichotem . budzą się dobre cechy prymitywnej natury. i Falstaff. Zob. duchowość i cielesność. 19) przez Sancha.Don Kiszot. libretto: Marius Petipa (wg Cervantesa). w dialektyce ich niepodzielności znajdujemy dwa archetypy zawarte w kaŜdym z nas: wysoki. Rosynant. Kukiełki mistrza Piotra . Rycerz smętnego oblicza . muzyka: St.uŜycza obu postaciom coraz więcej własnej inteligencji. . pol. linia prosta i koło.). libretto: Henri Cain wg Lorraina. Obaj stają się uosobieniem kontrastu między poezją i prozą Ŝycia.balet komiczny (Moskwa 1869. mózgowość i intuicyjność.wiersz (1848) Norwida. a takŜe Stan Laurel i Oliver Hardy (para amer. a jego słudze . ludzi cnotliwych i mądrych. Henryk. chudy astenik i korpulentny. jak: Don Juan i Leporello. Don Kichot . ze śpiewami (1822) Aleksandra Fredry. których występne i zdemorlizowane społeczeństwo uwaŜa za obłąkanych.

Pabsta (1934). młody rycerz fr. Film ros. Doon ratuje całą rodzinę i wiesza zdrajcę. udaje się do pogańskiego króla Gormonda i nakłania go do napaści na Francję. zdradliwy seneszal Herchembaut planuje popełnienie mordu na Ŝonie i dzieciach hrabiego. zawierająca skarbiec. Kozincewa (1957). daje się namówić do fikcyjnego małŜeństwa z Noriną (występującą jako Sofronia). ukochaną swego siostrzeńca Ernesta. Najlepsza opera komiczna Donizettiego (napisana w 11 dni!): bogaty stary kawaler. staje się pustelnikiem. a śmiertelnie ranny Isembard uznaje swój błąd.film fr. Najstarszą z nich jest opowieść z ok. Don Pasquale . Akwaforty i rysunki Honore Daumiera. Natychmiast po podpisaniu kontraktu ślubnego Sofronia przeobraŜa się w wiarołomną jędzę i awanturnicę. Grigorija M. pol. libretto: Angelo Anelli. ale z reguły wyraŜają na koniec skruchę. które Doon zdobywa. PrzeraŜony Don Pasquale kaŜe jej opuścić swój dom i zgadza się na małźeńso Ernesta z Noriną. Don Pasquale. zniewaŜony przezKarola Wielkiego. nosząca równieŜ tytuł Doon z Moguncji. Obraz Rodrigueźa de Miranda. Madryt. Prado. Doon z Moguncji. którzy przynajmniej przez czas pewien buntowali się przeciw władzy króla. W 2 części Doon. scenariusz: Paul Morand i Aleksander Amoux. Isembard. 1 opiewa młodość Doona.opera komiczna (ParyŜ 1843. Doon de Mayence. stanowiąca ostatni punkt oporu w czasie szturmu. hrabia Gui. 11500 aleksandrynów. ogólna nazwa grupy chansons de geste (zob. średniowieczna wieŜa obronna okrągła lub kwadratowa. Plastyka: pomnik Don Kichota (na Rosynancie) i Sancho Pansy (na ośle) na Plaza de Espańa w Madrycie.) o czynach bohaterów. 1130 Gormond i Isembard. kreacja Nikołaja Czerkasowa. DonŜon .zob. fr.Don Kichote . oblęŜonego przez Duńczyków. Ilustracje Gustawa Dore. niesprawiedliwie potraktowany przez króla Ludwika. najeźdźców spotyka klęska. złoŜona z ok.stołp (np. W wielkiej bitwie. wznoszona wewnątrz zamku lub przylegająca do murów. donjon. . pochodzi w obecnym kształcie prawdop. z fr. na Wawelu). Gdy jego ojciec. z której tylko część się zachowała. wyst. wyzywa króla i zmusza go do oddania mu miasta Vauclere w Saksonii.W. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. z Xiii w. Doppelgnger . Sobowtór.. G. Cz. w której Isebard walczy z własnym ojcem. Inna chanson de geste tej grupy.

1466-1560.). Franciszka I i Karola V.Dorota imię greckie. uwolnij skaŜoną wargę od winy.zob. do zaśpiewania do. "Wyzwolicielem Genui". imię popularne w Niemczech. Andrea Doria . znanego od Xii w. Jana. Fiesco. poł. ułoŜonego jakoby przez Paulusa Diaconusa. Dorian Gray . Doreen. Xix w. Święty Janie!') Doria Andrea . UT gueant laxis. Panna Dorotka . SOLve polluti. Dolly. Są one pierwszymi zgłoskami półwierszy pierwszej strofy łacińskiego Hymnu do św. FAmuli tuorum. lub przez Guido d'Arezzo ok. Dorotea . zwany "Ojcem ojczyzny". z fr. ros. szezlong'. W języku polskim i w niektórych innych ok. Brera. Mediolan.. Dorothee.. Portret. Dorrit. 'Aby twoi słudzy mogli opiewać rozluźnionym gardłem twe niezwykle czyny.obraz Agnola Bronzina. wprowadzony rzekomo przez papieŜa Sylwestra Ii (Gerberta z Akwitanii) w X w. mi. ang.system zgłosek uŜywany od wieków w nauce śpiewu. . ułatwiający odczytanie melodii z nut. zob. "Ojcem pokoju". LAbii reatum Sancre Johannes! (łac. Schillera SprzysięŜenie Fieska w Genui (1784). to samo co Teodora. przystosowany do spania w czasie jazdy nocą. najsłynniejszy przedstawiciel arystokratycznego rodu genueńskiego Doria. W 1951 nazwano jego imieniem luksusowy transatlantyk włoskich linii okrętowych. 1026 dla skali sześciodźwiękowej. Hermanna Dora jest zdrobnieniem od Doroty i Teodory. Jest on jedną z głównych postaci tragedii.w dawnej Polsce kobieta lekkich obyczajów. doŜa Genui od 1528. . REsonare fibris MIra gestorum.Do. Dormeza . 1650 zastąpiono ut z niską samogłoską łatwiejszym.we Francji w 1. fryzyjskie Dortje. Dorothea 'dar Boga'. Dorofieja. który utonął 25 Vii 1956 po zderzeniu się na Atlantyku ze szwedzkim statkiem "Stockholm". jeden z najwybitniejszych dowódców floty królów Neapolu. gr. papieskiej. re. podobnie jak pani Daradzka (zob.. Doris. irl.. zwany solmizacją. łatwa. fr. dla Goethego typowa dziewczyna niemiecką dla typowego młodzieńca niemieckiego. kryty pojazd konny dwumiejscowy. dormeuse 'kanapka.

po czym zajęli Kretę. monumentalny. co pozwala przypuszczać.w dawnej Polsce zebranie dziewcząt wiejskich przed świtem dla wspólnego spędzenia czasu przy pracy. z głowicą. Lakonii (Spartanie). W Muzeum Narodowym w Warszawie. Ŝe Dorowie byli plemieniem pokrewnym poprzednim najeźdźcom z Północy i Ŝe przed wędrówką mieszkali nad północną granicą świata mykeńskiego.słynny posąg dłuta Polikleta. w której kwadratową płytę (abakus) wspiera poduszka (echinus). Doświtka .. ślepa uliczka w Londynie. dojrzeć. Apolloniosa z willi Pizonów w Pompei (Mus. zdąŜyć. Argos. Język dorycki . dorosnąć.uroczystość zakończenia siewów. Doryforos .Dorowie . głupi chytrus. 'doktor'.(wym. przedstawiający młodzieńca z włócznią. zazw. stary "uczeniec" boloński. stać się dojrzałym. wspólne śniadanie pracowników folwarcznych o świtaniu. doryphoros 'noszący włócznię'. być gotowym do czegoś. w Neapolu). postać z wł. głowa wg brązowej hermy rz. naprzeciwko Whitehallu (zob. zawierająca oficjalną rezydencję premiera . O kolumnie bez bazy. gr.Doryjczycy ostatni z północnych najeźdźców.. ilustracja sławnego "kanonu" Polikleta o proporcjach ciała ludzkiego. Spośród licznych kopii antycznych najlepsza w Museo Nazionale w Neapolu. pokonawszy Achajów dzięki uŜyciu Ŝelaznej broni i zniszczywszy kulturę mykeńską. commedia dell'arte. Naz. Sykionie. którzy wtargnęli do Grecji ok. Koryncie. Melos i południowe wybrzeŜe Azji Mniejszej. dauning stri:t) krótka. osiedlili się w Elidzie. Downing Street . nowoŜytna rekonstrukcja w brązie wg kopii rzymskich: tors wg kopii z Berlina i z Uffizi we Florencji. zebranie towarzyskie młodzieŜy przed świtem. 1200-1100 pne. Dottore wł. Epidaurze.dawn.). Megarze i Eginie. Dosiewki . najprostszy i najsurowszy z trzech porządków greckich. Dośpieć . Porządek dorycki w architekturze-cięŜki.był dialektem greckim. nieszczęśliwie zadurzony.

(zob.: doŜa na barce "Bucentaur" wypływał w morze w dniu Wniebowstąpienia Pańskiego i wrzucał pierścień do wody. Zaślubiny z morzem . 11). dux 'ksiąŜę'. i przeniesienie ich wśród śpiewów ("Plon niesiemy. Oznaką godności doŜy była okrągła czapka frygijska z długimi brzegami ze złotego brokatu. DoŜa . wzniesiony w połowie Xiv w. 1475-1514. plon") i muzyki do chaty czy dworu. w Polsce zwłaszcza gospodarstwa . kiedy oba miasta zajęli Francuzi.opiekunowie rządowi chłopów powołani przez Uniwersał połaniecki 7 V 1794. pierwsi urzędnicy państwowi nie reprezentujący władzy dominialnej panów.. gdzie je przechowywano. wieniec. Pałac DoŜów . jak Tycjan. jego polityka. Marka. z Adriatykiem.zapis na przeŜycie.. przywódca w węgierskiej wojnie chłopskiej 1514. wł. z reprezentacyjnymi salami ozdobionymi przez malarzy weneckich. z tyłu zakończona rogiem. zazw. po klęsce pod Temeszwarem 15 Vii 1514 Ŝywcem upieczony wraz ze swym bratem Gregorem i innymi przywódcami powstania. umowa obopólna między małŜonkami co do doŜywotnie uŜywania dóbr po śmierci drugiego. wymowa wycug. doge z łac.naczelnik Republiki Weneckiej od 697 do 1797 zajmujący stanowisko księcia. wieńcowiny . wł.uroczyste. w Wenecji nad Kanałem św. tradycyjne ścięcie ostatnich kłosów. wszczynając antyfeudalne powstanie chłopów rumuńskich i węgierskich. zwany Generałem Szekely (wym. od 1927 organizowane jako ogólnopaństwowe święto plonów wsi polskiej. Dozorcy . w stylu gotyckim. DoŜywocie . zwrócił się przeciw szlachcie. obrzędowe.. DoŜynki . fasadą zachodnią zwrócony do Piazzetty. splecionych w wieniec. od końca Xviii w. dawna siedziba władz Republiki Weneckiej. "Narzeczonej morza". wymiar. ok. pobił Stefana Batorego (ojca króla). aby ziarno z nich wysiać w jesieni. Sposalizio del Mar. rząd bryt. Palazzo Ducale. Dozsa Gyrgy (wyn. którego władzę ograniczyła konstytucja z końca Xii w. przen. przeniesienie prawa własności nie ruchomej.-muzeum.wł. rozbudowany w Xv-Xvi w.doroczna ceremonia zaślubin Wenecji. Veronese. do:Ŝo). działający w okresie powstania kościuszkowskiego. okręŜne. postawiony na czele wojska mającego wyruszyć na krucjatę przeciw Turkom.obŜynki. Dziesięć) i ministra skarbu (pod nr. sekej). zdobył Csanad. Tintoretto i in. symbolizowała potęgę morską Wenecji począwszy od Xi-Xii w. RównieŜ tytuł naczelnika Republiki Genueńskiej od 1339 do 1797.

