P. 1
Kopaliński Władysław - Słownik mitów i tradycji kultury

Kopaliński Władysław - Słownik mitów i tradycji kultury

4.5

|Views: 12,203|Likes:
Wydawca: mikwas

More info:

Published by: mikwas on May 07, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/18/2013

pdf

text

original

Władysław Kopaliński

Słownik mitów i tradycji kultury

PWZN Print 6 Lublin 1997

Przedruku dokonano na podstawie pozycji wydanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy Warszawa 1985

(c) Copyright by Władysław Kopaliński 1985

Isbn 83-06-00861-8

Redakcja techniczna wersji brajlowskiej: Piotr Kaliński

Skład, druk i oprawa: PWZN Print 6 sp. z o.o. 20-218 Lublin, Hutnicza 9 tel./fax: 0-81 746-12-80 e-mail: print6@lublin.top.pl

Wstęp

Jest prawdą niemal banalną, Ŝe warunki Ŝycia współczesnego, rozwój nowych dziedzin nauki i techniki, a takŜe rosnąca specjalizacja coraz bardziej oddalają nas od naszego dziedzictwa kulturowego. I to właśnie dziś, w czasach, kiedy mamy w kraju więcej ludzi wykształconych niŜ kiedykolwiek przedtem. Coraz trudniejszy staje się dostęp do niematerialnej schedy przekazanej nam przez liczne pokolenia przodków. A przecieŜ świadomy udział w tej schedzie, którego znaczenie łatwo się gubi w krzątaninie dnia powszedniego, jest sprawą niezmiernej wagi (choć nie dającą się zwaŜyć), bo stanowi o poczuciu przynaleŜności do kultury narodowej, europejskiej, śródziemnomorskiej, bo decyduje o uczestnictwie w zbiorowej świadomości społecznej. Słownik niniejszy zrodził się z chęci przeciwdziałania, choćby w najskromniejszej mierze, temu procesowi rwania się więzi kultury. Znam z własnego doświadczenia kłopoty czytelnika, widza czy słuchacza, pragnącego pójść tropem jakiegoś słowa, w którym domyśla się ukrytych znaczeń rodem z naszego dziedzictwa humanistycznego. Spróbowałem więc, kierując się własnym rozeznaniem i doświadczeniem, dokonać wyboru haseł w zakresie mitu i tradycji kultury w najszerzej rozumianym sensie tych dość zresztą płynnych pojęć. Granice wyboru zakreśliła konieczność pomieszczenia się w jednym, choćby obszernym tomie. CóŜ zatem weszło do Słownika? Jego główne tematy moŜna by ująć w szereg wątków. A więc: - postacie i wydarzenia z Biblii, - bóstwa i bohaterowie mitologii śródziemnomorskich i północnych, - bohaterowie legend, sag, epopei, romansów, poematów, pieśni, Ŝywotów, bajek, folkloru, tradycji ludowej, - bohaterowie narodowi i ludowi, otoczeni legendą historyczni władcy, wodzowie, buntownicy, zbójcy, - legendarni i historyczni nosiciele cywilizacji, odkrywcy nowych lądów i nowych dziedzin wiedzy, - słynne (w świecie rządzonym przez męŜczyzn) kobiety,

- słynne dynastie i rody, - słynne bitwy, - miejsca i budowle historyczne, arcydzieła architektury, malarstwa, rzeźby, muzyki, zwłaszcza jako ilustracje mitu lub historii, - popularne pieśni ludowe i narodowe, opery, operetki, musicale, - postacie literackie, te zwłaszcza, które pozostają Ŝywe i znaczące równieŜ poza kontekstem ksiąŜki czy sztuki teatralnej (przynajmniej zdaniem autora Słownika), - wyrazy o znacznej liczbie odniesień do kultury, historii i tradycji (por. Imię, Jabłko, Diabeł, Pierścień), o szczególnym znaczeniu dla tradycji polskiej (por. Szabla, Szlachta, Koń), - grupy znaczeniowe (por. Rodzina, Prowincjonalizmy, Głosy ptaków), - wyrazy polskie rzadko juŜ goszczące w słownictwie czynnym, których nie ma potrzeby uŜywać, ale które powinno się znać i rozumieć. Ta lista jeszcze wszystkiego nie wyjaśnia. NaleŜy tu stwierdzić, Ŝe Słownik niniejszy nie jest ani encyklopedią, ani leksykonem w tym znaczeniu, w jakim potocznie rozumie się te słowa, a zatem mniej lub bardziej pełnym kompletem wiadomości. Nie zdziwi nas przeto, Ŝe choć znajdziemy wśród haseł Dantego ("dantejskie sceny", "dantejskie piekło") i Homera ("homeryckie boje", "homeryczny śmiech", "kwestia homerowa"), nie doszukamy się tam stu innych znakomitości literackich z Szekspirem i Mickiewiczem włącznie; Ŝe hasłem jest Platon ("bryły Platona", "cykl platoński", "jaskinia Platona", "miłość platoniczna"), a nie Arystoteles, Kartezjusz, Kant czy Marks; Ŝe wśród haseł znajdą się ci, a nie inni królowie, wodzowie, męŜowie stanu, uczeni, bohaterowie powieści i dramatów; Ŝe Słownik poświęca nieraz więcej miejsca i uwagi postaciom z dawnych bajek, legend i romansów oraz ich współczesnym odpowiednikom ksiąŜkowym, filmowym, operowym czy operetkowym niŜ niejednemu bohaterowi wielkiej literatury. O umieszczeniu nazwy dzieła sztuki, utworu lit., archit. itd. jako hasła głównego decyduje w większości wypadków wartość nazwy jako sygnału. Znajdziemy tam więc imiona własne, takie jak np. La Scala, Kórnik, ErmitaŜ, Łazienki, Appassionata, Mona Lisa, Iliada; nie znajdziemy natomiast imion pospolitych, takich jak np. Koncert fortepianowy a-moll Schumanna czy Martwa natura Wyczółkowskiego. Opowieści kanterberyjskich szukać trzeba pod hasłem Opowieść, kościoła św. Katarzyny - pod Kraków, a śurawia nad Motławą - pod Gdańsk. Chronologia postaci i wydarzeń Słownika kończy się w zasadzie około połowy Xix wieku, wraz z pojawieniem się prasy popularnej, telegrafu i reportaŜu fotograficznego, choć nie brak od tej zasady wyjątków.

UŜyteczność słownika ujawnia się dopiero w dłuŜszym z nim obcowaniu, w praktyce; zwłaszcza jeśli to słownik gatunkowo nowy, a przy tym autorski, a więc nieco subiektywistyczny, mimo Ŝe, jak wszystkie słowniki, czerpie z setek najróŜniejszych źródeł. Dlatego w pracy nad jego kolejnymi wydaniami szczególną wartość będą zapewne miały uwagi i spostrzeŜenia Czytelników pierwszego wydania.

Władysław Kopaliński 15 V 1979

Wymowa

Wymowę obcojęzycznych haseł głównych podawano zaraz za hasłem, w nawiasach ze skrótem "wym.", przy czym nieraz jest to wymowa tylko części wyrazu hasłowego albo, przy hasłach kilkuwyrazowych, wymowa tylko jednego z tych wyrazów. Wymowę tę podano w sposób uproszczony i przybliŜony. W języku francuskim akcent pada zawsze na ostatnią sylabę wyrazu.

Hasła i odsyłacze

Słownik wyróŜnia dwa rodzaje haseł: Hasła Główne ułoŜone są w porządku alfabetycznym. Podhasła ułoŜone są w zasadzie równieŜ w porządku alfabetycznym, od którego wszakŜe odstępowano w wypadkach, gdy praktyczniejsze było zastosowanie innego porządku, np. chronologicznego bądź rzeczowego, czy nawet mieszanego.

Odsyłacze oznaczane są skrótem zob. (tzn. zobacz dalszy ciąg wyjaśnienia) albo por. (tzn. porównaj z pojęciem pokrewnym, podobnym, równoległym itd.). Odsyłacz: Tajemnica (stanu) lub (Tajemnica: stanu) oznacza odesłanie do podhasła Tajemnica stanu w haśle głównym Tajemnica. Cytaty z Biblii pochodzą z róŜnych przekładów.

Skróty

a. - albo amer. - amerykański anat. - anatomia, anatomiczny ang. - angielski anglos. - anglosaski Ap. - Apostolskie Apok. - Apokalipsa (Objawienie św. Jana) arab. - arabski aram. - aramejski archeol. - archeologia archit. - architektura, architektoniczny art. - artystyczny astr. - astronomia atm. - atmosferyczny

austr. - austriacki awest. - awestyjski b. - bardzo belg. - belgijski białorus. - białoruski biol. - biologia bizant. - bizantyjski bot. - botanika, botaniczny Brit. Mus. - British Museum (zob.) bryt. - brytyjski bułg. - bułgarski C - Celsjusza celt. - celtycki cerk.- - cerkiewnochem. - chemia, chemiczny chiń. - chiński chrześc. - chrześcijański cz. - część czes. - czeski d.- - dolnodawn. - dawniej Deut. - Deuteronomium (zob.) dł. - długość dosł. - dosłownie dpn. - dopełniacz

druk. - drukarstwo duń. - duński egip. - egipski ekon. - ekonomia, ekonomiczny etn. - etnografia etym. - etymologia europ. - europejski Ew. - Ewangelia Ex. - Exodus (zob.) farm. - farmacja filoz. - filozoficzny fiń. - fiński flam. - flamandzki fr. - francuski g.- - górnoGen. - Genesis (zob.) geogr. - geografia, geograficzny germ. - germański gł. - głównie, główny godz. - godzina gr. - grecki gram. - gramatyka, gramatyczny gwar. - gwarowy handl. - handlowy hebr. - hebrajski

hist. - historyczny hiszp. - hiszpański hol. - holenderski i in. - i inne (inni) ind. - indyjski irań. - irański irl. - irlandzki iron. - ironicznie isl. - islandzki jap. - japoński jęz. - język językozn. - językoznawstwo, językoznawczy jid. - jidysz jug. - jugosłowiański jw. - jak wyŜej (wyjaśniono) kat. - katolicki Kor. - (do) Koryntian kośc. - kościół, kościelny ks. - księga, księgi Kunsthist. Mus. - Kunsthistorisches Museum (zob.) lekc. - lekcewaŜąco Lev. - Leviticus (zob). l.mn. - liczba mnoga l.poj. - liczba pojedyncza lud. - ludowy

łac. - łacina, łaciński Łuk. - Łukasz m - metr M. - Morze Mat. - Mateusz Maurits. - Mauritshuis (zob.) med. - medycyna Metrop. Mus. - Metropolitan Museum of Art (zob.) m.in. - między innymi mit. - mitologia Mł. - Młodszy Mus. Naz. - Museo Nazionale (zob.) muz. - muzyka, muzyczny muzułm. - muzułmański n.- - nowonar. - narodowy Nat. Gall. - National Gallery (zob.) ne. - naszej ery nm. - niemiecki n8M - nad Menem NMP - Najświętsza Maria Panna norw. - norweski np. - na przykład npm. - nad poziomem morza NRD - Niemiecka Republika Demokratyczna

Num. - Numeri (zob.) O. - Ocean ok. - około ONZ - Organizacja Narodów Zjednoczonych org. - organizacja, organizacyjny osm.-tur. - osmańsko-turecki Pal. - Palazzo pers. - perski pierw. - pierwotnie, pierwotny plast. - plastyka, sztuki plastyczne pl. tant. - plurale tantum (rzeczownik występujący tylko w l.mn.) płd. - południowy płn. - północny pne. - przed naszą erą poet. - poetycki pogard. - pogardliwie pol. - polski polit. - polityczny poł. - połowa pop. - popularnie, popularny por. - porównaj port. - portugalski pot. - potocznie późn. - późno-, późny prawn. - prawniczy, prawo

prawdop. - prawdopodobnie prowans. - prowansalski pryw. - własność prywatna przen. - przenośnie, w przenośni przes. - przestarzały przysł. - przysłowie psych. - psychiczny psychol. - psychologia publ. - publiczny r. - rok reg. - regionalizm relig. - religia, religijny RFN - Republika Federalna Niemiec RFSRR - Ros. Federacyjna Socjalistyczna Republika Rad Rijksmus. - Rijksmuseum (zob.) r.m. - rodzaj męski r.nij. - rodzaj nijaki ros. - rosyjski rozszerz. - przez rozszerzenie znaczenia RTV - Radio i Telewizja rub. - rubaszny rus. - ruski rz. - rzymski rz.-kat. - rzymskokatolicki r.Ŝ. - rodzaj Ŝeński

sanskr. - sanskryt sąd. - sądownictwo sem. - semicki serb. - serbski skand. - skandynawski skr. - skrót słow. - słowiański słowac. - słowacki społ. - społeczny sport. - sportowy st.-(St.) - staro-, Starszy Staatsmus. - Staatsmuseum (nm. Muzeum państwowe) staroŜ. - staroŜytność, staroŜytny stpol. - staropolskie szer. - szerokość szkoc. - szkocki szw. - szwedzki szwajc. - szwajcarski śr.- - średni(o)śrdw. - średniowiecze, średniowieczny środk. - środkowy św. - święty teatr. - teatralny techn. - technika teol. - teologia

tj. - to jest tł. - tłumaczenie, przekład Tow. - Towarzystwo tur. - (języki) turecki(e) TV - Telewizja tybet. - tybetański tzn. - to znaczy tzw. - tak zwany uk. - ukończony ukr. - ukraiński ur. - urodzony USA - Stany Zjednoczone Ameryki w. - wiek walij. - walijski wewn. - wewnętrzny węg. - węgierski wg - według: z podanego źródła, ale w formie nieco zmienionej wł. - włoski właśc. - właściwie woj. - wojenny wojsk. - wojskowy W.P. - Wojsko Polskie wsch. - wschodni wulg. - wulgarny wyd. - wydany, wydanie

(wym: ...) - wymowa zach. - zachodni zał. - załoŜony zazw. - zazwyczaj zbud. - zbudowany zdrobn. - zdrobniały zewn. - zewnętrzny zgrub. - zgrubienie zm. - zmarł(y) zob. - zobacz ZSRR - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich zwł. - zwłaszcza Ŝart. - Ŝartobliwie Ŝegl. - Ŝeglarski Ŝyd. - Ŝydowski * (gwiazdka) - przypuszczalna postać wyrazu nie zaświadczona przez źródła

A

Aachen - zob. Akwizgran.

Aar(e) - Aara, gł. rzeka Szwajcarii, wypływająca z lodowców Alp Berneńskich, dopływ Renu. W szwajcarskich górach jest jedna kaskada, Gdzie Aar wody błękitnymi

spada. (J. Słowacki, W Szwajcarii, 7-8 (1839).) A gdyś nazbyt stęskniony ojczyzny swej starej Do późnych gwiazd wśród szumu zadumał się Aary, Musiałeś czuć się wtedy nad tą obcą rzeką Jak emigrant, gdy wracać mu juŜ za daleko. (K. Wierzyński, Pamiątka z Solury, 13-16; do Tadeusza Kościuszki, który w Solurze spędził ostatnie lata Ŝycia.)

Aaron - w Biblii, syn Lewiego i starszy brat MojŜesza, patriarcha Ŝyd., pierwszy arcykapłan, współdziałał z MojŜeszem, gdy Bóg spuszczał dziesięć plag na Egipt, i wyprowadzał Izraelitów z Egiptu. Laska Aarona - w Biblii, nazwa laski plemienia Lewi uŜywanej przez Aarona; połoŜona przed arką przymierza cudownie zakwitła i zaowocowała migdałami, co wyjaśniono jako oznakę, Ŝe Aaron ma zostać arcykapłanem; Num., 17, 8.

Abaddon - w Biblii, Apok., 9, 11, szatan, anioł przepaści, "którego imię po hebrajsku Abaddon, po gr. Apollyon, a po łac. Exterminans ('niszczący, pustoszący, rugujący')".

Abaris - zob. Strzała (Abarisa).

Abaton - w staroŜytności nazwa nadawana róŜnym trudno dostępnym miejscom; z gr. a- 'nie-', bainein 'iść'.

Abbasydzi - dynastia kalifów arabskich, następna po obalonej przez Abul'l-Abbasa dynastii Omajjadów, panująca 750-762, ze stolicą w Damaszku, a 762-1258 w Bagdadzie, pochodząca jakoby od Abbasa, 566-652, najstarszego stryja Mahometa. Osiągnęła rozkwit najwyŜszy za czasów Haruna ar-Raszida (zob.) i jego syna Al-Ma'muna, 813-833. Kres dynastii połoŜyła w 1258 inwazja Mongołów.

Abdera - staroŜytna kolonia nadmorska w Tracji, załoŜona w poł. Vii w. pne. przez Jonów. Wg mitu gr. załoŜył ją Herakles dla upamiętnienia swego przyjaciela Abderosa, poŜartego nie opodal przez konie Diomedesa (zob. Herakles, 8. praca). Wg innego mitu załoŜyła ją Abdera, siostra Diomedesa. Mieszkańcy Abdery uchodzili u Traków za prowincjonalnych głupców, choć

abderytami byli tak znakomici ludzie, jak Demokryt, Protagoras (wielki sofista), Anaksarchos (filozof i przyjaciel Aleksandra W.) i Hekataios (historyk); zob. Śmiech (abderycki); por. Beocja; Gotham; Krhwinkel; Osioł (Abderyci); Pacanów; Schildburg.

Abel - hebr. Hebhel 'tchnienie, opar', w Biblii, młodszy syn Adama i Ewy, pasterz owiec, zabity przez swego starszego brata, Kaina (zob.); Gen., 4.

Abelard - zob. Heloiza i Abelard.

Abenceragowie - hiszp. Abencerrajes, szlachecki ród mauretański w Grenadzie, którego rywalizacja z rodem Cegries stała się jednym z powodów upadku królestwa Grenady w 1492; zob. teŜ Grenada; Almanzor; Alpuhara. Historia de los bandos de Cegries y Abencerrajes - cz. I (1595) historycznego dzieła pisarza hiszp. Gines Perez de Hita, ok. 1544-ok. 1619. El hidalgo Abencerraje - dramat Lope de Vegi. Almahilda, czyli Królowa-niewolnica - powieść (1663) panny de Scudery (zob.). Przygody ostatniego z AbenseraŜów - fr. Les aventures du dernier Abencerage, nowela rycerska (1826, wyd. pol. 1932) F.R. Chateaubrianda. Les Abencrrages - opera (1813) L. Cherubiniego; libretto: J.E. Jouy.

Abigail - W Biblii Dawid, kryjąc się na puszczy Faran przed gniewem Saula, posyła sługi do bogatego, ale nieuŜytego właściciela stad, Nabala, z prośbą o Ŝywność; spotyka się jednak z odmową. Płonąc Ŝądzą zemsty, uzbraja swoich ludzi i wyrusza przeciw Nabalowi, ale mądra i piękna Ŝona Nabala, Abigail, wychodzi Dawidowi naprzeciw z darami i potępia postępek głupiego męŜa. Dawid rezygnuje z zemsty, a gdy Nabal umiera, proponuje Abigail małŜeństwo, ona zaś zgadza się, mówiąc: "Otom słuŜebnica twoja"; I. Ks. Król., 25. Stąd w lit. ang. imię to oznaczało 'garderobianą, pokojówkę'.

Abisag - w Biblii, 3. Ks. Król., 1, 1-4, dziewczyna, Sunamitka, którą słudzy króla Dawida wybrali spośród dziewcząt całego kraju, aby "spała na łonie króla i zagrzewała go", gdyŜ był juŜ bardzo stary i nie zagrzewał

się, mimo Ŝe okrywano go szatami. Była to "panienka bardzo piękna i sypiała z królem, i słuŜyła mu, ale król z nią nie obcował".

Dame Abonde - (wym. dam abąd) francuski Ŝeński odpowiednik św. Mikołaja, dobra wróŜka, przynosząca grzecznym dzieciom prezenty w czasie ich snu w Noc Sylwestrową; zob. (św.) Mikołaj.

Abraham - w Biblii, syn Tarego, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; wraz z Ŝoną Sarą (zob.), bratankiem Lotem (zob.) i swym półkoczowniczym plemieniem przeszedł (2000-1600 pne.?) z Ur Chaldejczyków a. z Charanu do ziemi Kanaan w Palestynie, gdzie osiadł. Zwany "ojcem wiernych"; zob. Melchizedech. Grób Abrahama - zob. Hebron. Łono Abrahama - odpoczynek sprawiedliwego po śmierci (Ew. wg Łuk., 16, 22, o Łazarzu: "A stało się, Ŝe umarł Ŝebrak i zaniesiony jest przez aniołów na łono Abrahama"). Stąd zwroty przysłowiowe: "Pójść na łono Abrahama"; "Do Abrahama na piwo" itd. Ofiara Izaaka - Aby wypróbować jego wiarę, Bóg kaŜe Abrahamowi ofiarować swego syna Izaaka (zob.) na całopalenie. Abraham spełnia rozkaz, ale gdy podnosi miecz, aby zabić syna, powstrzymuje go anioł i podsuwa mu w zamian na ofiarę barana (Gen., 22, 1-18); por. Córka (Jefty). Ofiara wielokrotnie przedstawiana w sztuce śrdw. i nowoŜytnej, m.in.: Ghiberti, Brunelleschi, Andrea del Sarto, Tycjan, Caravaggio, Rubens, Rembrandt, William Blake. Przymierze z Bogiem - Jahwe zawiera z Abrahamem przymierze, obiecując mu liczne potomstwo i ziemię Kanaan w zamian za posłuszeństwo ("Chodź przede mną"), doskonałość i trzymanie się nakazu obrzezania chłopców; Gen., 15, 1-21; 17, 1-27; zob. teŜ Przymierze. Trzej aniołowie - Trzej wędrowcy ukazują się Abrahamowi. On przyjmuje ich gościnnie w swoim namiocie. W czasie posiłku jeden z nich przepowiada mu, Ŝe Sara mimo podeszłego wieku urodzi mu syna. We wczesnej sztuce chrześc., sztuce bizantyjskiej i ruskiej aniołowie ci stanowią symbol Trójcy św. Mozaiki: w Santa Maria Maggiore (V w.), Rzym; w San Vitale (Vi w.), Rawenna; w Monreale (Xii w.), Sycylia. Obrazy szkoły Rafaela, Rzym, Watykan, Loggie; Rembrandt, Leningrad, ErmitaŜ i in; Murillo, Ottawa, Nat. Gall.; Tiepolo, Madryt, Prado. Widzieć Abrahama - mieć ponad 50 lat. Ew. wg Jana, 8, 57: "Pięćdziesięciu lat jeszcze nie masz, a Abrahama widziałeś?" Ibrahim - arab. forma imienia Abraham. Wg jednej z wielu muzułm. legend o Ibrahimie archanioł Gabriel daje mu spadły z nieba czarny kamień, nad

którym Ibrahim wznosi w Mekce Kaabę (zob.).

Abraham Jakubowic - zob. Ibrahim ibn Jakub.

Abrakadabra - słowo kabalistyczne mające wyraŜać nieskończoność, uŜyte po raz pierwszy w poemacie łac. Severusa Sammonicusa (Ii w. ne.), umieszczane w śrdw. na amuletach (w formie równobocznego trójkąta jako zaklęcie czy formuła magiczna przeciw febrze itp.) noszonych przez 9 dni i wrzucanych do rzeki.

Abraksas - słowo kabalistyczne, którym gnostycy późnej staroŜytności oznaczali Istotę NajwyŜszą, źródło 365 emanacji, a. władzę w ogóle; ryte na drogich kamieniach, uŜywanych potem jako amulety i talizmany, często z wizerunkiem bajecznej istoty o korpusie człowieka, głowie koguta i węŜach zamiast nóg. Abraxas - balet (Monachium 1948), libretto na podstawie napisanego w 1847 scenariusza Heinricha Heinego do pomysłu tanecznego Doktor Faust; muzyka: Werner Egk, choreogr.: Marcel Luipart. Pierwszy pełnospektaklowy balet nm. po 2. wojnie świat. Faust, dąŜąc do poznania prawdy, podpisuje pakt z wysłanniczką Szatana, piękną Bellastrigą.

Absalom - w Biblii trzeci syn króla Dawida. Musiał uciekać z domu ojca, gdyŜ zabił swego przyrodniego brata, Amnona, z zemsty za zgwałcenie ich siostry, Tamary. Po powrocie, mimo pojednania z ojcem, organizuje przeciw niemu spisek i zbrojny bunt, ale ponosi klęskę w "lesie Efraim" i w czasie ucieczki na mule zawisa długimi włosami (gdy muł pobiegł dalej) na gałęzi dębu, a ścigający go Joab (zob). przebija mu serce włócznią. Król, usłyszawszy o tym, zapłakał mówiąc: "Absalomie, Absalomie! synu mój! Obym ja był umarł zamiast ciebie!", co stało się klasycznym wyrazem miłości i Ŝałości ojcowskiej; 2. Ks. Król., 13-19. Absalomie, Absalomie! - powieść (1936, wyd. pol. 1959) Williama Faulknera, kronika upadku ubogiej białej rodziny Sutpen w Jefferson, w stanie Mississippi. Czupryna jak u Absaloma - długa, bujna; zwrot przyst. w Biblii, 2. Ks. Król., 14, 25-26; 18, 9. Pojednanie Dawida z Absalomem - obraz (1642) Rembrandta, Leningrad, ErmitaŜ.

Absolutum Dominium - łac., 'nieograniczona władza', określenie, którym szlachta piętnowała próby wzmocnienia władzy królów w Polsce Xvi-Xviii w.

Abu Hassan - bohater Opowieści o Abu al-Hassanie śpiącym i przebudzonym (zob. Tysiąc: i jedna noc), kupiec z Bagdadu, który, oszołomiony narkotykiem, pogrąŜony we śnie, przeniesiony zostaje do pałacu Haruna ar-Raszida (zob.), gdzie wmawiają mu, Ŝe jest kalifem. Motyw ten występuje u wielu autorów, jak Szekspir (Poskromienie złośnicy, 1, 1-2; Sen nocy letniej, zob. Sen), Baryka (zob. Z chłopa król), Calderon (zob. śycie: snem), Bohomolec (Grzegorz chłop, mniemany ksiąŜę), Fredro (Pan Jowialski), Słowacki (Balladyna) i in.; por. KsięŜyc(owy świat). Abu Hassan - opera (Monachium 1811) C.M. Webera.

Abukir - staroŜ. Canopus, wieś w Dolnym Egipcie nad M. Śródziemnym, na płn.-wsch: od Aleksandrii; 1 Viii 1798 admirał ang. Nelson niespodzianym atakiem na redę Abukiru rozbił flotę francuską, która przetransportowała fr. korpus ekspedycyjny do Egiptu; 25 Vii 1799 gen. Bonaparte rozgromił tu desant turecki, trzykroć liczniejszy od korpusu fr.

Ab Urbe Condita Libri Cxxxxii - zob. Sto czterdzieści dwie księgi.

Abu Simbel - miejscowość nad Nilem, w dolnej Nubii, w Egipcie, gdzie w Xiii w: pne. wykuto w skale dwie wspaniałe świątynie, większą Ramzesa Ii, mniejszą jego małŜonki, Nefertari, z olbrzymimi posągami w fasadach; w latach sześćdziesiątych Xx w. świątynie wycięto ze skały i przeniesiono o 60 m wyŜej, aby uchronić je przed zalaniem wodami jeziora utworzonego za Zaporą Asuańską. Nadzór nad pracami sprawował komitet specjalistów UNESCO pod przewodnictwem prof. Kazimierza Michałowskiego.

Abydos (1) - Abodu, w staroŜytności miasto w Górnym Egipcie; ośrodek kultu pośmiertnego, gdzie wg mitu pochowana być miała głowa Ozyrysa; najbardziej czczone miejsce Egiptu ze świątyniami od I do Xxx dynastii; w najlepiej zachowanej świątyni Seti I znaleziono listę faraonów.

Abydos (2) - dziś Avido, w staroŜytności kolonia gr. we Frygii, w Azji

Mniejszej, po azjatyckiej stronie Hellespontu (dziś Dardanele), naprzeciw Sestos. Tam Kserkses w marszu na Grecję zbudował w 480 pne. most z okrętów przez cieśninę. Tam w 411 pne. flota ateńska pod wodzą Alkibiadesa zwycięŜyła Spartan; zob. teŜ Hero i Leander. Narzeczona z Abydos - poemat (1813) Byrona: Zulejka, córka Giaffera, paszy Abydosu, jest zaręczona z Selimem, ale Giaffer zabija go i Zulejka umiera ze złamanym sercem. Nie płyń do Abydos bez powodu - przysłowie gr., nie podejmuj niebezpiecznej podróŜy bez istotnej przyczyny.

Achab - siódmy król państwa Izrael, 873-854 pne.; w Biblii król Izraela, którego imię stało się synonimem niegodziwości, pamiętny wrogością okazywaną prorokowi Eliaszowi (zob.), wprowadzeniem kultu Baala i skazaniem na śmierć Nabota z namowy swej Ŝony, królowej Jezabel (zob.), za nie popełnione winy; zob. Winnica (Nabota); por. teŜ Moby Dick (kapitan Ahab).

Achajowie - pierwsza grupa plemion greckich, która ok. r. 2000 pne. przybyła do Grecji z północy, podbijając miejscową ludność pochodzącą z Azji Mniejszej, i pod wpływem Krety stworzyła kulturę mykeńską. Podbici ok. 1100 pne. przez nową falę plemion gr., Dorów, zajęli w płn. części Peloponezu krainę nazwaną od nich Achają. Rzymianie nazwą tą (łac. Achaia) określali równieŜ całą Grecję. W epopei Homera wszyscy Grecy biorący udział w wojnie z Troją noszą honorową nazwę Achajów, gr. Achaioi; por. Danaowie.

Achates - zob. Wierny (Achates).

Acheloos - staroŜytna nazwa rzeki, dziś Aspropotamos, w zach. Grecji, i bykogłowego boga tej rzeki, który wg mitu walczył z Heraklesem o Dejanirę i utracił przy tym jeden z rogów oraz ukochaną. Kiedy Alkmeon, ścigany przez erynie za matkobójstwo, szukał kraju nie istniejącego w chwili morderstwa, znalazł go w delcie Acheloosu, na nowo utworzonych osadach rzecznych.

Achemenidzi - dynastia perska wywodząca się od Achemenesa (Hacha-manisz), księcia Parsua, Vii w. pne., załoŜona przez Cyrusa Starszego ok. 550 pne. Znani władcy: syn Cyrusa, Kambyzes, Dariusz I Wielki, Kserkses, Artakserkses I, Ii i Iii oraz ostatni panujący, zwycięŜony w 330 pne. przez Aleksandra Wielkiego Dariusz Iii Kodomanus.

Achernar - gwiazda alfa (najjaśniejsza) konstelacji Erydanu, widoczna w Polsce zimą; z arab. achir' al-nahr 'koniec rzeki', tj. gwiazdozbioru.

Acheron - mit. gr. rzeka (moŜe z achea rheon 'rzeka smutku') oddzielająca w Hadesie świat Ŝywych od świata zmarłych (por. Styks), do której wpadają dopływy: Kokytos, Lete i (Pyri)flegeton; roz. szew. podziemne państwo boga Hadesa, np. w Eneidzie, 7, 312, Wergiliusza: "Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo" łac., 'jeśli nie nakłonię niebios, poruszę piekło'.

Achilles - mit. gr. legendarny bohater tesalski, król Myrmidonów we Ftyi (gr. Phthia), syn Peleusza (a. Peleja, stąd zwany Pelidą) i nereidy Tetydy, (Thetis), główny bohater i centralna postać Iliady Homera, prototyp gr. koncepcji męskiej odwagi i urody, ideał młodzieńca, który przekłada krótkie, ale pełne chwały Ŝycie nad długą i gnuśną egzystencję, natura popędliwa, porywcza, namiętna, dumna. W Iliadzie ukazany jako wspaniały półbarbarzyńca, jakby spoza kręgu cywilizacji achajskiej (choć dzielność jego budzi taki podziw, Ŝe Achilles staje się wzorem dla niezliczonych pokoleń, m.in. dla Aleksandra Wielkiego). On jeden tylko spośród bohaterów Homera trzyma się archaicznego obyczaju składania kosztownych ofiar, takŜe z ludzi, przy pogrzebie (Iliada, 23, 171), wywołuje oburzenie (24, 15) wlokąc ciało Hektora przywiązane do rydwanu (22, 395). Jego nieopanowany gniew z powodu odebrania mu przez Agamemnona niewolnicy-konkubiny Bryzejdy jest osią tematyczną Iliady,; w przystępie pasji Achilles nie ma respektu nawet dla widzialnego boga (22, 15); cechuje go teŜ jednak, prócz męstwa w walce, niezłomna przyjaźń dla Patrokla i nie znana innym Grekom Homera pogarda dla kłamstwa (9, 312). Achilles i Pentesilea - zob. Pentesilea. Achilles w dziewczęcym przebraniu - Kiedy, mobilizowano Greków na wojnę trojańską, rodzice, wiedząc, Ŝe przeznaczone mu jest na niej zginąć, posłali go na dwór Likomedesa na wyspie Skyros, gdzie w dziewczęcym stroju przebywał wśród córek króla; ale wg innej wyroczni nie moŜna było zdobyć Troi bez jego pomocy, Odyseusz więc w przebraniu kupca rozłoŜył przed córkami Likomedesa klejnoty i broń; Achilles zdradził swoją płeć chwyciwszy za miecz. Zaraz teŜ wyruszył z Odyseuszem. Jedna z córek Likomedesa, Deidameja, miała z Achillesem syna, Neoptolemosa (zob.). Grób Achillesa - W Sigejonie, na płn.-zach. przylądku Azji Mniejszej, miał być pochowany Achilles wraz z Patroklosem; wg Pliniusza, 10, 24, nad miejscem tym nie przelatuje Ŝaden ptak. Konie Achillesa - zob. Koń (Balios; Ksantos).

Nauczyciele Achillesa - Feniks, syn Amintora, wychowawca Achillesa i jego towarzysz pod Troją; centaur Chiron, który nauczył go poŜytków z roślin. Pięta Achillesa - Tetyda zanurzyła go; jako dziecko, w wodach Styksu, dzięki czemu ciało jego prócz pięty, za którą trzymała go matka, stało się odporne na ciosy. Zginął ugodzony strzałą (w pierwotnej wersji mitu niewątpliwie zatrutą) w piętę przez Parysa (i Apollina); przen. czyjaś słaba strona. Stąd: Ścięgno Achillesa - anat. końcowe ścięgno mięśnia trójgłowego łydki, z przyczepem na guzie piętowym. Tarcza Achillesa - sporządzona dla niego na prośbę Tetydy przez boga Hefajstosa i ozdobiona cudownymi płaskorzeźbami; Iliada, 18, 479. Włócznia Achillesa - Telefos, zięć Priama i król Myzji, usiłował przeszkodzić lądowaniu Greków w drodze do Troi i został zraniony przez Achillesa. Gdy wyrocznia orzekła, Ŝe wyleczyć go moŜe tylko sprawca rany, Telefos udał się do obozu Greków, którzy tymczasem dowiedzieli się, Ŝe wg wyroczni pomoc Telefosa jest im niezbędna do zdobycia Troi. Dlatego Achilles wyleczył go, przykładając do rany rdzę z ostrza włóczni; por. Henryk Vi, cz. 2, 5, 1, Szekspira. Krwawnik pospolity, łac. Achillea millefolium, jest prastarym lekiem przeciwkrwotocznym; por. teŜ Melampus (nóŜ). Achilles i Ŝółw - zob. Paradoks (Zenona). Epopeje: "Iliada" (Viii w. pne.) Homera; "Achilleis" P. Papiniusa Statiusa (I w. ne.); "Achilleis" Goethego (1799). Dramaty: "Achille" Comeille'a (1673), "Achilleis" Wyspiańskiego (1903). Opery: "Achille et Polyxene" J.B. Lully'ego (1687), "Achille e Deidamia" A. Scarlattiego (1698), "Deidamia" G.F. Handla (1739), "Achille nell'assedio di Troia" Cimarosy (1797). Balet: "Achille in Sciro Cherubiniego" (1804). Plastyka: malarstwo wazowe, Vii-V w. pne.; czara Sosiasa, Bertin; amfora Eksekiasa, Watykan. Achilles i córki Likomedesa - fresk pompejański, Neapol, Mus. Naz. Obrazy van Dycka, Rubensa, Tiepola. Oratorium "Achilles" M. Brucha (1885).

Achitofel - w Biblii, 2. Ks. Król., 17, 15-23, zaufany doradca króla Dawida, którego zdradził, przyłączając się do sprzysięŜenia Absaloma (zob).

KsiąŜę Achmad - Ahmad, bohater Opowieści o księciu Achmadzie i wróŜce Pari Banu, zob. Tysiąc (i jedna noc). Achmad nabył jabłko z Samarkandy,

którego zapach leczył wszystkie choroby, i otrzymał od wróŜki namiot, mogący pomieścić cały dwór króla i jego wojsko, a tak lekki, Ŝe moŜna go było nosić w kieszeni.

Achtel - ośmina, dawn. ósma część większej miary; w Polsce Xvi w. 62 garnce, tj. pół beczki piwa, później beczułka, antałek, ósma część beczki piwa; z nm., 'ósma część'.

Acis i Galatea - postacie mitu i literatury gr.-rz.; Acis (Akis) był synem boga Pana (Fauna) i Symety, 16-letnim pasterzem sycylijskim, kochankiem pięknej nereidy Galatei (od gr. gala 'mleko' a. galene 'cisza morska'). W Metamorfozach, 13, 750, Owidiusza kochankowie ukryci pod skałą słuchają miłosnej pieśni zalecającego się do Galatei potwornego cyklopa Polifema (zob.), który nagle ich dostrzega i grozi im; Galatea znika w morzu, Acis ucieka, ale zostaje przygnieciony skałą przez cyklopa; nereida zamienia płynącą krew Acisa w źródło i rzekę, a jego w boga tej rzeki. Galatea - (przed 1514) Rafaela, Rzym, Famesina. Obraz Tiepola, Triest, Gal. Sartorio. Acis i Galatea - obraz (1657) Cl. Lorraina, Gal. Drezdeńska. Obraz Poussina, Dublin, National Gall. of Ireland. Opera (1686) J.B. Lully'ego, libretto: Campistron. Opera (1720) G.F. Hndla, libretto: J. Gay. Opera (1763) J. Haydna, libretto: Migliavacci.

Acqua Tofana - zob. Manna (św. Mikołaja).

"Acta Diurna" - łac., 'wydarzenia dnia', pierwsza gazeta codzienna, załoŜona w 59 pne. przez Juliusza Cezara, ukazująca się aŜ do chwili przeniesienia stolicy do Konstantynopola w 330. Nie zachował się Ŝaden egzemplarz, wysokości nakładu nie znamy, "Acta" zawierały wiadomości o wydarzeniach państwowych, budowach, podróŜach dygnitarzy, wydarzeniach w rodzinie cesarskiej, katastrofach Ŝywiołowych; ogłoszenia o narodzinach, ślubach, nekrologi itp. Z przymiotnika diurnalis 'dziennikowy', utworzonego od diurnus 'dzienny', z dies 'dzień', pochodzą wyrazy oznaczające gazetę: wł. giornale, fr. journal i polska kalka tych wyrazów: dziennik.

Acta Tomiciana - zbiór pism z kancelarii królewskiej Zygmunta Starego z 1507-34, zebrany przez Stanisława Górskiego, nazwany dla uczczenia ówczesnego podkanclerza biskupa Piotra Tomickiego, wydawany z fundacji

Dziatyńskich (t. 1-13, 1852-1912); w Bibliotece Kórnickiej PAN.

Adalberg - księga przysłów polskich; od nazwiska Samuela Adalberga, 1868-1939, paremiografa polskiego, autora pierwszego polskiego nowoczesnego zbioru przysłów pt. Księga przysłów, przypowieści i wyraŜeń przysłowiowych polskich 1889-94. Nowy Adalberg - oparta na poprzedniej, 4-tomowa Nowa księga przysłów i wyraŜeń przysłowiowych polskich (1969-78) pod redakcją J. KrzyŜanowskiego.

Adam - w Biblii, pierwszy człowiek na Ziemi, ojciec całej ludzkości, którego Bóg stworzył na swoje podobieństwo z mułu i tchnął w niego dech Ŝycia. Imię to wymienia dopiero Gen., 2, 19, choć jego stworzenie opisuje Gen., 1, 27 i 2, 7. Adamie, ty BoŜy kmieciu, ty siedzisz u Boga w wiecu - polska pieśń wielkanocna z Xiv w., włączona w Xv w. do Bogurodzicy, przenosząca Ŝywcem ówczesne polskie stosunki do królestwa niebieskiego. Adam i Ewa - Pierwsza kobieta, pramatka Ewa, utworzona w czasie snu Adama (aby nie dokuczała mu samotność) z jego Ŝebra, nakłania Adama z namowy węŜa-Szatana do skosztowania wspólnie z nią zakazanego owocu z drzewa wiadomości dobrego i złego, za co Bóg skazuje Ewę na poród w boleściach, Adama na zdobywanie chleba w pocie czoła, a oboje na wygnanie z Raju; Gen., 2, 21-25 ; 3, 1-24; zob. teŜ Drzewo (wiadomości); Ewa; Gdy Adam ziemię kopał; Grzech (pierworodny); Jabłko; Lilith; Nagi (A byli oboje...); Raj; Zakazany (owoc). Drugi (a. Nowy) Adam - Chrystus. Jabłko Adama - anat. chrząstka tarczowata tworząca wyniosłość krtaniową, widoczna zwł. u szczupłych męŜczyzn; legenda twierdzi, Ŝe to kawałek zakazanego owocu uwiązł Adamowi (i jego potomstwu) w gardle; łac. pomum Adami, tł. z hebr. tappuah haadaam 'jabłko męŜczyzny'. Krewny po Adamie - nie krewny. Na święty Adam - nigdy; bo brak takiego świętego. Od Adama i Ewy - od samego początku; od dawien dawna. Stary (praojciec) Adam - natura ludzka nie dająca się zmienić ani poprawić; człowiek grzeszny, ułomny, niedoskonały, nie odkupiony, Biblia, List św. Pawła do Rzymian, 6, 6; do Efezjan 4, 22-24; do Kolosan, 3, 9-10.

Strój Adamowy - nagość; Biblia, Gen., 2, 25; 3, 10-11. Szczyt Adama - góra (2243 m) na wyspie Cejlon, gdzie wg legendy muzułmańskiej Adam opłakiwał wygnanie z Raju, stojąc na jednej nodze przez 200 lat, aby odpokutować swój grzech, po czym archanioł Gabriel przeniósł go na górę Arafat, gdzie Adam znów spotkał Ewę. Zakon Adama - małŜeństwo. śebro Adama - z którego Bóg stworzył Ewę, Gen., 2, 22. Plastyka. Postacie Adama i Ewy dawały śrdw. twórcom wyjątkową sposobność do przedstawiania nagości ludzkiej, jak np. w skali monumentalnej w Portalu Adama katedry bamberskiej (ok. 1230, zob. Bamberg); w Xv i Xvi w. temat ten był pretekstem do studiów aktu męŜczyzny i kobiety, po raz pierwszy ukazanego ze wszystkimi szczegółami w 1432 przez Jana van Eycka w Ołtarzu (zob.) Gandawskim. Wygnanie z Raju - fresk (ok. 1427) Masaccia, Florencja, S. Maria del Carmine, kaplica Brancaccich. Grzech pierworodny - obraz (skrzydło dyptyku, ok. 1470) Hugona van der Goes, Wiedeń, Kunsthist. Mus. Adam i Ewa - miedzioryt (1504) Albrechta Drera; artysta przedstawiał w wizerunkach pierwszych rodziców proporcje idealnie pięknego człowieka. Obraz Tintoretta, Wenecja, Akademia. Obraz Palmy Vecchia, Brunświk. Obraz L. Cranacha St.. Warszawa, Muz. Nar. Upadek pierwszych rodziców - drzeworyt światłocieniowy (1511) Hansa Raldunga (zwanego Grien), studium aktu męŜczyzny i kobiety o doskonałych proporcjach. Stworzenie Adama - fresk (1512) Michała Anioła, Rzym, Watykan, Kaplica Sykstyńska, plafon.

Adamastor - duch niebezpiecznych wód Przylądka Burz (przemianowanego na Przylądek Dobrej Nadziei, zob. Dobry) opisany przez poetę portug. Camesa, w Luzjadach (wyd. 1574) jako straszliwe widmo ukazujące się Vasco da Gamie i prorokujące zgubę kaŜdemu, kto przedsięweźmie podróŜ do Indii.

Adam Bell - legendarny angielski bohater lud., wyjęty spod prawa wraz z towarzyszami Clymem z Clough (Cleugh) i Williamem z Cloudesley, Ŝyjący współcześnie z ojcem Robin Hooda. Równie słynni w płn. Anglii z mistrzostwa w strzelaniu z łuku, jak Robin w Anglii środkowej. Zamieszkiwali las Englewood niedaleko Carlisle. W końcu poddali się królowi, który ich

ułaskawił, gdy William, podobnie jak Wilhelm Tell, przestrzelił z łuku jabłko umieszczone na głowie syna.

Adelajda - ang. Adelaide z nm. Adelheid od st.-g.-nm. adul+ hait ('szlachetny + sposób bycia'), imię znane w Polsce od pierwszych czasów chrześcijaństwa; miała je nosić rzekoma siostra Mieszka I i kilka innych piastowskich księŜniczek; przez stulecia zapomniane, wróciło pod wpływem modnego romansu pani de Genlis, 1746-1830, pisarki ir., który w tł. pol. ukazał się w 1788 jako Adela i Teodor, czyli Listy o edukacji. Adelaida - pieśń opus 46 (1796) Beethovena. Adelaide-Konzert - koncert D-dur napisany jakoby przez 10-letniego Mozarta w Wersalu na cześć jednej z córek Ludwika Xiv, wydany dopiero w 1933.

Św. Adelaida - ok. 931-999, cesarzowa niemiecka, córka króla Rudolfa Ii z Arles (burgundzkiego). Po śmierci pierwszego męŜa, króla Włoch, Lotara, zmuszana do małŜeństwa z synem jego następcy, osławionego Berengara Ii, odwołała się do Ottona I niemieckiego, który ją poślubił w 951; w 991-95 była regentką w czasie małoletności wnuka, Ottona Iii. Fundatorka instytucji religijnych, okazała się w rządach państwem kobietą o wielkim rozumie politycznym. Głowa Adelajdy - rzeźba w katedrze w Miśni (Meissen, płd.-wsch. NRD) przedstawiająca uśmiechniętą cesarzową.

Adelajda - ok. 1324-71, córka landgrafa heskiego Henryka Ii śelaznego, od 1341 królowa pol., Ŝona Kazimierza Wielkiego, narzucona mu, po śmierci Aldony Gedyminówny, przez alians polityczny. Nie mając jeszcze rozwodu z Adelajdą oŜenił się z Czeszką Krystyną, wdową po praskim rajcy miejskim. Zmuszony z kolei do rozwodu z nią, wziął rozwód z obiema jednocześnie. Adelajda starała się potem w Rzymie o uniewaŜnienie późniejszych małŜeństw Kazimierza i zwrot posagu, ale bezskutecznie.

Adept - początkujący, praktykant; wyznawca (sekty), zwolennik (doktryny); wtajemniczony; śrdw. alchemicy nazywali vere adeptus 'prawdziwie wtajemniczonego' (od łac. adispici 'dostąpić, doścignąć') w sekrety eliksiru Ŝycia i kamienia filozoficznego; twierdzili oni, Ŝe na świecie byto zawsze tylko 11 adeptów, ni mniej, ni więcej.

Adhara - Adara, podwójna gwiazda konstelacji Psa Wielkiego, widoczna w Polsce zimą.

Les Adieux (wym. lezadje) fr., 'PoŜegnania', sonata fortepianowa opus 81a Es-dur (1804-10) Beethovena.

Admei - bohater mitu gr., król Ferai w Tesalii, uczestnik wyprawy Argonautów i polowania na dzika kalidońskiego, zyskał wdzięczność Apollina za miłą gościnę, gdy bóg, wygnany przez Zeusa z Olimpu, musiał przez rok słuŜyć u Admeta jako pastuch. Apollo pomaga mu w zdobyciu Alkestis, córki Peliasa, i wybłaguje u mojr długowieczność Admeta (któremu przeznaczona była wczesna śmierć), pod warunkiem, Ŝe ktoś z jego bliskich zgodzi się umrzeć za niego. Gdy chwila nadeszła, nikt nie chce się poświęcić, nawet starzy rodzice, tylko Alkestis idzie na śmierć bez wahania. Wg mitu, Persefona, przejęta tym przykładem wierności małŜeńskiej, zwraca ją Ŝywą męŜowi. W tragedii Eurypidesa Alkestis (438 pne.) Herakies, wdzięczny Admetowi za gościnę, wyrywa bogu śmierci, Tanatosowi, ofiarę i przyprowadza ją z podziemi do męŜa. Opery: Alceste (1674) J.B. Lully'ego; Admeto re di Tessaglia (1727) Handla; Alceste (Wiedeń 1767) Glucka.

Admiralicja - Pałac Admiralicji, olbrzymi, dł. przeszło 400 m, pałac dowództwa floty nad Newą w Leningradzie, gł. dzieło klasycyzmu ros., z wieŜą bramną zwieńczoną słynną iglicą, rozbudowany 1806-17 wg projektu Andrieja D. Zacharowa, 1761-1811.

Adolf - bohater tytułowy fr. powieści (1807, wyd. 1816) Benjamina Constant, stanowiącej punkt zwrotny w dziejach powieści psychologicznej. Powieść daje analizę rozwoju i kresu namiętnego uczucia, pod wieloma względami przypominającego więzy łączące autora z panią de Stael.

Adonai - w Biblii jedna z zastępczych nazw Boga, wyraz hebr., znaczący 'Panowie moi'; uŜywana w liturgii Ŝyd. zamiast niewymawialnego (zob. Dekalog, 2. przykazanie) imienia Jahwe; zob. teŜ Imię (Imiona sekretne).

Adonis - mit. gr. piękny młodzieniec; zrodzony z kazirodczej miłości

Kinyrasa, króla Cypru, i córki jego. Mirry (a. Smyrny), ukochany przez Afrodytę, zabity w czasie łowów przez dzika (a. zazdrosnego Hefajsta lub Aresa w postaci dzika). Wg innej wersji Afrodyta powierzyła Adonisa jako dziecko Persefonie, która nie chciała go jej zwrócić do czasu, gdy Zeus postanowił, Ŝe Adonis przebywać będzie u kaŜdej z bogiń przez część roku. Adonia - doroczne parodniowe święto Adonisa, jako bóstwa wegetacji czczonego w Fenicji i innych krajach Wschodu (imię prawdop. od semickicgo tytułu adon 'Pan', por. Adonai), równieŜ pod imieniem Tammuz, przeniesione wraz z kultem Adonisa do Grecji. Kobiety naprzód opłakiwały śmierć Adonisa, a potem cieszyły się z jego zmartwychwstania; Biblia, Ezechiel, 8, 14. Kwiat Adonisa - powstały z przelanej krwi myśliwego: róŜa a. anemon, a. mak polny, a. miłek szkarłatny, łac. Adonis flammeus, fr. goutte-de-sang 'kropla krwi'. Ogródek Adonisa - skrzynki i doniczki z szybko rosnącymi i szybko więdnącymi kwiatami, symbolizującymi prędko przemijającą młodość, jakimi w czasie adonii obstawiano złoŜoną na marach figurę Adonisa; przen. rzecz łatwo niszczejąca, szybko przemijająca; por. Henryk Vi, cz. 1, 1, 6, Szekspira; Raj utracony, 9, 440, Miltona. Wenus i Adonis - pierwszy opublikowany utwór Szekspira (1593), długi poemat, w którym Adonis odrzuca zaloty Wenery i zostaje zabity przez dzika; por. Metamorfozy, 10, 522, Owidiusza; Teokryta 1, 109; 15, 127. Rzeźby: Canova, Thorvaldsen, Rodin. Obrazy: freski pompejańskie, Tycjan, Carracci, Guercino, Domenichino, Rubens, Ribera.

Adramelech - w Biblii, bóstwo babilońskie, któremu palono dzieci w ofierze; 4. Ks. Król., 17, 31; jeden z upadłych aniołów, w "Raju utraconym" Miltona strącony przez Uriela i Rafaela (6, 365); por. teŜ balladę "Tukaj", w. 182, Mickiewicza.

Adrast(es) - mit. gr. bajeczny król Argos, teść Polinika (syna Edypa), wraz z którym podjął wyprawę siedmiu przeciw Tebom; zob. Siedem; z nich sam tylko pozostał przy Ŝyciu, ratując się ucieczką na cudownym koniu Arionie. W 10 lat później Adrast poprowadził synów poległych wodzów na tzw. wyprawę Epigonów przeciw Tebom i zniszczył je; por. Polinik; z gr. adrastos 'nieunikniony'.

Adrienne Lecouvreur - zob. Lecouvreur Adrienne.

Adwent - w liturgii katol. okres czterech tygodni przed BoŜym Narodzeniem, symbolizujący okres oczekiwania na przyjście Mesjasza-Odkupiciela; z łac. adventus 'przyjście'.

Adwersarz - dawn. przeciwnik; z łac. adversarius.

Adwokat Diabła - łac. advocatus diaboli, pop. nazwa kardynała promotora wiary, łac. promotor fidei, tj. rzecznika publicznego w procesie beatyfikacyjnym a. kanonizacyjnym przed Kongregacją Obrzędów, S. Congregatio Rituum, w kościcle rz.-kat., zgłaszającego zarzuty przeciw wnioskowi i osobie kandydata; przen. obrońca sprawy niesłusznej a. złej; z łac. advocatus 'wezwany (na pomoc)'.

Adyton - miejsce w sanktuatium gr. i rz. (łac. adytum), do którego miały dostęp tylko osoby bezpośrednio związane z kultem, święte świętych; miejsce w świątyni gr., gdzie mieściła się wyrocznia; z gr. od adytos 'do którego się nie wchodzi'.

AdŜanta - wieś w Indiach, w stanie Maharasztra, koło której znajduje się wielki zespół trzydziestu buddyjskich świątyń jaskiniowych wykutych w skale, ozdobionych licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami, a przede wszystkim wspaniałymi malowidłami ściennymi (sceny z Ŝycia Buddy) z okresu od ok. r. 200 pne. do ok. 600 ne.

Aedon - mit. gr. córka Pandareosa (por. Homer, "Odyseja", 19, 518), Ŝona tebańskiego króla Zetosa, z którym miała syna Itylosa. Zawistna o szczęście swej wielodzietnej szwagierki Niobe, Ŝony Amflona, postanowiła zgładzić jej pierworodnego syna, ale przez nieuwagę zabiła swego własnego jedynaka, Itylosa. Zeus zamienił ją w słowika, wiecznie opłakującego śmierć syna; por. teŜ Filomela i Prokne.

Aegir - mit. skand. bóg morski, który wraz z małŜonką Ran podejmował na podwodnych ucztach nie tylko topielców, ale i bogów; miał 9 córek olbrzymek.

Aelia Capitolina - nazwa nadana Jerozolimie przez wojska rzymskie w czasie 2. wojny Ŝydowskiej, 133-35 ne.

Afrodyta - mit. gr. bogini miłości zmysłowej, piękna i wdzięczna, opiekunka Ŝeglarzy, bóstwo pochodzenia asyro-babilońskiego (zob. Wenus), małŜonka Hefajstosa, którego zdradzała z Aresem. Pewnego razu kulawy, ale zręczny mąŜ przyłapał oboje w łoŜu, przykrył metalową siecią i wystawił na śmiech bogów. Matka (z Aresem poczętych) Harmonii, Erosa i Priapa, (z Anchizesem) Eneasza, (z Hermesem) Hermafrodyty. Jej atrybuty: mirt, róŜa, jabłko, jaskólka, gołąb, baŜant, łabędź, wróbel, zając, kozioł, delfin. Zob. teŜ Adonis; Anehizes; Eris; Pafos; Parys (Sąd Parysa). Afrodyta Afrogeneja - przydomek bogini wg Hezjoda, dosł. 'urodzona z piany morskiej'; gr. aphros 'piana morska'. Afrodyta Kallipygos - przydomek bogini, dosł. 'Pięknotyła'; gr. kallos 'piękny', pyge 'pośladki'. Afrodyta Pandemos - bogini miłości ogarniającej wszystkich bogów i ludzi, małŜeństwa i Ŝycia rodzinnego, później bogini miłości zmysłowej, wreszcie opiekunka nierządnic, pospolita, wspólna, wulgarna; gr. pandemos 'powszechny; wspólny'. Afrodyta Thalassia (a. Pontia) - opiekunka Ŝeglugi, okrętów i portów (gr. thalassa, thalatta, pontos 'morze'), równieŜ Limnesia 'Opiekunka Portów' (od gr. limen 'port') i Euploia 'Szczęśliwej śeglugi' (od eu- 'dobry' i plein 'Ŝeglować'). Afrodyta Urania - bogini nieba, potem wyŜszej, czystej miłości; gr. ourania 'niebiańska'. Afrodyzjak - środek, roślina, lek itd. pobudzający popęd płciowy; łac. aphrodisiakos 'kamień mający pobudzać seksualnie' od aphrodisios 'rozkosz płciowa' od imienia bogini. Kipryda - przydomek bogini, znaczący 'urodzona na Cyprze', skąd wschodni kult Afrodyty przeszedł do Grecji. Pas Afrodyty (a. Wenery) - pas wdzięków, talizman bogini, zapewniający powodzenie w miłości; gr. krestos, łac. cestus. Afrodyta - rzeźba (2. poł. V w. pne.) Alkamenesa, zaginiona; jej kopią jest Afrodyta z Frejus, ParyŜ, Luwr. Inna kopia, Neapol, Mus. Naz. Tron Afrodyty - Rzym, Mus. Naz. Romano, oparcie tronu a. ołtarza, dzieło gr. (ok. 460 pne.) z reliefem, który prawdop. przedstawia narodziny Afrodyty z morza, podtrzymywanej przez dwie nimfy.

Afrodyta z Kapui - rzeźba Lizyppa z 2. poł. Iv w. pne., Neapol, Mus. Naz. Afrodyta Anadyomene - słynny obraz (Iv w. pne.) Apellesa, dosł. wynurzająca się z morza. Afrodyta Knidyjska - sławny posąg, rzeźba Praksytelesa dla świątyni w Knidos (Iv w. pne.) znana tylko z rz. kopii; Rzym, Watykan; Warszawa, Muz. Nar. Afrodyta Medycejska - zob. Wenus (Medycejska). Afrodyta na muszli - malowidło ścienne (poł. I w.) w Pompei, wykopane w 1952. Afrodyta przykucnięta - brąz Doidalsesa Bityńczyka (po 250 pne.) nie zachowany; marmurowa kopia rz. znaleziona w willi Hadriana (zob. Hadrian); Rzym, Mus. Naz. Romano. Afrodyta z Cyreny - rzeźba z I w. pne., kopia oryginału z Iv w. pne. znaleziona w Łaźniach w Cyrenie (gr. Kyrene, dziś Cirene w płn. Libii, Afryka), Rzym, Museo Naz. Romano. Afrodyta z Melos - zob. Wenus (z Milo).

Afryka - łac. Africa, tak nazywali staroŜ. Rzymianie podbite terytoria w płn. Afryce, później całe płd. pobrzeŜe M. Śródziemnego (bez Egiptu), które Grecy zwali Libią, długo uwaŜane za część Azji, ale juŜ przez Herodota traktowane jako oddzielny kontynent. Afrykanka - opera (ParyŜ 1865, Warszawa 1870 w wersji wł.) Giacomo Meyerbeera, libretto: Eugene Scribe. Tytuł jest nieporozumieniem, bo gł. bohaterka, niewolnica Selika (sopran), jest Hinduską, a nie Afrykanką. Afryko, biorę cię w posiadanie! - zob. Omen. Z Afryki zawsze coś nowego - łac. ex Africa semper aliquid novi, wg "Historii naturalnej", 2, 8, 42 (ok. 70 ne.) Pliniusza St., cytowane jako przysłowie gr.

Afryt - efryt, ifryt, w wierzeniach muzułm. okrutny demon, zły duch; zob. DŜinny.

Agada - zob. Hagada.

Agamemnon - mit. i lit. gr. syn Atreusza (stąd zwany Atrydą), mąŜ Klitajmestry, ojciec Ifigenii, Elektry i Orestesa, brat Menelaja (męŜa porwanej przez Parysa Heleny), król Myken i Argos, naczelny wódz wyprawy gr. na Troję, dumny, odwaŜny, pasjonat, naduŜywający swej pozycji, dąŜący do władzy absolutnej, a przy tym niezdecydowany i łatwo się zniechęcający. Zabierając Achillesowi niewolnicę-konkubinę Bryzejdę, wywołuje jego gniew, który jest osią tematyczną "Iliady" Homera. Gdy wojska gr. nie mogą wypłynąć z Aulidy z powodu ciszy morskiej, poświęca Ŝycie swej córki, Ifigenii, na ołtarzu Artemidy. Mszcząc tę śmierć, Klitajmestra wraz z kochankiem swym, Egistem, zabija Agamemnona w kąpieli, tuŜ po jego powrocie do domu z wojny; zob. Król (Zarazem i król...). Vixere fortes ante Agamemnona multi - (Pieśni, 4, 9, 25, Horacego) 'wielu było dzielnych i przed Agamemnonem (ale, nie opiewani przez poetów, utonęli w nocy zapomnienia)'. Agamemnon - 1. część trylogii Ajschylosa Oresteja (458 pne.); zob. Ifigenia; Orestes. Tragedia (I w. ne.) Seneki, która zainspirowała teŜ tragedię V. Alfierego (1783) i tetralogię "Atrydzi" (1941-48) G. Hauptmanna. Grób Agamemnona - jeden z najlepiej zachowanych zabytków sztuki mykeńskiej z ok. 1400 pne., budowla podziemna koło Myken w Argolidzie z potęŜną kopułą o 15 m średnicy, dziś pusty czerep kamienny zwany przez legendę lud. Skarbcem Atreusza a. Grobem Agamemnona, dawn. prawdop. dzieło o bogatej architekturze wnętrza w typie orientalnym. Niech fantastycznie lutnia nastrojona Wtóruje myśli posępnej i ciemnej; Bom oto wstąpił w grób Agamemnona I siedzę cichy w kopule podziemnej, Co krwią Atrydów zwalana okrutną. (J. Słowacki, Powrót do Ziemi Świętej z Neapolu, pieśń Viii. Grób Agamemnona, 1, 1-5.)

Aganippe - mit. gr. źródło w Beocji u stóp góry Helikon, poświęcone muzom, gdyŜ pobudzało natchnienie; stąd nazywano muzy niekiedy aganippidami; por. Hippokrene.

Agar - zob. Hagar

Agincourt - (wym. aŜękur) wieś w płn. Francji, dziś Azincourt, gdzie 25 X 1415, w czasie wojny stuletniej, król ang. Henryk V pobił liczniejsze siły francuskie, gł. dzięki przewadze zmasowanych pieszych łuczników ang. nad cięŜkozbrojnym rycerstwem fr. Bitwa ta dowiodła, Ŝe metody wojenne czasów

rycerskich juŜ się przeŜyły. Gł. temat dramatu Szekspira "Henryk V" (1600).

Agni - indyjskie bóstwo ognia, światła słonecznego i piorunów, opiekun domowego ogniska; z sanskr. 'ogień'.

Agnuski - medaliki z wosku z wyciśniętym wizerunkiem baranka, poświęcane przez papieŜy; przechowywane po domach w dawnej Polsce od czasów Zygmunta Iii jako świętość chroniąca od pioruna, poŜaru i powodzi; z łac. Agnus Dei 'baranek boŜy', tj. Chrystus, Ew. wg Jana, 1, 29.

Agon - w Grecji, a później i w Rzymie igrzyska, na których uczestnicy współzawodniczyli o nagrodę w sporcie, dramacie a. muzyce. Miały charakter sakralny; większość z nich odbywała się pod patronatem jakiegoś boga a. herosa. Najsłynniejsze z ogólnogreckich były igrzyska (gr. agones, łac. ludi) olimpijskie w Olimpii ku czci Zeusa, pytyjskie ku czci Apollina w Delfach, istmijskie ku czci Posejdona na Istmie Korynekim i nemejskie ku czci Zeusa w Nemei. Agon balet - (Nowy Jork 1957) Igora Strawińskiego, choreografia: G. Balanchine.

Agora - w staroŜ. Grecji zgromadzenie ludowe, zwł. w przeciwstawieniu do Rady (Bule); centralny plac-rynek w miastach gr., miejsce obrad zgromadzenia lud., ośrodek Ŝycia handlowego i polit. Najsłynniejsza była agora ateńska; por. Forum.

Agra - zob. TadŜ Mahal.

Agramant(e) - saraceński bohater poematów epickich Xi-Xiii w. (fr. chansons de geste), król Afryki, potomek Aleksandra Wielkiego, który przedsięwziął szaloną wyprawę do Italii i został pobity przez Karola Wielkiego i Rolanda. Występuje teŜ w "Orlando innamorato (1506) Boiarda i w "Orlandzie szalonym (1532) Ariosta. Pierścień Agramanta - zaczarowany, dany przez niego karłowi Brunello, któremu skradła go Bradamante i dała Melissie. Potem dostali go Rogero i Angelika, która nosiła pierścień w ustach.

Agrypina Starsza - Vipsania Agrippina, ok. 14 pne.-33 ne., wnuczka Oktawiana Augusta, córka Marka Agryppy i Julii, Ŝona wodza rz. Drususa Germanika, matka Kaliguli i Agrypiny Mł. Towarzyszyła męŜowi w Germanii i w Syrii, gdzie zmarł nagle w 19 r. ne. Zabrała jego prochy do Rzymu. Tacyt wzruszająco opisuje jej przybycie do Brundisium i powszechny smutek. Jej nienawiść do Tyberiusza, w którym widziała, pewno niesłusznie, przyczynę śmierci męŜa, była powodem wygnania jej wyrokiem senatu na wyspę Pandaterię, gdzie dobrowolnie zamorzyła się głodem. Choć jaśniała wszystkimi cnotami republikańskiej Rzymianki, nie ona jednak stała się tematem lit., ale jej córka, Agrypina Młodsza.

Agrypina Młodsza - Julia Agrippina, 15-59, córka Germanika i Agrypiny St. Mając 12 lat, wyszła za Gnejusza Domicjusza Ahenobarba, z którym miała syna Nerona. Po śmierci męŜa oskarŜona o udział w spisku na Ŝycie swego brata, cesarza Kaliguli, skazana na wygnanie, spędziła 14 lat na wyspie Pantei. Odwołana przez swego stryja, cesarza Klaudiusza, poślubiła go i skłoniła do zaadoptowania Nerona. Pomawiano ją o otrucie Klaudiusza, aby jej syn mógł szybciej objąć władzę. Sprzeciwiała się jego planom małŜeńskim, za co Neron kazał ją zabić. Gdy próba zatopienia statku, którym wracała z odwiedzin u syna, nie powiodła się (bo Agrypina dopłynęła do brzegu), została zamordowana w swej willi przez nasłanych zbirów. Umierając wołała: "Uderzajcie w brzuch!", tzn. w łono, gdzie niegdyś nosiła swego wyrodnego syna. Śmierć Agrypiny - tragedia (1653) Cyrana de Bergerac. Brytannik - tragedia (wyst. 1669, wyd. pol. 1809) Racine'a. Agrippina - opera (1709) G. F. Handla, libretto: wicekról Neapolu, kardynał V. Grimiani.

Ahab - zob. Moby Dick.

Ahaswer(us) - w Biblii - król Medów i Persów, hebr. Ahaszwerosz, identyfikowany z Kserksesem lub Artakserksesem I, w polskich przekładach (Księga Estery) - Aswerus. W legendzie średniowiecznej - jedno z imion śyda Wiecznego Tutacza; zob. śyd.

Ahenobarbus - Miedzianobrody, przydomek znakomitego rodu rzymskiego

Domicjuszów. Wg legendy Dioskurowie, donosząc jednemu z przodków tego rodu o zwycięstwie Rzymian nad Latynami nad jeziorem Regillus (496 pne.), aby dowieść swej nadprzyrodzonej mocy, pogłaskał jego czarną brodę, która natychmiast przybrała czerwoną barwę. Przydomek ten, i prawdop. takŜe rude owłosienie, miało wielu członków rodu, jak: Gnejusz Domicjusz, pierwszy mąŜ Agrypiny Młodszej, i jego syn, Neron; łac. ahenus poet. 'miedziany'; barba 'broda'.

Ahura Mazda - zob. Ormuzd

??? Aida - opera Giuseppe Verdiego, którą kedyś egipski, Izmait Pasza, zamówił dla uświetnienia otwarcia Kanału Sueskiego; wyst. 24 Xii 1871 (w 2 lata po otwarciu Kanału) w nowym gmachu opery w Kairze, z librettem fr. Camille du Locle'a; tł. na jęz. wł. A. Ghislanzoniego. Aidę, córkę króla Etiopów Amonastro, niewolnicę na dworze faraona, łączy miłość z wysłanym przeciw Etiopom naczelnym wodzem wojsk egipskich, Radamesem, którego kocha takŜe Amneris, córka faraona. Po triumfalnym powrocie z wojny Radames otrzymuje od faraona w nagrodę rękę córki, ale postanawia zbiec wraz z Aidą; za zdradę stanu zostaje wszakŜe Ŝywcem zamurowany w grobowcu, gdzie czeka juŜ na niego pragnąca z nim umrzeć Aida.

Aigistos - zob. Egist.

Aigospotamoi - w staroŜ. nazwa miasteczka i strumienia na wsch. wybrzeŜu Chersonezu Trackiego (obecnie Indjelimen na półwyspie Gallipoli), gdzie w 405 pne. rozegrała się ostatnia bitwa wojny peloponeskiej: wódz spartański Lizander zagarnął podstępem znaczną większość floty ateńskiej, co przypieczętowało klęskę Aten.

Aisza - ok. 613-678, jedna z czterech Ŝon proroka Mahometa, zwana Matką Wiernych i Prorokinią, córka Abu Bekra, kupca, pierwszego, poza rodziną proroka, nawróconego na islam, później pierwszego kalifa. Mahomet poślubił ją, gdy miała 9 lat. Uroda i inteligencja zapewniły jej znaczny wpływ na męŜa. Zmarł na jej rękach 8 Vi 632. Dla muzułmanów jest ona jedną z "czterech niezrównanych kobiet"; zob. Cztery. Aisza i Ali - Podczas nocnego marszu Aisza zabłądziła i utraciła kontakt z karawaną; przyłączyła się do niej dopiero rano w towarzystwie męŜczyzny. Wtedy Ali, kuzyn i adoptowany syn proroka, odezwał się do niego: "Czemu się trapisz? Jest tyle innych kobiet na świecie!" Wprawdzie widzenie, które

nawiedziło Mahometa, upewniło go co do niewinności Aiszy, ona jednak znienawidziła odtąd Alego. Gdy nie udało się jej przeszkodzić wyborowi na kalifa w 655, przez 100 dni agitowała przeciw niemu. Uwięzioną, potraktował Ali z najgłębszym szacunkiem i kazał ją odprowadzić do Medyny z eskortą kobiet przebranych za rycerzy.

Aix-La-Chapelle - zob. Akwizgran.

Ajakos - Eak, mit. gr., syn Zeusa i Eginy, ojciec Peleusa, Telamona i Fokosa, słynny z poboŜności i prawości. Dzięki jego modłom ustała susza na wyspie Eginie, ale Ŝe ludzie zdąŜyli tymczasem wymrzeć, Ajakos uprosił Zeusa o pomoc. Bóg zmienił mieszkańców mrowiska w ludzi, których nazwano Myrmidonami (gr. myrmeks 'mrówka'). Po śmierci Ajakos został, wraz z Minosem i Radamantysem, sędzią w Hadesie.

Ajaks Mały - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Ojleusa (a. Ojliadesa), uczestnik wojny trojańskiej, przywódca Lokryjczyków, walczący często u boku Ajaksa Wielkiego, najszybszy biegacz gr. po Achillesie, odwaŜny, ale brutalny i antypatyczny, znienawidzony przez Atenę. W drodze powrotnej z wojny zabity przez Posejdona, gdy chełpliwie bluźnił bogom, dopłynąwszy jako rozbitek do brzegu; zob. Kasandra.

Ajaks Wielki - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Telamona, króla Salaminy, stąd zwany Telamończykiem, szorstki, flegmatyczny, ale nieustraszony olbrzym, "przedmurze Achajów", najdzielniejszy po Achillesie, pierwszy w ataku, ostatni w odwrocie, z charakterystyczną olbrzymią tarczą. Gdy po śmierci Achillesa zbroję jego przyznano Odyseuszowi, a nie jemu, rozgoryczony Ajaks w przystępie szału porąbał stado baranów, wziąwszy je za Greków, a kiedy oprzytomniał, pozbawił się Ŝycia ze wstydu. Ajaks - tragedia (prawdop. 424 pne.) Sofoklesa. Trylogia Ajschylosa na ten temat nie zachowala się, por. Metamorfozy, ks. 13, Owidiusza. Tragedia (Mediolan 1811) poety wł. Ugo Foscolo, zdjęta z afisza po premierze jako dzieło antynapoleońskie, w którym Agamemnon przedstawiał rzekomo Napoleona, Odyseusz - ministra Fouche, a Ajaks - generała Moreau.

Aja Sophia - zob. Hagia Sophia.

Ajjubidzi - dynastia muzułmańska pochodzenia kurdyjskiego, panująca w Syrii i w Egipcie, zał. w 1171 przez jej najwybitniejszego przedstawiciela, Salah ad-Dina, sławnego w Europie jako Saladyn (zob.). Obalona 1250 przez Mameluków.

Ajolos - zob. Eol.

Ajschylos z Eleusis - 525-456 pne., najstarszy z trzech wielkich tragików gr., właściwy twórca klasycznej tragedii gr. Napisał ok. 70 tragedii i 20 dramatów satyrowych, z których zachowało się w całości 7 tragedii (w wyborze dla szkół z Ii w.) i wiele fragmentów. Śmierć Ajsehylosa - Wg ludowej legendy zabił go orzeł, zrzuciwszy mu Ŝółwia na łysą czaszkę, którą omyłkowo przyjął za kamień, chciał bowiem rozbić skorupę Ŝółwia. Legenda ta wsparta jest wzmianką o przepowiedni wyroczni, Ŝe zgładzi go cios z nieba.

Ajudah - góra (572 m npm.) i przylądek na płd. wybrzeŜu Krymu, na zachód od Aluszty; ros. Aju-Dag; ukr. Aju-Dah; tur., 'niedźwiedź góra'. "Lubię poglądać wsparty na Judahu skale... (A. Mickiewicz. sonet. Ajudah, I.) Portret Adama Mickiewicza na skale Judahu - obraz (1827-28) Walentego Wańkowicza, Warszawa, Muz. Nar.

Akacja - Istnieje ok. 500 gatunków akacji właściwej, rosnącej w strefie zwrotnikowej i podzwrotnikowej Afryki i Australii. Nasza pospolita Robinia hispida, popularnie, ale błędnie, zwana akacją parkową, pochodząca z Ameryki Płn., nie ma nic wspólnego z właściwymi akacjami. Jej botaniczna nazwa grochodrzew nie przyjęła się. Nazwę akacji rozciągnięto, równieŜ błędnie, na karaganę, nazywając ją pot. akacją syberyjską a. Ŝółtą. Natomiast prawdziwa akacja, sprowadzana z Riwiery (gł. akacja srebrzysta), cięta, o Ŝółtych, niewielkich główkach kwiatowych, nazywana jest powszechnie, ale błędnie, mimozą; z łac. acacia.

Akademia - gr. Akademeia, miejsce na płn.-wsch. od Aten nad rzeką Kefisos, początkowo poświęcone herosowi Akademosowi. W gaju platanów i drzew oliwnych (gaj Akademosa), później gimnazjon załoŜony przez Kimona; tu otworzył ok. 387 pne. Platon szkolę filozoficzną, nazwaną od miejsca

powstania Akademią (Platońską). W pobliŜu, ale na zewnątrz murów, znajdował się grób Platona i stara wieŜa zamieszkiwana przez mizantropa Tymona. Akademia oszczędzana była nawet przez wrogów. Dopiero Sulla, oblegając Ateny, kazał ściąć gaj, a drewno zuŜyć na machiny oblęŜnicze. Ale drzewa znów odrosły (widział je Horacy, gdy studiował w Atenach). Akademię zlikwidował Justynian w 529 jako ostatnią placówkę pogańskiej myśli greckiej; przen. instytucja zrzeszająca najwybitniejszych przedstawicieli nauki a. sztuki; przen. system filozoficzny Platona. Akademia Argonautów - Accademia degli Argonauti, pierwsze na świecie towarzystwo geograficzne, zał. we Włoszech przez geografa Vincenzo Maria Coronelli, 1650-1718; król Jan Sobieski był członkiem i opiekunem Akademii. Akademia Arkadyjska - Accademia dell'Arcadia, włoska akademia literatury, zał. w 1690 w Rzymie z inicjatywy szwedzkiej królowej Krystyny; nazwa od gr. Arkadu. Akademia Carraccich - Akademia Bolońska, Accademia dei Desiderosi, Accademia degli Incamminati, prywatna uczelnia artystyczna zał. w 1585 w Bolonii przez Lodovica, Agostina i Annibale Carraccich; wł. desideroso 'pragnący, Ŝądny'; inramminato 'wyruszający w drogę'. Accademia della Crusca - we Florencji, zał. w 1582 przez pisarza wł. Antona Fr. Grazziniego, która pracowała nad oczyszczeniem języka wł. z "plew" (wł. crusca 'otręby, plewy, piegi') i w 1612 wydała słownik jęz. wł., Vocabolario della Crusca. Akademia drybińska - W Drybinie na Białorusi istniała szkoła dla niedźwiedzi i niedźwiedników, Ŝartobliwie zwana akademią; zob. niŜej Akademia (smorgońska). Akademia Francuska - Academie Francaise, ok. 1630 prywatne kółko literatów, o którym w 1634 usłyszał kardynał Richelieu i zaproponował przeobraŜenie kółka w ciało oficjalne, rozszerzone do 40 osób. Zatwierdzone w 1637 przez parlament wraz z nazwą stało się najwyŜszą publiczną instytucją naukową we Francji, pierwszą tego rodzaju instytucją w nowoŜytnej Europie. Jej główną funkcją jest układanie i rewizja słownika jęz. fr.; zob. Nieśmiertelny (Nieśmiertelni). ??? Akademia Goncourtów - fr. stowarzyszenie lit. złoŜone z dziesięciu osób, działające od 1903, którego gł. zadaniem jest doroczny wybór najlepszego dzieła prozatorskiego w jęz. francuskim (przede wszystkim powieści), jakie ??? ukazą się w minionym roku, i ofiarowanie autorowi nagrody (fr. Prix Goncourt) ufundowanej w 1896 testamentem pisarza fr. Edmonda de Goncourt. Akademia Krakowska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Akademia Lubrańskiego - Kolegium Lubrańskiego, szkoła średnia w Poznaniu

zał. w 1519 przez biskupa Jana Lubrańskiego, jedna z pierwszych szkół humanistycznych w Polsce; zamknięta w 1780 przez Komisję Edukacji Narodowej. Accademia Platonica - wł., 'Platońska', Akademia Florencka, szkoła filozoficzna zał. przez Cosima de Medici, działająca w 1459-1521, pragnąca oŜywić tradycje platońskie, stąd nazwa. Akademia smorgońska - Ŝartobliwa nazwa głównego ośrodka tresury niedźwiedzi w Smorgoniach w oszmiańskim powiecie, z którymi obchodzono domy po całej Rzplitej i pokazywano sztuki przy dźwiękach głośnej muzyki; por. wyŜej Akademia (drybińska). Akadema św. Cecylii - zob. (św.) Cecylia. Akademia św. Łukasza - Accademia di San Luca, załoŜona w Rzymie w 1577 z inicjatywy Girolamo Muziano akademia malarstwa i rzeźby (druga po Accademia del Disegno, zał. w 1563 we Florencji), dziś Reale Accademia Romana di San Luca; godłem akademii jest trójkąt równoboczny utworzony z pędzla, dłuta i cyrkla, a dewizą "aequa potestas" łac., 'z równą siłą'. Akademia Umiejętności - w latach 1873-1919 nazwa Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie (1919-1951). Instytucja przejęta przez Polską Akademię Nauk. Wyraz "umiejętność" w znaczeniu 'nauka, wiedza', Ŝywy jeszcze w czasach Oświecenia, w 1873 był juŜ archaizmem. Akademia Wileńska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Wileńskiego. Akademia w Rakowie - uczelnia ariańska na wysokim poziomie, dzięki której Raków nazywano "polskimi Atenami", zał. w 1602, zamknięta juŜ w 1638 wskutek reakcji antyreformacyjnej. Akademia Zamojska - uczelnia załoŜona w 1595 w Zamościu przez Jana Zamoyskiego, pośrednia między szkołą średnią i wyŜszą, rywalizująca ze szkołami jezuickimi; zamknięta w 1784 przez rząd austriacki. Galerie Akademii - wł. Gallerie dell'Accademia, najwaŜniejszy zbiór malarstwa weneckiego w gmachu Akademii Sztuk Pięknych w Wenecji, nad Canal Grande. Ne cedat Academia! łac., 'niech Akademia nie ustępuje!', napis umieszczony po 2. wojnie świat. na drewnianym portalu, jednej z sal krakowskiego Collegium Maius, odnowionego wg projektu Karola Estreichera, 1906-84, historyka sztuki, bibliografa, dyrektora muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Akant - stepowo-pustynna roślina azjatycka i śródziemnomorska o wielkich, kolczastych liściach, pierwowzór motywów dekoracyjnych w formie splotu (np.

na kapitelach korynckich i kompozytowych) kwiatu a. liści. Wg legendy akant wyrósł wokół koszyka z kwiatami złoŜonego przez rzeźbiarza gr. Kallimachosa (V-Iv w. pne.) na grobie jego córki, co tak poruszyło wyobraźnię artysty, Ŝe umieścił tę roślinę na głowicy korynckiej, której, wg Witruwiusza, miał być twórcą; z gr. akanthos od akantha 'cierń; oset; kręgosłup ryby'.

Akcjum - przylądek na M. Jońskim, na zach. wybrzeŜu Grecji (Akarnania), u ujścia Zatoki Ambrakijskiej, gdzie w 31 r. pne. Oktawian, późniejszy August, odniósł w bitwie morskiej zwycięstwo nad flotą Antoniusza i Kleopatry. Bitwa, która uczyniła Oktawiana władcą Rzymu, jest zarazem końcową datą republiki rzymskiej. Na pamiątkę zwycięstwa zbudowano na przeciwległym brzegu Akcjum miasto Nikopolis, gdzie August wzniósł świątynię Apollina, na którego cześć odbywano tam co 4 lata igrzyska; gr. Aktion, łac. Actium.

Akerman - Akkerman, od 1944 Białogród nad Dniestrem, port nad limanem Dniestru, o 20 km od M. Czarnego; tur. akkerman 'biały gród'. To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu. (A. Mickiewicz, sonet Stepy Akermańskie, 8.)

Akis - zob. Acis i Galatea.

Akontios i Kidyppe - bohaterowie jednej z najsłynniejszych gr. historii miłosnych, opisanej w dystychach elegijnych przez Kallimacha, ok. 310-ok. 240 pne., w Heroidach Owidiusza i Listach miłosnych Arysteneta (Iv w.). W czasie uroczystości w Delos, w świątyni Artemidy, młody Akontios zakochuje się od pierwszego wejrzenia w pięknej Kidyppe, ciska jej do stóp jabłko, na którym skreślił słowa: "Przysięgam na Artemidę, Ŝe poślubię Akontiosa", które ona czyta, wiąŜąc się w ten sposób, mimowolnie, przysięgą; Kidyppe, zaręczona z innym, choruje, a wyrocznia delficka oznajmia jej ojcu, Ŝe jedynym lekiem dla córki jest ślub z Akontiosem.

Akrizjos - zob. Danae.

Akropol(is) - w staroŜ. Grecji część miasta na wzgórzu, niegdyś warowna, później miejsce kultu; najsławniejsza Akropolis ateńska (w Tebach - Kadmea, w Koryncie - Akrokorynt) na skalistym wzgórzu 157 m npm.; zob. Atena

(Promachos i Lemnia); Erechtejon; Nike; Partenon; Propyleje; gr., 'górne miasto'.

Akrostych - gr. akrostichis, popularny niegdyś rodzaj wiersza, w którym pierwsze litery, sylaby a. wyrazy wersów tworzą wyraz a. szereg wyrazów o sensie panegirycznym, relig. lub, jak w poniŜszym akrostychu Andrzeja Morsztyna (Xvii w.), obraźliwym: (K)iedyć powiedzieć to, na coś zasłuŜył, (P)rzy ludziach trudno, Ŝebym się nie dłuŜył, (I)eśli masz dowcip domyślny i Ŝartki, (E)xorcyzm czytaj po kraju tej kartki.

Aksakówna - Bohaterka przysłowia z Xvii w.: "Nawet Turczyn Aksakówny nie ima" (por. Jąć), Gertruda Aksakówna, osoba brzydka i stara, po upadku Kamieńca wzięta przez Turków w jasyr, została przez nich, mimo jej protestów, czym prędzej odesłana do kraju.

Akta Ziemskie - od końca Xiv w. w Polsce - księgi sądowe sądów ziemskich i grodzkich.

Akteon - gr. Aktaion, mit. gr. syn Autonoe, córki Kadmosa, wychowany przez centaura Chirona na dzielnego myśliwca. W czasie łowów podpatrzył raz Artemidę i jej nimfy w kąpieli, za co rozgniewana bogini zmieniła go w jelenia, a wtedy został rozszarpany przez własne psy. Owidiusz w Metamorfozach, 3, wylicza imiona 37 psów Akteona. Wyliczanie takie, tak jak miejscowości czy bohaterów, jest stałym rekwizytem techniki epickiej. Artemis i Akteon - metopa z fryzu świątyni Hery (V w. pne.) w Selinuncie na Sycylii; muzeum w Palermo. Diana i Akteon - obraz (1559) Tycjana, Londyn, Gal. Bridgewater. Obraz (1635) Rembrandta, Anholt, zamek Salm-Salm. Obraz Tiepola, Wenecja, Akademia.

A kto chce rozkoszy uŜyć - początek starej pieśni wojskowej, którą Władystaw Tarnowski (Ernest Buława, 1836-78) opracował na nowo i wzbogacił motywami powstańczymi (Pieśni Ŝołnierza, 1863). Najsłynniejsze dystychy: A kto chce rozkoszy uŜyć, Niech idzie w wojence słuŜyć! Na wojence tak to ładnie, Kiedy ułan z konia spadnie. [...] Śpij, kolego, a w tym

grobie Niech się Polska przyśni tobie.

Aktor - Za pierwszego aktora, który był zarazem tragediopisarzem i dyrektorem teatru objazdowego, uwaŜa się Greka Tespisa (zob.), który pierwszy wygłaszać miał swoje kwestie indywidualnie, a nie w chórze. Pierwszymi polskimi aktorami-amatorami znanymi z nazwiska byli Ŝacy krakowscy, którzy w 1522 odegrali Sąd Parysa, łac. Iudicium Paridis, J. Lochera. Pierwszy polski stały zespół zawodowy grający publicznie powstał w 1765. Aktor (jak powiadają) mógłby pouczyć plebana - nm. ein Komdiant knnt' einen Pfarrer lehren, z tragedii Faust, cz. I, Noc, Goethego. Aktorowi (mimowi) potomność nie splata wieńców - nm. dem Mimen flicht die Nachwelt keine Krnze, z tragedii Wallenstein, cz. I, Prolog, 41, Fr. Schillera.

Akwilon - zob. Boreasz.

Akwizgran - nm. Aachen, fr. Aix-la-Chapelle, miasto w Nadrenii Płn.-Westfalii (zach. RFN), od I w. kolonia rzymska Aquae Grani (od imienia celt.-germ. boga wojny, Granusa), następnie waŜny ośrodek państwa Franków. Kaplica pałacowa - najstarsza część kościoła katedralnego (Viii-Xix w.), zbudowana ok. 790-805 przez Oda z Metzu na wzór kościoła San Vitale w Rawennie, o randze katedry od 805, najwaŜniejszy istniejący przykład architektury karolińskiej, mimo przebudowy z 983, późniejszych dodatków gotyckich i restauracji z 1881; najbardziej godny uwagi monument Akwizgranu; budowla ośmiokątna otoczona 16-bocznym obejściem, nad którym wzniesiono wysoką emporę z kolumnowymi arkadami. Pierwsza wielka zachowana budowla kamienna w sztuce nm. Skarbiec katedry jest jednym z najznaczniejszych na płn. od Alp; jego najcenniejszym przedmiotem jest relikwiarz Karola Wielkiego ukończ. w 1215.

Al Adha - zob. Wielbłąd(y Mahometa).

Aladyn - Ala ad-Din. słynny bohater "Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie" (zob. Tysiąc i jedna noc), nieposłuszny piętnastolatek, syn ubogiego krawca chińskiego. Złowrogi czarownik mauretański posyła go do podziemnej jaskini, aby mu wyniósł z niej lampę,

ale chłopiec nie chce mu jej dać, a odkrywszy jej magiczną potęgę, staje się bogaczem i poślubia córkę sułtana, księŜniczkę Badr al-Budur (zob.), dla której przy pomocy "sługi lampy" wznosi cudowny pałac. Czarownik w przebraniu wędrownego handlarza wyłudza od Ŝony Aladyna cudowną lampę, ofiarowując "nowe lampy za stare", po czym przenosi pałac wraz z Badr al-Budur do Afryki; Aladyn, posłuŜywszy się zaczarowanym pierścieniem, odnajduje i zabija czarownika, a Ŝonę i pałac przenosi z powrotem do Chin; zob. teŜ Lampa (Aladyna); Pierścień (Aladyna).