śrdw. i aniołów wstępujących i zstępujących po niej". ciura obozowy. Drabina.Ŝołnierz straŜy przybocznej monarchy lub dostojnika.komedia wierszem (Lwów 185) Aleksandra Fredry. 28.liniowy układ systematyczny organizmów Ŝywych. stosowany w biologii na przełomie Xviii i Xix w. prawn. kaŜą nam drabować. (zwano tak równieŜ pieszka . Drab . por. 2). 337-38. był tyranem Argos. Drabować .. probować 'dowodzić. J. pne. szperać w czymś. DoŜywocie . W 360 ne. podkupiwszy doŜywocie lekkoducha Birbanckiego.wg Biblii. waluta grecka . udowodnić') Drachma . opryszek. drŜy o jego Ŝycie.B. taniec staropolski.pionka w szachach) odpowiednik gemajna lub hajduka.37g i moneta srebrna . miały kształt sztabek. scala naturae. drągal. nm.. chciwy lichwiarz Łatka. angielskie i amerykańskie jednostki wagi.in. Vii w. zamian za doŜywotnie utrzymanie lub inne świadczenia. gramatyk Orion utrzymywał. który w Vii w. przeglądać. tańczony na zakończenie zabawy.rolne go. za Ŝycia właściciela na członków rodziny. Pan Tadeusz. w Xvii w. bliŜej nie znany.6 oboli.100 lepta. moneta srebrna na Bliskim Wschodzie. Były one okrągłe a. sierpów lub roŜnów. wertować. Drabant . pop. wyrok doŜywotniego więzienia. Pieniądze wprowadzono w Grecji dopiero ok. dziś: dryblas. sięgającą nieba. patriarcha Jakub "ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi. po wprowadzeniu okrągłych monet .starogrecka jednostka wagi 4. Drabina Jakubowa . m. roztrząsać. knecht. Buffona. Ŝe Pheidon. Lamarcka i Jędrzeja Śniadeckiego. przetrząsać. Papiery i szlachectwa papierem probować. Gen. przez G.L. Drabina jestestw . z dawn. dlatego i później nazywano okrągłe monety ateńskie obolos od obeos 'roŜen (do pieczenia)'.dawn. 12. rzekomo połączenie poloneza z mazurem. łac. człowiek luźny.Ŝołnierz pieszy w wojsku polskim Xv i Xvi w. trabant. (A. Mickiewicz. Drzewa (Drzewo genealogiczne. 4. Dziś nam szlachectwa przeczą.

144-48.kał przechować w świątyni Hery w Argolidzie nieco starych monet roŜnowych na pamiątkę. Kto zrozumie nie znane juŜ za naszych czasów. przedstawiająca diabelską działalność hrabiego Draculi w górach Transylwanii. odległego od Pheidona o okrągłe tysiąc lat. arkasów. Uczeni przeczyli temu. Lamer). pinelów. która mając dziesięć drachm. wg Łuk. dragomanos od arab. drakon 'wąŜ. blemasów. W.. księcia wampirów (bo po śmierci miał się jakoby zmienić w wampira).jak rehabilitujący Vladę Iv film Doru Nastase i Nosferatu-Wampir (1978) Wernera Herzoga. Dragant . zwł. Pan Tadeusz.. dosł. . domy.(wym.zgubiona przypowieść biblijna. piŜm. Później Grecy twierdzili. gr. Sadyzm jego pasjonował umysły Europy zach. a później takŜe filmów. zwłaszcza Oriona. Dracula 1973 (z Christopherem Lee). 12. konsulatach lub przewodnik turystów. jedną dłonią moŜna ich uj akurat 6 sztuk! (H. Zgładził co najmniej sto tysięcy ludzi. została tak nazwana dlatego. 'pełna garść'. jej radość. Drachma . wieszać i Ŝywcem palić na stosie. Ŝe ich moneta drachme gr. stawiane na półmiskach pod koniec uczty. A przecieŜ miał rację! W ruinach świątyni Hery znaleziono stare obole w kształcie roŜnów' długości 1207cm. Ŝe moŜna było 6 oboli (a tyle była warta drachma) uchwycić dłonią. jak film Freddie Francisa (z Barry Andrewsem). cyfry. Wojewodą na palach. o kobiecie. Dracul ('Smok' z gr.) Dragoman . Murnaua. przydomki hospodara wołoskiego Vlada Iv. 1430-77. który rządził Wołoszczyzną. bo małych srebrnych oboli moŜna było zmieścić w dłoni znacznie więcej. Tepes. ćwiartować. Dracula . 15. winnych i niewinnych. gdy znalazła ją po długich poszukiwaniach. (A. Transylwanią i Mołdawią w latach 1455-62 i 1476-77. figatelów. porównuje ewangelista do radości z powodu jednego choćby grzesznika czyniącego pokutę.robione niegdyś z cukru lodowatego ozdobne baszty. herby. Dracula .. Wołoski diabeł. ścinać. powieść o wampirze (1897) Bram Stokera w formie dramatycznego dziennika głównych postaci. długo po jego śmierci. Król na palach. zasłynąwszy jako straszliwy okrutnik. Tepez ('Wbijacz na pal'). Zawrotne powodzenie ksiąŜki owocowało w postaci licznych serii czarnych romansów o Draculi. na Bliskim Wschodzie: tłumacz przy ambasadach. ze śr. kaŜąc ich wbijać na pal (co było jego ulubioną karą). Ew. smok'). drakula). dragantów. Cybetów. poza tym nie wierzono wiadomościom późnych gramatyków gr. brunelów.drogman.ang. jedną z nich zgubiła. 8-10. Te półmiski kontuzów. Mickiewicz. w Niemczech pojawiały się setki sztychów z koszmarnymi okrucieństwami Draculi. jak Nosferatu (1922) E. Z ingredyjencyjami pomuchl.

Solon (zob. 'Złota Łania') odbył pierwszą po Magellanie podróŜ dokoła Ziemi w kierunku zachodnim. zarządzenia) surowe.(kary. jednomasztowy Ŝaglowiosiowiec wikingów (Viii-Xi w. drejk). w Polsce od ok. Drakkar .) uchylił wszystkie jego prawa z wyjątkiem dotyczących zabójstwa. . przepisy. za panowania Ludwika Xiv. ze st. który w 621 pne. przez kwaterunki dragonów i innych wojsk. wysłanej przez Filipa Ii na podbój Anglii. 1540-96. lekka jazda.dragonia. Dragonady . od połowy Xviii w. zwł. oparty na akcji i dialogu. Dragoni . Zasadniczym celem kodeksu było zastąpienie obyczaju prywatnej zemsty rodziny zabitego przez karę wymierzoną przez areopag lub trybunały. o charakterze powaŜnym. Stał się bohaterem wielu legend. Dramat . draco 'wąŜ. prześladowania hugonotów we Francji 1680-85.) o wysokiej dziobnicy rzeźbionej w kształt głowy smoka. smok. Drakońskie prawa . jędza' z łac. we Francji od Xvi w.prawodawca ateński. Drake Sir Francis . sporządził kodeks karny i ustalił przepisy procedury sądowej i wysokość kar. za którą otrzymał szlachectwo.(wym. bezwzględne. sztuka sceniczna. Drakon . jeden z twórców brytyjskich tradycji morskich.prześladowanie jednostek lub ugrupowań niemiłych władzy przez kwaterunki wojskowe. 1610.iardŜuman.. uzbrojenie: arkebuzy lub muszkiety. Jako wiceadmirał przyczynił się w 1588 do rozgromienia "NiezwycięŜonej Armady" hiszpańskiej.drewniany. drekar 'smok'. zwł. konna piechota walcząca pieszo. które zachęcano do gwałtów i bezprawia. z fr. na miejsce dotychczasowych praw zwyczajowych. skand. okrutne. pozwalających na samowolę arystokratycznych urzędników. por. Komedia i Tragedia. dragon 'dragon.jeden z trzech głównych rodzajów literackich. turgmana.. W 1577-80 na stutonowym okręcie "Golden Hind" (ang. wysmukły. szpady lub szable i pistolety. smok'. z aram. najsławniejszy Ŝeglarz i korsarz angielski epoki elŜbietańskiej.

złoty pierścień magiczny wykuty przez gnomy Odynowi.. Szlachta (drąŜkowa). Mahabharata.cienka.okręty wojenne. Ŝe w co dziewiątą noc wylatuje z niego osiem identycznych pierścieni. flota wojenna (nim zaczęto stosować Ŝelazo do budowy i opancerzenia okrętów). w bitwie morskiej pod Salaminą. Gdy staroŜytni Grecy zapytali wyrocznię delficką. mający tę własciwość. Draupnir .. otrzymać mieli tajemnicze zapewnienie. Senat (Co senator. Dreigroschenoper . Trzy. Drewniany. Drewniane mury . jak mają się bronić przeciw inwazji wojsk Kserksesa.zob. lecz łupana z pnia drzewa iglastego. 'napór na wschód'. DrąŜkowy . 1888. Drang Nach Osten . skand. ale dzięki Temistoklesowi..zob. . Satyrowie. Chrust. Określenie po raz pierwszy w uŜycie w Niemczech ok. Drapaudi . nie dzięki wyroczni jednak. w czasie dyskusji na temat zamierzonej budowy linii kolejowej z Berlina do Bagdadu. Kasztelan. określająca niemiecką ekspansję na ziemie Słowian i Bałtów.zob. DyliŜans.Dramat satyrowy . Opera (za 3 grosze). nazwa kierunku agresywnej polityki feudalnych i kapitalistycznych Niemiec.mit. Dranica .dramatu(rgii) zob.zob.zob. Trzy jedności . Krzesło. wąska deska nie rŜnięta.. flota perska została rozgromiona.).nm. Drapichrust . W 180 pne. Ŝe bezpieczeństwo dadzą im drewniane mury.

przez kolonizatorów nm. i zaciekłego sporu poprzedzającego jego rehabilitację. które mają mu być wystane. zrehabilitowany i przywrócony do słuiby wojskowej w randze majora. Aresztowany. Miejsce pobytu Kościuszki i . Ale przeciw rewizji procesu rozpętano nagonkę o charakterze szowinistycznym i antysemickim (Dreyfus był śydem). Sprawa ta na wiele lat podzielila społeczeństwo francuskie na dwa wrogie obozy . W tym czasie Emil Zola opublikował w obronie niewinnie skazanego swój słynny list otwarty do prezydenta Francji pt. przy uŜyciu fałszerstwa. został wykradziony z ambasady i wręczony francuskiemu Ministerstwu Wojny. Dreyfusowi. Drewutnia . w 1806-1918 stolica królestwa Saksonii. Drezno . Dreyfus został dopiero w 1906 uniewinniony przez sąd apelacyjny. Sprawa Dreyfusa. proporców. który spowodował jego uwięzienie.(trojański. Przekazany niemieckiemu attache wojskowemu w ParyŜu i wymieniający szereg tajnych dokumentów. Ten anonimowy list przypisano. muzyka: Bela Bartok. wysłany został na Wyspę (zob. za co skazano go na rok więzienia.dreyfusistów i antydreyfusistów.Dresden. słowiańska osada rybacka opanowana w końcu X w.wypruwanie. oficer wojska francuskiego. na zasadzie podobieństwa charakteru pisma. starych ozdób.. Ŝe prawdziwym przestępcą był niejaki major Esterhazy. wojny świat. który pracował w ministerstwie. wykręcanie złotych lub srebrnych nici z drogich tkanin. Dreyfus Alfred . w czasach Księstwa Warszawskiego) w celu przetopienia. W 1896 płk Picquart natknął się przypadkiem na dowód. Drewniany ksiąŜę .).) Diabelską w Gujanie francuskiej. miasto spustoszone w czasie wojny siedmioletniej 1756-63. od 1216 miasto na prawie magdeburskim. zniszczone w czasie bitwy 26-27 Viii 1813 Napoleona I z armiami sprzymierzonymi oraz podczas bombardowania alianckiego 13 Ii 1945. część NRD). został pułkownikiem i otrzymał Legię Honorową. pasów litych. świadczący. W 1894 list (znany jako bordereau fr. sławny z powodu niesprawiedliwego wyroku sądowego. miasto w Saksonii nad Łabą (płd.balet (1914-16.Drewniany koń . rozkwit za panowania elektorów saskich i królów polskich Augusta Ii i Iii. gdzie składa się i rąbie drzewo. Koń. galonów (zwł. Drezlowanie . zaczarowany) zob. szopa.drwalnia. W czasie I. J'accuse ('Oskariam') w "L'Aurore" z 13 I 1898.1859-1935. czapraków. osądzony i skazany. zastraszania i gwałtownej kampanii prasowej. libretto: Bela Balazs. Budapeszt 1917).

Droga. Zwinger. Mickiewicza 1831-32. Kraszewskiego 1863-83. Lek(arstwo).w Biblii.średniowieczny "lek" uniwersalny z kilkudziesięciu składników. Ir's long way to Tipperary. roznoszony i fałszowany przez olejkarzy słowackich lub driaczników. 15-31. (1914-23) Karola Szymanowskiego. Pillnitz.. Droga Apposka . 24... Zielony (Zielone Sklepienie). Słowackiego 1830.Driady i Pan . Droga do Damaszku . 3. nm. . do celu. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Driady . część trzyczęściowych Mitów opus 30. 23. Daleka jest droga do Tipperary . skabioza. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Galeria Drezdenska . dąb'. do kresu trudów. pop. przen.mit. mieszczą się w budynku Sempergalerie. teŜ Frauenkirche. theriakos (antidotos) '(środek przeciwzwierzęcy'. Irlandii. nimfy. Staatliche Kunstsammlungen Dresden. Williams i J. powstała w 1907-08 (H.. Via (Appia).. jedna z największych i najsławniejszych kolekcji malarstwa europejskiego. zob. 16.ang. który tu napisał m. teŜ Emaus.ang.zob. Błędne drogi . zob.zob. Ew. z gr. hol. gr.. Driakiew . produkowany w Norymberdze i w Wenecji aŜ do Xviii w. Veitneer. miejsce objawienia Chrystusa po śmierci dwóm Jego uczniom: Kleofasowi i Szymonowi Piotrowi. Droga do Emaus .. Hioba.in. Tipperary . Droga bez powrotu .utwór na skrzypce i fort.w Biblii. wg Łuk. w czasie wojny 1914-18. Obrazy: Rembrandt. ang. z gr. Judge). dryks od drys 'drzewo. zob. do domu rodzinnego. niderl. Starą baśń.oddział Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie. oraz J. który tu napisał Dziadów część Iii i Redutę Ordona. Ks. Błędny.Kołłątaja 1792-94. roślina zielna z rodziny szczeciowatych. rzekome antidotum na wszystkie trucizny i jady. zapoczątkowana w 1560 przez elektora saskiego Augusta I.zob. boginki lasów. hiszp. nazwa miasta Tiobraid Arann w płd.I. a wzbogacona dalej przez Fryderyka Augusta I Mocnego. z pomocą m. Zbiory malarstwa wł. zwłaszcza zaś przez Fryderyka Augusta Ii. Heinricha von Brhla. piosenka wojskowa. franc.in. Damaszek.

Adam. consuetudo est altera natura utworzone wg De finibus. Droga na zatracenie . pochodzącego od miliardów gwiazd Galaktyki. via Crucis. do Rewolucji). droga cierniowa. Druga Republika .w Gdańsku szlak wiodący od Bramy WyŜynnej przez Katownię i WieŜę Więzienną.zob. Zob. Droga święta . Droga Mleczna .w staroŜ. 74. 13.zob. zwołanym 14 Vii 1889 w ParyŜu.zob. Mezopotamii. Druga natura . Druga Rzesza . ulicę Długą i Długi Targ do Zielonej Bramy nad Motławą. Drogman .zob. Męka (Pańska). Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu . łac. następnie Złotą Bramę. Dragoman.. a sporadycznie Drogą do Egiptu. zob. Republika (Fr. Drugi Adam . w której skład wchodzi teŜ nasz Układ Słoneczny. droga Męki.przyzwyczajenie. od domu Piłata do Golgoty. Przysłowie łac.zob. W polskich gwarach ludowych nazywają ją: Drogą (Mleczną). Wiedeń) Pietera Bruegela. Drogą do Częstochowy.). Ew. śelazny. . Rzym. wg Mat. Drugi. Tołstoja (ros. Gościńcem.międzynar. Obraz (1564.zob.w Biblii. via Dolorosa. Warszawy itd. 25. Cicerona. ChoŜdienije po mukam dosł.Droga Flaminijska . przez które przechodził Chrystus dźwigając krzyŜ. Rzymu. 7. por. Wg legendy antycznej jest to droga do pałacu Zeusa (Jowisza). teŜ Kalwaria. później w Grecji nazwa dróg prowadzących do miejsc kultu religijnego. 5. Golgota. zrzeszenie partii i organizacji socjalistycznych utworzone na I kongresie. Rzesza.zob. Via (Flaminia). Druga Migdzynarodówka . Via (Sacra). 'Droga przez mękę' inteligencji ros. wg Ewangelii ulice. trylogia powieściowa (1922-41) Aleksjeja N. Droga Królewska . Egipcie. Droga krzyŜowa . Droga Ŝelazna .łac. Stacja (Stacje Męki Pańskiej).postrzępiony pas mglistego światła na niebie.

rządy cesarza Napoleona Iii we Francji od 2 Xii 1852 do 2 Ix 1870 (bitwa pod Sedanem). które wytłoczyły kitkaset tysięcy druków.prymitywny instrument muzyczny pochodzący z południowo-wschodniej Azji. Kalisz. stali się nauczycielami i przyczynili się do szybkiego rozwoju kulturalnego Galii.Drugi Daniel . Drugie ja . Drumlę znano w Europie Xiv w. Sprawowali teŜ funkcje sędziów. por. Mędrcy. Pińczowie.zob. w Polsce od Xvi w. do 1795 funkcjonowało w Polsce blisko 500 drukarni. jak Gdańsk. obserwowali gwiazdy. oficyny drukarskie powstały prawie we wszystkich większych miastach Rzplitej.zapoczątkowane w Krakowie w 1473. Fontannę Brabona (1887) przed ratuszem zdobi statua Brabona potrząsającego uciętą ręką Druona. Januszowski. Węgrowie. Druidowie .międzyplemienny zakon staroŜytnych kaptanów celtyckich z siedzibą w Brytanii. wydobywa dźwięk. łac. Drumla . Druon Antigonus . Lwów. Zob. Poznań. Straube. wkrótce jednak. i w licznych małych miejscowościach. Zakliczynie. Fiol. z elastyczną spręŜynką umocowaną na osi geometrii. Częstochowa. .. zagiętą na końcu. Dwie odcięte ręce w herbie Antwerpii wiązano z tą legendą. Grający wkłada drumlę do ust i szarpiąc palcami koniec spręŜynki. przejąwszy rzymską wiedzę. W ciągu Xvi i Xvii w. Wietor Wirzbięta. Ungler. Koźminie. Rakowie. Haller. jak np. czcili oni dąb i jemiołę. jego prawicę z kolei obciął inny legendarny olbrzym. Drukarstwo polskie .legendarny olbrzym z Antwerpii. Zamość. Jedynym niemal źródłem literackim wiedzy o kulcie druidycznym są Pliniusz i Pamiętniki Cezara: obrządki religijne druidów odbywały się w dąbrowach leśych. kuzyn Juliusza Cezara. złoŜony z oprawki metalowej w kształcie greckiej litery omega. Lublin. Wilno. Sternacki. alter ego. Przypisywane Pitagorasowi. Salvius Brabo. Toruń. Szarfenbergowie. Od końca Xv w. Drugie Cesarstwo . w Brześciu Litewskim. lekarzy i magów. NieświeŜu. Po rozwiązaniu organizacji przez Rzym spadli do roli nieszkodliwych wróŜbitów. wierzyli w wędrówkę dusz i uprawiali magię. nie w Galii.serdeczny przyjaciel. który obcinał prawą rękę Ŝeglarzom odmawiającym mu haraczu. Jajo (druidów). Hochfeder.

in. a od początku Xvii w.siła zbrojna. Akademia (drybińska). DruŜyna .(wym.. Germanów V-Viii w. na najsłynniejszej scenie angielskiej. panegirycznych. pne. czeladź. druŜyna weselna. 1794 i 1812. 1695-1765. nazwana tak od rodziny Drury. Budynek o tej nazwie mieścił pierwotnie arenę walki kogutów. z nm. W wolnym narodzie mnie teŜ wolność dana Mieć głos.. Potem. Garrick. 'drozdobrody'. rodzina i domownicy. nazywana nawet "dziesiątą Muzą". wzgardzony kochanek i królewicz zdobywa w końcu wyniosłą i nieprzystępną księŜniczkę przecierpiawszy jednak wprzody wiele upokorzeń. pisała mierne wiersze i poematy religijne. bezatutowa. Booth. przebudowany w 1662. 'uliczka Drory'.lejn) ang. ang. Kele i Kean..). poczet druhów pana młodego i druhen (druŜek) panny młodej. Ŝe i ja na to nie pozwalam. Co mi się nie zda.gra w karty polskie popularna u nas do końca Xviii i na początku Xix w. a po niej król czerwienny (druŜbart). uboga szlachcianka z Wielkopolski.. Drosselbari dosł. która domagała się równouprawnienia kobiety: W Polszczem zrodzona. Dziewiątka Ŝołędna nazywała się starka.. moralnych i światowych.zob. Była pierwszą Polką. Drybin . DruŜbacka ElŜbieta z Kowalskich .. DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa . Normanów Viii-X w. Theatre Royal. niezłe wierszowane powieści fantastyczne i lepsze jeszcze satyry. DruŜbart . przy pomocy której wodzowie i inni wybitni męŜowie kierowali pierwszymi organizacjami państwowymi plemienia lub grupy plemion w stadium demokracji wojennej. odbudowywany w 1674. chwalona przez Ignacego Krasickiego. Zbiór rytmów duchownych. Bardzo ceniona przez współczesnych. w dawnej Polsce towarzystwo. uliczka w Londynie. najznakomitsza poetka czasów saskich i jedna z pierwszych kobiet w literaturze polskiej..Drury Lane .ne.. Bractwo (kurkowe). postać z bajki. po trzech poŜarach. Minerwą. Wtedy uzyskał oficjalną nazwę Teatru Królewskiego...w staroŜytności i wczesnym średniowieczu . mającej przy niej duŜy dom jeszcze za czasów Tudorów (Xvi w. pani Siddons. Wybór jej poezji wydał w 1752 biskup Józef Andrzej Załuski pt. . W Drury Lane. najmniejsza jednostka organizacyjna wojska. w Polsce do Xii w. Safoną (którą na pewno nie była). w Polszcze wychowana. grywali m. teatr.ok. czteroosobowa. zorganizowany zespół ludzi. .zob. w której najwyŜszą kartą była szóstka winna (dola). jak u Greków epoki Iliady Homera X-Viii w.

wg legendy drzewo. Dafne). U Greków drzewa i gaje. Drzewa. rozpłodnika lub w ogóle ognistego rumaka. a figowiec i winorośl . Drzewo genealogiczae (1) . W dawnej religii kretenskiej kult drzew. dawna. przechowywany starannie w rodzinach szlacheckich dawnej Polski. na Warmii i Mazurach) nazwa ogiera. zob. w stanie Bihar. schrońcie się w moim cieniu. juŜ tylko święte. jako bóstw zajmował waŜne miejsce (adoracja. zob. łac. Wycinając las. oliwki z Ateną. por. figowcowi i winorośli. stadnika. Drzewo Diany . 9. pod którym Gautama doznał "oświecenia" i stał się Buddą.rodowód przedstawiony graficznie w kształcie rozgałęzionego drzewa z wizerunkami lub tylko imionami protoplastów (często bajecznych) u korzeni i kolejnymi potomkami coraz wyŜej na pniu. były mieszkaniem lub własnością bóstw.figowiec indyjski. konarach i gałęziach. opowiedziana w biblijnej Księdze Sędziów. często poświęcane Artemidzie.(a. wawrzyn z Apollinem (por. Wtedy drzewa ofiarowały koronę głogowi. symbolizowały więc takŜe świat podziemny. (2) rodowe drzewo. abym był waszym królem. 7-15. Bajka Joatama . a on odpowiedział: "Jeśli naprawdę chcecie. a jeśli nie chcecie. mądrości . niŜej Drzewo (Ŝycia). to niechaj was ogień pochłonie!" Drzewa Święte. Buddy. aby ustanowić nad sobą króla.drys. Zeszły się raz drzewa. Ficus religiosa. z Zeusem. góry itd. platany często z Dionizosem. nazywany tak przez średniowiecznych alchemików. dla których Diana była symbolem srebra. Indiach. a w przenośni donŜuana. zdobywcy serc. Pielgrzymki odwiedzają potomka tego świętego dla buddystów figowca we wsi na południe od świętego miasta Gaja w płn.-wsch. i zaproponowały tę godność kolejno oliwce. mirt z Afrodytą. ale spotkały się z odmową.najmłodszego syna króla Jerobaala. Cedr libański. Dąb. dziś gwarowa (np. ofiary). popularne w 2. Drzewo Bo. filozofów) amalgamat krystalicznego srebra otrzymany z roztworu rtęci w srebrze. graficzne przedstawienie stosunków pokrewieństwa grup zwierząt i roślin. połowie Xix w. a nawet gałęzi. Dęby łączono zazw. . Figa (Romulusa). pozostawiano jedno drzewo lub kępę drzew.Drygant . niŜej drzewo (Jessego). teŜ Brzoza gryŜyńska. tak jak źródła. Las. Cyprys. nimf. Cyprysy. gdyŜ oliwka bardziej niŜ władzę ceniła swoją oliwę. wiązy i topole białe zdobiły cmentarze.swoje owoce.