Al Araf - arab. 'przegroda', wg Koranu miejsce między Rajem i Piekłem, dla duchów ludzi moralnie obojętnych, ani dobrych, ani złych, takich jak dzieci, wariaci i głupcy a. dla tych, których dobre i złe uczynki się równowaŜą i którzy oczekują tam na ostateczne przyjęcie do Raju; por. Limbus. Al Araaf - poemat (1829) tytułowy drugiego zbiorku poezji Edgara Allana Poe, gdzie poeta opisuje narodziny cudownej, przeczystej gwiazdy; natchnieniem autora było odkrycie przez Tycho de Brahe w 1572 supernowej (w gwiazdozbiorze Kasjopei), którą astronom nazwał Al Araaf.

Alaryk - ok. 370-410, wódz wojsk Wizygockich na słuŜbie cesarza Teodozjusza I Wielkiego, które po jego śmierci (395) zbuntowały się i obwołały Alaryka swoim królem. W szeregu wypraw wojennych spustoszył Trację, Macedonię i Grecję, a od ok. 400 kilkakrotnie najeŜdŜał Italię, w 410 zdobył i splądrował Rzym, po czym pomaszerował na Sycylię i popłynął do Afryki. Burza zniszczyła jego flotę. W czasie odwrotu z Sycylii Alaryk zmarł. Grób w Busento - Wg legendy towarzysze broni pochowali Alaryka wraz ze złupionymi skarbami koło Cosenzy (Kalabria w płd. Italii), w łoŜysku rzeki Busento, kierując jej wody na czas pogrzebu w sztucznie wydrąŜone zakole. Der Grab in Busento - ballada (1820) poety nm. Augusta von Platen, 1796-1835. Alaric ou Rome vaincue - fr., 'A. albo Rzym zwycięŜony', poemat (1654) Georgesa de Scudery.

Alaska - zob. Szaleństwo (Sewarda).

Alastor - gr., duch-mściciel, ścigający zbrodniarza a. podŜegający go do dalszych zbrodni; łac. genius ultor; deus vindex.

Alastor, czyli Duch samotności - poemat (1816, wyd. pol., tł. J. Kasprowicza, 1907) Shelleya.

Al-Azhar - meczet w Kaine (970-72) ze sławną medresą (muzułm. uniwersytetem teol.-prawniczym) załoŜoną w 988, będącą od tego czasu gł. ośrodkiem nauki muzułm.; arab., 'najjaśniejsza', jeden z tytułów Fatimy (zob.).

Alba - folwark pod NieświeŜem, gdzie ksiąŜę Karol Radziwiłł Panie Kochanku załoŜył rodzaj stowarzyszenia zwanego "bandą albeńską", której członkowie nosili specjalny barwny strój ("mundur towarzyski"). Słynęli z hulaszczych, pijackich zebrań i najazdów na sąsiadów.

Albert - dziedziczny wójt Krakowa od 1290, przedstawiciel patrycjatu nm., zwolennik czeskich rządów w mieście, pozornie i na krótko lojalny względem Władysława Łokietka, w 1311 stanął na czele buntu przeciw niemu. Po zgnieceniu buntu przesiedział 5 lat w więzieniu w Opolu; zmarł na wygnaniu w Pradze po 1317. Pieśń o wójcie krakowskim Albercie - poemacik łaciński napisany po 1320 przez nieznanego Polaka a. Czecha. Gdybym wiedział, co się stanie, Byłbym wiernym niezachwianie Polskiemu monarsze. Na cóŜ wyszła wierność słaba, śe pragnąłem mieć od Szwaba Urzędy najstarsze? (w. 85-90; tł. L. Kondratowicz.)

Albertina - Grafische Sammlung Albertina, słynna kolekcja rysunków i grafiki w pałacu Albertina w Wiedniu, powstała w 1793 ze zbiorów księcia sasko-cieszyńskiego Alberta (Albrechta, syna Augusta Iii, króla polskiego), połączonych w 1922 z kolekcją księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. UwaŜana za najwszechstronniejszą kolekcję starych mistrzów zebraną kiedykolwiek przez osobę prywatną. M.in. wspaniały zbiór rysunków Drera kupiony w 1769 od cesarza Franciszka Ii.

Albertus - postać z polskiej odmiany commedia dell'arte z końca Xvi w., klecha i bakałarz wiejski wyprawiany na wojnę przez plebana posłusznego uchwale sejmowej, bohater kilku utworów farsowo-satyrycznych, np. Wyprawy plebariskiej (1590), gdzie pleban nabywa dla Albertusa rynsztunek wojenny i starą szkapę na kleparskim targu ze starzyzną w Krakowie, a. "Albertusa z

wojny" (1596), opisującego przygody marszowe owego rycerza-samochwała, niezgrabiasza, tchórza-kurołapa, a po trosze staropolskiego Szwejka. Imię Albertus, zlatynizowany Albert, w dawnej Polsce mylone zazwyczaj z Adalbertem i Albrechtem, którym miał odpowiadać swojski Wojciech (zob.), w tym wypadku oznacza prawdop. właśnie wiejskiego Wojtka.

Alberyk - Albrich, Alberich, mit. germ., król elfów; w "Pieśni o Nibelungach", eposie germ. z Xii8Xiii w., karzeł, któremu Zygfryd porywa czapkę-niewidkę, przydatną w czasie walki z Brunhildą. Zygfryd powierza Alberykowi zdobyty skarb Nibelungów, a po śmierci bohatera Alberyk lojalnie oddaje skarb wdowie. W tetralogii Richarda Wagnera "Pierścień Nibelunga" (1868-76) Alberyk, zręczny i obrzydły gnom, wykuwa ze złota dobytego z dna Renu proroczy pierścień obdarzający wszechmocą. Loki i Wotan wykradają pierścień, ale przekleństwo Alberyka towarzyszy odtąd posiadaczom pierścienia wszędzie; zob. Nibelung; Oberon.

Albi - miasto nad rzeką Tarn w dawnej Langwedocji (płd. Francja); rzymska Civitas Albigensium; w Xii-Xiii w. jeden z gł. ośrodków ruchu albigensów; miejsce urodzenia Henri de Toulouse-Lautreca (1864). Katedra św. Cecylii - główne i najsłynniejsze dzieło katalońsko-płd.-zach. francuskiego gotyku, obronny kościół halowy, rozp. w 1282, potęŜna wieŜa (78 m) w 1485; jedna nawa bez podpór wewnętrznych, z bocznymi kaplicami między przyporami występującymi do wnętrza katedry; bez zewn. łuków odporowych; piękny, późnogotycki portal boczny z 1535, freski szkoły wł. z Xv-Xvi w.; witraŜe z Xiv-Xvi w.; najwspanialszy kościół fr. późnego Xiii w., wyglądający z zewnątrz jak potęŜny, zwarty blok skalny znaczony pionowymi liniami masywnych półfilarów. Albigensi - sekta chrześc. Xii w. w Langwedocji (płd. Francja), nazwana od miasta Albi (choć Tuluza była ich właściwym ośrodkiem), wyróŜniająca się poboŜnością i cnotami w wieku rozwiązłości. OskarŜeni o manicheizm, stali się celem krucjaty ogłoszonej przeciw nim przez papieŜa Innocentego Iii, przeprowadzonej z krańcowym okrucieństwem (1209-13) przez Simona de Monfort, a potem bezlitośnie wytępieni przez inkwizycję.

Albion - staroŜytna, poetycka nazwa Wysp Brytyjskich, potem Anglii lub Szkocji czy nawet tylko Pogórza szkockiego, pochodząca moŜe z celt. alp, ailp 'skała, góra' a. z łac. albus 'biały', od kredowych skał wybrzeŜy Dovru: wg legendy od syna Neptuna. Albiona, olbrzyma, odkrywcy tego kraju, który rządził nim przez 44 lata; wg innej legendy od Albii, najstarszej z 50 córek króla Syrii, które jednocześnie zabiły swoich męŜów w noc poślubną (por. Danaidy) i za karę puszczone na statku na otwarte morze dobiły na

koniec do zachodniej wyspy, i poślubiły półdzikich krajowców. Perfidny Albion - hasło odzwierciedlające rozgoryczenie republikanów fr. z powodu przyłączenia się Anglii do antyfrancuskiego przymierza mocarstw europ. po straceniu Ludwika Xvi dn. 21 I 1793.

Alborada Del Gracioso - hiszp., 'Poranna pieśń trefnisia', impresjonistyczny utwór fortepianowy z cyklu Miroris (fr., 'Zwierciadła', 1905) Maurice Ravela.

Albośmy to jacy tacy - popularna krakowska taneczna pieśń ludowa rozpoczynająca się od słów: Albośmy to jacy tacy, chłopcy krakowiacy, czerwona czapeczka na cal podkóweczka i biała sukmana, danaŜ moja, dana! (1-6.)

Albrecht Hohenzolern - (wym. hoencollern), 1490-1568, ostatni wielki mistrz krzyŜacki. W 1525 przeprowadził sekularyzację zakonu i złoŜył 10 kwietnia w Krakowie hołd Zygmuntowi Staremu jako dziedziczny ksiąŜę lenny Prus. Rozwijał działalność wydawniczą takŜe w jęz. polskim; załoŜył w 1544 uniwersytet królewiecki; zob. teŜ Hołd (pruski).

Alcala - arab. al kala 'twierdza'. Calle de Alcala - główna ulica Madrytu. Alcala de Henares - miasto w środk. Hiszpanii nad rzeką Henares, miejsce urodzenia (1547) Cervantesa.

Alcazaba - (wym. alkafaba) nazwa twierdz, cytadel mauretańskich w miastach płd. Hiszpanii (Almeria, Malaga).

Alchwarizmi - al-Khwarizmi, al-Chorezmi, Muhammed ibn Musa, matematyk i astronom arabski, z pochodzenia Uzbek, na dworze kalifa al-Ma'muna w Bagdadzie ok. 820; autor licznych prac naukowych. Znaczna część wiedzy matematycznej śrdw. Europy pochodzi z łac. przekładów jego dzieł, które przyczyniły się równieŜ do upowszechnienia cyfr hinduskich, zwanych później arabskimi.

Algebra - Wyraz pochodzić ma od tytułu jego traktatu o równaniach: (Hisab al-dŜabr wa'l-mukabala) arab., 'Podręcznik algebry', dosł. 'o odtwarzaniu i przeciwstawianiu'. Algorytm - Wyraz pochodzić ma od imienia Alchwarizmi.

Alcyna - siostra Morgany i uosobienie rozkoszy zmysłowych w Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlandzie szalonym (1532) Ariosta, gdzie panuje, jak Kirke, na wyspie zapomnienia, pełnej niesamowitych czarów; por. Armida. Alcina - opera (1736) G.F. Handla.

Aldebaran - czerwonopomarańczowa podwójna gwiazda najjaśniejsza w konstelacji Byka, jedna z najbliŜszych gwiazd, widoczna w Polsce jesienią i zimą. Z arab. al-dabaran od dabar 'iść za kimś', bo gwiazda postępuje za Plejadami.

Aldobrandyńskie Wesele - zob. Wesele (Aldobrandyńskie).

Aldona Anna - 1309 a. 1310-39. Aldonę, królową polską, córkę księcia litewskiego Giedymina, od 1325 Ŝonę Kazimierza Wielkiego, ochrzczono po przyjeździe do Polski jako Annę (Hannę). Imienia Aldona nie uŜywano do czasu romantycznej mody na imiona pogańskie; por. imię bohaterki "Konrada Wallenroda" Mickiewicza.

Aldrin - Edwin E. (wym. o:ldrin), ur. 1930, kosmonauta amer., pułkownik lotnictwa, drugi człowiek na KsięŜycu, wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju, dn. 21 Vii 1969; zob. Armstrong N.A. Piękny widok... wspaniałe pustkowie - ang. Beautifull view... magnificent desolation, pierwsze słowa Aldrina po wylądowaniu na KsięŜycu.

Aldyny - wydania klasyków gr. i rz. drukowanych w Wenecji i in. miastach przez humanistę wł. Aldo Manuzio (Aldus Manutius, 1450-1515) i jego rodzinę od 1490 do 1597. Wygodny format ksiąŜek (mała ósemka) i naukowa staranność edytorska spopularyzowały je w Europie. Nazwa od imienia

wydawcy.

Alegoria - wyraŜenie (w mowie, piśmie a. sztuce) prawd a. uogólnień o ludzkim postępowaniu a. doświadczeniu za pomocą symbolicznych, fikcyjnych postaci i działań, zwł. bajek, przypowieści. Parabel nm., 'Parabola', wiersz (1868) Friedricha Rckerta, mimo tytułu nie jest parabolą, lecz wzorowym przykładem alegorii. Mowa w niej o podróŜniku wędrującym pieszo i trzymającym wielbłąda za uzdę. Złośliwe zwierzę wpada we wściekłość, podróŜny ucieka i napotyka głęboką studnię, a widząc, Ŝe zwierzę go goni, wskakuje do studni. Nie spada jednak w głąb, bo chwycił się krzaka jeŜynowego, wyrastającego ze ściany studziennego szybu. Trzymając się mocno krzaka spogląda w górę i widzi tuŜ nad sobą pysk rozwścieczonego wielbląda; wtedy patrzy na dno: tam ujrzał smoka rozdziawiającego głodną paszczę. PrzeraŜony tym wszystkim zagląda tam, gdzie korzenie krzaka trzymają się ściany, i dostrzega dwie myszy, czarną i białą, które na przemian podgryzają owe korzenie. Zrozpaczony podróŜny daremnie rozgląda się za ratunkiem. Nagle dostrzega na gałązkach krzaka dojrzałe jeŜyny; nie mogąc powstrzymać oskomy, sięga po owoce i zjada z apetytem jeden za drugim, aŜ wreszcie zapomina o strachu i swej rozpaczliwej sytuacji. Zapytasz, czytelniku: "KtóŜ to jest ten głupiec, któremu tak łatwo wywietrzała z głowy myśl o jego połoŜeniu?" Wiedz zatem, przyjacielu, Ŝe tym człowiekiem jesteś ty sam; smok na dnie studni to ziejąca otchłań śmierci; wielbłąd groŜący z góry - to zgryzoty i niedole Ŝycia, ty zaś musisz, w zawieszeniu między Ŝyciem a śmiercią, chwytać się co sił zielonego drzewa świata; obie myszy, czarna i biała, które na przemian podgryzają korzenie krzewu, to noc i dzień. Ciebie zaś tak pociąga urok owoców Ŝycia, Ŝe zapominasz o wszystkich okropnościach, chcąc tylko zerwać i popróbować moŜliwie jak najwięcej słodkich jeŜyn.

Aleja - Aleja Szucha symbol zbrodni hitlerowskich popełnianych w czasie 2. wojny świat. w Warszawie, ulica w śródmieściu, nazwana imieniem Jana Chrystiana Schucha, 1752-1813, architekta i ogrodnika pol. (obecnie Aleja I Armii W.P.), przy której mieściła się siedziba gestapo. Aleja w Middelharnis (1689) najsłynniejszy krajobraz pejzaŜysty hol. Meinderta Hobbemy, Londyn, Nat. Gall.

Aleksander - najsłynniejsze imię greckie wsławione przez Aleksandra Macedońskiego, noszone przez papieŜy, carów, królów Szkocji. Zdrobnienie Sandy oznacza w jęz. ang. (Ŝart.) Szkota, podobnie jak Paddy (Patrick) Irlandczyka, a Taffy (Dawid) Walijczyka. Aleksandros, gr., 'obrońca, pomocnik ludzi', zdrobn. pol. Olek; wł. Alessandro, Sandro; ros. Aleksandr, Sasza; łac. skr. Alexis, Alexius; pol. Aleksy; ros. Aleksjej; węg. Sandor

(wym. szandor), tur. Iskandar, Iskender; szkoc. skr. Alastair, Alister. Popularność tego imienia w Polsce ustaje po powstaniu styczniowym: ludność unika imienia cara. Aleksander - zob. Parys.

Św. Aleksander Newski - 1220-63, ksiąŜę nowogrodzki od 1236, wielki ksiąŜę włodzimierski od 1252, syn Jarosława Wsiewołodowicza włodzimierskiego, ros. bohater narodowy, święty prawosławny. Przydomek zawdzięcza świetnemu zwycięstwu, odniesionemu 1240 nad Newą w bitwie ze Szwedami pod wodzą potęŜnego, Birgera Jarla. W 2 lata później pokonał rycerzy zakonu inflanckiego na lodzie pokrywającym jezioro Pejpus. Aleksander Newski - kantata (1938) Prokofiewa, uŜyta jako muzyka do słynnego filmu (1938) Siergieja Eisensteina pod tymŜe tytułem, z Nikołajem Czerkasowem w roli gł.

Aleksander Wielki (Macedoński) - syn Filipa Ii Macedońskiego i Olimpiady, ur. 356 pne. w Pelli, wychowanek Arystotelesa, król macedoński od 336. Wymógł na państwach gr. obranie go naczelnym wodzem wyprawy na Persję, rzekomo dla wyzwolenia miast gr. w Azji Mniejszej, a w istocie dla zdobycia całego cywilizowanego Wschodu. W 334 przekroczył Hellespont, pokonał nad rzeką Granikiem satrapów małoazjatyckich, zdobył Gordion, stolicę Frygii, w 333 pobił Dariusza Iii pod Issos; zdobył po 7 miesiącach oblęŜenia Tyr. Zajął Egipt; załoŜył w 332 Aleksandrię, dotarł do słynnej świątyni i wyroczni boga Ammona w oazie Siwa, gdzie kapłani powitali go jako boga (za którego się odtąd uwaŜał). Zwycięstwo w bitwie między Arbelą i Gaugamelą w Mezopotamii (331) zdecydowało o upadku państwa perskiego. Aleksander zajmuje Babilon, Suzę, puszcza z dymem Persepolis, w 329-327 zdobywa wsch. Iran (obecny Afganistan), w 326 dociera do rzeki Indus. Rezygnuje z dalszych zdobyczy pod naciskiem swego wojska. W czasie odwrotu umiera w Babilonie w 323 w wieku 32 lat. Aleksander nie był Grekiem, ale Macedończykiem; jego ambicją było przewyŜszyć wielkiego ojca; był wychowany na Homerze (zob. niŜej), który zaszczepił mu ideał bohatera szukającego chwały w walce, "w Ŝyciu krótkim, lecz pełnym sławy", na wzór Achillesa, a radości w namiętnych przyjaźniach i hucznych biesiadach. Był wyjątkowo odwaŜny, brał osobiście udział w bitwach, a przy tym był genialnym wodzem, mówcą i przywódcą ludzi. Jako władca imperium perskiego Ŝył z iście wschodnim przepychem i wspaniałością budzącą niezadowolenie jego macedońskich przyjaciół, choć naturalną dla Persów; daremnie usiłował zbratać i zrównać arystokrację zwycięzców i zwycięŜonych. Poślubił Roksanę, córkę sogdiańskiego księcia, a następnie Statirę, córkę Dariusza. Mimo siły charakteru i opanowania wybuchał niekiedy przeraŜająco gwałtownym gniewem, nie oszczędzając Ŝycia nawet najserdeczniejszych przyjaciół, takich jak Kallistenes, Klejtos, Filotas,

Parmenion; zob. teŜ Dariusz Iii Kodomanus; Dhu'lkamain; Falanga (maced.); Owca (Rzeźnik). Aleksander i Anaksarchos - W czasie wyprawy do Indii towarzyszył Aleksandrowi filozof Anaksarchos z Abdery, uczeń Demokryta; gdy raz opowiadał królowi o nieskończonej liczbie istniejących światów, ten rozpłakał się, a zapytany o przyczynę łez, wyjaśnił: "CzyŜ nie jest to godne Ŝałości, Ŝe gdy liczba światów jest nieskończona, nie zostaliśmy jeszcze władcami jednego?" To miał na myśli Juwenal, pisząc w swoich "Satyrach", 10, 168: "Jeden glob nie wystarcza młodzieńcowi z Pelli", łac. unus Pellaeo iuveni non sufficit orbis. Aleksander, Apelles i Kampaspe - Król czcił i wielbił swego nadwornego malarza, wielkiego Apellesa; powiadał: "Jest tylko dwóch Aleksandrów - syn Filipa i niezrównany portret bohatera, pędzla Apellesa"; nie pozwalał się teŜ portretować nikomu innemu. Gdy piękna nałoŜnica króla, Kampaspe, pozowała Apellesowi do obrazu Afrodyty Anadyomene, malarz zakochał się w niej, a król, zauwaŜywszy to, ofiarował mu ją. Historia ta jest tematem komedii prozą "Alexander and Campaspe" (1584) Johna Lyly. Aleksander i bieg olimpijski - Kiedy przyjaciele pytali Aleksandra, który biegał bardzo szybko, czy wziąłby udział w biegach olimpijskich, odrzekł: "Owszem, ale pod warunkiem, Ŝe do wyścigu ze mną stawać będą tylko synowie królewscy." Aleksander i brody - Ironia losu sprawiła, Ŝe Aleksander najtrwalej moŜe zapisał się w Ŝyciu następnych pokoleń tym, Ŝe wprowadził do Europy obyczaj golenia brody, którą w czasie walki wręcz łatwo pochwycić mogła krzepka dłoń nieprzyjaciela. Aleksander i Bucefał - Gdy Filipowi Ii zaproponowano kupno ogiera tesalskiego, Bucefała (gr. Boukephalos, dosł. 'bykogłowy'), a Filip odmówił z przyczyny nieokiełznania i dzikości konia, 18-letni Aleksander dosiadł go i ujarzmił, a gdy zsiadł, Filip rzekł mu: "Synu, szukaj równego ci królestwa, bo Macedonia dla ciebie za ciasna." Był to ulubiony koń Aleksandra, który śmierć jego w bitwie z Porosem w 326 zniósł bardzo cięŜko; załoŜył nad Hydaspesem miasto i nazwał je Bukefalia; zob. teŜ Apelles (Bucefał i Aleksander). Aleksander i Diogenes - zob. Diogenes. Aleksander i Filip z Akarnanii - Gdy Aleksander cięŜko zachorował, lekarze, straciwszy nadzieję uratowania go, nie śmieli go leczyć, aby po jego zgonie móc zachować głowy na karku. Jedynie wielki przyjaciel króla, Filip z Akamanii, lekarz, odwaŜył się przyjść mu z pomocą i przygotować lek. Wtedy Parmenion (zob. niŜej) posłał Aleksandrowi z obozu pismo, w którym ostrzegał go przed Filipem, przekupionym jakoby przez Dariusza obietnicą małŜeństwa z jego córką i zamierzającym Aleksandra otruć. Król nie pokazał listu nikomu, a gdy Filip nadszedł z lekarstwem w kielichu, podał mu to pismo do przeczytania, a sam w tym czasie popijał lek bez lęku.

Była to dramatyczna i zdumiewająca scena, gdy jeden pił, a drugi czytał, a wreszcie obaj popatrzyli sobie w oczy. Aleksander i Homer - Kiedy Aleksander wylądował w Azji pod Troją, uczynił libację - ofiarę z wina - bohaterom "Iliady" Homera i zgodnie ze starym zwyczajem wziął udział nago, wraz z przyjaciółmi jako współzawodnikami; w biegu ku czci herosów. O Achillesie powiedział wtedy, Ŝe błogosławiony to mąŜ, który w Ŝyciu znalazł wiernego przyjaciela, Patrokla, a po śmierci wielkiego piewcę swojej sławy, Homera. W najkosztowniejszym ze zdobytych skarbów Dariusza - kasetce na pachnidła - umieścił otrzymany od Arystotelesa egzemplarz "Iliady" (zwany odtąd "egzemplarzem z kasetki"), którą uwaŜał za "codzienny pokarm swej dzielności wojennej". Aleksander i Kallistenes - Kallistenes z Olintu, krewniak Arystotelesa, towarzyszył królowi w wyprawie na Wschód w roli korespondenta wojennego; w swoich sprawozdaniach wysyłanych do Grecji przedstawiał króla jako wybrańca bogów i cudotwórcę; kiedy jednak Aleksander, zostawszy władcą Persji, wymagał od Greków i Macedończyków czołobitności i wschodnich ceremoniałów, Kallistenes, który wypowiadał się o tym z przekąsem, wypadł z łaski i został wtrącony do więzienia, gdzie zmarł. Aleksander i Parmenion - Gdy przybyli do Aleksandra wysłani przez Dariusza przyjaciele jego i wręczając mu pismo króla prosili, by zatrzymał w swych rękach wielki obszar leŜący na zachód od Eufratu, zaprzestał wojny i stał się jego sprzymierzeńcem, Pamienion, jeden z przywódców macedońskich, oświadczył, Ŝe on, gdyby był Aleksandrem, przyjąłby tę propozycję. Na to król: "Owszem, i ja bym przyjął, gdybym był Parmenionem." I dodał jeszcze: "Na niebie nie ma miejsca dla dwóch słońc, a na ziemi dla dwóch władców." Aleksander i Poros - Gdy Aleksander w Indiach, przekroczywszy rzekę Indus, pokonał w 326 armię króla Porosa i wziął go do niewoli, zapytał go pełen podziwu dla jego dzielności, postawy i urody - jak ma z nim postąpić; Poros odparł: "Po królewsku." Aleksander i Pytia - Przed wyruszeniem na Persję król wybrał się do Delf, aby zasięgnąć rady wyroczni, ale tego dnia była ona nieczynna; udał się jednak na poszukiwanie Pytii i mimo jej protestów zaprowadził ją siłą do świątyni. "Synu - rzekła kapłanka - nie ma na ciebie rady." "Dość - zawołał Aleksander - to mi starczy za wyrocznię!" Aleksander i rozbójnik - Gdy przyprowadzono do króla pochwyconego pirata Diomedesa, Aleksander zapytał go, jak śmie uprawiać rozbój na morzu. "A jak ty śmiesz go uprawiać na lądzie? - brzmiała odpowiedź. - Nazywają mnie piratem, bo mam jedną galerę; ciebie zaś, który pustoszysz świat wielkimi armiami, zwą królem." Aleksandrowi rozumowanie to tak przypadło do gustu, Ŝe uczynił Diomedesa księciem i sędzią; legenda z "Gesta Romanorum", 146. Aleksander i Tais - Po zdobyciu Persepolis Aleksander kazał je spalić wraz z pałacami królewskimi, aby przypieczętować tym kres dynastii

Achemenidów; powiadano, Ŝe rozkaz ten wydał po pijanemu, w czasie uczty, na prośbę równieŜ pijanej kurtyzany ateńskiej Tais. Aleksander i Talestris - zob. Talestris. Aleksander i zasłonięte ucho - Gdy zapytano króla, dlaczego rozsądzając sprawy gardłowe, zakrywa dłonią jedno ucho w czasie przemówienia oskarŜyciela, odrzekł: "Chcę zachować jedno ucho wolne od uprzedzeń dla wysłuchania oskarŜonego." Aleksander na rzece Hydaspes - w Indiach, wezbranej przez burzę, przeprawiając się w bród z oddziałem wojska, aby napaść na obóz króla Porosa, miał wykrzyknąć: "O Ateńczycy, czy uwierzylibyście, na jakie się naraŜam niebezpieczeństwa dla zdobycia u was sławy!" Apelles, Bucefał i Aleksander - zob. Apelles. Dhul Karnain - arab., 'Dwurogi', nazwa, pod którą Aleksander Wielki, arab. Iskandar ar-Rumi, występuje w Koranie, 18, 83-98, i wznosi mur przeciw atakom Goga i Magoga (zob.). Znaczenie jej tłumaczą rozmaicie, np. Ŝe określa Aleksandra jako władcę dwóch stron świata: Wschodu i Zachodu. Nadzieja - Przed wyruszeniem na Persję Aleksander rozdał i zapisał niemal wszystkie dobra królewskie przyjaciołom; wtedy Perdykkas, wybitny wódz Filipa Ii i Aleksandra, zapytał króla, co zatrzyma dla siebie. Ten odpowiedział: "Nadzieję". Nic nie zostanie do zdobycia dla mnie - mruknął młodziutki Aleksander, gdy doniesiono mu o licznych zwycięstwach jego ojca, Filipa Ii. Nie chcę kradzionego zwycięstwa - rzekł Aleksander, gdy radzono mu zaskoczyć wojojsko perskie nagłym atakiem w nocy. Rzeźnik nie boi się... - zob. Owca. Węzeł gordyjski - zob. Węzeł (gordyjski). Biografowie greccy: Diodor Sycylijczyk (I w. pne.), Biblioteka historyczna, ks. 17; Plutarch, śywoty sławnych męŜów (Aleksander Wielki); Anabuza Aleksandra zob. Anabaza 2; rzymscy: Kurcjusz Rufus (I w.), De rebus gestis Alexandri. Historia Aleksandra Wielkiego - najsłynniejsza z aleksandreid (powieści a. poematów ujmujących dzieje Aleksandra jako szereg czarodziejskich i fantastycznych czynów i przygód), napisana w Egipcie po grecku, przypisywana błędnie Kallistenesowi z Olintu, 360-327 pne., pochodząca z Iii w. ne., przełoŜona na łacinę w X w. Tłumaczona na wiele języków, rozpowszechniła się na Bliskim Wschodzie i w całej Europie; powodzenie jej stworzyło śrdw. legendę Aleksandra w setkach przeróbek i wariantów; przekład polski z 1510 nie opublikowany; inny, anonimowy, wyd. 1550 w

Powieść (o Aleksandrze). Thibault de Vernon. Aleksander i rodzina Dariusza . Pinakoteka. K. Domu Fauna. Ŝył w V w. (T. Cimarosa (1781). ulubiony obraz Napoleona I. tł. m. patron Ŝebraków i włóczęgów.ros.fr. zastosowany po raz pierwszy w chanson de geste: Pielgrzymka Karola Wielkiego do Jerozolimy (prawdop. 50 partytur. śywot św. Xii w. Do "Monitora" Bohomolca. Św. Vie de saint Alexis. Londyn. przypisywany kanonikowi z Rouen. Alessandro nelle Indie . 12-zgłoskowy jambiczny z akcentem na zgłosce szóstej i średniówką po niej.jeden z popularniejszych świętych na Wschodzie. jeden z najpopularniejszych w Xviii w. przed śmiercią spisuje na . 1 (1836) Gogola. 1. jeden z najstarszych pomników jęz. moŜe pędzla Filoksenosa z Eretru.obraz (1529) Albrechta Altdorfera. Węgierski. 1040. Alexander's Feast or the Power of Music .francuski wiersz klasyczny. oparta na wczesnohellenistycznym obrazie. Nat. Powieść (o Aleksandrze). lecz po cóŜ (zaraz) łamać krzesła? . Aleksander świat złupił i wielkim stąd słynie. z komedii Rewizor. Mus. Zob. francuskiego. w Edessie (Syria). syn zamoŜnego patrycjusza rzymskiego.obraz Jana Brueghela zwanego Aksamitnym. Ŝyje w poboŜnej biedzie w syryjskiej Edessie przez 17 lat. Rozbójnik wieś zrabował. Gluck (1745).) Aleksander Macedoński był (niewątpliwie) bohaterem. 63-64..melodramat (1727) Pietra Metastasia. Cherubini (1784). Juliana Tuwima. Aleksandr Makiedonskij gieroj. aby wrócić przed bramę domu ojcowskiego i tam Ŝebrać nie poznany. Gall. Historia o Ŝywocie i sprawach znamienitych Aleksandra Wielkiego. Naz. na pal wbity ginie. poemat w 125 strofach po 5 dziesięciozgłoskowych wersów asonansowych.oratorium (1736) G. Alexandre le Grand .tragedia (1665) Racine'a. do którego jako libretta napisano ok. z ok. Neapol. Bitwa Aleksandra Wielkiego z Dariuszem Iii pod Issos . Aleksandryn . no zaczem Ŝe stulja łomat?.F.). Aleksy . Monachium.mozaika odkryta w 1831 w Pompei w tzw. porzuca w noc poślubną Ŝonę i ojczyznę. zob. wznawiany aŜ do poł. Xviii w. a uŜyty świadomie jako metrum odpowiednie do epopei w "Powieści o Aleksandrze"..obraz (1565-70) Paola Veronese. Bitwa Aleksandra . stąd nazwa. Aleksego . Bitwa pod Arbelą .Krakowie. Hndla. nieznanego autora. St. Aleksy.in.

jest gwiazdą najbliŜszą Słońca.. ze śrdw. Pan. początek i koniec." Alfejos .wersja polska. przen. zakochany w nimfie Aretuzie ścigał ją tak długo. 4: "Ja. łac. Legenda o św. przez nieznanego autora. i nm. jestem pierwszy i ostatni. ani nawet nie dzięki załoŜeniu pierwszego uniwersytetu w Hiszpanii.pergaminie historię swego Ŝycia. por. Alfejos. przepływająca przez Arkadię i Elidę.gr. Proxima Centauri. al-anbik. Alfa i Omega . opartego na łac. Cztę w jednych księgach o niem: Kto chce słuchać. Aleksym . król Leonu i Kastylii.potrójny układ gwiazd konstelacji Centaura. król Kastylii. CoŜ milował Boga swego. wódka przepalanka. Źródło (Aretuzy).1155-1214. Alembik . polskiego. a po zgonie znaczonym cudami zostaje rozpoznany juŜ jako święty. ja powiem. 7-10. wszystko od A do Z. zdobywca Toleda na Maurach (1085). dających najobfitszy materiał legendzie. największa rzeka Peloponezu. pierw. zob.Pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego. Alpheios. kopia wcześniejszego przekładu wierszem.1030-1109. Sant' Alessio. alembicum 'destylator' z arab. sporządzona w Xv w. 8. ale przez swój romans . dziś Rufta. Jeden z najdawniejszych zabytków jęz. śywot jednego świętego. 1. niewzruszony autorytet. liczącego 241 wersów. ani przez wspaniałe zwycięstwo nad nimi pod Navas de Tolosa w 1212. 22. w Polsce niewidoczną. aŜ uciekla pod ziemię i pod dnem morza przedostała się na wyspę Ortygię. zwł. wersjach "śywota". do alkoholu. wraz z Cydem i królem Rodrygiem naleŜy do głównych bohaterów epopei hiszpańskiej. z gr. gdzie zamieniła się w źródło. z których jedna. w Biblii o Istocie Boskiej (Apok. gr. Alfons Vi . wszedł do literatury nie przez klęskę. w staroŜytności część koryta rzeki biegła pod ziemią. 41. w mit. Alfa Centaura .dawny aparat destylacyjny. Alfons Viii Szlachetny . wg Proroctwa Izajasza.. 13). którą poniósł od Maurów pod Alarcos w 1195. bóg rzeki.

Angielki Leonory. których zgromadził w Toledo. Ghul.. Alehwarizmi. sztuka (1778) V. jednostajnego ruchu. Raquel . Al-HadŜar Al Aswad . zdobywca Kadyksu (1262). Z jego inicjatywy 50 astronomów. z arab. Księga (Księgi wiedzy. król Alfons X Mądry powiedział o nim: "Gdyby Bóg poradził się mnie przy budowie świata. utworzył kolegium uczonych tłumaczy arabskich dzieł astronomicznych. Alchwarizmi. astron. Ballada hiszpańska . . jesienią i zimą. Die Jdin aus Toledo. Garcia de la Huerta.. historycznych i prawniczych na łacinę oraz Biblii na hiszp.nm. al-ghul 'demon bezczeszczący groby'. Algorytm . epicykli. zob. deferensów i ekwansów. w Polsce widoczna latem.A. Czarny (Kamień). 1888) Franza Grillparzera. ułoŜyło planetarne "Tablice Alfonsyńskie" (1252). mógłby otrzymać nieco poŜytecznych wskazówek. zwane teŜ Toledańskimi. śydówka z Toledo . 'Rachela'. zob. beta konstelacji Perseu Sza (w Głowie Meduzy). popierał naukę i sztukę. Algol . Niezbyt fortunny jako polityk. Spanische Ballade. Kopernik "istnym monstrum". Ten obraz świata nazwał w Xvi w.z piękną śydówką Rachelą.zob.zob.zob. rosły szybciej niŜ jego dokładność. w której ramiona pchnęła go oziębłość jego Ŝony.tragedia (1837. wyst.pierwsza znana zmienna gwiazda zaćmieniowa. powieść (1955) Liona Feuchtwangera. Komplikacje geocentrycznego układu planetarnego w Ptolemeuszowskim systemie idealnych kól. budował szkoły. ale juŜ w Xiii w. zasłaniana na krótko przez ciemnego satelitę co 2 dni i 9 godz. będące rewizją tablic Ptolemeusza." Algebra .1221-84. przyczynił się do rozwoju Ŝycia kulturalnego.). król Kastylii.hiszp. córki Henryka Ii. Alfons X Mądry .nm.

otwórz się!". 1865. o architekturze wnętrz pełnej fantazji. Alice in Wonderland. wzniesiony w Xiii w. rozbójników otwiera drzwi tajemnej jaskini przy pomocy magicznych słów: "Sezamie. zalewając zbójców wrzącą oliwą. z arab. a w niej Salą Ambasadorów. matematyka oksfordzkiego. bohaterka nasłynniejszych w świecie anglosaskim ksiąŜek dla dzieci "Alicja w krainie czarów". wapna i gruzu.gł.G. Jego zamoŜny brat Kasim wykrywa tajemnicę Ali Baby. miasta w płd. po odejściu rozbójników powtarza te wyrazy. Generalife. część zniszczyło trzęsienie ziemi. ale wierna niewolnica Ali Baby. ang. część zburzył Karol V. rozbudowywany w ciągu Xiv w. MardŜana. lekkości i olśniewającego bogactwa dekoracji. Alicja . Hiszpanii. córka H. ale zamknięty w jaskini nie moŜe sobie przypomnieć magicznego hasła i zostaje poćwiartowany przez rozbójników. L. Ali Baba . wino alkońskie.alakant. napisanych przez C. Alikant . a wreszcie przebija chandŜarem hetszta przebranego za kupca. przeŜyte w cudownych krajach na dnie króliczej nory i po drugiej stronie lustra. Obie ksiąŜki przedstawiają najdziwniejsze przygody senne małej dziewczynki Alicji. . przez królów dynastii Nasrydów. Dodgsona. . Dwóch Sióstr i Abenceragów. al hamra 'czerwony' od barwy murów zbudowanych z tapii. Through the Looking-glass.warowny zespół pałacowy na szczycie wzgórza w Grenadzie (Hiszpania). 1871. ukrytą w skórzanych buklakach. do dziś dotrwała głównie puścizna Xiv w.-wsch. jak herszt bandy. czterdziestu rozbójnikach i niewolnicy MardŜanie (zob. Liddella. Gdy brat pochował zwłoki Kasima. od Alicante. alkant. Tysiąc: i jedna noc). który wydał je pod pseudonimem Lewis Carroll. herszt próbuje róŜnymi sposobami odnaleźć nieproszonego wspólnika. tj.Alhambra .2 zespoły sal: Dziedziniec Mirtów z wieŜą Comares. por. zdobywa dostęp do skarbów i staje się bogaczem.bohater Opowieści o Ali Babie. po czym zabija całą bandę. i "Po drugiej stronie lustra". dostrzega z ukrycia. przechytrza go za kaŜdym razem. Alienor D'Aquitaine . arcydzieło budownictwa mauretańskiego. hiszpańskie wino czerwone słodkocierpkie. Eleonora Akwitańska. dawn. i Dziedziniec Lwów (tzw. ubogi drwal. Prototypem Alicji była Alicja Liddell. od 12 marmurowych lwów wokół fontanny) z Salą Trybunału.. dziekana Christ Church (Oxford 1855-91) i współautora słynnego Słownika greckiego Liddella i Scotta (1843). rodzaju betonu z ziemi. rzymskiego Lucentum. zespół ulegał potem licznym przebudowom.zob.

stosowany dawniej na wzmocnienie.Aliteracja . hiszp. alcazar 'zamek ksiąŜęcy' kasztel rufowy statku' z arab. z soku jagód fitolakki. w Saragossie (płn. (J. Xiv. wieŜa Torre de Espantaperros).. w 864 przez Maurów. Lecz młodość . wyraz pseudoarabski. Hiszpania).owad czerwiec. w czasie szturmu Saragossy przez wojska Napoleona I mocno uszkodzony: wewnątrz mały.dawne wyraŜenie przysłowiowe. w Segowii z Xi.o! ta.-wsch. przeciw przypadłościom sercowym. Czerwony jak alkiermes . z łac. później klasztor chrześc. Castillo de la Aljaferia. al kasr 'zamek' od łac. mogący jakoby rozpuścić kaŜdą substancję. miejsce akcji opery "Trubadur" Verdiego. dawn. Słowacki.. Al-Kaswa . najsłynniejsze: w Sewilli z Xii-Xv. To jest kochanków młodość. proszek z owadów czerwców i licznych innych składników. wreszcie pałac królów Aragonii. al-kirmiz. Beniowski. Xvi-Xviii w. ukuty przez Paracelsa.. Ta jest najlepszą obroną dziewicom.Siedziba inkwizycji.w poezji i prozie powtarzanie się jakiejś głoski na początku (a. 161-63: samogłoska o (ą). castellum 'twierdza'. Alkazar . 2. pomimo dewotek. Aljaferia . w Toledo z Xiii. Xix w. kopułowy meczet z Xi w. wewnątrz) kilku wyrazów. Xix w. Alkahest . w... ad litterum 'do litery'. . w Badajoz (ruiny. Alkestis . olejek a. z arab. Wielbłąd(y) Mahometa. Xv. po połączeniu z Kastylią . alchaferija). barwnik czerwony z owadów czerwców a.zob. 1030-81 rozbudowany przez nich. dla efektu art.zob.(wym. Xviii. Alkiermes . Admet.mityczny "uniwersalny rozpuszczalnik" alchemików. szaleństwu i melancholii.warowny pałac mauretański w Hiszpanii. zamek zbud.

mądry król Feaków. Zwana matką Heraklidów. węgiel do Newcastle. Erker z łac. arcus 'łuk'. Alkmene. a więc i Dorów. syn Amfiaraosa i Eryfili. aluzja do opowieści Odyseusza. boczny pokoik. teŜ Acheloos. zob. Korfu?).. a ścigany przez mściwe erynie błąkał się po wielu krajach.gr. Alkmeon . mit. Homer. kiedy odwiedził ją.). nazywali się wzajem Zeusem i Herą. gr. jego w nurka. długa. por. Alkinoos . izbę panieńską.zob.i zabił ją.mit. zob. nm. mąŜ Arete. matka Ifiklesa i Heraklesa. zawiła. Siedem) wymógł na niedorosłym synu zemstę na zdradzieckiej Eryfili.gr. 7). 7-12. Ŝona Keyksa. czworoboczny naroŜnik budynku kryty osobnym dachem. tzw. Alkione . juŜ jako jej przywódca.mit. Ŝe matka nakłoniła go do udziału w ekspedycji przekupiona tym razem peplosem (szatą) Harmonii .łac. Alkmena . córka tessalskiego króla wiatrów Eola. mit. z czes. Ŝona Amfitriona. Alcinoo poma dare . dowiedział się. przybrawszy postać jej męŜa.Alkierz . Historia opowiedziana Alkinoosowi . za co bogowie zmienili ich w ptaki: ją w zimorodka. ściągające na posiadaczy zgubę. 6-13. wieźć sowy do Aten. słuŜący w dawnych dworach za sypialnię a. wysunięty. która namówiła męŜa na tę wyprawę. Dzień (Dni zimorodków). właścicielowi pięknych sadów (Odyseja. wnuk Posejdona. Ojciec jego przed śmiercią w nieszczęsnej wyprawie Siedmiu przeciw Tebom (zob.tj. samowary do Tuły.dawn. który przyjął gościnnie wyrzuconego przez morze na brzeg rozbitka Odyseusza i kazał go odwieźć do domu. . Mizar. przekupiona naszyjnikiem Harmonii (zob. ojciec pięciu synów i córki Nauzykai. unosząc z sobą ślubne dary Harmonii. gr. izba w takim naroŜniku. dumni ze swego szczęścia małŜeńskiego. którego spłodziła z Zeusem. Alkowa. Powracając z następnej wyprawy. Alkyone. 'dawać jabłka Alkinoosowi'. dawać Ŝabom pić. np. ludu Ŝeglarzy na wyspie Scheria (dziś Korkyra a. Alkor . wyprawy Epigonów przeciw Tebom. izdebka kobieca w domu wiejskim. Odyseja. gr. rzekomych potomków Heraklesa. arker. gr. jedno z licznych przysłowiowych określeń czynności bezuŜytecznej.

. przylegający do sypialni. z hebr. matematyka i geografa gr. tzw. z arab... Koran. gr.fr. 19.F. 'Wielka wykładnia'. Psalmów.) pokoik bez okna. dzieci ojczyzny!'. zwł. Apok. zob. 140 ne.. megiste 'największy'. 111-13. w okresie wielkanocnym. hallelu-Jah 'chwalcie Boga'.. idźmy). Klaudiusza Ptolemeusza (ok. 146-50. Dzień bitwy. gr. Alkierz.). 135. wg muzułm. ok. Ks. z fr. Megale syntaksis. Boga Jedynego. Enfants de la Patrie . na polecenie kalifa Al Mamuna.w judaizmie i chrześcijaństwie . Alleluja . wyznania wiary: La iraha illa Llahu arab. Allah . por. Biblia.w islamie imię stworzyciela świata. początkowe słowa "Marsylianki" (zob. Handla. zawierające całokształt ówczesnej wiedzy astronomicznej i wykład geocentrycznej budowy świata. 'dzień Allijski. Rzymie nazwa lewego dopływu Tybru. al-. Wg legendy bóstwo (mające odtąd miejsce kultu na Palatynie) kazało jednemu z Rzymian ostrzec urzędników o zbliŜaniu się nieprzyjaciela. pisany pod wpływem dzieła Hipparcha. czarny dzień' uwaŜany był później za datę feralną.(Xvii-Xix w. przyśpiew triumfalny. alcove. Allia . 115-17. dies Alliensis. a przedstawiający najcelniejsze hipotezy.liturgiczny okrzyk radości. 13-tomowe dzieło astronoma. sędziego nad sędziami. Sfera. Almagest . słynna końcowa partia chóralna 2. Alkowa . Przekład arab. 827 w Bagdadzie.). 1. Jest to pierwszy i najkompletniejszy traktat astronomiczny w dziejach.zob. . 104-6. por.Alkoran . Gallowie pod dowództwem Brennusa zadali pamiętną klęskę Rzymianom. 'Nie ma Boga prócz Boga'. łaciński 1515 w Wenecji. części oratorium Mesjasz (1742) G.w staroŜ.a. gdzie w 390 pne. 18 sierpnia (Xv Kalend. jakie do czasów Kopernika ttumaczyły ruchy ciał niebieskich i pozwalały ustalać i przewidywać ich pozycję na niebie. Sext. dies ater łac. miłosiernego opiekuna wszelkiego stworzenia. Allons. mieszczący łóŜko. 'naprzód (dosł..).

zwł. pierwszy ukazał się w ParyŜu. 1770. zwł. zaleca się pod imieniem Lindor do Rozyny. nazwa łacińska tablic dni i miesięcy z danymi astronomicznymi. 754-75) i hadŜiba (naczelnika dworu) kalifatu Kordoby.łac. Figaro) i Matka występna. w balladzie Alpuhara (zob. Ceres i Kybele. cyrulika Figara. zbiorów twórczości poetyckiej minionego roku. Almanach Muz . Sen (Almaszara). i dzięki intrygom swego dawnego sługi.. Almanzor.. antologii utworów róŜnych pisarzy.śrdw.. drugiego kalifa Abbasydów (Abu DŜafar abd-Allah al-Mansur.zob. uŜywana od średniowiecza jako podniosła nazwa wyŜszej uczelni. zawierający m. Wesele Figara (zob. w jęz. słuŜących zwł.Alma Mater . później kalendarzy z róŜnymi poŜytecznymi wiadomościami. Hrabia Almawiwa . nm. odbija Bartolowi . 'Matka śywicielka'. Cyrulik).. przydomek wielu muzułmańskich władców i wodzów. Almanzor . al-Mansur 'Zwycięski'. nazwa dawana przez Rzymian wielu boginiom. młody grand hiszpański. roczników informacyjnych. biografie i genealogie domów panujących. 940-1002). sławnego wodza.rocznik wydawany w 1764-1944 i od 1956 w Gotha w Niemczech. bohaterski Almanzor jest postacią fikcyjną. pupilki doktora Bartolo (z którą ten chce się Ŝenić). Almanach Gotajski .postać z trzech komedii Beaumarchais'go: Cyrulik sewilski (zob. Almaszar .arab.in. spisy dyplomatów i informacje ekon.ogólna nazwa roczników poetyckich wydawanych w Xviii w. W pierwszej z nich Almawiwa. 'Zdobycie Grenady albo Almanzor i Almahida'. arystokracji europ. Almanach .. The Conquest of Granada or Almanzor and Almahide . jeden z najsławniejszych wydawany staraniem Goethego i Schillera 1795-1800.) z poematu "Konrad Wallenrod" (1828) Mickiewicza równieŜ nie jest postacią historyczną. tragedia w dystychach heroicznych w 2 częściach po 5 aktów (1670-71) Johna Drydena wg powieści panny de Scudery. młodej poezji. pierwszy w Getyndze za r. uniwersytetu.ang. zwł. król muzułmanów. ale największą rolę odegrały almanachy niemieckie. i polit. wroga chrześcijan (Muhammad ibn Abu Amir al-Mansur. i fr.

-indyjskiej Aquilaria agallocha. Muzułmanie po powrocie z pielgrzymki do Mekki wieszają gałązkę aloesu nad drzwiami. z którego otrzymuje się senes): Ks.dziewczynę i Ŝeni się z nią. (J. 17. Psalmów. Pieśń nad Pieśniami. odstraszający owady.hiszp. Przypowieści. 180 gatunków o wysokości od kilkunastu cm do rozmiarów drzewa.) Alosza Popowicz . górzysty teren w Andaluzji (płd. aloe. ale zainteresowane osoby udaremniają te zamysły. Ks. przejrzysty barwnik uŜywany w malarstwie miniaturowym). róŜowych kwiatach. Alpenhorn . gorzkiego soku z liści (środek przeczyszczający. ciemięŜcę Kijowa. Ew. W drugiej jako niewierny mąŜ zaleca się do Zuzanny. Alpujarras z arab. Almohadzi . sukulenty o grubych. Tuharyna śmijewicza. gr. . który zabił w pojedynku złowrogiego olbrzyma. wg Jana. ostatniego emiratu Maurów. 44. krajach dla b. a hrabia pogodzony z Ŝoną zaprzysięga jej wierność.dynastia muzułm. Słowacki. Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą I biedne serce moje spalą w aloesie. w staroŜ. Aloes .rodzaj bylin z rodziny liliowatych obejmujący ok. Afryki i Madagaskaru. 39. pochodzenia berberyjskiego. cynamonem i kasją (strączyniec. ze wsch.trzeci po Ilii Muromcu i Dobryni Nikityczu bohater cyklu kijowskiego ludowych bylin (zob.) rosyjskich. 7.dynastia muzułm. Śródziemnego i w in. panująca w Maroku w 1147-1269 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1149-1230. mięsistych liściach z kolczastymi brzegami i o Ŝółtych. czerwonych a. Almorawidzi . muzułmanie stawiali opór aŜ do 1570. Alpuhara . Hiszpania).zob. pochodzenia berberyjskiego. Róg (alpejski). 17-18. 19. Testament Mój. al baszrat 'pastwiska'. panująca w Maroku w 1036-1147 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1090-1149. gdzie po upadku w 1492 Grenady. prawdop. to aromatyczna substancja otrzymywana z drewna innej rośliny. Aloes wspominany w Biblii w związku z nardem. stepowa roślina Arabii. 9. uprawiana w obszarze M. 14. szafranem. 4. garderobianej hrabiny i narzeczonej Figara. stosowany przy balsamowaniu.

Te rytowane i wielobarwnie malowane przez ludzi z epoki wczesnego paleolitu (ok. Altamira . Marcelino de Santuola. cieńszy niŜ włos. rozpoczynają historię sztuki.jedna z najbliŜszych gwiazd. pierwszeństwo przyznawane kolejno na przemian stronom uwaŜającym się za równe.Broni się jeszcze z wieŜ Alpuhary Almanzor z garstką rycerzy.zob. zwanego Fryderykiem Wielkim.dawn. por. złotogłów. Altembas . Al Sirat . 650-51 (1828). Mandragora. rozpięty nad ognistą czeluścią Piekła. którą w 1879 badał archeolog hiszp. najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Orła (Aquila). Alraune 'mandragora. Al Tair .nm. altyn 'złoto' i bez 'płótno'. (A. z nm. imienia Ŝeńskiego. stopa niewierzących pośliźnie się na nim i spadną w ogień. Altea . Fryderyka Ii Hohenzollerna (zob. ptak'. Lascaux. odmiana brokatu z przewagą koloru ztotego. ballada Alpuhara.. wierzący przekroczą go pewnie i bez trudu.dawn. Konrad Wallenrod. al ta'ir 'latacz.).jaskinia w płd.zob. pokrzyk' od śrdw. gdy jego mała córeczka dostrzegła na ścianach i sklepieniach "wielkie zwierzaki". Pirenejach w pobliŜu Santander (w Hiszpanii). 'Stary Fryc'. bizonów. Alter Fritz .w legendzie muzułmańskiej most z ziemi do Raju. Meleager. z tur.) Alrauna . przydomek króla Prus. Mickiewicz. 15000 lat temu) znakomite sceny o charakterze magicznym. Alternata . z arab. w balladzie Alpuhara przedstawiona jest jako miasto. z Ŝycia zwierząt. widoczna w Polsce latem i jesienią. odbywanie się sejmów na przemian w Koronie i na . gł. ostry jak miecz.

wierności i czystości. I. Orianie i ku jej chwale dokonuje niewiarygodnych czynów. 17. Amadis De Gaula . uŜywany powszechnie w dawnych szkołach Europy. Król. Romans zawiera wiele elementów bretońskiego cyklu Okrągłego Stołu. 6. alternare 'odmieniać' od alter 'inny'. Alwar . (1779) Johanna Christiana Bacha. król wschodniej części piekła.. 1. Amaltheia. gr.Litwie. rozcina dwóch olbrzymów na pól jednym zamachem miecza.in. mimo Ŝe usunięty z programów przez Komisję Edukacji Narodowej. Historia: sekretna) jako Allustion. Amadis de Gaules . 30. ukrytego przed . znany dlatego jako Doncet del Mar.uzdrowisko na płd. Amadis uosabia rycerskie ideały odwagi. tęgi z niego łacinnik.gr. stąd zwany Rycerzem NiezwycięŜonego Miecza. łac. Amaimon . romans rycerski uratowany z całopalenia i oceniony jako "najprzedniejszy w swoim rodzaju" w dyskusji proboszcza z balwierzem w Don Kiszocie..Amadis z Walii. mil. koczownicze plemię arabskie mieszkające na południe od Judy. 'Dziecię Morza'. z którym Izraelici walczyli od czasów Jozuego do czasu. przełoŜony Asmodeusza. zob.-wsch. równieŜ iron. Mickiewicz poświęcił jej dwa sonety krymskie: "Ałuszta w dzień" i "Ałuszta w nocy". jeszcze i w Xix w. por.przysł. Cervantesa.. Amalekici .. Porzucony przez matkę w kolebce na wodzie. kiedy Dawid rozgromił je ostatecznie. uratowany. zakochuje w królewnie ang.w Biblii. Amaltea . ze śrdw. Ks. Kastylii Xiv w.Opera w stylu fr. skompilowanego i rozszerzonego w 1508 przez Garcię Ordoneza de Montalvo. Ałuszta . Palmerin.. 1. Z Alwara się uczył .jeden z głównych diabłów demonologii śrdw. wybrzeŜu Krymu. bohater słynnego romansu rycerskiego pod tym tytułem. wychowuje się na dworze szkockim.pot. osławiony podręcznik gramatyki łacińskiej "De institutione grammatica" (1572) portugalskiego jezuity Emanuela Alvarusa. kilkadziesiąt razy przedrukowywany dla uŜytku szkół polskich. Powieść zdobyła ogromną popularność w Europie i miała liczne naśladownictwa. Diabeł. m. miejscowość znana z Prokopa z Cezarei (zob. pochodzącego z Portugalii a. opiekunka małego Zeusa.

nauczyciel A. z gr. często czerwonawa. Berniniego. oblegane przez Dipsodów..Kronosem na Krecie przez Gaję. amauros 'ciemny.mit. ZałoŜycielem kremońskiej szkoły lutniczej był Andrea Amati.rodzina słynnych lutników włoskich w Cremonie w Xvi8xvii w.). syn Girolama. wiejskiej ślicznotki u Teokryta. Najwybitniejszy był wnuk. Mały Jowisz.stolica Utopii (zob. faun i koza Amaltea . Synowie Antonio i Girolamo (a. najwyŜsze bóstwo sintoizmu. ks. Róg Amaltei . obfitości. Rabelais w Garganlui i Pantagruelu. Niccolo. niewyraźny'. 23.) Thomasa More'a. który na chorągwiach polskich i w barwie mundurów zastąpił w Xix w.róg obfitości. r. nimfa. Jordaensa. bogactwa.zob. Amaryllis . Amarna . jap. 1596-1684. pramatka rodu cesarskiego. Ruggiera. bogini słońca. Amaurote . a wg innej wersji koza-karmicielka.kolor wiśniowofioletowy. Guarneriego. amarantos 'nieśmiertelny.imię pasterki. wprowadza Utopię i "wielkie miasto Amaurotów". który ostatecznie ustalił do dziś obowiązującą postać skrzypiec. powstałej na skutek wprowadzenia koszenili jako przemysłowego barwnika tkanin. Tell el-Amarna. Hieronymus) prowadzili pracownię po ojcu. 'rozświetlająca niebo'. Owidiusza i późniejszych poetów. 1620) L.obraz J. Amati . z gr. Stradivariusa i Fr. atrybut Plutosa i Dionizosa jako patronów płodności ziemi. nie więdnący'. A. gr. . łac. bot. Amaterasu . amarylek. cornu copiae 'róg obfitości'. stale napełniający się płodami ziemi ułamany róg kozy Amaltei. Galeria Borghese.jap. roślina zielna. Koza Amaltea karmi małego Jowisza . Wergiliusza. 1535-80. Capella). Luwr. szarłat. a skórą jej obił swoją egidę (zob.rzeźba (ok. ok. młodej. czerwień karmazynową (populamą w Polsce przedrozbiorowej) pod wpływem mody francuskiej. Rzym. 2. ParyŜ. Amarant . którą wdzięczny Zeus po jej śmierci umieścił na firmamencie jako gwiazdę Kozę (łac. keras Amaltheias.

dawn. od Vi w. Amazonki . Talestris. Pinakoteka.) w kształcie pótksięŜyca i podwójnym toporem o półksięŜycowych ostrzach. WyobraŜano je w spodniach. ambicja. Pentesilea.obraz Rubensa. a 'bez'. a podtrzymywały ciągłość rodu dzięki sezonowym spotkaniom z męŜczyznami z sąsiednich krajów.bajeczny lud wojowniczych kobiet.Amazis . Antiopa 1. z wyjątkiem archaicznego. a zwł. dwuznacznik'. Rzeźba Fidiasza (?). bajdy) z łac.) Skopasa i in. pne. amazonomachie. w mit. dziś tylko w zwrocie: wziąć na ambit 'uznać coś za punkt honoru. Londyn. na wazach i płaskorzeźbach od Vii w. pycha'. Polikrates. V w. pne. Tezeusza) z Amazonkami. TakŜe malarstwo baroku (Rubens) i sztuka Xix w. Mattei. St.zob. poniewaŜ uchodziły za sąsiadki Scytów. ambages 'manowiec. obejście. zob. Obcinały sobie prawą pierś. galeria. Monachium. pne. Heraklesa. lud. aby łatwiej naciągać cięciwę łuku. tarczą (zob. obcisłej szacie z rękawami. Chłopców zabijały lub kaleczyty. Sosiklesa). Kapitolińskie (tzw. wg etymologii lud.. Muz. ambicja. czapce scytyjskiej.fryz z Mauzoleum w Halikarnasie (Iv w. z łukiem. późniejsze dają im strój scytyjski. 420 pne. Bellerofonta. ambitus 'okrąŜenie. z łac. Chętnie przedstawiano równieŜ walki herosów gr. kryty kruŜganek. tamŜe. Fryz ze świątyni Apollina z Bassai (ok. brąz. Rzym. 'brednie. poł. okres mowy. Watykan. dawn. Dionizosa.. Ambaje . ich nazwa: gr.).). tzw. skąd. Bitwa Amazonek . pne. gdzie Ŝyły bez męŜczyzn. postanowić osiągnąć coś trudnego'.. w Azji Mniejszej nad rzeką Termodont. Walka z Amazonkami . zamieszkały na krańcach znanego świata. kopia. nawa obiegająca prezbiterium kościoła od tyłu. . tzw. Brit. Starsze wizerunki przedstawiały je jako greckich wojowników. miejsce spacerowe. mazos 'pierś'. androny. Mus. Rzym. Ranna Amazonka .dawn. niedorzeczności' (etym. przez skojarzenie z bajać.Polikteta (V w. (Actullesa. Hippolita.. wybieg. gr. pociągający twórców kontrastem między kobiecą urodą Amazonek a ich wojennym rzemiosłem. Ambit . kopia marmurowa. Bardzo popularny temat we wszystkich okresach sztuki staroŜ.

AmbroŜy . Odyseja. 93. Jedna z gł.gr. Posąg siedzący. Muzeum. SpoŜycie ambrozji i nektaru zapewniało nieśmiertelność. 18. Kolumb. uŜywana w diecezji mediolańskiej. śpiew ambrozjański a.zob. róŜniąca się znacznie od rytuatu rzymskiego. Ameryka . ambrosia 'nieśmiertelność'..). faraon staroŜ.Ambrozja . jeden z ojców i doktorów kościoła zach. AmbroŜego.. nie naleŜy do nich błędnie przypisywane mu Te Deum. 1370 pne. Muzeum.Aurelius Ambrosius.zreformowana przez św.. zagorzały przeciwnik arianizmu. mozarabskiego) chorału kościoła chrześc. który dla osłabienia potęgi tebańskich kapłanów Amona spróbował pod imieniem Echnaton ('światłość Atona') zdetronizować starych bogów i wprowadzić kult jedynego boga tarczy słonecznej. skomponowanych przez św. ok. Nowy (Nowa Anglia. z Xviii dynastii. 445. Biblioteka Ambrozjańska . 339-397. . tak jak ich napojem byt nektar. 4. z hebr. galijskiego. mit.w judaizmie i religii chrześc. ich woń zagłuszała przykre zapachy. por. Amen . chroniło ciało od zepsucia. Chorał. Św. Kair.rodzaj śpiewu liturgicznego uŜywany dziś tylko w diecezji mediolańskiej. Amenhotep Iv . Hymny ambrozjańskie . "Uznanie następcy tronu". niech się tak stanie". AmbroŜy. najśmielszy nowator spośród faraonów. 1370 pne. 38. od 374 biskup Mediolanu. Grób jego znajduje się w Tell el-Amarna (zob. Lincoln. wapień. AmbroŜego. Hollywood. ok. Po jego śmierci reformy te anulowano. "Amenhotep całujący córkę" a. 1375-58 pne. Rzeźba: Głowa posągu (czerwony piaskowiec). 192. mediolański . Nowy Jork).gr. Atona. Kair. Egiptu ok. gr. którego zasady ustalił św. 341. 19.. Ichor. Wg niektórych uczonych są one wyidealizowaną postacią kaszy jaglanej i miodu pitnego. gałęzi (obok choralu gregoriańskiego. Tutenchamon. Homera Iliada. 5. ok. amen 'zaiste. pokarm bogów olimpijskich.. Liturgia ambrozjańska . por. ParyŜ.zob. Vespucci. Stan (Stany Zjednoczone). teŜ Neferetiti. Amenofis. Waszyngton. Biblioteka. zaprawdę'. zob. końcowa formuła liturgiczna oznaczająca solenne potwierdzenie wygłoszonej modlitwy: "Niech tak będzie.13 hymnów ułoŜonych i prawdop. Luwr. reformator liturgii i śpiewu kościelnego. 5.

(1928) George Gershwina. z którą miał liczne potomstwo. Amfiteatr Flawiuszów . wyd. elipsy z areną i wznoszącymi się stromo miejscami dla widzów (cyrk n. zabijając go i przywiązując do rogów rozszalałego byka (zob. amphibrachys 'krótki z obu stron'. JeŜeli nie lękasz się pieśni stłumionej. pol. nie akcentowane. widownia wznosząca się schodkowato i półkoliście (teatr gr.płaskorzeźba rz. synowie Zeusa i Antiopy.-hellenistyczna.Amerykanin w ParyŜu . Amfion .poetą i muzykiem grającym na lirze otrzymanej od Hermesa.powieść (1925. z gr. córka Tantala.posłuchaj. uwolnili uwięzioną przez stryja Likosa matkę. śoną jego byla Niobe (zob. budowla w ksztalcie koła a. Amfion i Zetos . zaraz po urodzeniu wyniesieni w góry Kiteronu. Kolos(eum). od amphi 'wokół' i theatron 'teatr'.stopa wersyfikacyjna złoŜona z trzech sylab. Amfion i Zetos .zob.fantazja symf. Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego. Objęli rządy Teb i otoczyli je siedmiobramnym murem: przy jego budowie Zetos uŜył swych potęŜnych sił. Tragedia amerykańska . z których środkowa długa a.kontemplacyjnej (Amfion) i praktycznej (Zetos). Od czasu Antiopy Eurypidesa uwaŜani przez staroŜytnych za wcielenie dwóch przeciwnych postaw Ŝyciowych .staroŜ. Dirke. Amfiteatr . zwani tebańskimi Dioskurami. Rzym.).). złowrogiej i głuchej. Ŝe układały się same w mur siedmiobramny (od 7 strun liry). bliźnięta. Amfibrach . pozostałe krótkie a.zob. a Ŝycie poświęcił muzom. amphitheatron. Amfion zaś grą na lirze tak czarował kamienie. 1-4. królewny tebańskiej. . Palazzo Spada. z gr. gdy serce masz męŜa i jeśli pieśń kochasz swobodną .). gr. Byk Farnezyjski) jego Ŝonę. W. akcentowana. 1929) Theodore'a Dreisera. Broniewski. wychowani przez pasterza. Zetos stał się atletą i myśliwym.mit. Amfiteatr na Wyspie . Łazienki.

stanowiąca wg autora 38.komedia (ok. pol.. trójnawowa bazylika z transeptem (3 nawy) i wydłuŜonym 5-nawowym chórem z wieńcem kaplic promienistych. "L'ami du peuple" . mąŜ Alkmeny. dwie wieŜe. aŜurowe triforia. fr. Amfitrion 38 . Amphitrite. naw . Amfitrion .(wym.obraz (ok. Katedra Notre-Dame uwaŜana za najwspanialszą budowlę dojrzałego gotyku fr. gdy udał się na wojnę. Dwa sobowtóry . Łódź 1947) Jeana Giraudoux. dł. Francji. w fasadzie głównej 3 wielkie portale. jako władczyni mórz jeździ po nich w wozie z muszli w towarzystwie trytonów i nereid. wnuk Perseusza. fundator (przyjęcia)'. nie mogąc rozpoznać prawdziwego Amfitriona. drzwiami. przyjmuje kryterium. Wysokie okna wypełniają po raz pierwszy całą ścianę. Gal. Amofitrion .) Plauta. odrestaurowana w 1849-74 przez Viollet-le-Duca. Les Deux Sosies. komedia (1636) Jeana de Rotrou. Drezdeńska.gr. 1740) Tiepola. wys. małŜonka Posejdona. słuŜba. mit. gr. zbud. Boy). najpiękniejsza z córek Nereusa (a. przez Roberta de Luzarches i Renauda de Cormont w 1220-70. .tragikomedia (1805-07) H. oraz 22 posągi "galerii królów". Przyjaciel (Ludu). uosobienie piękna morza. Amiens . w płn. 1620) Rubensa. W transepcie figura Złotej Madonny. nawy gł. Le veritable Amphitryon est l'Amphitryon ou I'on dine. Teniersa Mł. Legenda ta jest tematem wielu komedii. 42 m.opera Henry Purcella (1659-95) wg sztuki (1690) Johna Drydena.obraz (ok. liczne rzeźby na portalach fasady. przede wszystkim Sąd Ostateczny z postacią Beau Dieu. szer.33 m.zob. wzorowanej na Molierze. Amfitryta . co na obiad prosi" (tł. von Kleista. Amphitryon. Neptun i Amfitryta . matka Trytona. wielka rozeta witraŜowa.gr.fr. Triumf Amfitryty .sztuka (ParyŜ 1929. bogaty tympanon nad środk. amię) miasto i port nad rzeką Sommą. wersję dramatyczną mitu. Zeus przybrał jego postać i spłodził z Alkmeną Heraklesa. 214 pne. 118 m. gr. szczyty z pinaklami. który zastaje swój dom zajęty przez swego sobowtóra. ksiąŜę tebański. wyst. stąd imię to znaczy w przen. szereg nieporozumień wywołanych sytuacją gospodarza. olbrzymia. Amfition . wsławione potem w komedii Moliera Amfitrion (1668) słowami: "Prawdziwym Amfitrionem jest ten. Okeanosa). '(gościnny) gospodarz. mit.Amfitrion . Obraz D. nereida.

S. W epoce Nowego Państwa. Ŝe ucierpiał na tym nawet kult bogini Wenus. dziele (Ii w. najkompletniej zachowana w łac. Muzeum. gr. Kokoschki. . Amor i Psyche . i Amora. syn Wenery. głównie w związku z jego kultem w oazie Siwa. Obraz (1798) F.P. Rzeźba (1893) Rodina. Luwr. wyobraŜenie. mieszkania mieszczańskie. ne. Sława urody Psyche rozeszła się tak szeroko. Greuze'a. w formie chanson de geste. kogo nie wolno jej zobaczyć. uśmierca je i przywraca Amila do zdrowia. uosobienie miłości. przedstawiany jako baran. Ŝe dzieci tylko zasnęły. Pojawia się w lit. por. gr. nawet po ślubie. Rzeźba (1806) Thorvaldsena. złączony z bogiem słońca Ra. Litle. człowiek z głową barana a. ale przyłączonym do cyklu o Karolu Wielkim. 'miłość'. Amor i Psyche .B. Luwr.rzeźba (1793) Canovy. Amon stał się głównym bóstwem państwa i panteonu bogów pod nazwą Amon-Ra. Kyrene. Siostry jej utrzymują. Amon . Obraz (1955) O. kiedy odwiedził ją Aleksander Wielki (zob. Baśń rozpowszechniona w klasycznej lit.rzeźba (1814) Thorvaldsena. łac. ParyŜ. Amis dowiaduje się. 4-6. Ŝe tylko krew jego dwojga dzieci uleczyć moŜe przyjaciela.) Apulejusza "Metamorfozy". pochodzącym ze Wschodu. znanym Grekom od czasu kolonizacji Cyreny (gr. Gerarda.). egip. Amor . Amil podstępnie zastępuje przyjaciela w sądzie boŜym (próbie pojedynku) i za to szlachetne oszustwo ukarany zostaje trądem. a szczyt jej wpływów przypada zapewne na czasy. czyli Złoty Osioł.łac. Thorvaldsena. o wdzięku i gracji figurki porcelanowej. 69. Kopenhaga. i sztuce. w czapce z dwoma długimi piórami. Erosem. Po licznych przygodach kochankowie łączą się na Olimpie.. Miłość zwycięŜa wszystko .Amis i Amil . 'dusza'. Triumfyjący Amor . zmusza rodziców Psyche do wydania jej za kogoś. poemacie z Xii w. Ŝe to pewno straszny potwór.staroŜytna baśń o przygodach królewny Psyche. przekonuje się potem. Psyche zapala w nocy lampę wbrew zakazowi i widzi pięknego boŜka miłości. jako taka w milionach reprodukcji zdobiła w Xix w. ks.dwaj serdeczni przyjaciele we fr. ParyŜ.rzymski bóg miłości. która mszcząc się. sława wyroczni w oazie Siwa rywalizowała ze sławą Delf i Dodony. Eros (i Psyche). omnia vincit Amor z Eklogi 10. Obraz G. Muz. Wergiliusza. utoŜsamiany z gr. pierwotnie lokalne tebańskie bóstwo powietrza i urodzaju.mit. 1570-1085 pne.

Gall.obraz Guido Reniego. napój bogów. komu z nich większa zasługa przypada w tym sukcesie. ambrozją..obraz (1614) Rubensa. jednego z siedmiu otaczających Ziemię.-Zach.przybrzeŜne morze Pacyfiku u wybrzeŜy Antarktydy. któremu dawniej przypisywano. wyruszył takŜe na ratunek Amundsen i zaginął bez wieści i śladu. ind. na 35 dni przed tragicznie zakończoną wyprawą Roberta F. z gr. Nat. z łac. Zatoka Amundsena . Lodowiec Amundsena . W maju 1926 na sterowcu "Norge". u płn.Wychowanie Amora . części M. W 1903-06 na 47-tonowym starym kutrze "Gja" przebył po raz pierwszy w dziejach jednym statkiem Przejście Płn. kwaskowaty.brucho) . amuletum 'lek od czarów i uroków noszony na szyi'. Kiedy jednak w dwa lata później Nobile na sterowcu "Italia". Wiedeń. Miłość (czarodziejem). usiłując powtórzyć ten przelot. mleczny sok indyjskich bezlistnych pnączy soma. Kupido i Psyche . wybrzeŜa Kanady. zbudowanym i pilotowanym przez Umberta Nobile. równieŜ językowo. Amor . zob..drobny przedmiot.spływający z biegunowego płaskowyŜu Antarktydy. z Atlantyku do Pacyfiku. . pierw. Amor wyrzyna łuk . Amulet .norweski badacz polarny.L. i do dziś przypisuje się pod nazwą maskotki. El Amor Brujo (wym. 1525) Correggia. od Grenlandii do Cieśniny Beringa. chorób i nieszczęść. zaczerpnięty przez nich z oceanu mlecznego. spokrewniony. pryw.obraz (ok.we wsch. Scotta.zob. teŜ "Maud". Mus. Davida. . magiczną moc chronienia noszących je osób od niebezpieczeństw. ParyŜ. Londyn. Sarcostemma acidum. rozbił się na lodach Północy. a 16 statków i 21 samolotów róŜnych krajów pospieszyło na poszukiwanie zaginionych. eliksir Ŝycia i nieśmiertelności. 15 Xii 1911 pierwszy w historii dotarł do Bieguna Południowego (na saniach zaprzęŜonych w psy). Beauforta. prawdop. po czym wszczął zaciekły spór z Nobilem o to.obraz (1817) J. Amrita . Kunsthist.mit. przeleciał nad Biegunem Północnym w 2 dni po Richardzie E. Schleissheim. Morze Amundsena . Byrdzie. Amundsen Roald (1872-1928) .

'znów'. początkowo pogardliwa. wyd. nazwa wielu sekt protestanckich. doliną rzeki Tygrys i przez wyŜynę Armenii do Trapezuntu nad M. ok. Ŝywy obraz staroŜytności klasycznej czasów Filipa Macedońskiego i Demostenesa. Autor.Amyklaj . Prorok (Meyerbeera). szczególnie krwawe po załamaniu się powstania anabaptystów w 1535 w Monasterze. co m. o wyprawach i podbojach Aleksandra. ana. Wg Plutarcha spotkał się w Atenach z Solonem. przeciw bratu.) Rychło usłyszeli Ŝotnierzy wołających: Morze! Morze! (gr. Brat (Bracia polscy).in.. 4. np. praktykowały chrzest dorosłych. wystawiło ich na prześladowania. ogólna. PodróŜ młodego Anacharsisa po Grecji w połowie Iv w. pne. gdy po powrocie do Scytii próbował ją zhellenizować. bezcenne źródło informacji o panowaniu króla." Widok ten zapowiadał im szybki powrót do ojczyzny. Miał zginąć z ręki brata. błędne umiejscowienie wydarzeń.-łac.zob. Milczenie (amyklajskie). pióra Arriana z Nikomedii w Bitynii. które pojawiły się w Niemczech w Xvi i Xvii w.. 95-175.błąd w chronologii. Ich radykalizm społ. królowi Persji.nowochrzczeńcy.. późn. rzeczy w czasie. wg Herodota.sławna opowieść prozą Ksenofonta o wyprawie (gr. Anacharsis . powstał wielki krzyk (.słynny niegdyś romans historyczny (1788. baptista 'chrzciciel'. dla studiów obyczajowych. anabasis dosł. łączyły się na ogół w przekonaniu. Choć skłócone z sobą. budził oddźwięk w niŜszych warstwach. Ŝe reprezentują pierwotną czystość chrześcijańskiego kościoła. który. u Szekspira w .dzieło hist. pol. Anabaptyści . potem jeden z dowódców. 'podejście' w głąb kraju) Cyrusa Mł. Artakserksesowi Ii. pojęć. Anabaza . na początku wyprawy prosty Ŝołnierz. . W okresie idealizowania ludów północy zaliczano go do siedmiu mędrców (zob. Czamym. ne. 7): "Skoro straŜ przednia weszła na szczyt góry Teches. z gr. 1819-25) Jean Jacques Barthelemy'ego. a Lukian z Samosat napisał dialog między nimi. i o odwrocie dziesięciu tysięcy zacięŜnych Greków po śmierci Cyrusa. Mędrcy) i przypisywano mu wynalazek koła garncarskiego i kotwicy. osób. r. opisuje (ks. w którym nie mogły istnieć. zwiedził Grecję i inne kraje w Vi w. w 400-399 pne. thalatta! thklatta!). Anachronizm .uczony Scyta z ksiąŜęcego rodu. por. Anabaza Aleksandra Wielkiego .

z gr. Nie masz w swym łotrostwie miary! (. 'Przelotna miłość' (1803). który jest przed tobą'. carmina Anacreontea. opera Luigi Cherubiniego.fr. Ew. Francois Rabelais ogłosił "Gargantuę i Pantagruela" pod pseudonimem stanowiącym anagram imienia i nazwiska: Alcofribas Nasier. przez stulecia wykuwany na pamięć przez kaŜdego ucznia w Chinach. Analekta . pne. Anadyomene .. 'rzeczy wybrane'. 38: Quid est veritas? 'Co to jest prawda?' . 18. Anacreon ou L'amour fugitif . wg legendy Anakreon miał umrzeć od udławienia się pestką winogronową. krótki. 1-2. z gr. ana. 9-10. Afrodyta. nawiązujące takŜe w metrum wiersza do nielicznych fragmentów pozostałych z twórczości liryka greckiego Anakreonta z Teos w Jonii (Vi w. pokłosie literackie pisarza.Lun-ju 'dialogi'.pogodne wiersze o tematyce miłosnej a. ujaw mi!" jest anagramem imienia i nazwiska Julian Tuwim. Anakreontyki .Juliuszu Cezarze. rzadziej kilku autorów. anachronidzein 'spóźnić się' od chronos 'czas'. do licznych naśladownictw rzymskich. z gr. słychać bijącą godzinę.) Anacreon .'nad'.) Śmiej się: bo twe imię dawne I dziś między ludźmi sławne.wyraz a. Anakreon. Kochanowski. jedno z dzieł Czteroksięgu (zob. Do Anakreonta. 2. choć bijące zegary wynaleziono dopiero w jakie 1400 lat po Cezarze. był dziełem wywierającym najsilniejszy wpływ w dziejach myśli chińskiej. 1. biesiadnej. nie usystematyzowany zbiór fragmentów przypisywanych Konfucjuszowi i jego szkole. zdanie utworzone przez przestawienie wszystkich liter innego wyrazu a. a Kasjusz odpowiada: "Zegar wybił trzecią".) a. Analekta Konfucjańskie . collectanea. gramma 'litera'. Cztery) kanonu Konfucjusza. Brutus pyta: "KtóraŜ to bije?". (J. por. opiewające radość Ŝycia. Fraszki Ii. wg Jana.wybrane fragmenty dzieł jednego autora. zdrajca stary. Anagram . zdanie "Lutni. teŜ (Arthenice z Catherine) Rambouillet.balet heroiczny (1754) Jeana Philippe Rameau. zdania. najsławniejszy zapewne jest anagram pytania Piłata i odpowiedzi Jezusa z Wulgaty.Vir est qui adest 'Człowiek. ....zob.

los. Gordios i zawiesza jarzmo i dyszel wozu (zob. o przedmiotach zawieszanych w świątyni gr. poświęconych bogu opiekuńczemu. fatum. a więc przeklęta). mąŜ Safiry. 1-2. I wydarto go wierzbie płaczącej.. Anapest . I wydarto go z ziemi . drugie jaworowe. Dzieje Ap. łac.'Niech będzie przeklęty!' wg Wulgaty. Eneasza.najwyŜszy kapłan. 23. ananke 'to. Ŝe przynosi wszystko. A na onej górze . wbrew . pierw. który kazał swym ludziom uderzyć apostoła Pawła w twarz.) Anatema . oj i jaworowe. Ananke . zwł. 1-4. akcentowanej. A na onej górze . daktylos anapaistos 'daktyl odwrócony'. przen.uroczysta klątwa kościelna. poświęcona czemukolwiek. Zdradziwszy po pijanemu. i wg słów Piotra "kłamiąc Duchowi Świętemu". dosł. 1. 22. konieczności. gr.popiołem. konieczność'. List do Kor. mit. nie akcentowanych i trzeciej długiej a..mit. gr. równieŜ bogom (później tylko złu.przemoczone ubrania itd. co ma być.. uosobienie konieczności. Słowacki. ksiąŜę trojański.trójsylabowa stopa wersyfikacyjna o dwóch sylabach krótkich a. z gr. nazwany przez niego "ścianą pobielaną". tak np. Dzieje Ap.na jedwabnym sznurze dwoje drzewa pływa. rozbitkowie . ceremonialna ekskomunika.. który przyniósł apostołom tylko część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaŜy swojej roli. Węzeł). w którego urodzie zakochana Afrodyta miała z nim syna. fatum. gr.Ananiasz (1) .mazowiecka odmiana ballady o śmierci dwojga kochanków. z gr. Anchizes . 1-11.przeznaczenie. Ananiasz (2) . 16. 2. Anathema sit! . anathema 'rzecz poświęcona'.w Biblii. (J. 'odbity'. i rz. Na sprowadzenie prochów Napoleona. twierdząc. 5. oboje z Ŝoną pokarani zostali nagłym i natychmiastowym skonem. oj i kalinowe. bogini przeznaczenia. Jedno kalinowe. kłamca.

łac. zwł.zakazowi. szenię) najsłynniejsza opera (Mediolan 1896. ks. którą Chenier. szlachetny stronnik rewolucji. ilustrowanych dokonanymi przez członków ekspedycji fotografiami. dawny system rządów. wyniesiony na ramionach syna z płonącej Troi. wyd. gdy wyrocznia obwieściła. w Anglii jako Plantageneci 1154-1458. dopiero w 1930 odnaleziono szczątki ekspedycji. gdzie znajduje się owa tarcza. na Węgrzech (Karol Robert i Ludwik Węg. Jako starzec. 'Orzeł'). w odniesieniu do Francji Burbonów przed 1789. 1762-94. król. (wym. poemat Eneida. Atena (Palladion). ale oponował przeciw terrorowi jakobinów. W operze wątek ten wiąŜe się z miłością. osnute na wydarzeniach Rewolucji Fr. . która wg legendy miała spaść z nieba w Rzymie za panowania Numy Pompiliusza. 1931 notatek wyprawy Andree'go. Andegaweni . od 1360 ksiąŜąt. Przechowywano je w świątyni Marsa pod opieką saliów (zob. (1308-82) i w Polsce (Ludwik Węg. nie mogąc uratować ukochanego. wylądował o 800 km od bieguna. i losach poety fr. gdzie zmarli z wyczerpania i głodu.. w Neapolu 1266-1442 i Sycylii 1266-82. aŜa). i Jadwiga 1370-99). Wyprawy ratunkowe nie znalazły po nich śladu. która w śrdw.1854-97. wyruszył w 1897 na balonie "rnen" (szw. tajemnicę tego związku. Wergiliusza. andrę) . który pierwszy próbował dokonać arktycznej wyprawy badawczej balonem. budzi w bogatej hrabiance Madeleine. stary ład. 1907) Umberta Giordana. 3.. objęła trony kilku państw: w Królestwie Jerozolimskim 1131-86.fr. kazał sporządzić 11 identycznych tarcz dla zmylenia ewentualnego świętokradcy. idzie zamiast innej kobiety na stracenie razem z nim. Ancien Regime . zwęŜona w środku. Andree Salomon August (wym. Anjou (wym. Anchizes został tknięty paraliŜem. krańca Wyspy Białej. Andrea Chenier (wym. por. por.). notatki i zdjęcia. idąc za radą Egerii. Ancile . Ŝe stolicą królestwa będzie zawsze miejsce.-zach. Andre Marie Cheniera. owalna tarcza. który sprzyjał rewolucji. dynastia pochodząca od francuskich hrabiów Andegawenii. premiera pol.fr. szwedzki badacz polarny.tł. asję reŜim). libretto: Luigi Illica. Po niemal trzech miesiącach podróŜy saniami po lodzie uczestnicy wyprawy dotarli do płd. Tragedia wśród lodów . udał się z nim na tułaczkę i zmarł na Sycylii. co zaprowadziło go na gilotynę. pol. którzy nosili je w dorocznych procesjach marcowych.

z gr.niewolnik rzymski z I w. Ŝe jest piękniejsza od nereid. który go poznał jako swego dobroczyńcę (Androkles usunął mu na pustyni kolący cierń) i zaczął się do niego łasić. schwytany i rzucony w cyrku na poŜarcie dzikim zwierzętom. 6).obraz (1783) Jacques L. aby zesłał na Etiopię potwora morskiego. wg Jules Lemaitre'a. zob. Wszystkich uczestników tych wydarzeń Atena umieściła po śmierci jako gwiazdozbiory na niebie: Cefeusza.tragedia (po 431 pne. teŜ Perseusz. Shawa oparta na wątku Gelliusa. potwora morskiego.). Andromacha nad ciałem Hektora . śelazny (człowiek). -oid od gr. pol. oczarowany jej urodą. Andromedę. pierwsze pojawienie się w tragedii realizmu psychol. i jako matki jego syna.. Aulusa Gelliusa (Ii w. córka króla Etiopów Cefeusza i Kasjopei. Kasjopeję. ParyŜ. pustoszącego kraj. . wyst. Androkles .mit. aner dpn. którego Grecy postanowili zabić. jak w słynnej scenie poŜegnania przy Bramie Skajskiej z Hektorem idącym w bój (ks. Neoptolemosa (Pynosa). piękny typ matki i Ŝony.w średniowieczu i aŜ po Xvii w. ne.w "Iliadzie" Homera . gr. zbiegły do Afryki.komedia (Berlin 1912. Sosnowiec 1956) G.Android . Ecole des Beaux Arts. matka Astyanaksa. młodym Astyanaksem. spotkał tam lwa. rodzaj automatu w kształcie figury ludzkiej. uwolnił ją i poślubił. Molossosa.małŜonka Hektora. Andromacha . najtragiczniejsze wydarzenie rozstanie Andromachy z synem. dla przebłagania nereid wyrocznia zaŜądała złoŜenia potworowi ofiary z królewny. andros 'człowiek'. Trojanki . Historia znana z Eliana. zob.B. Matka chełpiła się. i namiętnej miłości. Andromacha . Gesta romanorum i in.) Eurypidesa. Andromeda . Davida. za co boginki namówiły Posejdona. Androkles i lew .tragedia (415 pne. Niewolnikowi i zwierzęciu zwrócono wolność. szlachetnej w nieszczęściu. Perseusza i Cetusa.tragedia (1667) Jeana Racine'a. Przykutą do skały zauwaŜył Perseusz i. którego konstrukcja pozwalała mu na wykonywanie ruchów naśladujących czynności człowieka. uśmiechającej się przez łzy. eidos 'kształt'.) Eurypidesa: losy wdowy po Hektorze jako branki syna Achillesa. Andromaque .

zał. skand. Berlin. a z kształtów. 'pierwszy wezwany'. przemysłu włókienniczego. Andrzejki .mit. wnioskowały. gr. Nasz Andrychów. Dziewczęta wylewaly roztopiony wosk a. ludowe. Loki zmusił go do oddania skarbu. w wigilię św. właściciel wielkiego skarbu złota. Obraz (ok. wg tradycji poniósł śmierć na krzyŜu ustawionym pochyło. Andromede . ośrodek rękodzielnictwa tkackiego. odległą o ok. zw.przysł.gr. Jędrzychów. imię popularne w Polsce juŜ w średniowieczu. nie pozwalając mu nawet na zatrzymanie jednego pierścienia. galaktykę. miasto w woj. w kształcie litery X..3 mln lat świetlnych. 'męski'. łac.obraz (ok. Pierścień . zawierający Wielką Mgławicę spiralną. magiczne. dziewczęce wróŜby małŜeńskie odbywane wieczorem 29 listopada. przy którego pomocy mógłby zgromadzić nowe bogactwa. 4. przez króla Stanisława Augusta w 1767 na miejscu wsi istniejącej od Xiv w.tragedia (1650) Pierre Corneille'a. jakie zastygając przybierze. krzyŜem św. Haga. jak będzie wyglądał. Andrychów . Order św. kto będzie przyszłym męŜem. Andromeda . por. Andrzej . przyodziewa świat w drelichy . Andreas. dosł. Andromeda . Owidiusza.tradycyjne. protokletos. ustanowione przez Piotra I w 1698. Andrzej .Andromeda .najwyŜsze odznaczenie w Rosji carskiej. chorąŜego orszańskiego) Sienkiewicza (1886). Andrzeja. Św. ErmitaŜ. Muzeum. Andrzeja . 1634) Rembrandta. Andrzeja.dawn. późn. Uwolnienie Andromedy . od Xvii w. chocaŜ lichy.. 1638) Rubensa. Leningrad. a przynajmniej. cruxdecussata. bielskim.obraz Tintoretta. Metamorfozy. cynę na wodę.apostoł.tragedie Sofoklesa i Eurypidesa zachowane w niewielu fragmentach. szczególnie ulubione od czasów Potopu (postać Andrzeja Kmicica. patron Grecji i narodów słowiańskich. najdalsze zbiorowisko materii widzialne gołym okiem.gwiazdozbiór nieba północnego. karzeł. rybak z Betsaidy (Galilea). 2. Andvari .

z pięcioma wieŜami. Angkor Wat . Córka pani Angot . bohaterka Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlanda szalonego (1532) Ariosta. w okresie Rewolucji Fr. Lecocqa. zob. Angelika . od Anglów pochodzi nazwa Anglii. Francja). ordynarnej. angkor 'wielka'. wraz z Sasami i Jutami. handlarki ryb. teŜ Kronika (anglosaska). libretto: Clairville.(wym. jedna z największych na świecie. od 379 siedziba biskupstwa. KambodŜy w 802-1432. Anglowie . Xii w. agulęm) miasto nad rzeką Charente w dawnej prowincji Akwitanu (zach. kambodŜ. dowiedziawszy się. Wodewile: Pani Angot albo Wzbogacona przekupka (1797).łac. Madame Angot (wym. sed angeli. W 1860 odkryto ruiny pałaców i świątyń. Angouleme . Siostra (Angelika). przesiedlił się. Siraudin i Koning. jej przybycie z Kataju na dwór Karola Wielkiego skłóca ze sobą paladynów. Skrucha pani Angot albo MałŜeństwo Mikołaja (1799).. na wyspę brytyjską.lud germański z okolic dolnej Łaby.jedna z najpopularniejszych operetek (1872) A. zwłaszcza Rinalda i Orlanda. Non Anglii.stolica państwa Khmerów w środk. ale aniołowie! .trzy wodewile Maillota (Antoine-Francois Eve). wzbogaconej przekupki. który w V w.francuski typ swarliwej. z ogromnym bogactwem rzeźb i reliefów. pełnej Ŝycia i wigoru. spopularyzowany. Pani Angot w seraju konstantynopolitańskim (1803). rzymska Iculisma. i Dyrektoriatu. Angkor .dwa wodewile Josepha Aude. urodziwych jeńców brytyjskich. ago) . który na czas pewien traci zmysły. 595 na widok jasnowłosych. Por. Ostatnie wybryki pani Angot (1803) . dzięki sile komicznej jej osobowości i języka.największa świątynia Khmerów. Ŝe Angelika zakochała się w mauretańskim prostaczku Medoro i wyjechała z nim do Kataju. wat 'świątynia'.młoda i piękna. Ch. poł. wykrzyknąć miał papieŜ Grzegorz I Wielki ok.ten stał się w końcu przyczyną śmierci Sigurda (Zygfryda). Pani Angot na Malabarze . Nie Anglowie. ale Ŝywy takŜe i za cesarstwa. w . choć wyrachowana i zmienna w uczuciach księŜniczka. wystawionych na sprzedaŜ na targu niewolników w Rzymie. z 1.

kilkakrotnie zdobywana przez hugonotów. Po jej zgonie samotnika odwiedzają piastowscy aniołowie wróŜący rychły zgon wygnańcom. pośrednicząca między bóstwem a ludźmi. Anhelli . dokąd się wybierasz teraz. reliefowe rzeźby pokrywają fasadę z ok. quue nunc abibis in loca. jako wybrane naczynie poezji narodowej.obraz (1883) Jacka Malczewskiego. Nar. Morientis. Polak. przekazać ma najwyŜsze wartości swego pokolenia przyszłym generacjom. energia. młody. Serafin. Śląskie. substancjonalnego muru ukazana za pomocą schodkowego profilowania. Po śmierci swego przewodnika usuwa się na odludzie wraz ze zbrodniarką-pokutnicą Ellenai. Hadrianowi. anielsko czysty. aby je związać z tradycją przodków. przypisywanej przez Aeliusa Spartianusa (śycie Hadriana) cesarzowi rz. animus 'duch. wybrany spośród wygnańców syberyjskich przez Szamana. plwają na siebie i Ŝrą jedni drugich". miejsca męczarni narodu polskiego. z gr. smutna. oprowadzany jak Dante przez Wergiliusza. 138 ne. śmiałość'. brawura.. ziemskie piekło syberyjskich więzień. Muz. Katedra św. kopalni i miejsc zesłania wygnańców. druhu mego ciała. wysłannik. grubość cięŜkiego.Xvi w. . odwaga. wysłannik boga w mazdaizmie. otwierający poemat (łac. rezon. hospes comesque corporis. zwiastun. Anjmula Vagula Blandula . 1125-36.zapał. Ad animam suam. bez swej dawnej wesolości?') Animusz . Archanioł. z łac. por. kontenans.Początek słynnej strofy. Piotra . Muz. Cherubin. zapewne wg wzorów bizantyjskich. Obraz (1892) Witolda Pruszkowskiego.istota niematerialna.w religiach Wschodu . miła. którzy (jak to określa Mickiewicz w Epilogu Pana Tadeusza) "utraciwszy rozum w mękach długich. werwa. szlachetnego władcę-kapłana plemienia syberyjskiego. dusza. judaizmie.). Nar.) apostrofą umierającego do swojej duszy: Animula Vagula Blandula. Anglowie (Nie Anglowie. gościu. Hermes. Wrocław. zagubiona. kuraŜ. Malczewskiego. Obraz (1908) J. fantazja. Anhelli. blada. podpatrzonych w czasie krucjat. chrześcijaństwie i islamie. zwiedza pod jego przewodem. Anioł . Kraków..romański kościół kopułowy z Xi-Xii w. pullidula rigida nudula. niezrównany jest powaŜny majestat kopuł kryjących jednonawowe wnętrze wraz z transeptem. angelos 'poseł. Muz. Śmierć Ellenai . poseł bogów Olimpu'. Kraków.bohater tytułowy symbolicznego poematu prozą biblijną (1838) Juliusza Słowackiego. nec ut soles dabis iocos? ('Duszyczko ulotna..