2. w . Konary jesionu obejmują Asgard. Judasz(owiec). Praga. Drzewo wszechświata .przypowieść biblijna. 6. wiecznie zielony jesion podtrzymujący wszechświat. przez Erazma Darwina..zob.. 3. Prometeusz. Drzewo rodowe .). wg Mat. na wierzchołku zaś umieszczano Marię z Dzieciątkiem. wytwarzające trujący sok mleczny uŜywany przez krajowców do zatruwania strzał. równieŜ Włosi w czasie rewolucji 1848. 12. Uniw. obwieszone flagami i emblematami. o ozdobnej półkolistej koronie.w biblijnym Raju. Przekraczając ten zakaz (Gen. fresk w kościele św.. Codex Vysehradensis (Xi w. por. trójkątami (równość) i czapkami frygijskimi.zob.'cyprysowe' lub 'heblowane' (?).. 43-6: "Nie ma drzewa dobrego. Bóg kaŜe Noemu zbudować przed potopem arkę (korab).Drzewo Gofer .Igdrasil. które by rodziło dobre". Jtunheim i podziemny świat zmarłych. mit. por. drzewo. weszło do europejskiej legendy jako drzewo. np. 9. por. tj. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Drzewo Judaszowe .. 6. 14. 11. z którego owoców Bóg nie pozwolił spoŜywać Adamowi. 1200) w RFN. które rzekomo niszczy wszelką inną roślinność w promieniu 247km. ani złego.. a wyrastający z ciała olbrzyma Imira (zob. W USA w czasie wojny o niepodległość sadzono topole i inne drzewa jako symbol "wzrastającej wolności". por. "wielkie drzewo świata". Jakobini w ParyŜu sadzili je juŜ w 1790. kołami (symbol jedności).). dziadka Charlesa. Drabina (jestestw). z którego w Biblii. wg Mat.(Antiaris loxicaria) gatunek z rodziny morwowatych rosnący na Archipelagu i Półwyspie Malajskim. 1. Mesjasz wyjdzie z rodu Dawida. Michała w Hildesheim (ok. które by rodziło złe owoce.. Łuk. wysokie do 757m. Gen. Bibl. obciŜając się odpowiedzialnością moralną za swe uczynki. Izajasz. 1: "I wyjdzie róŜdŜka z korzenia Jessego". 1-17. 33. Temat częsty w sztuce europejskiej Xi-Xvii w. W Biblii. praca). ukoronowane czapką frygijską.. Drzewo wolności .przodków Chrystusa. Ew. Gen.. Drzewo złe i dobre . a korzenie Niflheim. wyŜej Drzewo genealogiczne (2). syn Booza i Ruth) wyrasta łodyga lub pień drzewa o gałęziach zakończonych wizerunkami królów Ŝydowskich . Drzewo Jessego w plastyce .rodzące złote jabłka. Drzewo Upas .drzewo zasadzone (lub słup postawiony) przez ludność.wyobraŜenie drzewa genealogicznego Chrystusa: ze spoczywającego na ziemi Jessego (w Biblii ojciec króla Dawida. teŜ Ew. por. 6) Adam i Ewa (tj. strzeŜone przez smoka w gaju Hesperyd na zachodnich krańcach świata. Yggdrasill. ludzkość) utracili niewinność i nauczyli się rozróŜniać dobre od złego. Herakles (11. skand. witraŜ w Saint-Denis (1144) i w Chartres (1150). Drzewo wiadomości dobrego i złego . Owoc (Po owocach ich.). zdobiąc trójkolorowymi wstęgami.. Drzewo Ŝycia . ołtarz Wita Stwosza w kościele Mariackim.

dawniej.). alegorie i symbole. de Brueysa i Jeana Palaprata.wł. albo zamknięte. Wojciechu. 1848) Alfreda de Musset.słynne romańskie drzwi brązowe z katedry w Płocku (ok. 23. 1170) sztuki romańskiej w Polsce."Nie!" .płockiego. . słuŜący odpowiada.1467-1535.zob. i magderskiego. Drzwi muszą być albo otwarte.drzwi muszą być albo otwarte. wyŜej). równieŜ Babilończyków i Asyryjczyków." Tytuł "przysłowia w jednym akcie prozą". wizerunki biskupów . 1152-55). podkanclerzy 1501. Polityka). fr. obejmuje 18 płycin ze scenami z Ŝycia . Jeśli czynią to na zielonym drzewie. zawierające sceny biblijne. symbol Ŝycia i Ŝyciodajnych sił. arcybiskup gnieźnieński od 1531. wg Łuk. Otwarty (Otwarte drzwi. zob. Drzwi płockie .jedno z dwojga. trzeciego wyjścia nie ma. Wichmana."Abym je zostawił otwarte?" "Nie!" . Ew. Drzwi gnieźnieńskie . przedtem. sekretarz Kallimacha. Ŝe zostawił otwarte drzwi. cóŜ będzie na suchym? Biblia. gdzie znajdują się od końca Xiv w.A. 1691) D. Ŝe poprzednim razem zbesztano go. patronie katedry. Z francuskiej komedii Le Grondeur (Zrzęda. doradca króla Jana Olbrachta. Drzwi. albo zamknięte . który ofiarował je soborowi sofijskiemu w Nowogrodzie Wielkim w Rosji. kanclerz wielki koronny 1511-15. Il faut qu'une porte soit ouverte ou fermee (1845. Drzewicki Maciej . Teologowie chrześc. oraz Bolesława Kędzierzawego (z Ŝoną). uwaŜali je za przeciwstawienie drzewa wiadomości dobrego i złego (zob. 10 płaskorzeźb przedstawiających sceny ze St. i pyta: "Czy pan chce. Otwarte drzwi . złocony brąz i marmur. bo je zamknął. Drzwi Raju . 31. a wreszcie przedstawiali je jako symbol zbawienia. w ramkach o ornamentacji roślinnej. trzecie drzwi baptysterium florenckiego (1425-52). wyst. abym je zamknął?" . Testamentu otoczonych bordiurą o motywach roślinnych i figuralnych. tak nazwane przez Michała Anioła główne dzieło Lorenza Ghibertiego. Porta del Paradiso. Dla jego biblioteki wykonano pierwszy polski ekslibris (zob.mitologii wielu ludów.legendy o św. Aleksandra. Drzewiej ."CóŜ .. Pan gromi słuŜącego. dyplomata.dawn. znajdujący się w płd. portalu katedry gnieźnieńskiej.rzecze słuŜący . teŜ Kain (Drzewiej)..wspaniały zabytek (ok. łączyli je z drzewem KrzyŜa św.

fr. Wóz (Drzymały). androny. Il Duce . w faszystowskich Włoszech o Benito Mussolinim. Dubienka . Dualis . Caudillo.złota moneta Hiszpanii i Ameryki hiszpańskiej Xvi-Xix w.oznaczał początkowo '(od)dech. jak wiklinę czy brzezinę. pod którą 18 Vii 1792 Kościuszko stoczył bitwę z wojskami ros. 1883-1945.pleść mówić nonsensy. por. uŜywany do przewozu towarów Wisłą do Gdańska w Xvi-Xviii w. tchnienie'. pneuma. moŜna było co najwyŜej giąć. doublon z hiszp. spirit.. mniejszy od szkuty i komięgi. fr. pod Ŝeglem szumiący.dłubas. (A. nm.. Duby smalone . gałęzie dębu (ruskie dub). Gościniec albo. łac. ducze) wł. chełmskim. ang. ghost. Jarzębski. opisanie Warszawy (1643).zob.. głupstwa. Dubas. esprit. wzgórę i na dół bieŜący. Geist.najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Liczba (podwójna). jak wskazuje etymologia wyrazu i jego odpowiedniki w innych językach: gr. koszałki-opałki. Duch . ale nie moŜna ich było pleść. 'przywódcą. wódz'.) Dubhe . Duby. właściwość odróŜniającą człowieka Ŝywego od nieboszczyka. Dublon . o załodze z 8-14 ludzi. tj. spiritus. Dubas .Drzymała Michał . wartości 8 złotych eskudów lub 2 (stąd nazwa) pistoli bądź (1848-64) stu reali. .wieś w woj..(wym. ładowności do 80 ton.zob. smalone nad płomieniem. doblon od doble 'podwójny'. wiosłowo-Ŝaglowy statek rzeczny. i dzięki właściwej taktyce nie dopuścił do rozbicia wojska polskiego nad Bugiem.

kośc.zob. Ŝe potomkowie Banka będą rządzić Szkocją. zazw. wg . Sylfy (powietrze) i Ondyny (woda). w Biblii. Duchy słuŜebne . diabeł. Ew. duch somnienija duch negacji. nat ubi vult. Banko.). w formie: spirilus..działanie wbrew poznanej prawdzie. 12. w czasie uczty. jeden z wodzów wojsk króla Szkocji. duch oŜywia . Grzech przeciw Duchowi św.z Biblii. wg Mat.-kat.łac. I. nie jest uwaŜany za postać historyczną.nm. .Paracelsa i róŜokrzyŜowców. z Biblii. choć wymieniany w Kronikach Anglii (zob. duch wątpienia. 14. Tuwima) z wiersza Anioł (1827) Puszkina.. Diabeł (Rozszczepione kopyto). wg. Wulgata. Jana.(tj. rz. List św.panujące w jakimś okresie poglądy i tendencje. ros. Ew. nie wiadomo.. 3. Miecz ducha . der Geist.. List św. spiritus ubi vult spirat. Pawła do Efezjan. epoki. Duch Banka ukazuje się później. gdyŜ wiedźmy przepowiedziały. z Eneidy. nad materią). Duch święty . czyli U wód . Duchch wprawdzie jest ochotny. libretto: Wł. kędy chce. władające czterema elementami (Ŝywiołami): Salamandry (ogień). natchnienie od woli nie zaleŜy. 26. Duch przeczenia . rozumu. Gnomy (ziemia). 1. wieku . 41. duch zaprzeczania. duch bluźnierczy (tł. Spiritus Sanctus. Ew. L. Pracownia) Goethego. Kronika) Holinsheda. Anczyc. por.z Biblii. Litera zabija. wg Mat. duch otricanija. Makbetowi. J. trzecia Osoba Trójcy św. Ew. der stets verneint. tchnie . łac. 727.opera komiczna (Warszawa 1873) Ludwika Grossmana. 6. Pawła do śydów. 1606) Szekspira Banko.w tragedii Makbet (ok.zob. gdzie chce. 17. 31-2. niewidzialny dia innych biesiadników.Duch Banka . Duch czasu. 6. Wergiliusza: łac.objawia się tam. Mefisto(feles) o sobie w Fauście (cz. Duch porusza materię . Duch wojewody. słabe) z Biblii. Duch róŜy .zob. zostaje zamordowany na rozkaz Makbeta. Duch.pierwiastek duchowy oŜywia wszechświat (określenie przewagi inteligencji. mens agitat molem. ale ciało mdłe . skąd i jak przychodzi. Zaproszenie do tańca. 8. Duchy elementarne . Wiatr (kędy chce. Nieczysty duch .. Litera.