Anioła . nm. syn Posejdona. ein Engelflog durchs Zimmer 'przez pokój'. Ankajos wziął w rękę puchar młodego wina i poszedł z nim do wieszczka. który w swojej Summa theologiae (1269-73) poświęca mnóstwo miejsca i pomysłowości domniemaniom o naturze aniołów. listę upadłych aniołów podaje Milton w "Raju utraconym". w tejŜe chwili nadbiegł sługa z nowiną.kontemplują Boga. aby z niego zadrwić. czy wielu z nich moŜe przebywać jednocześnie w tym samym miejscu. gr. 9.zob. Gall. Zwierzchności . Ave Maria.zob. Mirt.in.wg wierzeń chrześc. Jakub. Lucyfer. zwanemu teŜ Doktorem Anielskim. Siedem trąb siedmiu aniołów . Upadły anioł . List św. Apok. gdy winnica dała obfity plon. Księstwa.zob. odmawiana rano. w róŜnych wariantach. Ankajos. Średniowieczne wyobraŜenia o tych hierarchiach ilustruje obraz Botticellego "Wniebowzięcie Dziewicy". św. Hadrian (Mauzoleum). 16: (1) serafini. ten odpowiedział mu: "Wiele się moŜe zdarzyć między ustami i brzegiem pucharu". por.rządzą światem. Kiedyś przepowiedział mu wieszczek. zob. zob. Biblia.mit. Bernauer Agnes. grupuje aniołów w trzech hierarchiach i dziewięciu chórach. Ogień.gr. 1. Hermes epeiselthe dosł. m.zob.Anioł augsburski . Ręka (Na rękach nosić). Biblia. Trąba. 392. Woda anielska .modlitwa zaczynająca się od tych słów.zob.zob. Anioł stróŜ . w południe i wieczorem na głos dzwonów. Zamek św. odstawiwszy nietknięty . Anioł Pański . 'Hermes przeleciał'. Trony . Tomaszowi z Akwinu. Londyn. multa cadunt inter calicem supremaque labra. 1.. indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin. Pawła do Kolosan. Ŝe nie będzie pił wina z posadzonej przez siebie winorośli. archaniołowie. cherubini. 12. aniołowie . nagła cisza w ogólnej rozmowie. Anioł przeleciał . Pozdrowienie anielskie . Ognisty Anioł . Ankajos . pytaniu. Nat.. Walka z aniołem .wypełniają polecenia szczególne.Angelologia chrześc. (3) Mocarstwa. Chóry anielskie . (2) Państwa.zob.powiedzenie przypisywane. Ŝe dzik pustoszy winnicę. król Lelegrów na wyspie Samos.zob. Gromada aniołów moŜe tańczyć na ostrzu szpilki . por. Archanioł. łac.

puchar. . sam jednak został przez niego pozbawiony Ŝycia.. 22. królowa polska i szwedzka. Lecz mądrość stara nad twym świeci czołem.1573-98.nie wspomniana w Biblii. Anna Samotrzeć . przez rzymskie bramy. częsty temat malarstwa Xv i Xvi w. ParyŜ. Do H+++.. Znasz-li ten kraj. groby i świątnice Tyś przewodniczym był dla mnie aniołem.ujrzałem Ewę. Anny z Marią i Dzieciątkiem. Do mego Cziczerona . wg tradycji chrześcijańskiej Ŝona św. Luwr. Pókiś ty ze mną była! 1-2. tam. Najbardziej znany: Św. Antinoos i puchar. 4. Wezwanie do Neapolu .obraz Leonarda da Vinci. 17-20.(Sen w Dreźnie) marzenie senne z 23 Iii 1832. Śniła się zima .. ale niechętny poecie ojciec. Motyle wkoło. Legenda św. 'łaska'. zanotowane wierszem zaraz po obudzeniu się. 8.. między obojgiem zrodziło się uczucie. Joachima i matka Najśw. Marii Panny. Ankwiczówna Henrietta Ewa (1810-79) .) Ach. nie dopuścił do małŜeństwa. hrabia Ankwicz. ona między niemi Zdala się wznosić i nie tykać ziemi. Anna .wiersz wpisany do albumu Henrietty w kwietniu 1830. o moja miła! Tam był mi raj. parafraza pieśni Mignon z powieści Wilhelm Meisters Lehrjahre 'Lata nauki Wilhelma Meistera'. 10-12. Anny . 36-40.pod koniec 1829. Mickiewicz pisał o Ankwiczównie w lirykach i umieścił ją jako Ewę w Dziadach. aby zabić dzika. patronka stolarzy. Gdzie cytryna dojrzewa'! (. Św. Bruksela. od 1592 Ŝona Zygmunta Iii Wazy. Iii. Anna .Naśladowanie z Goethego. Hanna dost.hebr. por. pobiegł.wielki tryptyk (1509) Quentina Metsysa. jaką widziałem na Albańskiej górze. Anna Austriaczka (1) . 1830. Anna Samotrzecia . cz. córka arcyksięcia styryjskiego Karola Habsburga. teŜ Homera "Odyseja". Mój cziczerone! dziecinne masz lice. poznała Adama Mickiewicza. W białej sukience i ubraną w róŜe. matka Władysława Iv. . w czasie swego pobytu w Rzymie.wizerunek św.

Rozczarowany przyjściem na świat córki (późniejszej ElŜbiety I).Anna Austriaczka (2) . uspokoili Annę i trzymali w Polsce przez cały rok.po 1380-1416. Wraz z pięcioma jej rzekomymi kochankami została skazana i stracona. wnuczka Kazimierza Wielkiego. spotkanie zapoznawcze zaaranŜowano pod Krakowem. bulin) .fr. Luwr. Katarzyny Aragońskiej. odegrała wybitną rolę w trzech bezkrólewiach.1523-96.bohaterka tytułowa drugiej po Wojnie i pokoju wielkiej . 1507-36. król spojrzał na młodą damę. ParyŜ. druga Ŝona Henryka Viii. wkrótce zwróciła na siebie uwagę króla. Ambitna. zobowiązanego. a Anna została królową. tekst: F. utracił swe godności.były wdzięcznym tematem sensacyjnych powieści płaszcza i szpady. królowa Anglii. Anna Bolena . ozdobiła Kaplicę Zygmuntowską na Wawelu wspaniałymi rzeźbami. infantka hiszp. i Anny Kazimierzanki. W 11 dni potem Henryk. z pomocą kardynała Mazarina. aŜ doprowadzili do ołtarza w 1402. Anna Jagiellonka . poronieniem i martwo urodzonym synem. 1601-66. ale nie mogąc udowodnić oskarŜenia. Klemens z Moskorzewa. hrabiego Cylly. królowa Francji przez małŜeństwo z Ludwikiem Xiii w 1615. Anne d'Autriche. 1625). córka Zygmunta I Starego i Bony. panowie małopolscy. okrzykniętej 1575 królową polską. 1844-45. Anna Boleyn (wym. o wiarołomstwo.opera (Mediolan 1830) Donizettiego. poślubił Jane Seymour. do poślubienia jej jako ostatniej przedstawicielki rodu Jagiellonów. Jako dama dworu jego pierwszej Ŝony. W 5 lat potem oskarŜył ją podkanclerzy koronny i doradca króla. Jej nieszczęśliwe małŜeństwo i jej stosunek do obu wielkich męŜów stanu Richelieu i Mazarina . który wziął z nią potajemny ślub w 1533. córka Filipa Iii Habsburga. Anna Cylejska .ok. ale panowie nie dali za wygraną. regentka (1643-61) w czasie jego małoletniości.. Romani. od 1576 Ŝona Stefana Batorego. Anna Karenina . Trzech muszkieterów (czasy Richelieu) i Dwadzieścia lat później (czasy Mazarina) Dumasa-ojca. pierwszego ministra. jako elekt. skrzywił się i od razu zawrócił konia. obmyślili ich małŜeństwo. chcąc mocniej zalegalizować Jagiełłę na tronie polskim przez związek z krwią Piastów. opiekowała się Akademią Krakowską. Portret Rubensa (ok. oskarŜył ją o wiarołomstwo. wplątana w intrygi. matka Ludwika Xiv. w kilka miesięcy później pierwsze malŜeństwo króla uniewaŜniono. w stroju z białej satyny. córka Wilhelma. zwł.

nie miała szczęścia w miłości i zmarła w staropanieństwie. jednej z najsłynniejszych powieści psychologicznych Xix w. prześladowana zazdrością jego Ŝony Lawinu. obejmujące panowanie jej ojca i 1. napisała Aleksjadę (gr.. spisek odkryto. Anna Perenna . staroitalska bogini roku i długowieczności. córka cesarza Aleksego I i Ireny. opieka nad uczonymi. odsunięta od Ŝycia na dworze. w gaju pod Rzymem. aleksias) w 15 tomach. która. 1898-1900) Lwa Tołstoja. Ew. której święto obchodzono w Idy marcowe. zajmowała się botaniką. a w końcu poświęca Ŝycie. Anna Komnena . męŜa i małego synka. zielarstwem i przyrodolecznictwem. tł. Ŝona wysokiego urzędnika ministerstwa. która dla wielkiej miłości do przystojnego oficera. Annasz . dzieło hist. załoŜyła wielki ogród botaniczny pod Golubiem. Długosz Jan. poślubiwszy Nikefora Bryenniosa. aby osadzić go na tronie zamiast swego brata. córka Jana Iii szwedzkiego i Katarzyny Jagiellonki. Jana Ii.zob. osadzona w klasztorze. 18. wykorzystując znajomość spraw publicznych i wolny dostęp do archiwów cesarskich. księŜniczka i historyczka bizantyjska. wg Jana. . Treścią jej Ŝycia były badania naukowe. Kobyła (Flandryjska).ok. rzucając się pod koła pociągu. Anna Wazówna . Annales Seu Cronicae Incliti Regni Poloniae . obaj brali udział w procesie i przesłuchaniach Jezusa. równieŜ kapłana. spiskowała. krucjatę (1095-99). będące cennym źródłem wiadomości o tym okresie.powieści (1873-77. festynem ludowym połączonym z ucztowaniem.1562-1625.mit. intelektualne. pol. utoŜsamiana z siostrą Dydony Anną.w Biblii kapłan Ŝydowski. inteligentna i aktywna. Aleksego Wrońskiego. pierwsze gr. sfinansowała wydanie w 1613 olbrzymiego Zielnika Szymona Syreńskiego. 13-24. Henryk Viii. teść Kajfasza. Choć tak nieprzeciętnie wyksztatcona i urodziwa. schroniwszy się pod opiekę Eneasza w Lacjum. miała wpływ na króla. przybyła do Polski z bratem. stworzone przez kobietę. kobieta uczona i ambitna. opuszcza dom.1083 . Aleksego Karenina. 1155. uciekła i poślubiła boga rzecznego Numicjusza. Zygmuntem Iii Wazą. rz.zob. Anna Kliwijska (de Cleves) . największej księgi wydanej w Polsce przedrozbiorowej. a jej wybaczono.

22.Antinous. bo dopóki dotykał Matki-Ziemi. 8. Herakles i Anteusz . rocznica. zabił go w walce Herakles. z węg. z fr. z Bitynii.mała beczułka. urodziwy młodzieniec gr. Antinoos (1) . Scorpio). podwójna. Antał(ek) . ok.jedna z najczerwieńszych gwiazd nieba. odległa o 400 lat świetlnych. najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Niedźwiadka (łac. Anteusz . scena zbiorowa w sztuce teatr. gigant libijski. Antares . miara wina a. zgodność. Antares 'podobny do Aresa'. Hartford. który zmuszał podróŜnych do walki wręcz i kaŜdego zabijał.gr. Conn. 130 ne. Florencja. zespół aktorów a. Obraz Pollaiuola. muzyków.(odsyłać.. Castelgomberto. w operze. tj. Ankajos. gr. Obraz Tintoretta. który dąŜył do władzy w Itace i do zgładzenia Telemacha: zginął od strzały z łuku Odyseusza. Athenaeum (USA).przest. mit. Obraz Tiepola.. An(n)iwersarz . o średnicy 285 razy dłuŜszej od średnicy Słońca. anniversarilis 'doroczny'. faworyt cesar Hadriana. w Polsce od Xvi w. kiedy podnosił do ust puchar z winem. z gr. Ansambl . był nie do pokonania.Antinous. uniósłszy przedtem w górę. Antaios. Bargello. syn Posejdona i Gai (Ziemi). w Odysei Homera najzuchwalszy i najbezecniejszy z zalotników Penelopy. zwana teŜ Sercem Skorpiona. dawn. 112 ok. pół beczki'. Antinoos (2) .rzeźba Pollaiuola.Od Annasza do Kajfasza ..dawn. piwa objętości od 6 do 18 garnców. zestrojenie składników dzieła art. por. naboŜeństwo Ŝałobne w rocznicę śmierci: z łac. chodzić bezskutecznie) od jednej instancji do drugiej. ensemble 'całość. harmonia. Odyseja. zespół'. Uffizi. antalag 'ćwierć a. towarzysząc mu w czasie podróŜy po . do czerwonej planety Mars. Florencja..

ParyŜ. została jego Ŝoną i matką Hippolita.A. Mus. których spłodziła z Zeusem. 1521-25) Correggia.łac. tj. Plastyka antyczna przedstawia go z atrybutami Dionizosa i Wertumna albo jako nagiego.. anthologia 'zbieranie kwiatów'. gr. Salmasiusa w Bibliotece Palatyńskiej w Heidelbergu. Sens. a.) i Zetosa. gr. Neapol. Antiopa . Luwr. Obraz L. monetach.Antiope. nazwał jego imieniem gwiazdozbiór. łac. porwana do Aten przez Tezeusza (co spowodowało najazd amazonek na Attykę i walki zakończone pokojem). Obraz J. Agatiasa z Miryny (ok. Stephanos. Luwr.. najwaŜniejsze były: zbiór epigramów ponad 40 dawniejszych poetów pt. uwaŜanego za inicjatora ascetyzmu zakonnego. imię dwóch popularnych świętych: Egipcjanina z Iv w.wybór (fragmentów) utworów gł. gdy nawiedził ją w postaci satyra. Prado. tj. Watteau. Naz. Rzym. r. Antonius.Nilu utonął (wg niektórych. 40 ne. Wieniec Filipposa z Tessalonike (ok.. Płaskorzeźby. florilegium. z pierwszych antologii gr. przez nadwornego kapłana Konstantyna Kefalasa w Bizancjum. miasto Antinoopolis (Szeioh Abadeh) w środkowym Egipcie.) i Krąg. 900 ne. ułoŜony przez poetę gr. Przedstawiano go na posągach. Jowisz jako satyr i Antiope . z gr. jego "kuszenia" przez złego ducha były materiałem dla wielu pisarzy i malarzy. Olbrzymi posąg w Neapolu. 560). Wieniec. Antoni . Sen Antiope . Jego przyjaźń z Hadrianem i tragiczna śmierć przyniosły mu legendamą niemal sławę: cesarz zaliczył go w poczet bogów. gr. epigramów róŜnych autorów. Jowisz i Antiope . Jordaensa. Obraz (ok. Grecka . 1768) J. Popiersie. pochodzący z rodu Antoniuszów. 1560) Tycjana. Villa Albani. Luwr. oparty gł. (1) mit.obraz (ok. Madryt. królowa amazonek. 1231). Davida. melancholijnego młodzieńca. Silvestre'a. Antologia . gemmach. ParyŜ. matka Amfiona (zob. Meleagra z Gadary (Palestyna) ok. z Padwy. Muzeum.zbiór epigramów gr. Grenoble.obraz (ok.(2) mit.Antoni Padewski (zm. gr. na powyŜszych antologiach. 70 pne. zwana teŜ Hippolitą. Mediolan. Kyklos. ParyŜ.L. K. Antiopa . Brera itd. drugi . Antologia Palatyńska a. . oddając Ŝycie za cesarza).obraz (1650) J. wznosił mu świątynie. odnaleziony w 1606 przez 19-letniego filologa fr. zebrany ok.

między dzisiejszymi zatokami Firth of Forth i Firth of Clyde. kojarząca się z mistyczną liczbą 666. 2. króla Teb.mit. entreprise. termin biblijny..archetyp osobistego przeciwnika Chrystusa i Królestwa Jego. ludzkimi. siostra Ismeny. Listu do Tesal. Fenicjanki . Kommodus. i jego matki (i Ŝony). za co zostaje Ŝywcem zamurowana i odbiera sobie Ŝycie. 2. a takŜe pomocą w odnajdywaniu przedmiotów zagubionych. nie pozwala pochować Polinika jako zdrajcy ojczyzny. teatralne. przedsiębiorstwo. szatan. 18. syn zatracenia" z 2. "człowiek grzechu. Neron. czyniąc cuda.).dawn.. na 2. Propaganda kościelna i polit.tragedia (410 a.. do której naleŜeli: Antonius Pius. Der Antichrist . nad państwowymi.. ne. dla obrony przed plemionami północy.(1888) esej krytyczny o moralności chrześc. Liście do Tesal.) Eurypidesa. Kreon. uznając wyŜszość praw moralnych. zły duch. wyst. spór z Kreonem. usiłując omamić ludzi czterykroć: udając Mesjasza. cyrkowe. łącząc go z takimi postaciami. gdzie przedstawiony jest jako bluźniercza bestia o 7 głowach i 10 rogach. zwł. Mahomet.) świata.tragedia (Ateny ok. oparty na 1. 440 pne. Wal Antonina . Nietzschego. obronny wał (limes) wybudowany w Brytanii przez Antonina Piusa ok. Antygona . Liście św. dawn. Edyp w Kolonie . Antrepryza . . Okres ten zwykło się nazywać "złotym wiekiem cesarstwa". boskich. 2. Antygona . przen. gr.dynastia cesarzy rzymskich Ii w. która wg oczekiwań wczesnego kościoła ma kierować nieszczęściami poprzedzającymi koniec (zob. nowy władca Teb. Kraków 1888) Sofoklesa. Jana. córka Edypa. Eteoklesa i Polinika (zob. kiedy jej bracia giną we wzajemnej walce o tron ojca. pol. 140-142. jego adoptowani synowie Marek Aureliusz i Werus. Antoninowie . Fr. przedsięwzięcie. grzebie brata. 13. rozdzielając dary i trapiąc mękami. Fryderyk Ii Hohenstaufen czy Napoleon. 409 pne. 1-12 i Apok. postać apokaliptyczna. Edyp. Jokasty.franciszkanin słynący cudami. 3. Vallum Antonini. jak Kaligula. często łącznie z okresem panowania poprzednich cesarzy: Nerwy. Legendy o nim opierają się gł. brat Jokasty. zły człowiek. z fr.łac. umniejszała jego grozę. towarzyszy oślepionemu ojcu na wygnaniu aŜ do jego śmierci.. Antychryst .zob. Trajana i Hadriana. Antygona.

). załoŜyciel szkoły cyników (zob.dramat (1917) Waltera Hasenclevera. gdy w bitwie pod Pydną król Perseusz poniósł klęskę i dostał się do niewoli. AntypapieŜ . 436-365 pne. bóg zmarłych. unitarianie.). 1922) Jeana Cocteau. a nie rzeczywistość. Macedonii od 276 do 168 pne.mit. uczeń Gorgiasza.. trinitas 'trójca'.. por. Cocteau. przeciwne dogmatowi o trójosobowości Boga. Kraków I957) Jeana Anouilha. Anubis .tragedie (1783) Vittoria Alfieri. Ŝe jedynym dobrem i celem Ŝycia jest cnota. Platonie. w Grecji utoŜsamiany z Hermesem Psychopomposem.. z późn. wojny macedońskiej z Rzymem. Ŝe istnieją tylko konkretne rzeczy. Koń (jaki jest. nie uznające bóstwa Chrystusa. w Polsce (Xvi-Xvii w.słynne powiedzenie Antystenesa. Polinice i Antigone . załoŜona przez Antygonosa I Monoftalmosa ('Jednookiego'). pod imieniem Hermanubis. reszta to słowa. człowiek z głową szakala lub dzikiego psa. wyst. jego stosunki z Platonem były wrogie (walka o puściznę Sokratesa między dwoma najwybitniejszymi uczniami mistrza). Xv w. jednego z wodzów Aleksandra Wielkiego. Antygonidzi .) lewy odłam reformacji . Sztuka (wyst. Opera (1927) Honeggera wg sztuki J. Antytrynitarze . sporadycznie do poł. bracia polscy. wyd. którego zewnętrznie bardzo przypominał. twierdził.dynastia panująca w staroŜ. 1806) Jeana Racine'a. a nigdy nie widzę "końskości" . egip.papieŜ wybrany przez opozycję w stosunku do papieŜa. było ich łącznie 39 (gł.arianie. Cynik). widzę zawsze konia. pierwsza tragedia (1664. przedstawiany jako szakal a. odrzucał naukę Platona o ideach. Przeciwnik logiki i dialektyki. 'odprowadzającym dusze'. Antigone . pol. który był uwaŜany za wybranego kanonicznie. przed 1059. opiekun balsamistów i grobów.-łac.Tebaida.. socynianie. odprowadzający ich dusze na sąd. .sekty chrześc. Antystenes z Aten . koniec jej nastąpił w czasie 3. potem Sokratesa. pol. uwaŜał. Tragedia (ParyŜ 1943.ok.La Thebaide .

2. 35. Bard. trzymaj się kopyta! . Szewcze. Bucefał." Apelles i Kampaspe .w Grecji przedhomerowej zawodowi poeci-pieśniarze.). por. wstrzymaj się wreszcie od dalszych poprawek i ulepszeń! Okrzyk Apellesa pod adresem kolegi-malarza. Afrodyty Anadyomene (zob. dopiero z Iii8Iv w. Iv w. ksiąŜka kucharska "De re coquinaria" pochodzi prawdop. król wyraził niezadowolenie ze sposobu. pedanta Protogenesa. poj. Ŝyjący w czasach cesarza Tyberiusza. miał się powiesić ze strachu przed widmem głodu. z gr. manum de tabula!. Geniusz koloru i wdzięku. 12. poł.łac. tj. powiedzenie przypisywane Apellesowi przez Pliniusza w Historii naturalnej. mistrz gr. poprawiwszy but na swym obrazie pod wpływem fachowych zarzutów szewca. . (np. Bucefał i Aleksander . aoidos 'śpiewak. które stało się juŜ wtedy synonimem smakosza. pieśniarz'.Aojdowie . Apelles. por. aojda. w jaki przedstawiony został na obrazie jego ulubiony koń. aby wskazać Apellesowi na kilka uczynionych przez niego błędów. Zeuksis. Ręce precz od obrazu! . wielu portretów Aleksandra W. Był nadwornym malarzem Aleksandra Wielkiego i Ptolemeusza I. którzy przy dźwiękach formingi czy kitary opiewali na dworach moŜnych panów czyny bohaterów. pne.łac. 36. zarŜał. ne sutor supra crepidam! Apelles.Marcus Gavius bogaty smakosz i sybaryta rzymski. Dlatego kazał przyprowadzić do obrazu Bucefała. najsławniejszy malarz staroŜytności. zdaje się lepiej od ciebie znać na malarstwie. Apelles z Kolofonu . l.Kiedy Aleksander Wielki zamówił u Apellesa swój portret na koniu.łac. Znane są tylko z opisów. tj. z którego dzieł i pism nic nie pozostało. powiedział (dosł. twórca m. bez posunięcia choćby odrobinę naprzód pracy twórczej. malarstwa monumentalnego. nulla dies sine linea. gdy zostało mu tylko 50000 sestercji. Ale gdy Bucefał ujrzał siebie na obrazie. Przypisywana mu najsłynniejsza rz.in.): "(Niech) szewc nie (osądza) powyŜej obuwia!" Apicius .zob. roztrwoniwszy na przysmaki większą część majątku. Aleksander Wielki. na co Apelles odezwał się z uśmiechem: "Twój koń. i dla lepszego zbytu opatrzona jest nazwiskiem. Ani dnia bez kreski . a malarz zamówienie wykonał. gdy ten zaczął ganić udo namalowanej postaci.. PiorunodzierŜcy w świątyni Diany Efeskiej) i alegorii Potwarz. królu.

zrozumiałym dla wtajemniczonych. braci Van Eyck. a z czasem i do Rzymu. balsamowano i grzebano w Sakkarze z królewskim ceremoniałem. nie uznane za "natchnione". Cztery (Czterej jeźdźcy Apokalipsy). przen. freski Cimabuego w górnym kościele w AsyŜu. falsyfikatach. Apokryfy Nowego Testamentu. do ok. skąd kult dotarł do Aten.u śydów i chrześcijan księga kanoniczna a.ok. i Signorellego w katedne w Orvieto. zrodzony. a później Ozyrysa (zob. Seria miniatur na rękopisach śrdw. apokalypsis 'odsłonięcie. Apokalipsa . Objawienie. ezoteryczną. Oficjalna Ŝałoba trwała 2 miesiące. nabrały z czasem charakteru literatury ludowej. (hermetyzm) księgi zawierające wiedzę tajemną.. podrobiony'. Pinakoteka itd.). umoralniającej.. Był on równieŜ czczony pod postacią byka w Memfis. Apokryfy . Florencja. objawienie'. pochodzące z najwcześniejszego okresu piśmiennictwa chrześc. jak wierzono.).Apis . Ptolemeusz I Soter przeniósł główny ośrodek kultu do Aleksandrii. cykl drzeworytów (1496-98) Albrechta Drera. Nowego byka rozpoznawano po 29 znakach. boga Nilu. z promienia słonecznego. . Apocalypsis cum figuris. w hellenistycznych religiach misteryjnych i systemach filoz. związanym z minerałami i klejnotami. obrazy Velazqueza. wydany w formie ksiąŜki. UwaŜany był za wyrocznię. 150 ne. Objawienie św. językiem mistycznym. apokryphos 'ukryty. z Ii-Iii w. z gr.. z gr. ale nie istniejące w oryginale hebrajskim. symbolicznym. Celem Apokalipsy było przedstawienie. 185 . Monachium. Dies irae. termin zastosowany do literatury relig. dlatego został bóstwem podziemnym. Jana. por. Rubensa.). apokryficzna (od ok. Byk kultowy. na biblijnej Apokalipsie. gdzie uwaŜano go za wcielenie Ptaha (zob. ostatecznego triumfu Dobra nad Złem. niedostępną dla profanów. Inscenizacja (1968) Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego.grecka forma egipskiego imienia Hapi. 200 pne. Grecy utoŜsamiali go z Hadesem. Gandawa. na wyspie Patmos 93-96. Londyn. oparta gł. dla pokrzepienia serc w cięŜkich czasach. 254. Stare byki uroczyście topiono. Apokalipsa w obrazach . zwł.. zaś w Biblii. freski Giotta w kaplicy Peruzzich w Santa Croce.łac. przypisywane niekiedy Janowi apostolowi. miał dwór w pobliŜu bramy świątyni Ptaha w Memfis. włączone do greckiej (Septuaginta) i łacińskiej (Wulgata) wersji Biblii. który miał je napisać na zesłaniu. nieautentycznych.księgi biblijne niekanoniczne. przez Orygenesa. ok. o utworach wątpliwego autorstwa. zawierająca proroczą wizję wydarzeń towarzyszących końcowi świata.

G. Jego atrybuty: lira. Nar.Apoksyomenos . neque semper arcum tendit Apollo. tj.W. Koronis. Phoibos 'błyszczący'. Apollo Sauroktonos . 'Jaszczurkobójca') rzeźba Praksytelesa (Iv w.. bóg mądrości (przekazujący wyrocznie przez Pytię delficką. 1871): harmonijny. bóg oczyszczenia z win. od apoksyein 'zdrapywać'.rzeźba. pne. a śpiewakom . Muz. fr. Asklepios. Rzeźba (1900) Rodina. A.. Obrazy: L. racjonalny. Apollo . Kasandra. bóg poezji. pne. Balet: Apollo i muzy. Marpessa. kopia znaleziona w 1495.łac. kopia marmurowa. o harmonijnej budowie ciała i klasycznych rysach. Lully'ego. syn Zeusa i Latony. Mousagetes.(gr. Dafne. Apollo . Pan. Marsjasz. Delos. udzielający wieszczkom daru przepowiadania. bóg śmierci.. Kopenhaga. jeden z najpotęŜniejszych bogów Olimpu. mającym znaczny wpływ na kulturę gr. Nie znwsze Apollo napina łuk . nie zawsze wysyła śmiercionośne strzały. zob. praktyczna realizacja jego nowego. brąz (ok. Apollon Musagete.). bliźni brat Artemidy. Schiavone. Warszawa. jako bóg słońca Febus. o szeroko rozpowszechnionym kulcie. strzegący stad. Niobe.mit. Belweder Watykański. z gr.przen. Watykan. Apollo . bóg nowo załoŜonych miast i kolonii. marmurowa kopia rz. Sansovina. pne.. Veronese. Rzeźba Thorvaldsena. Ribera. przewodnik muz. Thorvaldsena. Tityos. powściągliwy. Turner. zabijający młodzieńców i męŜczyzn strzałą ze srebrnego łuku. M. Nietzschego (Narodziny tragedii. Wyspiańskiego do Iliady. Rzym. męŜczyzna młody i piękny. łuk i wieniec laurowy. Hiacynt. Domenichino. umiarkowany. Lizyppa z ok. Ilustracje St. bóg ziemi. Opery: Apollo et Daphne (1698) J. 2. występuje dopiero od V w. teŜ: Admet. Sybilla. którą teŜ sam uprawiał. Rzym. z Pieśni. 10. przeciwstawny dionizyjskiemu.B. Watykan. Apolliński . de Vos. Apollo Belwederski . Horacego. bóg-lekarz chorób ciała i duszy.. Rzym. 325-300 pne. Igora Strawińskiego . Cranach St. Pyton. identyfikowany z Heliosem.rzeźba Leocharesa (Iv w. odlew w brązie. przynoszącą takŜe zarazy.głosu) i muzyki.. Delacroix.). Muz. J. uwysmuklonego kanonu ciała ludzkiego: wysokość głowy stanowiła ósmą część wysokości ciała. Wenecja. Apollo et Hyacinthus (1767) Mozarta. 1540-45) J. nie zachowane dzieło rzeźbiana gr. gr. Delfy. nie znany jeszcze Homerowi. M. gr. czczony świętami obchodzonymi w róŜnych porach roku.wg Fr. gr. Reni. rolnictwa i roślinności.posąg młodzieńca ścierającego skrobaczką kun i oliwę z ciała po zawodach sportowych.

1 ). osoby nieobecnej czy nieŜyjącej.. przedmiotu a. Apologia . Grzegorza. Juda zw. (A.. symbole odnoszą się przewaŜnie do narzędzi męczeńskiej śmierci." (J. Walii . którzy nawracali na chrześcijaństwo całe ludy i kraje. Jakub Młodszy (wałek pilśniarza). 130-200. Norwid. Apostołami nazywano teŜ później tych. wszelka pielgrzymka) do Rzymu. t. po jego śmierci wybrano Macieja (topór wojenny). zm. "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie". 604.(Waszyngton 1928). odjeŜdŜasz. Czterej apostołowie . wg Mat.łac. Słowacki. jak np. duŜy kielich do wina. później dołączono Pawła (miecz).dwa obrazy (1526) A. 12 uczniów Jezusa: Piotr. Mateusz Ewangelista (toporek a. Cieniu. zm. pierwszy papieŜ (symbol: pęk kluczy. 1). Bonifacego. Jakub Starszy (muszla. Bartłomiej (nóŜ). Dziejów Ap.).: Adolf Bolm.św. wygłoszona a.. Tadeuszem (pałka). apostolos 'wysłaniec'. Sokrates) i pisma obrońców chrześcijaństwa z Ii w. . Judasz Iskariota (sakiewka). Do progów apostolskich . zasady a. Augustyna z Canterbury. Z gr. choreogr. "Rozmowa z piramidami". miodu. jego brat Jan Ewangelista (kubek z wylatującym zeń uskrzydlonym węŜem).. ad limina apostolorum . Irlandii .dawn. 11. niewiernym (lanca). Andrzej. Galii . Apostoł .św.?" (C. ok. Marcina z Tours.św. Drera. 256-331..św. Tomasz zw. butla z tykwy). Apostołowie . np. pojęcia. Mickiewicz. tzw. 338-401. Patryka. Ew. "Bema pamięci Ŝałobny rapsod". halabarda).. "Czemu. 680-755. z gr. piwa. kij pielgrzymi.. ręce złamawszy na pancerz. apostoła Armenii .podróŜ sprawozdawcza biskupa (pot.wg Biblii.św. zwł. St. Apok. i św. sarkofagi.. Łuk. "Piramidy. Marka. przekazana przez Platona i Ksenofonta "Obrona Sokratesa" (zob. kogut).grecka nazwa Abaddona (zob. przedstawiona na piśmie. Apollyon . brat Piotra (krzyŜ w kształcie litery X). Germanii . 9. osoby. Pinakoteka. Szymon (piła).obrona sprawy. 1). Apostrofa . Brytanii .figura retoryczna polegająca na zwracaniu się do idei.. Ireneusza. księcia piekieł i anioła przepaści. apologetów chrześcijańskich.św. 601. czy wy macie takie trumny. 373-463. Dawida. "Pan Tadeusz". Monachium. Filip (długa laska zakończona krzyŜem). w Biblii.

marynaty. Wonności Arabii .dla Greków Arabia była ojczyzną kadzidła i perfum: W Makbecie. 38. 13 uncji = funt = 0. gwałtowna'.wagi przed wprowadzeniem systemu metrycznego system norymberski z 1546. wł.).z gr. Wirginia. nalewki. Tysiąc (i jedna noc). apotheke 'skład. 7: "Aptekarz uczyni przyjemne lekarstwa i maści zdrowe sporządzi.1. później cały Półwysep Arabski. opus 57 (1804-05) Beethovena. 3 itd. L'Apres . magazyn'. 8 drachm = uncja. likiery i przysmaki (konfitury. Apteka .zob. powidła). Appassionata . 3 skrupuły = drachma. dziś Wadi Musa w Jordanii. szatka. zwł. Aptekarska dokładność . wymienia się jeszcze Arabię petrejską (Arabia Petraea) od Petry. 2..zob. wódki. .nazwa sonaty fortepianowej f-moll. pochodzą z Indii. 'namiętna. Arabia felix) na wybrzeŜach i pustynną (Arabia deserta) w głębi półwyspu." Zob. zioła. przez Arabów. Aptekarskie jednostki . przeniesione zostały w X-Xiii w. Apteczka domowa izdebka. obowiązujący w Polsce we wszystkich zaborach do 1918: 20 granów = skrupuł.nazwa określająca pierw. Aptekarska praca . korzenie itp.36 kg. w dawnych dworach szlacheckich schowek na leki (sadła. uŜywane współcześnie. i nie będzie końca pracom jego. teŜ Farys. ale do Europy Zach. Faun (Popołudnie Fauna)." Arabia . Szekspira Lady Makbet mówi: "Zapach krwi! Wszystkie wonności Arabii nie odejmą go tej małej ręce. 1. tylko Arabię Północną. póŜniej. do osoby zmarłej. Eklezjastyk. staroŜytnej stolicy Nabatejczyków. Cyfry arabskie . dzielony następnie na urodzajną "szczęśliwą" Arabię (łac.apostrophe 'odwrócenie się' pozorne od słuchacza do kogo innego.precyzyjna drobiazgowość. u Ptolemeusza. 5. octy itp.Midi D'un Faun .w Biblii. Appiusz i Wirginia .

ale bogini zmieniła ją w pająka. aranchuef) miasto w środk. ustępuje pod naporem aramejskiego. . nad Tagiem. Po aramejsku napisano ostatnie partie Starego Testamentu. Tkaczki kobierców . Aranjuez .Arachne . arab. mit. 'Zbiegły dni wesołego w Aranchwes pobytu'. Madryt. Veronesa. zob. Pallas i Arachne . Aramis . por. ogarnięta pychą. pryw. cel pielgrzymek. Arachne powiesiła się z rozpaczy.(wym. tł. letnia rezydencja królów hiszp. 'góra łaski'. tkaczka słynąca z doskonałości swojej sztuki. wyparł z uŜycia języki: fenicki. Aramejski język . Hiszpanii.. gr.-wschód od Mekki. językiem tym posługiwał się Jezus i apostolowie.gr.obraz (1636-38) Rubensa. Mickiewicza.obraz P. W ciągu 1. farbiasza z Kolofonu w Lidii.jeden z czterech gł. z hebr.. akadyjski i hebrajski. Ŝe mit ten jest echem konkurencji w handlu morskim artykułami włókienniczymi między Atenami a lidyjsko-karyjskimi eksporterami farbowanej wełny. aby w I w. pieczętowanej wizerunkiem pająka jako znakiem fabrycznym przędzalni. Pałac DoŜów. A. 1657) Velazqueza. Talmud Jerozolimski i Babiloński. a sznur w pajęczynę. Arachne . co tak rozzłościło boginię. 'pająk'. hidŜra) z Mekki do Medyny w 622. Niektórzy uczeni sądzą. Ew. moabicki. Prado. od Xvi w. Dumasa-ojca. na którym. Bruksela. córka Idmona. początkowe słowa sztuki Fr. Palestyny i Mezopotamii. wg tradycji muzułmańskiej. pne. tysiąclecia pne. Adam (Szczyt Adama). Ŝe podarła materię w strzępy. 'dawna nazwa Syrii'.obraz (ok. który od czasu zburzenia Jerozolimy w Vi w. Adam spotkał Ewę po dwuchsetletnim karnym rozłączeniu i gdzie się zatrzymał Mahomet w czasie swej ucieczki (arab.granitowe wzgórze na płd. Trzy (Trzej muszkieterowie). wg Mateusza. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A. wezwała Pallas Atenę do współzawodnictwa i wyobraziła na swym dziele miłostki bogów. stać się językiem literackim i religijnym śydów. Aram. Die schonen Tage in Aranjuez sind nun zu Eade. Wenecja.dziś niemal wymarły język semicki Syrii. Arafat . zwany takŜe DŜebel-el-Rahm.

1859 i 1903. ara 'ołtarz'. znawca. w 66 ne. Ara Pacis Augustae . Aghri Dagh. dedykowany przez senat rzymski w roku 9 pne. 4.miejsce. Jedynym niemal historycznym świadectwem jego istnienia są Roczniki. zm. 'świadek. Dariusza Iii. a jak inni dzięki pilności. pers. zrekonstruowany w 1939 na podstawie fragmentów odnalezionych w 1568. im bardziej nosiły na sobie cechę pewnej niedbałości. Kuh-e Nuh 'góra Noego'. Ararat .. Asyrii. Jego słowa i czyny. Iraku.pisze Tacyt . prastarej krainy nad górnym Araksem. (. tur.miasto w staroŜ..noc wśród zajęć i rozkoszy Ŝycia.) przybrany został do grona nielicznych powierników Nerona jako mistrz dobrego smaku.-wsch.) pokrytych wiecznym śniegiem. ofiarę ze zwierząt. w Biblii . co zdecydowało o upadku dynastii Achemenidów. pax dpn... ile Ŝe tamten (.. w której Aleksander Wielki pokonał w 331 pne. 51.) niczego . tym chętniej brano je za domniemaną naturalność. rozjemca'... dziś Arbil (Erbil) w płn.Schillera "Don Carlos" (1787). lecz za wytwornego znawcę zbytku. przy ceremonii dedykacji. cesarzowi Augustowi dla upamiętnienia jego szczęśliwego powrotu z Galii i Hiszpanii. im były swobodniejsze. Nie uchodził jednak za hulakę (.łac. podawana niekiedy jako miejsce bitwy (zamiast pobliskiej Gaugameli).). z ołtarzem ozdobionym płaskorzeźbą przedstawiającą suovetaurilia. o dwu bazaltowych szczytach (5156 i 3914 m npm. 37. Arbiter . pacis 'pokój'. łac. sędzia sportowy. ormiań. później prokonsula Bitynii. Arbela . 27. Gen. z łac. 'Ołtarz Pokoju'. skąd dowiadujemy się o samobójstwie Petroniusza przez przecięcie Ŝyt.. Masis. 38. budynek wzniesiony na Polu Marsowym w Rzymie. 8. Arbiter elegantiae ..wygasły wulkan na WyŜynie Armeńskiej w Turcji. tak on przez swą gnuśność doszedł do rozgłosu. na którym się zatrzymała arka Noego po opadnięciu wód potopu. w wyniku niełaski cesarza.. Kajusa) Petroniusza. zachowanego we fragmentach (zob. konsula..rozjemca. tak nazwał Tacyt Tytusa (a. sędzia polubowny. Izajasz. Trymalchion) współczesnego romansu obyczajowego "Satyryki w 20 księgach".łac. prawdopodobnie autora zręcznych epigramów i wspaniałego. 16. "Dzień przepędzał on na spaniu . pisarza rz. Jeremiasz. tonu.. 17-19 Tacyta. autorytet w sprawach dobrego smaku. jednego z najwybitniejszych utworów literatury rz. nazwa od Urartu.

Archanioł Rewolucji . na którym mógłbym stanąć.główny anioł. Jest teŜ waŜną postacią w powieści "Quo vadis?" (zob. anioł objawień. gł. biegnąc nago przez ulice Syrakuz do domu z łaźni. Historia i tradycja znają go gł. i Uriel. Jerahmeela. archos 'przywódca'. Archanioł . archangelos. anioł śmierci. a którego wzmacnianie jest istotą kaŜdej skutecznej terapii lekarskiej. herold. który zadmie w trąbę zmartwychwstania. uŜytych jakoby przeciw Rzymianom. mędrzec gr. otrzymać odprawę. okrzyk radości.Chamuela. Daj mi punkt oparcia (poza Ziemią). śruby bez końca itd. które mieli jeszcze jakoby widzieć Cicero i Owidiusz. nazwane .) Sienkiewicza. i jeść (h)arbuza dawn. jako wynalazcę śruby wodnej (przenośnika ślimakowego) i pomysłowych machin obronnych.dumne oświadczenie przypisywane Archimedesowi.ok. rekuzę. uzdrowiciel. którego zbadanie umoŜliwiłoby wpływ na przyrodę i dowolne jej przekształcanie. a poruszę z posad Ziemię . Archeus(z) . a takŜe wielokrąŜka.. i Israfel. od ukr.. odmowę przy oświadczynach. obrońca wiary. gdzie nagle udało mu się sformułować prawo hydrostatyki. 287-212 pne. w których nie sposób oddzielić prawdy od legendy.gr. twórcy zasady dźwigni. który. wg anegdoty.nie uwaŜał za przyjemne i subtelne. Saint-Just. Przypisywano mu teŜ budowę planetarium. wojownik. Jego olbrzymia sława przyczyniła się do powstania wielu opowieści o nim. tkwiący w kaŜdej Ŝywej istocie. Hammera).-łac. w Ŝydowsko-chrześcijańskich pismach i legendach jest ich czterech: Michał. Kosz.zob. Azrael. dostać od kosza. Gabriel. wydać miał Archimedes.Dostać. n. Wieniec (grochowy). przeciwnik Szatana. W Koranie czterej archaniołowie to: Michał. Szary (Szara gęś).) odrębny pierwiastek (zasada) Ŝycia.. por.-podolskiego obyczaju częstowania niemiłego konkurenta (ubiegającego się o rękę panny) arbuzem. właśc. Heureka! 'Znalazłem!'. Czarny (Czarna polewka). z gr. S. apokryf Enocha wymienia jeszcze Raguela. Gabriel. Eureka! . Sariela.wg witalistycznego poglądu Paracelsusa (zob. co mu Petroniusz zalecił" (tł. z tur. Archimedes z Syrakuz . charpuz. Jofaela i Zadkiela. z gr. por. dawca światła. inne źródła . Rafał. największy mechanik siaroŜytności. jak tylko to. Anioł (Chóry anielskie). Arbuz .

Uczony został zabity wbrew wyraźnemu rozkazowi Marcellusa. J.niezmiemie trudny do rozwiązania. Noli turbare circulos meos!. aby go zabić. z Cicerona Ad Atticum.1592-1656. Prado. kim jest ów starzec kreślący figury geometryczne na piasku. było to w czasie 2.zob.łac. wstąpił do słuŜby holenderskiej. działał w Warszawie i . który zbliŜał się. Włochy). Obrazy: Rubens (ok. W 1646 przyjął ofiarowane mu stanowisko "starszego nad armatą koronną w Polsce" (generała artylerii koronnej).1840-1916. skomplikowany. Maurycego Orleańskiego i w zdobywaniu La Rochelle w 1629 przez wojska Richelieugo. gdzie 17 Xi 1796 gen. ParyŜ. Palais Bourbon. Nie ruszej moich kół! . w 1623 za zabójstwo skazany na infamię i banicję. kierował obroną Lwowa. 4. polski księgarz i wydawca. walcząc w Brazylii z Hiszpanami dosłuŜył się stopnia generała i admirała w 1638. ile waŜy ciecz przez nie wyparta". Madryt.obrońcy miasta. brał udział w bitwie pod Piławcami. Ŝołnierz pol. 12. wojny punickiej. Delacroix.później zasadą Archimedesa: "Ciało zanurzone w cieczy traci pozornie tyle na cięŜarze. Pomnik Archimedesa . Rekurs z Indiej do Niderlandu. gdy usiłował znaleźć sposób określenia zawartości złota i srebra w koronie sporządzonej dla króla Hierona Ii.. Chwała bądź Bogu! Prędzej rarogu nawy latały. (K. słowa wypowiedziane rzekomo przez Archimedesa do Ŝołnierza rzymskiego. Arct Michał . na bulwarze nadmorskim Syrakuz. 67-75) Arcite i Palamon . Problem Archimedesowy . to do zachodu zdrowo stawiały. ze sztandarem w ręku. w 1623-25 uczestniczył w oblęŜeniu Bredy przez ks.wieś w prowincji Werona (płn. Madryt. Śmierć Archimedesa E. Arcole . de Ribera. gdy z armat męŜnie z szturmów potęŜnie mnie wynaszały. Palamon i Arcite. kiedy po dwuletnim oblęŜeniu Syrakuz wojska konsula Marcellusa wdarły się do miasta i plądrowały je. w 1622 debiutował wierszami. Arciszewski. 1636-37). Ŝołnierzy do ataku przez most na Adydze. Bonaparte poprowadził osobiście. Arciszewski Krzysztof . zawiły. Prado. w. gdy mię do wschodu. wygrywając jedną z pierwszych bitew z Austriakami w kampanii lombardzkiej. śołnierz zapewne nie wiedział.

którego protektorem był Reinald z Dassel. z dynastii Habsburgów.dawn. Po czym zaśpiewają chórem aniołowie: "Panie. dzierŜawa dóbr.) Arenda .. wg innej legendy. synu Posejdona.Lublinie. łac. Areopag .tytuł przysługujący monarchom Francji. gdzie wg legendy sądzono Aresa za mord popełniony na Halirotiosie.wzgórze Aresa. Arcychrześcijański Król . Dobrowolskim w 1897-99. 'Gdy umierać będę. na zachód od Akropolu ateńskiego. prowadził w 1910 prace badawcze na Spitsbergenie. praw. kanclerz nm. Gallego.B. geograf i geofizyk polski. ArcyksiąŜę . 1916). poboru podatków. 1118 a. Tunc cantabunt letius angetorum chori: "Sit Deus propilius huic' potatori. propinacji. złóŜcie mnie w oberŜy. . od 1438 tylko austriackim. ogłosił ponad 400 prac naukowych.. Najpopularniejszym utworem Arcypoety jest jego ironiczna "Spowiedź". 1120-67. arendare 'dzierŜawić'. zachęcił Marię Konopnicką do pisania dla dzieci i młodzieŜy. opłat itp.tytuł nadawany od 1356 niektórym ksiąŜętom niemieckim. i Słownik ilustrowany języka polskiego (przy udziale H. jeden z najlepszych polskich znawców krajów polarnych. której jedna ze strof stała się później pieśnią przy kielichu: Meum est propositum in taberna mori.1871-1958.. arcybiskup Kolonii i doradca polit. bądź mitościw temu pijusowi". by od beczki kurek w trupie usta mierzył. Fryderyka I Barbarossy. poświadczony źródłowo w Xii w. Areios Pagos. ut sint vina proxima morientis ori. sadu.. Słownik wyrazów obcych (1882). uczestnik wyprawy Adriena de Gerlache'a do Antarktyki wraz z A. kochanku córki Aresa. Słownik ortograficzny (1906) Słownik staropolski (1914). np. Arctowski Henryk . łac. majątku a. śrdw.in. karczmy. gr. młyna. wydał m. podróŜnik.. uŜywany dziedzicznie od czasów Karola V Mądrego (1364-80). Arcypoeta .przydomek nieznanego poety niemiecko-łacińskiego. (Śrdw.

Ares i Afrodyta . Argan .rzeźba gr. gardzący prawem. bóg wrzawy bitewnej. Boncampagni.pompejańskie malarstwo ścienne. Argos 1. niszczycielskiej. syn Zeusa i Hery. niesyty mordu. doskonałość. Muzeum w Tournai (Floury). ParyŜ. męstwo. zob. atrybutami jego były miecz i włócznia. por.). Grecji mieszkańcy Argos. i polit. pne. 'Strachem i Trwogą'.) i synami Deimosem i Phobosem.gr. Aretuza . Argenteuil . Zeusa. Mars. rzucający się w wir najgorętszej walki po jednej czy drugiej stronie wraz ze swą siostrą Eris (zob. Ares Ludovisi . Argiwowie . Alfejos. Ares Borghese . obradująca tam najdawniejsza rada państwowa złoŜona z byłych archontów. mająca do V w. grono osób rozstrzygających jakieś sprawy w sposób autorytatywny. przedstawia parę wioślarską nad Sekwaną. identyfikowany z rzymskim Marsem (zob. areopagitów. trybunał obywateli ateńskich sądził tam Orestesa za zabójstwo Klitajmestry. Ares był kochankiem i przyjacielem Afrodyty.ukazanej w Eumenidach Ajschylosa. boginię wojny sensownej. cnota.. sprawność. Mus. Źródło (Aretuzy). .w staroŜ. zaŜartej wojny. Obrazy: zob. Arete . kopia: Rzym. Znienawidzony przez ludzi. Chory (z urojenia). arŜatoi) słynny obraz (1874) Edouarda Maneta..źródło Aretuzy zob.). zwłaszcza zaś przez Atenę. z którą spłodził Harmonię. gr. (Iv w pne.(wym. Deimosa i Phobosa. a nawet przez ojca. Luwr. pot. Erosa. zob. najwyŜszą władzę sąd. Poświęcono mu psa. wilka i sępa. suma zalet tworząca charakter. dzielność. Ares . w Iliadzie nazwa rozszerzona na wszystkich Greków.mit. brąz. Argenteuil: Les Canotiers.rzeźba."chory z urojenia" z komedii Moliera. Sophrosyne. fr.

olbrzymi potwór. mit. Argonautika orfickie (Iii8Iv w. teŜ Argus. baczne.in.opera (ok.gł.). podejrzliwe. Valeriusa Flaceusa. cztero. Glaukos. teŜ Akademia (Argonautów). Po zdobyciu przez Jazona złotego runa przy pomocy czarodziejki Medei (zob.). zob.królestwo Diomedesa. nad M. por. Ŝe kochający go Herakles zaniechał dalszego udziału w podróŜy. porwanego przez nimfy źródlane sprawiła.) epos Apolloniosa z Rodos. utrata Hylasa. uwolnienie Fineusa od harpii i przepłynięcie Symplegad. Pies (Argos). Tezeusz. Argusowe oko . kochanki Zeusa. kolonizacyjne i handlowe Greków. 4. Oda pytyjska . teŜ Argos. gr. Mahlera.czy nawet stuoki). zob. w Iliadzie Homera . pne. mykeńskiego i klasycznego akropolu. m. Argos (2) . Herakles.mit. zazdrosna o Zeusa. wzniesiono świątynię Hery (Herajon) z posągiem bogini dłuta Polikteta. walka z Bebrykami. Jądro historyczne mitu to zapewne wyprawy czarnomorskie. ne. wracają po długotrwałej podróŜy (przekazywanej w róŜnych wersjach) do Grecji.Argonauci . Argos (1) .). budowniczy statku "Argo" (z pomocą Ateny). gr. z Jolkos w Tesalu do Kolchidy u stóp Kaukazu.Argos. Argus .Pindara (518-438 pne. pięknego chłopca. W podróŜy spotykają ich liczne przygody: na Lemnos wstrzymywani przez piękne kobiety..czujne.) C. ne. Grecja) u stóp wzgórza Larisa. Argiwowie. 1879) G.) i jego 50 towarzyszy wyprawy (bohaterów gr. zob. Hypsipyle. zwł. gdzie w V w. po złote runo.).(przed 270 pne. Die Argonnuten . kazała strzec zamienionej przez nią w jałówkę lo (zob. gr. a Hera rozsypała oczy potwora na pawim ogonie. Augiasz) na statku "Argo".mit. wielooki (trzy-. któremu Hera.: Kastor i Polluks. Meleager. miasto Argolidy na Peloponezie (płd. Argonautika . Ŝeglarzy Miletu. Jazon (zob. Czarnym. z jego polecenia Hermes zabił Argusa i zmienił go w pawia. Arganautika (I w. zakochanej w nim córki króla Kolchidy. Orfeusz. .

wyznawcy arianizmu. 371. aby go zabić. który za jej radą umocował koniec nitki u wejścia do Labiryntu. J. Arianna in Nasso (1791) J. łac. spopularyzowana w Xix w.F. gdzie przybył po nią i poślubił ją Dionizos. Kauffmann. nić przewodnia.ukochany Ginewry z Orlanda szalonego (1532) Ariosta. Miltona jeden ze zbuntowanych aniołów.). Bohater uwiózł z sobą na statku Ariadnę. córka Minosa.słynna rzeźba (I w. kierunku w teologii chrześcijańskiej. 256-336. duch w literaturze kabalistycznej. przen. wykonany przez Hefajstosa. obrazy: Tycjan. wyrzekłszy się magii. określenie ołtarza świątyni jerozolimskiej. siostra Fedry. Frankfurt n8M. samej świątyni. Ariodante . Bethmann Mus.Ariadna . Hofmannsthal. śpiącą. ścienne malarstwo pompejańskie. w Burzy (ok. Corona Borealis. A. aŜ wreszcie mistrz. z hebr. v. Ariadna na panterze . rycerz. sposób wybrnięcia z zawiłej sytuacji. malarstwo wazowe. słuŜy mu wiernie przez 16 lat. przybyłego na Kretę. zob. Opery: Arianna (1608) Monteverdiego. Tintoretto. libretto: H. Brat (Bracia polscy). w Raju utraconym.ślubny dar Dionizosa. Jordaens. Diadem Ariadny . dzięki czemu mógł trafić z powrotem do wyjścia. Ariadne. pne. StaroŜ. wyzwala go. za nieposłuszeństwo uwięziony w rozszczepionej sośnie przez czarownicę Sykoraks. Zeus osadzii na niebie jako gwiazdozbiór Korona Północna. Ariadne auf Naxos (1912) Richarda Straussa. Arianna in Creta (1733) G. Guido Reni. pomogła Tezeuszowi dostać się do ukrytego w Labiryncie potwora. ok. gr. Śpiąca Ariadna .. jak równieŜ Jerozolimy. . aby uwolnić Ateńczyków od haraczu z chłopców i dziewcząt poświęcanych bykogłowemu Minotaurowi. Danneckera. króla Krety i Pasifae. Ariel . 6. Nić Ariadny . anioł. który rzekomo popełnia samobójstwo z powodu jej niewierności. z miłości dla Tezeusza. ale porzucił ją po drodze do Aten. na wyspie Naksos. który zapoczątkował kapłan aleksandryjski Ariusz.kiębek nici wręczony przez Ariadnę Tezeuszowi. po jej śmierci uwolniony przez Prospera. Handla. "ognisko boŜe".. ale za sprawą Rinalda łączy się znów z panią swego serca. mit.rzeźba (1814) J. i zaprzeczającego boskiej naturze Chrystusa.gr.H. Haydna.w Biblii. po czym kłębek rozwijał. Arianie . Rzym. 1611) Szekspira "duch powietrzny". w niezliczonych reprodukcjach gipsowych. podwaŜającego dogmat Trójcy Św. Watykan.

. Arion i delfin . którzy na skutek prywatnej urazy dokonali w 514 pne. lud sądził. wraca na Korynt statkiem. Arka . pośrednio. który spędził większą część Ŝycia na dworze tyrana Koryntu Periandra. których nazywano stąd Oswobodzicielami a. 33-36) i w bitwach. W czasie Wielkich Panatenajów udało im się zabić Hipparcha. wg poezji bukolicznej Wergiliusza kraina prostoty i szczęśliwości. Arion .F. 10-22). 24. Tyranobójcami. zob. Herodota Arion. Ŝe stało się to za sprawą czynu zamachowców.wg Dziejów. teŜ Salomon (Świątynia). zamieszkały przez ubogich pasterzy. pne. a więc. Arka oryginalna zaginęła po upadku Jerozolimy w 586 pne. Akademia (arkadyjska)... Zob. Aristogejton i Harmodios . zachwycony pieśnią. odśpiewawszy uprzednio pieśń na cześć Apollina. . zawierająca kamienne tablice praw (Deut. a Hippiasz uszedł cało. Grecji górski. arca 'kosz. Harmodiosa na miejscu zasiekła straŜ. libretto: Antonio Salvi wg Orlanda szalonego Ariosta. Noe. 25. Handla.opera (Londyn 1735) G.Ateńczycy z arystokratycznych rodzin. Aristogejtona aresztowano i stracono. Symonides napisał o nich poemat. kazali mu skoczyć w morze. a potomków ich uczczono prawem ucztowania w Prytaneum.pozłacana skrzynia z drzewa akacjowego. w istocie rzeczy zacofana i prymitywna. 1-5). takŜe tragedii gr. Ateńczycy wystawili Tyranobójcom w 477 inny monument. z łac. półlegendarny poeta liryczny i grający na lirze śpiewak z Metymny na Lesbos.Ariodante . 10. 1. kufer'. Gdy w 3 lata później obalono tyranię. uczynii to.. pomnik Tyranobójców dłuta Antenora. zawiózł poetę zdrowego i całego do brzegów Koryntu. na ateńskiej agorze postawiono im w 510 pne. a kiedy w 480 rzeźbę wywieźli Persowie. wykonany przez Kritiosa i Nesiotesa. Arkadia . gdy Ŝeglarze.w staroŜ. noszona przez Izraelitów w ich wędrówkach (Num. wzbogaciwszy się w podróŜy po Italii. symbolizująca obecność boską. Arka Przymierza . aby zawładnąć jego pieniędzmi. Uchodził za twórcę dytyrambu jako formy literackiej. 10. Peloponezie. Przepływający delfin. lesisty kraj na środk.Arka Noego zob. złoŜona w jerozolimskiej świątyni Salomona w miejscu zwanym "świętą świętych". skrzynia. zamachu na Ŝycie tyrana Hippiasza i jego młodszego brata Hipparcha. ozdobiona dwoma złotymi cherubami (Ex. Nic nie zachowało się z jego twórczości.Vii8Vi w.

'i ja (Ŝyłem) w Arkadii'. koni. . 3. 'I ja urodziłem się w Arkadii'. Arkona . od czasu zburzenia Radogoszczy w 1068 do zniszczenia Arkony przez króla duńskiego Waldemara I Wielkiego w 1168 gł. 7. tj. poprzedniczka muszkietu. Słowian nadbałtyckich. Napis rozumiano błędnie w sensie: "I ja byłem w Arkadii (za Ŝycia)". "I ja byłem kiedyś szczęśliwy". która wpłynęła na rozwój tego gatunku w lit. ośrodek kultu relig. Jeden (za 18). 'obaj Arkadyjczycy' z Eklogi. słynniejszy jeszcze. 'Rezygnacja'. i późniejszy.. Arkadia . w sensie 'obaj poeci i muzycy'. obraz Giovanniego Guercina. wart Pac pałaca. długi sznur a. który znowu nadał tej nazwie dawne. Arkebuz(a). europejskiej. dziś w znaczeniu nadanym przez Byrona: obaj warci siebie.. zob. 4. i tatar. znaczącym zapewne. Schillera: "Auch ich war in Arkadien geboren". z tur. Arcades ambo .mieszkańcy Arkadii jako grubiańscy prostacy u Plauta. jak w wierszu Resignation. Pliniusza. ParyŜ.łac. Fr. Zwierzęta arkadyjskie . Arkabuz(a) . 7. 9. 'sznur lasso'. Corsini.gród słowiański na wyspie Rugii.łac. Arkan . bydła i ludzi. Luwr.-fr. Helenę Radziwiłłową między Nieborowem i Łowiczem. Wergiliusza.słynny romans pasterski prozą (1590) Philipa Sydneya. Ŝe śmierć obecna jest nawet w najidealniejszym ziemskim Ŝyciu. ze śr.druga pod względem jasności gwiazda północnego nieba. Rzym. znaczenie kraju sielankowej idylli. Jacopo Sannazzaro (1456-1530).. 5. 1650). Arktur . uŜywany przez ludy pasterskie i koczownicze do chwytania zwierzyny. Et in Arcadia ego . (h)arquebuse. Gal. przedstawiający grobowiec z tym napisem. uwiązany do siodła.cięŜka lontowa broń palna piechoty Xv-Xvi w. przez Szymona Bogumiła Zuga. ośrodek kultu Świętowita (zob.park romantyczno-sentymentalny załoŜony w 1778 przez ks. Persjusza.. Wergiliuszowskie.).alegoryczna powieść pasterska (1504) humanisty i poety wł. Arkadia . i Rabelais'go.Arkadia .lasso tatarsko-kozackie. Poussina Pasterze arkadyjscy (ok. rzemień z ruchomą pętlą. zaprojektowany gł.

Arlezjanka .hiszp. Lesage'a i P. 4 filary naroŜne kruŜganku ozdobione wielkimi figurami i reliefami. ouros 'straŜnik'. Ankona. Xii w. aby dokonać inwazji Anglii. niedźwiedzica. W literaturze fr.). Vincentem van Gogh (wym. we włoskiej w "Słudze dwóch panów" (wł. odziana w obcisły pstry ubiór uszyty z kolorowych trójkątów a. figury portalu stoją na lwach. wolarz. poł.bazylika romańska ze sklepieniem beczkowym. który przywędrował za chlebem do Wenecji i poszedł na słuŜbę do Pantalona.. często widzialny tylko dla ukochanej Kolombiny. 'Pola Elizejskie'.. francuskiego. jak Drake. Drugą suitę z Arlezjanki ułoŜył Ernest Guiraud po śmierci Bizeta. postać włoskiej commedia dell'arte pochodzenia antycznego a. który tu w 1888-89 ostatecznie ukształtował swój styl. nekropola Alyscamps. z fragmentów muzyki napisanej do tej sztuki Georges Bizet zestawił suitę koncertową. wg tradycji postać błazna w czarnej masce. L'Enrolement d'Arlequin . wsparty na kolumnach portal bogato dekorowany rzeźbą figuralną. Arlesienne. pochodzi sprzed 1150. Servitore di due padroni. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Wolarza. złoŜona z przeszło 130 okrętów. białe pończochy.R. czarną piuskę. Arles . Armada . Mediny-Sidonii. dramat (1872) Alphonse Daudeta. Arlecchino oder Die Fenster . Rameau. która stała się jego największym sukcesem za Ŝycia. w Polsce widoczna zimą. rzymskie Arelas. Ferrara itd. 'flota wojenna'. akrobata. komiczny sługa. Arlecchino. A. od arktos 'niedźwiedź. uzbrojona w drewnianą szablę. miasto związane z malarzem hol. Wielka a.czerwonawoŜółta.opera (1917) Ferruccio Busoniego. fasada z 2. równieŜ gwiazdozbiór. Francja). Frobisher i Hawkins. Regnarda. Gilles i wielu kościołach włoskich (Werona.F. arl) miasto w Prowansji (płd. wysłana 1588 przez Filipa Ii pod dowództwem ks.fr. w pierwszej . rywal Pierrota lub innego klauna. wiosną i latem. wschodnia nieco późniejsza. Trophime . 1748) Carla Goldoniego. zachowany rz. pajac. Północna część kruŜganku takŜe sprzed 1150. choch). prostak z gór Bergamo. NiezwycięŜona armada flota hiszp.wł.muzyka okolicznościowa (1726) Jeana Ph. została na kanale La Manche pobita i rozproszona przez flotę angielską pod dowództwem Charlesa Howarda i takich komandorów. ma wspaniały. podobnie jak w St. gwiazda Arktur'. bardzo prosta. Marivaux. Arlekin . Arktouros 'niedźwiednik. Mała'. Kościół St.(wym. z gr. amfiteatr (walki byków). rombów. postać w wielu komediach J.

Armand Duval . Pan Tadeusz.. jak niebezpieczny wróg grozi mu w dziełach Chopina. AŜeby całość na przyklad narodu Nie miała innej w sobie konstelacji Nad kilka dachów stołecznego grodu I kilka armat . gdzie przed Dniem Sądu Ostatecznego królowie Ziemi przegrają wojnę z Bogiem. zapewne z wymienionych przez Schumanna powodów. Apok.. 16. 745-6. Nie wierzę.zob. Mickiewicz..in. O historii. 'uzbrojona'.tej ultima-racji! (C.z łac. Car Puszka . pole wielu bitew. Armata .: "Gdyby samowładny. krwawa wojna. Geniusz (Czapki z głów. z pogrzebaczem. wielka rzeź. Ostateczny argument królów . Norwid.. napisał m. wojny świat.w Biblii.Robert Schumann w 1836 w nr 33 pisma "Neue Zeitschrift fr Musik".K.). napis na najbardziej znanym medalu pamiątkowym bitwy. późn. Na armaty z kociubą . 16. śebyś nigdy na Lachów nie chodził bez armat!" (A. Flavit Deus et dissipati sunt . z gr. w recenzji z koncertów Fryderyka Chopina opus 11 i 21. w pełnych prostoty melodiach mazurków." Publicznego wykonywania dzieł Chopina zabronił dopiero jednak okupant hitlerowski w czasie 2. Dama (kameliowa). 'Bóg dmuchnął i zostali rozproszeni'.. w której decydującą rolę odegrały działa i która rozpoczęła okres panowania Anglii na morzach. Armaty w kwiatach . na Kremlu w Moskwie. jedna z pamiątek hist.-łac.łac. przen. 33-37. potęŜny monarcha Północy wiedział. 9.) Dobrze mówił Suworow: "Pomnij. Ostatni (Ostateczny argument). góra Karmel' wznosząca się nad doliną Megiddo. od Szkocji.) .zob. z motyką na słońce. Armageddon . Ryków kamrat.nowoczesnej bitwie morskiej.olbrzymie działo wagi 40 t (z 1585). Nazwa symboliczna.tj. por. gdzie odbędzie się ostatnia wielka bitwa między dobrem i złem. wielka. Har Magedon 'góra Megiddo a. miejsce. Dzieła Chopina to ukryte wśród kwiecia armaty. Pozostałe okręty armady zdziesiątkowała burza na płn. zakazałby pewnie tej muzyki. w Generalnym Gubematorstwie.

gdzie uwięzięni bohaterowie zapominają o swoich obowiązkach. Arnold Winkelried . That is one small step for a man. Londyn. Działalność Armii rozszerzyła się na wiele krajów. Armstrong Neil A. przen. Opera (1902-03) Antonina Dvoraka. W ostatecznej bitwie o Jerozolimę.w Jerozolimie wyzwolonej (1580) Torquata Tassa piękna czarodziejka.. ucieka do obozu Egipcjan i ofiarowuje się kaŜdemu szermierzowi. wśród nich Tankreda i Rinalda d'Este. dn. Opera (ParyŜ 1777) Ch. Pas Armidy . półwojskową organizację i dewizę "Przez krew i ogień". pierwszy człowiek na KsięŜycu. alkoholików itd. anglosaskich. por. Winkelried. dostaje się do ich obozu i uwodzi swą urodą. pełen zmysłowych rozkoszy.ang. Opera (Neapol 1817) Gioacchino Rossiniego. libretto: Quinault. czarami i kłamstwami większość dowódców. Haydna. 1629) Poussina. ofiarowuje swą pomoc Jerozolimie obleganej przez chrześcijan pod Godfrydem de Bouillon. Obraz (ok. Glucka do tegoŜ libretta. kąpiących się nimf. ang.dramat (1943) Jeana Cocteau. dla ludzkości zaś .magiczny pas niezrównanej piękności i ceny. zob. kosmonauta amer. To ledwie jeden kroczek dla (przybyłego tu) człowieka.zaczarowany ogród zamkowy. Dulwich Gall.E. gł. pierwsze słowa Armstronga po wylądowaniu na KsięŜycu. Nazwę. Ogród Armidy . Aldrin E. w obliczu klęski. 21 Vii 1969. W. Alcyna. wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju. Opera (1784) J. źródło jej czarodziejskiej potęgi. zał. piękna. Kirke. przyjęto w 1878. działająca od początku gł. ale przekonana przez niego. wraz z mundurami i orkiestrami dętymi. w którym się zakochuje. 1930. uciekając przed Rinaldem. one grant step for mankind. przestępców. Opera (Florencja 1782) Luigi Cherubiniego. Opera (Wiedeń 1771) Antonia Salieri. Armide . ona podpala swój pałac.opera (1686) Lully'ego.zob. usiłuje się zabić.krok olbrzymi. powierza mu swoje losy. Renaud et Armide . Gdy Rinaldo wyzwala się spod jej władzy. który zabije Rinalda. Salvation Army. wśród biedoty miejskiej. w Londynie w 1865 przez misjonarza metodystę Williama Bootha. Armida . . cudownych kwiatów i owoców. . religijno-charytatywna organizacja chrześc.ur. symbolizuje obezwładniające działanie zmysłów na rozum. lekkomyślna kokietka.Armia Zbawienia .

(wym. w Xiv-Xv w. arsenale.Arnolfini .(wym. bohater powieści kryminalnych pisarza fr. Arringatore . tracący majątek na perfumy od Guerlaina (dla siebie). Arras . Z wł. Węgrów). Maurice Leblanca. Arsenał . Mówca. złoczyńca zaabonowany w Operze paryskiej. ok. od ok.zob. Arsenał warszawski odegrał znaczną rolę w powstaniach 1794 i 1830 (zdobycie go przez podchorąŜych było jedną z gł. w londyńskim Savoyu. 3. 4. na "ty" z wielkimi tego świata. Francji. zwierzęta i krajobrazy. z arab. MałŜeństwo (Portret małŜonków Arnolfini). oddający bieliznę do prania w Londynie.zbiór. Arria . 1864-1925.cekhauz. Arpadowie . jak to czyni Szekspirowski Falstaff w Wesołych kumoszkach z Windsoru. wyrabianych techniką gobelinową. słynny ośrodek manufaktur kobierców zwanych arrasami. wojnie światowej. a. arra) miasto w płn. zabity pchnięciem szpady przez tkaninę.zob.zob. 3. pierw. zbrojownia (zob.). później powiększony. 3. akcji bojowych) i w walce z nm. okupantem w 2. 890 wodza Madziarów (Ugrów. arsen lupę) dystyngowany dŜentelmen włamywacz. a następnie w okresach zaborów i wojen znacznie uszczuplony. Paetus Caecina. W salach o ścianach osłoniętych arrasami łatwo było skryć się za nimi. składnica broni. dar-sina'a 'dom manufaktury a. których księstwa plemienne zjednoczyli wiadcy z rodu Arpada: Gejza i Stefan I Święty. nabyty w 1548-67 we Flandrii przez Zygmunta Augusta do dekoracji wnętrz zamku wawelskiego. ród wygasł w 1301 ze śmiercią Andrzeja Iii. w Polsce pierwszy w 1533 w Krakowie.dynastia węgierska wywodząca się od na wpół legendamego Arpada. 350 sztuk. którzy znają go pod róŜnymi kryptonimami. weneckim Danielim. Poloniusz w Hamlecie. Arrasy wawelskie . mieszkający u Ritza. tapiserii (dekoracyjnych tkanin ściennych) przedstawiających sceny biblijne. mitologiczne. przemysłu'. . Arsene Lupin .

rzeźba (Iv w.Arsene Lupin . jeleń. Luwr. Xii w. Ifigenia. strzały. ParyŜ. serial telewizyjny. Przygody Arsena Lupin . ros. Kallisto. główny bohater cyklu legend arturiańskich. kopia. ParyŜ. Mauzoleum. 320 pne. Diamant-Bergera.Artus. Artemida z Wersalu rzeźba gr. zob.film (1957) J. Artur w wieku lat 15 zostaje królem Brytanii i gromi Szkotów. gr. poślubia Guinevere. zdobywa Szkocję i Irlandię. poł.miejsce kultu Artemidy: 1. zabija Childrika mieczem Ekskaliburem. zwycięŜa pogan. wieszczka. Orion. świątynia Artemidy w Efezie. ma zapewne jakiś związek z rzeczywistą postacią dowódcy. dzikich zwierząt. Vi w. UtoŜsamiana z rzymską Dianą (zob. prawdop. który w swej na wpół baśniowej kronice królewskiej Historia Regum Britanniae (1. łac. opiekunka Ŝeglarzy.zob.. dawczyni szybkiej śmierci. Diana. Jej atrybuty: łuk. bogini łowów. wschodnia miara długości (od ok. Artemida . Arszyn . kopia. Artemis. Artemizjon . Wezwany przez cesarza rzymskiego Lucjusza do . teŜ Akteon.film (1937) H.) Praksytelesa. Endymion. władczyni lasów. ale i jego. uŜywana w Rosji. bajeczny król Celtów. 71 do 81 cm). 3. rolników i hodowców. 2. pne. z tur. z V a.staroruski wielki łokieć dzielący się na 16 werszków. jego dwór jest w Caerleon. uzdrowicielka. Luwr.) nadał definitywny kształt Arturowi jako bohaterowi. dux bellorum.zob. jej zwierzęta: łania. Artemida z Gabii . zob. Niobe. Artemida. Artemizjon . Turcji. (ok. Artemizja .). Piktów i Sasów. Bułgarii i Afganistanie przed wprowadzeniem miar metrycznych. zdobywa wiele krajów na kontynencie. mit. córka Zeusa i Leto.). bliźniacza siostra Apollina. Beckera. przylądek na Eubei ze świątynią Artemidy. opiekunka rodzących (jako dawne bóstwo płodności. mnicha benedyktyńskiego z Monmouth. Persji. pasmo górskie między Argolidą i Arkadią ze świątynią Artemidy. Artur . potem dziewica wymagająca dziewictwa od całej swojej świty) i młodzieŜy. bogini księŜyca. niedźwiedź.gr. i inne postacie legendy arturiańskiej odnieść naleŜy raczej do bohaterów dawnego panteonu Celtów i do wyobraźni Goffreya.

treściowo podobny do Historii Geoffreya z Monmouth i Layamona. zbrojny najazd . źródeł.poemat (1842) Artura Tennysona.zob. zostawiając kraj i Guinevere pod opieką Modreda. 1154. Le Morte Arthur . Gawaina. Morte Arture . a nie ziemski. wyd.poemat z Xiv w.Artykuły grodzkie a. Graala. Rycerskie romanse Xii i Xiii w. odlany w 1512-13 z brązu przez Petera Vischera St. Lancelota. Do legendy dodał wiele szczegółów pisarz normański Wace ok. Michel we Francji). w 3800 wersach w ośmiowersowych rymowanych strofach.. przy narodzinach jego obecne są elfy. Jankes na dworze króla Artura . a sam. starościńskie określone przez statut warcki w 1423 cztery przestępstwa . Wraca do kraju. Guinevere wstępuje do klasztoru..in. Michała (Mont St. 1901) Marka Twaina. rozwiązanie Okrągłego Stołu i poszukiwanie św. Okrągły). Graala. z końca Xiv w.posąg będący fragmentem grobowca cesarza Maksymiliana I w kaplicy pałacowej w Innsbrucku (Austria).zapłacenia haraczu. postacie Parsifala. 1200 dodaje wiele fantastycznych elementów legendzie: miecz i włócznia Artura mają właściwości magiczne.za które posesjonaci byli sądzeni przez sąd grodzki. Kronikarz Layamon ok. .'Śmierć Artura'. wyd. wypowiada mu wojnę i rusza na Rzym. King Arthur . Tristana i Izoldy i in. o miłościach Lancelota i ostatnich bitwach Artura.przekład prozą z fr. Artur czeka w Avalonie na właściwą chwilę powrotu do swego państwa. 1485). Merlina. czarodziejki Morgan le Fay. Morte d'Arthar . m. TuŜ przed wkroczeniem do Rzymu dowiaduje się. Artykuły . zabija Modreda w bitwie.powieść (1889. włączony później do cyklu Idylls of the King ang. we Francji i Niemczech włączyły do legendy arturiańskiej liczne wątki obce. przypisywany poecie szkockiemu Huchounowi. w 4300 aliteracyjnych wersach o ostatnich latach Artura.. podpalenie. Dwór. swego siostrzeńca. poemat ang. Le Morte Darthur . z Norymbergi. rozbój na drodze publ. śmiertelnie ranny. który zakończył spory rycerzy o pierwszeństwo przy stole. w 21 księgach (ok. jak św. Król Artur . Okrągły Stół (zob.gwałt na kobiecie.opera (1691) Henry Purcella i Johna Drydena. Ŝe Modred przywłaszczył sobie jego królestwo wraz z królową. z adaptacjami z in. zawieziony zostaje na wyspę Avalon. zakończone klęską grzesznego Lancelota i sukcesem Galahada. 1469. Po drodze zabija olbrzyma z Góry Św.. 'Idylle królewskie'. dokonany przez Thomasa Malory: panowanie Artura kończące się katastrofą. Dwór Artusa . pol.

a od czasów Zygmunta Augusta . zatwierdzona przez konstytucję z 1678. a skodyfikowane i potwierdzone przez sejm w 1609.-irań. Ŝe Ziemia i planety obracają się dokoła Słońca.ok. co było tak niezgodne z ówczesnym obrazem budowy świata. wsławiony znakomitymi wydaniami krytycznymi klasyków. prawdop.Artykuły henrykowskie . na mocy których król uznawał wolną elekcję. pierwszy dokonał stosunkowo udanej próby wyznaczenia odległości i rozmiarów Słońca i KsięŜyca. z łac. mazdaizmie) przywódca zastępów złych duchów.. Artykuły hetmańskie a. bronił tezy. Xv w.ok. wychowawca ksiąŜąt na dworze Ptolemeuszów i dyrektor Biblioteki Aleksandryjskiej.. wojenne .. ok. przez hetmanów. Ahriman ze st. Angra Mainju 'wrogi. zaprzysięŜone przez Henryka Walezego (i przez kolejnych elektorów).najwyŜsza warstwa społeczna w ustroju niewolniczym a. zły duch'.przepisy prawa wojskowego ogłaszane w Xvi w. Imię jego stało się synonimem powaŜnego. 217-145 pne. pers. Odstępstwo od tych zasad zwalniało szlachtę od obowiązku posłuszeństwa królowi. zrzekał się tytułu dziedzica. rzetelnego uczonego.. wróg Ormuzda. astronom i matematyk gr.ustawa o obowiązkach i prawach marszałka wielkiego koronnego przy czuwaniu nad bezpieczeństwem króla. Artykuły marszałkowskie . Artykuły sądowe . pierwszy teŜ wyłoŜył teorię. w monarchiach i republikach. wodzowie i starszyzna plemienna. edycją Homera (Iliadę i Odyseję podzielił na 24 księgi i opatrzył komentarzem. Arystarch z Samotraki.w religii staroirańskiej (Ŝoroastryzmie. zwł. bóg zła i ciemności. kłamstwa i zniszczenia. Ŝe są one dziełem jednego poety). sławny uczony aleksandryjski. 320 . feudalnym..podstawowe prawa szlacheckiej Rzplitej. 250 pne. Ŝe teoria miała niewielu zwolenników do czasu. Arystarch z Samos . poł. zachowany tylko w przekładzie polskim. zobowiązywał się nie decydować o wojnie i pokoju bez zgody senatu i nie zwoływać pospolitego ruszenia bez zgody sejmu. dowódcy . z lat 1474-93. Arystokracja . Twórca filologii jako dyscypliny naukowej i twórca obowiązującej do dziś terminologii gramatycznej. we wczesnych monarchiach feudalnych dostojnicy dworscy.takŜe sejmu. sformułowane w czasie bezkrólewia w 1573. pierw. Aryman .spis prawa zwyczajowego sądowego ziemi krakowskiej z 2. gdy w 1800 lat później wrócił do niej Kopernik. na której opierały się wszystkie późniejsze wydania.

w systemie lennym posiadacze ziemscy. miedziak. jednostka wagi = 12 uncjom (ok.). Polski Arystydes . Ateńczycy i wolność . udał. uczciwość i nieprzekupność zyskały mu jeszcze za Ŝycia przydomek "Sprawiedliwego". por. teŜ Diuk.. rządcy prowincji i krajów podbitych. Jego nieposzlakowana bezstronność. baronowie. jeden z dziesięciu strategów w bitwie pod Maratonem w 490. jednomyślnie przystał na to.. Tę górną warstwę określano róŜnymi tytułami rodowymi. grandowie.. Ŝe pewien niepiśmienny Ateńczyk podszedł do Arystydesa. nawet połowie uncji. Ŝe ów nieustannie powtarzany przydomek "Sprawiedliwy" nazbyt go juŜ draŜni. Odwołany z wygnania w 2 lata później na podstawie amnestii. napisał swoje imię. na Rusi i w Moskwie warstwę tę tworzyli kniaziowie i wielcy bojarzy. ustalił Arystydes. Srebro (Otwierajcie zawŜdy. ZasłuŜył sobie na ten przydomek niezwykłą prawością na stanowisku marszałka trybunału koronnego w 1774. zwani później magnatami. Na co Arystydes odparł. hrabiowie. źródłem dochodów była renta feudalna składana przez chłopów. Sąd) w 483882.. w Polsce moŜnowladcy. zob.Powiadano. parowie. z gr. którego nie poznał. moneta rz. aristokratia 'władza najlepszych'. którego był współtwórcą.starorzymski funt. lordowie. naleŜałoby raczej. Ateny. Ŝeby Kserkses mógł tym szybciej wycofać się z Europy..wojsk. Ateński Związek Morski. Most dla odstępującego nieprzyjaciela . ateński wódz i mąŜ stanu. Ŝe zamiast niszczyć most. aby popłynąć do cieśniny Hellespontu i zniszczyć most Kserksesa. by odciąć Persom odwrót. wybudować drugi. ok. jak po bitwie pod Salaminą Temistokles. chcąc wybadać myśl Arystydesa.Plutarch w śywocie Temistoklesa opisuje. brał udział w bitwach pod Salaminą w 480 i Platejami w 479. kim jest. As . 273 g). nie mówiąc. gdyby się udało. Szlachta. Głosujący wyjaśnił przy tym. jak ksiąŜęta. 540-467 pne. których gł. 1736-1809. za co został wygnany przez zgromadzenie ludowe sądem skorupkowym (zob. marszałka Sejmu Czteroletniego 1788-92.zob. Zmarł w niedostatku. mającej słuŜyć jako głos za jego banicją na sądzie skorupkowym.Aristeides. margrabiowie. Arystydes i analfabeta . . aby wysokość składek.nazywano tak Stanisława Małachowskiego. za czasów Cicerona juŜ moneta zdawkowa. Ŝe uwaŜa za właściwe. później jednej a. Arystydes. wnoszonych przez związkowe miasta-państwa. początkowo funtowy kawał miedzi. Arystydes . przeciwstawiał się dąŜeniom Temistoklesa do rozbudowy floty wojennej. i poprosił o napisanie za niego imienia Arystydesa na skorupce.

1090 przez Persa Hassana Sabbaha w górskiej twierdzy Alamut w Persji. zastępca atamana koszowego u Kozaków zaporoskich.niebiańska siedziba Azów. wg legendy. syn Eneasza i Kreuzy. skand. opium. zapoczątkowane przez królową Annę w 1711. do której dostać się moŜna tylko po moście utworzonym z tęczy. Hadesu. Vili i Ve. wyszedł wraz z ojcem z płonącej Troi i towarzyszył mu w wędrówkach. Homera łąki świata podziemnego. a.asawuł(a). 11. Embla. Asgard . Sektę wytępili Mongołowie pod Hulagu-chanem w 1256 i mamelucy egipscy w 1272. ze skand. wyścigi konne. z arab. esauł. jasauł.Julus mit. wbrew nazwie. ile metody działania: bezwzględne. bogów skandynawskich (odpowiednik Olimpu. odłamu szyitów. słuŜących powszechnie Grekom czasów archaicznych. 539.wg Odysei. rz.Asasyni ..roślina liliowata o małych podziemnych bulwach. Asfodel . haszszaszijfuna 'pod wpływem haszyszu'. Asauł(a) . Ascot . rozkosze haremu mistrza. askot) wieś w Berkshire (Anglia). a potem tylko ubogim. z gr. asphodelos. legendarny załoŜyciel miasta . sadzona w staroŜ. po których przechadzają się cienie zmarłych. jako Starzec z Gór. umieszczony w środku wszechświata). Ask . pierwszy człowiek stworzony z jesionu przez Odyna. Grecji na cmentarzach jako pokarm dla dusz zmarłych.(wym. za poŜywienie. dwór'. za co nagrodą było. podstępne mordowanie nieprzyjaciół przez karnych i fanatycznych wyznawców. jednym z najsłynniejszych pałaców Asgardu była Walhalla. Zakon charakteryzowały nie tyle doktryny. ok. Łąki asfodelowe . as 'bóg'. odbywają się dorocznie z początkiem czerwca. por.tajny zakon muzułmańskiej sekty izmailitów. Pól Elizejskich. gdyŜ asasyni dokonywali skrytobójczych mordów takŜe na krzyŜowcach. gard(h) 'miejsce ogrodzone.mit. assasin 'morderca'. stopień oficerski (odpowiadający stopniowi namiestnika w husarii polskiej) w wojskach kozackich do 1917. znany tor wyścigowy w Ascot Heath. Askaniusz . Wielki mistrz zakonu i władca absolutny Szeich al-DŜabal znany jest w folklorze europ. zał. skąd fr. z tur.

zob. daewa 'demon'."serenada teatralna" (Mediolan 1771) Mozarta. Oddawano mu takŜe cześć pod postacią świętego węŜa i składano w ofierze koguty. Alcybiades i Perykles.. W Rzymie wprowadzonojego kult (łac. z łac. prawo zakazywało poślubiania cudzoziemek. gdzie na podstawie marzeń sennych pacjenta w czasie inkubacji (pierwszej nocy spędzonej na kruŜganku świątyni) lekarze-kapłani stawiali diagnozę i wyznaczali terapię. teŜ Diabeł (kulawy). Ksenofont. 3.Alba Longa i protoplasta rodu julijskiego. Iwaszkiewicz.) Aspazja . i na Podwalu. 8. 2-3. gdyŜ wydane przez niego samego w 451 pne. Knidos i Pergamon w Azji Mniejszej. assonans 'współbrzmiący. 1-4. z laską owiniętą węŜem i z czarą leków. polegający tylko na zgodności samogłosek.. który rozszedł się z Ŝoną. jak Sokrates.świątynie Asklepiosa w ośrodkach jego kultu (Epidauros na Peloponezie.słynna z urody. Asonans . i zabił kolejno siedmiu jej męŜów w noc poślubną. Tobiasza. gr. Przedstawiany jako dojrzały. u Hezjoda i Pindara jest synem Apollina i Koronis.. 8. aeszma 'gniew. Zeus zabił go piorunem. w długiej szacie. Asklepios .) będące rodzajem sanatoriów przyrodoleczniczych. szał'. 19. zły demon. Za poradą anioła Rafaela Tobiasz egzorcyzmuje Asmodeusza dymem z serca i wątroby ryby spalonej na Ŝarzących się węglach i Ŝeni się z Sarą. niedokładny. podobny do Zeusa.mit.w legendach i apokryfach Talmudu król szatanów. córce Raguela. Wietrze wiosenny. który zakochał się w Sarze. nauczonym swej sztuki przez centaura Chirona. Ks. obawiając się o porządek świata. Asmodeusz . Przybyła do Aten z Miletu i gromadziła w swym domu najwybitniejszych ludzi swego czasu. Gdy rozszerzając swą praktykę zaczął wskrzeszać zmarłych. heros i bóg sztuki lekarskiej. Rozdmuchasz kwiaty i bzy zapalisz I na Browarnej. wykształcenia i dowcipu hetera.rym niepełny. zob. Wietrze wiosenny. Julia. w Biblii. Ascanio in Alba . Asklepiejony . brodaty męŜczyzna. w Iliadzie Homera jest śmiertelnym lekarzem. rozdzielający nowo zaślubionych. aby uczynić z Aspazji doŜywotnią kochankę. Polityczni wrogowie Peryklesa wyolbrzymiali jej wpływ na jego politykę i atakowali go . z irań. odzywający się'. wyspa Kos i in. (J.6. Eskulap) za poradą ksiąg sybillińskich w czasie zarazy w 293 pne.. ty mi odsłonisz z mgieł i oparów piękny Sandomierz. Aesculapius.

którego miał z Aspazją.szatan. Po śmierci Peryklesa w 429 wyszła za Lizyklesa. gdzie w dolinie zebrane są wszystkie rzeczy stracone na Ziemi: królestwa. zdaniem poetów. czas.zob. demagoga. Assurbanipal . jeden z gwiazdozbiorów Zodiaku. Virgo). wymógł uznanie legalności syna. oskarŜając ją w 432 o bezboŜność i niemoralność. Gdy stracił dwóch synów swej Ŝony. uwaŜany za rzecznika poglądów autora. któremu pomogła w karierze. więzień na wyspie Alcyny (dokąd przypłynął na wielorybie). historia sentymentalnej miłości wyidealizowanego pasterza Celadona (zob. kobiety z krwi i kości. która. okazje. pięknej. Stała się legendamym wcieleniem typu towarzyszki Ŝycia władcy. skąd św. jeden z zalotników Angeliki. mit. gr. Wiek (Astrei). jedna z hor (zob.populamy w całej Europie romans pasterski (1607-27) Honore d'Urfe. Biblioteka (Assurbanipala). które zwraca właścicielowi we flaszeczce. zob. Ŝe Astrea schroniła się w wiekach brązu i Ŝelaza do nieba jako Panna (łac. Isztar.w Orlando innamorato (1506) Boiarda. Astolfo . Sardanapal. Ŝyła na Ziemi w wieku złotym. Bogini sprawiedliwości. uniewinnienie zawdzięczała jedynie cudom wymowy Peryklesa. córka Zeusa i Temidy.Asztarte zob. protektorki literatury i sztuki. Astarte . urozmaicona rozsypanymi w tekście madrygałami i sonetami. . Astarotte . teolog i filozof w heroikomicznym poemacie Morgante (zob. nadzieje.imię pasterki. Jan zawozi go na KsięŜyc. Astrea (2) . wesoły i przystojny rycerz angielski.). Na hipogryfie Rogera odwiedza Raj.) Luigi Pulciego. dworny.) do pasterki Astrei. Astrea (1) . Astree . tam teŜ Astolfo znajduje zmysły utracone przez Orlanda. ambitnej i inteligentnej. Orlandzie Szalonym (1532) Ariosta i Morganre Większym (1483) Pulciego szczodry. póki się czarodziejce nie znudził. Jednak zbrodnie ludzi sprawiły. reputacje.pośrednio.Astraia 'gwiezdna'. inaczej Dike. humor.

przesądów z religią. 6. Kroniki. . Zob. 10.. tracąc czas w biegu. po zdobyciu Troi strącony z murów miasta przez Odyseusza a. Milanion (w beockiej wersji mitu . Prado. w okresie talmudycznym. które Atalanta podnosiła.Niechętna małŜeństwu dziewica. Później oboje jako małŜeństwo zmienieni zostali w lwy przez jakieś obraŜone bóstwo. 1907) Algernona Swinburne'a. wyd. Biblia. Symbolizowała walkę pogańskiego Baala z Jahwe. Aralanra i Hippomenes (1646) J. mit. króla Ochozjasza. 1859) Racine'a. Iliada. Wielu zginęło.język jidysz. Neapol.nazwa śydów środkowo.Skamandrios. wspomniany w Biblii (Gen. Atalanta . 11. wykarmiona przez niedźwiedzicę (symbol arkadyjskiej Artemidy). por. najlepsza klasyczna tragedia (1691. pol. Król.F. córka Jezabel i Achaba. tł.i wschodnioeuropejskich. wśród których powstał w X w. Atalia . Sefardyjczycy. pokonanych zabijała. 402). 22-23. pol. Obrazy: Krajobraz z polowaniem Atalanty Rubensa. Ŝona Jorama. 27).okrutna królowa Judei. Łowy (Kalidońskie). 2. gr. 3. Atalanta w Kalidonie .. Wnuk jej Joas. rabini określali Germanów. uratowany z rzezi i ukrywany przed nią przez 6 lat. śmigła łowczyni.w greckim micie arkadyjskim piękna. wg wielu. z hebr. Zeno. 842-836 pne. Hesperyd złote jabłka. Madryt. za co otrzymuje od Meleagra trofeum: głowę i skórę zwierzęcia. nakłaniana do niego przez ojca. 51. Ks. aby królewska dynastia trojańska nie mogła się odrodzić.Astyanaks . W czasie polowania na dzika kalidońskiego pierwsza zadaje mu ranę.oparta na biblijnych dziejach Atalii i Joasa ostatnia i. syn Hektora i Andromachy (Homer.. postawiła warunek. która po śmierci syna. I-Iv w. 4. Athalie . rzucając za siebie otrzymane od Afrodyty a. którego nazwą. Atalanta . Wyścig Atalanty i Hippomenesa Guida Reniego. jako dziecko opuszczona w lesie.opera (1736) G. Jabłka Atalanty . zagarnęła tron mordując 42 ksiąŜąt domu Dawidowego. władzy obcej (Samaria) z rodzimą. Neoptolemosa. ją zaś tłum uśmiercił na progu świątyni jerozolimskiej. w siódmym został obwołany prawowitym królem.dramat poetycki (1865. Jordaensa. Aszkenazim 'nieokreślony bliŜej szczep Askenez'. Pinakoteka. i Jeremiasz. aby kandydat do ręki prześcignął ją w biegu. w końcu zwycięŜył ją podstępem.Hippomenes).. libretto: A. Hndla. Aszkenazyjczycy .

przywódca wojska zaporoskiego na Siczy w okresie zaleŜności od Rzplitej..przywódca Kozaków.zastępca atamana koszowego. opiekunka bohaterów. Aton. a od 1723 mianowany przez carów. 'sowiooka.. ukr. dzida. ulubienica swego ojca. zob. Atar . WieŜa (Milczenia). poświęconego bogini. Zeusa. Atena Agoraja . bo widzącego nawet po ciemku.mit. uosobienie błędu i lekkomyślności. córka Zeusa i Eris. mit. pers. pług. Athene. . flet (zob. Atena . Atena Ergane . W wojnie trojańskiej stala po stronie Greków. w późnej fazie mazdaizmu-uosobienie ognia (u parsów Atesz). dziewicza bogini pokoju i wojny słusznej. siczowy .zob. Atena Glaukopis . drzewo oliwne. hetman. utoŜsamiana z rzymską Minerwą. Aten . Marsjasz) i nauczyła ludzi ciesiołki. hełm. Odyseusza i Telemacha. Ataman koszowy. grabie.zsyłająca mówcom dar wymowy. dała ludziom koło gamcarskie.dowódca kurzenia (zob. z którego głowy wyskoczyła w pełnej zbroi. bezrozumna pycha prowadząca do zguby'. zbrodniczego zaślepienia i kary za występek. później wojskowo-polityczno-administracyjny naczelnik osiedli kozackich Ukrainy do 1918. Athena. Achillesa i Diomedesa. z gr. miejsce zgromadzeń'.mit. z pol. Ataman nakaźny . krosno tkackie (zob.gr. 'pracownica'. gr. zwł. patronka Aten. kądziel. ślepy impuls.Ataman .gr.) z węŜami i głową Gorgony Meduzy. Wizerunek sowy wybity był na monetach ateńskich.gr. wąŜ. Ate . z gr. Ataman kaszenny . uosobienie mądrości. lśniącooka' od sowy. sowa. równieŜ okrętowej.. ptaka mądrości. początkowo obieralny.). gr. które otaczały ją szczególną czcią i wzniosły wspaniały ośrodek jej kultu na Akropolu at eńskim. agora 'rynek. Arachne). 'zaślepienie. Jej atrybuty: egida (zob.

co pozwoliło Grekom zdobyć Troję. 'zwycięskiej').). z gr. Atena Lemnia . równieŜ palladion w Atenach. w rzymskiej świątyni Westy. por. Nike Apteros . . Liebighaus. Atena i Marsyasz (V w. świętość gwarantująca bezpieczeństwo miasta. 427) i in. Ancile. Bolonia. David. Ateńczycy ocenili wyŜej niŜ jego . kopia. bo jej dar. 'bezskrzydła'.. drzewo oliwne. z gr. Panatenaje . Rubens. na której wykładano retorykę. Muz.walcząca na przedzie. dzieło Fidiasza. uroczystą procesją na Akropol i załoŜeniem utkanej przez Atenki szaty (peplosu). Obrazy: Botticelli. Wenecja.. Kraszewskiego. Spór z Posejdonem . J. Muzeum. Loggetta. stojący przed Partenonem..źródło wytrysłe ze skały. pne. Pallos Athene . zał.największe i najstarsze święto ateńskie ku czci Athene Polias (opiekunki miasta). dłuta Fidiasza. nie zachowany. ośrodkach. Kekrops) wygrała Atena. której poświęcono najwspanialszą świątynię Akropolis ateńskiej .I. 1542) J.ze słynnym posągiem bogini. Sansovina (brąz). nazwa Ateny Nike (gr. widoczny z dala przez Ŝeglarzy. Ateneum . z igrzyskami i popisami młodzieŜy męskiej.. nazwana na cześć bogini mądrości. prawo. trojańska. Nar. Rembrandt. "Athenaeum" . kopia. gdzie działał klub poetów i uczonych. pan.zob. stąd: Palladion rzeźba sakralna przedstawiająca Pallas Atenę w zbroi. pierwsza. 'gościnność'.Partenon . Rzeźby fryzu Partenonu.patronka praw gościnności. Mus.dwumiesięcznik kulturalny wyd. przez cesarza Hadriana w 133 ne. symbol Aten. tzw. olbrzymi posąg bogini z brązu. Atena Partenos .gr. Ateny. świątynia Ateny w Atenach. Athenaion. w Wilnie w 1841-51 przez J. Praca (NieuŜyteczna: Sowy. Athenaeum.Sowy do Aten .'wszech-'. Varvakion.przydomek Ateny jako mocarnej. Londyn. Atena Promachos . fragmenty. pop. zbrojnej dziewicy.dziewicza.. nowoŜytna rekonstrukcja wg marmurowej kopii rz. Veronese.o prawo nadania własnego imienia stolicy Kekropii (zob.) Myrona. w Argos. filozofię i literaturę.L. wykradziona przez Diomedesa i Odyseusza. głowa. Brit. Tintoretto.gr. podobne uczelnie w Konstantynopolu (zał. Atena Ksenia .zaginiona rzeźba Fidiasza. Pallas (ok.. pierwsza państwowa wyŜsza uczelnia w Rzymie. Frankfurt n8M. łac.

Zaw.). . Arystofanes nazywa tak Ateny w komediach Acharniacy.fresk Rafaela ze Stanza della Segnatura. jeden z gł. Areopag.zob. przen. przez Włodzimierza Spasowicza. w 1951.. w 1930-33 i 1935-39 pod dyrekcją Stefana Jaracza ze współudziałem Leona Schillera. Corku. teŜ Góra (Athos). Partenon. Edynburga. w gmachu Zw. Belfastu. ion 'fiołek' i Ion (zob.powiedział Arystydes (zob. Długi (Długie Mury). zob. Athos . Spalony przez Niemców w 1944. odbud. Bagdadu. Atena."Ateneum" . Nazwę tę stosowano w róŜnych okresach do Kordowy. Dionizos (Teatr). Watykan.) Lacedemończykom. Kerameikos. iostephanos. Athenai dosł."Ateńczycy nie sprzedadzą swoich swobód za wszystko złoto. Spór (Ateny) z Posejdonem . moŜe gra słów: gr. Odeon. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A. zob. Ateńczycy i wolność .zob. jedno z głównych miast-państw staroŜ. wg Plutarcha "śywot Arystydesa". z gr. w 1929 dla masowego widza. Iwo Galla i Władysława Daszewskiego. Erechtejon. Puław (1784-1812). Ruiny ateńskie zob. Miasto fiołkami wieńczone . jakie jest na ziemi i pod ziemią" . Pszczoła. 1323 i 1329. połoŜone w Attyce.zob Atlas (podpora). miasto będące potęŜnym ośrodkiem kultury. Ateny .). Sowy do Aten . Akademia. zał.stolica Grecji. Szkoła ateńska . Stoa. Praca (NieuŜyteczna: Sowy.teatr w Warszawie na Powiślu. Nowy. Propyleje. Agora.jeden z czterech gł. legendarny. Ateneum .zob. Liceum.. Dumasa ojca. Bostonu. Atlant . zob. Grecji. sztuki i nauki. Rzym. 637 i Rycerze. 'posągi bogini Ateny (ustawiane na Akropolu)'.miesięcznik krytycznoliteracki wyd. Pszczoła ateńska . Kopenhagi. Nowe Ateny . Kolejarzy. podobnie Pindar w jednym z dytyrambów. eponimiczny protoplasta Jonów i król Aten.gr. Weimaru. Trzy (Trzej muszkieterowie). Stanisławy Perzanowskiej. w 1876-1901 w Warszawie. Akropolis. teatrów stolicy w okresie międzywojennym.zob. Zurychu. wybud.

gigant. Jak opisuje Platon (Timaios. Olimpia. Kritias. na 9000 lat przed Solonem. New Atlantis. UtoŜsamiany juŜ przez Herodota Dzieje. Attyla. Neapol. Perseusz. Atlas i nimfa (Atena?) . Herakles (11. 113-126).rzeźba hellenistyczna.ang. wg prastarej legendy przekazanej Solonowi przez kapłanów egipskich. traktat filozofii politycznej w formie fikcji poetyckiej (wyd. Afryce. 184. metopa ze świątyni Zeusa w Olimpii.zob. temat rozwaŜań filozofów Odrodzenia i Oświecenia. gr. gdzieś na dalekim zachodzie. 1512-94). 4. gr. Naz. Atlantis. Mus. Muz. do dziś przedmiot amatorskich dociekań. niegościnnie przyjęty.. obróciwszy ku niemu twarz Meduzy. z systemem gór w płn. zamienił go w skalistą górę. 'który wiele wytrzymuje'. na której miało prosperować bogate państwo. olbrzymia wyspa na Oceanie za Słupami Heraklesa (naprzeciw Cieśniny Gibraltarskiej). tytan.płaskorzeźba (V w. zdobiącego zbiór map. 1626) Francisa Bacona.mit.zob. Atlas . Mercatora (Gerharda Kremera. balkonu. kopia. nazwa od wizerunku tytana Atlasa. Atlas Farnese (dźwigający sklepienie nieba) . wydawany od 1585 przez geografa flam. ojciec plejad. hyad. Nowa Atlantyda . uczelni poświęconej studiom filozofii naturalnej.gr. hesperyd i (wg Homera) nimfy Kalipso. na skutek zepsucia moralnego mieszkańców Atlantyda zapadła się w głąb Oceanu w ciągu jednej doby. Atli . posąg atletycznego męŜczyzny uŜyty jako podpora belkowania. Atlas i Herakles . Atlas . Herakles.). oraz Domu Salomona.atlant. Atlas .zbiór map wydany w formie ksiąŜki. skazany przez Zeusa na dźwiganie sklepienia niebieskiego na barkach. brat Prometeusza. zawierający relację z odwiedzin fantastycznej wyspy Bensalem na Pacyfiku i z panujących tam stosunków społecznych. 23-25. praca).Atlantyda . MoŜe wzbogacone przez fantazję ludową wspomnienie relacji fenickich czy punickich statków handlowych zagnanych przez prądy i burze na Wyspy Kanaryjskie czy nawet Antyle lub Florydę? Poszukiwana przez podróŜników średniowiecznych. . telamon. pne.-zach.

Persowie .) Echnaton uczynił z niego jedynego boga. stolicy pokonanego zaborcy. Jaźń Uniwersalna.tragedia historyczna Ajschylosa na temat wydaneń współczesnych autorowi. ojciec Plejstenesa. jakie zachowało się z gr.gr. ojca wszystkich bogów. poczęstował go w czasie uczty potrawą z ciał jego zabitych synów. a bitwa pod Salaminą. którego wyprawa na Grecję w V w. Atretis. Sztukę wystawiono na wiosnę 472 pne. wzniesione zostały na wyŜyny mitu. stąd zwanych Atrydami. Faraon Amenhotep Iv .. którą Pelops rzucił na obu synów. od 6 Iii 1976 muzeum Szymanowskiego. ale kult ten skończył się po śmierci faraona. wczesne odzwierciedlenie boga słonecznego. podobnie jak pod Maratonem. królowa matka. osią sztuki jest nieszczęście i rozpacz klęski. potęŜne dzieło poetyckie. mit. króla perskiego. i jej nowoŜytnych naśladowców. atlas 'gladki'. była praprzyczyną wielu przeraŜających zbrodni.w hinduizmie jaźń nie zmieniająca się w cyklu reinkarnacji. syn Pelopsa i Hippodamii. O niej właśnie przynosi posłaniec Ŝałobną wieść Atossie i chórowi starców pozostałych w domu.Szkoda czasu i atłasu szkoda starań i mozołu.Agamemnona i Menelaosa. napisany na atłasie. w której autor brał udział.Atłas .Ŝona Dariusza i matka Kserksesa I. Aton ..Aten. stanowiących jeden z głównych tematów tragedii gr. a centralną postacią Atossa. skończyła się katastrofą. wiernie oddane. w którym świeŜe wypadki historyczne. małŜeństwa . przypisywane królowi Stanisławowi Augustowi powiedzenie. Atreusz . mit. zakończonymi ludzkimi dłońmi. twórczości dramatycznej. odbyła się 29 Ix 480. wyraŜone w postaci szkarłatnej tarczy słońca w południe. za co zginął z ręki ich . Atreusz został królem Myken. brat Tyestesa (z którym został wygnany przez ojca za mord popełniony na przyrodnim bracie). biorąc na Tyestesie odwet za uwiedzenie Ŝony. sanskr. najgłębsza istota osobowości człowieka. a z 2. z promieniami sięgającymi ziemi. bo rzecz tego nie warta. Rzecz dzieje się w Suzie.(zob. egip. gr.dom góralski w Zakopanem na Kasprusiach. z arab. dusza. "Atma" . gdzie w 1930-36 mieszkał Karol Szymanowski. Atossa . jaźń. którego miał uŜyć. 'tchnienie. Atman . NajwyŜszy Duch'. kłątwa. jedyne tego rodzaju. pne. oceniając przyniesiony mu kiepski panegiryk pewnego poety.

Titus Pomponius Atticus. przyjaciel Cicerona (zachowaio się ok. Wschodzie i w Rzymie. dotknięty bolesną i nieuleczalną chorobą.dynastia rządząca w 283-133 pne. Attycki .brata. 110-32 pne. Attalos I Soter.zob. przekazał w testamencie swoje państwo Rzymowi.kraina historyczna w Grecji środkowej. Umierający Gall. stąd przydomek Attyk. 400 listów Ad Atticum 'Do Attyka' z lat 68-44) i Korneliusza Neposa. Attyka (1) . Attyk . załoŜył Bibliotekę Pergamońską. autora jego Ŝyciorysu. Attalos Iii Filometor. marmur. Eumenes Ii wzniósł wielki ołtarz Zausowi (zob. Kapitolińskie. Skarbiec Atreusza . Mojry. bogaty ekwita rzymski. Muz. za Klaudiusza. Pierwszy znany nam księgarz-wydawca rz. połoŜona na trójkątnym. kopia w Rzymie.Attys.zob. prototyp jej gorliwych dewotów-kastratów. ostatni z rodu. frygijskie bóstwo wegetacji wiosennej. zawarł w 211 przymierze z Rzymem. Atrydzi . wysuniętym na wschód półwyspie. jej stolicę - . Agamemnon (Grób Agamemnona). upiększył Pergamon budowlami i posągami. urodziwy pasterz. Atreusz. Kult Attisa i Kybele rozpowszechniony był na staroŜ. Atropos .. zagłodził się na śmierć. został jednak przez Kybele przywrócony do Ŝycia. Muz. Attis . znawca literatury i filozofii. Szanowany i ceniony przez wybitnych ludzi róŜnych stronnictw. zwł. historyk. Gall zabijający Ŝonę. z głównym miastem Atenami. W przystępie obłędu zesłanego przez boginię pozbawił się męskości i umarł.przypominający Attykę okresu klasycznego a. państwem pergamońskim w zachodniej części Azji Mniejszej. ZałoŜyciel dynastii.: wykształceni niewolnicy kopiowali dla niego dzieła jego przyjaciół. który spędził 20 lat w Atenach. Pergamon). bogini płodności Kybele. Egista. młodzieńczy małŜonek Wielkiej Macierzy. jak np. Nar. Attalidzi . w Rzymie. Był wielkim opiekunem nauk i sztuk.zob.

która umiera z Ŝalu u stóp Karola Wielkiego na wieść o śmierci ukochanego w . w przeciwieństwie do punickiej. Chalons). stał się bohaterem narodowym Węgier. Państwo Hunów rozpadło się po jego śmierci.zob. Był władcą sprawiedliwym dla ludu. po powrocie do Pannonii w 453 zmarł nagle w czasie swych uroczystości ślubnych. ParyŜ.połączenie subtelności. Sąsiad attycki . Ptaki attyckie . Aude . Bibl. Attyla . najechał Galię. (ozdobna) ścianka a. Obrazy Delacroix. poddasze.(gockie 'ojczulek') król Hunów. Leon I nakłania Attylę do odstąpienia od Rzymu . a w sagach skandynawskich jako zdradziecki Azjata Atli. w 451. popierał wykształconych Rzymian na swym dworze. Rzym. Muza attycka . gł. ale poniósł druzgocącą klęskę w tzw. balustrada wieńcząca elewację budynkU i przesłaniająca dach.fresk (1512-14) Rafaela. powściągliwy.tragedia (1667) Comeille'a. W pogańskich legendach germańskich przewaŜa podziw. Sól attycka . UwaŜany przez niektórych kronikarzy za protoplastę królów węg. Wierność attycka . W 447-50 spustoszył Bałkany. Watykan..Ateny: prosty. siostra Oliwiera i narzeczona Rolanda.niespokojny i niebezpieczny.Ksenofon. dzięki wysiłkom dyplomatycznym papieŜa Leona I. z półmilionową armią Hunów i sprzymierzeńców. którego styl był wzorem elegancji. Attila . Stanza d'Eliodoro.archit. ale nie dotarł do Rzymu z powodu wybuchu zarazy w wojsku a. W 452 ruszył na Italię. "bitwie Hunów" na Polach Katalaunijskich (zob. a zapewne mniej niszczył na szlakach swych wypraw niŜ inni zaborcy przed nim i po nim. Z ośrodka swego państwa w Pannonii przedsiębrał zaborcze wyprawy. otrzymał przydomek Bicza BoŜego. za sprawą kościoła. Attyka (2) . a Attyla w tradycji chrześcijańskiej. budzące przeraŜenie w Europie. cicha bohaterka cyklu o Karolu Wielkim i innych chansons de geste. pobity przez Aecjusza na czele Rzymian i Wizygotów. wytworny. elegancji i ostrości dowcipu. Attyla występuje w "Pieśni o Nibelungach" jako łagodny król Etzel.zwana teŜ "piękną Aude". flagellum Dei.niezłomna. Ateńczyk. łac. Izby Deputowanych. Filomela i Prokne. Jednak Hun stał się synonimem barbarzyńcy.

Piwnica. Aufforderung Zum Tanz . Oktawian August. uczeń'. załoŜony w 1256 we Włoszech przez papieŜa Aleksandra Iv.. Auerbacha Piwnica . choć Roland. 2. ustanowionej w Xii w. regule św. Augiasz .członek sądu wojskowego a. ze zdarzeń losowych. określających podstawowe tezy luteranizmu i róŜnice między luteranizmem a katolicyzmem. aprobowanych przez Lutra i wręczonych cesarzowi Karolowi V dla zatwierdzenia przez sejm augsburski 25 V 1530. teŜ Ptak (WróŜby). słuchacz. stąd nazwa od łac. kościelnego. auditor 'słuchacz. 51. na podstawie jego pism. praca). później odczytujący wolę bogów z lotu ptaków (auspicje). 'gdy augur (spotka) augura' (uśmiechają się do siebie porozumiewawczo). Zaproszenie do tańca.. Si augur augurem. płodzić. zbiór 28 artykułów wiary. umierając.starorzymscy kapłani w najdawniejszych czasach spełniający obrzędy urodzaju. z błyskawic i grzmotów.łac.konfesja augsburska. powiększać'. ułoŜonych w języku łac. do . 24. dawn.bitwie w dolinie Roncevaux.zob.Stajnie Augiasza zob. Audytor . zob. Augurowie . Augustyna. w dawnej Polsce uczeń szkoły zakonnej przesłuchujący kolegów z zadanych lekcji. . i nm. Augsburskie Wyznanie Wiary .zob. Herakles (6. myśl Katona Starszego wg Cicerona De divinatione. przez teologa Philippa Melanchtona. augere 'mnoŜyć. August(us) . z łac. Augustianie . Powstał z połączenia kilku kongregacji pustelników. nie poświęca jej ani jednej myśli.zob..zakon oparty na tzw.. z wyglądu wnętrzności zwierząt ofiarnych a.

gdzie składano trupy zmarłych na zarazę. z refrenem: du. Aukcja wojska . Będąc pod dobrą datą miał on wpaść do dołu. dawn. czyli śmudzi (z lit. Katarzyny w Krakowie. pomnoŜenie. herbata itd. odróŜniająca ją od kraju dolnego. po 2. tj. przy kościele św. port na wsch. obudził się i ku przeraŜeniu grabarzy zaśpiewał swą nieśmiertelqą balladę na melodię pierwszego jakoby w świecie walczyka. wybrzeŜu staroŜytnej Beocji. Wg mitu gr. Agamemnon. ich muzyka towarzyszyła obrzędom kultu Apollina. . punkt zborny floty gr. król Myken. od 1736 częstokroć wysuwane na sejmach Polski przedrozbiorowej. alles ist hin! nm. powiększenie czegoś. Aulos . a kiedy rano zaczęto rzucać na niego nowych nieboszczyków. wojnie świat. auctio (dosł. jak wełna. Aukcja . auleta posługiwał się jednocześnie dwoma aulosami.na wpół legendarna lokalna postać wiedeńska. wszystko przepadło!' Der liebe Augustin .gr. Augustyn . 'powiększenie) licytacja'. uliczny piosenkarz i dudarz. cylindryczna piszczałka z podwójnym stroikiem.w staroŜytnej Grecji najpopularniejszy obok kitary instrument muzyczny.'O mój miły Augustynie. dawna nazwa Litwy właściwej. Auksztota . który w tragicznym roku zarazy 1679.. hasło reform wojskowych. zachować zdołał nieco humoru.powiększenie stanu liczebnego wojska. złoŜyć tu miał w ofierze swoją córkę Ifigenię na ołtarzu Artemidy. z łac.przetarg publiczny. Aulis 'obozowisko'.Polski (Chojnice) sprowadził ich w 1342 Kazimierz Wielki. futra. Aulida . zwł. jako jeden z nielicznych. Wódz wyprawy. podobna do szałamai a. śomojten od Ŝemas 'niski'). Auksztote od auksnas 'wysoki'. towarów niestandardowych.lit. Ostatni i od dawna jedyny klasztor augustiański w Polsce. górnej. aby zapęwnić przedsięwzięciu jej poparcie. . lieber Augustin. wyruszającej pod Troję. rozwiązały władze kośc. wcielenie "wiedeńskości". oboju.operetka (Wiedeń 1905) Leo Falla. ze sławną świątynią Artemidy. skóry.

1622) Giovanniego Guercino. . Auspicje . Marek (Aureliusz). zob. miejscowość w Apulii (płd.obraz (1715) L. Ptak (WróŜby). chwały.Marek zob.ros. Aurora . obrzeŜe świetlne wokół jakiegoś przedmiotu. od aureolus 'złoty' z aurum 'złoto'. często utoŜsamiany z nimbem. Norblina. pałac. Eos. koło której król Epiru Pyrrus odniósł w 279 pne. A. Auskulum . zorra polarna'. T. Callota Wilanów.fresk na plafonie (1614) Guida Reniego.łac. jej odpowiednik na płd. Obraz (1896) E. bogini Jutrzenki. Rzym.zob. otok wokół postaci bóstw i świętych. Aurora . wielkości. wg historyków rz. a w 1948 został przycumowany w stałym stoisku na Newie. półkuli . Aurora . bogactwa. zwycięstwa. Ausculum. siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 Xi 1917. i rozpoczynający Rewolucję Październikową. zob.łac.Aureliusz . Plafon C. r. 'płn. Plafon (ok. przen.. P.-wsch. z którego oddano historyczny ślepy strzat armatni. Wiatr(y). Villa Ludovisi. okupione. Aurora Borealis . Arkadia.gloria. Plafon J. łac. cierpienia itd. por. krąg.zob.. "Aurora" . Hoffmanna.Ŝ. Mandorla. od 1923 krąŜownik byt okrętem szkolnym. śrdw. blask.mit. świetne zwycięstwo nad armią rzymską. będący sygnałem do szturmu na Pałac Zimowy..opera (1811) E. ogromnymi stratami. pałac Pallavicini-Rospigliosi. urok. z łac. Auster . splendor. Włochy). gloria bohaterstwa.Aurora Australis. Aureola . Silvestra Mł. obwódka blasku. Rzym. rz. Świątynia Diany. Awrora. Burne-Jonesa. świetlisty owal. Aurora budząca Lunę . krąŜownik rosyjski. Pyrrus(owe zwycięstwo).

Wiedeń. gdy Napoleon opuścił swój namiot.port. mało warte. białej dłoni. felix Austria. oberŜa. słowa króla węg.dawn.zob. później Condorceta itd. Czechosłowacja). przez spalenie na stosie heretyka a. okolicę zalegała gęsta mgła i nie rozpraszała się przez kilka godzin. parafraza Owidiusza. 3. Napoleon I. cz. Moliera. Anna Austriaczka.(wym. dosł. nube!. Heroidy. zawieraj małŜeństwa łac. zwł. aby wam odpowiedziano: "Oto zuch"" Oto słońce spod Austerlitz! . zabronionych ksiąŜek. W dniu bitwy o czwartej rano. otoj) dawne miasteczko dep.. r. typ. 14). Austria . pokrój. ulubione miejsce pobytu Boileau. niepowaŜne.zob.zob. moda. z wł. Macieja Korwina. w Xv-Xviii w. od 1860 dzielnica ParyŜa ze słynnym hipodromem do gonitw przeszkodowych i płotowych w Lasku Bulońskim. zajazd.Austeria . Austerlitz . w Hiszpanii i Portugalii. Stąd nazwa: "bitwa trzech cesarzy". . 13. Wojna i pokój. szynk. rodzaj. Habsburgowie (Habsburska warga).. dowodzone przez Franciszka Ii i Aleksandra I. czcze. Sekwany. Jego odezwa do Ŝołnierzy po bitwie kończyła się słowami: "Wystarczy wam powiedzieć: "Byłem pod Austerlitz". karczma. wykonanie wyroku. Auto-Da-Fe . "Gdy słońce zupełnie wyłoniło się z mgły. Niech inni prowadzą wojny. dał nią znak marszałkom i wydał rozkaz. 84. t. Austriacka warga . osteria 'jadłodajnia'. I. by zacząć bitwę" (Lew Tołstoj.dawn. ty. 'akt wiary. gdzie Napoleon w wielkiej bitwie 2 Xii 1805 pokonał połączone armie austriacką i rosyjską. 1440-90. wyrok sądowy'. Bella gerant alii. Auteuil . La Fontaine'a. Autorament . ceremoniał procesu publicznego inkwizycji przeciw heretykowi (kacerzowi) i ogłoszenie wyroku. Austriackie gadanie . Mayerling.miasto na Morawach (dziś Sławków. szczęśliwa Austrio. (cesarz) zdjął rękawiczkę z pięknej. niegodne uwagi. tu.bez większego znaczenia. gospoda.

w pobliŜu dawnej stolicy Bibrakte. z łac. do pierwszego naleŜały: rajtaria.) Ava . Ausonia. z auzońskich ogrodów Pójdę przez ostre Alpy i zastępy lodów. poboŜną i prostoduszną. zabawiany przez liczne przystojne czarodziejki. petyhorcy).. świątyń Apollina. ziemski raj na Morzu Zachodnim. celt. Lazare . poetka śrdw. (1178). pne. do drugiego: husaria. zm. a narodowy w kawalerię narodową i pułki przedniej straŜy.Autorament cudzoziemski i narodowy . 'wyspa jabłek'. Katedra St. 93-94. Minerwy i Janusa.Frau Ava. dawna poetycka nazwa Italii. rzeźby romańskiej.(wym. (K.. Wiej wietrze! ku Pólnocy. jako pustelnica w okolicach Melku (w Dolnej Austrii). zbud. w mit. Po 1776 autorament cudzoziemski zmienił się w wojsko regularne. zał. stolica Eduów.romańska trzynawowa bazylika typu burgundzkiego.wyspa.łac. w środk. bez zbytniej niecierpliwości oczekuje chwili. staroitalskiego szczepu zamieszkałego pierw. kiedy jego kraj znajdzie się w potrzebie. mury miejskie z dwiema bramami. celt. powinność'. w 1870 Garibaldi odniósł tu zwycięstwo nad Prusakami. Auzonia . auctoramentum 'kontrakt Ŝołnierski. . niewprawne wiersze ukazują ją jako kobietę dobrą. jazda wołoska i tatarska. wraz z krótką autobiografią. arkebuzerzy i piechota zw. wkrótce po 1120 przez biskupa Etienne de Bage pod silnym wpływem bazyliki w Cluny.zapoczątkowane przez Władysiawa Iv w 1633 reformy wojskowe doprowadziły do podziału wojska polskiego na dwa autoramenty: cudzoziemski i narodowy. otę) miasto nad rzeką Arroux w dawnej prowincji Burgundii (środk. Augusta Aeduorum. nm. Italii. Wyspa Błogosławionych. niemiecką. Słynny relief Sądu Ostatecznego w tympanonie bogato rzeźbionego portalu gł. Wiersz pisany na Alpach. Francja). Brodziński. Jej zbiór poematów zawiera "śycie Jezusa" i dwa krótsze utwory: Antychryst i Sąd Ostateczny.). dragonia. Avalon . jedno z waŜniejszych miast Galii. teatru. pancerni (kozacy. arcydzieła fr. w 1127. naiwne. i płd. na której król Artur (zob. znana pisarka niemiecka. aby przyjść mu z pomocą. od Auzonów. rzymskie Augustodunum. Była to pierwsza tworząca w jęz. Autun . w I w. Te bezpretensjonalne. ruiny rz.

modlitwa do Matki Boskiej. Awatar .łac. w Vi w. dalsze na słowach jej krewnej. granitowa katedra romańsko-gotycka z Xii-Xiv w. Teresy. w hinduizmie: zstąpienie bóstwa a. które unosiły się z niego w staroŜytności.. Trujące opary. Ŝe jest to jedno z zejść do piekła. kompletne ucieleśnienie się w kimś jakiejś tradycji. 'łatwe jest zejście do (jeziora) Avernu (do bram Hadesu ..gł.. pne. Słowiańska nazwa Obrzy przybrała z czasem znaczenie 'wielkoludów'. Pozdrowienie Anielskie. wg Łuk. z nich najpopularniejsze Schuberta opus 52 nr 6 (1825) i Gounoda Ave Maria. Siedem (wzgórz Rzymu). staroŜytna Abyla. były przyczyną miejscowej legendy.4 km murów obronnych z 8 bramami i 88 granitowymi wieŜami. z sanskr. stworzył państwo (chanat awarski) na terenie późniejszych Austro-Węgier. a od Xvi w. Avernus . filozofii itp. zwierzęce i ludzkie wcielenia boga Wisznu.zob. polskie obrzymski. Awesta . avatara 'zstąpienie'.. jezioro w Kampanii Neapolitańskiej (płd. 1515-82. Awentyn .Ave Maria .łac. Obecny kształt ustalony w Xvi w.azjatycki turecki lud koczowniczy. 2. 42. 5. obrzymowy. Wergiliusz. Eneida.Zend-Awesta.łac. miejsce urodzenia św. przen. Meditation sur le premier Prelude de Bach (1859). jego wcielenie (inkarnacja) w kształt doczesny. Liczne opracowania muzyczne. idei. Averni) . wypełniające krater wygasłego wulkanu. zniszczone w 796 przez Karola Wielkiego. 1... dziś Lago d'Averno. Facilis descensus Averno (a. ElŜbiety. Ew.. zwiastowanie). I. Avila . teksty religijne wyznawców mazdaizmu. zapisane w dialekcie wschodnio-irańskim prawdop.-zach.średniowieczne miasto-zabytek urbanistyczny w środk. Łuk. 'Zdrowaś Maria'. z których zachowały się . który w Vi w. Hiszpanii z Xi-Xii w. 28. pierwsze zdania oparte są na słowach pozdrowienia archanioła Gabriela (Biblia. 126. Włochy).ale powrót trudny)'.. olbrzymi i olbrzym. Awarowie ..

fr. władca bogów i ludzi. teŜ Panna (Panny z Awinionu). miasto w Prowansji nad Rodanem (Francja) z warownym zamkiem papieŜy z Xiv w. musi teŜ oddać swego cudownego ogiera Bajarda.tylko fragmenty po zniszczeniach dokonanych przez Aleksandra Wielkiego ok.. Renaud. w Kairze. Piotra w Kolonii. synowie Aymona z Dordogne. Awiniońska niewola papieŜy .(wym. bóg piorunów. Babilon).panteon bogów skandynawskich. 16. Lev. na którego głowę kapłan składał wszystkie przewinienia. bo Renaud w bijatyce zabił bratanka Karola Wielkiego. 4.1309-77. wypędzony na pustynię. Wreszcie jego paladyni skłaniają go do ugody. Innocenty Vi. symbolizujące złego ducha zamieszkującego pustynię. Benedykt Xii. mieszkających w niebiańskim Asgardzie (odpowiedniku Olimpu): 1. al-Azhar . Les quatre fils Aymon a.uczelnia arabska przy meczecie al-Azhar. Urban V i Grzegorz Xi. Thor. Klemens Vi. Czterej synowie Aymona. w Awinionie pod opieką królów francuskich. O czynach Renauda we włoskich romansach zob. Zob. Sąd(ny Dzień). zob. z 972 r. Eblis. Renaud i jego trzej bracia: Guiscard. po dalszych czynach. uciekają z dworu cesarskiego. zob. Jan Xxii. ten nazywany był kozłem ofiarnym. . Renaud de Montauban . pierwszy miał być zabity za grzechy ludu. 3. Cesarz prowadzi z nimi długą wojnę. Mściwy cesarz kaŜe utopić rumaka w rzece z kamieniem młyńskim u szyi. por.w Biblii. najwaŜniejsza od Xii-Xiii w. bóg wojny.. pierworodny syn Odyna. ale koń uwalnia się od cięŜaru i ucieka. 2. na mocy której Renaud udaje się do Ziemi Świętej na wojnę z Saracenami. drugi dla Azazela. Awinion . Azowie . takŜe "niewolą babilońską" (zob.(wym. i przez Arabów w Vii w. Tyr (Tiu) syn Odyna. Rinaldo. Avignon. emą). Zaratustra. okres przebywania siedmiu papieŜy: Klemens V. imię hebr. wymienione w związku z obrzędami Dnia Przebłagania. NaleŜało wylosować 2 kozły: jeden w ofierze Bogu. 8. drugi. zw.. azękur) zob.fr. Odyn. Alard i Richard. placówka naukowa całego Wschodu muzułmańskiego. W poemacie Raj utracony (1667) Miltona jest to imię chorąŜego zbuntowanych aniołów. ginie jako prosty robotnik przy budowie przybytku św. Azazel . 332 pne.francuska chanson de geste z Xii8Xiii w. Agincourt. Azincourt . Aymon .

zob. Bragiego-Iduna. później miastami. Vali. 9. pne. zob. Thora-Sif. bóg milczenia. stąd stał się synonimem fałszywego boga. skandynawski Apollo. 10. I-Iii w. płodności i rolnictwa. Wenus-Asztarte i Merkurego. 'Azra'il'. syn i poseł Odyna. jak Belfegor. nazywane wg tł. anioł śmierci.semickie: 'miasto Baala'. takŜe bóg przyrody. Hannibal. w dolinie Bekaa. i muzułm. a istota jej związana jest z bykiem. por. od hebr. Heliopolis 'miasto boga słońca'.mit. tchnienie zbliŜającej się śmierci. jeden z czterech najwyŜszych aniołów przy tronie Allaha. staroŜ.w teologii Ŝyd. Hermod. bóg zła i kłótni.Baldur. kiedy drugi raz zabrzmi trąba archanielska. Bragi. szatan. 11. który czuwa nad umierającym i oddziela duszę od ciała. Ka. bóg poezji. zob. ośrodek relig. Baldura-Nanna. baalim 'panowie') opiekujących się róŜnymi miejscami. w Iii-I w. indywidualna dusza przedstawiana jako sokół z ludzką głową. 5. 8. 6. 'Azra'el'. z arab. Rodzi się w chwili śmierci człowieka. w 1. zob. miasto w środk. 'Bóg pomógł'. Belzebub. idola. Baal . Zwalczany przez proroków izraelskich jako bóstwo pogańskie. B Ba . w Ii w. Othr). epitet wielu bóstw semickich (równieŜ w formie Bel. ślepy Hdur. kultu Jowisza-Baala.cień. zabójca Baldura. Apis. zachowane ruiny świątyń rz. Ali Baba. dosi. boŜyszcza. Nazwa występuje w niezliczonych połączeniach. Lokiego-Siguna. Wanowie. mn. Skrzydła Azraela . teŜ Bel. najmłodszy syn Odyna. umrze ostatni. . na akropolu. któremu słuŜy jako poseł.nazwa a. Baalbek . Azrael . 7. fenicki ośrodek kultu Baala jako boga słońca. egip. Vidar. śoną Odyna była Freja (Frigga). Loki. Odnir (Odr. gr. Libanie. Baba Ali .

Baba z woza. Babi. Baba Jaga a.zob. dwie babki . aluzja do znanej w Polsce od Xv w.(wym. wystrugany w kształt głowy ludzkiej. guod non potest diabolus. opowiastki o wiedźmie.o urojonym pokrewieństwie a.kobieta energiczna. uprawia kult powodzenia materialnego i sam przedstawia doskonały wzór "amerykańskiego człowieka interesu". Babiniec. Firleje. grubo wyciosane w kamieniu wyobraŜają stojące postacie kobiet. Gdzie diabeł nie moŜe.zob. Baba . wiedźma mściwa i swarliwa. mulier vincit.zob. człowieka bez wyobraźni. tam babę pośle . . Kołysała baba dziada od poranka do obiada . Bab El-Mandeb .). Babbitta. Pocałujesz ty babę! .impresjonistyczny poemat symfoniczny (1904) Anatola K. Reduta (Masz. która rozbiła przykładne małŜeństwo.figura kamienna o znaczeniu kultowym.. Baba Jędza . WieŜa (Babel). Babel . osnuty na rosyjskiej baśni lud. przedsiębiorcza. Moja babka i twoja babka to były.. Ladowa. wiele znajdowano na grobach na obszarze stepów środkowoazjatyckich i nadczarnomorskich. o duszy prozaicznej. koniom lŜej . stanowcza. powinowactwie. rzadziej męŜczyzn.wyraŜenie flisackie: babą nazywano kloc drewniany. Brama (Łez).łac. flisakom pierwszy raz pomagającym w spławie. bohatera powieści Babbitt (1922) Sinclaira Lewisa. babit) typ mieszczucha amerykańskiego. który ulega bezmyślnie i ochoczo przyjętym ogólnie normom. Babbitt .przysł. balbal 'ojciec'.Baba . silna. od nazwiska George F. choć diabeł go skłócić nie potrafił. Herod-baba . trzymające kubek w złoŜonych rękach. których b.przysł. babo .czarownica. z tur. który dawano do całowania frycom. słuŜący jako słup cumowniczy. Baba Jaga . tj. "Była babula".

zob. (J. pne.) Jeślibych cię zapomniał. Szkarłatna wszetecznica . nad Eufratem. Babie lato . najwyŜsze wzniesienie Beskidów Zach. 8. jedno z największych i najwspanialszych miast staroŜytności. 2-3. Niechaj mi język uschnie. znane juŜ w Iii tysiącleciu pne. tj. Babia Góra ."Nec Bahylonios temptaris numeros". Kochanowski. na granicy czechosłowackiej. Lubomirski nawrócił i kościół w Tarnowie zbudował". mającej 7 głów i 10 rogów. Nabuchodonozor). o kraino święta. przeŜywało szczyt swego rozkwitu. "złotej polskiej" jesieni. Chaldejczycy byli najsłynniejszymi astrologami. Horacy. pełnej imion bluźnierczych. pstry. Awinion. Babel. zburzone przez króla asyryjskiego Sanheriba w pocz. Vii w.pobyt śydów na wygnaniu w Babilonii w Vi w. Pliniusz. po zdobyciu Jerozolimy w 597 i po jej zburzeniu w 586 przez Nebokadnezara Ii (zob.Babi."babylonica vestis". dalsze jego dzieje to historia stopniowego upadku.. Psalm 136. Król perski Cyrus Starszy. zezwolił ok. Motyw spopularyzowany przez Henryka Sienkiewicza w opowieści "Jak się p. kiedy wywieziono z Palestyny politycznie aktywne warstwy ludności. miasto w Mezopotamii. Kiedy cię na Początku wesela nie wspomnię. odbudowane przez Nebokadnezara Ii. matkę Antychrysta. A na piękne syjońskie wspominając grody. jedno z nich opowiada o zuchu. kiedy cię przepomnię. 536 roku śydom na powrót do kraju. bajek i podań. Nie wiadomo. 'nie ufaj liczbom babilońskim': astrologicznym obliczeniom i horoskopom wróŜbitów. Pieśni.szczyt w Beskidzie śywieckim. z dwoma wierzchołkami: Diablakiem i Małą Babią (1725 i 1515 m) rozdzielonymi przełęczą Brona. utkany z róŜnokolorowej przędzy. Strój babiloński . w 605-562 pne."I widziałem niewiastę siedzącą na bestii szkarłatnej. i zdobywa je podstępem. słonecznych dni wczesnej. strój barwny.staroŜ. pne.długie białe nitki wysnuwane przez drobne pająki. Folklor babiogórski wytworzył wiele pieśni. 1. Babilon .. podbiwszy Babilonię. Liczby babilońskie . Niech moja swej nauki ręka zapamięta. czy nazwa łączy się z jakimś rzekomym bóstwem słowiańskim baba 'jędza. 1-4.) Por. Siedzac po niskich brzegach babilońskiej wody.zapomnę.. Niewola babilońska . 9-12. przepomnię . Powieszawszy po wierzbach niepotrzebne lutnie? (.. który udaje się na Babią Górę po złoto strzeŜone przez wiedźmę Sywilię. czarownica'. stolica Babilonii. akadyjskie Babili 'brama boga'. zwanej równieŜ niekiedy babim latem. ale jest powszechna na Słowiańszczyźnie. zapamięta . jedno płakać smutnie. uŜywają ich jako latawców-spadochronów dla przenoszenia się na inne miejsce w czasie ciepłych. od Xvii w. 74.zapomni. Co nam inszego czynić. A . hebr. Jerozolima. jednak większość z tego zezwolenia nie skorzystała.

Ŝart. dla słuŜby Ŝeńskiej. Izajasz 21. Babiniec . instrumentalistami. Bach . Biblia. Tomasza w Lipsku. 9. Turyngia i Frankonia). 1-2. 1550-1619. 3-5.) Wiszące ogrody Babilonu . Babilon wielki. w której siadywały baby Ŝebrzące. z miejscem ogrodzonym (koszarem) dla owiec i brogami na siano. przedsionek kościelny. W Xvii i Xviii w. zbiorowisko kobiet. Jan miał tu na myśli Rzym. Johann Sebastian Bach . z zawodu młynarz. kantorami.zob. dawn. Nalewa babilońska swacha. Św. Semiramida.. zamruŜywszy oczy. byli w Niemczech środkowych organistami. 6.1685-1750. por. zwł." Biblia. matka rozpusty. czart go toczy. przeciwstawianego Jeruzalem.rodzina muzyków niemieckich (płd. jeden z największych twórców muz. zazw. w pobliŜu wodopoju. Londynie. W śrdw. pokus. kruchta. 14. nierządnicą). 51. utoŜsamiali Rzym z "merchą babilońską" (ladacznicą. . ale takŜe i dziady. z szopami (strongami). najwybitniejszy z rodu. Ap. Pierwszym muzykiem-amatorem w rodzinie był Veit Bach..starszy pasterz owiec. a na czole swoim napisane imię: Tajemnica. Rzeczpospolita (Babińska). owczarz. Śpi świat pijany winem. kantor kościoła św.) trzymała puchar złoty w swej ręce. rozwiązłości..niewiasta przyobleczona była w purpurę i karmazyn (. Spi świat Pijany. Jeremiasz. hist. pełny obrzydliwości i plugawej rozpusty swojej. część mieszkania dla kobiet a. Współcześnie nazywają Babilonem wielkie miasto pełne bogactw. o ParyŜu. Ŝe nazwisko to stało się symbolem zawodu muzyka.. 17. a papieŜa z antychrystem. Nowym Jorku. purytanie. Ap. Bacówka . od 1723 "nadwomy kompozytor króla polskiego i elektora saskiego" Augusta Iii. kierownikami kapel dworskich i miejskich. koliba. Baca . piętnowanego przez kościół. Siedem (cudów świata). (W.. Babin . Potocki.zob. przy pomocy młodszych pasterzy (juhasów) wypasający na górskich halach stado (kierdel) owiec. gospodarz w szałasie. KrzyŜowcy nazywali tak Kair róŜnowiercy.szałas. słuŜąca bacy i juhasom za schronienie od wiosny do jesieni. i organistów-wirtuozów. która odegrała tak wielką rolę w muzyce nm. 8 itd. ok. Babilon był symbolem miasta zła i despotyzmu władzy.

6. odpowiadające nazwom czterech dźwięków.Carl Philipp Emmanuel Bach. syn Johanna Sebastiana. z tatarskiego. 1454-1783. 1710-84. najstarszy syn Johanna Sebastiana. silnych. Bakczysaraj . z nm. Bacha i wydaje Rocznik Bachowski.Wilhelm Friedemann Bach. S. Fontanna. syn Johanna Sebastiana. hallski Bach . uŜywanych jako temat przez wielu kompozytorów. Ferene Liszt w Fantazji i fudze na temat Bach. łac. kompozytor i pianista.Drezdeński a. Pałac chanów z 1519. oznaczane skrótem BG.Johann Christian Bach. staropolska nazwa przełoŜonego górników w kopalniach soli.niemieckie towarzystwo. najmłodszy syn Johanna Sebastiana.górmistrz. sonet krymski Mickiewicza. magisier montium. sonet krymski Mickiewicza. które w latach 1850-1900 opublikowało kompletne wydanie dzieł J. 1714-88. 1732-95. po poŜarze odrestaurowany dla Katarzyny Ii.dziś w Ukr. S.staropolska nazwa niewielkich. Mediolański a. Bachczysaraj . 1735-82. Bacha w nie dokończonej ostatniej fudze z Kunst der Fuge. Bakczysaraj w nocy .7. B-a-c-h . londyński Bach . kompozytor i instrumentalista. Bachmaty . stolica chanatu krymskiego ok.Johann Christoph Friedrich Bach. S. Bergmeister. Robert Schumann w 6 Fugen uber Bach. Bacha. Berliński a. kompozytor i organista. Max Reger w Fantazji i fudze na temat Bach.litery składające się na nazwisko Johanna Sebastiana. 1900 sprawuje opiekę nad nowymi wydaniami dzieł J. Bachmistrz . hamburski Bach . Neue Bach Gesellschaft . zob. Bach-Jahrbuch. obecnie muzeum.zał. Bckenburski Bach . rozbudowana przez chana tatarskiego Mengli Gireja. . Bach-Gesellschatt . w 46 tomach. kompozytor. np. SSR. podlegającego Ŝupnikowi. przez J. krępych koni tatarskich.

Metrop. Triumf Bachusa J. 1628) Velazqueza. baczmagi. misteria ku czci Dionizosa (Bachusa). 1497. Lugano. Madryt. libretto: C. Gałczyńskiego. buty tureckie z cholewkami ściętymi ku tyłowi.(wym. staroŜ. z której wydostał się przebrany za robotnika o tym nazwisku. Mus. Jordaensa. Nat.Ŝartobliwy autoprzydomek K.sztuka (1951) Jeana Cocteau. Baczmegi . Bargello. Bachantki . Bacchus et Ariane . Napoleona Iii. Bachus i pijacy (ok. Pal.opera (1909) J. Menady. Muz. N. Bachanalie (1611-12) Rubensa. Bacówka . Bachanalie . Prado. ParyŜ. Akademia i (1613-15) Leningrad. Bachantka z panterą (1855-60) Corota. Badinguet . Wychowanie Bachusa (przed 1609) Poussina. Kopenhaga. Bachus i Ariadna (1523) Tycjana. zob. Thorvaldsena. Bacchus . Luwr. zob. wychowawczynie Dionizosa (Bachusa). Obrazy: Die Herrschaft des Bacchus Altdorfera. Farnese.łac. później towarzyszki jego wędrówek i zabaw. Florencja. Thorvaldsen. 1946-47. późniejszego cesarza fr. Bruksela.balet (1931) Alberta Roussela i Abla Hermanta. badęgę) przezwisko księcia Ludwika Napoleona. F. tragedia Eurypidesa. Bachus rzeźby: Michał Anio1. Jork. Florencja.baczmogi. Masseneta. Bachus i Ariadna (1632-36) Poussina. Carracciego. Dionizos. bacchanalia. Londyn. Mały Bachus Guida Reniego. pijatyka. Rzym. Bacchus . przen.Bachus . Wiedeń. Bachanalie (1518-19) Tycjana.nimfy. Muz. hulaszcze zabawy. orgie. Mendes. Gall.zob. Sansovino. Madryt. I. Baca. modne w Polsce dla kobiet i męŜczyzn w Xvii w. Bachus demokracji . Nar. Prado.zob. które z Wielkiej Grecji przeniosły się do Rzymu. . baszmagi. Triumf Bachusa A. Dionizos. odnoszące się do jego ucieczki z twierdzy Ham w 1846. Muz. Prado. ErmitaŜ. Madryt.

zob. "której twarz jaśniała niczym słońce lub wielka perła". z fr. odŜywający w Baśniach z tysiąca i jednej nocy. Nazwa od pałacyku księcia d'Artois w Lasku Bulońskim w ParyŜu. a przy tym poboŜne i pełne poezji..miasto zał. gdy zamieniła zaczarowaną lampę na zwykłą. Ŝona Aladyna (zob. z lat 1771-81. Bagatela . piękna brunetka. Tysiąc i jedna noc) córka sułtana chińskiego. zwł. Morze Baffina . lit.Almanzora. do wybuchu 2. . w 2. J. wg jednolitego planu przez kalifa al-Mansura (wg kronik chrześcijańskich . Ŝeglarz i odkrywca ang. gdy udzieliła gościny czarnoksięŜnikowi przebranemu za świątobliwą Fatimę. bagatelle. por. między obecnymi ulicami Bagatelą i Klonową.1584-1622. z Atlantyku do Pacyfiku. drugiego kalifa Abbasydów..Badr Al-Budur . ksiąŜek-przewodników dla turystów. Baffina. błahostka. przeŜyło okres wspaniałego rozkwitu i dobrobytu w Ix i X w. pawilon w ogrodzie. Baedeker . Serię rozpoczął księgarz z Koblencji. gr.-Zach. drobiazg. Bagdad Sindbada śeglarza.pałacyk a.część M. zginął w wyprawie przeciw Portugalczykom przy oblęŜeniu Kiszmu w cieśninie Ormuz. stosującej system gwiazdek do oznaczania miejsc szczególnie wartych zwiedzania.(wym. wojny świat. A. Karl Baedeker. Ziemia Baffina . Pauzaniasz. po raz wtóry. ośrodek przekładów staroŜ. istniejącej. które ukazują miasto handlowe. szkół prawa. w 1616 zaciągnął się na słuŜbę Kompanii Wschodnio-Indyjskiej. poł. Bagatela . jako kawiarnia. miniatura fortepianowa (Beethoven). Viii w.największa wyspa Archipelagu Arktycznego połoŜona między Basenem Foxe'a i M.w Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie (zob.drobnostka. Przewodnika dla pośpiesznie podróŜujących prof. W 1612-16 brał udział w poszukiwaniach Przejścia Płn. ruchliwe. Kleina. raz. Bagdad . w Warszawie nazwa posiadłości Bacciarellego z końca Xviii w. a potem do Hamburga.). będeker) pop. w 1836. Baffin William .). za Haruna ar-Raszida i Ma'muna. z czasem wydawnictwo przeniosło się do Lipska. Było to miasto bibliotek. drugim przerobionym wydaniem PodróŜy po Renie z Moguncji do Kolonii. na arabski. Arktycznego między Grenlandią i Ziemią Baffiina. nazwa serii obszernych nm. od podstaw. modna na przełomie Xviii i Xix w. Jej lekkomyślność dwukrotnie omal nie spowodowała jego śmierci.

Bajadera . Odetcie Darimonde. byle co. w której zabił czterech siepaczy. sułtana Murada Iv (Amurata u Racine'a).fr. RadŜami. Rinaldowi. synowi Aymona (zob. pop. zakochuje się od pierwszego wejrzenia w primadonnie paryskiego teatru Chatelet. a wg innej Bajard jeszcze Ŝyje. zob.syn sułtana tur. Góra) w Konwencie Narodowym w czasach Rewolucji Fr. Bayard Pierre. Słynna aria księcia z I aktu: "O Bajadero!" Bajard(o) . Ŝart. Bajazet . 'Błyskawica'.przest. bayadore od port. Bajbardzo .'Gniadosz'. dokonał rozległych podbojów prowincji cesarstwa wschodniego. magiczny rumak ofiarowany przez Karola Wielkiego Renaudowi a. Wschodu. KsiąŜę Lahory. miasto zaczyna chylić się ku upadkowi. który kazał go zgładzić.Bajazyt I zwany Jyłdyrym.operetka (1921) Imre Kalmana. Rumak umiał się wydłuŜać i skracać w zaleŜności od tego. nazwa umiarkowanego. bailadeira 'tancerka'. mieszczańskiego. od 1921 stolica Iraku. oblegał Konstantynopol. tur. a rŜenie jego usłyszeć moŜna w Lesie Ardeńskim w noc świętojańską. zalety jego wzbudziły zawiść jego brata. kiedy zajęli je Turcy seldŜuccy. Bajazyt (2) . . Timur. ilu synów Aymona chciało go naraz dosiąść. wychowany w seraju. por. ale został pobity i wzięty do niewoli w 1402 przez Timura. Ahmeda I. Orlanda Szalonego Ariosta i Orlando innamorato Boiarda. 1789. 1354-1403. Kantata (1859) kompozytora fr. Le Marais. Bajazyt (1) .punkt przecięcia komunikacji lądowej i morskiej środk. sułtan turecki od 1389. po zajadłej obronie. z fr. Nikopol. "Bagno" .europejska nazwa hinduskiej tancerki kultowej.tragedia (1672) Racine'a. Od 1055. nic waŜnego. Ernesta Guiraud. Wg legendy ślad jego kopyta dotąd widać na skale w lesie w Soignes i w pobliŜu Dinant. bohaterowi Czterech synów Aymona. iron. chwiejnego centrum (por. Bajadera . Bajazyt zginął uduszony w 1635.). który wg legendy miał go aŜ do jego śmierci wozić ze sobą w Ŝelaznej klatce (był to zapewne palankin).

dawn.). (A.). Adam Mickiewicz. oparta w znacznej mierze na autorach staroŜ. w Biblii: bajka Joatama o drzewach szukających sobie króla. R. 1500 pne. Salhiry dziewice. E. Kolberg i J. por. bei 'piękny'. Aleksander Fredro. uŜywany teŜ przez Kozaków do awanturniczych wypraw na M. Salhir .za nic. Pojawia się w papirusach egipskich ok. Gliński. R. J. największy statek Dniepru i Prypeci słuŜący do przewozu towarów. duŜa płaskodenna.opowiadanie fikcyjne (a. Litwo! piały mi wdzięczniej twe szumiące lasy NiŜ słowiki Bajdaru. u Hezjoda (o jastrzębiu i słowiku w Pracach i dniach) w Viii w. oprocz Biernata z Lublina. sonet krymski.in. polskiej. Berwiński.). bezpokładowa.).romantyczna dolina na płd. zob. Jan Lemański. w świecie ludzkim. brzegu Półwyspu Krymskiego. Mickiewicz. sonet krymski Mickiewicza. dziś pragnąca zabawić a. A. jednomasztowa łódź Ŝaglowo-wiosłowa o nieco zwęŜonym przodzie. dawniej. Warsz. Bajka alegoryczno-moralizująca o zwierzętach . bajka epoki nowoŜytnej takich autorów jak: La Fontaine (Xvii w. 5-6. 8-15.10. fantastyczna. Podanie) o początkach określonych zjawisk w przyrodzie a. Lessing (Xviii w. twardo umoralniająca. Który duszkiem nie wypił przyjacielskie zdrowie. wybitnymi bajkopisarzami byli: Ignacy Krasicki. Romulus. Ks.rzeka na Krymie.: K. 9. O. 14.. Bajdary . Rzymianin Fedrus (I w. Stanisław Trembecki. do końca Xix w. Bajka dla dzieci . z tatar. Mam tego za bajbardzo jako się on zowie. zawierające jakiś szczegół rzeczywisty. pobudzić wyobraźnię. Benedykt Hertz i Julian Ejsmond.. Zbieraczami bajek folkloru polskiego byli m. pne. pne. Czarnym.Mieć kogo za bajbardzo . Kryłow (Xviii w. . dere 'dolina'. pne.) w Vi w. rośliny itd. W lit. J. W.. z ukr. KrzyŜanowski. symbolizują typowe cechy charakterów i postaw ludzkich. Grek Ezop (zob. Bajdak . Wójcicki. za byle kogo.. Lompa. (Napis na staropolskich pucharach). Bajka Bajka ajtiologiczna . Sędziów. G. uprzyzwoicona bajka ludowa a. Zmorski.w której zwierzęta. Bajdary . Lech. Pielgrzym. wypływająca z podnóŜa Czatyrdahu).przykrojona na uŜytek dziecka. Krak.

La Barbe Bleue. zob. fr. Kot. Kot w butach. klechda. fr. albo Przywary osobiste korcyścią ogółu .zob. zbiór przeszło dwustu bajek (1812-22. Le Petit Chaperon Rouge. zamierzony przez autorów jako pomnik twórczości ludu nm. Le Petit Poucet. Bajka o pszczołach. fr. Śpiący.nm. Bajka . metamorfozy. staroŜ. Contes de ma mere l'Oye. Tomcio Paluch. później zorkiestrowana) Maurice'a Ravela wg Perraulta: Pawana Śpiącej Królewny. or Private Vices. fr. Bajek jest dziesięć: Czarodziejki. zob.fr. Zaczarowany ogród. Brzydulka.uwertura fantastyczna (Wilno 1848) Moniuszki. Moja matka Gęś . Cesarzowa pagód. jak opowieści mitologii grecko-rzymskiej.fr. zob. Public Benefits. Czerwony kapturek. Śpiąca królewna. Grimmów. załoŜeniom. Czerpali oni z Ŝywego folkloru. 1697 (wyd. Z czasem uznano ją za antycypację leseferyzmu.). sny magiczne. prosperujący na zasadzie wzajemnej drapieŜności. Ge Chat Botte. takŜe ze . Ŝe zajmowanie się bajkami dla dzieci nie przystoi pisarzowi serio i członkowi Akademii. 1961) pod imieniem syna autora. Rozmowy Pięknotki z Potworem. próby boŜe. bajki z Tysiąca i jednej nocy. satyra wierszem z komentarzem prozą (1705-29) Bernarda de Mandeville (zob.Bajka fantastyczna (magiczna) . fr. Riquet Kosmyk. Kopciuszek. Les Fees. w trzech tomach) braci Jacoba Ludwiga Karla. Bajka o carze Sałtanie . Kinder . nie pozbawione elementów magicznej wiedzy hermetycznej. zakazane komnaty. gdyŜ uwaŜano wówczas.. 'Opowieść zimowa'. z własnych wspomnień dzieciństwa. Peau d'Ane. utrwalona w pamięci pokoleń i zarazem ulegająca ciągłym odmianom. z pozostałości bogatej twórczości lud. pol. a społeczeństwo jako rój pszczół. 5 utworów dziecięcych. zw. 1786-1859. Bajka o kamiennym kwiatku . Car. przedstawiająca zło jako istotną cechę natury ludzkiej. Cendrillon. takŜe Histoires ou Contes du remps passe 'Opowieści a.baśń. bajki zebrane przez Charlesa Perrault.. zob. i Wilhelma. fr. Bajka ludowa . fr. fr.tradycyjna. zob. szaty rytualne. Współcześni odczytali ją jako cyniczną pochwałę egoizmu. La Belle au bois dormant. Ma Mere l'Oye. Ośla skóra. Tomcio Paluch.. 1785-1863. Śmieszne Ŝyczenia. "właściwa" bajka ludowa. Tematy tych bajek Ŝyły od dawna w tradycji ludowej wielu krajów Europy i Azji. Osioł. Sinobrody. Riquet a la Houppe. Ŝyjąca w przekazie ustnym. średniowiecza nm. The Fable of Bees. wyd. zob. podtytuł Conte d'hiver fr.ang. zob. Czerwony. a wreszcie. Bajki Babci Gąski . i śrdw.opera (1950) Sergiusza Prokofiewa. Tom(asz). Bajki braci Grimm . fr.. przeznaczona dla słuchacza zbiorowego. o Kopciuszku itp. np. bajki z dawnych czasów'. 'Bajki mojej mamy Gęsi'..und Hausmrclien 'Bajki dla dzieci i domu'. fr. Les Souhaits ridicules. orkiestrowa suita koncertowa (na 4 ręce 1908. nieco wbrew pierw.

Jaś i Małgosia. wątki innych zaczerpnął autor z lit. na które rząd Księstwa musiał zaciągnąć poŜyczki. por. Die Bremer Stadtmusikanten. z którego m. Car (Bajka). wystartował 12 Vi 1961 pierwszy w historii Ziemi statek kosmiczny z załogą ludzką. Jung-Stilling i in. "Bajońskie sumy" okazały się nieściągalne. i o sprawach społecznych i moralnych (Nowe szaty cesarza. zob. zob. "Wostok I". Śpiący. prócz wspomnianych.. . Strach. Czerwony. Moscherosch.in.. pilotowany przez Jurija Gagarina.in. zob. Perrault. zob.zbiór bajek pisarza duńskiego Hansa Christiana Andersena. Baśnie Andersena . Muzyka. Genialną innowacją braci było zachowanie charakteru i stylu narracji ludowej. Dziewica Lodów. Rotkppchen. Bajkonur . por. Aschenputtel. kosmodrom radziecki. Bajka o takim.źródeł lit. Bajońskie sumy . Przyniosły one autorowi sukces światowy i niezliczonych wielbicieli wśród dzieci i dorosłych. Prosty. Śpiąca królewna. zwierzętom i przedmiotom w sposób właściwy bajce.. pesymistyczne.: Mały Klaus i duŜy Klaus.osmańsko-turecka nazwa dwu wielkich świąt muzułm. Bajram . ukazujących się sukcesywnie między 1835-72. naleŜą m. jak Cień. z których liczne opowiedział juŜ Ch. Rumpelstilzchen. Spośród najsłynniejszych. przepojony poezją styl udostępnia równieŜ dzieciom bajki liryczne. melancholijne..miejscowość w Kazachstanie (ZSRR). wymienić trzeba: Królewna ŚnieŜka. Sinobrody. ludowej. zob. Francji) z 1808. płatnych w ciągu czterech lat. Die Wichtelmnner. KsięŜniczka na ziarnku grochu. Muzykanci miasta Bremy. Kopciuszek.43 mln franków wierzytelności pruskich. jak Hans Sachs. Ogier Duńczyk). Holger Danske (zob. Autor daje Ŝycie i mowę roślinom. Tomcio Paluch. Brzydkie kaczątko. Luter. co chciał zaznać strachu. odstąpione przez Napoleona I Księstwu Warszawskiemu na mocy układu w Bajonnie (Bayonne. Bajki tłumaczono na wiele języków. zob. Neapol (Sumy neapolitańskie). Czerwony Kapturek. legend i sag skandynawskich. Kalosze szczęścia.. Blaubart. Schneewittchen. ironiczne. Dzielny ołowiany Ŝołnierz. niekiedy pełne okrucieństwa lub mówiące o Ŝyciu poety.. Cape Canaveral. zob. Marchen von einem derauszog um das Frchten zu lernen. zob. zob. zob. rzadziej ze źródeł literackich. jasny. Dumling. zawrotne sumy pieniędzy. Dziewczynka z zapałkami. Dornrschen. miasto w płd. Heinsel und Gretel.-zach. Królowa śniegu. Do najsłynniejszych. Bajki braci Grimm przełoŜono na niemal wszystkie języki. oczyszczonej z upiększeń literackich. Świniopas.zob. zob. Krasnolodki. Tom(asz). większość z nich oparta jest na własnych pomysłach pisarza. w zamian za 21 mln fr. Słowik). Syrenka. odtąd określa się tak fantastyczne. Baśń o carze Sałtanie .

czterodniowe święto ofiary. zawadiacko. Dionizos. bakałarz'. 1741.zbójnik wschodniokarpacki. .schlebiać.zob. Poeta Franciszek Karpiński. zuchwale. Ŝart. ze śrdw. dawn.najniŜszy stopień akademicki na uniwersytecie śrdw. pamiętał z lat dziecinnych egzekucję Bajuraka w Stanisławowie: zbójnik. lekc. kończące miesięczny okres postu ramadan. Bakfark .zob. backbord). Bakbuk . na ukos. nauczyciel. belfer. śydzi. Niemcy i Kozacy. Bekwark.. baccalaureus 'starszy student. chłopi. Mały Bajram . Wyrocznia (Boskiej Flaszy). Bakchos . o czapce: krzywo na głowie.obchodzony w 70 dni po DuŜym. baky 'oczy'? Bakałarz . pedagog. trwające 3 dni.. Świecić komu bakę . flisackie: na lewą burtę (z dolnonm. wygrywał na fujarce smutne góralskie melodie. moŜe od ukr. jak nosili flisacy. jak przewaŜnie szlachta.DuŜy Bajram . łac. idąc na miejsce stracenia. na prawe. Bachczysaraj. Bakier .zob. święto cukrowe. nauczyciel szkoły elementamej. Bakczysaraj . Bajurak . a. otrzymywany po dwu co najmniej latach studiów na wydziale artium (filozoficznym). Baka. ur. pot.w wyraŜeniu na bakier pierw. na lewe ucho.zob. nadskakiwać komu.

Balaam .śyć. Bal niewdzięczników . Azji. ok. z pers.w niezgodzie. Balik gospodarski . jałmuŜna. śpiewana i tańczona pantomima na głos i instrumenty (Mantua 1608) Claudia Monteverdi. a króla zastąpił gubernator Bostonu. ukrył się na statku wiozącym Martina Enciso do Darienu (Panama). Ballo delle ingrate. bchszisz 'podarek'. oparte było na autentycznych wydarzeniach: miłości szwedzkiego króla Gustawa Iii do Ŝony przyjaciela i spisku magnatów zakończonym zasztyletowaniem króla na balu maskowym 29 Iii 1792. Warszawa 1865). Somma wg Eugene Scribe'a (Rzym 1859. którzy towarzyszyli mu w marszu w poprzek przesmyku. Un ballo in maschera. Bal.). wyst. libretto: Alfred Grnwald i Fritz Lhner-Beda. pol. uciekając przed wierzycielami. Bal musette .wł.imię potęŜnego i dzielnego olbrzyma w wielu śrdw. a po wylądowaniu objął dowództwo. w 4 lata potem. Piave i A. konkwistador hiszpański. który nazwał Południowym. zdołał zyskać zaufanie Indian. romansach rycerskich.podarek pienięŜny. Bal maskowy .wł. przeniesiono je więc do Bostonu okresu kolonialnego. M. Xx w. libretto: F. w płn. Libretto napisane przez Scribe'a. oskarŜony . napiwek. Bakszysz . być z kim na bakier .Vasco Nunez.opera-wodewil (1780) Macieja Kamieńskiego.operetka (Berlin 1932.brat Balina (zob. Cenzura papieska z powodów politycznych zaŜądała zmiany miejsca i czasu wydarzeń. w cyklu arturiańskim . paladyn na dworze Karola Wielkiego. hrabia Warwick. popularny przebój w Europie lat 30. usunąwszy nieudolnego Encisa. słowa Ottavia Rinuccini. w 1510.zob. Bal w Savoyu . Osioł (Oślica Balaama). de Balboa . którego odesłał jako więźnia do Hiszpanii. We wrześniu 1513 stanął jako pierwszy Europejczyk na wschodnim wybrzeŜu O. zwł. pierwotnie dla Aubera. opera Verdiego. ojciec Sir Fierabrasa. Balan(t) .-zach. Warszawa 1933) Paula Abrahama.: Ja kochać umiem tak jak Tangolita.zob. Spokojnego. Afryce i płd. Musette. Balboa odznaczał się mniejszą chciwością i okrucieństwem niŜ inni konkwistadorzy. 1475-1517.

Loki skłonił ślepego boga Hodura (Hodera). Ballada . a po śmierci Godfryda został pierwszym koronowanym królem jerozolimskim w 1100. 1923) Oscara Wilde'a. W Morte Darthur (zob. Balder. skand. któremu nikt się nie oprze. oparte na własnych przeŜyciach autora.3. W Jerozolimie wyzwolonej (1580) Tassa Baldwin występuje jako ambitny diuk Bolonii. fr. tł. (numer. skandynawski Apollo. aby cisnął w Baldura gałęzią jemioły.liryczno-epicki utwór poetycki. Artur) Mallory'ego bracia przypadkowo spotykają się w walce i zabijają się nawzajem. Sir Balin . Ŝe go nie skaleczą.Baldr. La ballade des . Baldwin I . Jego matka. pod jakim Wilde przebywał w więzieniu w Reading). historycznej a. W innej legendzie Hodur rywalizuje z Baldurem o piękną Nannę. Ballada o pchle . Nagrobek w formie ballady. o charakterze dramatycznym. poznawszy się dopiero w chwili śmierci. przeoczyła jednak jemiołę.zob.a. Misteleinn ('jemioła'). Saba (Królowa Saby). uczestnik I krucjaty.) i stał się zapowiedzią zmierzchu bogów. brat Sir Balana. gdzie panował od 1098..3. Zgon jego wstrząsnął Azami (zob. Na ich prośbę Merlin chowa ich w jednym grobie. z fr. ale zagroŜony śmiercią. zdobywa miecz Miming a.o zdradę.imię jednego z rycerzy Okrągłego Stołu w legendzie arturiańskiej.kantata (1942-43) Sergiusza Prokofiewa. Pchła. fantastycznej. Baldur . studium skazanego na śmierć. ukochany przez bogów i ludzi. bóg słońca letniego i światła. i zabija nim Baldura. Ballada wisielców .. o niezwykłej tematyce. Frigga. lud. utworzył księstwo Edessy. Ballada o chłopcu .1058-1118. co spowodowało jego śmierć. syn Odyna. mit. dowódca 1200 jeŜdźców w sprzymierzonej armii chrześcijańskiej. jedna z najbardziej rozsławionych na świecie ballad ang. pol. Balkis .poemat (1898. a. legendamej. art. ksiąŜę lotaryński. ballade. brat Godfryda de Bouillon. związała wszystkie rzeczy ślubem.zob. opublikowane pod pseudonimem C. Ballada o więzieniu w Reading . utwór fortepianowy w nastroju ballady poetyckiej. dramatyczna pieśń solowa (z akompaniamentem fortepianu). został stracony.

Ballard (wym.. teŜ Gen. 1489.nm. pol. 4 (1726) Swifta kraj podległy królowi Laputy. a lud wszystek umiera z zimna. Winterballade. dramat (1917) Gerharta Hauptmanna. nowe narzędzia do wszystkich rzemiosł i manufaktur".pendus. Czy nie ma balsamu w Galaadzie? . 8. gdzie w kaŜdym mieście działa akademia wynalazców.austriacki urząd kanclerski. envoi). 22. baląr) paryska rodzina księgarzy i wydawców druków muzycznych. spłukany deszczem.w Biblii. 'plac (z domem) do gry w piłkę'. do 1918 .w PodróŜach Guliwera. tł. . plac w Wiedniu. Najsłynniejsza z ballad Villona nie zawartych w Wielkim Testamencie. późn. pałac przy tym placu zbudowany w 1716-21 dla kancelarii dworu. w 1814-15 obradował tam kongres wiedeński. ludzi systematycznych. 37. przekazany austro-węg. Nm. 10wierszowych i krótszego od nich przesiania. spalony przez słońce. poemat Francois Villona. Ballhausplatz . tzn. 1917.aromatyczne. 25. przen. (fr. Msz. Balsam .. tj. Balnibarbi . wskutek czego "w krótkim czasie wsie opustoszały. złoŜonej z trzech strof 8. ze stolicą w Lagado. 3. i błaga o miłosierdzie dla swych braci i siebie: "Lecz proście dla nas wszystkich odpuszczenia!". stosowane w lecznictwie i kosmetyce. napisany w ulubionej przez poetę. Ballady Francois Villona . domy się walą. tł. a panującej w Xv w.Ballplatz. poeta w oczekiwaniu kary widzi się juŜ z towarzyszami na szubienicy. dosł. Epitaphe Villon.austro-węgierskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.3 utwory fortepianowe (1910) Claude Debussy'ego. Ballada zimowa . którzy "powynajdywali nowe sposoby rolnictwa i budowli. a następnie urzędowi kanclerza Austrii. Boy-śeleński. zaczynającego się z reguły od słowa "KsiąŜę" (zabytek turniejów śpiewaczych).a. ostro gorzkie roztwory (w olejkach eterycznych) Ŝywic (sub)tropikalnych drzew balsamowych. która od 1551 do wybuchu Rewolucji Fr. w poezji formie starofrancuskiej ballady (róŜniącej się zasadniczo od niemieckiej czy polskiej ballady romantycznej). miała wyłączny przywilej ich wydawania. od 1923 .: czy nie ma pomocy dla ludu mojego? Por. pragnienia i głodu". Proroctwo Jeremiasza. wyd.

Honore. de kowal de Bałabanówka". o lichym produkcie krajowym.. Wiek balzakowski (kobiety) . barbiere 'golibroda. ParyŜ. Bałaban . barba 'broda'. Cagliostro. Xix w. buńczuczna. . zob. wąs bałabański . kresach Polski w Xvi i pierwszej połowie Xvii w. Pan Tadeusz. de Balzac . Napis: Sagalas London a' Bałabanówka. stawiał pijawki i bańki.dawn. zuchowała. czupryna zawadiacka. Balwierz . Rzeźba (1897) Rodina. hulaka. z wł. podawanym za zagraniczny: "Sagalas. Mina a. Vautrin.zob. później wygasły i zapomniany. który wydał znakomitych Ŝołnierzy działających na płd. najęty woźnica. Cesar Birotteau.młody człowiek ze "złotej młodzieŜy". oczajdusza. Kuzynka Bietka). czupurna. opatrywał rany. cyrolika. Baltazar Castiglione . furman. 4. koniarz.. chirurga i felczera: puszczał krew. London.barwierz.trzydzieści do czterdziestu lat.obraz Rafaela.Giuseppe zob.-wsch. zob.Balsamo .rzeźba (1893) Rodina.wieś w dawnym województwie bracławskim. wóz z furmanem. Filadelfia. fryzjer' od łac. (Trzej królowie)..mina. w Polsce od średniowiecza spełniał funkcje golibrody. Uczta (Baltazara). teŜ Hańska Ewelina. Kuzyn (Pons. pisarz fr. Komedia (ludzka). Baltazar . na Ukrainie 1 poł. Trzy. prawdziwa to Sagalasówka. najęty. bywalec jarmarków. Tęga strzelba. rwał zęby. Eugenia Grandet. ParyŜ. Kobieta trzydziestoletnia powieść (1831) Balzaca. stąd wyraŜenie iron.ród rycerski. 738-9. zawiesisty. leczył przymiot parząc pacjentów w dębowej wannie itd. Balzac . Bałabanówka . 1799-1850. Ojciec (Goriot). czupryna bałabańska. Musee Rodin.) Bałaguła . wąs sumiasty. por. Luwr. Mickiewicz. Muzeum Rodina. (A. .

.zob. Piotra i św.muszkiet z krótką lufą. miasta itd. 25-28). Katedra św.). wystawiana przez króla. Jerzego) romański. bandelette 'przepaska'. Bandera . sieczną (w kawalerii). O batagulskich cnotach wie? GdzieŜ bałaguły? GdzieŜ tryngieldy? Gdzie stare ideały. pozostałe części kościoła pod silnym wpływem wczesnego gotyku francuskiego. katedry w Laon. broń palną a.dawn.na czworakach. 1230. jeden z Trzech Króli. Jerzego . bandouliere.. zwł. Chorągiew. obie rzeźby sprzed 1237.orszak konny asystujący uroczystemu pochodowi a. Podolu i Ukrainie . hist. powitaniu dostojnych osób. raczkiem. . banderium 'proporzec'. postajennem. na planie poprzedniej. chór wschodni (św. Banderia . Nawiedzenie Marii. Bandolier . łac.Najstarsze fragmenty pochodzą z czasów Henryka Ii (Xi w.miasto w Bawarii (RFN).Zaprzęg bałagulski . KtóŜ dziś o karczmach.. dwuchórowa: pod kaŜdym chórem krypta.reg. 2 apsydami i 4 wieŜami. Jerzy a. z fr. uŜywany głównie przez dragonów. w wyraŜeniu: na bałyku (posuwać się) . św. Słynna monumentalna dekoracja plastyczna.czwórka w poręcz (4 konie obok siebie). trzynawowa bazylika z transeptem. Kościół i Synagoga. magnatów. w dawnym oporządzeniu Ŝołnierza szeroki pas skórzany przewieszony przez lewe ramię. z tur. podtrzymujący ładownicę (w piechocie). w Polsce Xvii w. z hiszp. Cesarzowa Kunegunda (zob. w Portalu Adama-Adam i Ewa. na Wołyniu. gdzie? (B..bandolet. Bandolet . Czerwieński (1851-88). ok. ze śrdw. obecna budowla z Xiii w. Bałyk . 'ryba'. Bamberg . z Xi w. czołgając się (o psie). węgierska chorągiew jazdy.bandolier.). z fr. Ostarni bałaguła. Jeździec bamberski interpretowany jako cesarz Henryk Iii.

Komora Potrzebnych. wykpiwając go jako wzór złego smaku (bajkę fantastyczną zrehabilitowali dopiero romantycy). Słynne arcydzieło przeciwstawia wartości prawdziwe . Zabłocki. równieŜ za granicą. bannitio 'banicja'. podczas gdy Ŝona jego. ma wzrok utkwiony w złotej monecie. brednie. Bandura . Krasicki) spopularyzowali ten wierszowany romans.obraz (1514) Quentina Metsysa.w wyraŜeniu: "pleść (prawić) banialuki". pleść jak o Ŝelaznym wilku.fałszywym i symbolizuje sprawiedliwość. w płn. bez procentu. gł. Od imienia królewny Banialuki. wówczas pod władzą Turków. bzdury. ze śrdw. uŜywany na Ukrainie. Jubilerzy. Mons Pietatis. Rijksmus. Luwr. imię prawdop. tj. Amsterdam. Bankier z Ŝoną . przez Piotra Skargę w Krakowie w 1585 przy powstałym o rok wcześniej Bractwie Miłosierdzia. wielostrunowy. pandoura 'lutnia trzystronna'. Bankiet oficerów św. z łacińska.uczta. skąd wyraz nabrał znaczenia 'ksiąŜki (pisma) bez sensu' a.-zach. koszałki opałki. zwane równieŜ.obraz (1648) Bartholomeusa van der Helsta.człowiek skazany na banicję.lutnia kozacka. Pisarze stanisławowscy (Węgierski. znany teŜ niegdyś pt. łac. dla poŜyczania ubogim pieniędzy pod zastaw drobnych rochomości. 1650) Hieronima (Jarosza) Morsztyna. od banco 'ławka'. latem i jesienią. więc jakby . zał. 'bredni. Podobne instytucje istniały teŜ w Warszawie i Wilnie. z wł. rodzaj banku połączonego z lombardem. ParyŜ. sezonowy robotnik rolny najmujący się do pracy. Bank PoboŜny . kartkująca Godzinki. bancherto. bohaterki pierwszej drukowanej bajki polskiej "Historia ucieszna o zacnej królewnie Banialuce wschodniej krainy" (ok. głupstwa.dawn. Banialuka . Banita . Bośni (Jugosławia). Jerzego . od miasta Banja Luka. troje niewidy.Bandos .a. zdrobn. ukr. Przedstawia bankiera waŜącego złoto. niedorzeczności'. z gr. Bankiet . 'łąka bańska'. wygnanie z ojczyzny. w okolicach odległych od swego miejsca zamieszkania. szarpany instrument muzyczny pochodzenia azjatyckiego.

z późn.. Skop.Chrystus.jeden z odłamów wyznania protestanckiego. przemianowane przez królową Bonę na pamiątkę jej dziedzicznego Księstwa Bari we Włoszech. Aries. tak jak i sama instytucja. nad Hellespontem do Kolchidy. mit. a w 1672-99 naleŜącą do Turcji. w Polsce widoczna jesienią i zimą. 11-23. Baran . 1. Agnus Dei. Baran . 53.. pod wpływem menonitów. gr.. koŜuch barani.miasto na Podolu (obecnie Ukr. kilkakrotnie zajmowaną przez Tatarów i Kozaków. pierwotnie zwane Rów. który przeniósł Fryksosa (zob. Ichthys. Złote runo było potem celem wyprawy Argonautów. . Baranek BoŜy . Taran.zwierzę domowe o wełnistej sierści (por. wzięty!" . wg wzoru włoskiego monte di pieta 'lombard'. Święty (monogram). Baptyści . łac. Izajasz. 29 Ii 1768 zawiązano tam konfederację barską. 29: "Oto Baranek BoŜy.konstelacja zodiakalna. 27.ang.'góra poboŜności'. Bar . "Bar . Barabasz . Owca). zob. Biblia. uskrzydlony baran o złotym runie. baptista 'chrzciciel'. Por. 9. którego Piłat zwolnił z więzienia zamiast Jezusa. uznający chrzest tylko dorosłych. początek modlitwy odmawianej w czasie mszy. który gładzi grzechy świata".. Jej staraniem ufortyfikowany i rozbudowany. Ew. zob. symbol przyjęty w liturgii i w plastyce. Banquo. SRR). Ew. Konfederacja.zob. wg Jana. Złoty: Złote runo). nazwa. samiec (baran) nie kastrowany. Woda (Mącić wodę).w Biblii rozbójnik i przywódca buntu. znak Zodiaku.-łac. Duch (Banka). Banko . wg Mat. powstały w Anglii na początku Xvii w. przejętym takŜe przez Rzymian. zob. Uwalnianie jednego więźnia na Paschę na Ŝądanie pospólstwa było zwyczajem Ŝydowskim. Baranie. łac. baranica. tryk. stał się Bar silną twierdzą na pograniczu turecko-tatarskim. nie mąć wody . Barana poświęconego Zeusowi bóg umieścił po śmierci na niebie jako gwiazdozbiór. zob.słynne ostatnie słowa pierwszego tomu powieści "Ogniem i mieczem" (1884) Henryka Sienkiewicza.

z połączenia trzech kamienic gotyckich. Baranów Sandomierski . nazwa od hiszp. otrzymało prawa miejskie w 1354. zbudowany za Jana Olbrachta. zbudowany w 1579-1602 na wzór Wawelu. broniąca dostępu do bramy a. mostu. Barataria .-łac. godło domu baranie głowy .) kabaret "Piwnica". Wilki w baraniej skórze . przez Santiego Gucci.wyspa. budowla obronna murowana. najstarszy w Europie zach. krytym przejściem (szyją). prawdop. do tematu. Wilk(i w owczej skórze). revenons a nos moutons. z arkadowym dziedzińcem otoczonym kruŜgankami na dwóch piętrach. Tarpeja.umieszczono nad bramą. od baratero 'złudny'. zachowany. Barbakan .Barany Panurga . barato 'tani' a. Barbakan w Carcassonne . rozbudowane przez Tylmana z Gameren. w piwnicy (sklepienia gotyckie z Xv w.fr. do rzeczy. do której w staroŜytności wrzucano ciała zbrodniarzy. okrągła. Xiii w.jeden z najpiękniejszych zabytków przełomu polskiego renesansu i manieryzmu. zwiększająca pole obstrzału nieprzyjaciela.rondel. zał.) zostaje wielkorządcą. śrdw. w 1695 skrzydło zach. tj. w 1848 i 1898 poŜary.głęboka czeluść skalna za Akropolem ateńskim. zaopatrzona w strzelnice i machikuły. do sprawy.w powieści Don Kiszot Cervantesa . barbacana. Siedziba Krakowskiego Domu Kultury.. NaleŜał do Ostrogskich. zazw. por. drukarnię. Pathelin. stronie Rynku Głównego w Krakowie.miasto w woj.na płn. Barbakan krakowski .w płd.zob. dewastacja w czasie 2.przy Bramie Floriańskiej. wojny świat. Owca (Owce Panurga). ze śrdw. umoŜliwiająca wypady załogi. poł. Radziwiiłów. Francji z 1. przez Rafała i Andrzeja Leszczyńskich. w 1628 zał. największy w Polsce. Zamek w Baranowie Sandomierskim . Tajget. wysunięta przed linię murów miasta. Pałac Pod Baranami . Powróćmy do naszych baranów . zob. na której Sanczo Pansa (zob. Wielopolskich. ośrodek róŜnowierców. . powstał na przełomie Xvi i Xvii w.zob.-zach. Potockich. połączona z nim mostem a. tarnobrzeskim nad Wisłą. Baratron .