) Duchna .zrobić z kogoś głupca.przysł. nadawane arystokracji. 664-65. szlafmyca. coś. 10.fujarka. pierzyna. dawn. 2.umrzeć. na główce ma rozkładany. Treny Jerem. Order Ducha św. wudwud(ek). du gleichst dem Geist. nazwa jest dość trafnym. Mickiewicz.. czubaty). hutek. powietrze'. czym moŜe się pochwalić. pospolity. Juwenala: "Bogów prosimy tylko o zdrowy rozsądek w zdrowym ciele." (Wojski) wciągnął w głąb pół brzucha I do płuc wystał z niego cały zapas ducha. 12. błazna. prawdop. 356.'oddech.Marka. Du Deffand .łac. zdrowy rozum. zob. Dudek .głupiec. . nie mnie! . nabrać.zob.. tubek. Deffand. strojny czub. prastary ludowy instrument muz. piszczałka.najwyŜsze odznaczenie monarchii francuskiej 1578-1791 i 1815-30.dawn. ośmieszyć. . mens sana in corpore sano. hupka. coś go pojąć zdolny. naśladownictwem głosu dudka. duch . od dukającego. Równyś duchowi. kiep. pokazać dudka na kościele . Zdrowy duch w zdrowym ciele . zwieść. wystrzykują z gruczołu tłuszczowego cuchnącą ciecz. 4. 3.(właściwy. Wystrychnąć na dudka . Kurek. tj. oszukać. den du begreifst. Obiecać. puchowy czepiec nocny. dudniącego monotonnie głosu. Dudka . zaniepokojone. ptak zamieszkujący Stary Świat. nicht mir! słowa Ducha z Fausta (cz. nic nie pokazać. 30. KaŜdy dudek ma swój czubek . pierzynka (duchenka). 1. z Satyr. Wyzionąć ducha . z Biblii. (A.nm. Noc) Goethego.omamić. Pan Tadeusz. młode w gnieździe. Dudek .

Ŝe duenna jest łączniczką między Luizą i Antoniem. wł.gajdy.przysł. dudy w miech . duca 'ksiąŜę'. Zaręczyny w klasztorze . pol. potem od 1528 do 1831. Duenna . Don Jerome. Kobza (instrument strunowy). m. ona jednak kocha Antonia. potem w wielu krajach. burdonowych (dla dźwięków wytrzymywanych nad a. dawaniu za wygraną. czątym. jedna z odmian dud nazywała się koza. księgarz i wydawca polski pochodz. francuskiego. księcia Apulii. Bytom 1966) Sergiusza Prokofiewa. składaniu broni. tj. z których dudziarz (dawn. Jerome odkrywa.Dudy . i port. ukr. złoŜony ze skórzanego worka z zapasem powietrza i piszczałek (piszczeli) melodycznych i bardunowych a. pod melodią). króla Sycylii.ang. 'Rogerus Dux Apuliae'. Ŝe jego córka Luiza poślubi młodego i brzydkiego śyda Izaaka. libretto kompozytora wg Sheridana.o ustępowaniu. na Ukrainie i Białorusi. w Polsce za Łokietka w 1320. Niedźwiędź zdechł. 1727-96. sztuki teatralne. ta wymyka się z domu w przebraniu duenny. nosząca napis "R DX AP". pozostawiąc ją w swym pokoju. zdecydował. Obruczenije w monastyrie opera (Leningrad 1946. a od 1785 takŜe w Łowiczu i Grodnie. Thomasa Linleya seniora i juniora.in. Duha . Dukat . z czego jakoby pochodzi nazwa.ros. Pierwszy złoty dukat w 1284 w Wenecji.). Polsce.srebma moneta bita w 1140 przez Rogera Ii (zob. łac..(białorus. z czasów. wydawał w Warszawie od 1773 druki w wielu językach. zbankrutował w 1790. uŜywany we wsch. zwany czerwonym złotym a. . 'starsza kobieta słuŜąca jako guwernantka i towarzyszka młodych dam w rodzinach hiszp. Sheridana z muz. a Luiza Antonia. duena. por. wyst. instrument muz.) drewniany kabłąk nad chomątem słuŜący do umocowania uŜwy (rzemieni przy chomącie) i połączenia jej z dyszlami (hołoblami) w zaprzęgu jednokonnym. ducato 'księstwo'. dudarz) wydobywa dźwięki przez naciskanie worka ramieniem.). Dudy w miech . z hiszp. oddala więc duennę i zamyka Luizę. duga (ros.' Opera komiczna (1775) Richarda B. W końcu Izaak poślubia duennę.(wym: drfu:r). wybuchowy i uparty ojciec. Dufour Piotr . kiedy niedźwiednicy przygrywali na dudach do tańca tresowanym misiom. drukarz. zwijaniu chorągiewki. dudziarz po skończeniu gry owijał piszczałki w opróŜniony z powietrza miech.

linia graniczna między posiadłościami prywatnymi bądź między prywatnymi a królewszczyznami. umiłowana. Dumka zachodnioukraińska ludowa piosenka liryczna. ustanawiana.szlachetna. wycięty w lesie pas. oraz poglądu.. z towarzyszeniem bandury. o treści historycznej a. jak Amadis de Gaula (zob.) Orianę.. W istocie jednak była to Aldonza Lorenzo. Turkami. ciasnota horyzontów i wysokie mniemanie o własnych walorach moralnych i obywatelskich. Dulcynea z Toboso . Bohdanie Chmielnickim. Dulle Griet . o charakterze elegijnym. często w formie ballady. 'Obłąkana Greta') obraz (1562) Pietera Bruegela St. z łac.lit. otwierający pośród drzew widok na dalszą perspektywę.). półlegendarnej (walki i przygody Kozaków z Polakami. charakter pisma. obłuda. Janie Wyhowskim i in. Mazepie. Mayer van den Bergh. Muz. kobzy a. a wszystko to z nieustannym akompaniamentem moralizatorskim. przest. krój. którą wybrał.w dawnej Polsce . Sawie-Calińskim. wytyczana i znaczona pod kierunkiem podkomorzego (od Xv w. młoda wieśniaczka z pobliskiej wioski.). ductus 'prowadzenie. za wszelką cenę. Dulszczyzna kołtuńska . epicko-liryczny ukraiński utwór poetycki o charakterze smętnej pieśni ludowej. faryzeuszostwo. wybranka. kształt. o Bohunie. liry. Neczaju. krzepka dziewczyna z winiami.) lub obyczajowej. prześwit w parku. iron. groŜących "szkandałów". Ŝe pieniądz nie cuchnie. właścicielki kamienicy. śpiewanej od Xvi w. megiera atakująca piekło w krwawych blaskach ognia. Antwerpia.(hol. .Dukt .mieszczańska hipokryzja. ogranicza się do zasady prania swoich brudów we własnym domu i tuszowaniu.tytułowa bohaterka tragikomedii kołtuńskiej Moralność pani Dulskiej (Kraków 1906) Gabrieli Zapolskiej. Duma (1) . aby u jej stóp składać trofea swych zwycięstw. moralność Dulskiej. Dulska . dzielący las na ostępy i oddziały. piękna dama serca Don Kichota (zob. Tatarami. pani serca. ciąg'. okno widokowe.

zamordowany przez dowódcę swoich wojsk. Była Ŝoną wielkiego teoreta i praktyka teatru. od Xv w. Dumont D'Urville Jules S. w tragedii Makbet (zob. ale ilustrował utwory nowoŜytnej muzyki powaŜnej. wnuk i następca Malcolma Ii. z Sergiuszem Jesieninem. Donner 'grzmot'. który miał odtwarzać technikę. parlament w Rosji od 1906 do 1917. Odchodząc od wzorów akademickich. do 1547 rada feudałów wielkiego księcia moskiewskiego.bojarska. ok. Duncan Isadora . gdzie odkrył Ziemię Ludwika Filipa i wyspę Joinville.) Szekspira szczodry. i łaskawy król Szkocji. 1790-1842.niech go licho porwie. która wkrótce miała zasłynąć: Wenus z Milo. Duma Państwowa. w 1819-20 bierze udział w 2 wyprawach hydrograficznych na wsch. Gordona Craiga. Zginęła w czasie przejaŜdŜki otwartym autem. następne jej małŜeństwo.1878-1927. Dunder . uduszona szalem. który wkręcił się w szprychy koła. ruchy i kostium bosych tancerek antycznej Grecji. Mikronezję i Melanezję.Duma (2) . Ŝeglarz i podróŜnik francuski. Duncan I . było jednym z najgłośniejszych wydarzeń obyczajowych Europy lat dwudziestych: piewca chłopskiej Rusi ścigał gwiazdę tańca po całym kontynencie. gdzie w 1828 odnajduje na płytkim dnie morza szczątki rozbitego statku La Perouse'a (zob. tancerka amerykańska.(wym. odbywa podroŜ na "Astrolabe" na Melanezję. którego Makbet zabija. aŜ wreszcie wziął z nią ślub w samolocie. W 1903-27 występowała we wszystkich stolicach Europy i Ameryki (w Warszawie w 1905). niech go piorun strzeli. Morzu Śródziemnym na Ŝaglowcu "Corvette" i przewozi do Francji pasaŜerkę. . Mianowany kapitanem fregaty. 'Ziemią Adeli'. Makbeta. ros.Terre Adelie. a odcinek wybrzeŜa wsch. Gosudarstwiennaja Duma. Zginął jako ofiara pierwszej katastrofy kolejowej. opracowała własny system tańca "wolnego". Jako pierwszy oficer na "Coquille" odbywa podróŜ dokoła świata. Jego mapy Mórz Południowych zrewolucjonizowały ich hydrografię i wprowadziły podział na Polinezję. W 1826-29 i 1837-40 kierował wyprawami na wody antarktyczne.z nm. 1040.(wym. 8 V 1842 w Saint-Germain-enLaye pod ParyŜem. aby zdobyć jego koronę. ale w Europie zdobyła wielką sławę i wpływ na taniec współczesny. Antarktydy nazwał imieniem swej Ŝony . danken) król Szkocji od 1034. od 1547 do 1711 rada cara. . reformatorka tańca scenicznego. Niech go dunder świśnie . Nie znalazła początkowo uznania w USA.C.) w 40 lat po katastrofie. dmą drwil).

Dama (kameliowa). często występowała w jego sztukach. występująca w trzech nowelach detektywnych. zał. gromić. celt. umiała z krańcową prostotą i brakiem sztuczności teatralnej oddawać najsubtelniejsze odcienie uczuć. tragiczka włoska ze starej rodziny aktorskiej. zarówno bohaterek Ibsena. 1858-1924.łajać. Dupin Auguste .(wym. Szczupła.). zmienna w nastrojach.romańsko-gotycka. 1824-47. Xii w. Tu po raz pierwszy zastosowano (w pocz. Szekspira. Duse Eleonora . sumy właściwości i procesów . W 1893 uwaŜano jej Damę kameliową za wydarzenie teatralne Nowego Jorku i Londynu. dani:din) poetycka nazwa Edynburga.król Northumbrii. burczeć. zrzędzić. Durham . a kiedy się w 1909 rozstali. lat Xix w. darem) miasto w płn. Dunedin . jak iDumasa-syna.(wym.(wym.. sobaczyć. sztorcować. Katedra .(wym. w 1093. Tajemnica Marii Roget (1843) i Skradziony list (1844).(wym. wyrazie twarzy. aby wrócić na scenę dopiero na 3 lata przed śmiercią. Edin. Cartera. Edwin . nawa środkowa z obiema potęŜnymi wieŜami jest z Xii w. Romeo i Julia). bazylika trzynawowa z transeptem i trzynawowym chórem przebudowanym w 1235-89. pomstować. Sherlocka Holmesa. zob. "racjocynacyjnych" (opartych na rozumowej analizie) Edgara Allana Poe: Zabójstwo przy rue Morgue (1841). załoŜyciel miasta. jedna z najpiękniejszych w Anglii. duze). ukończona w 1133. Dusza . 'Zamknięte drzwi'. dun 'twierdza'. o melancholijnym. rzuciła teatr. Anglii. Romantyczna miłość wiązała ją z poetą Gabrielem D'Annunzio. JuŜ mając 14 lat grała z powodzeniem Julię (zob. protoplasty Nicka.tradycyjna nazwa psychiki człowieka.) krzyŜowo-Ŝebrowe sklepienia gotyckie. duplesi). pochodząca z ubogiej wsi normandzkiej. dupę) pierwsza w literaturze postać detektywa-analityka. Po raz ostatni wystąpiła w sztuce D'Annunzia Porta chiusa wł.. w ParyŜu zaś w 1897 sława jej zaćmiła samą Sarę Bemhardt (zob.Dunderować . Duplessis Marie . pana Lecoq. pierwowzór Marguerite Gautier. słynna kurtyzana paryska 40.

od 1946 co rok w sierpniu odbywa się tu festiwal chopinowski.zob. poemat Fanfazja Ŝycia. Dusza świata . Mickiewicz. do Ŝelazek do prasowania.serdeczny. w 1897 wystawiono mu pomnik w parku. Mówcie. nieustępliwy. kto z was łaknie? (A. łac. Dziady cz. Dusza głodna. łac. wyciągnął z dzieła ukryte w nim nauki moralne. Krasińskiego. poezja. poddany. Pod spodem ukazał się skórzany trzos z setką dukatów i papier z napisem: "Przechodniu. któryś miał cierpliwość. aby jak rozsądniejszy z Ŝaków. Póty kat będzie rąbał twoje cielsko. nieśmiertelny pierwiastek Ŝyciowy. łaknąca. np. Nagi. w piętach .gr.pieniądze. fr. muzyka. Lesage'a. 91-93. niewidzialny. Chór do ukazujacych się zjaw. młodszy Ŝak poszedł dalej. 47-48. wędrując do Salamanki. Z. Duszniki-Zdrój . w wielu religiach niematerialny.) Dusza m(oj)ej duszy . uczynny. siła sprawcza. 263. wychodzący z ciała w momencie śmierci.-R. aby zrozumieć napis na kamieniu. główna spręŜyna (o człowieku). por.bardzo się bać.) Dusza człowiek .jej motor. spragniona . Histoire de Gil Blas de Santillane. najbardziej ukochanego." Autor upomina czytelnika. (J. wałbrzyskim nad Bystrzycą Dusznicką. . Naga dusza . spostrzegli omszały kamień z napisem: "Tutaj jest uwięziona dusza licencjata Pedra Garcias". chłop pańszczyźniany. ale starszy odwalił kamień. Psalm 106. Dwaj Ŝacy.psychicznych. płytka Ŝelazna rozgrzewana do czerwoności i wkładana dawn. PodróŜ do Ziemi Świętej. kobieta. zob. komu czego braknie! Kto z was pragnie. weź te pieniądze i uŜywaj ich do woli. O Polsko! póki ty duszę anielska Będziesz więziła w czerepie rubasznym. Martwy (Martwe dusze). Dusza sprawy . Dusza Pedra Garcias . Grób Agamemnona. przen. Mieć duszę na ramieniu. psyche tou kosmou.coś najdroŜszego. A. Rogata dusza . anima mundi. w. człowiek. Słowacki.uzdrowisko w woj. dawn. Ii.człowiek hardy. spiritus movens (a. przypowiastka w przedmowie do powieści (1747) Przypadki Idziego Blasa.w Biblii. 9. gdzie w 1826 przebywał na kuracji Fryderyk Chopin. rector). Ŝyczliwy.

zrazu serdeczni przyjaciele. duobus litigantibus tertius gaudet.zob. Ogień.zob. zob.sentencja Heraklita z Efezu (ok. debiut operetkowy w I akcie (1855..tuzin. córki księcia Mediolanu. Drugi.łac. Władysław (Jagiełło). 540-ok. Syn.zob. Liczba. który chce ją wydać za Turia. Dwa serca biją w walca takt .łac.fr. Gdzie dwaj się kłócą. Dwaj panowie z Werony . Dwaj ślepcy . Gdy dwaj robią to samo.ang. krotochwila muzyczna. 6. teŜ Trzeci. przysł. duobus daminis servire. tam trzeci się cieszy (a. równieŜ film dźwiękowy.łac. 480 pne. Offenbacha. 24.). wg Mat. Zły. zob. Przypowieść o dwu synach . później rywale.zob. duo cum faciunt idem. Dwa razy daje. The Two Gentemen of Verona. non est idem. bis dat qui cito dat. Dwa ognie . Les deux aveugles. ta sama natura jest ciągle inna. Dwaj Foscari . Dwie wdowy . Liczba podwójna . operetka (1933) Roberta Stoltza. Dwa miecze .por. Wulgata. Dwaj panowie to Walentyn i Proteusz. Dwóm panom słuŜyć . Wojna (Białej i Czerwonej RóŜy).łac. . w której wszystko płynie. do ręki Sylwii. przysł. Zwei Herzen im Dreivierteltakt.zob. musiquette. Ew. Sługa (dwóch panów). kto prędko daje . Z dwojga złego mniejsze .. Foscari. przysł. Wojna Dwóch RóŜ . 1594-95) komedia Szekspira o wątku wziętym z bukolicznego romansu Diana Montemayora.zob. wczesna (ok.Dwa . Dwanaście .opera (Praga 1874) Bedricha Smetany. protoplasta musicalu. Dwa razy do tej samej rzeki wstąpić niepodobna .nm. korzysta) . to nie jest to samo .zob. wraz z Białą nocą) J. rzeka jest obrazem zmiennej rzeczywistości.

w anglosaskich miarach i wagach jeszcze w Xx w.. i sześciu synów: Rubena.. Ostap Bender. Dwienadcat'. Dwunastodźwiękowa (12-tonowa) technika .słynnych 'rozstrzygnięć. próba mająca wartość dokumentu kształtowania się ideałów humanizmu Odrodzenia w Polsce. w miarach stopniowych kąta. System dwunastkowy . urodziła mu Gada i Asera. w walucie bryt. który nie załoŜył plemienia. do dziś zachowany w rachubie czasu (12 godzin). słuŜebnica Racheli. 41). Prawo.ros. . biskupa krakowskiego i kanclerza koronnego.zob. Dwanaście krzeseł . "grubej" kultury polskiej. wprowadzonego przez astronomów chaldejskich ok. spolszczenie włoskiego arcydzieła renesansowego Il Cortegiano (1528) Baldassara Castiglione. Dwunastu . 12 plemion Izraela . SłuŜebnica Lii.zob. Manasses i Efraim.których patronimicznymi protoplastami miało być potomstwo biblijnego Jakuba (Gen. na grunt szlacheckiej. synowie jego. dodekafonia. Bilha urodziła mu Dana i Neftalego.napisany z inicjatywy króla Zygmunta Augusta traktat prozą (1566) Łukasza Górnickiego. 12 apostołów . ideału dworzanina. gros = 12 tuzinów) itd. z którą wystąpił patriarcha Konstantynopola Nestoriusz. nadspodziewanie udana próba przeszczepienia wytwornego wzoru włoskiego człowieka Renesansu. Jakub miał trzynaścioro dzieci.numeracji. Issachara i Zebulona. Symeona. Lewiego (który nie dał początku plemieniu. Lia urodziła mu jego jedyną córkę.komponowania utworów muz. 12 paladynów . z materiałem dźwiękowym 12 półtonów oktawy ułoŜonych w dowolnie wybraną serię (szereg) bez powtórzeń dźwięków serii.zob. Synami Racheli byli Beniamin i Józef. Górnicki przenosi miejsce akcji z dworu ksiąŜęcego w Urbino do willi Samuela Maciejowskiego. Dworzanin Polski . Judę (od którego pochodziło plemię Dawida i jego monarchia).. z których dziesięcioro było załoŜycielami plemion Izraela. ale był protoplastą Lewitów). postanowień' ułoŜonych przez Cyryla z Aleksandrii i przyjętych w 431 przez sobór efeski. poemat (1918) Aleksandra Błoka. Prawo dwunastu tablic . aby nie powstało centrum tonalne. w niektórych gałęziach handlu (tuzin. byli protoplastami plemion.zob. (szyling =12 pensów) do 1971. Dinę. Zilpa.12 enatematyzmów . pne. podsystem systemu sześćdziesiątkowego. Paladyn. oddział czerwonej gwardii patroluje ośnieŜone ulice Piotrogrodu. potępiających naukę o dwóch osobach w Chrystusie. Apostołowie. V w.

panujący. pęta drewniane. Dwójniak . Dwór króla Petaud . trójdzielne halowe wnętrze z gotyckim. Court of St. dwie sztuki drewna (z . por. rezydencja właściciela (zwł. Jakuba . Dwór św. parcela osadnicza. Miód (pitny).kłoda. wielki dwór. korporacyjnego. Dyby . rozmawiające uczenie kobiety. niegdyś bogato wyposaŜone. James. Dworzyszcze . rząd. dodaje natomiast wiele z Ŝycia polskiego. Jerzego .w ustroju monarchicznym siedziba. Jakuba. nad Prądnikiem. w Polsce do 1945 dom mieszkalny.ang. Dwór Artusa .zob. gwiaździstym sklepieniem. siedlisko. nieprzystojne anegdoty. zob. państwa z monarchą na czele. orszak.. jego właściciele. magnat i jego otoczenie. mniejszej) posiadłości ziemskiej. Górnicki opuszcza wszystko. w Anglii. świta. majątek ziemski. słuŜba dworska. pastwisko.zob. Dwór .in. rolniczy system gospodarowania. w Xiii w.w dawnej Polsce osobna zagroda chłopska w polu a. z których się co rok na przemian jedną obsiewa. gotycki Dwór Artusa przy Długim Targu w Gdańsku. Dwupolówka . dworzanie. Dwór Bractwa św. pot. co wg niego w oryginale jest nieodpowiednie dla Polaków. uŜywanego przez dwór do przyjęć oficjalnych itp.późnogotycki. zamek a. z 1481. niewielka siedziba ziemiańska wraz z zabudową mieszkalną i gospodarczą. prcebudowa w 1552.pod Krakowem. a drugą ugoruje.typ budynku cechowega a. później w krajach nadbałtyckich (nazwa od legend o królu Artusie. spalony w 1945. budynek. spalony w 1945. dyskusję o malarstwie. m. liczne facecje. magnata. w puszczy przed kolonizacją wsi na prawie polskim a. 1494. Trójpolówka. dzielący przestrzeń omą na 2 części. Artur).gospodarka dwupolowa. a więc np. folwark. obok Złotej Bramy w Gdańsku. przeznaczonego na zebrania. brytyjski dwór królewski. zamek panującego a. nazwa od starego pałacu św. administracja. niegdyś miejsce zebrań i zabaw mieszczan gdańskich. renesansowa fasada z attyką. stosowany w Polsce do Xiv w. (król) Petaud. zrekonstruowany 1957 wg stanu z Xvii w. zrekonstruowany. 1616-17. odmiana pręgierza. niemieckim.