Barbara . Imię (łac. do uroczystej koronacji Barbary. gasi zarzewie buntu i doprowadza wbrew niemal wszystkim. jak głosiła legenda. Maria Formosa. po śmierci Zygmunta Starego. emancypowanej seksualnie niewiasty w Polsce. zmarłą w 1545 w 19 roku Ŝycia. król przedstawił ją oficjalnie jako małŜonkę. ale w tejŜe chwili ginie od uderzenia pioruna. Niewątpliwie miłostka Zygmunta Augusta zamieniła się szybko w gorącą miłość do tej legendarnie pięknej księŜniczki. Od 1543 kochanka Zygmunta Augusta. wówczas wielkiego księcia litewskiego i następcy tronu.obraz Palmy Vecchio (Starszego.na Podwalu. Ŝe spodziewa się dziecka (co nie było prawdą). Stąd św. Ŝe ma do takich doświadczeń takie same prawa jak ówcześni.Barbakan warszawski . Król bohatersko i uparcie zwalcza tę opozycję. Bracia Barbary. Św. Barbara . a nie za starca. między ulicami Freta i Nowomiejską. wyrodny ojciec ścina jej głowę mieczem. 'barbarzynka') popularne w Polsce od Xv w. pierwszej. równieŜ w Xx w.. Tradycja kościelna. uŜyli jej jako narzędzia awansu swego rodu: wymogli na Zygmuncie obietnicę. szlachta obawiająca się wzmocnienia wpływów magnaterii i upatrująca w samowolnej decyzji króla przejaw absolutyzmu. nie Ŝałujący sobie uciech panowie. Poł. zbudowany w 1. Barbara Radziwiłłówna . dowiedziawszy się. . rybaków i Ŝeglarzy. 1528). jak pracowników prochowni i arsenałów. który z powodu jej urody zamyka ją w wieŜy. przedstawia ją jako córkę bogatego Dioskura w Nikodemii (Bitynia). górników (Barbórka. a kiedy odwiedził ją. Nastąpiła dwuletnia walka o uniewaŜnienie małŜeństwa z "bezecną rozpustnicą i czarownicą" Barbarą: przeciw osamotnionemu królowi wystąpiła królowa-matka Bona. Przedstawiana z wieŜą i kielichem. wyrachowani i bezwzględni. wojewodę nowogródzkiego Stanisława Gosztołda.ur. artylerzystów.wg legendy Ŝyć miała w Iii8Iv w. która (wbrew panującym wówczas poglądom nakazującym białogłowie być dziewicą lub wierną i chłodną seksualnie Ŝoną bądź wdową-abstynentką) uwaŜała. Dopiero w rok później. Barbara jest patronką ludzi naraŜonych na wybuchy. Ŝe z nią zerwie. a w Xvi-Xvii w. najwytworniejszej damy polskiego Odrodzenia. Wenecja. Xvi w. być moŜe. zaskoczyli go u niej i wymogli zawarcie potajemnego małŜeństwa w 1547 w Wilnie. w 17 roku Ŝycia wydana za 30-letniego. ale teŜ flisaków. Mikołaj Rudy i (brat stryjeczny) Mikołaj Czarny. który nie Ŝył z cięŜko chorą na epilepsję Ŝoną. który zmarł bezpotomnie w 1542. powstała w X w. pod wpływem "hajduczka"... S. zrekonstruowany w 1953. Nigdy teŜ nie przeczyia. Św. duchowieństwo. jedno z najczęstszych. magnateria nie Ŝycząca sobie awansu litewskich "Radziwiłłów-Zdradziwiłłów" oraz pisarze (wśród nich Orzechowski i Rej) i pismacy podŜegający paszkwilami do coraz obłędniejszej nagonki. 7 Xii 1550. ElŜbietą HabsbuŜanką. ambitni. 1520 córka kasztelana wileńskiego Jerzego Radziwiłła.. 4 grudnia). Gdy ona usiłuje nawrócić go na chrześcijaństwo. Basi Jeziorkowskiej z Pana Wołodyjowskiego Sienkiewicza.

mieście tak jej wrogim. Warszawa 1817) Alojzego Felińskiego. które zapewne były przyczyną zakaŜenia i śmierci królovej 8 V 1551. aby nie dopuściła do "obskurnego" małŜeństwa. Przemiana dziewczyny i chłopca . Zygmunt August. pojawiły się juŜ w 154889 w Koronie i na Litwie. Paszkwile ukazujące Barbarę jako rozpustnicę. w którym autor piętnuje zaślepienie miłosne króla i uleganie bezpłodnej kobiecie. jedna.dramat (1783) Józefa Wybickiego idealizuje króla i Barbarę jako patriotkę i czułą Ŝonę. 1930) ostatni. szczytowe osiągnięcie poezji klasycyzmu warszawskiego.(wyd. Zygmunt August . Nie chcąc. Było to potęŜne wzajemne uczucie wspaniałej miłośnicy i urodziwego. ambitną rozpustnicę. Na powtórne małŜeństwo Zygmunta i Rozmowa króla z Rzecząpospolitą anonimowe dialogi w duchu apeli Orzechowskiego. oba idealizują króla w przeszło 30 lat po jego zgonie i utrwalają pochlebny sąd o Barbarze. Rzecz Pospolita Polska chramiąc tuła się po światu . romantyczna.poemat w formie baśni ludowej Krzysztofa Kobylińskiego. Słynna tragedia narodowa (1809-11.tragedia pseudoklasyczna (1811) Franciszka WęŜyka. druga Xix-wieczna.wzbudzony poemat (1603) Stanisława Grochowskiego i "Chwała Zygmunta Augusta króla" poemat (1609) Krzysztofa Okunia. aby jej zwłoki spoczęły w Krakowie. obie zapewne dalekie od prawdy. czyniąca z niej skromną i cnotliwą ofiarę Bony. Sceny dramatyczne . Stanisław Orzechowski wzywa szlachtę. Barbara Radziwiłłówna . Xvi-wieczna.środkowa część trylogii dramatycznej (Kraków 1913) Lucjana Rydla "Zygmunt August". wyst. rycerskości i temperamentu (był na wpół Włochem po Bonie) kochanka.Ŝe miała kochanków. apoteoza Barbary i Polski Xvi w. Nie mogąc dać potomka bezpłodnemu Zygmuntowi (co groziło wygaśnięciem obieralnej dynastii Jagiellonów) Barbara prawdop. Złote więzy . August Jagiełło . nierządnicę (wielka meretrix). który samotnie waŜy się bronić miłości króla i Barbary.paszkwil Andrzeja Trzycieskiego na Barbarę. pełnego prawdziwej kultury. Zygmunt zarządził pogrzeb w katedrze wileńskiej i sam odprowadził konno wóz ze szczątkami Barbary z Krakowa do Wilna. nie ukończony . reagując na paszkwile wzgardliwym milczeniem. której "Ŝywot czart zapieczętował".zwany teŜ "paszkwilem o orle i gęsi" Mikołaja Reja(?). Przetrwały po niej dwie sprzeczne legendy. brała środki przeciw własnej rzekomej bezpłodności. Dialog o małŜeństwie Zygmunta Augusta . czarami zdobywającą miłość króla. osądzająca ją jako chytrą.

wśród barbarzyńskich Getów. jako papieŜ Urban Viii. Muz. powstały prawdop. ołtarza u św. kanonik i protonotariusz apostolski Carlo Castelli. dobrej Barbary. obcokrajowcy. Wilno. fecerunt Barberini. nazwa od czasów inwazji perskich 500-449 pne. Greków wszystkie ludy obcojęzyczne (gr. Tristia. tł. nabrała znaczenia ujemnego. nieokrzesany. córka wojewody siedmiogrodzkiego Stefana Zapolya. Śmierć Barbary Radziwiłłówny . . Współcześni historycy (Decjusz. Czego nie zrobili barbarzyńcy. 37. Którą opłakał lud cały społem. nieco później. Wyspiańskiego. barbaros 'cudzoziemiec. Anioła i na tabernakulum gł. 10.dla staroŜ. pozostawiła córki: Jadwigę (1513) i Annę (1515). Nar. 5. Barbarossa . Janicki. Prawa barbarzyńców .1495-1515.utwór St. Kromer. moŜe na zamówienie owdowiałego Zygmunta Augusta. pisane przez Owidiusza z wygnania w Tomis (dziś Konstanca w Rumunii).cudzoziemcy. Barbarzyńcy . Onej Zapolskiej. Dla mnie czwartego dnia listopada Błysnęło światło jasności dniowej. u Rzymian . Xvi w. wzorowej małŜonki.zob. w poł. Chajr ad-Din. (K. Syrokomla). który. naśladownictwa niezrozumiałej mowy). 1565-1639.zob. lecz fatalnej miłości. Bielski) głoszą jej sławę jako białogłowy pełnej cnót i poboŜności. 15-20 (1540). Fryderyk I Barbarossa. quia non intelligor ulli. Warszawa. w jego okolicach. od 1512 pierwsza Ŝona Zygmunta Starego. Jestem barbarzyńcą. O sobie samym do potomności. Oba dramaty młodopolskie przedstawiają małŜeństwo króla jako symbol unii Korony i Litwy.obraz historyczno-rodzajowy (1860) Józefa Simmlera. Prawo. barbarus hic ego sum. tego dokonali Barberini . L. kiedy śmierć blada Przerwała Ŝycie polskiej królowej. Kondratowicz (Wł. Piotra w Rzymie. Ostra Brama. o Maffeo Barherinim. królowa polska. kazał stopić brązy portyku Panteonu na armaty dla Zamku św. malowany w Wilnie a. Stanisław Górski. zdradzający wielkie podobieństwo Madonny bez Dzieciątka do bezdzietnej Barbary. W tym samym roku. quod non fecerunt barbari. od bar-bar. Matka Boska Ostrobramska obraz. 1623-44. Barbara Zapolya . a Barbarę jako kapłankę wielkiej.łac. a.łac. ignorant' prawdop. bo nikt mnie nie rozumie .

naczelnika policji').poeta i pieśniarz staroŜ.pszczelarz leśny uprawiający bartnictwo. mały.. odkryć królestwa Chin i Kataju na północ od Norwegii i Moskowii.in. brązy Celliniego i Pollaiuola) oraz innych dzieł sztuki.część M. siedziba władzy miejskiej.wyrabiający barcie. Dawid Verocchia. nie dokończony Dawid Michała Anioła. kłoda z takimŜ otworem. śadna z wypraw nie osiągnęła celu. lit.-Wsch. ok. najdawniejszy z męczenników Arktyki. trzeciej patronowali ławnicy amsterdamscy. 'pałac burmistrza a. Bard . Bard z Avonu . "aby Ŝeglować na morzach Północy.) Celtów. gdzie w 1597 pozostawił notatki (odkryte w 1871) i zmarł po miesiącach cierpień i bohaterskich trudów w drodze powrotnej łodziami. Bartnik . ku czci władcy bądź dawnych władców i ich czynów a. 1550-97. Giotta portret Dantego i terakoty Della Robii. .in. del Bargello (wł. Pierwsze dwie ekspedycje wyruszyły. Trzykrotnie Barents dotarł do Nowej Ziemi. bo urodził się w Stratford-on-Avon.pierwotna forma leśnej hodowli pszczół w barciach.(właśc. z Atlantyku do Pacyfiku. bury niedźwiedź wyjadający miód z barci leśnych. restaurowanym w 1865. przen. wieszcz. Bartnictwo . Morze Barentsa . łącznie z jego Dawidem.Muzeum Narodowe we Florencji w Palazzo del Podesta a.dziupla z gniazdem pszczół. bogaty zbiór arcydzieł rzeźby renesansowej (m. a częściowo i do Xvi w. (w Walii do Xiv w. zbud. przesł. z towarzyszeniem harfy. Arktycznego między Europą a Nową Ziemią i Spitsbergenem. Pałac. Prawo. otwór wydrąŜony do osadzenia roju w drzewie rosnącym w lesie. od 1865 muzeum sztuk i rzemiosł. wziął udział w trzech wyprawach w poszukiwaniu Przejścia Płn. dzieła Donatella.zob. Ŝeglarz i podróŜnik holenderski. Prawo bartne . Barentzoon) Willem. zazw. z rozkazu Stanów GeneraInych. Bartodziej . m. stał się w 1574-1857 więzieniem. opisujące genealogię lub prawa religijne plemienia. Barents . Odkryto Spitsbergen i Wyspę Niedźwiedzią.. Bargello . od strony Tartarii". złoŜonym z 3 części.Barć . w Polsce do Xviii w.Szekspir. układający i recytujący wiersze. między 1254 i 1346. poeta.

zdołał przejściowo wyzwolić Jerozolimę spod władzy Rzymu. romans religijny. Minna von Barnhelm.Bargest . Kulas z Wakefield. 132-135. Barguest. uzyskała wielką popularność. Jana z Damaszku. uwaŜano. Czarny Pies z Winchester.zob. 1688) księdza Mateusza Ignacego Kuligowskiego. mnicha-ascetę z pustyni synajskiej. Jenny Lind (łączącą siłę komiczną i wspaniały głos z muzykalnością). Polski przekład wierszem (Królewic indyjski w polski strój przybrany. przy której obronie poległ. w Yorkshire). Barlaam i Jozafat . do USA. Barmakida .zob. uznany za "króla Mesjasza". słynnego hagiografa bizantyjskiego. ukazujący się tylko nocą. schrystianizowana wersja dziejów Buddy. Rozpoczął karierę pokazami rzekomej niańki Jerzego Waszyngtona. w 1844 zawiózł generała Tomcia Palucha (Tom Thumb) do Europy. W 1950-60 odnaleziono kilkanaście listów Bar Kochby.śrdw. wierzeniach lud. w płn. zwanego wojną Ŝydowską. Zamieszczona w śywotach świętych Symeona Metafrasta. spisana w dziełach św. w Lancashire nazywano go Trash. Szymon. zakonnika Ŝyjącego w Viii w. Ŝe kto go zobaczy.Minna zob.właśc. Błyskawica. Barnum . Anglii (zwł. Bargest z Burnley. 1810-91. BARKA . Skriker a. Pies Ciemności. i Cwn Annwn. słynny amerykański impresario. załoŜył amerykańskie muzeum osobliwości i potworności. wkrótce umrze. von Barnhelm . w dawn. organizator wielkich widowisk i cyrku. Bar Kochba . Uczta (Barmakidy).Barghest. W . walijski czerwonooki Gwyllgi. prawdop. wódz powstania Ŝydowskiego przeciw cesarzowi Hadrianowi. Striker. Pokrewnymi zjawami były: Demon z Tidworth. DŜafar. Piekielnik. potworny. a w 1850 "szwedzkiego słowika". która miała jakoby 160 lat.Phineas Taylor. ale pobity przez Juliusza Sewera schronił się do twierdzy Betar. Treścią romansu jest nawrócenie indyjskiego księcia Jozafata na chrześcijaństwo przez Barlaama.. widmowy pies o wielkich kłach i pazurach.

jak opera. w której forma góruje nad treścią (w Polsce J. Zurbaran w Hiszpanii. feudalny tytuł szlachecki bezpośrednich wasali królewskich. S. dąŜący do bogatych efektów zewn.styl w lit. Baron cygański . Mielczewski. Geneza baroku wiąŜe się z kontrreformacją i pragnieniem jezuitów utwierdzania wiary przez wraŜenia wizualne. Zieliński. marinizm. W malarstwie nurtowi akademickiemu (Domenichino. głód nowości i sensacji publiczności amerykańskiej. Guercino) przeciwstawiał się nurt realistyczny (Caravaggio). Jarzębski. Rubens. pełen przepychu. Twardowski.w śrdw. wariacje chorałowe. Lorrain we Francji.. poł. Sarbiewski. Warszawa 1886) Johanna Straussa. Baron . W Polsce muz. Pękiel.Wersal. F. Bach). Lekszycki. dynamiczny. Potocki). tworząc słynne widowisko Barnum and Bailey. Stąd najbardziej typowy i charakterystyczny barok powstaje w krajach kat..kolumnada Berniniego przed bazyliką św. chaconnę. S. przy pomocy form wyszukanych i niezwykłych. w Xix w. W 1882 zakupił w londyńskim ZOO olbrzymiego słonia Jumbo (wym. ciekawość. akcja dzieje się w okolicach węg. A. Vivaldi. Styl ten łączył często przeciwstawne prądy art. kontrastów. zajmujący w hierarchii miejsce zaraz po tytule barona. a w późnym baroku nowe formy instrumentalne jak concerto grosso. w charakterze bujny. silnie działające na wyobraźnię. J. G. w których tekst gra istotną rolę. Wzorem baroku w architekturze kościelnej był Ii Gesu w Rzymie. dŜambou). passacaglię. . Morsztyn. Muzyka barokowa. 'kloc. Baronet . fugę. wyst. tytuł nadawany często przedstawicielom burŜuazji. Banatu i w Wiedniu Xvii w. Palloni w Polsce. określeniem przedmiotów wielkich rozmiarów. Rembrandt. toccatę. Gorczycki. Pierwsza z serii operetek cygańsko-węgierskich. Baileyem. wydając gł. odrzutowców. pol.. libretto: Ignaz Schnitzer wg opowiadania Saffi Mora Jokaia. ang.nm. nazwa ta stała się pop. RóŜycki. płynności. pałacowej . przede wszystkim we Włoszech. ornamentów. W literaturze barok przybiera rozmaite postacie (eufuizm. przede wszystkim zaś w Rzymie. Poussin. Frans Hals. Guido Reni. Szarzyński. van Dyck. Barok . gongoryzm). dlatego nie jest on pojęciem jednoznacznym. błyskotliwości. Piotra w Rzymie. Xvi w. kantata i oratorium. lirykę. sonatę. Snyders. Teniers we Flandrii. grubas'. Zigeunerbaron.in. zrywa ze skomplikowaną polifonią zagłuszającą tekst i wprowadza nowe gatunki muzyki.najniŜszy angielski dziedziczny tytuł szlachecki. Ruisdael w Holandii. urbanistycznej . Jamesem A. Był to okres niezwykłego rozwoju malarstwa: Velazquez. Dolabella. i sztuce zapoczątkowany we Włoszech w 2. honorowy tytuł szlachecki niŜszy od tytułu hrabiego. de Ribera. Vermeer.1881 wszedł w spółkę ze swym najgroźniejszym konkurentem. barokową uprawiali m. operetka (Wiedeń 1885. W. jak np. Hndel. koncert solowy (Corelli.

Dwa grzyby w barszcz .imię grecko-aramejskie Bartholomaios 'syn Tolmaja (Ptolemeusza)'. Bartłomiej . Przedstawiona Ludwikowi Xv w 1768.(wym.. w rok później stała się oficjalną faworytą króla. skąd jednak lekkomyślnie wróciła do ParyŜa po swoje klejnoty.opowiadanie (1882) Sienkiewicza. kwaśną polewkę zwaną takŜe barszczem. Bartoszu. równieŜ z buraków. Bartek zwycięzca . wdzięk.przen. która wprowadziła ją w sfery artystyczne. została aresztowana i stracona na gilotynie. Dąb. przedstawiające sytuację chłopa zmuszonego do słuŜby w wojsku zaborcy. np. od Xvii w. a w Armenii zostać obdarty ze skóry i ukrzyŜowany. d'Alemberta.zob.zob. nieogładzonego gbura wiejskiego. Zostawszy kochanką tuluzańskiego szlachetki. z rodziny baldaszkowatych.zob. Bartoszu. aby jej oszczędzić upokorzeń. przyjaciółką artystów. pani Vigee-Lebrun. niegdyś popularne w Polsce. panie kacie!" Barszcz . . np. i w Indiach. Głowacki Bartosz. Słynna jest jej ostatnia prośba: "Jeszcze chwileczkę. kwaśna polewka z mąki Ŝytniej. malarką. otworzyła salon i Ŝyła kolejno z kilku wpływowymi osobistościami. Jej uroda. od Xviii w. umierając. która namalowała jej portret. W 1792 emigrowała do Anglii. wg późniejszych relacji. pleonazm. . Bartłomiej. tautologia. w 4 lata po śmierci pani de Pompadour. Marmontela. z której liści zbieranych w maju robiono w Polsce do Xvii w. tylko roślina jadalna zwana teŜ niedźwiedzią łapą. Liczne stare kościoły były pod wezwaniem św. zwanego teŜ Natanaelem. który dorobił się na dostawach amunicji. opiekunką pisarzy. Jako sprzedawczyni w ParyŜu zaprzyjaźniła się z Adelaidą Labille. Heracleum spondylinm. otrzymała wykształcenie w klasztorze. delikatność obejścia i wesołość działały dobrze na hipochondrię Ludwika. 1743-93. hrabiego Wilhelma. Stała się królową mody.du Barry . Jeana du Barry. W Polsce patron bartników przez podobieństwo imienia i nazwy zawodu. sam kaŜe jej opuścić Wersal. Bartek . dubari) Jeanne Becu. Typowe imię chłopskie. Wtedy Jean du Barry wydał ją za swego brata. Ale juŜ w 1774 król. w formie Bartek symbolizujące juŜ w Xviii w. zbędne powtórzenie. Bartłomieja. Woltera.. Dąb Bartek .pierw. Miał być. apostołem w Azji Mn.

nie jedząc miękiszu chleba. Bartłomiej. Symbolika barw: Biała: w heraldyce-srebrna. aluzja do rodzaju śmierci poniesionej przez św. jako barwa pogrzebowa . po odzyskaniu niepodległości. Bartłomieja . Prado. a. bo chorągiew państwowa przedstawiała orła białego w czerwonym polu a. kamień - . Bartnictwo . reprezentujące złoto i srebro. Władysław Iv. później oznaczała liberię słuŜby. Madryt. w czasie powstania listopadowego.ustalony na dworze król. Prawo. druidzi (odziani na biało).zob. niewinność (pole czyste. Noc św. magowie. (Zygmunt Iii.) z chorągwi. Kolor.nadzieja. nowsza poŜyczka: farba.kapłani. zob.zob. orła i litewską Pogoń. Od Xvii w.naleŜeć do czyjegoś orszaku a.nawiązują do barw (tynktur) godła (zestawienie bieli i czerwieni) wg zasad heraldyki. Barwy heraldyczne . Głowacki Bartosz. Sejm uchwalił ustawę o barwach narodowych biało-czerwonych (w okresie powstania 1863 popularniejsze były biało-amarantowe).tynktury uŜywane w herbach. stały się oficjalnymi barwami państwowymi Polski. dodatkowo Ŝółta i biała. które w 1919. nieszrafowane).przysłowiowe.zob. Barwy biała i czerwona na chorągwiach i proporcach pojawiły się dopiero w Xvii w. z nm. punktowanie). Farbe. kto odrywa skórkę. Bartłomieja . Bartne Prawo . nie były to wszakŜe barwy państwowe.srebro. por. krzyŜującymi się liniami a. nm. Bartosz . g. Wojciech Bartos . w sztuce . varwe. stąd nosić czyjąś barwę . metal . Dopiero 7 Ii 1831. magnackim kolor i krój szat dworzan i czeladzi. do kogoś. Barwy narodowe polskie .zob. niŜej. przeniesione (w okresie ich powstawania w Xii w. oznaczająca czystość. ze śr. Barć. Bartłomieja. prawdę. Noc. zielona i czarna. Nie rób Bartka z chleba! . Były 4 tynktury podstawowe: czerwona.zob. proporce husarskie). Barwa .obraz (1630-39) Ribery. oznaczano barwy równieŜ przez szrafowanie (zakreślanie pola równoległymi a. błękitna. stronnictwa.Męczeństwo św.

triumfatora.Jowisz. Grecji i Rzymu . radość. młodość. metal . odrodzenie. fałsz. planeta . (jako szata Madonny) skromność. radość. ze zmarłymi (Erynie odziewały się na czarno). z ofiarami (białej barwy) składanymi bogom olimpijskim. wiązała się z bogami chtonicznymi i Ŝałobą. cierpienie. władza królewska. Czerwona: miłość. jako barwa pogrzebowa . wierność. w Argos kolorem Ŝałoby był biały.miedź.szafir. Purpurowa: sprawiedliwość. związanym z dobrymi prognostykami. przeciwnie.wieczność.z pasem purpurowym wyŜszych urzędników i chłopów rz. zmartwychwstanie sprawiedliwych. szczerość. kamień . skrucha.złoto.złota. nosicielem Ŝycia.rtęć. metal . w sztuce (jako szata anioła) wierność i wiara.diament.ołów.) i letniego upału. zdrada. w sztuce . radosnym. planeta . w heraldyce . kamień .Saturn. metal cyna.zwycięstwo).perła. bywały od tej reguły wyjątki. Biały był kolorem świątecznym. a nawet fiolet). niebieska: rozwaga. przezierającym z rumianej. toga praetexta . kamień . pokuta. która łączy się ze śmiercią i światłem podziemnym. Czerwona barwa ma bardziej zawiłe skojarzenia. radość. Czarna: w heraldyce . kamień . mądrość i stałość (kratka z linii poziomych i pionowych). nieśmiertelność.czerń oznaczająca rozwagę. przede wszystkim z krwią. planeta .Mars. planeta . błąd. niepowściągliwość.Merkury. ale takŜe jest źródłem a. walka. oznaczająca wiarę.KsięŜyc (Diana). zdrowej twarzy. kamień . śółta: w heraldyce .zieleń oznaczająca miłość. wierność (linie poziome). zło.rubin. poboŜność.szmaragd. w sztuce . poniŜenie. (w odzieniu) kontemplacja. wiosna (u Greków i Maurów .topaz. Święte barwy staroŜ.szkarłat oznaczający umiarkowanie (kreski ukośne z lewa na prawo). nieskończoność. łączy się więc z obrządkami płodności. nicość. młodość. metal-Ŝelazo.hart ducha (kreski pionowe). Szara: ubóstwo. stałość. metal . mądrość. w heraldyce lazur oznaczający czystość. wiara.ametyst. w heraldyce .światłość myśli. Zielona: nadzieja. zazdrość. lojalność. np. z pojęciem opieki (np. planeta Słońce (Apollo). jeśli krwista . rewolucja. męczeństwo. szkarłat. Czarna barwa. miłosierdzie. nadzieja. czarna i czerwona (włączając tu purpurę. planeta . w heraldyce . obfitość (kreski skośne z prawa na lewo). pokuta. fałsz. wyniosłość. pokora. kamień .Ŝałoba.czerwień oznaczająca wspaniałomyślność. w sztuce królewskość. Błękitna a. w sztuce . . planeta . zaprzęganych do rydwanu rz. maść koni uŜywanych w czasie wielkich świąt i obchodów a.biała.Wenus. niestałość. tęsknota. był to kolor odzieŜy na radosne okazje. chwałę (pole kropkowane).Trzy barwy miały szczególnie waŜne znaczenie sakralne . Fioletowa: godność.nadzieja. pokora. metal .

Boule de suif .zob. Journee des Barricades. w czasie rewolucji lutowej. oliwę.fr. towarzystwo wraca do wzgardliwej wrogości w stosunku do Baryłeczki. beczek.nazwisko patrycjuszowskiej rodziny warszawskiej.obraz (1881) Edouarda Maneta. Dzień Barykad . Baryłeczka . antałek na wino a. zawierała 24 garnce wina. dopóki wystarcza im zabranego przez nią przezornie jadła. Epizod z wojny franko-pruskiej: wśród grona uciekinierów z Rouen znajduje się Baryłeczka. w którym odbija się sala i publiczność. Gdy tylko strach minął. nazwa dawana we Francji rozruchom.. w 1629-33 przebudował słynną odtąd "kamienicę Baryczków" przy warszawskim Rynku Starego Miasta. a jej obfite wdzięki (stąd przydomek) zdobywają od pruskiego oficera zezwolenie na ich dalszą podróŜ do Dieppe. Berenta (1924) pierwszej noweli Guy de Maupassanta.beczułka. sekretarz królewski i owiesny stajni królewskiej. jej towarzysze odnoszą się do niej z czułością.fr. pierwsze dni (fr. i rozruchom skierowanym przeciw Mazarinowi i Annie Austriaczce 25 i 26 Viii 1648. skrzyń. barricade od barrique 'baryłka'. Baryczka . policji. zapora. Pierwsze wyd. 2 Xii 1851. jednego z najmajętniejszych rodów miasta. les trois glorieuses) rewolucji lipcowej. która spowodowała abdykację Ludwika Filipa i dymisję rządu Guizota. opublikowanej w Wieczorach Medańskich (Soirees de Medan). ok. pol. z pamiątkową tablicą marmurową i herbem Baryczków. Baryłka . w Xviii w. niekiedy na piwo. typowego składnika barykad. które zmusiły Henryka Iii do ucieczki z ParyŜa 12 V 1588. 1577-1642. która obaliła Karola X i rząd Polignaca.Zimne i ciepłe barwy . Courtauld Institute Gall. Boule de suif 'Kulka łojowa'. z fr. jasnowłosa Suzon. w Polsce Xvi w. mebli) spiętrzony w poprzek ulicy dla zagrodzenia drogi wojsku a. znana bywalcom lokalu. stoi między kontuarem a lustrem. 22-24 Ii 1848.film (1934) reŜysera radzieckiego Michaiła Romma.przegroda. Nazywane tak bywają równieŜ: 27-29 Vii 1830. wozów. tytuł przekładu W. wraz z opowiadaniami innych pisarzy "naturalistycznych" w 1880. wał utworzony z róŜnych znajdujących się pod ręką cięŜkich przedmiotów (kamieni. Wojciech Baryczka. Londyn. znana prostytutka. wg . Zimny Bar w Folies Bergere . 1884. dzień zamachu stanu księcia-prezydenta Ludwika Napoleona Bonaparte. Barykada . 15 garncy piwa.

ukr." Zastrzelony przez policję konną. angielski grawer. przest. którą jeździł ks. z Galiną Siergiejewną w roli tytuł. wlepić baty. baskerwil). który drukował nimi dzieła Woltera.. działo. Bastarda . wyłoić skórę. Powiada się. reg.Sam. po śmierci twórcy sprzedano je Beaumarchais'mu. z tur. . z nm. Wielu ludzi odtąd szukało ukrytych przez niego rzekomo skarbów. zbić.dawn. odlewnik czcionek i drukarz.. rodzaj lŜejszej kolubryny o krótszej lufie. KsiąŜki jego naleŜą do arcydzieł drukarstwa ang. cięgi. Jego pierwszą ksiąŜką był Wergiliusz w oryginale (1757). 1706-75. bat. Józef Poniatowski w 5 ogierów arabskich powoŜonych z konia przez postyliona w pąsowym Ŝylecie łosiowych spodniach i butach palonych. namiestnik tatarski. manto. twórca pięknych i nowoczesnych krojów antykwy i kursywy. Basarunek . z tur.dawn. Besserung 'poprawa'. np. Baskerville . smyk. fr.). Czcionki Baskerville'a nie miały powodzenia u jego rodaków. bastarda ang. w Xviii-Xix w.dać lanie. jak głosiła piosenka: "Serdeczniejszego chłopa nie znajdziesz na świecie. Christian-Jaque'a z Micheline Presle w roli tyt. Film (1945) reŜ. kara sądowa. lanie. powóz. który rabował i rozdawał z jednakowym rozmachem. psotny. Baskak . Bass .dojrzały wilk samiec.John (wym. Ŝe co dziesiąty Teksańczyk ma "autentyczną" pamiątkę po Bassie. pierwszy uŜywał do nich papieru welinowego. basyłyk 'bicz zakończony kulką ołowianą'. Basior . Basałyk . plagi. drugą Milton.dawn. nawiązka (zob. basgak 'podatek'. bicz. Sprawić (komuś) basałyki . mongolski wielkorządca. baty.w Xvii w. wały. smarkacz. nicpoń. przest. zarządzający podbitą prowincją. 1851-78. dowódca wojsk. teksański Robin Hood. swawolny urwis.Maupassanta. niezgrabiasz. basałyk.

Dlatego pierwszym symbolicznym aktem Rewolucji Fr. Koty były jej poświęcone. Baszłyk . Woltera. ok. Bastylia . wyst. jemu zaś obiecuje czarodziejską sztuką przywrócić łaski Bastienne. J. 'Wiejski wróŜbita'. pol. związana ze szczęściem. i cywilnych w niektórych krajach muzułmańskich. w Bubastis istniał olbrzymi cmentarz kotów. bastjęn) wodewil nm. jako kobieta z głową kotki. po czym miłość triumfuje. Renegat. Kult jej łączył się z radosnymi świętami rzecznymi i orgiami rytualnymi. libretto Friedricha Weiskerna jest przekładem libretta opery fr. tytut wysokich dostojników wojsk. a koszyczkiem w lewej ręce.(wym. Opowiem światu całemu: Na kaszemirskim usiadł dywanie Basza pośrodku haremu. twierdza paryska wzniesiona w 1370-82 przy Bramie św.. Co się niedawno stało w Iranie. a na jej miejscu załoŜono plac Bastylii.mit. Antoniego. w Turcji zdelegalizowany w 1934.-tur.kaptur z filcu a. Mickiewicz. egip. stała się jednym z gł. zazw. w którym zamykano wielu znakomitych ludzi. przedstawiana jako kotka a. z długimi patkami do owijania wokół szyi. bóstw narodowych za czasów Xxii dynastii. zabawą i ciepłem słonecznym. .fr. W krótce rozpoczęto ostateczne burzenie Bastylii. Jej świątynia w Bubastis była celem pielgrzymek.pasza. prahistoryczna bogini płodności. 1-4). (Singspiel) w 1 akcie (Wiedeń 1768. Była związana z księŜycem. (A. Stary wróŜbita Colas radzi jej obudzić zazdrość w Bastienie. radością. stała się od czasów Richelieugo najgroźniejszym więzieniem państwowym. noszony w Rosji od poł. Ŝe jej ukochany Bastien ulega zalotom bogatej dziedziczki. Pierw. aby odzyskać jego uczucie. spiczasty. np. Dla ludu nazwa ta stała się symbolem bezprawia i absolutyzmu.Bast(et) . uwaŜano ją za siostrę i Ŝonę boga Ra. bogini opiekuńcza miasta Bubastis. Pasterka Bastienne zadręcza się obawą. bastję. było Wzięcie Bastylii 14 lipca 1789. Bastien i Bastienne . Rousseau. z sistrum w prawej. w Egipcie zniesiony w 1952. Lańcut 1967) napisany przez 12-letniego Mozarta na zamówienie słynnego wiedeńskiego lekarza-magnetyzera Antona Mesmera (prapremiera odbyła się na ogrodowej scenie jego domu). z osm. choć utraciła juŜ dawne znaczenie: zastano w niej sześciu kryminalistów i jednego obłąkanego szlachcica. 935-730 pne. Le devin du village. gdy Bubastis zostało stolicą Egiptu. grubego sukna. J. wkładany na czapkę. pilnowanych przez 95 inwalidów i 30 Szwajcarów. Basza . Bastille. Rocznica wzięcia Bastylii jest od 1880 świętem narodowym Francji.

na naroŜnikach. bastia. czes. Batiar . z tur. niesforne dziecko. Mosteiro de Santa Maria da Victoria. Klasztor zdobyli w 1810 i częściowo zburzyli Francuzi.(wym. Batalha . 'Niedokończona Kaplica'. Baszta .. .. graniastosłupa. zdeprawowany'. nazwa od bitwy (port. poł. Czerkiesów. betyar 'włóczęga'.baszty murów obronnych (2.).. lwowskie baciar. Arabów. gwar. w której Jan I Portugalski zwycięŜył w 1385 Jana I Kastylijskiego. Baśń . basz 'głowa.Ŝołnierz nieregulamych. Monstrancja.przest. stoczonej w pobliŜu. Krzywa WieŜa . pochodzenie nazwy nieznane.jedna z baszt obronnych w systemie fortyfikacji miejskich Stargardu Szczecińskiego (Xvi w.zob. Bajka (fantastyczna). kościół stanowi mauzoleum królów port. poprzedniczka bastionu. baszy bozuk 'Ŝołnierz nieregularny'. rozstrzygając w ten sposób o niepodległości Portugalii. ulicznik. batalia) miasto w Estramadurze portugalskiej. huncfot. pomnikiem narodowym. łobuz. Kurdów.w Szczecinie. urwipołeć. z węg. ros. Xii . Ŝart. niezdyscyplinowanych wojsk tureckich Xviii-Xix w. Batalha . Z fundacji grobowych najsłynniejsza Capela Imperfeita. Koci Łeb. łac. Naprzód wzniesiono kościół i kruŜganek (claustro real). spryciarz.pop. nazwa opactwa dominikańskiego NMP Zwycięskiej.staroŜ. Morze Czerwone . ze śrdw.Xviii w. przywódca'. śrdw. zazw.) Starego Miasta w Toruniu. ufundowanego przez Jana I dla upamiętnienia bitwy. Baszybuzuk . Od 1840 opactwo jest port. włączona w obręb murów obronnych. złoŜonych z Albańczyków. Kabylów. Baszta Siedmiu Płaszczy . z tur. Xiv w. wieŜa obronno-obserwacyjna. andrus.. hultaj. oddzielna a. z Xv w. pochodzenie nazwy nieznane. dalsza rozbudowa w Xv-Xvi w. gagatek. w większej części odbudowane. batalha). od basz 'głowa'. Tysiąc (i jedna noc). port. bozuk 'zepsuty. opodal Zamku Piastowskiego. przest. w kształcie walca a.1 poł.

przypisywany niegdyś niesłusznie Homerowi utwór nieznanego gramatyka ateńskiego. wyrabiana gł. komiczny epos bohaterski z Vi-V w. Węgry. I. a Marek Sobieski.zob. Skutkiem tej bitwy było zerwanie ugody polsko-kozackiej. szabla pol. szerokiej głowni z marką w formie lwa.Mattia. często występował w Warszawie. oznaczana cyframi (i datami związanymi z panowaniem) Batorego. np. SRR w obwodzie winnickim nad Bohem. The Battery . 1775. w 1240 wkroczył do Kijowa. Batu Han . 1778. pne. w płn. 1674. Ŝałobnym tle jako demonstracja polit. pol. (wyd. dostał się do niewoli tatarskiej i został ścięty wraz z innymi jeńcami polskimi. zyskując sobie u .wieś w Ukr. 1588). W czasie bitwy poległ Kalinowski. Ŝe odwołanie go w 1242 do Karakorum. Tassoni w "Wiadrze porwanym". Twierdzi się niekiedy. baryton włoski o światowej sławie. Krasicki w Myszeis. Marcina Kalinowskiego. Włoszech. Pope w Puklu włosów uciętym.zm. po śmierci króla często umieszczanymi na czarnym. Batorówka . Stefan Batory. 1614. Dalmację i Chorwację. por. dla wzięcia udziału w obiorze nowego wielkiego chana. Batory . i Monachomachii. Wojska w Warszawie) ze szczególnie długimi jelcami. mistrz belcanta w operze i na estradzie. w 1237 napadł na Ruś. Batrachomyomachia . często naśladowany w lit. typu węg. Zygmunt Iii (Zygmuntówka). W 1251 definitywnie zjednoczył terytorium Złotej Ordy. zaskoczone przez przewaŜające siły kozacko-tatarskie pod wodzą Timofieja Chmielnickiego. wnuk Czyngis-chana. Wołoszczyznę i Mołdawię.. Boileau w Pulpicie. z otwartą rękojeścią. 1255. w 1235 stanął na czele armii mongolskiej mającej podbić Europę. poniosły druzgocącą klęskę. brat Jana Iii. 1712. gdzie 2-3 Vi 1652 wojska polskie pod dowództwem hetmana polnego kor.park na południowym cyplu Manhattanu (Nowy Jork). Battistini . zawartej rok przedtem w Białej Cerkwi. migdałową głowicą i o nieznacznie zakrzywionej.Batoh ..gr. 'Bitwa Ŝabio-mysia'. w 1241 najechał Polskę. popularystów (stronników Jana Zamoyskiego) przeciw królowi Zygmuntowi Iii Wazie. ocaliło Europę od jarzma mongolskiego.przypisywana Stefanowi Batoremu szabla (batorówka królewska. W 1236 zdobył Bułgarię Wołgo-Kamską. europejskiej. 1857-1928. dziś w Muz.

zapewniającej organiczną jedność estetyczną i techniczną budowli.zachwycać. Legnickie Pole. która wkrótce zmienić miała oblicze wojny. uprzyjemniać czas. od 1932 w Berlinie. pozostawać gdzieś dłuŜej. Od 1925 w Dessau. Wojski zagaił: Śmiałbym upraszać młodzieŜy. 445-47).dawn.Mongołów cześć i szacunek. przez połączenie Akademii Sztuk Pięknych i Szkoły Rzemiosł Artystycznych.Staatliches Bauhaus. zob. Filemon i Baucis. niezwłocznie. Ludwika Xii i Franciszka I. Nie milczeć i Ŝuć. AŜeby po staremu bawić u wieczerzy. wcielenie ideału rycerskiego. zob. zabawiać. dla rozwijania nowoczesnej architektury funkcjonalnej. który juŜ za jego czasów zaczynał blednąć. cieszyć (widokiem). Bauhaus . Bawić . słynny dowódca francuski. a takŜe przydomek Sain. śmieszyć. W 1946 wznowiona w Berlinie Zachodnim. teŜ Bajard(o).Pierre du Terrail (wym. uczelnia artystyczna utworzona przez Waltera Gropiusa w 1919 w Weimarze. poległ w bitwie pod Romagnano w odwrocie z Lombardii. Dąb. gościć. . Seigneur de Bayard .zob.zob. przebywać. Jego samotna obrona mostu na Garigliano (w Królestwie Neapolu) przeciw dwustu Hiszpanom "wielkiego kapitana" Gonzalo Fernandeza do Cordoba w 1503 sprawiła. Baucis . Chevalier sans peur et sans reproche. 5. w 1934 zamknięta przez władze hitlerowskie. (A. 'Dobry. Pan Tadeusz. cieszyć. W Europie budził przeraŜenie jako znakomity dowódca i przeszedł do legendy jako półdziki okrutnik. wkrótce.przest. Bawić oko . 1473-1524. bajar). który wyróŜnił się szczególnym bohaterstwem w kampaniach włoskich Karola Viii. trafiony kulą z broni palnej. Mądry'. mieszkać. Nie bawiąc. mile z kimś obcować towarzysko. Ŝe Bayard przeszedł do historii i legendy jako Rycerz bez trwogi i skazy. od 1930 . zabawiać.Ludwiga Mies van der Rohe. fr. Baublis . od 1928 pod dyrekcją Hannesa Meyera. niebawem. ok. niezabawem . Mickiewicz. rozmawiać.

kogut a. Bazyliszek .staroŜ. znaczna część uczestników pozostała w Bazylei i powołała ostatniego antypapieŜa.. . w którym w 1872-83 tworzył i działał Richard Wagner. Kobierzec z Bayeux. Xvi w. Sobór powszechny bazylejsko-ferrarsko-florencki . który abdykował w 1449. przen. na rynku ateńskim nazwana od gł. nieŜyczliwe. W 1876 otwarto tam Festspielhaus.(wym. wielka sala w pałacach rz. człowiek przewrotny.najstarszy w Szwajcarii. jaszczurki tropikalnej. świdrujące. 19 ("bazyliszek zabija ludzi. zwołany do Bazylei przez papieŜa Marcina V w celu przeprowadzenia reform w Kościele i doprowadzenia do likwidacji schizmy wschodniej. w 1460. Sobór zadania tego nie dokonał. 29.-zach.1431-49. archonta basileusa. 8. najsławniejszy w 1 poł. studiowało tu teŜ w Xvi w. indyk z ogonem węŜa a.kapturnik. zał. podstępny.jaszczurki i oczyma Ŝaby lub jaszczur a. po czym sobór uznał papieŜa Mikołaja V. wyŜszej od bocznych. Odbywają się tam słynne doroczne wagnerowskie festiwale muzyczne Bayreuther Festspiele. Bazuna . 59. Wzrok bazyliszka . urzędnika w Atenach. por.nm. arch. złośliwy. kościół wielonawowy o nawie środk. wykładał tu w 1521-29 Erazm z Rotterdamu. 5. Szwajcarii. Historia naturalna. wielu Polaków. Izajasz. bajrojt) miasto w płn.. śrdw. z gr. rodzaj duŜej amer. smok. Bayreuth . 33. Biblia. basiliskos 'azjatycka jaszczurka królewska' od basileus 'król'.. Basel. wielka hala posiedzeń sąd. Pliniusz. gdyŜ jaszczurkę uwaŜano za koronowaną z powodu białej plamki na głowie. fr. gad z legend staroŜytnych i śrdw. miasto w płn.Bayeux . a potem do Floreneji. Bazylika .zob. wykluwający się z jaja złoŜonego przez 7-letniego koguta (!) i wysiedzianego przez węŜa. nienawistne. Bale. Gdy papieŜ Eugeniusz Iv przeniósł sobór do Ferrary. Feliksa V. Bazylea . Ligawka. hala sądowo-targowa na forum rz. gdy tylko na nich spojrzy").zob. zwany przęz niego świątynią sztuki.. chrześc. Uniwersytet w Bazylei . Doszło natomiast do kompromisu z kalikstynami.spojrzenie zabójcze. przen. Bawarii (RFN). i zebrań publ. wielki teatr przeznaczony do wykonań dramatów muzycznych Wagnera.

mały. światłem duszy i przewodniczką Dantego.ukochana Dantego. trzmiel a. Zbijać bąki .ptak brodzący z rodziny czapli. wprawiana w szybki ruch wirowy wydaje buczący odgłos.(wym. dziewięciu lat. wałkonić się jak ktoś zajmujący się tłuczeniem owadów. pop. Na. zob. nie rozmawiał z nią nigdy. 1. pol. buk. 235-tonowy statek. nygusować. basowym głosem. tł. aŜ ukochana dziewczyna-dziecko. W vita nuova opisuje swoją miłość do niej. Beatrycze (1) . czarująco uśmiechnięte odbicie młodości poety. 724-25.popełnić błąd. podziemiach krakowskich Krzysztoforów i w piwnicy jednego z warszawskich domów staromiejskich. odzywający się w okresie godowym potęŜnym. zadni róg. muz. ludowy instrument w kształcie beczułki. Mickiewicz. Pan Tndeusz. Zabijano go przy pomocy zwierciadła. leniuchować. Opić się jak bąk . W Boskiej . inny owad wydający w locie charakterystyczne buczenie. palnąć głupstwo (bo polowanie na bąki. zabawka dziecinna w kształcie stoŜka. próŜnować. Fryga.owad dwuskrzydły.tj. 'pies gończy'. wypijający przez ssawkę krew zwierząt i ludzi. Bąk (2) . pomyłkę. burczybas. natchnieniem. muz. gdy mieli oboje ok. Wg podań polskich bazyliszek miał się znajdować w. pocierany wydaje dudniące. PodróŜ (na okręcie "Beagle"). trudno dostrzegalny wśród trzcin. raz. muchówka.) Bąk (1) . a unieśmiertelnił ją w dwóch swoich dziełach: Vita nuova i Boska Komedia. idealizując ją coraz bardziej. piszczałka burdonowa w dudach. (A. Aleksander Wielki) w rozdziale "Jako Aleksander wszedł w padoł ciemny. najpospolitszy: bąk bydlęcy. palnąć bąka . drugi raz w dziewięć lat później. płochliwe ptaki o niesmacznym mięsie. czystą i czułą. gdzie ludzie schodzący do piwnicy nagle od wzroku jego ginęli. którą spotkał kilka razy w Ŝyciu.Historia Aleksandra Wielkiego (zob. puścił z rąk kieliszek. Strzelić. który pod dowództwem komandora Roberta Fitzroya odbył podróŜ dookoła świata w latach 1831-36 z Charlesem Darwinem jako przyrodnikiem wyprawy. bas.. a tam nalazł bazyliszka". zob. było męczące i nieopłacalne). to zadrŜał Asesor. 1510. jak bąk krwi. głuche dźwięki. w którym znajdował śmierć od własnego spojrzenia. Ŝerujący o zmierzchu.nic nie robić. bigl) ang. Utopił w Tadeusza wzrok jak bazyliszek. staje się pięknością doskonałą. "Beagle" .

5-piętrowy budynek ze szkła i stali. którego wszystkie elementy słuŜebne.wg komedii "Wiele hałasu o nic" Szekspira. projekt po poŜarze w 1225. spokojna mieszczka Beatrice Portinari. ogrzewcze i klimatyzacyjne umieszczono na zewnątrz i wymalowano w kolorach. Georges'a Pompidou w dzielnicy Marais w ParyŜu. otchlani ni piekła. jak muzyczny.(wym. pol. instalacje wodociągowe. projektowania przemysłowego. Beaubourg (stąd pop.).Komedii prowadzi go przez Raj. Centrum Narodowe Sztuki i Kultury im.. 1820).opera.jedna z najsłynniejszych bohaterek Szekspira. stając się symbolem boskiego objawienia przez wiarę. późnogotycki transept i wieŜa nad skrzyŜowaniem 1500-37. Pierre) najwyŜsza ze wszystkich katedr. Otwarte 31 I 1977. Centre National d'Art et de Culture Georges Pompidou. (J. Bechstein . zawalony w 1284. pięcionawowe prezbiterium. bobur) właśc. Lechoń. Katedra św. Beaubourg . wys. która ok. dachu . Spotkanie. zaprojektowane przez Richarda Rogersa (Anglika. zazw. synowica Leonata. Wewnątrz mieści się przeniesione tu Muzeum Sztuki Nowoczesnej (od 1905). I wlaśnie jej nie ma. Nie ma nieba ni ziemi. przy ul. kocha się w Benedykcie. 19-20. Ŝe nie wyjdzie za mąŜ. bechsztajn) berlińska wytwórnia fortepianów o światowej . wieniec promienistych kaplic (Xiii w. (Baden-Baden 1862) Hectora Berlioza . Pierwowzorem Beatrycze była zapewne młoda florentynka. Piotra . wieŜa zawalona w 1573. bowę) miasto w depart. Beauvais . ang. Beatryks. jakimi instalatorzy zwykle oznaczają poszczególne rodzaje przewodów. po wojnie odbudowane. biblioteka i wiele innych działów.) Beatrycze (2) . elektr. lokatę na międzynar. fr. witraŜe z Xiii-Xv w. promieniem wiodącym ku niebiańskiej chwale wiecznej. darem łaski. 48 m. jak generatory. Oise (płn. 1287 poślubiła bankiera Somone di Geri de Bardi. Jest tylko Beatrycze. ur. nazwa). chór ukończony w 1272. windy. wyst. z komedii "Wiele hałasu o nic" (1598. Choć ślubowała. z którym prowadzi rodzaj wesołej wojny na dowcipy. wyrazem boskiej mądrości. ukryte. Francja) zniszczone w 1940 (katedra nieco uszkodzona). 1265?-1290. którzy uzyskali 1. zob. Beatrice. teŜ Cenci Beatrice.(St. ur. 1933) i Renza Piano (Włocha. nawy śr. Beatrice et Benedict .68 m.(wym.(wym. 1937). filmoteka itd. konkursie na budowę Centrum.

na Trzech Króli.) Tomasz (Becket). 1469) Malory'ego tylko Bedivere i jego brat. bedłka niejadalna bywa zwana "psią bedłką" a. Śmiech. powszechnie uŜywana miara zboŜa. w 1853 przez Friedricha Wilhelma Carla Bechsteina.rzemieślnik wyrabiający beczki i in. beczka Daoaid . ukazanie się (Chrystusa). zob. która ma odpłynąć do Avalonu. zob. On teŜ na polecenie umierającego Artura rzuca miecz Ekskalibur do jeziora i zanosi króla na barkę. nazwa licznych gatunków grzybów.) Mikołaj. Ktoś wchodzi wtedy do sypialni. Beczka . przeŜyli wraz z królem ostatnią bitwę. Sir Lucan. kaszka z mlekiem. zał. odbudowana w 1949 (Berlin Zachodni). błahostka. pieszo roznosząc grzecznym dzieciom dary. Odwiedza domy włoskie dopiero 6 stycznia. od Epifania 'objawienie. Bednarz .zob. teŜ Cynik. "psim grzybem".. zresztą dość złośliwa i uŜywana jako postrach dzieci niegrzecznych. bagatela. (św.w śrdw.zob. którym zamiast prezentów sypie do pończochy popiół.pop.. . piwa itd. a czuwające dzieci wołają Ecco la Befana! wł. (św. gdy kładą się do łóŜka. To bedłka to drobnostka . naczynia z klepek i obręczy. Mikołaja.drobiazg. w Xv-Xviii beczka zboŜa była równieŜ miarą ładunku statków. jadalnych i trujących. Danaidy.sławie. Beczka bez dna. por. 1826-1900. święto Trzech Króli'. Diogenes. 'Oto la Befana!'. Sir Bedivere . Beczka śmiechu .włoski Ŝeński odpowiednik św. fraszka. z blaszkami na spodniej stronie kapelusza.(wym: bediwijer) w legendzie arturiańskiej jeden z dygnitarzy na dworze króla Artura. Spędownik. zniszczona w 1945. wróŜka o wyglądzie wiedźmy. Bondar. w Morte Dartur (ok. Becket .Thomas zob. Bedłka . La Befana .

.. 'dzwonnica'. wyryty na skale relief przedstawiający Dariusza I z grupą wziętych do niewoli wodzów. nadano mu indygenat.. nad drogą łączącą w staroŜytności Ekbatanę z Babilonem.właśc. na stromej skale."). Kodeks (Behema). wojny świat. w Europie zach. bekecs 'futro' a..zob. coś monstrualnie. Przybył w 1549 do Polski. Behistun . przen. pne. po czym. Hiob. Behemot . w pobliŜu. Bekiesz Kasper . skopiował napisy i umoŜliwił w ten sposób odczytanie tekstu babilońskiego. i Renesansie. na wysokości ok. wraz z inskrypcją klinową (kuneiformiczną) w jęz. 1507-76. śrdw. Ŝe gdy odlewano "Zygmunta". powrócił do Polski. moŜe od węg. staroperskim.ale dopiero Sir Henry Rawlinson w 1835 wspiął się na skałę.Legenda głosi. słynny. nazw. gdzie Zygmunt August przyjął go na swój dwór. modny w Polsce od czasów Stefana Batorego do 1. 100 m. która gdyby miała przedstawiać realnie istniejące zwierzę. 10-19. Lewiatan. Opuścił ją pospiesznie w 1559. wcięty w talii i szamerowany. 40. babilońskim i elamickim. zwł. w 1551-54 podróŜował po Europie.wieś w Iranie. oznaczałaby zapewne hipopotama. . Zmarł w Padwie. we Flandrii . potęŜna bestia mityczna. opiewany przez poetów największy w Europie lumista i kompozytor rodem z Siedmiogrodu. nad ziemią. na futrze. Balint (Valentin). z węg.zob. co otwarło nowe perspektywy studiów nad staroŜ. Greff Bakfark.Diodor Sycylijczyk w I w. Bekiesza . Bekwark . Bekwark i dzwon "Zygmum" . gdy jego sprawy wyszły na jaw. ze stojącym kołnierzem. Nie zapomniano o tej skale .(wym.. potęŜnego. wolno stojąca a. por.w Biblii. Później został nadwornym lutnistą cesarza Maksymiliana Ii w Wiedniu.płaszcz męski po kolana. Niebo ("O niebo nie stoję.Beffroi . przypisywał te inskrypcje Semiramidzie . befrua) w późn. Mezopotamią. fr. deprymująco olbrzymiego. polityka i dowódcy Kaspra Bekiesza.wieŜa straŜnicza i dzwonnica miejska. juŜ jako tajny agent księcia brandenburskiego. połączona z ratuszem. Behem Baltazar . kroju węgierskiego.

pozwalająca na stosowanie brawurowych i wirtuozowskich efektów. fr. Bel-ami . Nie kaŜdy weźmie po Bekwarku lutniej. papieru itd. a do Polski przybył w 29 lat później. ociosany pień drzewa. od toczącej się beli sukna przemieszczanej z miejsca na miejsce. młodego. m. Zapewne w związku z tą legendą Jan Matejko umieścił Bekwarka z lutnią na obrazie Zawieszenie dzwonu Zygmunta (1874). sukna. Daniel i Bel .do nieprzytomności.in.: Dziennikarz. babilońsko-asyryjskiej przydomek bogów. we Włoszech. Smok (Daniel i smok). reŜyseria i rola tyt.przydomek tytułowego bohatera powieści (1884-85.gruby. zwój materiału.-semickiej formy Baal.film (1939) Willi Forsta: scenariusz.tajne drzwiczki. Belcanto .w mit.) Bel . dosł... 1887) Maupassanta. który znalazłszy się bez grosza w ParyŜu uŜywa swego powodzenia u kobiet. operowa technika wokalna. Daniel odkrywa podstęp kapłanów . Kochanowski. prorok Daniel wzbrania się oddać cześć Belowi jako martwemu bałwanowi. Oburzony król zabija kapianów i pozwala Danielowi zburzyć posąg Bela i jego świątynię.Bekwark wrzucił do ciekłego metalu strunę ze swojej lutni. równieŜ u Ŝony i córki swego pracodawcy. . wyd. 'piękny śpiew'.wł. pol. bez skrupułów jako drogi do wielkiej kariery. zataczający się przy chodzeniu. gdyŜ Bekwark miał w tym czasie (1520) około 13 lat. 14. dosł. Bela . w tł. Marduka i Enlila. Pijany (spity) jak bela . przystojnego dziennikarza Georges'a Duroy. jednostka miary (ba)wełny. Był to jednak anachronizm. 'piękny przyjaciel'. Piękny pan. 1-21. aby dzwonowi nadać piękniejszy dźwięk. Daniel.w Biblii. por. zwł. fraszka 1. którymi wchodziło siedemdziesięciu kapłanów z rodzinami i zjadało ofiary. 55. pol. rozkwitła w Xvii i Xviii w. Do gospodyniej 14. Ŝe Bel istotnie spoŜywa ofiarowane mu potrawy. Król perski Cyrus kaŜe swym kapłanom udowodnić. wariant zach. Bel-ami . (J. Film (1954) Louis Daquina z Jean Danetem w roli tyt.

Diabeł w Krakowie . Belphegor .przedmieście Lizbony (Portugalia). pełna dowcipu i humoru. olbrzymia dwupiętrowa wieŜa forteczna wzniesiona w 1514-20 nad Tagiem. gdzie dopiero moŜe odetchnąć od towarzystwa ziemskich niewiast. wolny przekład noweli Makiawela. wg Makiawela. okrągłymi łukami i wspaniałym 30-metrowym portalem w tzw.Torre de Sao Vincente. kościół halowy z płaskim sklepieniem sieciowym. 1549) Makiawela (zob. 'pomocnik melameda w . w przededniu wyruszenia w swą podróŜ (8 Vii 1497)..ze zbioru Bajek i opowiadań wierszem (1685) La Fontaine'a. przenoszący jej akcję do Polski. który się oŜenił' (wyd. Baal-Fegor. bałwan Fegor. Klasztor . Belphegor. w którym nocował Vasco da Gama. podhalańska odmiana legendy. Belfer . Belfagor bada sprawę.humoreska góralska z cyklu "Na Skalnym Podhalu" (1903-10) Kazimierza Przerwy-Tetmajera. stylu manuelińskim. za które cierpią męki. aby się przekonać. Belfagor Arcidiavolo . nowela o diable. i gdzie. bakałarz. odkrywca drogi do Indii Wschodnich. któremu Izraelici oddawali cześć w Setim. nauczyciel. Pani Twardowska . Imię to w śrdw. winne są kobiety. Fogor. wg Makiawela. pochodzenia wschodniego) otrzymał diabeł posłany przez Plutona w ludzkiej postaci na ziemię.por. będąca satyrą na kobiety.).wł.. rozwija i popularyzuje szeroko temat śrdw.Convento dos Jeronymos de Belem zbudowany przez króla Manuela I na miejscu. na oznaczenie bóstwa moabickiego Baal-Peora."stara gawęda" (1854) Lucjana Siemieńskięgo. legendy.tragikomedia (1690) Johna Wilsona. czyli MałŜeństwo diabła . 'Arcydiabeł Belfagor'.ballada Mickiewicza osnuta na głównej idei noweli Makiawela. 25. WieŜa św. aby w końcu ze zgrozą uciec na powrót do piekła. napisana pięknym językiem. legendzie łacińskiej (prawdop. z dwupiętrowymi kruŜgankami. Jak baba diabła wyonacyła . czy słuszne są skargi potępieńców. gdzie stał Dom śeglarza. nazwy uŜywane w róŜnych przekładach Biblii. w stylu manuelińskim z cechami architektury mauretańskiej. kamień węgielny połoŜono jeszcze w 1499. Phegor..Belem . Ŝeni się nawet. z jid. Belfagor . Ŝe grzechom. Wincentego . po jego powrocie w 1499. Num. lekc. witał go Manuel I.Belfegor.

i romansów gr. ukazując. Historia cudowna człowieka zwanego Belizariusz . niegodziwi. w 562 uwięziony. "Belgica" . Wysłany dwukrotnie do Italii przeciw Ostrogotom. Kościół posłuŜył się nią dla pouczenia wiernych przykładem zmienności losu ludzkiego. Anekdota).(wym. Belial . Dzieci (synowie. uosobienie ducha zła. otaczane wieloma legendami. anioł ciemności. wierszopisa rodyjskiego Emanuela Georgillasa Limenity (Xv w. zła. List Korynt. w latach 1897-1909. były ulubionym tematem pieśni lud. 13. a po roku zapewne uwolniony. 1. która przezimowała na Antarktydzie. Deut. 15. przytwierdziwszy do swego szałasu napis: "Daj obola biednemu Belizariuszowi.jeden z upadłych aniołów.).. 12.. W 1897-99 słuŜył on międzynarodowej wyprawie na Antarktydę pod dowództwem Adriena de Gerlache de Gomery (którego zastępcą był 26-letni Roald Amundsen). od nm. choć zdobył Rawennę i Rzym. tak Ŝe musiał jako nędzarz Ŝebrać na ulicach Konstantynopola.). Legenda twierdzi. Behelfer 'pomocnik'. 500-65. belgika) parowiec belgijski. 490 (1667).. tj. Zniszczył w 533-34 państwo Wandalów w Afryce. M.. 2. mąŜ Antonii.. utalentowany dowódca wojsk cesarza bizantyjskiego Justyniana. Miltona . w średniowieczu. Bohaterskie czyny Belizariusza. zawistnego o jego sławę wojenną. oparty na wersji z wczesnego śrdw. przyjaciółki cesarzowej Teodory. na którym kilkakrotnie.warchoły.gr. Ks. 2. od (?) beli 'bez (czegoś)' + ja'al 'uŜytek'. nie mógł uzyskać decydującego zwycięstwa z braku poparcia i zaufania Justyniana. opiewa niewinność nieszczęsnego bohatera. Ŝe niełaska wielkiego wodza była karą boską za usunięcie i wygnanie papieŜa Sylweriusza.ok. wódz złych duchów. Uwierzytelniona przez Volterrana (R. Biblia. w Raju utraconym.chederze.wcielenie nieprzydatności a. a cesarz kazał go oślepić. 6. Belizariusz . 22." Pierwszym autorem bizant. szatan. ksiąŜę piekieł. pierwszej. Prokop z Cezarei w swojej Historii (zob. był Jan Tzetzes w Xii w. z hebr. por. ofiary . córki) Beliala . szkoły początkowej dla chłopców'. nicponie. Przebieg wojny z Ostrogotami opisał sekretarz Belizariusza. belija'al. odbywały się wyprawy polarne. ludzie nieprawi. gdzie Belizariusz pada ofiarą zemsty Teodory. nauczyciela Ŝyd. Sędziów. Dobrowolski. de Volterra. poemat bizant. Biblia.) sekretnej (gr. 1. 19. 1451-1522) rozszerzyła się na cały Zachód. W 548 odwołany. której uczuć nie chciał odwzajemnić. 13.. Ks. Ŝe popadł w całkowitą niełaskę. Król. który wspomniał o tej legendzie (jako sprzecznej z faktami hist. por. W wyprawie brali takŜe udział Polacy: Henryk Arctowski i Antoni B. majątek jego skonfiskowano. bezprawia. historyk bizant.

Widząc to. bohater grecki. łac. gr.mit. dramat Antonia Mira de Amescua. króla Likii.).. Największy przykład nieszczęścia . nie chcąc naruszyć praw gościnności. Doria. którą ten zabija. David (1781). B. uniusłszy się na skrzydlatym Pegazie (zob. Bellerophonris linerae. . Rzym. Bellerofon pojący Pegaza . oskarŜyła go przed męŜem o próbę uwiedzenia jej (motyw Ŝony Putyfara.kopia hellenistyczna reliefu gr. 6.niebieskawobiała gwiazda w konstelacji Oriona. Steneboja) zakochała się w nim. Lille.powieść moralna i polityczna (1767) Jean Francois Marmontela. ojca Glaukosa. dramat popularny (Wenecja 1734) Carlo Goldoniego. tekst: T. Wicar. Bellerofon i Steneboja . Belizariusz .. króla Argos. syn króla Koryntu. równieŜ błędnie. którego Ŝona Anteja (a. podobnie tragedia Sofoklesa Jobares. Jobates wysyła bohatera do walki z Chimerą (zob. Rzym. Glaukosa. Chlubna ślepota wielkiego Belizariusza . Fontenelle i Boileau. Temat walki z Chimerą w sztuce antycznej od Vii w. zabijając teŜ po drodze atakujących z zasadzki zbójców. i potępia niewdzięczność Justyniana. Jobates daje mu córkę za Ŝonę. J.tragedie Eurypidesa. Comeille.-L. zachowane tylko we fragmentach. Zwycięstwo Bellerofonta nad Chimerą . dramaturgowi Lope de Vega).) w powietrze. matki Sarpedona.). przez omyłkę pod nazwiskiem Juan Perez de Montalban (przypisywany późn. wyd. z listem zawierającym polecenie zabicia oddawcy. Wysłany na wojnę z Amazonkami powraca z niej w triumfie. wysłał Bellerofonta do swego teścia. 1632 w Saragossie.obraz L.intryg dworskich. wygnany za zabójstwo schronił się na dworze Projtosa.opera (1679) J. stąd wyraŜenie "list Bellerofonta".wł. pne. Lully'ego. Projtos. El ejemplo major de la desdicha. Bellerophon . Pal. Gdy wzgardził jej miłością. Gal. Jobatesa. Silvestra mł.hiszp. Opera (Wenecja 1836) Donizettiego wg dramatu E. pod Troją zamienił zbroje z Diomedesem. Bellatrix . La gloriosa cecita di gran Belisario. Schenka (1823). Mus. zob. Obrazy: Salvator Rosa. wg Iliady. Bellerofon(t) . przez którą Bellerofon staje się ojcem Laodamii. Betsabee. który. wnuk Syzyfa. i Hippolocha. Homera. Spada. por.

ok. która zapoczątkowała powstanie listopadowe pod dowództwem Ludwika Nabielaka.zbudowany w 1700-25 jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego.zbud. otwiera się piękny widok. przedstawiony w Biblii. z pięknym widokiem. Konstantego nowy..mit. Król.Beelzebub. wg Mat. i dolnego (Austr. badacz O. 1774-87 mieścił manufakturę fajansów króla Stanisława Augusta. Jakub Kubicki). podróŜnik ros. Ks. w 1819-21 wraz z M. 1. wyprawie morskiej dookoła świata. z wł. Dziś reprezentacyjna rezydencja państwowa. ale w. wzniesiona w 1536-63 w stylu renesansowym. zwanych belwederami..dziedziniec i galeria w Watykanie zawierająca m. Bellona . rz. 2. zbudowany na tym miejscu pałac neoklasycystyczny (archit. 12. belvedere 'piękny widok.1778-1852. semickie Baal Zebub 'władca much'. przez duŜe okna. Jeden z naczelnych złych duchów demonologii chrześc.). Belweder Watykański . zbud. 79 . jako bóstwo opiekuńcze flistyńskiego miasta Akkron bądź (Ew. z łac. willa a.in. mieszczącego Austr. Belzebub .. Konstanty zdołał w czas wymknąć się z pałacu. Krzysztofa Paca. 29 Xi 1830 z miejsca zbiórki na moście Sobieskiego wyruszyli na Belweder. Galeria Xix i Xx w.pałac. takie dzieła sztuki antycznej. Belweder w Warszawie . Belwederczycy . Belweder w Pradze . Muz. W 1818 przeznaczono na siedzibę w. Spokojnego. 4. z której. 14) jako ksiąŜę czartowski. Belweder w Wiedniu .grupa spiskowców ze środowiska inteligencji warszawskiej. w 1803-06 towarzyszyl I. 1. W Raju utraconym. część budynku wysunięta ponad dach. jak Apollo Belwederski i Laokoon. siostra Marsa.letnia rezydencja królewska na Hradczanach. ks. P. Łazariewem opłynął kontynent antarktyczny. Belweder .Bellingshausen Faddiej Faddiejewicz . staroitalska bogini wojny. Ŝona a. ks. który stał się wzorem setek dworków szlacheckich o gankach z kolumienkami i parterowych skrzydłach. składa się z dwóch stojących w ogrodzie pałaców: górnego. pawilon ogrodowy na wzniesieniu. bellum 'wojna'. miejsce z pięknym widokiem'. F. w 1659 na wysokiej skarpie nad łazienkami dla kanclerza wielkiego lit. Baroku. Kruzensztemowi w pierwszej ros. uwaŜany za najpiękniejszą świecką budowlę barokową świata. w 1490 dla papieŜa Innocentego Viii.

Miltona jeden z głównych władców piekła.przesmyk morski. Mały' (łączą M. Fujara z BełŜyc . Ew. lubelskim. Ostrołęką i w czasie obrony Warszawy. internowany w Aleppo wkrótce zmarł. bies. Przy pochodniach.grot. pocisk. . węgierskich i tureckich. Zajmował się teorią i konstrukcją rakiet. w 1849 adiutanta gen. szatan. awansując na generała brygady. co skrami grają około twych kolan? (C. 1-2 (1851). i móc walczyć dalej. wg Mat. wiąŜąc znaczne siły cesarskie. Cieniu. W 1848 kierował obroną rewolucyjnego Wiednia. Murat Pasza . Zwłoki jego sprowadzono do Polski w 1929 i pochowano w mauzoleum w Tarnowie. Czemu.(1667). Bema pamięci Ŝałobny rapsod. przebudował Ossolineum we Lwowie. sławiący jego bohaterstwo. odjeŜdŜasz. dźwiękonaśl. lekarstwo gorsze od choroby. diabeł. Bałtyckie z Kattegatem).. nasada strzały z piórami. 12. doznał poraŜki pod Temesvarem 9 Viii 1849. Bema. do popychania łodzi rybackiej: szum. został muzułmaninem i wstąpił do wojska tureckiego. Wygania (wypędzeć) diabła Belzebubem . od bełtania. generał wojsk polskich. Bełt (1) . dowodził rewolucyjną armią węgierską w Siedmiogrodzie i Banacie.. Ojcem Bemem .) Pogrzeb Murada Paszy w Alepie . plusk. Pacanów. zadając szereg klęsk wojskom austr.wg Biblii. 24-27. Aby nie pójść do niewoli austr.przysł. Bem . zob. Bema uwielbiający go Ŝolnierze węgierscy. Bełt (2) . uczestnik wyprawy Napoleona I na Moskwę w 1812 i obrony Gdańska. pop. Belt 'Bełt (cieśnina) Wielki a. 1794-1850. Bem w Turcji.wiersz Sandora Petofi. Armia siedmiogrodzka . Brawurowo kierował artylerią pod Iganiami.miasto w woj. głupiec.Józef. następny po Szatanie. BełŜyce . ręce złamawszy na pancerz. strzała do duŜych łuków i kusz. tj. cieśnina morska: z nm.pod tym imieniem występował gen.wiersz (1855) Konstantego Gaszyńskiego. czart.. twórcy narodowej poezji węg. drąg do naganiania ryb do sieci a.nazywali gen. Norwid. Jako wódz naczelny wojsk węg. i ros.

Italia.drobiazgowo dokładna. Mogilnie.. Eklezjastes. Benedicti stała się podstawą zach. nm.łac. obecnie Waranasi." Benares . pierwszy polski podróŜnik. na nalewkach i destylatach z ok. w Polsce pierwsze opactwa w Tyńcu. 9: "CóŜ to jest. 480-553. franciszkanin z Wrocławia. ZałoŜyciel klasztoru na Monte Cassino (w Kampanii. imię wielu papieŜy.jedno ze świętych miast indyjskich połoŜone na lewym brzegu Gangesu w stanie Uttar-Pradesz (płn. Benedykt Polak . Karola Gutzkowa. Towarzyszył posłowi papieŜa Innocentego Iv. pne. wytrwała. Benedykta . Trzemesznie.(w Umbrii.najstarszy likier.Benedictus Polonus. jego Regula S. co było? To samo. ok. alies schon dagewesen. w 1245-47. Benedyktyńska praca .legenda ułoŜona na podstawie kroniki Długosza przez nieznanego autora. na wzór pracy kopistów i iluminatorów rękopisów w dawnych klasztorach benedyktyńskich.-europejskiej organizacji klasztornej. wyrabiany pierw. Benedictus. Indie). od Xvi w. Łęczycy. co potem będzie. przez benedyktynów w Fecamp (Normandia. 40 ziół i korzeni. Lublinie i na Łysej Górze. wypowiadająca w róŜnych odmianach zdanie: "Wszystko to juŜ było". Powieść rzeczy istej o załoŜeniu klasztoru na Łysej Górze braciej zakonu św. 529) i zakonu benedyktynów. .postać Xvii-wiecznego rabina amsterdamskiego ze sztuki Uriel Acosta (1846) pisarza nm. por. główna siedziba buddyzmu. Biblia. w podróŜy do Karakorum do chana Mongolii. Ośrodek hinduizmu.Ben Akiba . 1540. ok. mrówczo pracowita. Giovanniemu da Pian del Carpine. Benedykt z Nursji . Francja). ne. Św. gdzie Budda słynnym swym kazaniem rozpoczął nauczanie. Sambenito. miejsce rytualnych kąpieli oczyszcząjących. cel masowych pielgrzymek. cierpliwa. do Ii w. czczony takŜe przez sikhów i dŜinistów... 1. Italia) ok. w staroŜytności święte miasto Indów. w latach 1194-1775 pod władzą muzułmanów. Benedyktyn . 'błogoslawiony'. wyd. . por. Od Vi w. Benedykt .

później dziedziczne. Gen.. przywilej'. Łuk Trajana i in. Cudowny kraj obfitości. 'dobrodziejstwo. w 275 pne. Beniamin . w 268 pne. beneficium od łac. faworyt. Oba filmy wg powieści Wallace'a. Ben Hur .gigantyczny film przygodowo-historyczny nakręcony w Hollywood w 1926 przez Freda Niblo z Ramonem Novarro w roli głównej. 4. zob.. Kraj ten opisują Calandrinowi przyjaciele. "Poczciwy Calandrino" (1353. Benevento .. paese di cuccagna. dawna twierdza Samnitów Maleventum. łac.Beneficjum . wyd. zwycięstwo Rzymian pod wodzą Semproniusza Grakcha nad Kartagińczykami dowodzonymi przez Hannona. w zamian za słuŜbę wasalną. Edwarda Boye). Ŝe do Bengodi jest dalej niŜ do Abruzzów. Włochy) z licznymi zabytkami staroŜytnymi: teatr z I w. ale dowiedziawszy się. Ŝydowski arystokrata z I w..miasto w Kampanii (płd. dochody z urzędu kośc. Ben Hur . jako honorowe wynagrodzenie a. nadanie gruntu wasalowi przez seniora.. przemianowana na Beneventum. stąd przen.. ze śrdw. z Charltonem Hestonem w roli tytułowej. 'złe wejście'. gdy Jakub wysyłał synów do Egiptu na zakup zboŜa w czasie głodu. łac.-łac."kraina Kukania".bohater tytułowy popularnej powieści (1880) amerykańskiego pisarza Lewisa Wallace'a. gdzie jest góra z tartego parmezanu.pochodzić miało od Beniamina. Nowa wersja Williama Wylera z 1960. w 214 pne. bitwa Rzymian z królem Epiru Pyrrusem zakończona jego klęską. w której Manfred poległ. zatrzymał Beniamina w domu. jako kolonia rzymska. Calandrino rezygnuje z podróŜy.: ulubieniec. 'dobre wejście'. czasowe a. w Dekameronie. Plemię Beniamin . najulubieńszy syn Jakuba i Racheli. Boccaccia. Kukania. Bencodi . przekonując go. prawo doŜywotnie do dochodów związanych z jakimś urzędem kościelnym. na której ludzie zajmują się tylko wyrabianiem makaronu i nadziewanych pierogów" (wg tłum. officium.śrdw. łac. pupilek rodziców. 3. członkami tego rodu byli . który po dokonaniu szeregu heroicznych czynów przyjmuje na koniec wiarę chrześcijańską. 1471). aby mu się po drodze nic złego nie przytrafiło.. wł. a gęś za trojaka z gąsiątkiem w przydatku sprzedają. w 1266 bitwa między wojskami króla Sycylii Manfreda i Karola Andegaweńskiego. 42.w Biblii najmłodszy. Ŝe tam znajdzie czarodziejskie kamienie. doŜywotnie. gdzie "krzewy winne kiełbasami podwiązują. 8.

poemat walki o jego ideały poetyckie i osobiste. nawiązująca do Don Juana Byrona. Beniowski. Poemat. a stamtąd do ParyŜa. mający tylko luźny związek. chcąc wziąć udział w walce o niepodległość.opera (ParyŜ 1800. 'syn boleści mojej'. umierając przy urodzeniu najmłodszego syna. 43. a takŜe pamiętników pełnych fantastycznych zmyśleń. Hrabia Beniowski . heroikomiczna epopeja dygresyjna.. apostoł Paweł.tragedia (1792) Chrystiana Augusta Vulpiusa. ale usług jego nie przyjęto. w 4 tomach. gdzie przedkłada rządowi fr. w Egipcie. Hrabia Beniowski.największa. w pojedynek . albo Wygnańcy na Kamczatce .głośna w swoim czasie sztuka (Hamburg 1794. organizuje bunt zesłańców. ok. prócz nazwiska i udziału w konfederacji barskiej. Historia podróŜy Maurycego Augusta hrabiego Beniowskiego. anonimowo. Ginie w czasie kolejnej wyprawy na Madagaskar. przeobraŜa się nieustannie z utworu historycznego. wyd. tajemnicza postać podróŜnika. wyd. brał udział w konfederacji barskiej. szlachcic. pierwszy król Izraela Saul oraz Szaweł z Tarsu. wyst. o Beniowskim. Warszawa 1817) Francois Adrien Boieldieu. z "Iliady barskiej". ale ojciec nazwał go Beniamin. obwołany przez mieszkańców władcą wyspy.m.. tj. libretto: Alexandre Duval. rozprawę z krytykami. a. syn szczęścia'. po czym na zagarniętym statku Ŝegluje do Makau na wybrzeŜu Chin południowych. Syn prawicy . wyd. wyst. z historycznym Beniowskim. Porcja Beniamina . pierwszy utwór lit. w wielu wariantach. romantyczna. 1797. pol. pośmiertnie ogłoszone w wielu językach pamiętniki. pochodzenia węg. zrywa w 1776 z Francją. późn. Eugeniusza Oniegina Puszkina i Orlanda szalonego Ariosta. wzięty do niewoli przez Rosjan i zesłany na Kamczatkę do fortecy Bolszeriecka w 1770. 'syn prawicy. projekt kolonizacji Madagaskaru i otrzymuje stopień pułkownika. pol. fragmentach i okruchach. słowackiego. w 1866).in. Warszawa 1799 w Teatrze Bogusławskiego) Augusta von Kotzebue. idzie na słuŜbę w wojsku austriackim. w gościnie u Józefa. 34.Maurycy August. dalsze 10. napisany przez autora Rinalda Rinaldiniego (zob).Rachela. Beniowski Maurycy Kaźmierz Zbigniew . Gen. albo Spisek na Kamczatce . głośnego z powodu niezwykłych przygód i burzliwego Ŝycia. Kilkakrotnie udaje się do Ameryki. tj.bohater tytułowy poematu oktawą Beniowski Juliusza Słowackiego (w 1841 ukazało się 5 pieśni. nazwała go Benoni. w autobiograficzny pamiętnik literacki autora. Zmuszony do wyjazdu.. Beniamin otrzymuje przy uczcie 5 razy większą porcję niŜ kaŜdy z pozostałych braci. nie wykończonych. pol. a potem z powieści o "epoce krwawej" buntu hajdamackiego. Beniowski . 1746-86. W 1773 wysłany na Madagaskar przez Francję dla załoŜenia tam kolonii.

poetycki z "bogiem litewskim" . Hezjoda. Beocki . zachowany w rękopisie pochodzącym zapewne z końca X w.(. 3200 linijek nie rymowanego.Mickiewiczem. Pisz do mnie na Berdyczów (drobnymi literami)! .przysł. Pindara. nie dam się nabrać. Beocja . Beowulf 'wilk miodowy' tj..powieść (1916) Wacława Sieroszewskiego. niedźwiedŜ. krasomówstwo. bywaj zdrów. Beowulf. Korynny. sądząc z przysłowia. Pamiętników. Pelopidasa i Epaminondasa. rani Grendela śmiertelnie. o treści opartej na legendach skandynawskich połączonych z wydarzeniami historycznymi Vi w. w staroŜ. rycerz idealny..znane od Xiv w.. Uszy beockie . miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. potomka Kaina. 1888-91. po czym zabija szukającą pomsty mać Grendela w jej podwodnej jaskini. por. złoŜonego z ok. Iliada (Słynne ustępy). Ateńczycy kpili z jej mieszkańców jako rzekomo tępych. Beniowski . pozbawiony fantazji.gr. której gł. aliteracyjnego wiersza. miastem były Teby. Plutarcha.) Mnich przesuwał się przez mury. śyciorys. 700 r.tępy. zob. bejeuulf) skandynawski heros-wiking. Beowulf (wym. spisany został prawdop. w Danii. bohater tytułowy najwcześniejszego i jedynego kompletnie zachowanego epickiego poematu literatury staroangielskiej (anglosaskiej). Ocean (1917).in. anglos. prawdop. ciąg dalszy. rzecz skończona! Tam ci jakiś wiew dolatał Od Pól Dzikich i od Baru .. Grecji środkowej kraina rolniczo-pasterska. zabijając go jednak przed śmiercią. mimo Ŝe była ojczyzną m. SRR. Mając lat 50 zostaje królem Geatów i rządzi dobrze i mądrze przez pół wieku. pamiętniki i opisy podróŜy hrabiego Maurycego Beniowskiego wspólny tytuł 2-tomowej zbeletryzowanej biografii Beniowskiego Mora Jokaia (i Janosa Janko) i 2-tomowego tł. Jakiś . spieszy na dwór króla duńskiego Hrothgara. Berdyczów . niewykształconych gburów. przez jednego nieznanego poetę chrześcijańskiego ok. Abdera. ocięŜały.nieczułe na muzykę a.. Boiotia. nękanego przez straszliwego potwora Grendela. Poemat. wreszcie ginie w walce z pustoszącym kraj ognistym smokiem. odczepŜe się ode mnie. słynne niegdyś ze źle funkcjonującej poczty na kresach polskich.

w które uzbroili się w zdobytym arsenale ratuszowym.fr.in. 75. wywołanego wprowadzeniem nowego podatku. walczy w kampanii 1805. łac. 157-58. ok. 26. Dzieje Ap. jako oficer brał udział w walkach legii włoskiej i naddunajskiej. była u boku Agryppy... później zwanych rusałkami. Jest to ta sama Berenika. Następnie wyszła za Polemona I. 25. Kalendarz herdyczowski. Berenika . zakochał się w niej. Mogiła Berka . w czasie powstania kościuszkowskiego uformował Ŝyd. Boski Tytus. a gdy w 21 roku Ŝycia owdowiała. w legionie hanowerskim.. nazwa boginek czy demonów wodnych. imienia Pherenike 'przynosząca zwycięstwo' (por. w to wołanie. macedońska forma gr. W wojsku Księstwa Warszawskiego w 1807 jest szefem szwadronu 5 pułku strzelców konnych.Jacek.. w Legionach Dąbrowskiego. miała jakoby Ŝyć ze swoim bratem Herodem Agryppą Ii. poślubiła swego stryja Heroda. toporek'. m. króla Cylicji. 23-27. Berdysznicy . Beregirnie . gł. gdy prowadził wojnę w Judei. gdy . Berenika (1) . pod Austerlitz. Tytus. barducium 'włócznia. "Berenikę natychmiast wyprawił z Rzymu wbrew jej woli i wbrew samemu sobie".mopanie! (K. króla Judei. młodszy od niej o 13 lat. Późniejszy cesarz rz. ze śrdw. maillotins. pułk lekkiej kawalerii. wnuka Heroda Wielkiego.1764-1809. Powstanie szybko stłumiono.szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu. słow. 27 . Weronika). Poległ pod Kockiem w potyczce z Austriakami. w początkach panowania małoletniego Karola Vi. Ej! kalendarz berdyczowski.księŜniczka Ŝydowska wielkiej urody. córka Heroda Agryppy I. uŜywany przez piechotę w Xiv-Xvii w. 1-32. We Włoszech. I wsłuchałeś się. To kalendarz był . invitus invilam (Swetoniusz. wobec sprzeciwu opinii. rozpowszechniona na Rusi przed Xii w.ok. łac.. która wg Biblii. wpatrzyłeś W te postaci. Od 1803.kopiec usypany w 1809 w Kocku na grobie Berka Joselewicza. jakiś Marek. kupiec Ŝydowski. 161-66. Gliński.) Berdysz . uczestnicy powstania ludowego w ParyŜu. obiecując oŜenek. Jednak. spotykana u księŜniczek egipskich dynastii Ptolemeuszów.Berenike. a po upadku Jerozolimy zabrał ją z sobą do Rzymu. 7). w 1382. Berek Joselewicz . od Ŝywności. nazwani od berdyszów.mit.