Wg starszej wersji legendy. uchodząca za ang. poł. . na którym stanęła Byrsa (łac. zabierając jednak i jej duszę. rz. pierścień drewniany a. gdy zmarł ojciec rodzina Chonena. w które zakuwano skazańca. dibbuk 'połączenie. dusza zmarłego grzesznika która zamieszkała w ciele osoby Ŝyjącej. powstała w czasie wojen punickich. Ŝe objęła nimi miejsce. przywiązanie'. Ŝegl. jarzmo górne. zamordował jej męŜa Sycheusa. akropol Kartaginy. i błaga. cofa ją z Ix w.opera (Londyn 1689) Henry Purcella. 1863-1920. Eneasz (Eneida. do czasów wojny trojańskiej. rozstaje się z Ŝyciem skacząc w płomienie stosu. trójhalerzówka'. stalowy. Inna wersja legendy. w którym przypomina mu wszystko. Młody jeszybotnik (uczeń szkoły talmudycznej) Chonen. mit. sprowadza do Kartaginy Eneasza. Dido and Aeneas . ale ojciec Lei nie dotrzymał obietnicy. aby dostać Leę. z nm. Dybuk . aby został u niej.fikcyjne listy miłosne kochanek z legendarnej przeszłości. Dydek . zwł. kara wymierzana w śrdw. król Tyru. umiera. Dybuk . Hemidy . Łódź 1925) Salomona An-skiego. Afryki. operę narodową. później 6 groszy miedzianych. dyba. pozostawiwszy go w biedzie. a po śmierci dusza jego wstępuje w nią jako dybuk. Europie. wierna pamięci zmarłego męŜa.sztuka (Warszawa 1920. zob. pol.. Dydona. 'skóra'). legendarna córka króla Tyru. zakochany w córce bogacza Lei.tragedia (1594) Christophera Marlowe'a i Thomasa Nasha.Elissa.wyŜłobieniami na ręce i nogi). Duttchen 'trójfenigówka. pne. Dydona .w folklorze Ŝyd. 1-4). zaprzedaje duszę diabłu. Dydoria pocięła skórę na tak wąskie pasy. Xviii w. trojak. który budzi w Dydonie miłość. opowiedzianej przez Timajosa. Ojcowie młodych przysięgli sobie niegdyś połączyć swe dzieci ślubem. z hebr.dudek.. mieszczanom i chłopom. W Libii król Jarbas ofiarował jej taki obszar ziemi. The Tragedy of Dido . która uciekła z Fenicji do płn. jaki da się nakryć skórą wołu. odpycha atrętne zaloty króla Libii i wreszcie. drobna moneta zdawkowa w Polsce w 2. dzieło Owidiusza. Pod wpływem egzorcyzmów rabina-cudotwórcy opuszcza ciało ukochanej. kiedy jej brat. zawierają list Dydony do Eneasza. Gdy dowiaduje się o jej zaręczynach. łączący obie części masztu. co dla niego uczyniła. wyst. znękana jego groźbami. Pigmalion. aby zagarnąć jego majątek.

zob. Didone abbandonata wł. z nm. DyliŜans . zamknięty. Dyl Sowizdrzał . opera (1696) A.Didone delirante wł.. gruba deska.obraz Rubensa (ok.dymówka. odkładanie'. którego pudło zawieszone było na drąŜkach. tekst: Pietro Metastasio.opera (1853-63) Hectora Berlioza. Obraz J. najszybszy (przed wprowadzeniem kolei Ŝelaznych) i najwygodniejszy środek komunikacji długodystansowej. Opera (1778) J.obraz Mantegny.. Trojanie . 'opuszczona'. Reynoldsa. belka. Dylacja . Haydna. na podstawie statutów Kazimierza Wielkiego. Obraz W. z łac. tekst: A. Sowizdrzał. z łac. przetłumaczone z łaciny na język polski w 1449 przez Świętosława z Wojcieszyna. ParyŜ. w dawnym prawie procesowym odroczenie rozprawy sądowej. opera (1724) A. Scarlattiego (powtórnie skomponowana). dyliŜans'. 1637). Dymarka . Turnera (1814). tarcica'. dilatio 'zwłoka. uŜywany w Xvi-Xix w. pień drzewny (przepiłowany wzdłuŜ). Dyl . diligence 'pośpiech.). Londyn. były wspólne dla całego królestwa polskiego. bez resorów.gruba tarcica. pryw. słuŜący do wytapiania Ŝelaza z rudy przez jej odtlenienie przy pomocy węgla . z miechami.nazwa 7wodów (zbiorów praw) powstałych w Xv w. w całej Europie do przewozu (kilkunastu) pasaŜerów i poczty. Dygesty .odkład. z fr. digesta (zob. publiczny pojazd konny. Franceschi. DyliŜans drąŜkowy . Londyn. Londyn. prymitywny piec o otwartym ognisku.duŜy. Śmierć Dydony . Dido(ne) . pryw. Diele 'deska. Scarlattiego. bal.lekki. 'w obłędzie'.

drzewnego.Ŝartobliwy zwyczaj polewania się wzajemnie wodą w poniedziałek wielkanocny. ok. równieŜ podający się za carewicza Dymitra.człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksjeja K. zapewne zamordowany na polecenie Borysa Godunowa (zob. zwanego Dymitrem Samozwańcem. Schmackostern. ostatniego z rodu Rurykowiczów.). 'Wielki ksiąŜę moskiewski i cesarz prześladowany'. Dyngus. najstarszy sposób otrzymywania Ŝelaza (Egipt. Car Samozwaniec . który panował 1605-06 i w kilka dni po ślubie z Maryną Mniszchówną (córką Jerzego.1581-91. Dyptam . W Polsce stosowano go jeszcze w Xviii w. podopieczny Jerzego Mniszchta. rabunku. dingnis 'okup. Ŝony Marii Nagoj. Tołstoja. ze st. syn cara Iwana Iv Groźnego i jego 7.powieść hist. Agaj-Han .. wędliny itp. przy poparciu części magnaterii polskiej.dramat (1908) Adolfa Nowaczyńskiego. Dymitr .). schmacken 'bić'.(jesionolistny) bot. nm. Ostern 'Wielkanoc'. carewicz. śmigus .trzeci . który po śmierci nieudolnego i bezdzietnego Fiodora I (starszego brata Dymitra). z nm. dawniej dwa róŜne obyczaje wielkanocne: Dyngus datek (jaja. Po jego śmierci w 1605. Car Boris . bojarzy.) od gospodyń dla chłopców chodzących po domach "po dyngusie". dingnus. wojewody sandomierskiego) został zabity wraz z obecnymi na Kremlu Polakami przez lud podburzony przez bojarów.czyli Polskie na Moskwie gody . o duŜych . Dymitr Samozwaniec Ii. stopniowo od Xiii w. Złota wolność . kontrybucja wojenna'. dramat (1617) Lope de Vegi. 3000 pne. po śmierci ojca w 1584 zesłany do Uglicza. bylina z rodziny rutowatych. zastępowany przez wielkie piece. obwołali carem mniha Grigorija Otriepjewa (podającego się za cudem ocalałego carewicza Dymitra). w okresie wojny domowej i interwencji polskiej i szwedzkiej zwanym "smutą". zabity w 1610 przez własną straŜ tatarską EI gran Duque de Moscovia y Emperador perseguido hiszp. Schmeckostern. (1834) Zygmunta Krasińskiego. Śmigus uderzenie (na szczęście) rózgą wierzbową z baziami z Niedzieli Palmowej. gdzie zginął.powieść (1928) Zofii Kossak-Szczuckiej poświęca sporo miejsca dziejom kariery i upadku Samozwańca. wykupno od podpalenia. W 1607 pojawił się następny fałszywy pretendent do tronu. tzw. w 1598 sam został carem.

Nar. Warszawa. krótkie spodnie. tł." F. directoire) schyłkowy okres Rewolucji Fr. kamizelka. 450 pne. W księdze Ix Jerozolimy wyzwolonej Tassa Godfryd zostaje przez nią uratowany. łącząca się z tym okresem faza rozwojowa klasycystycznej sztuki fr. z gr. por. z łac. zwł. Dysydenci . odszczepieńcy od dogmatów kościoła panującego. T. nazwa od góry Dikte na Krecie. Fajstos. nie zgadzający się'. w dawnej Polsce nazwa stosowana gł.róŜnowiercy. nie zachowany. Kobiety: tuniki. 1795-99. znany z kopii rzymskich w Watykanie. w Muzeum Brytyjskim. .. 4. Dyzunici.dawn. Rzym. drewniany okuty metalem. wąskie i długie suknie z trenem. a wykonawczą pięcioosobowy rząd (zw. gdzie rosła obficie. mającą moc wyciągania strzał z ran i gojenia ich. Dyskobol . z fr. skaleczonego w lewe udo strzałą wypuszczoną przez siostrę Turnusa. diskos. roztargnienie. "Tym zielem Wenus uleczyła swego ukochanego syna Eneasza. szal. parzące olejki eteryczne. równieŜ dyrektoriatem). MęŜczyźni: frak. rosnąca w Europie i Azji. coś. okres trwający od rozwiązania Konwentu do zamachu stanu Bonapartego. kalwinów i arian. Gargantua i Pamagruel. zwł. najlepsza z kolekcji Lancelotti.(fr. meblarstwa i kostiumologii. głowa z Palazzo Lancelotti.brąz dłuta Myrona z Eleuterai (ok. Porziano. fular. kiedy władzę ustawodawczą miał dwuizbowy parlament (Rada Pięciuset i Rada Starszych). Dystrakt . dissidens 'siedzący po przeciwnej stronie. bufiaste rękawy. Boy-śeleński. w Museo delle Terme w Rzymie. Muz. Mus. przeszkoda w skupieniu uwagi. Naz. Dyrektoriat .. człowiek roztargniony. distraction od łac. Rabelais. wydzielająca wonne.zob. nowoŜytny odlew brązowy: tors z Castel. do luteranów. rozrywka.dawn. uwaŜana niegdyś za leczniczą. wysoki stan podkreślony paskiem. co rozprasza uwagę.liściach. Dystrakcja . Dysk z Fajstos .) przedstawiający zawodnika w chwili poprzedzającej rzut dyskiem. uŜywany w sporcie do rzutów w dal. distractio 'rozłączenie'. Dysk . płaski krąŜek przypominający kształtem dysk sportowy.krąŜek metalowy a. Jutumę. 62. w Gliptotece w Monachium.

jako bohater śrdw. aby go niósł miękko i spiesznie. sag i pieśni niemieckich i islandzkich. . pieśń pochwalna. z nm. Dytyramb .kobierzec. Deichsel 'dyszel. kancelaria.(latający) księcia Husajna (zob.(Sulejmana) legenda muzułmańska oparta na Koranie. Dytryk z Bern . Rzemiennym dyszlem .Dyszel . po prawicy męŜowie i kobiety.nm.). 36 ("I oddaliśmy mu wiatr. 38. król dawał sygnał. isl. państwach tureckich (zwł. dla osłony od słońca ptaki z rozpostartymi skrzydłami tworzyły nad nimi baldachim. Teodoryk Wielki (zob. podróŜować) często zbaczając z drogi dla odwiedzin a. namiestnika. grządziel (pługa) '. a prócz króla mieściło się tam całe jego wojsko.drąg umocowany do przedniej części wozu. silny. pobierana od przejeŜdŜających (po) wozów na drogach i rogatkach przez miasta średniowieczne. dokądkolwiek rozkaŜe"): na dywanie z zielonego jedwabiu ustawiano tron. po lewicy zaś duchy. pne. poł. Thidrekssaga i w pomniejszych poematach śrdw. Turcji Osmańskiej. z gr. dała początek (Vi w. por. wezyra a. Pieśni o Nibelungach. Wielki Dywan) zespół wysokich dostojników zasiadający w obecności władcy. występuje w Pieśni Hildebianda. decydujący o sprawach wagi państwowej.) i wróŜce Pari-Banu. umoŜliwiający kierowanie pojazdem przy pomocy zaprzęgniętych do niego koni. prawdop. Dywan króla Salomona . w literaturach Wschodu zbiór wierszy napisanych przez jednego poetę.na utrzymanie ulic i bruków. a dywan się unosił i lądował na wskazanym miejscu. na usługi. Xix w. zabierając się okazjami na spotykane wozy.grecka pieśń chóralna. Dywan . Latający) z Opowieści o księciu Achmadzie (zob. narzuta. ksiąŜę pokoju. śpiewana przez chóry przebrane za satyrów z orszaku boga. sala posiedzeń.) tragedii.(jechać.. król Ostrogotów. lecz powściągliwy. Dyszlowe opłata . z towarzyszeniem aulosu. dithyrambos. panegiryk. 'Teodoryk z Werony'. Hołoble. ku czci boga Dionizosa. do 2. Dietrich von Bern. rozszerz. Thidrek. Czarodziejski dywan . w Persji.