SRR. Po tajemniczym zniknięciu warkocza ze świątyni nadworny astrolog Konon z Samos ogłosił.tragedia (ParyŜ. Wkrótce po śmierci męŜa Berenikę zamordował jej syn. Zwycięstwo to. w pobliŜu ogona Lwa.tragedia (ParyŜ.miasto nad Styrem w obwodzie wołyńskim Ukr. Wg legendy złoŜyła swój warkocz Afrodycie jako ofiarę wotywną za szczęśliwy powrót męŜa z wyprawy wojennej do Syrii. Ŝona i współregentka króla Egiptu Ptolemeusza Iii Euergetesa. pod wsią Studzianką 26-29 Xi 1812. oddziały polskiego 5 korpusu skutecznie osłaniały przeprawę. 21 Xi 1670) Racine'a. miejsce urodzenia . Londyn 1738. Jak powiadano. Coma Berenices.ok. Pawła. Przejście armii Napoleona przez Berezynę .in. nie wiedząc wzajem o swych zamiarach.przesłuchiwał św. Tragedię Racine'a oceniono znacznie wyŜej. opera (1718) Scarlattiego. Ptolemeusz Iv Filopater. Berenika Ii (2) . gdzie stał się konstelacją z siedmiu gwiazd. odbyła się okupiona poniesionymi w zaŜartych walkach cięŜkimi stratami przeprawa przez rzekę szczątków Wielkiej Armii atakowanych przez wojska rosyjskie. Ŝe wiatry uniosły warkocz do nieba.. 220 pne.in. Beresteczko . pod którym 28-30 Vi 1651 sześćdziesięciotysięczna armia polska (w tym połowa pospolitego ruszenia) pod wodzą Jana Kazimierza pobiła stutysięczną armię kozacko-tatarską dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego. Berenice regina d'Egitto . 258 . Berezyna . Kallimach napisał ku jej chwale poemat.obraz J. w czasie odwrotu wojsk Napoleona I z Moskwy. Warszawa. który Katullus przełoŜył z greckiego na łacinę. F.miasto w Lombardii (płn. Berenice . Racine i Corneille podjęli jednocześnie temat tragedii oparty na cytacie z Swetoniusza. ciekawej wyniku tego nieświadomego współzawodnictwa. Muz.wł. zainspirowała powstanie co najmniej piętnastu oper. nie zostało wykorzystane: kampania zakończyła się 28 Ix 1651 ugodą w Białej Cerkwi. 'królowa Egiptu'. za sprawą księŜnej Orleanu. łac. zwaną Warkoczem Bereniki. m. Włochy). Nar.ok. Bergamo . prawy dopływ Dniepru. 28 Xi 1670) Corneille'a. w 1296-1427 pod władzą rodu Viscontich. od 1428 do 1797 rządzone przez Wenecję. jedno z najświetniejszych w dziejach Polski. Tite et Berenice .rzeka w Białoruskiej SRR. Suchodolskiego. G. m. Handla.

Brama (Brandenburska). Berlacz . Bergerac . Morze Beringa .bergamasco. przebył Syberię. Berlinka .zob.dawn. a ozdobił freskami G. wykonał w 1476 G. schronił się wraz ze swymi kombatantami w Bergamo. jedno z arcydzieł renesansowej rzeźby lombardzkiej.. Tiepolo.płn. czterokołowy kryty. doszedłszy do majątku. Cieśnina Beringa . szkuta. pieśń taneczna z okolic Bergamo. Kaplica Colleonich . w Xix w. taniec w takcie 6/8.dawn..Vitus Jonassen. Gorgibus.między kontynentami Azji i Ameryki Płn. Brighella.zob.. z Ŝaglami. ukończona Xviii w. bergamask. barka zboŜowa bez napędu a. w drodze powrotnej zmarł na szkorbut.Donizettiego. 1680-1741. Bergamasca . w kaplicy (zbudowanej na miejscu zakrystii romańskiej) bazyliki Santa Maria Maggiore (1137. morze i cięśninę nazwano ku czci Beringa na wniosek komandora Jamesa Cooka. Gtz von Berlichingen. Sprawił sobie teŜ grobowiec za Ŝycia. Wielką Ekspedycją Płn. część Pacyfiku między Półwyspem Czukockim.zob. podróŜny pojazd konny z 4 miejscami siedzącymi. Berlichingen . Ŝeglarz i odkrywca duński w słuŜbie rosyjskiej.). obok grobu swej córki Medei. . W 1741 Bering odkrył brzegi Alaski i Aleuty. Kaplicę. commedia dell'arte: Arlekin. pierwsze powstały w Berlinie. but zimowy z futra a. na polecenie cara Piotra I. A. w takcie parzystym. z nm. która badała wybrzeŜa Morza Arktycznego. Bering . między Przylądkiem DieŜniewa i Alaską. goszcząc na swym dworze artystów i uczonych. Kamczatkę i cieśninę dzielącą Azję od Ameryki Płn. pergames(z)ka. Kamczatką i Alaską. W 1733-41 kierował tzw. wojłoku nakładany na zwykłe obuwie. w Xviii w. W 1725-29. stąd teŜ pochodzą bohaterowie wł. Brenlatsche 'łapęć niedźwiedzi'. w Xvi-Xviii w. Berlin . resorowany. Pantalone. Amadeo. stąd nazwa. Cyrano de Bergerac. tańczona teŜ w Polsce Xvii w.Kondotier Bartolomeo Cofleoni.

'doktor miodopłynny'). ferula. nazwa uŜywana tylko w Polsce na oznaczenie członków zakonu braci mniejszych.. duŜych. krzyŜ. .. jęz. który ocalił czterdziestu kilku ludzi na przełomie Xviii i Xix w. drugi raz zapoŜyczone w Xv w. Kark bernardyński . Reformaci). zakończonej jakimś emblematem: berła konsulów rzymskich miały na szczycie orła. ok. . pochodzących zapewne od wielkich psów sprowadzonych przez staroŜ. który panował jako Karol Xiv. za pośredn. i śrdw.stąd nazwa zakonu w Polsce. Bernadotte .Zeusa. Bernarda z Clairvaux. w Brytanii reprezentacyjne nakrycie głowy gwardii królewskiej. kulę a. patronie pszczelarzy w Europie środk. Rzymian z Azji.eleur de lis zob. od końca Xvii w. tresowano je do odszukiwania zasypanych śniegiem lub zbłąkanych podróŜnych.. królów ang. Barenmutze 'czapka niedźwiedzia'. w czasie trzystu lat słuŜby psy uratowały Ŝycie 2500 osób. Bernarda ze Sieny . doctor mellifluus łac.dynastia szwedzka załoŜona przez marszałka napoleońskiego Jeana Bernadotte'a (adoptowanego w 1810 przez króla Karola Xiii). mistyku. Cybele i Hery (zakończone kukułką symbolizującą zdradzaną małŜonkę).Berło . imię populame po św. Bernarda z Aosty (a. psy tej rasy hodowano w schronisku załoŜonym koło Przełęczy Wielkiej św. kaznodziei (zw.). przez augustianów. Biernat. bern + hart 'niedźwiedź + silny'. przez grenadierów i kompanie wyborowe.zakonnicy reguły św.-g. silnych psów długowełnistych. Lilia: Berło było teŜ atrybutem bogów . Bernard . czeskiego. z Montjoux). teologu. poŜyczka. inicjatorze 2. dawniej zw. rasa b. z X-Xi w.-nm. 1818-44. symbol władzy i jedno z insygniów królewskich w kształcie ozdobnej laski. jako feruła (zob. z łac. cystersi francuscy.bernard.kark opasłego grubasa. Bernardyn . z nm. maści łaciatej. Bernardzie z Clairvaux.wysoka czapka futrzana noszona w Xviii i Xix w. prowadzonym od Xii-Xiii w. por. Pierwszy ich klasztor w Polsce stanął na Stradomiu w Krakowie w 1454 pod wezwaniem św. przedstawianym z ulem. najsłynniejszym był Barry. bero-. dziś słuŜbę ratowniczą pełnią głównie śmigłowce.Bernhard ze st. Bernarda w Alpach w X w. na Zachodzie franciszkanami-obserwantami (zob.. UŜywane niekiedy jako symbol władzy przez rektorów uniwersytetów. królów fr. zazw.sceptr. Bernardyni . staroŜ. przez św. Bermyca . 1091-1153. krucjaty. cystersie.

a o jej sukcesie zdecydowała młodzieŜ Dzielnicy Łacińskiej. Debiutowała w Komedii. Ballada ludowa o "pięknej Bernauerce" z ok. ostatnio w 1922 w La Gloire Rostanda. w męskiej roli w komedii wierszem "Przechodzień" Fr. Agnes Bernauer . Bernhardt . metalicznym i nosowym.suto zastawiony.Sarah. Inne jej wielkie role to Adrienne Lecouvreur Scribe'a. jedna z najsłynniejszych na świecie. Coppee'go. 1844-1923. Bernardo Del Carpio . przyszłego księcia Alberta Iii. nm. którą ksiąŜę Ernest Bawarski kazał 12 X 1435 zrzucić z mostu w Straubingu (Bawaria) do Dunaju. Francuskiej w 1862 w Ifigenii Racine'a.. w roli Królowej w Ruy Blas Victora Hugo. ale szerokiej publiczności dała się poznać w 1868 w "Odeonie". zwana "boską Sarą" o "złotym głosie" nieopisanej piękności. piękna i dumna córka golibrody Kaspra Bernauera.na wpół mityczny bohater hiszpański z Ix w.Agnes zwana "aniołem augsburskim".tragedia (Monachium 1852) Friedricha Hebbla obrazuje bunt miłości przeciw racji stanu. Bernauer . Bernard De Ventadour . Nawet po amputacji nogi w 1915 wracała na scenę. der Engel von Augsburg. jako Doni Sol w jego Hernanim i jako Fedrze Racine'a. właśc.jeden z najsłynniejszych trubadurów prowansalskich Xii w. którą mogła grać w pozycji siedzącej.Na bernardyna . . gdyŜ odmówiła zrzeczenia się praw legalnej małŜonki jego syna jedynaka.. przedstawia teŜ ból księcia stojącego nad zwłokami utopionej.in. Jej głos. magnetyczna osobowość i zerwanie z tradycyjną pompatycznością zapewniły jej powodzenie m. autor wielu pięknych pięśni miłośnych. kiedy bezbronna piękność w rękach oprawców nie chce wyrzec się swojej miłości: "KsiąŜę jest mój. czarująca. aktorka fr. Marguerite w Damie kameliowej Dumasa-syna i rola syna Napoleona w Orlątku Rostanda. 1750 maluje ów moment krytyczny.. przyjmowany na dworze Eleonory Akwitańskiej. a ja jestem jego!". w roli napisanej specjalnie dla niej. ulubiony temat minstreli i Lope de Vegi. Stół bernardyński . który czynom jego poświęcił wiele sztuk.w dawnej Polsce zapasowa porcja jadła przy posiłku na wypadek wizyty kwestarza-bernardyna o wilczym apetycie. ale teŜ "królową pozy". Henriette Rosine Bernard.

fr. przedstawiany.Ŝona króla Pepina Krótkiego (Małego) i matka Karola Wielkiego.-g. równieŜ na amuletach. Bes . opiekun domu i jego mieszkańców. aŜ jej matka odkrywa szalbierstwo. jest to pani która bezszelestnie zakrada się do dziecinnego pokoju. kobieta o licznych zaletach serca i charakteru. kończy zaś zagadką. 13. ma wielkie stopy i Ŝelazny nos. W jego świątyni w Abydos działała słynna wyrocznia tłumacząca sny. nad którą liczne pokolenia egzegetów łamały sobie głowę: "Kto ma rozum. niemieckie wcielenie epifanii. bestia tkwiąca w człowieku.w Biblii. Od 1530 kończył budowę pałacu wawelskiego (kolumnada arkadowa dziedzińca. egip. później takŜe z tarczą i mieczem. wg której zdrajcy porywają Bertę w dzień ślubu.). Gruby.st. 'zwierzę'. 'błyszcząca'.. Bestia . . która aŜ do śmierci w 783 wspomagała syna w jego działaniach politycznych. Jan opisuje bestię wychodzącą z morza i drugą wychodzącą z ziemi. noŜem w rękach. zbliŜona w charakterze do włoskiej Befany (zob. aby ukołysać dzieci do snu. Jego gł. jeszcze w Xv w.zob. a liczba jego jest 666. z łac. św. dawca spokojnego snu i patron kobiecych strojów. podstawiając córkę jej niańki jako pannę młodą.). wschodnie i południowe skrzydło). Berta o wielkich stopach . niech zrachuje liczbę bestii. 'pani'." Bestia ludzka . por: (św. pozbawiona tronu. Apok. 1-18. bóg urodzin i małŜeństwa. Gruba Berta . dziełem jest kaplica Zygmuntowska (1519-33) w katedrze na Wawelu. błąka się po lesie i znosi wiele cierpień do czasu. Albowiem jest to liczba człowieka. tj.Berrecci Bartolommeo (wym. UwaŜany za największego architekta włoskiego w Polsce Xvi w. Jest bohaterką tytułową popularnej chanson de geste Adeneta le Roi (Xiii w. Bestia apokaliptyczna .dzikie. 1480-1537. La Bete humaine. Berta . Frau Berla . ale jest postrachem niegrzecznych.) Mikołaj. Nieszczęsna księŜniczka.nm. jako groteskowy karzeł okryty lwią skórą z parą Ŝmij a.mit. ok. tytuł 17 tomu (1890) cyklu powieściowego Les Rougon-Macquart Emila Zoli. bererczczi). Włoch przybyły w 1516 z Florencji do Polski. nadworny architekt i rzeźbiarz króla Zygmunta I Starego.-nm. drapieŜne zwierzę.

opisujące. zmienna. Betsabee została kochanką króla. wg Biblii miejsce zamieszkania Łazarza i jego sióstr: Marii i Marty.staroŜytne miasto w Palestynie. miasto Dawidowe i miejsce urodzenia Chrystusa. Stuttgart. 1. por. wg Łuk.Batszeba. plast. nieregulama. 76.. w Biblii piękna Izraelitka. Luwr. Gdy Uriasz zginął. Ew. Król. wyprawił zatem Uriasza pod oblęŜoną Rabbę z listem do naczelnego wodza. pod wpływem napomnień proroka Natana. belua multorum capitum. hebr. Betsabee w kąpieli . 400 razy większej od średnicy Słońca. 2. bestia 'zwierze'. fantastycznych zwierząt (np. Betelgeuse (wym. Horacy określa tak w Listach. Betlejem . lud rzymski. . 2. ze śrdw. 11-12. Bestiariusz .obraz (1654) Rembrandta. koło Jerozolimy. bar-seba 'córka radości'. Betsaba .łac. Ŝona Uriasza Hetejczyka. cieszyły się wielką popularnością. uwaŜane w śrdw. prozą. cel pielgrzymek chrześcijańskich. gwiazda-olbrzym najjaśniejsza konstelacji Oriona. dom bogini Lahmu'. por. 1485) Hansa Memlinga. Beteigeuse. król Dawid zobaczył ją w kąpieli i zakochał się. na płd. obraz przedstawiające grupę prawdziwych a. Betsabee . łac. ParyŜ. który ją jednak. z alegorycznym komentarzem moralizującym.miasto w Judei w staroŜ.obraz (ok. Betsabee . Bet Lehem 'dom chleba a. hebr. rzeźba a.. list zawierał rozkaz posłania Uriasza na pewną śmierć. za traktaty zoologiczne i źródło nauki moralnej. Staatsgalerie. Joaba.Wielogłowa bestia . betelgez). o średnicy ok. zazw. 1-20. Ich synem był król Salomon. scena rodzajowa ze szczególnie pięknym aktem kobiecym.bestiarium. poślubił.sztuka (1927) Emila Zegadłowicza. Bellerofon. iluminowane dzieło wierszem a. katedrach). od Jerozolimy. Ks. jaskrawoczerwona. fizjologus. 1.traktat moralistyczny (1903) Andre Gide'a. bestiarium od łac. często wymieniane w Starym i Nowym Testamencie jako miejsce śmierci Racheli zamieszkania Moabitki Rut i Noemi. często mających znaczenie symboliczne. w śrdw. Betsabee . wygląd i zachowanie zwierząt prawdziwych i bajecznych. Palestynie. Betania .

architekturze. Andrzeja i Filipa. wcieleniem boga Wisznu. Bezoar . Beverly Hills . ze słynnym Bulwarem Zachodzącego Słońca. która się jednak nie przyjęła. sprowadzony ok. nazwy. zahr 'trucizna'. 20 gatunków. brzegu Jordanu. Xix w.niezwykle atrakcyjna dzielnica Los Angeles (USA). Bzik.). Bez . besi. gdzie ma się rozegrać epicka bitwa między Kaurawami i Pandawami. Noszący potocznie nazwę bzu krzew Syringa vulgaris z rodziny oliwkowatych. ang. z arab. besy. bez czarny i bez koralowy. Owcza Sadzawka. pad 'chroniący (od)'. lek ten uwaŜano zazw.strutka. będący częścią Mahabharaty (zob.. w pobliŜu Hollywood. powyŜej ujścia do jeziora Genezaret. Siloe. za skamieniałe łzy jelenia. 1563 z Bałkanu przez Konstantynopol (i dlatego w Polsce nazywany bzem tureckim).Betesda. nie ma z bzem nic wspólnego prócz pot. besigue. na polu bitwy Kurokszetry.Gita. badizahr od pers. przez Arabów. Bezik . sanskrycki poemat religijno-filozoficzny. Gita wywarła wielki wpływ nie tylko na filozofię i literaturę indyjską. wg Biblii miejsce urodzenia apostołów Piotra. Sunset Boulevard i domami o oryginalnej. wg Jana. często cudacznej. zwana teŜ ewangelią Kriszny. ale takŜe na myślicieli i pisarzy europejskich.staroŜ.gra w karty z pocz. z fr. wyrabiany z kulistych tworów powstałych w przedŜołądkach kóz bezoarowych. miała uzdrawiać wchodzących do niej chorych. pad-zahr.Betsaida (1) . kosztowny lek.nazwa ta obejmuje ok. grupa kart w tej grze: dama pik i walet karo. bud-zahr. bazahr. skr. w śrdw. zbudowanymi przez gwiazdy filmowe. hebd. por. miejscowość w Palestynie na wsch. złoŜony z 18 części i siedmiuset dystychów dialog między Kriszną (8. w dawnej Polsce ceniony juŜ od średniowiecza równieŜ jako odtrutka (stąd nazwa). Betsaida (2) . sirotka. Ew. 5. przedstawicielem ludzkości. 2-3. połoŜona wg Biblii na płn. Data powstania . Bhagawadgita . por. gdy anioł poruszał jej wody. wprowadzony do medycyny europ. Botanicy dali mu nazwę lilak. Awatar) i ArdŜuną. por. z których tylko 3 rosną w Polsce. od świątyni jerozolimskiej. podobna do mariasza.

niewinność. StaroŜytni kapłani. Na Wschodzie kolor biały jest symbolem starszeństwa.). koŜuchy itp.garbarz wytwarzający skóry jasne. Bharat . kontrrewolucjoniści. Przydomek wielu władców. jak np. niewiasta. przeciwnicy Czerwonych w czasie powstania 1863 r. uczciwość. prawdę.wzgórze na zachód od Pragi.hist. bilokuryj. uŜywana obok innych nazw. Johanna Tilly. z ukr. pol. Lis(owaty). w Polsce . płowy. BiałowieŜa . gdzie 8 Xi 1620 stoczono pierwszą wielką bitwę wojny trzydziestoletniej. Henryk Iii. Biały . odzieŜ lekką. miękkie. Czeska armia protestancka pod wodzą Chrystiana.. Puszcza (Białowieska). nosili na ogół białe szaty liturgiczne. takich jak Ŝona (w sensie 'kobieta' do Xvi w. zob. równieŜ druidzi. zamszową. została pobita przez wojska austriacko-niemiecko-hiszpańskie obozu katolickiego pod dowództwem hr. zob. Białokurowaty . Egipcie głowę Ozyrysa zdobiła biała tiara. teŜ Bicz(ownicy). por. prostotę. na rękawiczki.. blondyn. polit. białe byki wybierali na ofiarę druidzi.zob. Biała Góra . 1910. księcia Anhaltu.kolor symbolizujący zazwyczaj czystość. reakcjoniści.dawn.nazwa Indii w języku hindi. białe słonie były święte w Syjamie. Białogłowa . jasnowłosy. jasny. W staroŜ. bezwględnym represjom i absolutystycznej władzy Habsburgów. Klęska ta pozbawiła Czechy niepodległości na trzy stulecia i poddała je germanizacji. kiedy jeszcze nazwę kobieta odczuwano jako ubliŜającą. polska nazwa kobiety. Białoskórnik . Leszek Biały. od białego zawoju (podwiki) noszonego przez męŜatki. sanskr. delikatne. wyŜszości. do Xviii w. por. Kobieta. Barwa (Biała). Białe konie ofiarowywano słońcu. 'pieśń błogosławionego'. Biali . . np.nieznana.białka.stronnictwo zachowawcze. wyd. konserwatyści. prządka. albinos.

Neri. na co dzień mało uŜywane. niewinnie zamordowanej pani zamku.. w okresie wojny domowej w Rosji a. Opera komiczna (1825) Francois Boieldieu. aby się nauczył grzeczności. pozostałością mitów germańskich. Biała emigracja . gościnno-sypialne. nie chcąc podporządkować się papieŜowi Bonifacemu Viii. W Normandii Białe Damy czaić się miały w parowach. bogini przyjmująca dusze dziewic i dzieci. śmierci. Biała Dama . dwie frakcje stronnictwa gwelfów. Z wielu (zwł. Biała (i) czerwona . policją itd. Legendy te są.pot.widmo a. jak Grabów. czarodziejka w folklorze wielu krajów Europy. Królowa. które utworzyły się ok.. aby móc skuteczniej stawiać opór cesarzowi. por. po) okresie Wojny Domowej 1918-20 udali się na emigrację. Biali chcieli utrzymać Florencję niezaleŜną zarówno od papieŜa. parlamentariusz z białą flagą jest nietykalny. rosyjskie emigracyjne związki polit. Chorągiew. być moŜe. o nastawieniu antyradzieckim. Rydzyna i in. zwł. Zjawa taka ma być zwiastunką nieszczęścia a.międzynarodowy znak poddania się a. podczas balotaŜu (tajnego głosowania) głos za przyjęciem do klubu.Biali i Czarni .wł. Czarni byli zwolennikami pójścia na kompromis z papieŜem. Biała flaga . Czarny (Czarna izba). starannie utrzymane. bredzeniem i halucynacjami jako skutek ostrego zatrucia alkoholem. niemieckimi) pałacami i zamkami łączy się legenda o pojawiającym się nocami duchu pokutującej morderczyni a. kłująca. u brodów. Kopaszewo. Biała gwardia . a Biała Dama to dawna Holda czy Berchta. do rezydencji wielkopolskich. którzy w (a. jak i cesarza. Biała gorączka . a gdy odmawiały ciskały go w zarosły pokrzywami dół. Biała królowa . mostków i w innych ciasnych przejściach.dawn. Biała broń . legendy te zawędrowały teŜ do Polski. Bianchi.w dawnym domu szlacheckim i chłopskim pomieszczenie reprezentacyjne. .zob. a nawet do Wilanowa czy Jabłonny. demonstrujące zamoŜność domu. zapraszały przechodnia do tańca: jeśli się godzili nie czyniły nic złego. Biała izba .Rosjanie. kontrrewolucyjne formacje wojsk.wysoka temperatura ciała połączona z majaczeniem. Biała gałka . zagroŜeni przez zbliŜające się wojska Karola de Valois. 1300 we Florencji po wygnaniu gibelinów w Xiii w. opuścili w 1301 miasto (wśród nich Dante i ojciec Petrarki) i na koniec przyłączyli się do gibelinów.zob. chęci rozpoczęcia rokowań z nieprzyjacielem. Potulice.broń sieczna a.

śółty (śółta księga). dynastii York. od Zakazanego Miasta. mariage blanc. Biała śmierć .. Rośliny (Emblematy).formalne. kobiety. Biała Liga . debiut operetkowy w 1 akcie (ParyŜ 1855. bez zamiaru współŜycia seksualnego. white collars. sentymentalno-sielski wodewil. fantazja romantyczna. do Ameryki Płd. za granicę. zawierająca zbiór informacji na jakiś temat polit.biały pieniądz. Białe małŜeństwo .emblemat ang. np. por. kiedy słońce zachodzi na krótko a. Białe kołnierzyki .ślad zwierzyny na śniegu. piąta niedziela wielkiego postu. zmuszana do prostytucji.fr. amer. Biała pagoda . Biała niedziela . ang. drób. ominięcia jakiegoś prawa. lecz o rozmiarach podobnych do Ziemi. w Pekinie. Czarny (Czarna magia).dawn. fr.Biała księga . subpolarnych w okresie przesilenia letniego.w okolicach polarnych a. wraz z Dwoma ślepcami) J.opowieść sentymentalna ze wspomnień marzyciela (1848) Dostojewskiego. Biała noc . takŜe podobne publikacje rządów in.. Offenbacha.z 1651 r.cielęcina. Białe mięso . Biała stopa . White Paper. publikacja rządu brytyjskiego przeznaczona do sprzedaŜy publ. Biała moneta . niedziela pasyjna. późn. w parku na płn. państw. Biała niewolnica .. Białe noce .śniegi i lody groŜące śmiercią.dawn.urzędnicy (w odróŜnieniu od robotników). zob.ang. społ.działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych bez pomocy złych duchów. zob. Biała płeć . nie zachodzi wcale. kobieta sprzedana do domu publicznego. a. Biała RóŜa . White League.gwiazdy o masie zbliŜonej do masy Słońca. Białe noce . w dawnej Polsce moneta srebrna. Ku Klux Klan. Une nuit blanche. Białe karły . zawarte w celu nabycia a.-kat. Biała magia . Gęstość materii we wnętrzu białych karłów moŜe przekraczać 100 ton na 17cm sześcienny. . zwł.w kościele rz.ang.

ostatni na balu. Taniec. zamróz. Biały słoń święte zwierzę Syjamu za czasów dawnych. jako źródło .Białe szycie . z Satyr. Biały mazur . nazwa siedziby prezydenta Stanów Zjedn. od białych kostiumów graczy. bezuŜyteczna godność a. szycie bielizny.czarodziejski ptak folkloru baskijskiego. por. urząd.pop. posiadłość niewarta pieniędzy łoŜonych na jej utrzymanie. Biały pieniądz . Biały murzyn . rara avis 'rzadki ptak. kosztowna. unikat. przen. łac. na carów Rosji jako carów moskiewskich. polityka prezydenta USA. Biały taniec . Biały balet . gwizdanie jego przywracać miało wzrok niewidomym.zob. Biały kamyk . albo lapillo. wnętrza: Jan Bogumił Plersch i Jan Ścisło. w Waszyngtonie od czasu. a. nędznie wynagradzany. tańczony nad ranem. wg islamu dusze sprawiedliwych śpią jako białe ptaki pod tronem Allaha aŜ do dnia Sądu Ostatecznego.sumienie a. wg tradycji póŜniejsi władcy Syjamu obdarowywali białymi słoniami dworzan. Biały car . szron. szreń.łac.tenis. Biały mróz . wprowadzona oficjalnie przez prezydenta Teodora Roosevelta. 202. Biały Dom . Biały kos . Biały kruk . przen. Biała moneta.dawn. legendarnych królów Awy.woda jako siła napędowa elektrowni wodnych. rzadkość'. Biały węgiel . sadź. których chcieli zrujnować. fenomen.Rzymianie zaznaczali w kalendarzach szczęśliwe dni białym kamykiem. zbudowany w 1774-76 przez Dominika Merliniego. kredą. gdy okopcone mury spalonego w 1814 przez wojska brytyjskie gmachu otynkowano na biało.pierwszy pawilon wzniesiony w Łazienkach przez króla Stanisława Augusta.człowiek wyzyskiwany. cięŜko harujący dla cudzej chwały. Biały Dom(ek) . świętemu słoniowi przydawano urzędnika wysokiej rangi. Czarny (kamyk). przeniesiona późn. Biały sport .mrozik.nazwa najstarszego spośród kniaziów Rusi powstała za czasów tatarskich. Juwenala. 7. rarytas.romantyczny.zob. aby nadzorował gospodarkę jego dworu. tańczony przez biało ubrane tancerki i tancerzy w białych spodniach i czarnych aksamitnych kurteczkach. Biały ptak . dusza człowieka.

Brama z 1758.śrdw. usprawiedliwianego przez obrońców jako obowiązek moralny "wyŜszych" białych narodów w stosunku do "zacofanych" kolorowych ludów w koloniach.. któremu staroŜytni przypisywali autorstwo wielu pergaminów (gr. Pałac .łac. Za pałacem rozległy ogród tarasowy z fontannami. zbrojownia z Xviii w. zdanie: 'Wszystko co posiadam. Wojna.czarne.joannici (zob). Brzemię białego człowieka . Moby Dick. później Branickich. Orzeł. części Niziny Mazowiecko-Podlaskiej. śeromskiego.zob. Kiplinga.miasto wojewódzkie nad rzeką Białą we wsch.zob. Psalm 50. pawilonami i rzeźbami. Ponad śnieg bielszym się stanę . Biały Wieloryb . ok. z Vi w. boczne przykryte hełmami. 'między dziedzińcem a ogrodem' . super nivem dealbabor. Rycerze Białego KrzyŜa . Mędrcy). Biały wiersz .in. 1899. wieś załoŜona prawdop. jest dziś siedzibą Akademii Medycznej. od 1771 . Giedymina. końca Xix i pocz. eufemistyczne określenie kolonializmu Imperium Bryt.w Karii półlegendarny mędrzec gr. które wg Cicerona (Paradoxa. Białystok . 9. 1919.nie rymowany. 1. spalony w 1944. odbudowany wg planów z 1726. Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . Xx w.Potockich.. pne. w Xiv w. jeden z siedmiu mędrców gr. 2 wydłuŜone skrzydła boczne łączą się z korpusem za pośrednictwem galerii i pawilonów. w 1691-97 przez Tylmana z Gameren w stylu barokowym. W 1760-71 wnętrza przyozdobiono klasycystyczną dekoracją malarsko-rzeźbiarską. white man's burden.z pałacem usytuowanym entre cour et jardin. tytuł wiersza R. gnome). noszę z sobą'.które nazwano w Polsce Wersalem Podlaskim. templariusze nosili czerwone krzyŜe. i pałacyk gościnny z 1771 uzupełniają zespół pałacowy. KrzyŜacy . Bias z Prieny . tytuł sztuki St. Orzeł biały . 8) powiedzieć . zameczek gotycko-renesansowy przebud. przez wielkiego księcia lit. Prawa miejskie od 1749. fr. Pałac.. od 1659 w posiadaniu Stefana Czarnieckiego (z nadania królewskiego).ang. m. z Biblii.. (zob. 1726 rozbudowany przez Jana Zygmunta Deybla dla Jana Klemensa Branickiego na wielkie załoŜenie pałacowo-ogrodowe . 1. Trzykondygnacyjny korpus główny pałacu ma 3 ryzality od dziedzińca.zob.energii w ogóle.

'prawo'. 3.16 ksiąg. Leviticus. Nowy Testament .). aby zagroŜeni przez Persów uciekli na Sardynię. Biblia . Ii... gr. 2. zob. Omnia mea mecum porto.).. Wulgata. a poł.maksyma Biasa. Deuteronomium. Kanon Ŝydowski i chrześcijański z wyjątkiem katolicyzmu: 1.21 ksiąg. biblia 'księgi') uznane za święte przez judaizm. biblion 'zwój papirusu. pne. Udzielił teŜ rzekomo mieszkańcom Jonii oryginalnej rady.powstał między Xii a Ii w. Exodus. Księgi historyczne . zob. wg Mat.. hebr. pismo' w l. Stary i Nowy Testament. uwzględniający treść ksiąg: 1... Kanon katolicki. 2. Pawła i 7 listów powszechnych. jeden z najstarszych pomników lit. na Septuagincie i Masorze (zob. Pięcioksiąg. a przez chrześcijaństwo równieŜ za natchnione przez Boga. najwcześniejsze manuskrypty pochodzą z Iii i Iv w. . która wypisana była podobno na ścianie świątyni Apollina w Delfach. Tora hebr. jest dotąd urzędowym tekstem Starego i Nowego Testamentu w kościele kat.. w jęz. Pozostałe 7 ksiąg deuterokanonicznych uwaŜa się poza kanonem katolickim za apokryfy. hebrajskim i aramejskim. Pisma. zob. gr. wersje istniejące opierają się gł.9 ksiąg. Prorocy. hebr. w niewielkiej części w koine.. Księgi prorockie . Księgi historyczne: 4 Ewangelie i Dzieje Apostolskie. Kanon obejmuje 27 ksiąg: 1. napisany w jęz. ketuwim . Prorok (Prorocy izraelscy). Księgi dydaktyczne: 14 listów św. grece hellenistycznej.13 ksiąg. 4. łac. pierwotne teksty zaginęły. Ludzie są przewaŜnie źli .21 ksiąg. Tekst oryginałów (autografów) zaginął. 3. teŜ Mit(y i legendy. tzw. newiim . Genesis. Księgi dydaktyczne . księgi (gr. Przekład łaciński z Iv8V w. ksiąŜka.).Pismo św. zachowany tylko w jęz. I w.powstał między poł. greckim i aramejskim (Ew. Pentateuch. Numeri.mn. 2. Stary Testament .miał porzucając ojczyznę. a.

wydanie z błędami druk. z 1632 (nowa edycja w Biblii brzeskiej). kanoniczny tekst protestancki. wydruk. polskiego Xv w. (Gen. Biblia królowej Zofii (Sonki) a. Na początce Bóg stworzył niebo i ziemię. oparty na nie zachowanym do dziś pełnym śrdw. szarffenbergowska . nazwa od miasta Sarospatak na Węgrzech. radziwiłłowska . WaŜniejsze przekłady: Biblia brzeska a. w 1454855. dokonany 1604-11 przez grupę uczonych na zlecenie króla Jakuba I (James I). w 1760 r. niŜej Biblia Gutenberga. prawdop. Jego wpływ na literaturę i język ang. z ok. ale ziemia była nieuŜyteczna a próŜna.in... . Szarffienbergów pierwszy drukowany katolicki przekład polski Jana Leopolity.pol. dedykowany Krzysztofowi Radziwiłłowi. Księgę prorocką . Biblia Cyryla i Metodego a. Jana. Biblia łacińska. niŜej Biblia nieświeska. Ŝony Władysława Jagiełły w 1454 przez kilku tłumaczy.przekład angielski. słowiański..Objawienie św. przekładzie Wulgaty (Xv w.zob. Apokalipsa. na utworzony przez Cyryla i Metodego język staro-cerkiewno-słowiański.3. i S. właśc. Biblia 42-wierszowa . 42-wierszowa . pierwszy szeroko znany i opisany egzemplarz znaleziono w Bibliotece Mazarina w ParyŜu.zob. a. m. Jedna z najdróŜszych ksiąg świata. z tego jeden w bibliotece Seminarium Duchownego w Pelplinie. zob. stał się tekstem obowiązującym niemal dla wszystkich angielskich sekt protestanckich. Biblia gdańska . gdzie odnaleziono znaczną część przekładu. starosłowiańska . w 1563 nakładem Mikołaja Radziwiiła Czarnego. przekład kalwiński wyd....) Biblia Leopolity a. był ogromny. Biblia Gutenberga a. a ćmy były na twarzy przepaści. Cyryla (Konstantyna) w Ix w.zob.przełoŜona przez św. Biblia Budnego . m. Mazarina. 1.in.przekład pol. przekład Starego Testamentu z tłumaczenia czeskiego dokonany dla 4. księdza Jana Nicza ze Lwowa. szaroszpatacka . Jest jeszcze w uŜyciu. Wersja autoryzowana .wydana w 1561 na zlecenie nakładców M. 200 egzemplarzy zachowało się 46.najwaŜniejszy zabytek jęz. niŜej Biblia Seklucjana. Biblia króla Jakuba a. stąd nazwa.?). a Duch BoŜy na świecie linad wodami. arcydzieło sztuki typograficznej. wydany w 1611. 1. najstarszy literacki jęz. słynny błąd: "kuszony do diabła" zamiast "od diabła".największe osiągnięcie warsztatu Johanna Gutenberga. Biblia królewiecka . kapelana Jędrzeja z Jaszowic na zlecenie królowej-wdowy.

Luter w Przesłaniu od tłumacza: "Nie naleŜy pytać. po łacinie. wyŜej Biblia brzeska. tzw. Biblia Seklucjana a. drugi o kilka lat późniejszy.zob. Biblia pauperum . Przekład ariański Marcina Czechowica z 1577. Budnego . Biblia Wujka . dzieci na ulicy. 'Biblia ubogich (duchem)'.zob. przekład luterański Nowego Testamentu Stanisława Murzynowskiego.. renesansowym.pol." Wyd. napisany pięknym. królewiecka. na niemiecki. Johna Wiklifa (zob. i przysłuchiwać się ich mowie. teologa i reformatora relig.przystosowanym językowo do polszczyzny Xvi w.). analfabetom jako namiastka lektury Pisma św. wyd.przekład ariański Jana Kiszki wyd. obrazkowa ksiąŜką dewocyjna. który dzięki temu dziełu jest datą powstania nm. Nowy Testament . Murzynowskiego . Biblia Lutra .. zazw.najwaŜniejszy z nowoŜytnych przekładów Biblii. w 1574. tł. Biblia radziwiłłowska . Biblia nieświeska a.całość). Psalm (Psalmodie. języka narodowego i literatury nm. wyŜej Biblia Gutenberga. przekład ariański z 1570-72 Szymona Budnego wyd. słuŜąca w śrdw. wyŜej Biblia królowej Zofii. z języków hebr.zob.zob. najwcześniejsze ksiąŜki drukowane . do dziś Ŝywym językiem polskim. angielski. w 1534 roku. pod kaŜdym obrazkiem. który jednak z przekładami tymi nie miał nic wspólnego. Septuaginta . Psałterz . Biblia Wiklifa .zob. a.zob. pierwszy z 1380 (pierwszy kompletny przekład ang..naprzód z bloków (desek drzeworytniczych) później z ruchomych czcionek. wyŜej Biblia króla Jakuba.łac. Psałterze. od nazwiska ang. niŜej Biblia Seklucjana.).znakomity przekład jezuity Jakuba Wujka (w 1593 Nowy Testament. z krótkimi objaśnieniami. Biblia szaroszpatacka . Biblia Murzynowskiego . Biblia Szarffenberga . człowieka z ludu na rynku. Wersja autoryzowana zob.dwa przekłady Wulgaty na jęz.pol. w NieświeŜu nakładem Kawieczyńskich. w 1552 w Królewcu nakładem księgarza Jana Seklucjana. i gr. jak tekst łaciński powinien brzmieć po niemiecku.. wyŜej Biblia Leopolity.. Biblia Mazarina . ale trzeba pytać matki w domu. Były to prawdop. śołtarze). .zob. w 1599 .

uniwersytetu w Oxfordzie.zal. Biblioteka Ambrozjańska . stąd nazwa. w poł. Biblioteka Dzieduszyckich . ang. we Lwowie w 1900.jako prywatny zbiór kardynała Borromeo. i małej. wraz z Muzeum. Layarda.). Xvii w. wychodząc z załoŜenia. odkryta w ruinach Niniwy w 1853 przez A. Vii w. ok. odbudowana w pocz. są szkodliwe. biskupa Mediolanu. w znacznej części włączana do zbiorów Ossolineum. Apollonios z Rodos. zał.zapoczątkowana w 1850 przez Wiktora Baworowskiego.ostatniego wielkiego króla Asyrii.. ale daty ich są sporne.. w Krakowie w 1876. Oddana do uŜytku publ.? Wg legendy. W 1831 zbiory skonfiskowano i wywięziono do Petersburga. Biblioteka Aleksandryjska . nazwa od św. Biblioteka. H. w Krakowie. liczyła od 400 do 700 tys. a w 1880. a po 2. wzbogacony następnie przez Adama Kazimierza i Adama Jerzego Czarłoryskich. zw. Biblioteka uległa całkowitej zagładzie w kilku poŜarach. zał. Izabeli Czartoryskiej w Świątyni Sybili w Puławach. Arystofanes z Bizancjum i Arystarch z Samotraki.. Zarządzali nią znakomici uczeni gr. głównie staraniem Sir Thomasa Bodleya..największa i najsłynniejsza biblioteka staroŜytna. są zbyteczne. w której zgromadził oryginały i odpisy piśmiennictwa Sumerów. wojnie świat. Biblioteka Bodlejska. kiedy kalif Omar zdobył Aleksandrię. Babilończyków i Asyryjczyków (obecnie częściowo w Muzeum Brytyjskim). arcybiskupa Mediolanu. nowy budynek w 1946.. Biblioteka Assurbanjpala . Akadów. we Lwowie przez Włodzimierza Dzieduszyckiego. Zenodot z Efezu. od dzielnicy miasta. 669-626 pne. Eratostenes z Kyrene. w 1857. w 1455 przez księcia Humphreya. Bruchejon. AmbroŜego. w 1609 w Mediolanie .księgozbiór ks.zob. przez Ptolemeusza I Sotera wraz z Muzeum (zob. do V w. zw. zburzona za Edwarda Vi. Serapejon. a jeŜeli inną. 1564-1631. ofiarowana krajowi i przekazana do uŜytku publ. Poeta Kallimach z Kyreny opracował katalog zbiorów stanowiący pierwszy zarys historii lit. zgromadziła całe niemal piśmiennictwo greckie i wiele innych. Biblioteka Czartoryskich . 1812 w Poturzycy przez Jana Kalasantego Dzieduszyckiego. od 47 pne. zwojów. przekazana w spadku do uŜytku publ.Wulgata . Niewielką uratowaną część oddano do uŜytku publ. kazał zuŜyć zwoje Biblioteki do opalania łaźni publicznych. Biblioteka Baworowskich .zał. przy świątyni Serapisa. a nawet w jakiejś części. Ŝe jeśli zawierają tę samą treść co Koran.in. m. ofiarowana społeczeństwu. . Nar. Składała się z 2 części: wielkiej. Dziś Zbiory Czartoryskich w Muz. Bodleian Library.

zniszczona przez Niemców niemal doszczętnie w 1944.Biblioteka Jagiellońska (pop. rozpoczęta przez Michała Anioła w 1524. w Warszawie w 1844 przez gen. od 1829 w Kórniku. Jagiellonka) .. Lorenzo.najstarsza i najznakomitsza biblioteka publiczna w Polsce. Biblioteka Ossolineum . Warszawy .) i księgozbioru Akademii Zamojskiej. Numimentum spiritus .st.łac. Biblioteka Kórnicka . największa w Polsce do Xix w. Biblioteka Ordynacji Krasińskich . w znacznej części rewindykowane. teŜ Ossolineum. Marka we Florencji. niemal w całości spalone. W czasie 2. Biblioteka Załuskich . Kierbedziowej). 1817. oddana narodowi. od 1853 we własnym gmachu na Wyspie św. Ludwika. w 1838 przez Adama Jerzego Czartoryskiego. najstarszy i największy ośrodek dokumentacyjny historii Polski za granicą. spłonęła. Wincentego Krasińskiego. Biblioteka Ordynacji Zamoyskich . Zbiory w 1795 wywiezione do Petersburga.w Krakowie.zał. po I. ukończona w 1568. Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza. wraz z Muzeum. zbiory zniszczone w 80%. W 1946 większa część zbiorów przeniesiona do Wrocławia. wojny świat. w 1925. biblioteki Jana Zamoyskiego w Zamościu (Xvi w. Biblioteka Publiczna m. napis na dawnej . od 1953 placówka naukowa PAN. Oddał je Florencji papieŜ Klemens Vii (Giuliano de Medici). przez Adama Tytusa Działyńskiego w 1817 w Konarzewie. Zaczątkiem jej były prywatne zbiory Cosima i Lorenza de Medici w Xv w. i otwarta w 1747 w Warszawie przez braci Józefa i Andrzeja Załuskich. 'pokarm dla ducha'. S. pomnoŜony w 1823 przez zbiory Lubomirskich z Przeworska. który je zabrał do Rzymu i wzbogacił z myślą o ich późniejszym zwrocie. we Florencji. w 1880 przejęta przez Zamoyskich. Zob. podpalona przez Niemców.księgozbiór Zakładu Narodowego im. Po wygnaniu Medyceuszy z Florencji zbiory przeszły pod opiekę zakonników u św. 1364.zał. zał.zał. Odkupione od nich przez papieŜa Leona X. jedna z najstarszych i najwaŜniejszych bibliotek polskich. Wawrzyńca. w czasie 2. zał. pierwsza polska biblioteka narodowa.powstała przez połączenie i przewiezienie do Warszawy w Xix w. Koszykowej 26 (dar E. Biblioteka Polska w ParyŜu .biblioteka przy kościele św. Ossolińskich we Lwowie. wojny świat. Leopolda Kronenberga i Henryka Sienkiewicza.zał. W 1775 Hugo Kołłątaj połączył biblioteki wydziałowe w jedną bibliotekę Uniwersytetu Jagiellońskiego. od 1914 we własnym gmachu przy ul. załoŜona w 1893 jako czytelnia nauk. w 1944. przez Samuela Dicksteina. obecnie znacznie rozbudowana. Laurenziana . wojnie świat. a w 1921 przez Bibliotekę Pawlikowskich z Medyki.

Kościół parafialny BoŜego Ciała . po czym wygasł. Bicz. późnorenesansowy ołtarz gł. zob. Bicz ksiąŜąt . Fragmenty murów miejskich z basztą katowską. Xv w. waŜny ośrodek handlowy z rozwiniętym tkactwem lnianym na szlaku Polska . Attyla. z łac. we Francji.).szkolę katów. z pol. Bicz chrześcijan . własność królewska. w Polsce noszony przez asystę pogrzebową jeszcze w międzywojniu.-ok. Ruch powstał ok. którzy odbywając wędrówki pokutnicze. potem w Niemczech. i . por. teŜ Nur ad-Din i Szama ad-Din. Flagelanci . okładając się batami do krwi i śpiewając pieśni pokutne. Biecz . 1260 we Włoszech. Tricome. m. 1519. królem jerozolimskim.zob. własność kapituły krakowskiej. adaptacja napisu na portalu Biblioteki Aleksandryjskiej: Psyches iatreion.Pietro Aretino. Chichevache. gł. Bicz korali . w 1780. Bicorne . 1492-1556. w końcu Xiii w. w Xiv w. Miejce urodzenia Marcina Kromera (zob. bractw religijnych. fr. 1118-74. kaplice z 1521. autor pięciu komedii.(z łac. Bianchi). w mieście załoŜono "uczelnię" . szli ulicami. z Baldwinem Iii. ale przybrał na sile w czasie epidemii "czarnej śmierci" 1348-49. W 1349 zakazany przez papieŜa Klemensa Vi. w nim cenny obraz Opłakiwanie Chrystusa (Xvi w. 'sanatorium dla umysłu'.późnogotycki.in. Flagellum 'bicz') czionkowie śrdw. swobodnych erotycznie sonetów i dialogów. Biczownicy a. krośnieńskim. bikom) kapelusz dwuroŜny modny na przełomie Xviii i Xix w. pulpit muzyczny z 1633 z płaskorzeźbami.. a takŜe ostrych satyr. zob. biczowali się publicznie. prowadzi wiele wojen z krzyŜowcami. częściowo i w Polsce. stalle późnogotyckie z pocz.gr.Węgry w Xv w. Xvi w. ale rozebrani do pasa. bicornis 'dwurogi'. zwalczany przez kościół. zob.(wym.miasto nad rzeką Ropą w woj. W białych ubiorach (stąd ich wł.. Kapnicy.kilka sznurów korali związanych razem. sprzed 1604. Zoil. Bicz Homera . Bicz BoŜy . Homeromastiks. wzmianki o mieście od 1023. muzułmański władca (atabeg) Aleppo i Mosulu. zbud. nazwa Albati a.).Nur ad-Din. Kiedy na Podkarpaciu powstała plaga zbójnictwa. prawdop.Bibliotece Królewskiej w Berlinie. Zabytki z Xiv-Xvii w. siedziba sądu wyŜszego prawa magdeburskiego. pisarz wł. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza.

Biegajcie! Biegajcie! .lud. od 1732. błotnych. gdzie w 1. Gorze się nam stało! Bielany (1) . wygodne.część dzielnicy Zwierzyniec w Krakowie. masywne). od nazwiska satyrycznej postaci nm. Dzięki niemu rozwiązano palące zagadnienia Ŝycia miasta: bruki. w Polsce pop.ok. Biedermeier . oświetlenie. proste. porządek . Austrii. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza. Srebro). publikowanych w 1855-57 w "Fliegende Blatter". rzekomego autora wierszy Adolfa Kussmaula. portale późnogotyckie z Xv-Xvi w. Obie nazwy od białego ubioru zakonnego kamedułów.. Opiekuje się Warszawą z niezwykłą na czasy saskie energią i kompetencją.. biały puch nadający łące białawe zabarwienie. Xvii w. kiedy zostaje marszałkiem nadwornym koronnym. Bieliński Franciszek . część dawnej wsi Pólków stała się własnością kamedułów i otrzymała nazwę Bielany. torfowych łąk.. zwł.barokowe z Xvii w. dziś trzy wielkie osiedla mieszkaniowe wg projektu Marii i Kazimierza Piechotków. gdzie znajduje się kościół i erem kameułów na Srebrnej Górze (zob..bieda. uszkodzony dzwon gotycki z 1382. Sautera i Ludwiga Eichrodta.zob. epitafia z Xv-Xvi w.część dzielnicy śoliborz w Warszawie. nazwa podmokłych. bi:dermajer) niemiecka kultura mieszczańska okresu 1815-48. 1683-1766. Xvi w. wyd. jednonawowy. dwukołowy wóz bezresorowy o dwóch dyszlach. pochodząca od szczecinek okwiatu wełnianki. biga 'wóz parokonny'. w latach 1603-42 wg projektu Andrzeja Spezzy i Jana Seccatori. z rzędami kaplic bocznych i monumentalną. Kościół zbud. w Xviii-Xix w. W 1742 zostaje marszałkiem wielkim. renesansowe nagrobki z pol. w 1916 włączona do Warszawy.(wym. F. z łac. na linii murów miejskich. krajów słowiańskich i Danii (meble funkcjonalne. Biedka .. obrazy Tomasza Dolabelli z Xvii w. Bielawa . płn. filistra Gottlieba Biedermaiera o umyśle ciasnym i śmiesznym. które po przekwitnięciu rozrastają się w gęsty. pastwisk.. obronna dzwonnica z Xv-Xvi w. styl meblarstwa i wnętrzarstwa Niemiec. nawiązuje do dzieł baroku wł. 2-wieŜową fasadą. S. poł. w ksiąŜce (Biedermaiers Lebenslust) w 1869. Bielany (2) .

53-54. Wystawa Sztuki Nowoczesnej w Wenecji'.) I mniemam. Do Franciszka Bielińskiego.) Bielski Marcin .). suknia. zajmującą się kontrolą finansów i przywilejów miejskich. Esposizione Biennale Internazionale d'Arte di Venezia . biały obrus. kolor biały. (A. który projektował domy jurydyki Bielino. Xviii w. Zaplanowano ją od Królewskiej do Świętokrzyskiej. (stołowa) obrusy. Ulica Marszałkowska . biały ubiór. tabor miejski. Nowych mi ozdób i wygód dodałeś (. porządku i poszanowania prawa. biennum 'okres dwuletni'. podpinki.dawn. obrusy ołtarzowe itp. Kronika (wszytkiego świata). 77-78 (poł. Wprowadził atmosferę względnego ładu. 431. pierwszy historyk piszący po polsku i pierwszy polski zawodowy literat. planując ją w kształcie kwadratu w układzie szachownicy. Warszawa. 'Dobrego porządku'.ok. odbywające się od 1895 najstarsze i najsłynniejsze biennale artystyczne świata. biała szata. a autorem planu był zapewne Jakub Fontana. odzieŜ spodnia.) Z inszym juŜ cale pozorem Warszawa W oczach całego dzisiaj świata sława. Drudzy Plutona zwali okolicą. 'Międzynar. w białą sukienkę. nieco później nazwana od funkcji Bielińskiego Marszałkowską. (Józef Dulski. Gdy pięknym pokryć kamieniem kazałeś.w 1757 Bieliński zakłada jurydykę Bielino. białe nakrycie. juŜ za Stanisława Augusta Komisja Brukowa przedłuŜa ulicę do granicy pól miejskich (dzisiejsza Wilcza). z łac.. festiwal) odbywająca się co 2 lata. Mickiewicz. marszałka nadwornego koronnego. Tyś nowe domom przepisał granice.ogniowy. (kościelna) komŜe. Pan Tadeusz. noszona pod ubraniem zwierzchnim. alby. poszewki. pod sukienką. strój.. wł. serwetki równieŜ kolorowe. dawn. tj. a w 1765 Komisję Boni Ordinis łac. Pośrodku szła dziewczyna w bieliznę ubrana. (.impreza (wystawa.. 1495-1575. Jednym z miast będę najpiękniejszych świata.. jeślić Bóg DrzedłuŜy lata. Ty prawie wszystkie waŜniejsze ulice. czystość miasta. Jedni mnie błota i gnoju stolicą. 2.wł. serwety.. 59-64. (bielizna pościelowa) prześcieradła. Biennale . białość. .. zob.) Bielizna . stworzył w 1742 Komisję Brukową. Osią tego nowo zagospodarowanego terenu osadniczego była wytyczona ulica szerokości 26 m.

rost 'ścieŜka'. Biesić się. Beiguss 'sos' a. torba. skand. Jeden z twórców wiersza polskiego. kostki. czart. niegdyś forma imienia Bernard. bez poruszenia innych. pop.). zob. kiedy dzwon został zawieszony. szatan. Biernat z Lublina . Zob.5 tonowego dzwonu wybijającego godziny w WieŜy Zegarowej gmachów parlamentu bryt.przest. Ej. Prekursor polskiego piśmiennictwa reformacyjnego. Dziady. bisaccium 'mieszek dwoisty'. ziemią. kaŜdego patyczka oddzielnie. Senatorze.Bierki . 1465-po 1529.) Biesagi . pionków i dam w warcabach. noszona dawn. i Midgardem.ok. Mickiewicz. zazw. wściekać się.modlitewnika Raj duszny (1513) oraz zbioru bajek.ogólna nazwa figur i pionków w szachach. widzę. Big Ben . co świadomie i konsekwentnie polszczyznę w piśmie uprawiał". kipieć ze złości. dawn. isl. Biernat.z nm. dziadów itd. Bies . 'Wielki Beniamin') od Sir Beniamina Halla. w Londynie. Bigos . głupca. "pierwszy Polak. przez pieszych wędrowców. nazwa 13. 296. która stała się symbolem gbura. List (do księgarza). autor pierwszej ksiąŜki drukowanej po polsku . .. bisić się . Iii.worek podwójny a. tęczowy most między Asgardem. pierwszy polski pisarz świecki. kolory tęczy miały być odbiciem jego drogich kamieni: jego straŜnikiem był Hajmdal. cz. most miał się zawalić. bifo 'drŜeć'. upadek bogów.mit. niebem. losy. prostaka. sc. najczęściej na Ŝywność. skórzana. gdy na stanie Ragnark. Bleiguss 'okruchy ołowiane'. Ezop (śywot Ezopa Fryga).pop. 8. zakonników. Bifrost . szaleć. (A.diabeł (zob. Ŝe się juŜ ty bisisz. nazwany (ang. z łac. lewe (w kanach). sakwa podwójna do przewieszania (przez barki) na piers i plecy. głównego komisarza budowy w 1856. gra polegająca na zdejmowaniu patyczków z bezładnie rzuconego stosu.

Adama Gorajskiego. kwaszona kapusta. Bierze się doń siekana. 'Billy-dziecię'.: Eugene Loring. bilowrajts) zob. moŜe od skąpych ubiorów mieszkańców atolu. Deklaracja (Praw 1689). gdzie w 1946 Stany Zjednoczone przeprowadzały pierwsze powojenne próby wybuchów bomb jądrowych. obrazujące zamoŜność . Pan Tadeusz. mieszkaj w Biłgoraju . Bilkis . (A. grzybów i przypraw. wedle Przysłowia.narobić kłopotu. aŜ z brzegów naczynia war pryśnie. Bonneya. który w końcu Xix w. a mieszkańcy mogli powrócić w 1969. 832-839.) Bigos hultajski . Pieśń (Pieśni Bilitis). tytuł to przezwisko słynnego przestępcy amerykańskiego. Chcesz zaznać raju. zamieszania. galimatiasu. ambarasu. Rodzaj westernu baletowego.przysł. które ogołociły wyspę z roślinności. zabił w Meksyku przeszło 20 osób. muzyka: Aaron Copland. Mickiewicz. sama idzie w usta. próby ukończono w 1958.(wym. łonem wilgotnym okrywa Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa. Williama H. Bilitis . bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa. aŜ ogień wszystkie z niej wyciśnie Soki Ŝywne. Która. choreogr. słynne miasto siciarzy. którzy swe sita sprzedawali równieŜ za granicą. Bill of Rights . I praŜy się. Billy the Kid . 4.zob. libretto: Lincoln Kirstein. Saba (Królowa Saby).. Zamknięta w kotle. RównieŜ nazwa skąpego dwuczęściowego damskiego kostiumu kąpielowego.miasto nad Ładą. od Xviii w. od "bombowego" wraŜenia wywoływanego przez strój a.zob. Bikini . prawa miejskie na wzór magdeburski uzyskane w 1578 przez nowego właściciela.Potrawa nie lada Jest bigos. od Sfefana Batorego.ang.z duŜą ilością róŜnorodnego mięsa. Biłgoraj . w Kotlinie Sandomierskiej. zmartwienia.atol w Archipelagu Marshalla na Pacyfiku. słoniny. balet w 1 akcie (Chicago 1938). Nawarzyć (narobić) bigosu .

Bisior .przest.nowoczesny Pierrot. kolebka ogrod. ur. płótno.. lśniący. z łac. z nm. część oficjalnego stroju sędziów. na którym składa się drewno do spławu oraz wiąŜe i zbija tratwy. Bimini .-łac. noszona przez zamoŜne damy.okrągłe nakrycie głowy. Źródło (młodości).siciarzy biłgorajskich. lekkoduch. i śrdw. delikatna tkanina z lnu. 850-51. w dawnej Polsce cenna. czyli tajemnice Zamku Birbante-rokka. Birotteau . fioletowy . cienkie i lśniące tkaniny. birbante 'szelma. dęty koralik. Mickiewicz.zob.-łac. 5. prokuratorów i adwokatów.wydzielina gruczołu bisiorowego niektórych morskich gatunków małŜów. kryta aleja ze sklepieniem z kratownicy obrosłej pnączami i rozpiętymi na niej gałęziami lip i grabów (Xvi-Xvii w..). z wł. łajdak'. chłodnik. Cesar Birotteau. Bindung 'wiązanie (tratw)'. Biret .biskupów. Pan Tadeusz. birretum 'czapeczka' od późn. złoty młodzieniec. byssus 'len. utracjusz.. hulaka. A. Birbant . birrus 'płaszcz z kapturem'. oznaka doktorska na wyŜszych uczelniach..berso. bisior z lnu' . Bip . Binduga . Bitbante Rocca to nazwa fikcyjna. kanciaste nakrycie głowy duchownych: purpurowy-kardynałów. wł. Bindwerk 'bindaŜ' od binden 'wiązać'. Romans ma tytuł: Hrabia. ze śrdw. 'Skała Hultajska'. BindaŜ . Marcela Marceau.teren nad drogą wodną.reszty duchowieństwa kat. tkano kosztowne. czarny . postać stworzona przez słynnego mima fr. z nm. bibosz. z których w staroŜ. występująca w postaci wiązki jedwabistych nitek.zob. (ba)wełny. 1923.

zob. Na podstawie zachowanych fragmentów zrekonstruowano część grodu. z cyklu Taniec śmierci. na ówczesnej wyspie Jeziora Biskupińskiego osada obwiedziona falochronem z kilku(nastu) rzędów pali.) Paola Uccella.drzeworyt (1526) Hansa Holbeina Mł. przen. Londyn. Zał. urwis. nad jeziorem.przydomek pisarza. około 120 m. muzułmanin. Biskupin . który rezydował w tej diecezji od 1681 do dnia swej śmierci. Florencja. Jacques Benigne Bossueta.dawn.kontaminacja z arab. Biskup . Bitwa pod Anghiari i Bitwa pod Cascino . Bitwa olbrzymów . Biskup i śmierć .zob. Nat. Lipsk. Kontrarak . bsre. Bernardino della Ciarda wysadzony z siodła.zob. jedną okręŜną i bramę wjazdową (z wieŜą obronną). ok. Biskup Hatto .tryptyk malarski. Ŝart. Londyn. do której wiódł pomost dębowy dł. busr(a) 'paciorki' za pośredn. obok wsi. hultaj. Bitwa nagich męŜczyzn . stanowiącą dziś ośrodek muzealno-badawczy. Bitwa narodów . opiekun'.wieś w woj. tur. Bitwa. miała 11 ulic poprzecznych. zob. pogard. 550 pne.miedzioryt Antonia del Pollaiuola. 1627-1704. Biskup Rzymu . Biskup z Meaux . Gall. grodzisko kultury łuŜyckiej z wczesnej epoki Ŝelaza (okres halsztacki). teŜ Orzeł (z Meaux).dostojnik kościelny. Nat. Gall. Bitwa . Marignano. Bisurman(in) .papieŜ. Uffizi. Szkoła (świata). teologa i kaznodziei fr. z gr. eptskopos 'nadzorca. zuchwalec.obraz (Xv w. Bitwa pod San Romano (1 Vi 1432) .zob. Hatto I. bydgoskim. mahometanin. odkryte w 1933 przez miejscowego nauczyciela. (1454-57) Paola Uccella: Niccolo da Tolentino na czele Florentyńczyków. składała się z przeszło stu domów drewnianych.

przewodnika grupy kolonizatorów gr. a od 395 wschodnio-rzymskiego.łac. Radości bitwy . który o godz." Bitwa trytonów . Dywizja Desaix uratowała sprawę. Ŝe przegrał bitwę pod Marengo. Batrachomyomachia. pochlebczy. Bizancjum . aby wygrać nąstępną . raz. od 1453 . powiedzenie Attyli w czasie bitwy w 451 z Aecjuszem pod Chalons-sur-Mame (zob. która wyraziła gwałtowne pragnienie ujrzenia wielkiego zwycięstwa.z powieści Faraon. Austerlitz. por. powiedzenie zapoŜyczone od hrabiego D'Argenson. nie ma nic okropniejszego niŜ wygrana bitwa . poddańczy.Micheletta da Corignola. słuŜalczy. O.odpowiedź generała Louisa Charles'a Desaix Bonapartemu. Boćki.pierw. gałąź sztuki st. hieratycznie stylizowana. uderzenie bizunem.(o stosunku do władzy) ceremonialny. Bitwa Ŝab z myszami . okładający batogiem.. ok. Harap. choć on sam poległ w ataku trafiony kulą w serce. z wieków cudotworny synu byczej skóry! Złych duchów egzorcysto. Palcat. zaiste!' jak rzekomo miał wołać okładany a. wschodnim zamiłowaniu do przepychu. 660 pne. Luwr.bat(og). z węg. 3 (1897). Bernarda. Sztuka bizantyjska .-chrześc. Bizun . Nahajka. potem oficjalna sztuka Kościoła ortodoksyjnego o greckim poczuciu stylu.odpowiedź księcia Wellingtona pewnej damie. Jedna bitwa szerzej otwiera nam oczy aniŜeli dziesiątki lat spokojnych rządów . do 1923 stolica Turcji.miedzioryt Andrea Mantegny. Bitwa trzech cesarzy .Istanbul. dworski. potem Konstantynopol. ParyŜ.zob. z doryckiej Megary. Bonaparte kazał go pochować na szczycie Przełęczy Św. Korbacz. ale mamy jeszcze czas.). Pani. Bizantyjski . Byzantion. bizony 'naprawdę. Bolesława Prusa. 4 po południu 14 czerwca 1800 sądził. Bysantium. medytacje faraona. cerlaminisgaudia.z wyjątkiem przegranej .zob. bogactwa dekoracji i kolorystyki. łac. od imienia Byzisa. uniŜony. stolica cesarstwa rzymskiego. mówiąc: "Niech Alpy będą piedestałem jego grobowca. 3. . kolonia gr. na europejskim brzegu Bosforu. kańczug.gr. obłudny. Bitwa przegrana.

awangardowe ugrupowanie artystyczne działające w Monachium w 1911-14. Blekot . silnie trujący. płaski. wojny sukcesyjnej.(wym. śrdw. aeronauta francuski. blaszą:r). odurzający wywar blekotu. podobna do pietruszki.krenelaz.roślina z rodziny baldaszkowatych. Oda do bizuna. Blanki . miłosne zapały! (A. wykonał pierwszy w dziejach skok spadochronowy (z balonu wolnego) w 1785. 1872-1936. RFN).wyspa oddzielona wąskim kanałem od kraju Liliputów.Jean Pierre (wym. w 1788 latał balonem nad Warszawą. Blefusku . muchy w nosie. Blenhelm . plancus 'równy. por. z łac. osłaniające łuczników.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta . na wschód od Ulm. bal. francuski pionier lotnictwa. której opis był satyrą na Francję.plecie. ale o odmiennym zapachu i białych kwiatkach.) Blanchard . którzy w proteście przeciw orzeczeniom jury odłączyli się od stowarzyszenia Neue Knstlervereinigung. Gabriele Munter i Aleksiej Jawlensky. 'Błękitny Jeździec'. Naruszewicz. 1753-1809. ksiąŜę Marlborough i ksiąŜę Eugeniusz Sabaudzki pobili 13 Viii 1704 Francuzów i Bawarów pod marszałkiem Tallardem w jednej z najwaŜniejszych bitew hiszp. Bawaria. 1-4. rajter) nm. blerio). .(wym. w Szwabii (zach. bredzi. blęnhajm) miasteczko nad Dunajem.(wym. dur go napadł. w archit. proszku doskonały Na upór.. August Macke. dyl'. Bleriot Louis . Der Blaue Reiter .poprawco natury! StróŜu durnej miłości. pospolita w Polsce. szaleje. Szalej. Do ugrupowania naleŜeli takŜe: Paul Klee. zębate zwieńczenie murów obronnych z regularnie rozmieszczonymi prześwitami o wykroju prostokątnym. Między Blenheimem i pobliskim Hchstadten. które przyjęło nazwę od obrazu Wassila Kandinsky'ego. utworzone z jego inicjatywy oraz Franza Marca i Alfreda Kubina. przeleciał balonem kanał La Manche. którzy razili stamtąd nieprzyjaciela strzałami. Czy się blekotu objadł? .

jedno ze słynnych historycznych miast fr. Karoliny (USA). co przyczyniło się do oswobodzenia Ryszarda. po kilku krótszych przelotach rekordowych 25 Vii 1909 pierwszy przeleciał kanał La Manche na aparacie cięŜszym od powietrza. zbudowali architekci włoscy w 1515-24. które jeździły po całym świecie jako "Dwugłowy słowik". w tekstach babilońskich przedstawia boga skwaru letniego. Francja). autor ok. Zamek . zrośnięte z sobą powierzchownie. zrośniętych mostkami. zalicza się do grupy sławnych zamków renesansowych nad Loarą.Francois Mansart. poślubili angielskie siostry. odkrył miejsce. ośmiokątną zewn. Apollina i Heraklesa.. widoczna w Polsce zimą i wiosną. Blois .(wym. 1824-97. Nazwa od braci Czang i Eng. Blondin . Karolinie. 25 pieśni miłosnych. dwie złączone z sobą Murzynki z Płd. klatką schodową. Skrzydło Franciszka I. skrzydło z 1635-38 . wczesnorenesansowe. śpiewając jedną z jego ulubionych pieśni pod oknami więzienia. jednojajowe zroślaki dojrzałe. później ksiąŜąt Orleant (Xiii-Xv w. RównieŜ słynne były "Bliźnięta z Orissy" w Bengalu. z którymi mieli łącznie 22 dzieci. w środk. W zamku urodził się Ludwik Xii. i znak Zodiaku przedstawiający. zdolne do dalszego Ŝycia po operacyjnym rozłączeniu a.ksiąŜąt Chatillon. kiedy zamordowany tam został ksiąŜę Henryk Gwizjusz (de Guise) z rozkazu króla Henryka Iii. wg róŜnych źródeł. gr. . z matki Syjamki i ojca Chińczyka w Syjamie. Gemini. Wg legendy faworyt i zaufany Ryszarda Lwie Serce. Nirgala. łac. Po śmierci Czanga Eng odmówił operacji rozłączenia i zmarł w 2 godziny później. dalej "Millie-Christine".konstelacja zodiakalna. ur. Triptolemosa i Jazjona. gdzie uwięziono jego pana (Drrenstein w Austrii).(wym. zrośnięte biodrami. zwołano tam Stany Generalne 1576-77 i w 1588.pot. Był teŜ rezydencją Marii Stuart i Katarzyny Medycejskiej. Amfiona i Zetosa. rodem z Nesle (Pikardia. Francji.(wym. Bliźnięta . pokazywane w cyrku Barnuma. Ŝyjące w stanie zrośnięcia nieraz do późnej starości. Tezeusza i Heraklesa.). Po występach w cyrku Barnuma osiedlili się na farmie w Płn. blądę) pseudonim Jeana Francois Graveleta. blądęl de nę:l) truwer pikardyjski z Xii w. Blondel De Nesle . Kastora i Polluksa. 1811-74. bluą) nad Loarą. poświęcił majątek zdobyty na wynalazku reflektora samochodowego na konstrukcję samolotów. rozbudowany w Xvi i Xvii w. i wiele innych.pilot. Didymoi. w pełni rozwinięte. Bliźnięta syjamskie . z loggiami arkadowymi i potęŜną.

Keynes. trefniś. Błędna owca . Blthner . Forster. M.lipska wytwórnia fortepianów o światowej sławie. młokos. naleŜeli do niej m. naleŜą: Stańczyk. o którym Brantome mówi.(wym. głupiec.). nie znajdującego łaski w oczach Zygmunta Augusta. Do najsłynniejszych z Xvi i Xvii w. Grupa Bloomsbury.(wym.in. Leopolda Blooma. Błędny. Brusquet (u Henryka Ii). Ŝe "nie miał równego sobie w ciętej i bezzwłocznej odpowiedzi". cech błaznów nadwornych grał istotną rolę w szerzeniu literatury i oświaty. wg bajek ros.balet (ParyŜ. W 1859 przeszedł na linie nad wodospadem Niagary i powtarzał to wielokrotnie. komik cyrkowy. David Gamett. por. pochodzące jakoby od Stańczyka (zob. blu:m) w powieści (1922) Glisses Jamesa Joyce'a niewierna Ŝona-Penelopa głównego bohatera ksiąŜki. wywijaniem parasolem. 1824-1910. Europie zach.: Wirginia i Leonard Woolf. Błazen starego króla . J. Wiadomo. Bloom Molly . Jaśko u marszałka wielkiego koronnego Piotra Kmity. Głowa u kardynała Bernarda Maciejowskiego. w 1853 przez Juliusza Ferdinanda Blthnera. smarkacz. Bloomsbury .in. Owca. Lytton Strachey.zob.: Gonella u ksiąŜąt d'Este w Ferrarze. koteria intelektualistów brytyjskich. kończący powieść.dawn. E. kto wyszedł z obiegu. blu:msbery). Odyseusz (Ulisses). Błazen . Słowikowski u wojewody krak. W śrdw. Bieńko u kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. przez swój 60-stronicowy "wewnętrzny monolog" bez znaków przestankowych. faworyta Zygmunta Starego. urozmaicając wyczyn prowadzeniem taczek. Stanisława Lubomirskiego.przysł. 1904-39 pracujących i spotykających się w Bloomsbury (Londyn). stanowił odgałęzienie organizacji trubadurów. pamiętna zwł. Harold Nicolson i Victoria Sackville-West. . ksiąŜąt i magnatów. o kimś. Triboulet u Ludwika Xii i Franciszka I. zał. ok. Bertrand Russell. M. wesołek na dworach królów.jednego z najsłynniejszych akrobatów wszystkich czasów. 1921) Sergiusza Prokofiewa. a nawet chodząc z zawiązanymi oczami. Ŝe juŜ Kazimierz Wielki miał błazna nadwornego. klaun. Sławni byli m. Błazen .

mają zabarwienie błękitne..Błędne drogi . Błękitna Wstęga . Niebieski. szlachta. ustanowionego w Xiv w. szlachetnego rodu. idem per idem.arystokratyczne pochodzenie.por. bojąc się rozbójników na drogach. Nad pięknym modrym Dunajem. Błękitna Wstęga Atlantyku . szyi i rękach naczyń Ŝylnych. w Biblii. a prędkość wynosiła od 8 do 36 węzłów.łac. Sędziów. Błękitny . Ichor.zob. ang. circulus in definiendo. tj. Ks. ku czci damy swego serca. order Ducha Św. wyraŜenie pochodzenia hiszpańskiego (sangre azul) od przeświecających przez naskórek na głowie. Błękitna krew .ang. nagroda przyznawana w 1838-1952 statkom pasaŜerskim na trasach płn.-atlantyckich między Europą i Ameryką za rekordową średnią szybkość w obie strony. por. 6: "Odpoczęły ścieŜki.rycerz śrdw. nagroda zmieniała posiadacza 40 razy. Sinobrody. przez Edwarda Iii z dewizą: "Hańba temu. Blue Ribbon. Saint Esprit. błąd logiczny. stąd określenie najzaszczytniejszego wyróŜnienia.ang.. Błękitna pończocha . beznadziejna. 'Honi soit qui mal y pense'. ignis fatuus. Rhapsody in blue. broniący uciśnionych. Orderu Podwiązki. Ŝe zdanie. przynaleŜność do wysokiego. Błędny ognik . czyli Podwiązka najwyŜszego odznaczenia angielskiego. Cordon bleu) niegdyś w królestwie Francji najwyŜsze odznaczenie. nieskaŜonych domieszką mauretańską czy Ŝydowską. Błękitna rapsodia . tj szli manowcami. cytat z niej stał się sygnałem zespołu. kto widzi w tym coś złego (nieprzystojnego)". fr.krzywe dróŜki. które jakoby tylko u hiszpańskich arystokratów "czystej krwi". Błędne koło .łac. a którzy chadzali nimi. wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód. 5. (fr. jest jedną z przesłanek dowodu. którego się dowodzi. circulus in demonstrando. błąd polegający na tym. arystokracja. circulus vitiosus.zob. Barwa (Błękitna). Order of the Garter. błąd polegający na definiowaniu jakiegoś wyraŜenia za pomocą tegoŜ wyraŜenia. którego insygnia zawieszano na błękitnej wstędze. błękitny płomyczek samozapalnego gazu błotnego (metanu) migoczący nad bagnami i torfowiskami. Lazurowy. sytuacja bez wyjścia. Błękitna grota . . szli teraz dróŜkami błędnymi".ang. jakie osiągnąć moŜna w jakiejś dziedzinie. manowce. Błędny rycerz . Blue Ribbon of the Atlantic. przen. George Gershwina napisana w 1924 na zamówienie ówczesnego "króla jazzu" Paula Whitemana.

fr. Przejęty potem przez innych autorów. 228 pne. (Der) Blaue Reiter. pol. wojny punickiej. rozległe pastwisko. zwiastuna szczęścia.przy Ogrodzie Saskim w Warszawie. przebud. tęsknoty za nieskończenie odległym ideałem. zm. Po wojnie odbudowany. Mieszkali tu i pracowali: Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. którym kazała właścicielka przykryć pałac. trawiasta równina.w nie dokończonej powieści Heinrich von Ofterdingen (1802. Huntington Gall. feeria teatralna (Moskwa 1908. dla szybkości swoich marszów i nagłości ataków.. Błękitne berety . wyst. 'Błyskawica'. Błękitny kwiat .zob. 1833). tł.zob.. Pałac Błękitny . Derby. Zamoyscy przebudowali go jeszcze raz w 1812-15 w stylu klasycystycznym wg projektu Fr.operetka (Wiedeń 1920) Ferenca Lehara. w 1726 przez króla Augusta Ii dla córki hrabiny A.w którym panie wybierają sobie tancerzy. L. Orzelskiej. L'Oiseau bleu.w Polsce lud.zob. Lessla. Błękitny salon . Tyltyl i Mytyl. . W 1816 koncertował tam w salonie 6-letni Chopin. Tadeusz Korzon. Błękitny mazur . błoń) otwarta przestrzeń. San Marino (Kalifornia).in. u Stanisławskiego. Błękitny chłopiec . w marzeniu sennym prowadzi wróŜka na poszukiwanie Błękitnego ptaka. Warszawa 1915) M. m. Błękitny walc . jednostki obrony wybrzeŜa.zob. ojciec Hannibala. Maeterlincka: dzieci biednego drwala. zob.wódz kartagiński Hamilkar. nazwa od "błękitnego dachu". Edward Antoni Odyniec. 1770) Thomasa Gainsborough. bohater 1. Rambouillet.. von Hardenberg) reprezentuje związek między światem marzeń i światem realnym bohatera. Błękitny Jeździec . Zniszczony w czasie powstania 1944. W bocznym skrzydle mieściła się Biblioteka Ordynacji Zamoyskich. Błyskawica . Błonie (przest. Niebieski. łąka. stał się hasłem i symbolem romantyzmu niemieckiego. młodego poety Henryka.Błękitna Wstęga Toru . Tam na błoniu. Stefan śeromski. Błękitny Anioł . otrzymał przydomek Barka. Błękitny ptak . 229 a.portret (ok. pol 1914) Novalisa (F. Heinego w Szkole romantycznej (Die romantische Schule.

Słowacki.. Bóbr-Piotrowicka z Morzkowskich. w czasie 2. przed 1619) Johna Fletchera i Fr. biorący udział w sabatach czarownic na Łysej Górze. Boadicea . którego się boją małe dzieci. ale. brał skuteczny udział w operacjach przeciw Niemcom. matka Ludwiki i Zofii. zob. nie chcąc wpaść Ŝywa w ręce wroga. Do Ludwiki Bobrówny. Słowacki. w 1947 powrócił do kraju. Poemat Alfreda Tennysona. NiechajŜe patrzą tak. Bobo . 1-4 (1844).właśc. Boboli . (J. W pamiętniku Zofii Bobrówny. To kaŜdy kwiatek powie wiersze Zosi. Gdy po śmierci króla Icenów.zob. pokonana w 62 pne. Boudicca. zbudowany w Brytanii.. Bonduca . Boadicea . królowa celtyckiego plemienia Icenów we wsch. Spokojnie . przez legiony Swetoniusza Paulina. Brytanii. Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi. Bo kiedy Zośka do ojczyzny wróci. niszczyciel.polski okręt wojenny. otruła się.) Bobrowy strój . 1807-89. lojalnych sprzymierzeńców Rzymian. Karmione złotem i tęczową czczością. wojny świat. spaliła Camulodunum i Londinium (Colchester i Londyn). prokurator rzymski zagarnął królestwo.. KaŜda jej gwiazdka piosenkę zanuci.ale z ogniem i miłością. od 1937 w polskiej marynarce woj.) Gdy na ojczyznę spojrzą oczy Lolki. a królowę kazał wychłostać jak niewolnicę. stąd: straszydło. właśc. jak oczy Polki. Ogród (Ogrody Boboli). przyjaciółka Słowackiego i Krasińskiego. Bobrowa Joanna . obecnie: niemowlę. Boadicea poprowadziła Icenów i Trinobantów przeciw Rzymianom. Kronika (Kroniki Anglii.zob. Prasutaga.Bonduca. (J."Błyskawica" . . Strój (bobrowy). dzidziuś. Holinsheda. który nazywa tam bohaterkę "królową-wojownikiem".w dawnych wierzeniach ludowych potworek wzrostu dziecka. 1-4 (1844).tragedia (wyst.ballada Williama Cowpera. z naśladownictwa mowy dziecięcej.). Beaumonta oparta na Kronikach R.

. surowość. rygor. zob. znane dawn. por. co utworzyłaś szkolę! (.zob. bizun szkolny.Ŝart. pomieszczenie dla marynarza obserwatora wysoko na maszcie okrętowym. który musi czyścić z nich świat. Wojciech (Dokoła Wojtek). co wbrew boskiemu zakazowi wypuścił z worka na świat płazy i gady.nie chcę być niepowołanym mentorem. za co zmieniony został w bociana. Śmiech (Śmiejący się Budda). z liści buraka-boćwiny). która aby ratować innych. Boćwina . budhi 'oświecenie'.. Litewska! Ty. jak to czynią bociany". dyscyplina. czczony jako bóstwo przez buddystów mahajańskich. słynęły zwł. przyszły Budda. Prawo boćkowskie . nad Nurcem. sattwa 'esencja'. prawo rzymskie. Biblioteka (Bodlejska). "tak. przysł. Beniowski 5. 78-79. gdzie umieszczano niegdyś takŜe łuczników raŜących strzałami załogi nieprzyjacielskich statków. bizuny boćkowskie. powstrzymuje się od osiągnięcia nirwany. 73-74. sanskr. dyscyplina szkolna. Bocianie gniazdo . Albom ja bocian.w buddyzmie istota kierowana współczuciem. z wyrobów rymarskich. zwł.. które są zakasane. O boćwino! Hipokreno. Bodleian . moralizatorem.łac. Ŝebym świat czyścił . przezwisko nadawane dawn. Zob. lex ciconaria. bocwinnja. Boćki . "kosz majtkowski" (Linde).przen.boćwiniarz. 'którego istotą jest oświecenie'. wzięte ze starej bajki o chłopie. które zobowiązywało dzieci do utrzymywania starych. przez koroniarzy Litwinom jako amatorom boćwiny (zupy z młodych buraków ćwikłowych a. Monitor boćkowski .) W rączkach. Puszka (Pandory). karność. będących w potrzebie rodziców. Wieniec z barszczowych uszów. .kosz masztowy.Bocian. gołe. kańczugi.) Bodhisattwa . kaznodzieją.miasteczko na Podlasiu. z białorus. Słowacki. czyli nieokrzesanym nędzarzom. (J. Bocianie prawo .

Wraz z Baskerville'em w Anglii i Didotami we Francji był prekursorem "nowoczesnego". Bóg.. walną bitwę. Bogowie mitologii klasycznej . Bóstwa.nm. Boginka .Jowisz (Juppiter.Mars Hermes . Azowie.) państwa Hetytów. nazwa demonów wodnych (wodnic. odlewnik czcionek i drukarz. bogowie germańscy. szpetnych i mściwych a. leśnych i polnych. 1888) Wagnera wg baśni C. Die Feen.wieś w Turcji środk. kontrastującego linie cienkie i grube.zob. w której pobity Krezus dostał się do niewoli. choć poślednimi pod względem wydawniczym i korektorskim. Gozziego.bogunka.Bodoni Giambattista . Boginki .Merkury (Mercurius) Posejdon . Xvii w. pod odpowiednimi hasłami.-ok.. oraz przeszło 250 krojów czcionek. mit. i ich odpowiedniki rz. Wg tradycji ma to być takŜe dawna Pteria. Bogazky . słow. gdzie Krezus i Cyrus Wielki stoczyli ok. odkryto w cytadeli archiwum złoŜone z przeszło 10000 glinianych tabliczek klinowych z tekstami hetyckimi i akadyjskimi. 546 pne. Zeus (Dzeus) . Iovis) Apollo (Apollon) . w toku wykopalisk. ponętnych i kusicielskich. Bogowie .Wulkan (Vulcanus) Hera . stolicy (pol. dziwoŜona.Neptun (Neptunus) Hefajstos (Hephaistos).Apollo Ares . wyst. pseudoklasycznego kroju pisma. 1200 pne. oraz uŜywającego długich szeryfów. perfekcjonistycznej typografii. rusałek). włoski grawer. mamuna. pierwsza opera (1833-34. dpn. w pobliŜu ruin Hattusas.Junona (Iuno) . szczegóły zob.12 głównych bogów gr. skandynawscy zob. twórca licznych ksiąŜek będących arcydziełami luksusowej. Wanowie.. W 1906-07.1740-1813.

Twego syna. Bogurodzica . Zyszczy nam.najstarsza polska pieśń religijna. Synu boŜy. łac. 2. błogosławiona Mario! Twego syna-pana matko wybrana. usłysz głosy. Dziewica. Kyrie eleison. A na świecie zboŜny pobyt. Bakchus Eros . Mario. zapewne pod Grunwaldem. śpiewaną przez rycerstwo na polu bitwy.franciszkanin. wg hipotezy Aleksandra Brcknera . Xiii w.Westa (Vesta) Niektórzy inni bogowie: Kronos . Usłysz głosy.Minerwa (Minerva) Afrodyta (Aphrodite) . Bogu rodzica.Cerera (Ceres) Artemida (Artemis) . spełnij myśli ludzkie: usłysz modlitwę. pieśń o wszystkich świętych. Po Ŝywocie rajski przebyt! Kyrie eleison. jegoŜ prosimy. Datę powstania części pierwotnej (2 pierwsze strofy) róŜne sprzeczne teorie wyznaczają między 1. Kupido (Cupido) Boguchwał . o co prosimy: a na świecie dobrobyt. kyrie eleison.Orkus (Orcus) Dionizos. po Ŝywocie rajski przybytek. Pluton . Wojciecha (czyli pod koniec X w.Saturn (Satumus) Hades.: 1.Amor. poł. Bakchos .Dionizus. którą zanosimy. Twego dzieła krzciciela BoŜycze. A dać raczy.). a 1386 (data koronacji Jagiełły). Później pieśń powiększono o nowe strofy i materiały obce: pieśń wielkanocna. Pochodzenie osobliwości językowych tekstu jest tematem wielu rozbieŜnych poglądów. spuści nam.). 1. Wiłkomierzem i Warną. Veneris) Hestia . a dać racz. spuść nam. Matko zwolena Maryja. carmen patrium. Znaczy to prawdop.autor Bogurodzicy (zob. Dla twego chrzciciela. Bogiem sławiena Maryja. spowiednik księŜnej Kingi od 1270. dpn. jąŜ nosim. kyrie eleison'. 'Boga-rodzico. 2.Demeter . Athen . wbrew legendzie piętnastowiecznej nie ułoŜona przez (ani za czasów) św. Do końca Xv w. gospodzina.Wenera (Venus. napełń myśli człowiecze! Słysz modlitwę. Istnieją . była pieśnią ojczystą.Diana Atena (Athena. dziewico. pozyskaj nam. ale zapisana (w Krakowie) dopiero w 1408. i kościelną.

les temps heroiques sont passes. postać. później o Cyganach.za pośredn. Aleksander Wielki i Juliusz Cezar. Stanisława Biskupa z 1558 . jak sądzono. Bohater .ros. wg przedmowy Caxtona (zob.łac. Artur). wyd.fr. 1838-82.) do Morte Darthur (zob.czyli Dziewiątka to. a od Vi przez słowiańskich przodków Czechów. Bohaterowie. którym Thomas Carlyle wprowadził te pojęcia do historiozofii i etyki Xix w. którzy.jeden z bohaterów powieści Ogniem i mieczem Henryka . nazwa Czech. powiedzenie polityka fr. wyd. Boguszyce . ruskim z tur. Bohema . 1841. nie w moim guście. śołnierz. Czasy bohaterskie się skończyły . Bohun Jurko . 1833. złoŜonego z pięciu opowiadań.. pol. Lermontowa. Kościół św. J. Cyganeria. Trochę odmienną listę bohaterów zawiera komedia Stracone zachody miłości. od nazwy kraju celtyckiego plemienia Bojów (Boiohaemum). wykładów (opubl. Jozue. których gł. trzej śydzi i trzej chrześcijanie: Hektor. narrator. ze sztuki Mądremu biada (1820-24. Bohemia . Bohater nie z mojego romansu . bahadyr. 1844. wyd. piękna polichromia renesansowa.zob. śołnierz i bohater .ros. trzynawowy. gieroj nie moiewo romana. wyd. 1840. zajętego w I w. Gieroj naszewo wriemieni. Bohater naszych czasów . 5. Szekspira. tytuł dzieła M. pol. bohemus 'Czech'. przez germańskich Markomanów. tj. występuje jako bohater a. Pieczorin.zob. trzej poganie. 2. przybyli z Czech.równieŜ liczne inne próby odczytywania i wyjaśniania tego pełnego tajemnic tekstu.drewniany o konstrukcji zrębowej. Leona Gambetty. król Artur.-łac.wieś w województwie skierniewickim. cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterski w historii cykl pop. z wieŜą. pol. Dawid i Juda Machabeusz. ze śrdw. Karol Wielki i Godfryd z Bouillon. Bohaterowie świata . 1857) Aleksandra Gribojedowa. 1892).

) Bolesław Chrobry a. Ravela.hist. ParyŜ 1928. Gdy zapytano mej królewskiej woli. Słowacki. 139-42. "karuzela dźwięków". ksiąŜę od 992. zabijaka i rębajło. wyst. romantyczny wataŜka. do której wejść moŜna tylko przez inny pokój. Bytom 1965. Iwanie T. Balet w 1 akcie. wyŜsza szlachta. Alkierz. Bolero .ludowy taniec hiszpański w tempie trójdzielnym wykonywany jeszcze w Kastylii i Andaluzji przy wtórze kastanietów. całe imię znaczy: 'mający okryć się większą sławą'. (J.zob. Lizystrata. Jakie mu imię dam razem z koroną: Ja w smutku rzekłem: "Ach! sława mię boli" .izdebka. muzyka M. 4.) a. por. wzorowany na niej krótki Ŝakiecik damski. w dawnych dworach uŜywana zwykle jako pokój słuŜbowy. Bolero . Bokówka .Bole. Wielki . Benedykt Chmielowski w Nowych Atenach (1746) wykłada je fałszywie na 'bolem sławny'.Pomnąc mą sławę oręŜa straconą. zastrzeŜone dla dynastii Piastów. na kilka .pułkownik kozacki. Bolero C-dur . aŜ do potęŜnej kulminacji. Imię to.Sienkiewicza . 18-taktowy temat powraca nieustannie we wspaniałej rewii coraz to nowych instrumentów na tle jednostajnego akompaniamentu rytmicznego. bojarzy putni. Xv w. Bolesław . kresach dawnej Rzplitej . Bojarzy . dedykowany tancerce Idzie Rubinstein. gdzie jeden krótki. wielcy właściciele ziemscy na Rusi do czasów Piotra I. w szabli ustępujący jedynie Wołodyjowskiemu. od poł.chłopi wolni od pańszczyzny. Bohunie.słynny utwór na orkiestrę (1927) Maurice Ravela. przy narastającej dynamice.967 a. magnaci. pol. krótka kamizelka męska (ludowy ubiór hiszp. pułkowniku winnickim. dziki i namiętny rywal Jana Skrzetuskiego do ręki Heleny Kurcewiczówny. a. Król-Duch.opus 19 (1833) Chopina na fortepian. 966-1025. 3. libretto: Ida Rubinstein. nadawane bywało takŜe synom szlachty. Postać wzorowana na autentycznym dowódcy kozackim. rozstrzelanym przez Polaków jako zdrajca w 1664. Bojomira . na wsch.oznacza tu 'większy'.

powieść (1944-45) Teodora Parnickiego.. kronika (wyd. zob. 1114). oŜeniony jakoby (wg Długosza) z księŜniczką ruską Wiaczesławą. nastąpił na skutek buntu panów. aby krzywdy ojca nie pomścił. Ŝe sam będąc pomazańcem nie powinien był pomazańca za Ŝaden grzech karać cieleśnie. "za zdradę" (tj. "napędził" ją. Niemcewicz). który. Najstarszy syn Mieszka I i księŜniczki czeskiej Dobrawy. Bolesław ratował się ucieczką na Węgry razem z synem Mieszkiem. bunt). oryginał łac. oryginał po łacinie. Historia Polonica. W 1018 poślubił margrabiankę miśnieńską.Ŝe tak powiem . Szczodry .). 1040-81. wypędził. Wielka indywidualność. iŜ ozłocił .. starszy brat Władysława Hermana i Mieszka. która go przeŜyła. Oparł granice Polski o Dunaj. wraz z synami.łac.całą Polskę swą zacnością" (Gall Anonim w Kronice polskie). RozdroŜa 1954) Antoniego Gołubiewa. . "Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski.). którą teŜ wkrótce napędził. U.nie zaś ćwiartowanie. ok. śelazne słupy graniczne . (Puszcza 1947. Bolesław Śmiały a. oŜeniony w 984 z nie znaną z imienia córką margrabiego Miśni. królową Odę. tj. Szło nowe 1947. uczynił z niej poćpiegę. syn Kazimierza Odnowiciela i księŜniczki czeskiej Dobroniegi Marii. ks. Bug. Złe dni 1950. w 1089 roku. Rygdaga. trucizną zgładzili". jak i w pracy nad wewnętrzną przebudową kraju. 1114) Galla Anonima. co posłuŜyło za pretekst do wybuchu powstania. przedmiot licznych. zmarł na Węgrzech (zamordowany?) w dwa lata później. Kronika polska. teŜ Szczerbiec. koniec rządów króla dość niejasny.tygodni przed śmiercią koronowany na króla Polski. Odę (zob. . zdolny wódz i administrator. 6-16. gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obięcie członków".(ok. pozwany przed sąd królewski. Przed r. okaleczenie . tyle wszakŜe moŜna powiedzieć.które Bolesław Chrobry rzekomo kazał wbijać w dno Sali (Soławy) i Dniepru. koronowany na króla w 1076. tj. Po śmierci Mieszka napędził teŜ macochę. ksiąŜę polski od 1058. sprzecznych interpretacji i temat wielu utworów lit. są tylko legendą. 990 poślubił Emnildę (zob. Bolesław Chrobry . poczynając od Kadłubka. twierdzą. wrogowie "z obawy. w wieku lat dwudziestu. skazany został na śmierć. długo byłoby o tym mówić. 27 (ok. "po męsku rządził królestwem i za łaską boŜą w taką wzrósł cnotę i potęgę. 1. Gall Anonim.powieściowy cykl hist.). ks. Ŝe była to kara śmierci. i poślubił równieŜ nie znaną z imienia Węgierkę (moŜe córkę Gejzy?). którego talenty ujawniły się zarówno w działaniach wojennych i dyplomatycznych. 1. Późniejsze źródła. Kronika polska . 1612) Wincentego Kadłubka.. być moŜe Ŝe przy udziale Władysława Hermana i biskupa krakowskiego Stanisława (zob. Srebrne orły . którego po śmierci ojca i powrocie do kraju. Bałtyk i Łabę. "jego dzielność zamieniła nierząd w monarchię" (J.ok. wygnany 1079. Wiele mu to bowiem zaszkodziło.

kiedy targnął się zuchwale na męŜa boŜego i. (1900) St. Skałka . libretto Aleksandra Bandrowskiego wg Wyspiańskiego. a gdy siepacze nie śmią. wtedy zniweczył wszystko.) Bolesław Śmiały . upominanym przez biskupa krakowskiego Stanisława". Mnich . bo wskazówek wyraźnych na nią nie ma. na co król kaŜe kapłana porwać od ołtarza.1150-1223. Hipoteza ta z czasem zwietrzała. Szkice historyczne . ujmujący konflikt Bolesława z biskupem krakowskim w myśl tez zwanych w Skicach T. jego miłość do pięknej mieszczanki krakowskiej Krystyny i zatarg z biskupem.. cokolwiek Polska pozyskała chwały i zaszczytu za dawniejszych ksiąŜąt i królów... wstęp do Staniasława i Bogumiła).) Natomiast szerszym kontekstem tych zdarzeń moŜe słuŜyć hipoteza spisku panów przeciw władcy na tle zawodu. jaki odczuwali w najŜywotniejszych swoich interesach politycznych. twierdzi.dramat (1947) Marii Dąbrowskiej. którego biskup stara się nadaremnie odwieść od bezeceństw. (. Wyspiańskiego. I rzekły sobie ludy .). Tłem konfliktu była walka Polski z ówczesną "piątą kolumną" niemiecką. "Przez wiele dziesięcioleci utrzymywała się hipoteza Tadeusza Wojciechowskiego (. (Rapsod 5. biskup" (Maria Dąbrowska. Król-Duch . historia Polski (1455-80) Jana Długosza. niestety.łac.Xi w.. A jam był tylko człowiek nieuwaŜny. Wojciechowskiego. mszcząc się za owe upomnienia..dramat (1903) St. klątwę i zabójstwo.rapsod hist.dramat (1907) St.nie ukończony poemat Słowackiego. obaliły legendę "o rozwiązłym i gwałtownym królu Bolesławie.. śmiał nadto usprawiedliwiać swoją zbrodnię.Ŝem był Śmiały. przedstawia na sposób klasyczny dzieje zbrodni i pokuty króla-banity. 2. (1830) Józefa Korzeniowskiego. Opera (1909) Ludomira RóŜyckiego.. Wyspiańskiego. 355-56. był konfliktem na wskroś polityczno-moralno-społecznym. "choć nie całkiem wyświetlony. bezboŜny świętokradca rozszarpuje Stanisława na kawałki własnoręcznie (co jest oczywistą bajką). a po której stronie znalazł się. zabił biskupa. Historia Polonica (Annales seu cronicae. Wyspiańskiego.) . w rapsodzie V przedstawia wyprawy kijowskie Bolesława. Stanisław i Bogumił .. (. 1838-1919. dokonał Ŝywota na pokucie w jakimś klasztorze na Węgrzech". (1904) Tadeusza Wojciechowskiego. zegnany z tronu przez oburzonych poddanych. świadomie lub nieświadomie. Bolesław Śmiały .) Wymowa . Wg Wojciechowskiego konflikt z biskupem. wg której "zły i grzeszny król. po czym. dopełniwszy na nim morderstwa. aŜ wreszcie dotyka klątwą.dramat hist. przedstawia Bolesława jako szalonego okrutnika. z którą borykał się Bolesław. Ŝe Bolesław.

od 190 pne. jest postacią w gruncie rzeczy tragiczną. gł. którzy rozpoczęli nowy rozdział historii społecznej i politycznej kraju. w nowo załoŜonych państwach: Nowej Granadzie (dzisiaj Kolumbii). w Vi w. (. W walce tej zwycięzcą wyszedł jednak nie Kościół . Bologna. obdarzony tytułem Oswobodziciela. Mimo Ŝe próbował. pochodzenia przedrzymskiego. hiszp. Wywodził się z bogatej wenezuelskiej kreolskiej rodziny ziemiańskiej. Jej zwycięstwo po stronie gwelfów pod Fossaltą nad cesarzem Fryderykiem Ii w 1249 znaczyio początek kilku wieków rozwoju. Xii wolna komuna miejska.1783-1830.miasto nad Nysą Szaloną w woj.). gdy gwałtowne represje za samowolne tłumienie rozruchów i opuszczenie wojska na Rusi spadły na część moŜnych i rycerzy. Bolonia . rządów. Boliwii (nazwanej od jego nazwiska) i Peru.) Wnosić wolno.byłby to jeszcze anachronizm w tej części Europy . rozbudowany i włączony w ciąg murów miejskich w 1301-53..). w której prawo chroniłoby człowieka". Wenezueli. Bolesław Ii Szczodry (1980). Pomówiony o aspiracje monarchistyczne ustąpił ze stanowiska prezydenta Wielkiej Kolumbii. sam wreszcie ogłosił się dyktatorem.lecz moŜni. Wkrótce potem zmarł jako rozczarowany pesymista. Gieysztor. przebudowany w stylu Renesansu w 1540. wykraczająca mimo wyroku poza normę obyczaju prawnego. Zamek gotycki Bolka I Świdnickiego . jako przeciwnik centralistycznej władzy hiszp.. Jego dąŜenie do federacji wszystkich państw płd.. spod rządów hiszpańskich. otoczony juŜ za Ŝycia legendą jako symbol niezawisłości Ameryki Łacińskiej. za młodu w podróŜach europejskich przejął się ideami wolnościowymi. Bolków . Libertador. mimo wszelkich trudności i klęsk.-amerykańskich pozostało daremne.wł. Ekwadorze. bohater walk o wyzwolenie Ameryki Płd. "znaleźć taką formę.. Śmierć biskupa Stanisława. Bolivar Simon . jeleniogórskim. która przeszła do jawnego oporu biorąc za rzecznika biskupa krakowskiego zimą 1078-79 roku.wzniesiony na wyniosłej górze w 1277-93.aktu koronacyjnego mogła być w niektórych kręgach dwojako a niechętnie rozumiana: jako niezwykłe wzmocnienie prestiŜu władcy i zapowiedź utrzymania niepodzielnego państwa w sukcesji tylko syna Bolesława i jako niebezpieczna prowokacja wobec Cesarstwa (. obecnie w ruinie: w części odbudowanej mieści się muzeum. W 1506-1860 pod rządami papieskimi.. z . powiększyła grono bezpośrednio zagroŜonych. Tak rozumiejąc sprawę wolno dopuścić myśl o wytworzeniu opozycji... złamać panowanie hiszp. Ŝe król ustąpił po kilku lub nawet kilkunastomiesięcznym zmaganiu się z przeciwnościami (." A. miasto Emilii i Romanii w środk. Włoszech. kolonia rzymska (Bononia). a po powrocie do kraju udało mu się. od pocz. pod władzą Bizancjum.

zał. powstał w 1119 jako szkoła prawa rzymskiego. Franciszka Ii. warzywnictwa i ogrodownictwa. Bolończyk . krzewicielka kultury włoskiej w Polsce (napływ humanistów wł.bonończyk.ros. Bołotnikow Iwan . niechętna Barbarze Radziwiłłównie. 'Teatr Wielki'. zdolna. którym się naraziła. opiekunka uczonych i pisarzy. odsunięta przez syna od rządów.wł. kiedy uczyli tam Malpighi i Galvani. Wpłynęła na powstanie a.najstarszy w Europie. Maltański (Maltańczyk). córka Gian Galeazzo Sforzy. oślepiony i stracony w 1608. zbudowany w 1825 dla respołu operowego teatrów cesarskich (pierw. Wydziały medyczny i teologiczny oraz kursy sztuk wyzwolonych otworzono w Xiii i Xiv w. Bona . księcia Mediolanu. Tradycję tę kontynuował teŜ wiek Xvii i Xviii.Bona Sforza d'Aragona. Uniwersytet boloński . wpływała na politykę króla i dąŜyła do wzmocnienia władzy królewskiej. Re Bomba. co w połączeniu z nepotyzmem i chciwością wywołało Ŝywą niechęć. Akademia (Carraccich). Bolszoj Tieatr . ze znakomitego baletu. zdolny przywódca i organizator. Król Bomba . przydomek Ferdynanda Ii.. nadany mu po okrutnym zbombardowaniu w 1848 zrewoltowanej Mesyny. chłop pańszczyźniany. zwł. Kobieta o wybitnych . przejęta polskimi sprawami. króla Obojga Sycylii 1830-59. Odebrała wszechstronne wykształcenie humanistyczne we Włoszech. i Izabelli Aragońskiej. wł. a dobre imię uczelni Irwa do dziś. w Moskwie. galernik turecki. w okresie upadku i zacofania Akademii Krakowskiej). Czynna. despotyczna. zob. jeniec tatarski. Urusowa i Medoksa. i wyjazdy młodzieŜy polskiej na uczelnie wł. za zbombardowanie Palerma w 1860 nazwano Królem Bombą Ii a. od 1518 druga Ŝona Zygmunta Starego i królowa polska. Uniwersytet i miasto były jednym z prawdziwie wielkich centrów naukowych Europy. a wreszcie i opozycję magnaterii i szlachty. jak powiadano). wywołując jedną z największych wojen chłopskich w Rosji. drobną szlachtę i Kozaków.przerwą w okresie napoleońskim. Po śmierci Zygmunta Starego. Bombką. postępowa. wyjechała do Bari (wywoŜąc ogromne skarby. Bombalino.w . 1776). światła. słynny na świecie zwł. 1494-1557. która czyniła z niej potwora i trucicielkę. zdołał przyciągnąć do powstania prócz chłopów takŜe biedotę miejską. gdzie ją niebawem otruto na polecenie Habsburgów. zob. Jego syna i następcę tronu. w której nauczali Accursius i Irnerius.przywódca powstama chłopskiego w Rosji w 1606-07. gdy miała jeszcze wpływ na politykę zagraniczną Polski. rozwój róŜnych dziedzin Ŝycia gospodarczego. Po klęsce powstania ujęty.

francuska forma włoskiego nazwiska Buonaparte. Napoleon (zob. wielka księŜna Toskanii w 1809.) Własną zatruła synowę. Eliza. Skarb trwoniła na głowę . Zygmuntowa Ŝona . 27-letni korsykański generał wojsk rewolucyjnych Napoleon Buonaparte został mianowany dowódcą armii francuskiej we Włoszech w marcu 1796. Królowa Bona umarła . por.łac. poślubił Marię Letycję Ramolino (1750-1836. 1768-1844. (W.reg. mit. Bondarówna . Karolina. Hieronim. 1778-1846.). wozy. w Ajaccio (1746-85). łyŜki. to nic nowego. uŜywany zamiast niewymawialnego imienia prawdziwego. król Holandii w 1806-10. Pol.dobrem i złem . a mianowicie: Józef. Z ich dzieci tylko ośmioro osiągnęło wiek dojrzały.. ujemnych niŜ przychylnych opinii. z ukr.przysłowie oznaczające: juŜ wróble o tym świergoczą. rz. grabie. 'dobra bogini'..Wiele zamków posiadła I hulała z gaszkami.. 1780-1825. Ojciec Napoleona I. Naiwna tradycja ludowa. czerpaki. zob.) Bona Dea . Bonaparte .cechach psychicznych. rzemieślnik wyrabiający przedmioty drewniane: beczki. balie. Obrazek. warząchwie itd.. podpisywał się Bonaparte. słynna piękność. Carlo Maria. osiadła na Korsyce od Xvi w. król Westfalii 1807-13. ur. zdrowia i opiekunki kobiet.. zob. Potem Polskę okradła I uciekła z skarbami. na grudniową uroczystość ku jej czci w domu konsula a. stągwie. Ii August). bednarz. Bondar .. przedstawiająca ją jako osobę hojną dla ubogich i dobrego gospodarza swoich dóbr. Ludwik. przydomek bogini urodzaju. zarobiła sobie u współczesnych i u potomności na więcej. wsch. jest zapewne bliŜsza prawdy. pretora w Rzymie męŜczyznom był wstęp wzbroniony. Paulina. Madame: Mere). ojciec Napoleona Iii. następnie księcia Camillo Borghese.pochodzenia włoskiego. Ŝona gen. Wojna kokosza. Lucjan. . Z piekła rodem stara Włoszka! (.Wszetecznica nie po troszka. A to idzie stara Bona. 1777-1820. Pan kaniowski i bondarówna. Rodzina Bonaparte . od tego czasu aŜ do 1804. Leclerca. 1775-1840. Cezar (śona Cezara).zob. płodności.. Szajne Katarynko. król Neapolu w 1806. królowa Neapolu w 1808. Neapol (Sumy). 1782-1839. gdy został cesarzem. silnej woli i rozumie politycznym. Bar. 1784-1860. Zygmunt (I Stary. król Hiszpanii w 1808-13. Ŝona Murata.

modne w końcu Xviii w. Bonifratrzy . Z dala od świata spółczesnych zapasów. Bonifacy. Saksonii. Don Juan. tł.) Boone Daniel . W Polsce od 1609. Bonifacius. Św. 716 misjonarz w Turyngii. który odegrał znaczną rolę w zasiedlaniu Kentucky i Missouri. 418-422. 8. F. śył w mateczniku pradziewiczych lasów. rodzaj beretu z doszytym z boków i z tyłu pasem tkaniny. G. Jana BoŜego. kentucki myśliwy. Fredro. zapewne Vi. Jego legendarną sławę w folklorze amer. 150-51. od spiczastych kapturów.. łac. noszony w epoce Odrodzenia. opiekujący się chorymi. ok. Na wilki. Winfrid a. UŜywał tylko na niedźwiedzie kuli. z fr. Imię jego stało się synonimem pionierskiego ducha. Zemsta.dodatkowy kielich wina. ustanowić miał odpust dla pijących jego zdrowie..i niefrasobliwy. noszone w antycznej Grecji i w Europie średniowiecznej . F. Bonifacy . zasiedlenie i obecny stan kraju Kentucky". bu:n).nakrycie głowy pochodzenia wschodniego. w 1540 w Grenadzie (Hiszpania) przez św. nazywani dawniej. Porębowicz. Wynfrith).(wym. wytrzymałości i rozwagi.) Był generał Boone. 5. Bonifacym papieŜem był Bonifacy I. Słynny jest jego przepis na szczęście: "Dobra strzelba. dobra Ŝona. Zakon szpitalny. rysie . Bonifacego .zakon reguły braci miłosiernych. 1734-1820. 4. zał. (G. boni fratres.. 1784. męczennik. apostoł Niemiec. (A. 61. dosł. zwł. Wg legendy papieŜ Bonifacy. 680-754. bonnet. 'wyznający dobro: dobroczyńca'. czubkami. dobry koń. Cooper przedstawia w swoim Natty Bumppo (w serii Opowieści Skórzanej Pończochy) wyidealizowany obraz tego juŜ wówczas (1823-41) legendarnego bohatera. imię kilku papieŜy. wybrany przez męty rzymskie w 896 na 15 dni. damskie nakrycie głowy z miękkiej tkaniny. zamordowany przez Fryzów.rodzaj czapki bez ronda i daszka. Jedynym św." J. Najfortunniejszym z ludzi obok Sulli (. Hesji. jako idealnego bohaterą pogranicza upowszechniła ksiąŜka Johna Filsona "Odkrycie. Byron. od ok. Bonifatius. umysłowo. Anglosas (właśc.Bonet . opasane wstęgą. NiechŜe o tym juŜ nie słyszę. usprawiedliwienie jeszcze jednego kieliszka. Kielich św. pionier pogranicza amerykańskiego..) .z łac. Bo do czubków odwieźć kaŜę.

północny.zob. wiatr północny. Nabrał duŜego znaczenia w okresie Renesansu. zwłaszcza zaś za szkody wyrządzone flocie najeźdźców perskich w 492 i 480 pne.in. Borealny . od 1455 jako papieŜ Kalikst Iii połoŜył podwaliny potęgi i wpływu rodu we Włoszech.(rzymski Akwilon) mit. później płn.. pochodzący od patrycjuszy sieneńskich Xiii w. borealis. letni pałac zbudowany 1605-13 dla kardynała Scipione Borghese przez Giovanniego Vasanzio z Utrechtu. bóg wiatru płn.łac.-wsch. Kalais i Zetos). 1552-1621). Rut. . zob.. zamieszkały w zimnej Tracji. bordŜa) ród włoski. w górskiej jaskini. skrzydlaty starzec.najpiękniejszy park Rzymu. w końcu Xviii w: otrzymał tytuł ksiąŜęcy. której nie szczędzili swoim nieprzyjaciołom. córkę Erechteusza. do Tracji.. ostry a zdrowy. Boreasz . Stał się odtąd symbolem nieokiełznanej Ŝądzy władzy. Xv w.. choć niebezpieczny dla Ŝeglugi. Wydał papieŜa. chciwości i rozpusty. przybyły z Hiszpanii na pocz.ród rzymski. zob. Boratynki . Alfonso Borgia . z Xvi-Xvii w. głównie za sprawą narosłych wokół niego legend. Mniemanie. szelągi o kursie przymusowym. od 1902 państwowe muzeum i słynna galeria obrazów i rzeźb przeniesiona tu z pałacu Borghese w Rzymie w 1891. brodaty. szczególnie czczony w Attyce jako "szwagier" Ateńczyków (porwał bowiem bawiącą się na brzegu Ilissu królewnę ateńską Orejtyję.pierwsze w Polsce szeroko rozpowszechnione polskie monety miedziane. Jachin i Booz. kilku kardynałów i wielu wybitnych obywateli. mieszczący m.1378-1458. Ŝe Borgiowie posiedli tajemnicę śmiertelnej trucizny.(wym. jedna z najmonumentalniejszych rezydencji arystokratycznych Rzymu. wartości trzeciej części grosza. gr. nie znalazło potwierdzenia u historyków. Pawła V (Camillo Borghese. Borgia . choć sejm w 1659 wyrazii zgodę tylko na 2 mln. Wiatry..potęŜny kompleks pałacowy w pobliŜu Tybru. których dzierŜawca mennicy koronnej Tytus Boratini wybił w 1659-66 na przeszło 20 milionów złotych. Palazzo Borghese . Borghese . i miał z nią synów. kiedy głównymi jego przeciwnikami były rzymskie rody szlacheckie Colonnów i Orsinich. Villa Borghese .Booz .

Tycjan. apart.(wym. 1480-1519. libretto F.Rodrigo Borgia .dramat prozą (1833) Victora Hugo. rozpustnica Ŝyjąca w kazirodczych stosunkach z ojcem i bratem. Cesare Borgia . bratanek Kaliksta Iii i ojciec Cesarego i Lukrecji. Jest on w znacznej mierze wzorem czy bohaterem Księcia (zob. czezare). ksiąŜę Ferrary. Borodino . gdzie 7 Ix 1812 rozegrała się nie rozstrzygnięta. Watykan. bez skrupułów popierał interesy swego rodu. 1476-1507.) Makiawela. polityk wł.. . Pinturicchio. choć przy pomocy przekupstwa. przemocy i zdrady. Gal. a hymnów pochwalnych na jej cześć pisanych przez Ariosta czy Bemba nie uwaŜa za same tylko pochlebstwa.(wym. trzecim był Alfonso I d'Este. Aldo Manuzio. Gal. Lucrezia stała się celem niezliczonych plotek.1431-1503. 'albo być Cezarem. Hugo. lukrecja). Bembo. Carrara. po której Rosjanie zmuszeni byli do odstąpienia. Rzym. tarasowej ozdobionej licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami. w kształcie piramidy. zręczny i chytry. Lucrezia Borgia . ale niezmiernie krwawa dla obu stron bitwa między Wielką Armią Napoleona i wojskami ros. pierwsze małŜeństwo anulowano.wieś w Ros. matka nieprawych dzieci. bezwzględny. Lucrezia Borgia . od Moskwy. jedna z najsłynniejszych i najbardziej osławionych kobiet w historii. aut nihil .jeden z największych obiektów kultowych buddyzmu: świątynia w środkowej Jawie zbudowana w Viii-Ix w.. Borobudur . Trzykrotnie przez ojca i brata wydawana za mąŜ dla racji stanu. Rzym. Borgiów.łac. dla wielu wcielenie indywidualizmu renesansowego w znaczeniu ujemnym.opera (1834) Gaetano Donizettiego. byt jednak zapewne jednym z pierwszych polityków dąŜących do zjednoczenia drobnych państewek wł. siostra Cesarego. Bergamo. Borghese. artystów i pisarzy.-zach. mordów. Lucrece Borgia . bataille de la Moskova 'nad rzeką Moskwą'.. Nowsza historiografia nie daje wiary większości tych oskarŜeń. fr. ambitny. pomówień i oskarŜeń. gdzie gromadziła uczonych. dewiza Cesarego Borgii. pod dowództwem Kutuzowa. za sprawą marszałka Neya. FSRR na płd. Portrety Borgiów: Giorgione (przypisywany). gł. albo nikim'. Mimo jej przykładnego prowadzenia się na jego dworze. od 1492 papieŜ Aleksander Vi. Romani wg V. czyniąc z Ferrary ośrodek kultury i sztuki. Zwana teŜ bitwą pod MoŜajskiem. wielka piękność. Bronzino. skutkiem których przeszła do historii jako trucicielka. takich jak Ariosto. córka papieŜa Aleksandra Vi. drugi mąŜ został zamordowany. Aut Caesar.

przez gr. rokitą. rządzący faktycznie państwem od 1584. wersja Petersburg 1874. Oxford. przy karabeli. Marmara z M. załoŜona w 1828.człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksieja K. diabeł borowy. libretto kompozytora wg Puszkina. pol.w legendach i podaniach ludowych strach błotny i leśny. Wł. łącząca M. swego szwagra. Bssendorfer . por. Bosfor . w kontuszu. nad jedną z jej zatok. w zaleŜności od miejsc. wyst. we fragmentach. postać diabła kontuszowego prawdop. Dramat muzyczny (1869. tragedia hist. Bosporos) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim i Azją Mniejszą. Czarnym. wyd. car rosyjski od 1598.wiedeńska wytwórnia fortepianów cieszących się światową sławą.jedna z klechd (1837) K. Siedlce 1884) Aleksandra Puszkina. . libretto: Or-Ot.). leŜy Stambuł (Konstantynopol). Borys Godunow . wierzbickim. Boruta . który nadaremnie próbował zwalić wieŜę w Łęczycy..dramat (1899) Lucjana Rydla. etymologię lud. noszącym się po polsku. rokickim. Tołstoja. wymyślona przez autora.(gr. Opera-balet (Warszawa 1930). strzegącym skarbów zamku łęczyckiego. który tę literacką postać spopularyzował. Złotym Rogiem. złośliwy i psotny. 1831. wersja oprac. Wójcickiego. przez Rimskiego-Korsakowa 1899-1908. zwierz. tłumaczona jako Krowi Bród na cześć Io (zob. rąbał się ze szlachtą. który hulał. Car Borys trzeci . Lwów 1912) Modesta Musorgskiego. gdzie straszył.). Borys Godunow . Bohater literackiej.powieść (1903) Kazimierza Glińskiego. za Ŝycia cara Fiodora Iwanowicza. pojawiający się jako ptak a. zwany teŜ błotnikiem. Posądzany o zamordowanie w 1591 dziesięcioletniego carewicza Dymitra (zob. straszył ludzi i wciągał w trzęsawiska: Boruta .dramat (1825. pozostawiając na murze trwały ślad łapy. Petersburg 1870.1551-1605. 2. wyst. nazwa tracka. łozińskim. wyst. Zaczarowane koło .Boruta . borowikiem. pol. Xix-wiecznej legendy o najbardziej polskim z diabłów. muzyka: Witold Maliszewski.

l'Oracle de la Dive Bouteille). Boston .wł.incydent powstały z niechęci do wojsk brytyjskich wysłanych do Bostonu. Boski Czech . Pogrzeb ich stał się wielką demonstracją patriotyczną. Boska Flasza . Wojsko. Masakra bostońska . wreszcie 5 Iii 1770 oddało salwę do tłumu.. zabijając 5 osób. Bostoński "bunt herbaciany" . hebr. Bosworth Field .wyrocznia (fr. Dwóch RóŜ)..ang.Dantego zob.) został zabity. a korona przypadła zwycięzcy. Ŝar. Panurg i brat Jan w powieści Gargantua i Pantagruel. Boston Tea Party. której świątynia znajduje się na wyspie kraju Latarników. które odniosły tam wielki sukces. od 1763 przebywającemu we Włoszech. 'bostońska herbatka (tj.Boski. Boska Sara .fr. przyjęcie)'. aby zaprowadzić porządek i dopilnować egzekwowania ceł importowych.przydomek poety hiszp. il divino Boemo. Jej kapłanką jest Bakbuk. ustawicznie dręczone przez bandy. Fernando de Herrera. USA. trzecia symfonia C-dur (1904) Aleksandra Skriabina. opera seria. 'butelka'. . 1534-97. a odpowiedź wyroczni na pytanie brzmiała "Pij!". załoŜycielowi dynastii Tudorów. miejsce bitwy (1485). dosł.stolica stanu Massachusetts. Boski . Boski poemat . Trink! Boska Komedia . w Neapolu) za opery w konwencjonalnym stylu wł. gł. Bernhardt Sara. bosuof fi:ld) miasteczko w hrabstwie Leicester w Anglii. 34-48. który panował jako Henryk Vii.zob. zatopienie transportu 342 skrzyń herbaty w porcie bostońskim 16 Xii 1773 przez patriotów przebranych za Indian. którzy zaprotestowali w ten sposób przeciw cłom nałoŜonym przez parlament brytyjski na import herbaty. nm. Komedia. Le divin poeme. przydomek nadany przez Włochów kompozytorowi czeskiemu Josefowi Myslivećkowi (1737-81. 5.(wym. Bitwa ta zakończyła wojnę Białej i Czerwonej RóŜy (a. Rabelais'go. zob. w której król Ryszard Iii (zob. dokąd wyprawili się Pantagruel. Wojna. hrabiemu Richmond.

sekretarzem ambasady.. w czasie klęski elementarnej.(wym. którym nadał nazwę swego statku.Bosy. pol. 10. odznaczył się dowodząc obroną Missolungii. francuski hrabia. 'szczodrość'. W czasie postoju na Tahiti przyrodnicy zajmowali. "Bounty" . wreszcie filozofem salonów zgodnie z panującą modą. wg Łuk. augustianie. Praktyka. Baryłka (Baryłeczka). W 1788 Bligh odkrył na płd. opiera się na Biblii.1766-69 sprawozdanie (1771-72. bulmisz) studencki skrót od Boulevard St. poległ pod Karcenicą w czasie ataku na przewaŜające siły albańskie. kapucyni.-Michel. przyjęta podobno od czasów św. odkryło ono czytelnikom europejskim Polinezję. baunti) ang. Boul' Mich' (wym. karmelici (istnieją teŜ karmelici trzewiczkowi). oficerem. 4: "Nie noście trzosa ani torby podróŜnej. Franciszka z AsyŜu. był naprzód adwokatem. była to równieŜ powaŜna wyprawa naukowa dzięki udziałowi w niej przyrodników." StaroŜytni śydzi i Rzymianie mieli zwyczaj chodzenia boso w okresie Ŝałoby a. się . de Bougainville Louis Antoine .. ani butów. jeden z przywódców walki z Turcją o niepodległość Grecji w 1821-29. matematykiem. Botsaris Markos .zob. potem zapomniana. na znak pokory.1788-1823. którzy zgodnie z przepisami swojej reguły chodzą boso a. statek angielski pod dowództwem Williama Bligh. grecki bohater narodowy.(wym. Michała. obrońcą Quebecu pod rozkazami Montcalma w czasie wojny siedmioletniej w Kanadzie. Bosi zakonnicy . zdobył szturmem Lepanto. Boule de Suif . Spokojny dla przewiezienia na Antyle upraw drzewa chlebowego i innych roślin Pacyfiku. który opłynął kulę ziemską. 1729-1811. 1962) Bougainville'a. bugęwil). które cieszyło się wielkim powodzeniem. w sandałach. W 1766 stanął na czele wyprawy na okrętach "La Boudeuse" i "L'Etoile" w celu zdobycia nowych kolonii. Ew. PodróŜ dookoła świata .jak np. przecinającego dzielnicę uniwersytecką ParyŜa. nim został Ŝeglarzem i pierwszym Francuzem. następnie bezskutecznie poszukiwana i odkryta po raz wtóry w 1768 przez Bougainville'a.łac. kameduli. od Nowej Zelandii grupę wysp. Bulwaru Św. discalceati. Bougainville największa wyspa Archipelagu Salomona odkryta po raz pierwszy w 1576. wyd. Dotarł przez Cieśninę Magellana do Tahiti i przez Wyspy Salomona i Jawę wrócił do Saint-Malo. nieodrodny syn wieku Oświecenia. który przedsięwziął wyprawę na O.

jednak bez empor i zmiennych podpór. Popadłszy w długi. Południowym u wybrzeŜy Chin. wg powieści Flauberta. w pierwotnej wersji. Bligh zdrowo i cało przepłynął w ciągu miesiąca z Tahiti na Timor wśród największych niebezpieczeństw. z Lilą Lee w 1932.. BoŜe. Po wyruszeniu znów na pełne morze. coś polskę . dwuwieŜowa fasada zach. w otwartej łodzi na wodę. której nie otrzymał.polska pieśń patriotyczna. z Polą Negri w 1937. gdzie zmarł. na środkowym . Panna Rouault. wychowana w klasztorze. z Jennifer Jones w 1949. marząca o Ŝyciu w luksusie i o bajronicznych kochankach.film (1934) Jeana Renoira z Valentine Tessier w roli gł.(wym. Bovary Emma .Sąd Ostateczny z ok.tytułowa bohaterka powieści Madame Bovary (1857. który ją porzuca. Pani Bovary. buntownicy po licznych przygodach osiedlili się wraz z 18 Tahitankami na wyspie Pitcairn. z Xiv-Xvi w. wraz z kilku jego zwolennikami. nudząc się w ciasnym i prozaicznym świecie prowincji. na płd.roślinami. 2 romańskie portale boczne i 5 gotyckich w fasadzie zach. zob. a załoga. burŜ) miasto w środk. szantaŜowana przez lichwiarza. np. Pozostawił liczne prace. Etienne jedna z najpiękniejszych budowli gotyckich we Francji. witraŜe z Xiii-Xvi w. zbudowana w 1190-1260 z nawą główną i podwójnymi nawami bocznymi.. pióra . psychol. Sporządził równieŜ mapę Chin. zabawiała się z Tahitankami. symbol ucieczki od rzeczywistości w sferę iluzji (bovaryzm). Katedra St. Francji. burząca się przeciw nieludzkiej dyscyplinie nałoŜonej przez Bligha. były teŜ inne wersje filmowe. pol. przyrodnik. W czasie najazdu mandŜurskiego wysłano go w 1651 do papieŜa z wezwaniem o pomoc przeciw najeźdźcom. zdobył zaufanie dworu cesarskiego. 1878) Gustave Flauberta. 1270-80. tak róŜnym od świata jej marzeń. po wyjściu za mąŜ za wiejskiego lekarza Bovary'ego. bierze sobie kochanka. zbuntowana załoga spuściła go.-wsch. od archipelagu Tuamotu. Bourges . prezbiterium otoczone kaplicami promienistymi. Madame Bovary . Boym Michał Piotr ..1614-59. od 1645 był misjonarzem na chińskiej wyspie Hajnan na M. w układzie pionowym podobna do paryskiej Notre-Dame. Emma truje się arszenikiem. Następnemu wydaje się zbyt romantyczna. lit. bogato rzeźbione. gdzie potajemnie czytywała sentymentalne romanse. w których opisał świat roślinny i zwierzęcy Chin oraz stan nauk tego kraju. wyd. Wyspa (poemat). gdy Bligh jeszcze wzmógł szykany. Po kilku latach wrócił do Chin. jezuita polski.

1755-1812. O państwie boŜym . Gwiazda (Gwiazdka). zjawisko poczytywane za interwencję sił nadprzyrodzonych.oratorium (1734) Jana Sebastiana Bacha. BoŜe drzewko . .jadło i napoje. BoŜa męka . nr 6 Arcangela Corellego. . śpiewana juŜ na melodię pieśni maryjnej Serdeczna Matko.zły a. opus 12.choinka ozdobnie przybrana na BoŜe Narodzenie. Panie!" wersem "Naszą ojczyznę racz nam wrócić. Rok po roku mamie leci. BoŜa krówka . pieśni Modlitwa (1838) Marcelego Skałkowskiego: BoŜe Ojcze! Twoje dzieci Płaczą. Państwo. Dary boŜe . Panie!" Przed 1830 pieśń została znacznie zmieniona. Ŝebrzą lepszej doli. My w niewoli my w niewoli! 1-4. fr. krzew bylica boŜe drzewko. potem 25 grudnia.. fatto per il notte di Natale. do Iv w. uŜywana do przypraw. Wigilia. Kolędy. BoŜe Narodzenie . wł.biedronka siedmiokropkowa. Ale juŜ śpiewnik wydany nielegalnie przez warszawską młodzieŜ studencką przed 1821 zastąpił wers "Naszego króla zachowaj nam. od którego cały Koncert otrzymał nazwę: Weihnachtsoratorium . obchodzone 6 stycznia.kapliczka wiejska z wizerunkiem ukrzyŜowanego. biczowanego a. Palec boŜy . na pamiątkę narodzenia Chrystusa. BoŜe Narodzenie . Le Secret. święto chrześc. Choinka.początek bardzo pop. w okresie zimowego przesilenia słońca. Jean Pierre Soliego. Jasła (Jasełka). BoŜe Ojcze! Twoje dzieci. 1806.zob. wziętą z opery komicznej Sekret. granej w Warszawie ok. zob.Concerto grosso g-moll. rodzaj adresu hołdowniczego do cara Aleksandra I (Hymn na rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskieqo) na melodię skomponowaną przez Jana Nepomucena Kaszewskiego. ze słynnym Largo Pastorale. dołączonym ad libitum na BoŜe Narodzenie. Opłatek. BoŜy.Alojzego Felińskiego (1816). zdjętego z krzyŜa Chrystusa.. dobry omen. Kutia. Szopka.Gody. z dodanymi zwrotkami Antoniego Goreckiego.

Bóbr . "Starowiecznego" z biblijnego widzenia Daniela: "Szata jego biała jak śnieg. Fra Bartolommeo. Wola boŜa . Treuga Dei. Ŝart. Pierw. Syna i Ducha Św.łac. młodzieńczy Bóg wypędza Adama i Ewę z Raju. Bellini. w chrześcijaństwie istniejący jako jeden w swej naturze. List do Korynt. Dei gratia.Pokój boŜy . 1300 pojawił się tak dobrze później znany wizerunek Boga jako potęŜnego. 3. na watykańskim sarkofagu z Iv w. szczęście. atakującego politykę Komitetu Ocalenia Publicznego.Ewangelia. Podobnie na mozaikach z Xii w. 3. ostatnie zdanie w ostatnim numerze pisma "Le Vieux Cordelier" wydawanego przez Kamila Desmoulins. 1760-94. Będziecie jako bogowie . por. Ghiberti.zob. łącznie przez 230 dni w roku.fr. oraz powstrzymuje rękę Abrahama mającego dokonać ofiary Izaaka. Michał Anioł i inni. w bazylice św. wzięta z Wulgaty.biblijny Jahwe. 1. (1912) Anatola France'a z czasów Rewolucji Fr. 1809) F. 1040 przez kościół rz. Strój (bobrowy). Na mozaikach z V w. słowa węŜa do Ewy. Z boŜej łaski . zwany zastępczo Elohim. Np. Maria Maggiore w Rzymie młody Bóg przygląda się z chmur wielu scenom Starego Testamentu.. woła głos z nieba w zakończeniu ksiąŜki Męczennicy (Les Martyrs. Bogowie łakną krwi . les dieux s'en vont. Adonai itd. zakaz starć zbrojnych od środy wieczór do poniedziałku rano. Marka w Wenecji czy w Xiii-wiecznych rzeźbach katedry w Chartres.czuć powołanie. a włosy głowy jego jak wełna czysta" (7. Bóg-Ojciec przedstawiany jest jako człowiek młody. UŜywana początkowo na znak pokory. doli'. ale w Trzech Osobach: Ojca. 10. wieczny i niepojęty.-kat. Chateaubrianda. 15. w Monreale (Sycylia) i z Xiii w. dola' (por.-łac. odczuwać popęd seksualny. R.fr. bog-aty. Dopiero ok. 5. eritis sicut dii. stąd 'udzielający bogactwa. Bogowie odchodzą . Gen:. u-bogi. .w wyraŜeniu: czuć wolę boŜą . Tytuł powieści hist.. za to zdanie wydawcę stracono na gilotynie. wszechmocny. 'bogactwo. siwobrodego starca. Takim przedstawiali Boga-Ojca Giotto.śrdw. w S.9). Bóg w mozaizmie . później teŜ w adwencie i w poście (czasów pokoju). les dieux ont soif.łac. dawna formuła w tytułach dostojników kościelnych i monarchów. stworzyciel nieba i ziemi. W sztuce wczesnochrześc. ustanowiony ok. 10. z-boŜe). szczęścia. Wulgata. Słowo boŜe . r.

primus in orbe deos fecit timor.łac. a. Stacjusza (ok. przybyły z góry. BoŜe. Bóg się rodzi. formuła pozdrowienia wzięta z Wulgaty. sztuczne a. a diabła nie gniewaj). Ew. a diabłu ogarek . Ein' Feste . Bóg i moje prawo . D. okoliczności. wyraz "rola" znaczył tu 'niewolę'. zwł.fr. w tej formie uŜywane. opłata za odprawianie mszy) przysł.. Deus ex machina . BoŜe. hasło pierwszej krucjaty 1096-99.. Bogu wola. chłopu rola. z nieba. 15.Inicjały łac. a księdzu meszne . Bóg tak chce . czemuś mnie opuścił? . 'bóg z maszyny (teatralnej)'. Bóg tańca . powieści przez nagłe. Ryszarda Lwie Serce w bitwie z Francuzami pod Gisors. . Publiusza P. Bóg widzi. wg Marka.gdy w Rzymie parę chrześcijańską rzucono na pastwę tygrysom na arenie cyrku.początek popularnej pieśni modlitewnej O Narodzeniu Pańskim Franciszka Karpińskiego.przysł. panu czynsz. Booz tymi słowami pozdrawia Ŝeńców. Bogów na świecie stworzył naprzód strach! .hebr. NajwyŜszemu'. nieoczekiwany wybawiciel. epigra w panegirykach i napisach nagrobnych. 'Pan z wami'. M. zbyt łatwe. później takŜe na kościołach i nagrobkach chrześc. Rut. 2. 27.była jako śpiew (wi)wilgi zwanej boguwolą. dis alter visum. staropolskie z czasów przedpańszczyźnianych. niespodziane wprowadzenie nowej osoby a. epopei poety rz.. nie uzasadnione rozwiązanie splątanej intrygi w sztuce teatr. w Xvii w.łac. teŜ Diabeł (SłuŜ Bogu. z Eneidy. motto. wg Mat. śmierć goni. Dominus vobiscum . por. Bogowie postanowili inaczej .b. moc truchleje . 45-96). lamma sabachthani? w Biblii.. Dieu le veut.łac.fr. 'Bogu Najlepszemu.(tj. ze słynnej rodziny tancerzy i choreografów.łac. 1198.przydomek uwielbianego przez publiczność tancerza i baletmistrza Opery Paryskiej Apolline Baldassare Vestrisa. 4. formuła pojmowana. Bogu świeczka. stare przysł. z Tebaidy. 34. 428. O.. eli. 46. wywodzące się ze średniowiecza. zawołanie króla ang. czas ucieka. 2. napisy na świątyniach rz. 1729-1808. polskie stosowane do opurtunistów. 3. Wergiliusza. cytat z Psalmów 22. ugodowców. skarga Chrystusa na krzyŜu. 661. dewiza heraldyczna królów ang. tj. jako "emblemat" (hasło. wieczność czeka . 2. Deo Optimo Maximo. eli. Ks. Dieu et mon droit.

ignoto deo. 12. półbogi i boŜęta mitologii klasycznej i .. Najjaśniejszy Panie. spalono go na stosie.fr.. Eneida. dementat prius. Arystoteles w O częściach zwierząt.łac. nie potrzebowałem tej hipotezy . Sire. por. pogląd wł.nm. 18. kazania arcybiskupa Canterbury. 565: "Iuppiter hac stat". je n'avais besoin de cette hypothese. aby zjednać sobie tego boga. którego imienia nie znali. 1914-18.łac. Izajasz. odpowiedź Laplace'a na zadane mu przez Bonapartego pytanie. natura quae deus est.łac. il faudrait l'inventer. tak Bóg Kubie . Ukochani przez bogów umierają młodo . 10: "Vobiscum Deus". dlaczego w swej Mechanice nieba uczony nie wspomniał o Bogu (1796). Wergiliusz.przysł. w obu wojnach świat.łac.Burg zob. 'niech Bóg skarze Anglię'. Gdyby Boga nie było.. dlatego stawiali potęŜne głazy z napisem genio loci łac. napis na klamrach u pasów Ŝołnierzy nm.zob. 'Bóg z nami'.Niektóre bóstwa. 'bóstwu miejsca'. tu takŜe są bogowie! . 1712). 621. Wolter (1769) wg 93.fr. si Dieu n'existait pas. 4. z Wulgaty.nm. Jowisz) chce zgubić. introite. naleŜałoby Go wymyślić . Sama przyroda jest bogiem . Bacchides. Nieznanemu bogu . deo loci. Wejdźcie. Gott mit uns . 'geniuszowi miejsca'. z gr. 5. Dla Rzymian kaŜda wioska. nam et hic dii sunt z gr. z gr. I. Antygona.łac. quos deus (Iuppiter) perdere vult. z Plauta.. adolescens moritur. Dzieje Ap. Jak Kuba Bogu. spokojnie zapraszał tymi słowami swych gości do izby. Johna Tillotsona (wyd. wg Sofoklesa. przekleństwo popularne w Niemczech po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny świat. Bór . Wulgata. 17. lub ignoto deo. grzejąc się przy piecu. opowiada.. temu wpierw rozum odbiera . Las. Ŝe Heraklit. kaŜdy zakątek miały swego opiekuńczego geniusza czy bóstwo. 8. Kogo bóg (a.. wyrwawszy mu uprzednio język. renesansowego materialisty i ateisty straconego przez inkwizycję 9 Ii 1619. filozofa Giulia Vaniniego. Bóstwa . 2. 23. Gott strafe England . quem dii diligunt.

Pan. Mulciber).germańskiej (a.Artemida (Diana). Fata.Amfitryta.Parki. Lary. Nomy Łowy .Wertumnus.Hefajstos (Wulkan) KsięŜyc . Proteusz. Okeanos. Apollo . skandynawskiej) wg ich funkcji. Hestia (Westa) Mądrość . Artemida (Diana).Eris.Oready. Kupido). Trolle Handel . Hamadriady.Hestia (Westa) Ogrody i sady . Artemida (Diana). Tyr Medycyna . Tetyda. Hestia (Westa) Ognisko domowe . Posejdon. Pomona Pasterstwo . Ino. Hera (Junona).Chronos. zakresu opieki itd.Eros (Amor. Bogactwa .Hamadriady.Hefajstos (Wulkan. Ganimedes Morze . Afrodyta (Wenera). Nereusz.Okeanidy Ogień .Artemida (Diana) MałŜeństwo . Penaty Drzewa .Hebe. Driady Góry . Saturn Dom .Atena (Minerwa). Glaukos (1). Tryton Niebo .Hymen. Trolle Los .Plutos Czas .Driady. Selene Lasy .Zeus (Jowisz) Niezgoda . Loki Ocean .Hermes (Merkury) Kowalstwo . Mojry. Freja Młodość .Hestia (Westa).Asklepios (Eskulap) Miłość .

Thor Wymowa . Bragi Pokój .Hermes (Merkury) Wyrocznie .Najady. Temida Tęcza .Janus PodroŜe . Bellona. Pomona Rzeki i strumienie . Euros (Eurus). Pluton (Orkus). Furie Poranek . Prozerpina) Pioruny .Apollo. Notos (Auster). Boreasz (Akwilon).Demeter (Cerera).Apollo . Zefir (Favonius) Wino . Atena (Minerwa).Iris Urodzaj . Priap Początek i koniec . Elfy Roślinność .Charyty (Gracje) Wiatry . Wertumnus.Eirene Pomsta .Eos (Aurora) Powietrze .Najady. Hermoder Poezja i muzyka .Pluton.Dionizos. Njord Wojna . Priap Wdzięk .Zeus (Jowisz). Dike (Astrea).Ares (Mars). Muzy. Demeter (Cerera).Hermes (Merkury). Persefona (Kora.Apollo Sprawiedliwość .Erynie (Eumenidy). Hypnos Słońce .Pluton.Eol.Nemezis. Thor Płodność .Ariel. Bakchos (Bachus) Woda . Nimfy Sen i marzenia senne .Hermes (Merkury).Hades. Ondyny.Piekło . Eunomia.

narodowy hymn belgijski napisany we wrześniu 1830 przez poetę fr. L. jeziora . Afrodyta (Wenera). od Xiii w. Cechy). wymienne z kościół. Amsterdam. naprawdę ukazuje on scenę w pełnym blasku słońca. confraternitas. św. w 1569-1793 stolica województwa. Brabancnne . Hermes i in.Hermes (Merkury).). podziemny'.Nereidy. inne. bractwa religijne (jak np. Bractwo . A. zawiązywane w róŜnorodnych celach: bractwa rzemieślnicze (zob. przechodziły dwa słynne szlaki najazdów tatarskich: czamy i kuczmański. miejsce modlitwy i studiowania Tory. Demeter Ceres i in. W 1578 Janusz Zbaraski pobił pod Bracławiem Tatarów. Rijksmus.organizacja strzelecka w miastach śrdw. Michała od 1596) czy wreszcie strzeleckie. łac. Jennevala (właśc. miastem jest Bruksela. tubylec. wszelkiego rodzaju związki.Prozerpina. congregatio. chthonios 'zrodzony z ziemi. gdy był pokryty warstwami zŜółkłych werniksów i czynli wraŜenie sceny nocnej.ZboŜe . obok którego. pierw. (w Polsce we wszystkich większych miastach) dla urządzania dorocznych zawodów strzeleckich w celu podtrzymywania sprawności bojowej mieszczan: strzelano do drewnianego a.) pędzla Rembrandta. mieszczan. nadaną mu. zwany teŜ Wymarsz strzelców. Saturn Źrodła. (st. Dechet) i kompozytora Francois Van Campenhouta. blaszanego kurka. Hymn Wolności. a hetman Jan Sobieski rozgromił tam ich zagony w 1671. zawodowe a. od północy i od południa. ziemi i jej płodności (Dionizos-Bachus.. sodalitas. kupieckie (zob. . Trójcy św. Zbiorowy portret amsterdamskiego bractwa strzeleckiego DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa (1642. Gildia). od 1585. od Xiv w. zazw.) 'świątynia. twierdza kresowa z warownym zamkiem. a zwycięzcę obwoływano królem kurkowym roku. Persefona .).Demeter (Ceres). przybytek Boga'. Brabantka. z gr. cerkiew. SRR (obwód winnicki). Kery. Brabancji.osiedle w Ukr. Bóstwa chtoniczne mit. brabason) Brabansona. RóŜańca św.synagoga. Bractwo kurkowe . świątynia Ŝydowska. Hypnos. fr. gr. Tanatos. BóŜnica . Erynie. szczególnie silne w Xvi w. bóstwa ciemności i śmierci (Hades Pluton.(wym. Hymn brabancki. otrzymał równieŜ nazwę StraŜ nocna.konfraternia. Najady śegluga . 'Brabantka' od krainy hist. Bracław . której gł.-rz.-pol. od 1632.

Nosi białą zbroję i biały pióropusz. Brahma . Idany . braj). siwą brodą. zob.długa. ale zajmująca. wyobraŜany jako starzec z długą. 1640-1853. zał.Pod tą nazwą najbardziej zasłynął. W 1946 poddano go gruntownej konserwacji i oczyszczono. Bragi . mąŜ Iduny (por. załoŜona przez Jana Iv.(wym. Eliasz Kanarek. syn Odyna i Friggi. bóg pojęty jako całkowita abstrakcja. Z tej abstrakcji wykształcił się Brahma jako stwórca świata. Edda. skand. brga:s) dynastia królów Portugalii. o temacie wziętym częściowo z Ariosta. Opowieść Bragiego . Bradamante . Braille Louis . 1809-52. występująca teŜ w Orlando innamorato Boiarda i Orlandzie szalonym Ariosta jako siostra Rinalda i ukochana Rogera.zrzeszenie malarzy. teŜ Sykstus (Iv. której objawieniem jest cały wszechświat materii i myśli.in. wymowy i pieśni.mit.(wym.w hinduizmie Absolut. uczniów Tadeusza Pruszkowskiego. francuski nauczyciel ociemniałych.dziewica-rycerz legendy karolińskiej. Bractwo św. W raz z Hermoderem przyjmował i witał w Walhalli wszystkich bohaterów poległych w boju. Edward Kokoszko i Antoni Michalak.: Bolesław Cybis.pierwsza tragikomedia francuska (1582) Roberta Garniera. Jabłko (Jabłka wiecznej młodości). sam niewidomy. twórca pisma z wypukłych kropek dla ociemniałych do czytania . w 1925 z jego inicjatywy i w jego pracowni w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. a jej magiczna włócznia zrzuca z konia kaŜdego rycerza. Kaplica Sykstyńska).musiał wychylić kaŜdy król. Bradamante . której pozostałymi członkami są Wisznu Opiekun i Siwa Niszczyciel. i cesarzy Brazylii. Puchar Bragiego . Łukasza .zob. Zob. Azowie). Jabłka Bragiego a. pierwszy z boskiej trójcy (Trimurti). w późniejszym systemie panteistycznym uzyskuje osobowość. bóg poezji. 1822-89. nim zasiadł po raz pierwszy na tronie przodków. Braganca . Członkami bractwa byli m.

monumentalna brama z ok. srebrne (w Europie środk. Brama Łez . Bab el-Mandeb.Brama Lwic. 1400-1300 pne. w 1770. Skajska Brama . Obrona jej była powierzona cechowi kuśnierzy.jedna z bram Troi w Iliadzie Homera..dotykiem. nazwana od wielkiej liczby rozbitych Ŝaglowców na tych wodach. Skandynawia V-Vii w.. wiodąca na akropol w Mykenach w Argolidzie (Grecja staroŜ. cieśnina między Afryką i Półwyspem Arabskim. zbud. pierw.zob. Brama Snów . Florencja (Baptysterium). bo szeroka wiedzie na zatracenie. 1130). łac. (nummus) bracteatus '(moneta) złocona' od łac. obwarowanie'. przedtem. Czerwone z Zatoką Adeńską. Ponad potęŜną belką wspierającą (5 m dł. pokryta okładziną kamienną przez Wilema van den Blocka w 1588.. złote (Grecja Iv-Ii w.) trójkątny blok odciąŜający przysłonięty płytą z reliefem przedstawiającym dwie lwice.alegoria biblijna w Ew. Langhansa. a ciasna-do Ŝycia. osłonięta zachowanym do dziś Barbakanem. pne.od Xvi w. Lwia Brama . 1788-91 przez C. G. Xiv w. ze śrdw.zob. Brama szeroka i brama ciasna . po obu stronach kolumny będącej oznaką godności. 7. łącząca M. Brama Lwic .cienkie monety wybijane jednostronnie. z czes. Brama Floriańska . niŜej Lwia Brama. brana. wzniesiona przez Jana Kramera w 1576. Brama . Xii-poł. Sen.jedyna zachowana z ośmiu bram głównych w dawnym pierścieniu murów obronnych Krakowa. zjej baszty widać . od Xiii w.. zbudowana w końcu Xiii w. Brakteaty . rodzima brona od bronić. którzy ją znajdują. Brama Brandenburska ." Brama WyŜynna .) a. wg Mat.otwierająca Szlak Królewski w Gdańsku. a mało jest tych.). W Berlinie zbud. W attyce najokazalszy w Gdańsku zestaw orłów i herbów. tama.zob. w Polsce od ok.arab. 13-14: "Wchodźcie przez ciasną bramę. stojące naprzeciw siebie na tylnych łapach. znaczenie 'przegroda.w Poczdamie. w znaczeniu 'główne drzwi'. Brama do Raju . wypukłe na awersie i wklęsłe na rewersie. część renesansowego systemu fortyfikacji. bractea 'blaszka (złota)'.

późniejsza faza wedyzmu (1. bramę tę uszkodzono. Ogarnięci tęsknotą za krajem ruszają Irlandczycy na morze. dawna ziemia Słowian połabskich. . bramanizm. śelazna Brama . z sanskr. Wezwany przez kobietę noszącą gałąź srebrnej jabłoni do Emain. najwyŜsza z dawnych kast w Indiach. Brandenburgia .zob. Złota Brama . ułoŜonej prozą i wierszem w Vii w. niŜ sięga pamięć ludzka. kapłani. ją teŜ otworzyli towarzyszom wojownicy greccy. przen. część NRD). poprzedzająca współczesną jej formęhinduizm. Zielony.. z gr.kraina historyczna obejmująca część Niziny Niemieckiej między Odrą a Łabą (środk. BrandanŔ zob. spisanej w X w. zachodnia'. Przybywa do Wyspy Szczęścia.było całą równinę.zob. niepomyślna. Sabina. iron. I tysiąclecia pne. aby zmieściła drewnianego konia Achajów. tu Ŝegnał się Hektor z Andromachą i synkiem Astyanaksem. a po powrocie do ojczyzny dowiadują się. BranŔ syn Febala. czes. Brama. zdobyta w 1157 przez Niemców. Ŝe podróŜ ich trwała dłuŜej. opera (Praga 1866) Bedricha Smetany. Brendan. "Radosnego Zaświata" na Zachodnim Oceanie. Złoty.).zob. potem do Kraju Kobiet. i Ŝe rodacy wiedzą o nich tylko z dawnych legend. libretto: K. Bramini . Św.bramani. ekskluzywna warstwa arystokracji Nowej Anglii (USA). Bran wyrusza w podróŜ w trzy łodzie po dziewięciu ludzi. przez nią wszedł do miasta orszak weselny Heleny. Brama Brandenburska zob. Królowa Kobiet przeciąga Brana na brzeg przy pomocy magicznej nici i trzyma go u siebie przez cały rok. Zielona Brama . wydobywszy się z wnętrza konia trojańskiego. śelazny. skaia 'lewa. Braminizm. brahmana. poł. Branibori w Cechach. bohater opowieści irlandzkiej śegluga Brana. jedna z głównych religii Indii. Brandenburczycy w Czechach.

Autoportret z Ŝoną.. np.najbliŜszy krewny w linii bocznej. Florencja.łac. brat-laik (w Przeciwieństwie do zakonnika-kapłana. por.ruch religijno-społeczny w Czechach od połowy Xv w..Ŝ: od braniec). zarządzony z inicjatywy Aleksandra Wielopolskiego 6 X 1862 w Królestwie Polskim pobór do wojska carskiego wg imiennej listy spośród osób politycznie podejrzanych. Wielki (Inkwizytor).napisane w 1721 przez J. 'Zakon. wielkiego melomana: I Koncert F-dur. 1609) Rubensa. St.o ludziach skromnej sytuacji społ. nie mający święceń kapłańskich. V D-dur i Vi B-dur. Izabella Brandt . kontynuacja skrajnego kierunku w husytyzmie. 40). 2.. Rubens i Izabella Brandt . zaciąg na roboty przymusowe. szczytowe osiągnięcie w zakresie formy concerto grosso (zob. S. Ichwan as-Safa. zwł. Xix w. Iv G-dur. nowochrzczeńcami (od "ponurzania" przy chrzcie dorosłych). którą poślubił w 1609. Fratres Misericordiae.łac.portret Rubensa. Ufizzi. por. członek bractwa a. zmarła w 1627. Fratres Poloni. Bacha dla kapeli dworskiej Christiana Ludwiga. mnich. Bracia polscy . Pinakoteka.. dawn. bonifratrzy. Ordo Fratrum Minorum.Koncerty brandenburskie . minoryci.' franciszkanie. Branka . Ii F-dur.zob. margrabiego brandenburskiego. który przyspieszył wybuch powstania styczniowego. (Biblia.. wg Mat. Krew (Braterstwo krwi). Iii G-dur. jedno z najwaŜniejszych dzieł literatury europ.łac. Pozowała do kilku jego najświetniejszych portretów. Monachium.obraz (ok. zob. Bracia Czystości . Brandt Isabella . ugrupowania religijnego. Fourment Helena. zakonnik. Brat . Bracia miłosierni .pierwsza Ŝona Rubensa. 25. arianami (błędnie łączono ich . poł. Bracia Karamazow . Bracia najmniejsi .powieść (1879-80) Fiodora Dostojewskiego.dawn. Bracia mniejsi . Ew. 1609-10.). zwani teŜ nurkami. zwanego zwykle ojcem). Bracia czescy . przymusowy pobór do wojska. kobieta wzięta do niewoli (r.

Horacego. por. c'est donc ton frere. ks. zgodny. Ŝe stojąc niŜej. łatwy w obejściu. lubiących masami poŜerać słowiki (b. ale tylko dodaje. najradykalniejszy odłam reformacji polskiej. Stąd nazwa ros. mości panie bracie. Bracia w Apollinie. Jeśli to nie ty. Ŝe w ubiegłym roku jeszcze nie Ŝyło na świecie. unitarianami. T.człowiek bezceremonialny. Serafina. La Fontaine'a Gdy piją ze strumienia. Arianie). wybór pol.zob. par nobile fratrum. Bliźnięta (syjamskie). Brat po Adamie (i Ewie) . Ruch relig.nm. ramowy zbiór 30 opowieści (1818-21. 10. ugrupowania lit. Bracia z Basry . socynianami. StróŜ. którego zatem obrali sobie za patrona. Bracia wybrzeŜa . z bajki Wilk i Jagnię. Brat łata . Ich pierwsze spotkanie przypadło na dzień św. Ichwan as-Safa.bliźni. 3. A. był to twój brat . Trembeckiego Wilk i baranek. w 1921 w Piotrogrodzie. bracia herbowni.). na to Jagnię.ludzie tegoŜ powołania. 1. rubaszny.flibustierzy (zob. Bracia serafiońscy . Kawierin. przekład St. które przetrwało do 1925 (Zoszczenko. w Chrystusie . CzyŜ jestem stróŜem brata mego? . Ŝe mąci mu wodę.fr. nazwy uŜywane przez dawną szlachtę w jej stosunkach wzajemnych. Wilk oskarŜa Jagnię. nie krewny. Arkadia (Arcades ambo). Wówczas Wilk zarzuca mu. kosztowny przysmak). Hotimanna. osławiona. 1960) E. Brat przeciw bratu . Szkłowski i in. por. Sierapionowy bratia. . o dwóch synach bogacza. Siedem) Ajschylosa. sławetna. 243. Brat brata goni (rodzi) . plon się nie mnoŜy.-społeczny rozwijający się w Polsce Xvi-Xvii w. Tichonow. tejŜe wiary itp. 674 (zob.zob.z tragedii Siedmiu przeciw Tebom.o rzadkim zboŜu na polu.łac.poglądy z doktryną Ariusza. panie bracie. 'bractwo Serafina'.panowie bracia. przystępny. Bracia szlachta . Die Seraphionsbrder. opowiadanych kolejno przez sześciu przyjaciół zbierających się co pewien czas.). zob. Ŝe go w zeszłym roku zelŜyło. z Satyr 2. Na to Wilk mówi powyŜsze słowa i poŜera Jagnię. Szlachetna para braci . Fiedin. si ce n'est loi.. Bracia syjamscy .zob. Jagnię powiada. zał. towarzyski. nie moŜe tego czynić.

niemieckie wydawnictwo muzyczne zał. dziś Brindisi.. wynalazcę nowej techniki druku nutowego. Breitkopf & Hrtel . przen. oblegane przez Hiszpanów niemal przez rok. Madryt. kondotier wł. Za pan brat .brat za brat.stop miedzi z innymi metalami (z wyjątkiem stopu z samym cynkiem zwanego mosiądzem).. 1763-1827. Amsterdam. Poddanie Bredy..). 1829-84. OblęŜenie Bredy w 1637 obraz P. jak równy z równym. rodzajem brązu jest takŜe spiŜ (zob. Tiervaler Brehm.Kochajmy się jak bracia . Prado. Italii. Las Lanzas. nad przedstawionymi na obrazie wojskami wznosi się las lanc. zawartego przez Filipa Iv Hiszpańskiego z Holendrami.Najstarszy brąz. poufale.miasto w płn. znany był w Egipcie i na Bliskim WschodziejuŜ ok. zdobył w 1625 bronione przez Maurycego Orańskiego miasto. 1695-1777. hiszp.przysł.-zach. dzięki któremu zyskał przydomek "ojca zwierząt". cynkowy. familiarnie. Holandia).. Adriatyckim w płd. ok. rozwinięte przez Gottfrieda Christopha Hartela. 1700 pne. Epoka brązu . bezceremonialnie.rachujmy się jak śydzi . Johanna Gottloba Immanuela Breitkopfa.-wsch. Koniec jej przypada na lata 1000-700 pne. W dorzeczu Wisły epoka brązu rozpoczęła się dopiero ok. Brabancji (płd. Brehm Alfred Edmund . Brąz . brejm). Breda . Ambrogio Spinola. 2000 pne. specjalizujące się w wydaniach dzieł zebranych najwybitniejszych kompozytorów. obraz (1634-35) Velazqueza. nm. 1864-69) tłumaczonym na wiele języków. Rijksmus. EI sitio de Breda hiszp. KsiąŜę Fryderyk Henryk Orański. ijego potomków. odzyskał je w 1637. zoolog niemiecki wsławiony głównym swym dziełem śycie zwierząt (Tierleben. dowódca wojsk hiszp. nazwa od Brundisium. kontynuowane przez jego syna. . 'Lance'. połowy Iii tysiąclecia pne. 'OblęŜenie Bredy'. van Hilligaerta. w Europie Płd. dramat Calderona de la Barca. rzymskiego portu nad M. w 1719 przez Bernharda Christopha Breitkopfa. Po upływie zawieszenia broni. 1719-94.(wym. istniejące do dziś w Lipsku i Wiesbaden. po śmierci brata.

Brendan . irlandzkiego gatunku lit. 484-577. od 1154 siedziba księcia zach. a potem zająć Rzym (prócz twierdzy kapitolińskiej obronionej przez Manliusza) i wycofać się po otrzymaniu Ŝądanego okupu. mieszczącymi 6-10 osób. który w 390 a. Portugalia uwaŜała ją za swoją posiadłość.-słowiańskiego Jaksy z Kopanicy. Rodzaj budki na poprzecznej ścianie towarowego wagonu kolejowego z miejscem dla hamulcowego. dopóki nie odstąpiła jej królowi Kastylii. którego w waŜne święta piekło tu przenosi. na zachód od Wysp Kanaryjskich.Brandan. 387 pne. który miał się znajdować pośrodku Atlantyku. Xviii w. Wiara w istnienie tej wyspy byia tak mocna. Brennus . jeszcze do 1755. Bran. por.Brek . części NRD). Ŝegluga ta stała się tematem legend spisanych w Xi w. przez nieznanego mnicha irl. nad Hawelą (dziś w środk.gród słowiański plemienia Stodoran. Brendana'. pną się kręcone schody prowadzące do nieba. w poprzek. jako Navigatio Santi Brendani łac. 'śegluga św. stała się. Ŝonie Henryka I. która rozpowszechniła się w całej Europie wzbogacając się ciągle o nowe epizody. miał pokonać Rzymian nad rzeką Allią. Na innej wyspie białe ptaki śpiewały hymny. Brenna . aby się nieco ochłodził. (w Anglii) resorowany odkryty pojazd czterokołowy z wysokim kozłem i wielkim pudłem. w formie poematu. Dzieło to uwaŜane jest dziś za rodzaj schrystianizowanego imramu (historii o podróŜy morskiej z przygodami). Raj).. Brendan wyrusza w podróŜ z 17 mnichami. w poszukiwaniu raju ziemskiego (zob. która okazała się grzbietem drapieŜnego wieloryba. gdzie wśród zapachów wiecznej wiosny przechadzają się po ścieŜkach z drogich kamieni.od poł. Św.na wpół legendamy wódz galijskiego plemienia Senonów. ciągniony przez parę a. który przedsięwziął nawet wyprawę. który miał zostać pochowany w Clonfert jako opat i przeor 3000 mnichów. Ŝe umieszczano ją na mapach. . w 1157 zdobyta ostatecznie przez Niemców. istnej odysei mniszej. bez steru i Ŝywności. śegluga trwała 7 lat i była pełna cudownych przygód. W środku wyspy. lennika Polski. Św. W wieczór wigilijny Brendan spotyka Judasza. aby ją odnaleźć. z ławkami wzdłuŜ a.. jako Brennaburg. na wpół legendarny mnich irlandzki. 2 pary koni. Wreszcie przybywają do wyspy raju ziemskiego. Ledwo udało się podróŜnikom uciec z bezludnej wyspy. potem Brandenburg. break. odbył on jakieś podróŜe do wysp północnych i zachodnich. Kilkakrotnie niszczona.. wokół wysokiej kolumny. kwitnącego w Vi-Xii w. Maeldune. w róŜnych czasach. tłumaczona na wiele jęz. z ang. Wersja anglo-normandzka śeglugi. napisana została przez mnicha Benedykta i dedykowana w 1121 Adelizie z Louvain (Leuven). Prawdop. stolicą Marchii Brandenburskiej.

jednej z najznakomitszych galerii obrazów we Włoszech. otwarto w 1857. wg Homera.zob. Obserwatorium Astronomicznego. Gęsi kapitolińskie . gr. Bristol . największe muzeum i biblioteka w Brytanii. Na wezwanie Tetydy pomógł Zeusowi udaremnić spisek Ateny. British Museum . 1. 1730-1803. otwarte w 1759 w pałacu Montague House w Londynie. Anglika Fredericka Herveya. choć nieco bardziej cywilizowanym. M. Hery i Posejdona. na Goldonim teŜ kończy się jego kariera. Iliada. po zniesieniu zakonu w 1773 i po rozbudowie siedziba Biblioteki Publ. 'Muzeum Brytyjskie'.. hoteli na kontynencie europejskim. zaprojektowaną przez bibliotekarza Antonia Panizzi. a zbiory jej przeniesione będą do nowej siedziby na Euston Road w Londynie. którzy chcieli ojca bogów uwięzić. .łac. na ziemi zaś Ajgajonem. W teatrze Goldoniego jest takŜe szelmą.we włoskiej commedia dell'arte typ bergamończyka z urodzenia. gdy Rzymianie uskarŜali się na przewyŜszający umówioną wagę cięŜar odwaŜników. Bibliotekę B. briga 'kłótnia.pałac jezuitów w Mediolanie zbud. czwartego hrabiego Bristol i piątego barona Howard de Walden.mit. neapolitańczyka z wyboru. zwany tylko w niebie Briarejem. włączono do zorganizowanej w 1973 Biblioteki Brytyjskiej. Briareus . 2.Biada zwycięŜonym! . Brera . 403. Nowe budynki projektu Sir Roberta Smirke wzniesiono w 1823-47. a wielką salę czytelni. biskupa Derry. tak miał wykrzyknąć Brennus. sprytnego intryganta. sturęki i pięćdziesięciogłowy olbrzym. Xix-wiecznych. zwł. pochodząca od tytułu jednego z najbardziej znanych turystów swego czasu. wg Plauta Pseudolus 'Krętacz'. 1651-86. Gęś. 19. vae victis!. a.(wym.. zawsze łotrzyka. spór'. britisz mjus-i-em) ang. dorzucając swój miecz na szalę z odwaŜnikami przy waŜeniu złota na okup. kiedy indziej pomocnika kata. niekiedy przygodnego Ŝołnierza. z wł.nazwa wielu. uosobieniem parweniusza. oraz Pinakoteki. Lombardzkiego Instytutu Nauki i Lit. 5. Brighella . a. zrodzony jeszcze przed tytanami przez Niebo (Uranosa) i Ziemię (Gaję).

przysł. Broda (nikogo) nie czyni filozofem . Broadway Boogie-Woogie . rozjarzoną wieczorem bezlikiem reklam świetlnych. otoczony niekiedy kolorowymi kręgami glorii. w 1780. i przez Bronx. NRD) 11427m. 'szeroka droga'.Broadway . król duński Sven Gabelbart ('o brodzie widlastej a. Na Brockenie zaobserwowano po raz pierwszy. Ich król. ciągnąca się od Bowling Green u płd. rosochatej') i in. Brodaty przydomek wielu władców. Henryk I.(wym.(wym. zygzakiem przez regularną sieć ulic i alei Manhattanu. słynna nowojorska arteria komunikacyjna i najdłuŜsza ulica świata. jakim natura na powierzchni ziemi czołgać się pozwoliła. Brobdingnag . 988-1036. barba non facit philosophum. hulanki i orgie z Szatanem. cypla Manhattanu. Aleksander Wielki (i brody). 30 km. wydawca 81-tomowej serii Biblioteka Pisarzy Polskich (1860-94) i miesięcznika "Bibliografia Polska" (1861-65). Sinobrody. bro:duej) ang. później w Lipsku. pogon 'broda'). bugi-uugi) ang.). Broda . mgły.. namalowany pod wpływem fascynacji nocnym Ŝyciem i muzyką popularną Nowego Jorku. krakowski i wielkopolski.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta nazwa królestwa. rodzaj amer. Brockhaus Friedrich Arnold. 1163-1238. broken) najwyŜszy szczyt w górach Harcu (zach. początkowo w Amsterdamie. z 30 Iv na 1 V. gdzie wg podań ludowych w Noc (zob).in.. m. zlatywały się czarownice na sabaty. . Ŝe większa część współziomków twoich jest najszkodliwszym rodzajem robaków. sądzę. Great White Way.(wym. słynny obraz (1942-43) Pieta Mondriana. 1772-1823. np.łac. powiększony cień obserwatora. powiada: "Z tego. Baldwin Iv. ok. hrabia Flandrii. ksiąŜę wrocławski. edytor znakomitych encyklopedii. "zjawisko (a. gdy mu Guliwer dokładnie opisał stosunki w kraju swoich rodaków.zob. Walpurgi. Fryderyk I Barbarossa (zob. 1805-17. łącznie ok. Konstantyn Iv Pogonatus (od gr. rysujący się na tle chmur a. widmo) Brockenu". załoŜyciel jednego z największych wydawnictw niemieckich. w którym Guliwer przeŜywa swoją długą wielką przygodę. gdzie między ulicami 41 i 53 staje się "Wielką Białą Drogą". por. krainy olbrzymów. muzyki jazzowej. cesarz bizantyjski 668-85. coś mi tu mówił." Brocken . kombinacja jaskrawo kolorowych prostokątów.

Bronx . nazwa od J. Roeblinga (syna). gdzie gromadził swych stronników i broń do powstania. Brown John . dzielnica Nowego Jorku połoŜona na zachodnim cyplu wyspy Long Island.niegdyś Wronowice. na półwyspie oddzielonym od Manhattanu wąską cieśniną Harlem River. Kings County. Xx w. wieś. Kraków) St. a Browna powieszono. ang. szczera prostota i czystość intencji wykazane w czasie procesu zyskały mu wiele sympatii w kraju i w Europie. dziś West V.1800-59. Brooklyn . zbudowany w 1869-83 przez inŜynierów J. Roeblinga i W. Most Brookliński . szły do walki w takt pieśni John Brown's Bodya ("Prochy Johna Browna spoczywają w grobie. A. Brown .).most wiszący długości przeszło 2. łączący Manhattan z Brooklynem. W 1855 zabił pięciu z nich. które. Wyspiańskiego.Bronowice . dla zastraszenia pozostałych. legendarne i autentyczne miejsce akcji sztuki Wesele (premiera 16 Iii 1901. Broncka. śpiewaną na starą melodię murzyńską. abolicjonista amerykański. "Rydlówka". który uwaŜał się za narzędzie Boga do zniszczenia zwolenników niewolnictwa. Wesele poety Lucjana Rydla z chłopką bronowicką odbyło się w domu ("chacie rozśpiewanej") malarza i poety Włodzimierza Przerwy-Tetmajera.jedyna dzielnica Nowego Jorku połoŜona na kontynencie. Jego godna postawa. w pocz. braun) uniwersytet amerykański w Providence (Rhode Island) załoŜony w 1764. A. Battle Hymn of the Republic. Nowe słowa napisane do niej przez Julię Ward w 1862 ("Oczy me widziały chwałę nadejścia Pana") zyskały popularność jako Hymn bitewny Republiki. zob.57km przez East River (Rzekę Wschodnią). co przyniosło mu rozgłos. W 1859 wynajął farmę w pobliŜu miasteczka Harper's Ferry (Virginia. w 2 lata później. niosąc wolność niewolnikom. heroizm. w czasie wojny domowej. mieszkających w sąsiedztwie jego kolonii w Osawatomie (Kansas). a 16 X z 21 ludźmi zajął arsenał wojskowy w Harper's Ferry i całe miasteczko. "Tetmajerówka". a nawet opinię męczennika. . lecz duch jego kroczy zawsze przed nami"). który kupił te tereny w 1639. Ivy League.(wym. stał się symbolem celów wojennych wojsk Północy. Powstanie zgnieciono. część dzielnicy Krowodrza w Krakowie.(wym. bruklin) a. równieŜ męŜa bronowickiej córki chłopskiej. Zob.

K.wiersz (1859) Norwida. w Dreźnie w 1905. Piekielny Bruegel.. B. Fritz Bleyl.wiersz (1859) poety amer..in.John Brown of Osawatomie . Breughel.: Max Pechstein. sławna rodzina flamandzkich malarzy rodzajowych i pejzaŜystów. rozwiązane w 1913. Otto Mueller i Emil Nolde. syn Pietera St.. Słuchajcie. Metrop. Brueghel. 1527-69. jeden z . dysonansowe zestawienia płaskich.Jan Bruegel St. J.) John Brown's Body .ruchomy daszek dwu. słomę.. Die Brcke . zał.. hol. krytym baldachimowym daszkiem na słupkach. St. malarz flamandzki. Van der Helle. John Brown. pasach. Mus. brak perspektywy powietrznej. 'most'. V. przyjaciel Rubensa.bo ubiegnie długo. Norwid. stóg. sterta. w Europie konny pojazd podróŜny i reprezentacyjny na czterech kołach. przydomek od ulubionej tematyki obrazów . Twórczość ich cechowało uproszczenie formy i kolorystyki. 4 (1859). Bróg .nim wódz tak ogromny I szubienicznik tak arcy-szlachetny . Erich Heckel i Karl Schmidt-Rottluff. pejzaŜysta. Nim się buntownik tak umiarkowany Narodzi światu .długi poemat epicki (1928) poety amer. intensywnych plam barwnych. BroŜek . o nadwoziu wiszącym na łańcuchach a.Pieter Bruegel Starszy. Nowy Jork. czterospadowy. malarz flamandzki.) śe . Aksamitny Bruegel . przeniesione do Berlina w 1910. 1564-1638. twórca scen rodzajowych o tematyce biblijnej i chłopskiej oraz kompozycji alegorycznych. chroniący siano. ludy! . przykryte daszkiem. syn Pietera St. Chłopski Bruegel .. Pieter Młodszy: Pieter Bruegel. Do obywatela Johna Brown . Whittiera.(. wsparty na czterech drągach.obraz (1939) Johna Steuarta Curry.(wym. ok. malował teŜ sceny wiejskie. Brejgel. niekiedy z nim współpracujący. Beneta. stowarzyszenie niemieckich malarzy ekspresjonistów.nm. największy malarz Niderlandów Xvi w.. Późniejszymi adherentami byli m. Brchel).uŜywany w Xvi-Xvii w. Bruegel . NaleŜeli do niego: Ernst Ludwig Kirchner. John Brown . zboŜe a.a. 1568-1625.wasze wszystkie wystawy-arcydzieł Niewarte jego szubienicy i dzieł! (C.wyobraŜenia piekła.

por. króla Burgundów. kamień szlifierski. Brut . w mitologii nordyckiej walkiria zaczarowana przez boga wojny Odyna za nieposłuszeństwo i ocalona przez Sigurda.". 615-19. Legenda głosi. na którą ubiegający się o nią rycerze musieli się wystawić. Vortigema i Artura. późniejszy Londyn). Ŝe aby uniknąć losu brata . postać historyczna. Brunhilda mści się. syn Sylwiusza. październik-listopad. który został pierwszym konsulem republiki. dawny przyrząd do ostrzenia. Brutus Lucius Iunius . będa.) Brumaire . Ŝona Guntera. są. ojczyzną malarzów. zdobyta dla niego przez Zygfryda w próbie. dolną częścią zwykle zanurzony w wodzie znajdującej się w drewnianym korytku. znacząca 'pomielę'. kaŜąc wasalowi Hagenowi zabić Zygfryda. zob. I oprócz Ruisdala. "Daj. Ale peizaŜysty (bo są dwaj Brejgele). lecz nie Van der Helle.prawdop. Pan Tadeusz 3. krąg kamienny osadzony na poziomej osi. Zabiwszy nieumyślnie swego ojca. Cymbelina. brme:r) drugi miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego. wg tradycji jeden z dwu pierwszych konsulów w dziejach Rzymu. Ŝyt w Vi8V w. ać ja pobruszę. zob.najznakomitszych pejzaŜystów flam. znany jako "załoŜyciel republiki". por. Mickiewicz. Troynovant. wnuk Askaniusza i prawnuk Eneasza. legendarny praojciec Brytów. Dowiedziawszy się o podstępie. Hrabia do Telimeny i Tadeusza. Gogmagog i Koryneusz. brume 'mgła'. Wg tejŜe legendy był protoplastą dynastii królów brytyjskich. a takŜe twórca scen rodzajowych i kompozycji kwiatowych. Gorboduka. W Pieśni o Nibelungach królowa.Brynhild.Brutus. pne. Ferreksa i Porreksa.(wym. Koela. z fr. forma czasownikowa pobruszę. obracany za pomocą korby.. na całej północy GdzieŜ był peizaŜysta który pierwszej mocy? (A. Brus .. gdzie załoŜył Nową Troję (Trinovantum. jeden z dwóch kręgów poziomych w Ŝarnach. Nibelung.(9 Xi 1799) data obalenia dyrektoriatu w drodze wojskowego zamachu stanu przez generała Bonaparte. Włochy były. na rdzeniu brus oparta jest staropol. Osełka. 18 brumaire'a roku Viii . przybył wraz z resztką Trojan do bezludnej jeszcze (z wyjątkiem kilku olbrzymów) Anglii. wśród nich Bladuda. Luda. Stąd teŜ oprócz Brejgela. Brunhilda ..brusek. Kalendarz.

aby przywrocić rządy Tarkwiniuszów. głupi').). esej historyczny o retoryce rzymskiej (46 pne.85-42 pne. mówca.) La mort de Cesar . Junius Brutus . Davida (1789).popiersie dłuta Michała Anioła. po klęsce tegoŜ pod Farsalos (48) Cezar wybaczył Brutusowi i uczynił go swym faworytem.oda (1824) Giacomo Leopardiego. Piekło.zamordowanego przez Tarkwiniusza Wspaniałego. którego światopogląd opierał się na kościelno-dogmatycznym wyobraŜeniu monarchii uniwersalnej. filozof.dedykowany Brutusowi. Ze wszystkich Rzymian ten był najzacniejszy. 5. L. Wszystkich sprzysięgłych przeciw Cezarowi Ślepa jedynie zawiść podŜegała. którzy spiskowali.) Cicerona. Brutus Marcus Iunius . 2. Juliusz Cezar. Mimo swych uczuć dla Cezara Brutus wraz z Kasjuszem stanął na czele grupy konspiratorów i wziął udział w zasztyletowaniu Cezara w dniu Id marcowych (15 Iii 44). Kiedy Sekstus. późniejszego Augusta. którego autor uwaŜał za znakomitego mówcę i filozofa. wg tł. w ostatnim kręgu piekieł (Boska Komedia. udawał idiotę (łac.). Brutus poprzysiągł zemstę i stanął na czele powstania.tragedia (1743) Woltera. ParyŜ.. umieścił go. Brutus . syn króla. Ŝe czyn ten umoŜliwi przywrócenie ideałów republikańskich zdeptanych przez dyktatora. Lucius Junius Brutus . Ŝe Cezar był ojcem Brutusa).. 3. Brutus . wraz z Judaszem. popełnił samobójstwo. Bo Brutus męŜem jest (przecieŜ) szanownym . brutus 'tępy. Wg innej legendy skazał na śmierć dwóch synów. Bruto minore . for Brutus is an honourable man..tragedia wolnym wierszem (1743) Antonia Conti z Padwy. syn jego przyrodniej siostry Serwilii. Dante. Brutus . polityk i pisarz rzymski. On jeden tylko w poczciwym zamiarze Dla ogólnego dobra wziął w tym udział (. Natura mogła się nim szczycić I rzec całemu światu: "To był człowiek!" (W. podczas gdy bojownicy idei republikańskiej czcili go jako "ostatniego Rzymianina" i ucieleśnienie dąŜeń wolnościowych. z Juliusza Cezara. zgwałcił Lukrecję (zob.tragedia (ParyŜ 1730) Woltera. Antoniusz przy zwłokach Brutusa pod Filippi. Po klęsce pod Filippi (Macedonia) zadanej spiskowcom w 42 przez Oktawiana.ang. i mąŜ córki Katona. króla Rzymu. Szekspir. 64).. 5. a ona popełniła samobójstwo. Antoniusz ironizuje nad . W czasie wojny domowej między Cezarem i Pompejuszem poparł Pompejusza. Porcji. Szekspira. spodziewając się. J. przyjaciółki Cezara (stąd nietrafny domysł. Paszkowskiego. 34. Luwr. Obraz J. wychowanek Katona Mł. które wygnało Tarkwiniuszów z Rzymu.tragedia (1681) Nathaniela Lee.

Bryja. Xix w. Nazywano tak równieŜ 5.potrawa ze śruty zboŜowej gotowanej w wodzie na gęstą masę. Ŝur. znanej równieŜ w Europie zach. 1. Brutusie . w Iliadzie Homera . 3. na co Brutus odparł śmiało: "Tak jest. do cięŜkiej.klucz. przeciw mnie?. Brei 'papka.przysł. z nm.. w namiocie Brutusa ukazała się zjawa i wyrzekła te słowa. I ty. gospodarskiej.łac. Brute. thou sleepst . teŜ Juliusz Cezar. kaszka'..et tu. stale to samo. jako briska. łac. z nieubłaganym losem. często w formie: I ty. do przewoŜenia większej liczby osób i bagaŜy. Ty śpisz. por Juliusz Cezar. synu mój . zob. najczęściej krytej. Ŝur . Szekspira. ksiąŜeczka zawierająca skrót lektury szkolnej. fili?. kraszonej słoniną. Eselbrcke 'ośli most. Stąd "spotkać się pod Filippi" znaczy spotkać się ze swym przeznaczeniem. Bryka . z nm. kalka z łac. ośli most. wg tradycji . Brutusie. podróŜnej. zobaczę!" I tak się stało. contra me?. Bryzejda . klucz do zbioru zadań'.ang.. przen.. dawniej zaś przekłady utworów klasycznych.. 4. mającego pobudzić Brutusa do czynu. dawn. na pocz. fiz. gdy Brutus przebijał go sztyletem. Bryja . bryja. tezę 1. niekiedy z kiełbasą. 3. łac. przez które niełatwo przebrnąć nieukom.breja. Szekspira. Briseis. 1. Brure. zadawanych w szkołach.młoda. gęste błoto.. Zobaczysz mnie pod Filippi . Pobity pod Filippi odebrał sobie Ŝycie rzuciwszy się na obnaŜony miecz. et tu. i gr. Brutusie.zwłokami Cezara. Bryk . w licznych odmianach: od lekkiej. Brylówka .bryczka. 2. wszechmocnego ministra Augusta Iii.gr. ze śmiercią. Szekspira. w dawnej Polsce . uŜywany do Xvii w. piękna branka i . pons asinorum. z listu sprzysięŜonych. Brutus. krakowskiej. czelbryk.Pod Abydos w 42 pne. rozwiązania zadań mat. polski odkryty pojazd czterokołowy. pierwsze trudniejsze twierdzenie. księgi Elementów Euklidesa.moneta bita na pograniczu węgierskim w tajemnej mennicy Heinricha von Brhla. jedzona tradycyjnie w ostatnim dniu roku.Juliusz Cezar.słowa Cezara wypowiedziane w chwili.

Brzeg . I to wszystko. Bryzejda daje się prowadzić do Agamemnona "niechętnymi kroki". wł. Briseida .opera (1899) E. wiktoriański film fabularny (1921) Charlie Chaplina. aby Charlie. Chryzejdę.miasto nad Odrą w woj. zabiera jako głównodowodzący w zamian Bryzejdę Achillesowi. mógł wstawiać nowe. w odróŜnieniu od Ŝeleźca. Neapol.ang. powodując jego gniew (będący punktem wyjścia akcji Iliady) i wycofanie się z udziału w walce. The Kid. opolskim.fresk (1757) Tiepola.renesansowy z 1569-72. Włóczęga Charlie zabiera niemowlę na swoje poddasze. grotu. 70-79). w sześć lat później chłopczyk (Jackie Coogan) tłucze w oknach szyby. prawa miejskie od 1250. Chabriera. tekst Michela i Galleta. 3. sentymentalny. Jork. przebudowany w stylu Odrodzenia w 1530-60. ośrodek wydawniczy druków polskich dla Śląska. Brzeczka . Edna Purviance jest młodą matką bez środków do Ŝycia. Villa Valmarana. Jadwigi z Xiv i Xvi w. Zamek Piastów Śląskich . uŜywany do wyprawiania skór.z Xiii-Xv w. Brzdąc . Szerzej opisuje je Owidiusz w Heroidach. w Xvii-Xviii w. N.rz. Muz. 1621) Rubensa. . Kopenhaga. Brzechwa . pryw. pod Troją.. roztwór wodny garbników. Vicenza. Thorvaldsena. Muz. Agamemnon w złości. Uprowadzenie Bryzejdy . słynny. Bryzejda arowadzona do Agamemnona . Achilles i Bryzejda obraz (ok. co Homer mówi o jej uczuciach. Nar.nałoŜnica Achillesa w obozie gr.trzon strzały. Ratusz . w liście Bryzejdy do Achillesa. z przylegającą kaplicą św.roztwór wodny wyciągu ze słodu piwowarskiego. obecnie szklarz.relief (1803-05) Thorvaldsena. z sarkofagami Piastów. Achilles Ŝegna Bryzejdę . Ŝe wyrocznia kaŜe mu oddać jego brankę. która porzuca dziecko. malowidło ścienne z Pompei (ok.