popularny wiersz J. obchodzona gł.Ŝebrak odpustowy. na którym pojawiają się duchy zmarłych. . fr. nie zgodzili się na unię z kościołem rz. kukła słomiana. pomyślany jako całość cykliczna. Szczełkunczik. w l. Kraszewskiego: Był sobie dziad i baba. wyst. WsiewotoŜski wg wersji A. mn. którzy w 1596. muzyka: P.T. baśni Dziadek do orzechów i Król myszy E. Petipa i I. dawn.I. Przemówił dziad do obrazu .przysł. czepliwe koszyczki kwiatowe łopianu.zob.poemat dramatyczny (1823. jest rodzajem oratorium. ang.) Dziadek do orzechów . z komicznej. staruch. Xx w. słaba On skurczony we dwoje. Czajkowski. po unii brzeskiej. Jana. pol. Dziad kalwaryjski . z czasem zastąpiona obrzędami Zaduszek. pochodząca z czasów pogańskich. pochodzenia sowizdrzalskiego. Casse-Noisette. Dziady . matki. wyst. 9-12.Dyzma Nikodem . oj. oj. nazwany Dziadów częścią Ii. balet-feeria (Petersburg 1892. libretto: M.wyznawcy kościoła greckokatolickiego w Polsce. Dumasa-ojca. (w. Hoffmanna. krzaki jeŜyn a. Nikodem Dyzma. widowiska kultowego. Kraków 1901) Mickiewicza. kościelny. sporządzana zwykle na św. Nussknacker. Dziady . oj. nm. ich owoce. drwiącej pieśni dziadowskiej. por. ona kaszląca. stary człowiek. Stal się cud pewnego razu. pierwszy człon cyklu. lekcew.ojciec ojca a. stary. z pocz. 1-4. oj. A obraz doń ani słowa. stary Ŝebrak. Unici. opartego na motywie dawnego święta dziadów ku czci przodków. na Litwie i Białorusi. Bydgoszcz 1958).ros.A. przywoływane zaklęciami. zwł. (wersje sanocka.-kat.) Dziad i baba .. The Nutcracker. Dyzunici . prawdop. Dziad . Bardzo starzy oboje. Dysydenci. Przemówił dziad do obrazu.uroczystość ludowa ku czci zmarłych. Taka byłla ich rozmowa. składająca się z uczty obrzędowej i uroczystego wywoływania dusz zmarłych.

. Dzieci ojczyzny .ang. czyn. wg. 18. Mat. Ew. Komedia(nci). nm. z My heart leaps up Williama Wordswortha. L'Enfant et les sortileges. hodowane w stadninach królewskich w Polsce w Xviii w. poł. Belial. wybitnie uzdolnione. praca'. 14. Marek.łac. jaki człowiek z niego wyrośnie. Cudowne dziecko .w dawnej Polsce ludwisarnia. fantazja ze świata wróŜek i czarów zamieszkujących wyobraźnię dziecka. 16. Dzida .Działo . Dziecko i czary . dzida. 19. 13. Dzianety . Łuk. prolem sine matre creatam.'armata' i dzieło 'czyn' pierwotnie jeden wyraz: działo (miejsc.. Dziecko zrodzone bez matki . Colette. enfant prodige. pueri puerilia tractant. moŜna po dziecku poznać.zob. z .) stanowisko ogniowe baterii artyleryjskiej złoŜone z platformy (ławy) działowej i schronów. Dopuśćcie dziatkom przychodzić de mnie. Dzieci raju . tureckiej. parafraza z Wulgaty. sinite parvulos venire ad me. opera (1925) Maurice Ravela. Dzieci Beliala . najdawniejsza broń drzewcowa z grotem. odlewnia dział.-S.fr. Xviii i Xix w. 10. Dziecko jest ojcem człowieka .. łac. Wunderkind.fr. mantuańskiej. tekst: G. pika. gianetto 'koń wyścigowy'. neapolitańskiej. 11.. sunt pueri pueri. z wł. Działobitnia w Polsce (2. łac.: w dziele) 'dzieło.zob. 14.lekka włócznia. robota. z tur.paradne konie rasy hiszpańskiej. the child is the father of the man. Dziecko. nad wiek rozwinięte umysłowo. Działolejnia . Dzieci są (przecieŜ zawsze) dziećmi i postępują dziecinnie . do Korynt. List 1.zob.(zajmują się dzieciństwami). z Wulgaty. Marsylianka.

które osiągnęły punkt kulminacyjny w wojnach perskich. Ŝeby ani dzieje ludzkie z biegiem czasu nie zatarły się w pamięci. ne puero gladium. Biblia). 553. sukcesor.Metamorfoz. Owidiusza. Podział Dziejów na 9 ksiąg i nazwanie ich imionami muz pochodzi prawdop. Hammer). posiadacz majątku po przodkach. dzieło Herodota z Halikarnasu. Nie dawaj dziecku miecza . dla podkreślenia. Dzieje.). księga Nowego Testamentu (zob. Pawła. kultury.por. właściciel majątku ziemskiego. hist. siedziba rodzinna. przysł. Wydarzeń czasów mitycznych utor nie uwzględnia. puścizna. spadkobierca. Dziegciarze . 'potomek dziada'. wg dawnej tradycji kościelnej napisana przez Łukasza Ewangelistę. ziemianin. Actus Apostolorum. Dziedzina . sfera. Historiai. ok. Ŝe dzieło to nie miało wzoru. 'własność dziada'. kraina. dawn. prawdop. dziś zakres. Dzieje Apostolskie. jakich bądź Hellenowie. wg Długosza słowiańskie czy polskie bóstwo miłości (odpowiednik gr. poczytanej w średniowieczu za pozostałość pogańskiej litanii. dzięki któremu otrzymał miano "ojca historii". Ewangelii. wywołującą gniew i pomstę bogów. łac. majątek. arcydzieło lit. bądź barbarzyńcy dokonali. 484-425 pne. (dziedziczna) posiadłość. Autor śledzi od początku czasów historycznych spory między despotycznymi monarchiami staroŜ. Afrodyty).in. od wydawców aleksandryjskich.. Nadrzędny cel pracy wyjaśnia autor w pierwszych słowach Dziejów: "Herodot z Halikarnasu przedstawia tu wyniki swych badań. od kołysanki matczynej dzidzi-leli czy luli. gospodarki itd. m. 2. gr. Las (Osadnicy). zatargi. 'okolica'. Historia. S.zob.Dziedzilelia. ani wielkie i podziwugodne dzieła. szczególnie wyjaśniając. Dzieje . Dziedzic . greckim.łac. dział. w jęz.pierw. autora 3.pierw. scheda. zuchwałością) jednostek i narodów. . cytat uŜyty jako motto ksiąŜki O duchu praw (1748) Monteskiusza. nieprzebrzmiały bez echa. 5. morałem Dziejów jest ostrzeŜenie przed hybris (nieposkromioną pychą. Wschodu i miastami-państwami greckimi. przedstawiają okres od Wniebowstąpienia do pierwszego uwięzienia św. w dialekcie jońskim. Dziedzilia . dlaczego oni z sobą nawzajem wojowali" (tł. gałąź (nauki.

"Kto nieskaŜonej prawdzie ślubował. 118 pne. łac. 27.zob. t. tł. dni alkionowe . Historia. Ani dnia bez kreski . Herodot pisze: "Ja zaś muszę podać to. pierwsze z wielkich dzieł hist. ten musi mówić o kaŜdym bez miłości i bez nienawiści. króla Francji. 48-140) następuje relacja z ofensywy Kserksesa przeciw Grecji (7-9). okres trzech dni przed świętem Wniebowstąpienia. "Dzieje. z Ptaków. necamore quisquam. Dni krzyŜowe . dewiza królów: Filipa Ii Macedońskiego i Ludwika Xi (w postępowaniu z arystokracją). ale nie zawsze muszę w to sam wierzyć. Dni nasze jako cień na ziemi (a nie ma Ŝadnego przedłuŜenia) . zdaję tylko sprawę z tego." Tacyt. w cz. co tu opowiadam.. Dzieje. Kronik. pierwsza historia powszechna. Scytów. 14 dni stałej. 200-ok. Arystofanesa. 32) i pochodu Dariusza (6. Dzień. Dzieje.). z 14 ksiąg zachowały się 4 i część piątej. Dzielnica Łacińska . 1. Persów. co mi opowiedziano. łac: Historiae. pięknej pogody w czasie zimowego przesilenia dnia z nocą. 15.W cz. alcyonei diesd ni spokoju i ciszy (morskiej).zob.kośc. łac. która przekazała potoności wspomnienie wielkich zmagań Rzymu z Kartaginą. dzieło obejmowało okres od Galby (69) do Domicjana (96). I.łac. ok. w 1594. 29. Ks. Relata refero łac. Babilończyków.-kat. z gr. do 5. tł. 152. czas pogodny i szczęśliwy. przypisywana jednak na ogół Makiawelowi (zob. (zdobycie Koryntu). historia Lidyjczyków. Ii po przedstawieniu rewolty Jonów (5. 28 . 7. co się opowiada (gr. Hammer. I. W Dziejach. obejmująca okres od 264 do 146 pne. sed incorrupram fidem-professis. 69-96) Tacyta. w charakterze wprowadzenia. (ok. Łacina. 'powtarzam to. er sine odio dicendus est.6. Egipcjan. Libijczyków i Greków. przedstawiona jest. Apelies. legein ta legdmena). S.z Biblii. i to odnosi się do wszystkiego. co sam słyszałem'. Dziel i rządź . monumentalne dzieło Polibiusza z Megalopolis w Arkadii. Dzieło kończy się opisem zdobycia twierdzy Sestos przez Ateńczyków. . rz.. Dni zimorodków. byś mógł łatwiej rządzić. gr.siej niezgodę. divide et impera. kiedy wyruszają z kościoła procesje do krzyŜa przydroŜnego.

. 'chwytaj dzień'. figlarna dziewczyna. Dzień Pojednania . z Boskiego Tytusa. I.z Biblii. od śpiewu ptaka: dyrli. Suchy.uŜywanie.łac. quia nescitis diem neque horam.. nie marnuj mijających chwil. 8. Nie znacie dnia ani godziny. Dzień pańszczyźniany. zob. por. 11. termin techn. Dziergać .zob. Krew (naszą długo leją katy). Sąd (Ostateczny). 5. Sto Dni .(dzień pomsty. ptak z rodziny skowronków. Dzień Pański niewiadomy. Dzierlatka . przeciągać po grzebieniu dla oderwania główek'. 8. tak przyjdzie jak złodziej w nocy . wg Mat. Izajasz. Barykada. vigilate itaque. Dzień Sądu . uspokajając w ten sposób fale. 34. Horacego. Dzień Barykad . gr. międlić.(po) śmieciuszka. 25. dźwiękonaśl. Sąd(ny Dzień). z Pieśni. 1. zimorodki wysiadywały jajka w gniazdach pływających po morzu.. carpe diem.łac. Straciłem dzień . trzpiot. 8. . DzierŜawa .gdy wg mit. Swetoniusza. dzień pańszczyzny . Dies irae. z prawem pobierania przynoszonych przez nią dochodów (czerpania poŜytków). tak miał wykrzyknąć cesarz rz.zob. Sąd(ny Dzień). rok odpłaty) wg Biblii. diem perdidi. Ew.). Korzystaj z (kaŜdego) dnia .zob. gdy zdał sobie sprawę.zob. beztroska. od dzierg 'węzeł' (Xvii w.zob. Dzień gniewu . płocha. haftować. Suche dni .łac. cudzej własności nieruchomej. Tytus.obszywać drobnym ściegiem. za opłatą czynszu. robić na klockach.zob. List do Tesaloniczan. przen. czuwajcieŜ tedy . szydełkować. Alkione. dosł. Dzień zapłaty . 2. Napoleon (I). 13. roztrzepana. zob. przy obróbce lnu: 'trzeć. dyrli. z Wulgaty. Ŝe w tym dniu nie spełnił Ŝadnego dobrego uczynku.ilość pracy wymaganej od chłopów pańszczyźnianych przez dziedzica.

pierwotnie dziesiąta część plonu a. JuŜ dziesiąta na zegarze .zob. 1. Johna Reeda. dochodu. które wstrząsnęły światem . Marek. Dziesięć dni. "co się stało w Piotrogrodzie w .przypowieść biblijna o przewrotnych dzierŜawcach.stara pieśń straŜy miejskiej: JuŜ dziesiąta na zegarze. 21. Cytadela (warszawska). wg Ŝart.zob. posiadłość. majątek dzierŜawiony. 9. 1887-1920.zob. Dziesiąty. wido