Rzeczpospolita (Pawłowska). zw. Brzytwa Ockhama . młodego łabędzia. dopóki następnej wiosny nie wyrosło na pięknego.zob.zob. Wg podania miało tam być pochowane dziecko. literaturze kaznodziejskiej.(wym. ang. "doktorem niazwycięŜonym" i "czcigodnym początkodawcą". znane w wielu krajach Europy. które wyrosło na wartościowego. Brzostowski Paweł Ksawery . Apelles. rózgą brzozową. głownia. okema) filoz. wyrosła na ogromne drzewo. Bucentaur . dopóki matka nie wychłostała jej. brzytwa ockhamowska. które uderzyło matkę. Aleksander Wielki. . DoŜa (Zaślubiny z morzem).-wsch. Temat pop. do których uznania nie zmusza doświadczenie. mnicha i teologa franciszkańskiego.Brzeszczot . Brzoza GryŜyńska . Bucefał . centralnego rynku spoŜywczego stolicy. o nieudanym dziecku. przedstawiciela późnej scholastyki. 1873) Emila Zoli. w płd. Wilhelma Ockhama (William of Occam). z cyklu Rougon-Macquartów. 1300-49. Sformułowana przez śrdw.w staroŜytnym Egipcie. z której prawdop. płacha (pop. zasadzona na grobie.klinga. delcie Nilu.olbrzymia brzoza pod wsią GryŜyny niedaleko Kościana. Brzuch ParyŜa . Bubastis . pięknego człowieka. wg której "bytów nie naleŜy mnoŜyć bez konieczności". w śrdw. Wyciągało ono z grobu rękę dopóty.zob.tytuł baśni Andersena o łabędzim pisklęciu wyklutym w kaczej rodzinie. Brzydkie kaczątko . odrzucająca wszelkie byty. która. którym wszyscy pomiatali jako duŜym i brzydkim kaczątkiem. Uschło w 1875. areny walki między "tłustymi i chudymi". Tytuł powieści (Le Ventre de Paris. ostrze) broni siecznej.nazwa dzielnicy dawnych Hal paryskich. za radą księdza. przen. wywodzą się i inne podobne podania. zasada. ośrodek kultu bogini Bastet (zob.).

Buddenbrookowie . pol. zwanej stąd buddyzmem. Siakjamuni (sanskr. 'miejsce. pokaprysić'. w którym wyłoŜył "cztery szlachetne prawdy" swojej nauki. wg tradycji. Nauczanie zaczął. Codzienna ceremonia zmiany warty gwardii królewskiej ściąga latem tłumy turystów. Ŝe główną przyczyną cierpienia jest poŜądanie.wykwintny pokoik pani domu w Xviii i Xix W. jej ostateczną nagrodą jest nirwana (zob. 1901. boudoir od bouder 'dąsać się. Mając lat 29 porzucił rodzinę i oddał się poszukiwaniu prawdy.budzarz.miejsce zryte przez dziki poszukujące Ŝeru. patrycjuszowska rodzina kupców zboŜowych z Lubeki z 2. twórcy ich wiary zwanym Siddhartha Gautama a.Buddha.. lina zwinięta w koło. Kraszewskiego. I. kaprysić'. Budda . 'asceta z rodu Siakjów'). Budnik . Buduar . Buckingham Palace (wym. z fr. zatem dosł. pne. karczujący las pod rolę i zajmujący się wypalaniem węgli kowalskich.Mazur osiedlony na prawie czynszowym w puszczach lit. .. księcia Buckingham (stąd nazwa). które moŜna poskromić dyscypliną buddyjską. Ŝegl. Indiach w V w.Buchta . w dawnej Polsce . 'oświecony. tytuł nadawany przez wyznawców jednej z wielkich religii azjatyckich. i rus. mała zatoka. Ŝe cierpienie jest nieodłączne od istnienia. gdzie moŜna się wydąsać. klepek i dranic.). bakingem palas) od czasu wstąpienia na tron królowej Wiktorii londyńska rezydencja królewska. której świetność i dekadencję autor opisuje na przestrzeni 4 pokoleń. Budnik . tł. dawn.. i parokrotnie przebudowywano. 1931) Thomasa Manna. Buddenbrooks. który Ŝył w płn..bohaterowie tytułowi powieści (nm. Głosi ona. sanskr. terpentyny. gontów. zamieszkały w prymitywnej budzie leśnej (stąd nazwa). z nm. Nagroda Nobla 1929. Ŝart. które jest złem.powieść (1848) J. wyrobem smoły. Po 7 latach doznał pod figowcem (zwanym odtąd drzewem Bo) oświecenia (bodhi) i stał się Buddą. przebudzony'. Pałac zbudowano w 1703 dla Johna Sheffielda. poł. dziegciu i potaŜu. Xix w. Bucht 'zatoka'. od słynnego kazania w Benares.

. Bukiet . wspaniałego jeźdźca i strzelca. Jego sława światowa jako wielkiego wywiadowcy.(wym. pracował jako nadzorca stada na preriach Zachodu i jako sanitariusz w czasie Wojny Domowej. z fr.(wym. dwukołowy. 1846-1917. strzelcami i ujeŜdŜaczami koni. E. 'Widowisko z Dzikiego Zachodu') z Indianami. łodyg i liści w róŜne kompozycje art. Są to niewątpliwie stworzenia naiwne i szczęśliwe. buggi. Po 1883 objeŜdŜał Europę i Amerykę ze swym Wild West Show (ang. Karoliny.. Absurdalna podówczas wiadomość znalazła powszechną wiarę w mieście. relacjonujących obserwacje KsięŜyca." Setki tysięcy wzięły ten Ŝart za dobrą monetę. baflou) przydomek Williama Cody. Bill odnosił teŜ sukcesy towarzyskie dzięki swej fałszywej sławie i niezwykłej powierzchowności. plac przed redakcją zapełniły tłumy. ur.Bujdą balonową.sztuka układania kwiatów. The Moon Hoax. pogromcy Indian i bandytów była w znacznej mierze legendą stworzoną przez ksiąŜki powieściopisarza amer. Nazwaliśmy ten gatunek Vespertilio homo. wprowadzony w Anglii w końcu Xviii w. do lat 30. Buggy . aromat (wipa). Xx w.. spacerowy pojazd jednokonny z dwoma dyszlami. Ale powodzenie minęło i Cody umarł w biedzie i zapomnieniu. w Iowa (USA). elegancki. bagi). Byjdą ksigŜycową . amerykański buggy był 4-kołowy. bouquet. nazwano opowieść zamieszczoną w gazecie. gestykulując z oŜywieniem rękami i nogami. Bukieciarstwo . nazywano serię reportaŜy Richarda Adamsa Locke'a zamieszczonych w "New York Sun" w końcu sierpnia 1835. Judson) i kampanię prasową Johna Burke. Afryce: przez potęŜny teleskop ujrzano "skrzydlate stwory o gębach podobnych do orangutana. a dla gazety był to niesłychany sukces finansowy: nakład jej wzrósł w krótkim czasie pięciokrotnie. C. uŜywany w Anglii i na kontynencie europ. resorowany. Neda Buntline (właśc. Widowisko cieszyło się olbrzymim powodzeniem. Z. poczynione rzekomo przez astronoma Johna Herschela w nowo otwartym obserwatorium w Płd. . wiązanka.ang. The Balloon Hoax. czyli człowiekiem nietoperzowym. Istoty te rozmawiały z sobą. lekki. a pismo zostało w mig rozchwytane.pęk kwiatów. Bujda . kowbojami.Buffalo Bill . w Japonii określana nazwą ikebana. ang. odkryty. "New York Sun"' z 13 Iv 1844 przez Edgara Allana Poe pod wielkim nagłówkiem: "Zdumiewające wieści ostatnio otrzymane via Norfolk! Przeprawa przez Atlantyk w przeciągu trzech dni! Triumf machiny do latania Mr Monck Masona!" Zawierała ona fikcyjne sprawozdanie z przelotu balonem z Walii do Płd.

zwł. słowikiem Luscinia golzii.. dlatego stanowi bezcenny.perski ptak śpiewający. Lecz ich bulbul zabłyśnie .zob.kwiat Makartowski. mleka a.. często występujący w poezji perskiej. z gr. niekiedy takŜe barwiony.) Bulla . przebywanie wpław wielkich rzek Azji i Europy. przewoŜenia w podróŜy wody. teŜ Słowik. w sercach pamięć róŜy. por. . Bulbul .przest. Goethe. Wschód i Północ. bakłak. z tur. byk'. Byron. wraz z kobietami i dziećmi. 'pieczęć. (A. Pognała wołki na bukowinę. umoŜliwiając w czasach staroŜ. zawiera około czterystu polskich nazw miejscowych i osobowych. dokument'. Wnet znikną w ziemi liście. Bulla gnieźnieńska. z arab. zob. OpróŜniony z wody i nadęty powietrzem słuŜył jako pęcherz pławny (pływak). Bukowina . pozwalający na ścisłe odtworzenie systemu dźwiękowego polszczyzny Xii w. bulla papieska z 1136.. miłośnika kwiatów.uroczysty dekret papieski. las bukowy. Mickiewicz. armiom w marszu i całym ludom w czasie wędrówek. Mickiewicz. 5. boukolos 'pasterz' od bous 'wół. 1846-84. najdawniejszy zabytek języka polskiego. pers. Idąc za modą orientalną.i wnet oko zmruŜy. Złoty. zwana niekiedy Złotą bullą języka polskiego. Złota bulla . śrdw. encyklika w sprawach szczególnej wagi. buczyna.bułga. Sielanka. na Krymie nazywano tak Mickiewicza. Bukowisko .Bukief Makartowski . dawn. wina. Bukolika . spisana po łacinie. worek skórzany róŜnorodnego kształtu słuŜący do przechowywania a. burdziuk.zob. który jest prawdop. Bukłak . od nazwiska malarza wiedeńskiego Hansa Makarta. łac. w temacie róŜy i słowika gul u bulbul.okres godowy (ruja) jeleni i łosi we wrześniu i październiku. nazwy tej uŜywali romantycy wielu krajów Europy. a takŜe budowy i odmiany wyrazów. zasuszony.

gałką.w dawnej Polsce szabla turecka a. Nastąpił nagły wzrost jego popularności. i Bliskim Wschodzie do wyrobu broni siecznej wysokiej jakości. dawna nazwa stali uŜywanej w śrdw. oznaka najwyŜszej władzy wojsk. Jork 1941) Benjamina Brittena i W. w dawn. miecz perski z szeroką i rozszerzoną na końcu klingą (broń Syreny w oficjalnym herbie Warszawy). Kabuki. Papineau przeciw Anglikom w Quebeku w 1837. No. który walczył w buncie J. broń obuchowa tatarsko-turecka. pulad 'stal' zob. por. w wykonaniu ozdobnym metalowa. folkloru USA. L. częsty temat nieprawdopodobnych opowieści humorystycznych. bracia.-zach. animatorów. z tur. Paul Bunyan . pra-superman. urząd..jeden z trzech gł. Pierwsze opowiadania o Bunyanie ukazały się dopiero ok. w 1684) teatr lalek. w których kaŜdy z opowiadaczy stara się prześcignąć innych. wysadzaną niekiedy drogimi kamieniami. komiczny bohater ludowy. którą buława symbolizuje. oparty na tradycjach śpiewanych recitatiwów dŜoruri (zał. Bunyan Paul .. Skórzana Pończocha.Bułat .pierw. narratorów i muzyków grających na semisenie. z okrągłą zazw. rzeźb. Buńczuk . prawdop.marszałka. władza. nie ma podstaw. u Turków i Tatarów oznaka władzy noszona przed jej . powstały w Xix w. Stał się teŜ tematem obrazów. a nawet baletu. a do literatury wstąpił przez wiersze Roberta Frosta i Carla Sandburga. Bunraku . maczuga. Hipoteza. ukazało się wiele ksiąŜek o nim.(wym. pałka.operetka opus 17 (N. Audena. H.. w wielu armiach . godność. Buława . z pers. Ŝe istniał jakiś prawdziwy Paul Bunyan.zob. Polsce-hetmana. 1910. KaŜdy Ŝołnierz francuski nosi w ładownicy buławę marszałka Francji zob. banjen) legendarny leśnik i drwal płn. tur. Dalej. kiedy jego legendy uŜywała firma drzewna dla reklamy. Napoleon I.dawn. na Środk.. Bumppo Natty . który ciągnąc za sobą oskard wykopał Wielki Kanion Kolorado i usuwał zatory spławu drzewa odwracając bieg rzek. gatunków klasycznego teatru jap.

udający zucha. ils n'ont rien appris ni rien oublie. przypisywane Talleyrandowi lub marszałkowi Dumouriez. gniazda rodu Burbonów.). Chleb (Zabawy. drzewce z kulą i poprzeczką z zawieszonymi na niej ogonami końskimi: przed sułtanem noszono buńczuk siedmioogonowy. i napoleoński. bóstwa celtyckiego identyfikowanego z Apollinem. który w 1272 poślubił Beatrice de Bourgogne-Bourbon. Czerwonego i odbywa pielgrzymkę do Mekki. przen. PodróŜuje w towarzystwie trzech słuŜących i dwóch wielbłądów. aŜ do 1848. Burczymucha . szwajcarski badacz Bliskiego Wschodu.mający prawo uŜywania buńczuka.przedstawicielem. Konopnicka. dotyczący buńczuka. F. Burbonowie wstąpili na tron w 1589 w osobie Henryka Iv i panowali. męczybuła.dynastia francuska. bundŜuk 'ogon koński' jako znak wojsk.1776-1817. Z Mekki 15 I 1815 przyłącza się do karawany idącej do Medyny.) . gdera. gdzie uchodzi za hinduskiego muzułmanina. zawadiacki. Jako pierwszy Europejczyk daje dokładny i rzetelny opis Kaaby i Czarnego Kamienia. Z innych odgałęzień wywodzili się królowie Neapolu i Sycylii oraz Hiszpanii. przed wezyrem . F. mantyka. (M. pomijając okres Rewolucji Fr. a nawet.. Stefek Burczymucha. Jak był Stefek Burczymucha. z rzym. Burbonowie . Aguae Bormonis 'cieplice pod opieką Bormo'. wędrując przez pustynie dociera do M. Zob.zrzęda. potomkowie Roberta de Clermont (szóstego syna Ludwika IX). czupurny.pojedynczy. Od Bourbon d'Archambault. zuchowały. do 1830. odgałęzienie Kapetyngów. przed hetmanem wielkim noszono dwuogonowy.. a gdy obyczaj ten przeszedł do wojska polskiego.z trzema ogonami. Palais (-Bourbon). jeśli liczyć teŜ Ludwika Filipa z gałęzi orleańskiej. junacki.fr. ględa. Zmarł w czasie przygotowań do wyprawy z Górnego Egiptu do Nigru. O większego trudno zucha. maruda. Burckhardt Johann Ludwig . z tur. którą zwiedza jako pierwszy chrześcijanin. powiedzenie o Burbonach. a przed polnym . 1-2. Niczego się nie nauczyli i niczgo nie zapomnieli . zob. Skończywszy studia w Cambridge udaje się do Nubii. Pochowany na cmentarzu muzułmańskim w Kairze pod nazwiskiem Ibrahim ibn Abd Allah. Pojedynczy. Buńczuczny . pomniejsi baszowie mieli podwójny a. F.

teatr w Wiedniu.burgraf. Burłacy .zob. obszerna.opończa z kapturem Tatarów krymskich i astrachańskich. 'na zamku'..w Xvi-Xix w.. zał. haus) gmach w londyńskim Piccadilly. Burggraf. Katedra rozpoczęta w 1221 przez króla Ferdynanda Iii świętego. dlatego zw. w dawnej Polsce .. na Ringu od 1888. z nm. w Rosji i na Ukrainie . instytucje naukowe. często bogato zdobiona. mieszczący Królewską Akademię (Sztuki). w 1741 w dawnej dworskiej sali do gry w piłkę. trzynawowa bazylika z transeptem. Royal Society (zob. ukończona w Xvi w.. . z których słynna Capilla del Condestable z 1489. Towarzystwo Antykwariuszy i in. gdzie w 1814-32 zapanował niemiecki repertuar klasyczny.obraz (1870-73) Ilii Repina.(wym. zob. z wielbiądziej wełny. Burgtheater . Wspaniałe aŜurowe hełmy obu głównych wieŜ wykonał 1442-58 Hans von Kln. Od 1766 stał się teatrem narodowym. od Xvii w. pełniący funkcje sądownicze i wojskowe. w śrdw. Royal Academy. Leningrad. arcydzieło sztuki dekoracyjnej w stylu plateresk. Rosyjskie. W nowym gmachu. Buridan . starosty. W okresie 1849-81 była to jedna z pierwszych scen europejskich.). Burgrabia . Niemczech urzędnik w zamkach i miastach królewskich i biskupich.Burgos . z tur. bor.urzędnik grodzki. wojny świat. Burlington House . wnętrze ośmiokątnej kopuły nad skrzyŜowaniem naw. chroniąca od deszczu i zimna jeźdźca i (w niemałym stopniu) konia. szkoły Akademii Król. jeden z najstarszych w Europie. teŜ Poniatowski Józef (Burka). na wschodniej stronie kościoła piękny dwupiętrowy kruŜganek.miasto w Starej Kastylii (Hiszpania).robotnik zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzęki. Osioł (Buridana). obejściem chóru i wieńcem kaplic. wg projektu Felipe Virgarni 1539-68. Burlak . ang. burka'. wówczas Theater an der Burg. w powszechnym uŜyciu w Polsce. zastępca kasztelana a. Muz. do 1967. poświęcona w 1230. buruk 'zagięcie. Burka . wielka tradycja teatru przetrwała jeszcze do wybuchu 1.

arab. internat dla uczącej się młodzieŜy. Górny Śląsk.-nm.Burmistrz .jantar. Bursche 'chłopak. sakiewka. ze śr. Brgermeister. Bursz . rodzaj zabaw karnawałowych na Podtatrzu. Starnigielska. ponurą waśń między rodzinami dwu przyjaciół. przest. wsch. w Polsce .wygasły w Xix w. kasa'. noszona przez Arabów. bornsten 'kamień płonący'. student. Długoszowa. Bursa Ubogich .niemiecki student-korporant. śrdw. skucynit. zał. 'worek. sakiewka. którą w staroŜytności rzymscy kupcy przybywali do ludów zamieszkałych na płn. z nm. filozofów. Burnus . Hallgerda. Następują wzajemne morderstwa. dawn. z innych najbardziej znane bursy-intematy były: Jerozolimska.najstarsza w Polsce. aby kupować bursztyn i niewolników za rzymskie towary i pieniądze. Węgrzech) do Camuntum nad Dunajem drogą bitą. . kompan. która przybiera coraz ostrzejsze formy. Burnt Njal . białej wełny. a stamtąd szlakiem terenowym przez Morawy.opończa z grubej.bohater jednej z najbardziej znanych wczesnych sag islandzkich Njalssaga 'Opowieść o Njalu'. bogatych ziemian.południowe wybrzeŜe Bałtyku. aŜ Njal ginie w poŜarze swego podpalonego domu. od środkowego Dunaju. z gr. birros 'płaszcz z kapturem'.najwyŜszy urzędnik samorządu miejskiego. podŜega obie strony do zwady. Barsztynowy szlak .główna arteria komunikacyjna. Opiewa ona krwawą. złośliwa i egoistyczna Ŝona Gunnara. łac. z kapturem. z nm. Śmieszkowica. w 1402 dla Ŝaków Akademii Krakowskiej. Njala i Gunnara. na którym bursztyn występuje w największych ilościach. ordynans'. wiodąca od Akwilei nad Adriatykiem przez Savarię (dziś Szombathely w zach. Barsztynowe wybrzeŜe . prawników. biskupa Noskowskiego. z tańcami i pijatyką. Bursa . Bursztyn bałtycki znany był w Italii juŜ w starszym okresie Ŝelaza. Wielkopolskę i Kujawy do ujścia Wisły i półwyspu Sambia. Bursztyn .do 1950. giełda.-d.

Ozeasz. Burzan . zob. film zapewnił Pudowkinowi czołową pozycję wśród reŜyserów radzieckich. O miłości. który w ten sposób nazwał zamieszki w republice San Marino. une tempete dans un verre d'eau. 8. Burza nad Azją . Wsiewołod Pudowkin. Gulistan) poety perskiego Saadiego z Szirazu. por. 3.ros.. O wychowaniu.').fr. Udźwiękowiony w 1949. młody Mongoł Bair (W. tytuł: Potomok DŜingis Chana ('potomek.. 8.zob. sonet Stepy Akermańskie. Omijam koralowe ostrowy burzanu. 23. O tolerancji. Alaryk (Grób w Busento). Prospero.zob. 35. O sposobach wznoszenia duszy do Boga . 2. 10. 8. kolonizatorom. O wdzięczności.chwast stepowy tworzący gęste i wysokie zarośla. 5. O wyrzutach sumienia i skrusze. Wśród fali ląk szumiacych.ros. Łuk. Kaliban. O sztuce rządzenia.Burza.łac. Ariel. przylądkowi Afryki. Zwiastun burzy . zob. 4. 3-4. dosł. z ukr. Burza w szklance wody . Burza . O rezygnacji.. wśród kwiatów powodzi.) Busento . zawierający ok. InkiŜinow) jest przywódcą powstania Mongołów przeciw ang. burjan. Dobry (Przylądek Dobrej Nadziei).nazwa nadana przez Bartolomeu Diaza płd. 7. Bustan . Piesnia o Buriewiestnikie (1901) Gorkiego. tj.. zbiera burzę . 8. Ew. (A. Sad'. Marek. et turbinem metent. poemat napisany w 1256. ventum seminabunt. nadchodzącej rewolucji.zob.pers. 'Ogród owoców. wiele hałasu o nic. reŜ. 9. Biblia. Buriewiestnik. niemy film radziecki (1928). 7.ostatnia sztuka (1611) Szekspira. 22. O miłości bliźniego.. Sturm und Drang(periode). O pokorze. 4. z Wulgaty. Przylądek Burz . 6. Okres Burzy i Naporu . jeden z dwóch głównych utworów (por. 4000 dystychów w dziesięciu księgach: 1. wg Montesquieu. Mickiewicz. Uśmierzenie burzy na morzu . wg Mat. Kto sieje wiatr.

gr. z gałką zazw. w wykonaniu ozdobnym metalowa. rozszczepioną na 6 do 8 liści zwanych piórami. z tur. dziś: 'krowy. a od Xv w.) 'byt. Butterfly . Buzdygan .przez modlitwę. Bousiris. Taurus. Bydło od być (do Xvi w. na płn. Plejady i Hiady.pierw. Byczek Fernando . gł. byki'. król egipski. zawiera Aldebarana.). Byk . Łagodny Fernando lubił odpoczywać w cieniu drzewa wąchając kwiatki i nie znosił walki byków. gr. Byczyna . pod którym 24 I 1588 Jan Zamoyski odniósł świetne zwycięstwo nad armią arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Ale juŜ od Xiv w. pretendenta do tronu pol. gruszkowatą. istnienie'. mit. Ŝubra. maczuga'. w Polsce do Xix w: wiosłowo-Ŝaglowy jednomasztowiec rzeczny płaskodenny. Byk . dobytek'. rotmistrzów. ale zerwał swe łańcuchy i zabił króla oraz jego zwolenników. opolskim. jaka. gdzie sprzedawano go na drewno.bohater ksiąŜki dziecięcej Munro Leafa spopularyzowanej przez film rysunkowy (1939) Walta Disneya. trzoda'. broń obuchowa tatarsko-turecka. w dawnej Polsce . bawołu.. równieŜ: 'zwierzęta domowe. który w celu uniknięcia klęski głodu zabijał wszystkich przybyłych do kraju cudzoziemców na ołtarzu Zeusa. bozdogan 'pałka.oznaka władzy pułkowników. w Polsce widoczna jesienią i zimą. syn Posejdona. do spławu soli z Wieliczki do Warszawy i Płocka.miasto w woj. poruczników i chorąŜych. oŜywiających tok filozoficznych rozwaŜań. kolejną ofiarą miał zostać Herakles. woły. w greckiej tradycji byk z legendy o Europie (zob. . a stąd zboŜa do Gdańska.dorosły samiec wielkich pustoroŜców (bydła domowego. cielęta. Buzyrys . takŜe: 'mienie. maczuga. krańcu WyŜyny Śląskiej. pod którego postacią ukrył się Zeus. Poemat pełen jest anegdot i przypowieści. Madame (Butterfly). bizona) oraz łosia i jelenia. pałka. Maksymilian dostał się w czasie bitwy do niewoli. bo nie nadawał się do Ŝeglugi w górę rzeki.zob. nazwa babilońska. łac.konstelacja zodiakalna. prawdop.

znaleziona w 1547 w termach Karakalli w Rzymie. Święty byk . do końca Xviii w. dziś Neapol.) Muromiec. który. Bykowiec .). . Włodzimierza Wielkiego.. Dawniej przypisywano jej równieŜ własności magiczne.): Dobrynia Nikitycz. Mezeni i Piniegi. za co Posejdon przyprawił piękne zwierzę o szaleństwo. Niekrasowa i Turgieniewa.Biblia.belica. Róg. SpiŜowy byk Falarisa .. ze skóry byczej (stąd nazwa) a.).zob. bohaterami są: pieśniarz Sadko (zob. śpiewnie recytowane przez skazitieli (recytatorów). Ujarzmienie byka było 7. dziś uŜywana tylko jako przyprawa: cytrynowo pachnący olejek. opasywały się bylicą.zob. gr. chłop Mikuła (zob. bielica.) i nie mniej znakomici (zob. W cyklu kijowskim największym bohaterem jest chłop Ilia (zob. nad M. wieszały ją nad drzwiami i oknami swoich domów.) i siłacz Waśka (zob. zob. Byliny . kopia rz. na północy Rosji. dzieło Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles w Karii (Ii-I w. kraju leŜącego za Jordanem. "pięknego słoneczka". obok niego Suchman (zob.) Sielaninowicz i Wolga (zob.).Byk Farnezyjski . przedstawiające scenę przywiązywania Dirke do rogów byka (zob. Walka byków .zob. zapisywane w Xvii-Xix w. 21. cykl dworu św. Bylica .. pracą Heraklesa. Naz.): kobiety tańczące wokół ognisk świętojańskich. Mus. wrzucały ją w ogień. prawdop.mit.). wymarły gatunek dzikiego wołu. Apis.zob. Włodzimierz. z innego bydlęcia. znajdowała się w Palazzo Farnese (stąd nazwa). Amfion i Zetos). nad brzegami Pieczory. rosyjskie ludowe pieśni epickie. W innych pieśniach olbrzym Światogor (zob. wyszedł z morza na brzeg Krety i miał być złoŜony w ofierze Posejdonowi przez Minosa. Głównym cyklem epiki ros. ofiarował bogu innego byka. Walka. 13. Byki z Basan .stariny. W cyklu nowogrodzkim gł. Alosza Popowicz. krzew ceniony w staroŜytności i śrdw.) Busłajew. w Kraju Ołonieckim. Chwycić byka za rogi . pne.. Sidła (Złapać się. jest jednak cykl kijowski. związana była silnie z obchodami sobótki (zob. pierwszego wielkiego księcia ros. Psalm.bicz rzemienny sporządzany dawn. Białym. Byk kreteński . zachwycony jego urodą. boŜe drzewko.. kiedy wciąŜ jeszcze były Ŝywe tradycje epiki lud. zwanych równieŜ bylicowymi. zwł.słynna rzeźba antyczna. Tematyka bylin znalazła odbicie w twórczości lit. jako uniwersalna roślina lecznicza.

od Xi w. I choć przyjdzie ścigać jak najdalej wroga. caballo 'koń'. szmermelek. w 1927 z trzema towarzyszami przeleciał Atlantyk. . fiksacja.. 29 Xi 1929 przeleciał nad Biegunem Płd. w ramach Międzynar. Ŝe mi jesteś droga! 1-4. Była babula . kawaliero) we wczesnym śrdw. manię'. 1939-41 i 1946-47. analogicznie do fioła i fiołka. fioł(ek).w muzyce Musorgskiego i Rimskiego-Korsakowa. zdrowe. cudak. dziwak. w 1955-56. A ten koziołek tyle miał rozpusty.fiś. miała koziołka bardzo rozpustnego. zdrowe. takŜe oznaczających 'kręćka. być moŜe.1888-1957. dziewczę. Roku Geofiz. kręciek. piosenki PoŜegnanie (1830) nieznanego autora. ojczyzna mnie woła! Idę za kraj walczyć wśród rodaków koła. klin. Bywaj. 9 V 1926 odbył pierwszy w dziejach lot nad Biegunem Płn. mania. ze średniowiecza. Ŝe wyjadł babulince ogródek kapusty. z hiszp. Nigdy nie zapomnę.. odbył 4 wyprawy na Antarktydę: w 1928-30.. pochodząca.(wym. 1933-35. Bywaj. bez.. pasja.szlachcic hiszp. 1-8. . chyś. ekscentryk.początek bardzo pop. amerykański badacz polarny. od bot. Bzik . Ostatni raz był na Antarktydzie jako kierownik wyprawy amer. w Hiszpanii . oryginał. fiksum-dyrdum. konik. dziewczę. ćwiek.wojownik konny. ze zdrobn. lotnik i admirał.pieśń ludowa.. . Wariant lubelski (Krasnystaw): Była babula rodu bogatego. Byrd Richard Evelyn . C Caballero .

i hiszp. Mocna.rodzina Ŝeglarzy włoskich na siuŜbie ang. Koło Przylądka Dobrej Nadziei burza zatopiła 4 statki. Romańskie kościoły opackie la Trinite i St.Caboto . stąd nazwa.ok. odbył prawdop. odkrywając wyspę Cape Breton i Nową Szkocję (1497). odnowiony po 1845. o dwuwieŜowych fasadach. 1421-1440. niezwykłej piękności. Ŝeglarz portugalski. w poszukiwaniu płn. Po powrocie do Bristolu był inspiratorem i organizatorem wypraw ang. na miejscu wcześniejszej budowli bizantyjskiej. całkowicie pozłocona. wraz z synem przedsięwziął wyprawę dla odnalezienia drogi morskiej do Chin i Indii. 1557.ok. ozdobiona tylko przez piękne portale fasada kościoła z 1077. Ca'd'oro . Etienne. Cabral Pedro Alvarez . drogi morskiej do Chin. Ŝona Wilhelma Zdobywcy. w której osiągnął Labrador. syn Giovanniego. John Cabot. po podróŜy Vasco da Gamy otrzymał dowództwo 2. i drugą podróŜ (1498). załoŜony w 1064 przez Wilhelma Zdobywcę. wieŜe (907m wysokości) ukończone dopiero pod koniec Xii w. 1526. ang. ka) miasto w Normandii (Francja).ang. zbudowany przez Giovanniego i Bartolomea Bon ok.-wsch. 1460 . St. Sebastian Cabot. prawdop. Walii (Brytania). trzynawowe bazyliki z transeptem. Po półrocznej podróŜy flota dotarła do Kalikatu w Indiach. na wpół udaną wyprawę na czele floty hiszp. jedną tylko.. Chcąc uniknąć cisz wybrzeŜy Mauretanii zapuścił się daleko na zachód.ok. Caernarvon . . l'Abbaye-aux-Hommes. 1472 . La Trinite . Caen . 'Złoty Dom'. floty portugalskiej wyruszającej do Indii z Lizbony w 1500 r.. prosta. pilotował wyprawy ojca. pierw. emporami i sześciodzielnymi sklepieniami Ŝebrowymi z Xii w.wł. Sebastiano Caboto. fundatorką była Matylda Flandryjska. Zginął wtedy Bartolomeu Diaz.(wym. Gotycka fasada bogato zdobiona. mianowany piloto-mayorem Kastylii przez cesarza Karola V. do wybrzeŜy Ameryki Płd.-zach. Etienne. czego pozwalają się domyślać niektóre kapitele i asymetria budowy. pałac w Wenecji nad Canal Grande.(wym. ka:na:wen) miasto w płn. Giovanni Caboto . 1450-98. skąd wiatry i prądy zagnały flotę aŜ do Brazylii.l'Abbaye-aux-Dames. załoŜony w 1062.

(wym. ćwierci Xx w. którego syn został pierwszym księciem Walii. Gounod. ale aresztowano go z innych powodów. Goethe. Budowa rozpoczęta ok. Moravia. Lokal cieszył się sławą światową jako miejsce spotkania artystów. Mendelssohn. popiersiami. Serafina) i czarownik. portretami.nm. Miejsce formalnej inwestytury jako ksiąŜąt Walii przyszłego Edwarda Viii (1911) i księcia Karola (1969). Krasiński. Anatole France. Cagliostro in Wien . Schopenhauer.in. medalionami. Stendhal. libretto: F. poetów. zmarł w więzieniu. Byron. w pobliŜu placu Hiszpańskiego. Sienkiewicz. Croce. ang. z serii Memoires d'un medicin fr. Z afery naszyjnika diamentowego (zob. Rilke. Chateaubriand. Joseph Balsamo i Naszyjnik królowej powieści .kawiarnia na Via Condotti w Rzymie. Berlioz. zwłaszcza u dam. Corot. Wagner. Il Caffe Greco . Keats. a później pracowników BBC (British Broadcasting Corporation. Taine. budząc zainteresowanie i podziw.. 1284 przez króla Edwarda I. PodróŜował po całej Europie. kaljostro) 1743-95 właśc. Kazimierz i Włodzimierz Tetmajerowie. śrdw. Siemiradzki. 'Pamiętniki lekarza'.. Norwid. 'bryt.(wym. miejsce spotkań artystów w I. Shelley.(1846-49) Aleksandra Dumasa-ojca. 'Wielki Kofta'. pisarzy i innych znakomitości z róŜnych krajów. Canova. Carducci. powieść (1789) Fr. autografami i róŜnymi innymi pamiątkami. Thorvaldsen. kaferojal) londyńska restauracja przy Regent Street. zawsze w najlepszych sferach. Baudelaire. Apollinaire. Prawo deptało mu po piętach. 'Wizjoner'. niekiedy odsiadywał wyroki za oszustwa. Mark Twain. zmuszając do wielkiej ruchliwości (w 1780 odniósł wielki sukces w Warszawie). w kawiarni bywali m. występując jako alchemik. zręczny szarlatan rodem z Palermo (czy z Bergamo?). dziennikarzy itd. Cagliostro Alessandro . załoŜona w 1760 przez Lewantyńczyka Nicola di Madalena. Carlo Levi. piękny przykład twierdzy śrdw.. znany takŜe jako hrabia C. Gogol. De Chirico. Cafe Royal .Caernarvon Castle . cudotwórca i producent uniwersalnych leków. William Cody (zob. Rossini. miniaturami.. Giuseppe Balsamo. Leopardi. Maria: Antonina) wyszedł cało. Bizet. Buffalo Bill). król Ludwik Bawarski.operetka (1875) Johanna Straussa. . Der Geisterseher . Gioacchino Pecci (późn.. Wreszcie w państwie papieskim uwięziony jako heretyk (zadenuncjowała go Ŝona. Słowacki.: D'Annunzio.. papieŜ Leon Xiii). komedia (1791) Goethego (Cagliostro w aferze naszyjnika jako hrabia Rostro). Mickiewicz. Thackeray. Schillera. markiz Pellegrino i pod róŜnymi innymi tytułami i nazwiskami. Der Gross-Cophta . Ściany kawiarni ozdobione są licznymi obrazami. Parandowski.nm.jeden z najlepiej zachowanych bryt. RTV'). Orkan. wywoływacz duchów. Goldoni. obronnych zamków gotyckich.

Cajniarnia . róŜnej wielkości.47mm.. a Szkot A. en ce jour. sa ira) fr. Cal . wyst. jakie zdarzyło mi się widzieć". tak jak ona. Ŝe tytuł pieśni pochodzi od pełnej otuchy odpowiedzi Beniamina Franklina: "Ca ira". Poznań 1947) Jana Adama Maklakiewicza.(wym. w popularności rywalizująca z Karmaniolą (zob. sans cesse repete Ah! ca ira. Ah! ca ira. gdy ParyŜ przygotowywał się do obchodu święta Federacji na Polu Marsowym. ca ira! Le peuple.) W okresie terroru ostatni wers zmieniono na: "Les aristocrates a la lanterne!" fr. 1799-1838.. W ten sposób zakończyła się legenda timbuktańska. Za autora słów podawał się śpiewak uliczny Ladre. w Królestwie Polskim (1819-48) .. ale w Xv-Xvi w. skrzypka teatralnego) 14 lipca 1790.balet (1937. 25. Caillie Ren .. gdzie otrzymywano sztaby przez młotowanie (klepanie). Portret: Le Gay (1778).).. Muzeum.staroŜ. majtka amerykańskiego. w Polsce od Xii w. Laing w drodze powrotnej zginął). Wersal. popularnego kontredansa Becourta. Cagliostro w Warszawie . Po raz pierwszy śpiewał ją lud ParyŜa (na nutę Carillon national. w pierwszą rocznicę zdobycia Bastylii. cal ang. Znając język i obyczaje Caillie dotart do celu przebrany za Araba-muzułmanina.(wym. oceniając je jako: "najbardziej monotonne i jałowe miejsce. ok. kaję). na pytanie o perspektywy Republiki Amerykańskiej w wojnie o niepodległość. G. Zoll 'klocek .kleparnia. 'powiedzie się'. Zain 'sztaba kruszcu'.. ale i opisał je po powrocie. wg konstytucji 1764 . ca ira! Malgre les mutins. uznano za oszusta. Nie tylko zwiedził miasto. ('Lud dziś bez przerwy powtarza. z nm. gdy stał się Pierwszym Konsulem. i kult. tout reussira. amer. miara długości równa szerokości kciuka. ca ira. Genee.) i. libretto: Julian Tuwim. słynna pieśń Rewolucji Fr. zaleŜnie od długości stopy. dwunastą część. huta.247mm. podróŜnik francuski. Ca Ira .24. bajecznego Timbuktu nad Nigrem. z nm. średniowieczna kuźnia a. 'Arystokraci na latarnię!' Niektórzy utrzymują. zabroniona przez Bonapartego. gdzie kaŜdy dach miał być kryty złotem (miasto istotnie kwitło jako ośrodek handl. mimo buntów wszystko się uda'. pociągnięty legendą tajemniczego podsaharyjskiego Eldorado. R. której stanowił dziesiątą a. ca ira. podjął tę wyprawę w 1828 jako trzeci biały człowiek (Roberta Adamsa.Zell.87mm.

m. 1698-1762. Caligari . nie tknięte jeszcze przez górników masywy skały. Ŝe został on zabity. z postronkiem wokół szyi. 'OblęŜenie Calais'. Calas Jean . prowadzonych przez parlament (trybunał) tuluzański z brutalnością i fanatyzmem.. Eustache de Saint-Pierre. Shawa.fr.drewniany'. Edward Iii. kalę) miasto w płn. (Kopie pomnika Rodina: Bazylea. miasto zdobył król ang. po 11-miesięcznym oblęŜeniu.) Le Siege de Calais . stojący przed ratuszem.(wym. upamiętnia słynną ofiarę sześciu mieszczan z Calais. Musee Rodin. a Rada Państwa pośmiertnie rehabilitowała Calasa. Kiedy więc ojciec znalazł ciało syna. w eseju Sur la tolerance fr.. wstawiła się za nimi. gdy Ŝona jego. Mieszczanie z Calais . nie naruszone pokłady skał. . Gabinet doktora Caligari. Naprawdę zaś syn popełnił samobójstwo. Opinia w kraju i za granicą wyraŜała Ŝywe poparcie dla stanowiska Woltera w tej sprawie.nm. 'Mieszczanie z Calais'. Sarceya. Kunstmus.(wym. Francji nad Cieśniną Kaletańską. 1400-10. gdzie Wolter usłyszał o sprawie i wystąpił z taką pasją.W 1347.. The Six of Calais . ale król nie tknął ich ani teŜ miasta. Edward przyrzekł oszczędzić miasto. po czym rodzina jego przeniosła się do Genewy. Ŝe w 1765 wyrok anulowano. Calas został stracony przez łamanie kołem i uduszenie. jeśli sześciu wybitnych obywateli ofiaruje za nie swoje Ŝycie. kalas).zob. sztuka (1934) G. podskibie. Die Brger von Calais . Froissarta. fałszywie oskarzony o zamordowanie syna za to. Calais . opowiedzianą w Kronikach J. Mer miasta. Opera (1871) F. warstwa gleby tuŜ pod warstwą zoraną. i pięciu innych mieszczan udało się ochotniczo do obozu króla boso.. B. kopia zmniejszona: Londyn. 'O toleraneji'. co było wówczas uwaŜane za zbrodnię. dramat (1914) Georga Kaisera. węgla a. iŜ rzekomo pragnął przyjąć katolicyzm. Pomnik z brązu (1888) Augusta Rodin. kalwiński kupiec z Tuluzy. soli. ale niezwłocznie wycofał się z tego i zeznawał odtąd tylko prawdę w czasie procesu i przesłuchiwań.część pola jeszcze nie zorana. w szatach skazańców.in. próbował zrazu dowodzić. tragedia (1765) Dormonta de Belloy. Westminster. 'Sześciu z Calais'. ParyŜ.ang. królowa Filippa. Calizna .

wymową czalon) od Chalons-sur-Marne. rzymski fort Camboritum. od Xvii w. kamarg) region w delcie Rodanu (płd. Corpus Christi. Wesele (Camacha). trumny a.-nm. USA. jednego z najstarszych na świecie i obok oksfordzkiego najstarszego w Brytanii. fr.załoŜony wg legend wcześniej. Francja). 1448.(wym. 1505. na początku kwietnia na Tamizie między ósemkami uniwersytetów Cambridge i Oxford na dystansie ok. Całun . Magdalene (wym. 1542. Pembroke.Cal. Anglia). siedziba uniwersytetu. wymieniony na piśmie w 1231. Jedyną nagrodą kaŜdego wioślarza zwycięskiej osady jest jego wiosło. słynny z flamingów i innych ptaków. 1352. St. Całopalenie . Jesus. hodowla białych koni i małych czarnych byków uŜywanych do złagodzonej formy walki byków (w Nimes i Arles). Tech..tkanina słuŜąca do przykrywania zwłok. miasta w Szampanii w płn. Christ's.pop.(wym. Catharine's. chalon (ze st. Gonville i Caius. schalune ze st. poparcie prośby o zmazanie winy. kokardki) spomiędzy rogów byka. La Camargue . Queen's. Cambridge-Oxford .w Biblii ofiara ze zwierząt spalana w całości na ołtarzu jako wotum a. Clare. kamaczo) zob. gdzie pierw. Francji. rezerwat zoologiczno-botaniczny. Pierw. Trinity Hall. ang. 1496. kejmbridŜ) (1) miasto w Brytanii (wsch.(wym. 1473. Uniwersytet w Cambridge . katafalku.-g. St. nizinny. 1347. składanie ofiary całopalnej.najsłynniejszy wyścig wioślarski świata. Cambridge . najstarsze kolegia: Peterhouse. 1348. Cambridge University Press . 1284. 1511. z mazurzeniem za pośrednictwem śr. w Pasadenie. John's. 1326. ale prawdop. 4 mil ang. King's. 'Kalifornijski Instytut Techniki'.. 1441. następnie Grantebrycge 'most przez rzekę Grantę' Sasów. Camacho . materiał taki wyrabiano. mo:dlin).najstarsza po oksfordzkiej ang. z czego powstała nazwa obecna. drukarnia . Cantebrigge Normanów i Caumbridge Anglików. skrót nazwy Califomia Institute of Technology. bagnisty. . której celem jest zerwanie sznureczka (dawn. 1350.-wsch. rozgrywany od 1829 corocznie pod koniec marca a. zapoczątkowany w Xii w.

mało znany generał francuski. fr. od 1915).. Kiedy zaczęła się zupełna rozsypka armii. Camerata Florencka . .uniwersytecka. w zespole miejskim Bostonu. 1580 we florenckim pałacu hrabiego G. Cambrigde (2) . po powrocie Napoleona z Elby. oparty na powieściach arturiańskich T..(wym. w której zasiadał na zamku przy Okrągłym Stole z 12 paladynami. kiedy został generałem dywizji i parem Francji. zwł. H.miasto w stanie Massachusetts (USA) nad rzeką Charles. a od 1592 u Jacopo Corsiego.. stawiał jeszcze bohaterski opór Anglikom na czele batalionu gwardii. fr.). White'a (1958). Doprowadziło to do powstania pierwszej opery. rzucone Anglikom ze wzgardą. Camelot . Pragnęli oni wskrzesić dramat antyczny: do tekstu dołączyli muzykę w postaci recytatywu opartego na akordowym wtórze instrumentalnym z fragmentami chóralnymi. zwanej jeszcze dramma per musica a.jedna z siedzib dworu króla Celtów Artura. ale się nie poddaje!". miał odpowiedzieć: "Gwardia umiera. w którym mieszczą się: Harvard (zob. Tutaj Stephan Day uruchomił w 1638 pierwszą maszynę drukarską w Ameryce Płn. na Sycylii i wśród imigrantów włoskich w USA. nawet w czasie Stu Dni. Światową sławą okrył się dopiero w czasie bitwy pod Waterloo. po wyleczeniu z ran wywieziony do Anglii. favola in musica (nazwa "opera" powstała dopiero w 1639). muzyków i uczonych wł. La garde meurt et ne se rend pas! Te patetyczne słowa wyryto później na jego pomniku w Nantes.no!' CięŜko ranny generał dostał się do niewoli.musical (Nowy Jork 1960) Lemera i Loewego. 'A g. i Massachusetts Institute of Technology (MIT. Camorra . Jego rzeczywista odpowiedź. zbierających się od ok. wkrótce powrocił do kraju. Favola di Dafne (1597) J. otrzymała od króla Henryka Viii przywilej w 1534. Cambronne Pierre Jacques Etienne .. Otoczony i wezwany do złoŜenia broni. która zasłynęła jako dosadne "słowo Cambronne'a". Camelot . w okresie świąt BoŜego Narodzenia. jeden z najstarszych ośrodków naukowych w Stanach Zjedn. działajaca 1830-1911 w Neapolu.grupa poetów. brzmiało: "Merde!" fr. mot de Cambronne. kamelot) w legendzie arturiańskiej .1770-1848. Bardi. Rinucciniego. Radclifie College od 1879.tajna organizacja przestępcza. Periego do słów O.

przebiegającą między wspaniałymi pałacami od dworca kolejowego do kościoła S.(wym.szeroki kanał w kształcie litery S. 'bojownik. oddzielający północną część Wenecji od południowej i stanowiący główną arterię komunikacyjną miasta. mistrz perspektydy lineamej.. Piazza del Campo . twórca wedut (zob.zob. bohater'. przez Muccia i Fr. Obrazy jego słuŜyły jako dokumentacja przy odbudowie zabytków Warszawy po 2. 'święte pole'. wł.Campanile .wł. ulic. Maria della Salute i Kanału św. twórca obrazów z historii Polski i scen rodzajowych.główny ośrodek Sieny (Toskania. Campo Santo . rycerz. 1376. mistrz perspektywy i szczegółu.). najsłynniejsza droga . słynnym ratuszem Palazzo Pubblico. wspaniały plac w kształcie muszli ze źródłem Fonte Gaia (zob. przydomek Cyda (zob. w Warszawie. piętro dodane w 1468). budynków. 1697-1768. PejzaŜysta wedutowy miast. Canal Grande . El Campeador . Canaletto . Marka.zob. od 1767 w Warszawie w słuŜbie Stanisława Augusta. wojnie światowej. wewnątrz zaś ogród. mieszczą się grobowce i tablice z napisami nagrobkowymi.typ cmentarza włoskiego w kształcie dziedzińca otoczonego czworobocznym kruŜgankiem. Pole (Marsowe). loggią (Loggia della Mercanzia). Włochy środk. Najsłynniejszy w Pizie 1278-83. di Rinaldo w 1338-48). siostrzeniec i uczeń Canala. Nar. gotyckimi domami i pałacami. najbardziej warszawski z cudzoziemskich artystów. Torre del Mangia (wysmukłą wieŜą zbud. 'pole'. Źródło).przydomek dwóch malarzy weneckich: (1) Giovanni Antonio Canal. kampeador) hiszp.). Bogaty zbiór obrazów i rysunków w Muz. Campus Martius .. (2) Bernardo Belotto. kaplicą (Cappella di Piazza. surowym i eleganckim budynkiem gotyckim z 1297-1310.) i scen rodzajowych na tle architektury. 1747-58 malarz nadworny Augusta Iii w Dreźnie. Kampanila. Campo . pejzaŜysta. 1720-80. w którego ścianie zewn.

Nowy Jork. W 597 św. jedna z najwspanialszych w Anglii. Canopus .obraz (wczesny Xix w. popadłszy w konflikt z papiestwem o inwestyturę (tj. margrabiny Toskanii. Canterbury .. na temat legend karolińskich. ale takŜe i klasyczne.pójść na ugodę z papiestwem.druga po Syriuszu gwiazda nieba pod względem jasności. odbył trzydniową pokutę i uzyskał zdjęcie klątwy. ukorzyć się. król niemiecki Henryk Iv (cesarz od 1084). Cannae . Cancan . wł. aby nawrócić wyspiarzy.zob.(wym. Pójść do Canossy .zob. Katedra. Augustyn przybył z Rzymu. 1174).wieś w płn. pokajać. zwł.toskańscy minstrele. rozszerz.). uznać swój błąd. Metrop. romansów i bojów Orlanda (Rolanda). Augustyna. Canossa . ottava rima. Mus.wodna świata. w zamku Matyldy. Kanny. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Kilu.. w stylu wczesnego gotyku ang.. gdzie w 1077. szczerą czy udaną. zał. Tumera. gł. 'Wielki Kanał'. 1067. bajarze Xiv w. ma moc promieniowania większą od niego 2300 razy. którzy układali i wykonywali publicznie we włoskich miastach i wsiach cantari. kanterbry) miasto w hrabstwie Kent (Brytania). The Grand Canal Venice . wł. wzniesiona na miejscu bazyliki św. prawo obsadzania stanowisk kościelnych przez monarchę) i wyklęty przez Grzegorza Vii. . upokorzył się przed papieŜem. stronniczki papiestwa w walce z cesarstwem. opactwo i został pierwszym arcybiskupem Canterbury. przez długi czas duchowy ośrodek kraju. wyrazić skruchę. w Polsce niewidoczna. kilkakrotnie spalona i odbudowywana (1011. Kankan. 63 razy odleglejsza od Ziemi niŜ Syriusz. siedziba arcybiskupa kościoła anglikańskiego i prymasa Anglii. Cantastorie .) Josepha M. W. długie poematy epickie oktawą. Włoszech w pobliŜa Reggio nell' Emilia. Wielka wieŜa na skrzyŜowaniu naw (Xv w.

'zbiór pieśni lirycznych'. Bajkonur. Zebójstwo w katedrze . Cape Canaveral (wym. zwł. amerykański kosmodrom.) i ok. zob. Zbiór złoŜony głównie z wierszy miłosnych pisanych dla Laury (zob. moralne i polityczne. najwybitniejsze dzieło poety. witraŜe z Xii-Xiii w. Neil A.długi transept. ulubiona forma Petrarki (wyd. pol. rozsypanych pomiędzy inne. alfa konstelacji Woźnicy. .. reszta to sonety. od capra 'koza'. Eliota. gdzie św.. Kennedy'ego kosmodrom nosił nazwę Cape Kennedy). Capina . cel licznych pielgrzymek. nadana nie przez poetę. Aldrin 21 Vii 1969 wyszli na ląd "Morza" Spokoju z kabiny załogowej typu LM. Capella . pierwszy prom księŜycowy. Transept płn. tł.Koza. najjaśniejsza obok Arktura i Wegi gwiazda nieba północnego. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie). 30 utworów na róŜne tematy. wyd. Tomasza. m.in. części stanu Floryda (USA).. wyd. por. w Polsce widoczna. Murder in the Cathedral. narzędzie drwalskie do przesuwania. 'urywki rzeczy popularnych'. podwójna.. aŜ do 1538. Tomasz Becket został zamordowany w 1170 przez kilku rycerzy króla Henryka Ii. 7 ballad. jaki lądował na KsięŜycu z załogą ludzką. wystartował "Eagle". kejp kenwerl) przylądek we wsch. złoŜone z ostrego haka stalowego i drewnianego styliska (rękojeści).-wsch.) wł. polskie przekłady Daniela Naborowskiego. 'kózka' zdrobn. Mickiewicza. zob. gdzie mieścił się grobowiec św. Arcydzieło literatury światowej naśladowane i tłumaczone przez niezliczonych poetów. F.. kanco. Trójcy. Razem 366 utworów. obracania i podnoszenia dłuŜyc i kłód z drzew zrąbanych oraz do smykania (zrywki drewna długiego w górach). jedna z najbliŜszych gwiazd.skublica. z którego m. DwuwieŜowa fasada. Jalu Kurka. pol.ang. nazwa wielkiego zbioru liryków włoskich Petrarki. w tym 4 madrygały. wprowadzonej na orbitę księŜycową przez macierzysty statek kosmiczny "Apollo 11" (przez pewien czas po śmierci prezydenta J. 1470. Pieśni Petrarki 1881. Pietra Bemba 1501. który nazwał ten zbiór Rerum vulgarium fragmenta łac. kiedy Henryk Viii kazał go zburzyć. poprawne wyd. dramat religijno-symboliczny (1935. Armstrong i Edwin E. 29 canzon.. 9 sestyn. Źródło (Vaucluse'y). kosmonauci amer. 1954) Thomasa S. kaplica św. F..in. Il Canzoniere (wym. łac. Faleski).

Opera (Moskwa 1900) Rimskiego-Korsakowa z międzyaktową suitą koncertową Marsz. z pierw. Car Sałtan .) Carewicz . mozaiki na złotym tle. Capua .zob. libretto Bielskiego.ros. (A. Gdzie car i trzcina zarasta (. łac. z cesar od łac. Bułgarii (koniec Xix w.oficjalny tytuł władców Rosji 1547-1721. Warszawa 1931) .Capplla Palatina .. Cezar.zazw.w alchemii to. zob. ros.. co pozostało po destylacji a.. Car ziele . lepięŜnik. które dziś piaskiem zaniosło. ale po wielu przygodach na dalekich morzach oboje wracają szczęśliwie do cara. bohater ros. który wielkodusznie przebacza zawistnym bratowym.). Beczka na morzu i Trzy cuda. car Sałtan pozbawiony zostaje pięknej małŜonki i syna Gwidona. czerwona substancja krystaliczna o metaliczńym połysku.zob. Caput Mortuum . Car Puszka . ale wywiedziona przez ros. przedrewolucyjna nazwa miasta Puszkin (zob. nadająca się do wyrzucenia. skr.władca bajecznego królestwa. zbud.). bogato zdobione drzwi ikonostasu (zob. Mickiewicz.1946) i Serbii (Xiv w. czarna a. od fin. Na miejscach. etymologię lud. 85-88. sublimacji jakiejś substancji.słynna kaplica w zespole pałacu królewskiego w Palermo (wzniesionego przez Saracenów i później wiele razy przebudowanego).). najpiękniejszy przykład sztuki arabsko-normandzkiej. nadana mu ukazem Katarzyny Ii.operetka (Berlin 1927. legend ludowych. równieŜ przen. Car Kołokoł .) Stał okrąg pięknego miasta. Kapua. Skazka o carie Sałtanie. Dzwon. Armata. interludium koncertowym Lot trzmiela. oraz z pop.) w 1132-40. Carskie Sioło . Car . przez króla Rogera Ii (zob. rzecz pozbawiona składników wartościowych. Świteź. wg Puszkina. saari 'wzgórze'. Carskie wrota główne . 'martwa głowa'. poemat (1831) Puszkina.zob.bot. tlenek Ŝelazowy. W nawie środkowej wspaniałe arabskie sklepienie stalaktytowe. caesar. ofiara intryg swoich dwu bratowych. Na ścianach. Bajka o carze Sałtanie. ros. chem. nazwy Sarskoje. podbiał łopianowy. łączące nawę z prezbiterium. oparty na motywach lud. Carskoje sieło.

pragnący przywrócić bezmyślną rozrzutność rządów Ludwika Xiv. rzeką Aude.(wym. próŜny. otoczone dwoma obwodami murów obronnych z basztami. Viollet-le-Duc. Char hotte Ch. a zewn. Syn młynarza.zob. który przedstawia go królowi jako bogatego markiza de Carabas i uzyskuje dla niego rękę królewny.dedykowana tenorowi R. Francji. Czworoboczny zamek z Xii w. wzbogacony dzięki zuchwałym podstępom kota (jedynej jego schedy). w Cite przylega do murów wewn.. znaleźć. z łac. Carska narzeczona . Car. satyrze na arystokratów. Zob. Kot (w butach). z pol. Gbretto oparte na sztuce Gabrieli Zapolskiej. Tauberowi. Miasto zniszczone w 1213 przez Szymona z Montfort jako gniazdo albigensów. karaba) postać w bajce Kot w butach. jakiego w takim wymiarze i pełni nie sposób gdzie indziej. choć rekonstruował ją w poł. W 1566 dokonano tam rzezi hugonotów.. Xiii). Carfax .zob. Carcer . Carewicz . którzy wrócili do Francji w czasie restauracji Burbonów (1815). stanowi wspaniały przykład potęŜnej twierdzy śrdw. bramami i barbakanem (obwód wewn. ultrakonserwatywny arystokrata. dolnego. wspomniane juŜ przez Pliniusza pod nazwą Carcaso. quadrifurcus 'rozdroŜe'.Franza Lehara . Perraulta. notoryczny "poprawiacz" i "uzupełniacz" E. Carcassonne . W popularnej piosence (1816) Berangera Le Marquis de Carabas. Markiz de Carabas . o niezrównanie pięknym połoŜeniu w krajobrazie.opera (Moskwa 1899) Rimskiego-Korsakowa. Carillon . jeden z urbanistycznych cudów Europy. Xix w. na których moŜna . jest dziełem Wizygotów z Vi w. fr..(wym. oddzielone od nowego. o niesłychanych pretensjach. Więzienie. kariją) fr. Stare miasto obronne (Cite) na wzgórzu. zespół dzwonów wieŜowych.(wym. załoŜone wg mitu przez Eneasza. śycie za cara zob: Susanin Iwan.(wym ka:feks) centrum Oxfordu (Anglia). karkason) miasto w płd.

pierwsza ekranizacja fr. muzyka: G. Meilhac i L. gra dzwonów. a torreadora Escamilla . fantazji i płomiennych. Warszawa 1882) Georgesa Bizeta. Carmen Jones. A. 'pieśni z (Benedikt)beuren'.bokser Husky Miller. Carmen .. wyst. Film nm. przez grę na klawiaturze. nie dająca się ujarzmić.zob. sierŜanta dragonów. Carlos . J. Bizet. Film amer. de Mille (1915) ze śpiewaczką Geraldiną Farrar.opera (ParyŜ 1875. jedna z najpopularniejszych oper świata. wagantów . nazwany tak przez wydawcę z 1847. Czarna Carmen . poprzedniczka włoskich oper werystycznych (Leoncavalla.balet (Londyn 1949) wg P. pijackiej). RFN) i tam przechowywany.bohaterka tytułowa noweli (1845) Prospera Merimee. pol. przesądna. Film fr. Schmellera. zazdrosnego don Jose. 1225 w opactwie Benediktbeuren (Bawaria. Carmen . wersja filmowa (1955) Ottona Premingera. i nm. Williama Foxa (1915) z pierwszym "wampem" filmowym. Halevy wg noweli Prospera Merimee. Ernsta Lubitscha (1918) z polską aktorką Polą Negri. głównie z Xii w.oryginalny tytuł ang. wyzywająca. towarzystwa Film d'Art (1908-14) z Reginą Badet w roli gł. piękna Cyganka. miłosnej. zob. młoda robotnica w fabryce cygar.. amer. Pucciniego). Cecfla B. posłuszna tylko swemu kaprysowi.wybijać melodie (takŜe zwane carillon) sercami a. libretto: Roland Petit. libretto: H.zob. Film duński (1914-18) Urbana Gada z Astą Nielsen. Mascagniego. dumna. Carmen . Jednak Ŝywiołowy temperament i "iberyjska" egzotyka muzyki wynagradzają to całkowicie. Don Carlos. zbiór łac. w której przemytników zastąpili Ŝołnierze-Murzyni. Thedą Barą. La Carmagnole .łac. Film amer. Carmen . w miejsce nieposkromionej dumy. Carmina Burana . Karmaniola. (1943) Christian Jaque'a z Viviane Romance. wysuwając na plan pierwszy kokieterię.. Kurant. hist. Libretto znacznie łagodzi charakter bohaterki Merimeego. zabita przez zakochanego w niej bez pamięci. młotkami dzwonów. Najlepsze dzieło Bizeta. choć zmiennych namiętności. (1926) Jacquesa Feydera z Raquel Meller. uruchamianymi przez mechanizm zegarowy a. (o tematyce relig. Film fr. poezji. perwersyjna i niewinna zarazem. Merimee. spisany ok. kuranty. Glockenspiel. dzika.

W 1247 Carpine pojawił się. wejścia w układy i zdobycia informacji.594. Groźba najazdów Mongołów (zwanych wówczas w Europie Tatarami. goliardami (zob." (1559).). od Regent Street. Andrew Carnegie. słynna w latach 1960 jako centrom mody i rozrywki młodzieŜowej. . 1835-1919.(zob. a Europa odetchnęła. na którym dyrygował gościnnie Piotr Czajkowski. w Kerlescan . podróŜnik włoski. ka:nejgi ho:l) słynna sala koncertowa w Nowym Jorku. teŜ Lincoln Center. z pozostawionego opisu podróŜy. W gospodzie. zabrał z sobą po drodze. Carmina burana . do chana Gujuka. takŜe na ośle. Łódź 1963) Carla Orffa: część 1.. wybrzeŜu Półwyspu Bretońskiego (zach.pierwszy utwór tryptyku teatralnego Trioni (Frankfurt n8M. gł. który odpisał papieŜowi. ka:neby stri:t) handlowa ulica w londyńskiej dzielnicy Soho. ale liberalnym władcą. O wiośnie. na wsch. 3.). 2 misje powierzono dominikanom. Wyruszywszy z Lyonu w 1245 na grzbiecie osła. na rogu 7 Alei i 57 ulicy. przez długi czas siedziba filharmonii nowojorskiej. del Carpine Giovanni da Pian . z kilkorgiem słuŜby. idealnie akustyczna. choć było to tylko jedno z plemion mong. obowiązujący w róŜnym stopniu i z licznymi zmianami w krajach Rzeszy do 1871. Francja). bo chan okazał się nie diabłem. W Polsce przedrozbiorowej posługiwano się nim w przeróbce Bartłomieja Groickiego: "Ten postępek wybran jest s Praw Cesarskich. pol. w Polsce. Przez Kijów dotarli z wielkim trudem pod Karakorum. w Kermario . we Francji. zob.. O miłości. Carnaby Street . 2. ale wiemy tylko o jednej.). z powrotem w Lyonie. pełnym dobrej woli.1029.1099. Wielkie aleje menhirów: w Menec . 1937. w pobliŜu którego znajdują się słynne zespoły megalitów (zob. franciszkanin. menhirów.1182-1252..kodeks karny Rzeszy Niemieckiej uchwalony za panowania cesarza Karola V na sejmie w Ratyzbonie w 1532. zredagowany w języku niemieckim. Carpina. zwł. Carolina . oraz dolmeny.miasto na płd. finansowana przez milionera amer.) zwanych. wyst. Carnegie Hall (wym. zapewniając go swych pokojowych intencjach.(wym.) skłoniła papieŜa Innocentego Iv po soborze lyońskim do wysłania 4 poselstw do chana mongolskiego dla nawiązania z nim kontaktu. Benedykta Polaka (zob. otwarta 5-9 V 1891 festiwalem muz. Carnac . 2 franciszkanom.

u stóp Alp Apuańskich. biblijny Haran.zob.(wym. Bywał tam Michał Anioł. Ŝeglarz i odkrywca francuski. 32) i gdzie Jakub spotkał przy studni Rachelę. 7 km od wybrzeŜa M.Henry Moore. uchodząc przed reŜimem gen. 29. Wawrzyńca i odkrył rzekę Św. karuzo). zob.Carrara (1) ród panujący w Padwie od X do Xiv w. Liguryjskiega. Gen. w 1936 emigrował z ojczystej Hiszpanii. miasto handlowe w Mezopotamii. gdzie równieŜ zainicjował doroczny festiwal. Franco. szukając potrzebnych mu do jego rzeźb bloków marmuru. poł. staroŜ. gdzie przebywał Abraham (Gen. Casals Pablo . 1873-1921. który poległ na polu bitwy. ani drugie. Carrara (2) miasto w Toskanji (środk.(wym.in.(wym. wznoszono monumentalne budowle włoskie epoki Odrodzenia.. gdzie zainicjował doroczny festiwal muz. słynne od 2000 lat ze znajdujących się w okolicy przeszło czterystu łomów białych marmurów rzeźbiarskich. Zdaniem licznych znawców największy tenor w dziejach. drogi morskiej do Azji. Ii tysiąclecia pne. Dziś wioska w Turcji. miasteczku we francuskich Pirenejach. Wawrzyńca. gr. z których m. kaitię). UwaŜany był za największego wiolonczelistę świata.. W 1957 przeniósł się do Portorico. Od 1903 pierwszy tenor opery nowojorskiej z repertuarem ponad 60 partii operowych i pięciuset pieśni.. Włochy). 9-11. pod miastem w 53 pne. Caruso Enrico . występujące w tekstach klinowych z 2. . i znalezienia bogactw naturalnych Kanady. a za naszych czasów .. 11. Partowie pobili wojska wodza rzymskiego Krassusa. karre). Casa Giocosa . wiolonczelista od 1898. 1535-36 i 1541-42) na zlecenie króla Franciszka I w celu odkrycia płn. bogactwa regionu pozostały nie tknięte aŜ do czasu przybycia Champlaina. teŜ Saguenay. 1491-1557. "króI tenorów" w pierwszym dwudziestoleciu Xx w. Od 1939 zamieszkał w Prades. Nie powiodło mu się ani jedno. Karrai. pierwszy zbadał Zatokę Św. Dokonał trzech podróŜy do Kanady (1534. Carrhae . Cartier Jacques . Dom (radości). śpiewak włoski.1876-1973. dyrygent od 1920.

Ŝe nie jestem pewny...: Histoire de ma vie fr. przepychu dekoracji i . w guście teorii Xviii w. 1895. czyli Dzieje Edwarda i ElŜbiety. mających zapewnić kiedyś powszechne szczęście uszlachetnionej ludzkości. choć nie całkiem wiarygodne w szczegółach autobiograficznych. zwł.(wym. hrabia Waldstein. w 1782 w Pradze jako tł.ale dlatego. Memoires .Casals i burmistrz N. Ŝe czyni to z pewnym wahaniem: "Nie dlatego. Aresztowanemu w 1755 w Wenecji pod zarzutem bezboŜności i czarów udało się w 1756 uciec ze straszliwego więzienia Piombi (zob.powiedział . burmistrz Nowego Jorku. przedstawiająca utopijną koncepcję przyszłości człowieka. 'Awanturnik i śpiewaczka'. Wenecjanin. W ParyŜu był faworytem kół dworskich i dyrektorem loterii. Tytuł właśc. poł. dał mu posadę bibliotekarza. de Clichy ok. pośmiertnie w 1822. czy Casals sobie na to zasłuŜył . Jorku. kasinodopari) music-hall. pamiętnikarz. John Lindsay. literat. wyd. 1725-98. mieszkańców Protokosmu we wnętrzu naszego globu . . co pozwoliło mu na spokojne napisanie pamiętników. hazardzisty i awanturnika w wielkim stylu. Pamiętniki (wyd." Casanova Di Seingalt . . oświadczył. skr. którzy spędzili 81 lat u Megamikrów. Operetka (1928) Ralfa Benatzky'ego.. libretto: Julian Krzewiński (Maszyński). czy nasze miasto jest tego godne. 1961) pisane nie najlepszą..opera (Warszawa 1923) Ludomira RóŜyckiego. ale Ŝywą francuszczyzną. pod względem wystawności scenografii. otwarty w ParyŜu przy ul.sęgalt) Giovanni Giacomo.. oparta na materiale melodycznym Johanna Straussa.). Der Abenteurer und die Sangerin . o Ŝyciu pełnym przygód w salonach stolic europejskich (równieŜ w Warszawie na dworze Stanisława Augusta). podróŜnik.fr. zadziwiająco szczere. abym wątpił. Po 1774 wycofał się z czynnego Ŝycia do zamku Dux w Czechach. Operetka (Berlin 1914) Paula Lincke. ZlekcewaŜona przez współczesnych powieść była zapewne źródłem PodróŜy do środka ziemi (1864) Jules Verne'a. powieść (1899) Hugo von Hoffmannstahla. gdzie jego przyjaciel. szarlatana. pantomimy i balety.Ogłaszając Casalsa w 1973 honorowym obywatelem miasta. pol. Autor przeczuł teŜ trafnie kilka wynalazków następnych stuleci. Icosameron. mający opinię uwodziciela. Między 1917 a 1929 stał się jedną z pierwszych tego rodzaju scen w Europie. Casanova . Xviii w. o wielkich reformach społecznych. są wiernym portretem Europy 2. z ang..powieść fantastyczna napisana przez Casanovę po francusku i wyd.nm. gdzie wystawiano widowiska rozrywkowe. Casino De Paris (wym. 'Historia mego Ŝycia'.

kostiumów. połoŜone 4267m ponad jeziorem Albano. 'obóz boleści'.miasto w Lacjum (środk. Wykopaliska brytyjskie z 1961-65 wykazały. Zamek (Otranto). wznoszona symbolicznie. Berniniego w 1660. wzniesiony na miejscu zamku rodziny Gandolfo (Xii w. 5650 pne. Ines de Castro. Hans Castorp. Castor . Włochy). Pałac papieski . Caitlin ni Uallachain.) z połecenia papieŜa Urbana Viii przez Carla Madernę w 1625-29 i rozbudowany przez G. pne. prawdop. niekiedy w wiele lat po pogrzebie.wł. Kastor i Polluks. hodowla).. przybierając nieraz monumentalne formy archit. łac. Palazzo Papale.zob. Castorp Hans . The Castle of Otranto . Vii w. od 1596 letnia rezydencja papieŜy. irl. symbol Irlandii walczącej o wolność. największe na Bliskim Wschodzie. Cathleen Ni Houlihan (wym. dotrwał do czasów nowoŜytnych. Castel Gandolfo . Castrum Doloris . w okresie baroku i rokoka.dekoracja katafalku na czas ceremonii pogrzebowych a. CATAL Hyk .. przycią ją przede wszystkim turystów zagranicznych. zwł. 6700 do ok. bardzo paryskie w charakterze i bardzo okazałe.zob. Od 1929 rewie.zob.zob.waŜne stanowisko archeologiczne z epoki neolitu. w miejscu tym istniało Ŝycie osiadle od ok. kafli:n ni:ulehen) alegoryczna nazwa Irlandii. Castro . Ŝe Anatolia w epoce neolitu była ośrodkiem rozwiniętej cywilizacji (rolnictwo. L. prawdop. częściowo na miejscu staroŜytnego Alba Longa. Obyczaj rzymski od ok. koło Cumra w prowincji Konya w Turcji śródk. .

Cayenne . do rewolucji przemysłowej końca Xviii w. Cato .(wym. W Brugii wydał podręcznik gry w szachy. W 1476 załoŜył drukarnię w Westminsterze. Ogółem wydał ok. Caudillo . W Xix w. gen. Ŝądając ofiar od swych dzieci. zawodów w miastach średniowiecznych. Fhrer. W 1469-71 przetłumaczył Historia destructionis Troiae (1287) Guidona delle Colonne pt. Spędził 30 lat w Niderlandach. kupiec. Rycerstwo (Rycerskość wieśniacza) Caxton William . poł.dramat w 1 akcie (Dublin 1902) Williama Butlera Yeatsa. a w formie zredukowanej i uwspółcześnionej aŜ do dziś. W Polsce od Xiii-Xiv w. Recuyell of the Historyes of Troye ang. stu ksiąŜek. w łachmanach. Broniły interesów rzemiosła przed kupiectwem.ok. pokrewnych..) i w okresie zamachów stanu (2. 'Zbiór historii trojańskich' i wydał ok. 1421-91. angielskim. Duce. kilku..Cathleen ni Houlihan . Fr.. kaudljo) hiszp. Kato. W Europie zach. Cavalleria Rusticana . w której stara Ŝebraczka. zwł. Była to pierwsza ksiąŜka wydrukowana w jęz. pierwszą ksiąŜkę wydrukowaną w Anglii. monopolizowały i reglamentowały produkcję. do 1821. od X-Xi-Xii w. 'Maksymy albo sentencje filozofów'..(wym.). zał. por. kajen) stolica Gujany francuskiej na wyspie tejŜe nazwy. alegoria polityczna. gdzie w 1477 wydał Dictes or Sayings of lhe Philosophers ang. objawia się jako symbol Irlandii i przebiega świat. W czasie hiszp.zob. wojny domowej (1936-39) tytuł przyjęty przez przywódcę buntu wojsk. i aŜ do 1947 ośrodek obozów kolonii karnej dla przestępców. Xix w. bractwa samodzielnych rzemieślników jednego a. Ludność miasta złoŜona częściowo z potomków więźniów. 1475. którymi przyczynił się wybitnie do ukształtowania w Xv w. później dyktatora. w 1664. w 1465-69 jako przewodniczący kupców angielskich w Brugii zawierał korzystne traktaty z ksiąŜętami Burgundii. Cechy . interesów miast. Xix w. dowódca wojskowy w Hiszpanii w walkach z Arabami (do Xv w. poł. Franco.zob. . stylu prozy angielskiej. pierwszy drukarz angielski.konfraternie.). bosa. dbając wszakŜe o jej poziom. z czego część to własne przekłady z francuskiego. w krajach Ameryki Łacińskiej w czasie wojen wyzwoleńczych (I.

Cecylii . niejakiego Waleriana. Oda na dzień św. zbud. od Xiii w. wieś w płn: wsch. wytwórczości rzemiosła nie zrzeszonego popieranego przez feudafów i wieś. oratoryjną itp.6 X 1620 40-tysięczna armia turecko-tatarska rozbiła armię polską liczącą z Kozakami i Wołochami 8400 ludzi dowodzonych przez hetmana Stanisława śółkiewskiego. z nm. jako budynek wodozbioru. w 1778. harfle (Veronese.rum. Kult ten podtrzymywali niewidomi. Cecylia nawróciła męŜa i oboje ponieśli śmierć w Rzymie ok.). Skutkiem opacznego zrozumienia w śrdw. a śółkiewski poległ. przy Via Appia pod Rzymem zachował się niemal nietknięty. z organami. I w.2 Viii 1945. Rubens. W plastyce przedstawiana przy organach a. buntów czeladników. 'Spiewającymi harfami w sercu swym opiewała tylko Pana'. mimo złoŜonych ślubów czystości. szturarzy. zmuszonej do poślubienia.dwór (1913-17) na terenie Nowego Ogrodu w Poczdamie. Merliniego. Cecora . skojarzono ją z muzyką kościelną. anch'io sono pittore! okrzyk. Caecilia z caeca 'niewidoma' powstała legenda o niewidomej chrześcijańskiej męczennicy. ang. córka Kwintusa C. na których miała grywać. gdzie 17 Ix . Kopia grobowca. M. tzw. została patronką muzyki kośc. I ja jestem malarzem! . Poussin itd. stanąwszy przed obrazem św. od 1839 zwaną Akademią św. Głowę jego Turcy odcięli i zawieźli do Stambułu.. okrągła budowla o średnicy 207m. partaczy. a zwł.Caecilia Metella. Domenichino. poł. projektu D. jednego zdania z jej Dziejów. F. Handla. Pod patronatem świętej powstawały liczne "stowarzyszenia cecyliańskie". zwalczały rzemieślników nie zrzeszonych.. a wreszcie rozwoju manufaktur. naprzeciw Starej Pomarańczami w warszawskich . 230. po wykupieniu od sułtana zwłoki hetmana pochowano w śółkwi.wł. Monopolistyczna potęga cechów załamała się pod wpływem konkurencji produkcji nakładczej kupców. "Cantantibus organis in corde suo soli Domino decantabat" łac. zatrudniały czeladników (zob. Kreteńskiego.).. Tutora. Odbyła się w nim konferencja poczdamska 17 Vii . Cecilienhof . pne. Cecylii Rafaela. np. Carlo Dolci. ze znanego rodu Cecyliuszów Metellów (2. Rafael. Cecylii. Św. propagujące i praktykujące muzykę chorałową. Hetman Stanisław Koniecpolski dostał się do niewoli. Cecylia Metella .Ze skojarzenia łac. Cecylia . jaki miał wydać Correggio w czasie pobytu w Bolonii. nad Prutem. Jej grobowiec.). Kiedy w 1566 załoŜono w Rzymie Akademię Muzyczną. Strer 'przeszkodźcy'.utwór na chór (1739) G. Rumunii. nm.kształciły uczniów.

z gór Taurus i Antytaurus w Azji Mniejszej. rozgałęzionym. zecchino 'dukat wenecki' od zecca 'mennica' z arab.miasto w woj. Ceklarz . z nm. Wyniosty jak cedr libański . cienka. 31.łac. Cedr Libański . z piętrową. siepaczem. sikka 'moneta bita'. nm.cekauz. wysokości 25-407m. balowego. 6 i 7. cygańskiego. circulari 'krąŜyć'. wykonywania chłosty. wychwytujący włóczęgów ceklujących się (wałęsających się). przypuszczalne miejsce bitwy stoczonej 24 Vi 972 przez Mieszka I i jego brata Czcibora na czele wojsk polskich z wojskami niemieckimi margrabiego Hodona. gr. który poniósł w niej klęskę. . kolorowa. z wł. Cekhauz . szczecińskim.złota moneta wenecka bita od 1284.gatunek długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych. Często wymieniany w Biblii. gr.dawny pachołek miejski. zob. o pniu zazw. piaską koroną. Cekin . od zmiennej fizycznie gwiazdy delta Cefeusza cały typ takich gwiazd nazwano cefeidami. obecnie w stanie szczątkowym. Kepheos mit. Zirkler 'nocny stróŜ miejski' z łac. śledzący podejrzanych.. zbirem. ludowego itd. Król. Ks. okrągła blaszka z dziurką do przewlekania nici. oparte na alegorii z Ezechiela. 3: "Oto Assur jak cedr na Libanie o pięknych galęziach. Wg niektórych źrodeł była to bitwa pod Cydzyną. małŜonek Kasjopei. Wg 3. gdzie tworzył wielkie lasy. bujnym liściu i wysokiego wzrostu. zazw. pilnujący porządku w nocy i w dzień.." Cedynia . zwanego "domem lasu Libanu". Zeughaus 'zbrojownia'. bo kolumny jego sprawialy wraŜenie lasu cedrowego. błyszcząca. konstelacja nieba północnego. słuŜąca do ozdoby stroju hiszp. Arsenał. król Etiopii..porównanie przysłowiowe. 5.Łazienkach. Cefeusz . widoczna w Polsce przez cały rok. później zwana dukatem. Cepheus. drzewa cedru uŜyto do budowy świątyni jerozolimskiej i domu Salomona. i ojciec Andromedy. zwany dlatego oprawcą. uŜywany do stawiania szubienic. pochodzący z gór Libanu w Syrii.

łotrów samochwałów. Regni Poloniae. we współczesnej historii malarstwa. ale i sami ponoszą śmierć za tę zbrodnię.. jedno z najgłębszych i najznakomitszych źródeł teatru współczesnego...1701-44. Celnik . albo Tragikomedii Calista i Melibei (1499) powieści dialogowej (hiszp. postać z powieści bukolicznej Astrea (1607-27) Honore d'Urfe. pobierający cło. kochanek Astrei. wcielenie zła i chytrości. rodem z Holandii a. urzędnik podatkowy. Faryzeusze.Celadon . Wtedy on. przedstawiona z nadzwyczajnym realizmem. idealny kochanek. za radą sługi.. intrygantka.pasterz. urzędnik komory celnej. jednego z największych "prymitywów".fr. mytnik. Le Douanier. przydomek fr. szwedzki astronom i fizyk o nazwisku . Andreas Keller a. zwraca się o pomoc do rajfurki Celestyny. Celnik . Faryzeusz i celnik . wulgarnej i trywialnej. dzieło lit. Celestyna . Henri Rousseau. starej czarownicy. przen. uwaŜanego za jeden z najtrafniejszych w Xvii w. ale mimo swej perfidii i skrytości mądra kobieta z ludu. malarza naiwnego. stąd przydomek. wyniosły. 1844-1910.. malarza-samouka. Cellarius Andreas . choć nie widzianej przez autora Polski. 'Opis. bohaterka tytułowa Celestyny. z Prus. z planami miast.. który w 1871-84 był urzędnikiem celnym w ParyŜu. bogaty szlachcic Calisto zakochuje się w cnotliwej Melibei. przypisywane częściowo bakalarzowi Fernandowi de Rojas. kobieciarz. którzy rabują otrzymaną przez nią nagrodę. która sprowadza Melibeę z drogi cnoty. zabity na jednym z tajnych spotkań z ukochaną. autor wydanego w 1659 opisu współczesnej. sentymentalny. Kehler. zob. descriptio łac. choć obdarzona przez autora pedantyczną erudycją. Obok Don Kiszota najpowszechniej znane. która w rozpaczy odbiera sobie Ŝycie.zob. pt.właśc. accion en prosa).dawn. Siedem (wzgórz Rzymu). która odrzuca jego zaloty. Królestwa Polskiego.zob. cenione. naśladowane i tłumaczone hiszp. dzierŜawca ceł. Calisto ginie. teŜ Astrea 2. po czym zostaje zamordowana przez słuŜących Calista. Celsius Anders . Młody..postać stręczycielki. Celius .

kenotophion 'symboliczny grób poległych w boju a. Republ. skalę Celsjusza. przyznali się do wszystkiego. Wszyscy troje zostali straceni.tragedia (1839) Słowackiego. Beatrice wraz ze swym starszym bratem Giacomo i macochą Lukrecją Petroni ułoŜyli plan zgładzenia tyrana rodziny. Afryki.powieść historyczna (1854) Francesca Domenica Guerrazziego. krajach. Tragedia prześladowanej bohaterki. zapewne niesłusznie. w Polsce . centum 'sto'. The Cenci .spopularyzowanym przez zaproponowaną przez niego w 1742 stustopniową skalę termometryczną. mścicielki swej hańby. Rzym. zmarłych na obczyźnie'. mimo Ŝe obrona oskarŜyła Francesca. Wprawdzie dokonali dzieła najęci mordercy. Szeroką popularność zapewnił jej portret przypisywany Guido Reniemu. Beatrice Cenci . taphos 'grób'.(wym. konstelacja nieba południowego. Legenda Beatrice zaćmiła wkrótce postać autentyczną. poetów i muzyków. z łac. Gal. Holandii i in. Kanadzie. Płd.opera (Warszawa 1927) Ludomira RóŜyckiego. napisana w więzieniu. wg tragedii Słowackiego. nienawidzącego własnej rodziny. zwana "piękną ojcobójczynią". w USA.opowiadanie (1837) Stendhala. Francesca. Naz.moneta zdawkowa wartości 1/100 jednostki. Beatrix Cenci . uwięzieni i poddani torturom. Australii. z łac. Cenci Beatrice . którzy. Cenotaf . kenos 'proŜny'. pobudziła wyobraźnię licznych malarzy. do której odnosił się z wyrafinowanym okrucieństwem. była córką patrycjusza rzymskiego. Proces zakończył się wyrokiem śmierci zatwierdzonym przez papieŜa Klemensa Vii. łac.tragedia (1819) Shelleya. Beatryks Cenci . Centaurus. o próby zmuszenia córki do kazirodczych stosunków z sobą. Cent . Les Cenci . powieściopisarzy. Gdy zawiodły liczne próby uwolnienia się z tej nieznośnej sytuacji. rzeźbiarzy. czenczi beatricze). ojcobójczyni. Centaur. jak w dawnej Austrii (stąd Ŝart. centus 'skąpy Galicjanin liczący się z kaŜdym centem'). 1577-99.symboliczny pomnik-grobowiec nie zawierający zwłok. cenotaphium od gr. ale podejrzenie skierowało się szybko na inicjatorów zbrodni.

Baklin. przedstawianych jako konie z głową i torsem męŜczyzny w miejsce łba z szyją.).87kg (staropolski. 440 pne.). Dejanira (Nessos). Arkadii i Tesalii. Iksjon. Buonarroti. Neapol. wersów itd. Tezejon w Atenach (2. Rzeźby antyczne ze świątyń: Zeusa w Olimpii (1. zob.) w portalu kościoła Saint Gilles w Saint-Gilles u Gard (Langwedocja). w staroŜytności tworzono je często z poematów Homera i Wergiliusza. połoŜony między 59 i 110 ulicą.relief (1494) Michała Anioła. de Rossi. wynosząca od ok. . Obrazy: rzymskie malowidła ścienne w Pompei. V w. Londyn. Centauromachia. Centaurowie . wśród tesalijskich hodowców koni.. V w. 420 pne. z Xiv-Xviii w. plemię dzikich istot.57kg (nowopolski z Xix w. istnieje w Europie takŜe centnar metryczny (celny).) do ok.). utwór literacki skompilowany (dla zabawy a.in. przez Schwarzenberga w Brukseli (Belgia).). Naz.słynna galeria sztuki belgijskiej zał.. powstały prawdop. nazwana na cześć centaura Chirona. P. w Polsce od Xii w. Partenon (ok. kentauroi. "wierszomontaŜ" o sensie zupełnie odmiennym od sensu utworów. jednostka wagi uŜywana juŜ w śrdw. Centaur . Florencja.. Mit b. G. centenarius 'setny'. płaszcz zszyty z kawałków materii..centon. Europie. relief z fryzu świątyni Apollina w Figalei na Peloponezie (ok. Zentner od łac. z których zaczerpnięto materiał. Brit. oraz Piątą i Ósmą Aleją.). Uczta (Lapitów).. stary. Centnar . 'łatanina. Londyn. mieszczący m. A. cento'. Dla Greków centaurowie byli symbolem dzikiego Ŝycia. Mus. pne. Walka centaurów z Lapitami . mozaika. Rubens. mit. z nm. Central Park .cetnar. pne. 64.największy park na wyspie Manhattan (Nowy Jork).płaskorzeźba (Xii w. teŜ Eurytion. poł. łac. Mus. istniejąca w 1921-31. Mus. chuci zwierzęcej i barbarzyństwa. wybranych z innych utworów. Centaur polujący . pol. 40.gr. B. Tylko dwaj centaurowie cieszyli się dobrą sławą: Chiron i Folos (zob. Brit. gr.). od Xix w. Mus. równy stu funtom = 507kg. mieszkających w lasach a. Cento . di Cosimo. celów dydaktycznych) z fragmentów.. zawierająca trzecią pod względem jasności gwiazdę na firmamencie (alfa Centaura) i gwiazdę najbliŜszą Słońca (Proxima Centauri). górach Elidy.niewidoczna.

widowisk. kapicowym. wywoływać ogólne zainteresowanie.prymitywne narzędzie do ręcznego młócenia zboŜa w kształcie zakrzywionego kija a. ocena zgodności treści ksiąŜki a. państwowa. z fr. publikacji. broń piechoty. później 60 Ŝołnierzy. centime od cent 'sto'. obyczajowym. Centuria . połączonych ze sobą wiązaniem rzemiennym róŜnych typów (gązewkowym.setna część franka francuskiego. Cenzura . jednostka wojskowa i administracyjna podziału ludności rzymskiej wprowadzona wg tradycji przez Serwiusza Tulliusza w Vi w. obelisk egipski znany pn. Rzymie pluton piechoty (zob. śrdw. zob. pod względem politycznym. zwł. moralnym itp.. urząd sprawujący tę kontrolę. centaurium z gr.) w sile 100. dawn. pętlicowym. Centym . wierzono. Centuria Pospolita . wiązowego. cenzurka.w staroŜ. programów RTV.-łac. ogniwkowym. interdykt. tysiącznik. Ŝe centaur Chiron odkrył własności lecznicze tej rośliny. innej publikacji z nauką kościoła.Metropolitan Museum of Art. a następnie publicznym ich relacjonowaniu.bot.(być. pierwsze opracowanie historii powszechnej kościoła przez protestanckich teologów pod kierunkiem Flacjusza Mateusza. z łac. świadectwo szkolne. zaleŜnie od regionu). udoskonalone. z łac.. cenzurowane . oceny. .gra towarzyska polegająca na zbieraniu wymyślonych na poczekaniu "plotek" o jednym z uczestników zabawy. Jak na cenzurowanym . Szwajcarii-Rappen). Centaur(owie). krytyki. Centurie magdeburskie . cepigą. cenzura kościelna. Igła Kleopatry i pomnik konny Władysława Jagiełły dłuta Stanisława Ostrowskiego.kontrola.pot. centum 'sto'. pne. Zoo. censura 'urząd cenzora'. zwanym ogólnie gązwą a. siedzieć) być przedmiotem obserwacji. Cep . dwudzielne. belgijskiego i szwajcarskiego (w nm. z których kaŜdy obejmował sto lat (stąd nazwa). suspensa). złoŜone z długiej drewnianej rączki (dzierŜaka) brzozowej a. kara poprawcza (ekskomunika. Cenzurowany. dokonane w 1559-75 w 13 tomach. z n. grabowego a. leszczynowej i krótkiego kija (bijaka) dębowego. dowodzony przez setnika (centuriona).

Ceres . 'teraz'. Eneida.. Cerkiew . kościół. Ceper . Cesar Birotteau . o trzech.dawn. grecko-katolicka.Cerera.przełoŜony kilku klasztorów. archijerej. której koszt.biskup.sutanna. uŜywany przy obronie miast polskich do Xvii w..cep Ŝelazny a. Tylko Orfeusz zdołał go udobruchać śpiewem i grą na lirze. wg Hezjoda (Teogonia.gr. Kerberos.przełoŜony klasztoru.klecha. Grandeur et decadence de Cesar Birotteau. potworny. Poskromienie go i wyprowadzenie na powierzchnię ziemi było jedną z prac Heraklesa. juŜ na początku V w. Cerber . 6. Przykłady nazewnictwa: tawra. piekielny pies. kłobuk . wspaniały bal. 311). świątynia chrześc.). pilnujący wejścia do Hadesu. jednej tylko głowie. gr. otrzymuje wstąŜeczkę Legii Honorowej. uśpiła Cerbera ciastkiem z makiem i miodem. jerej . Oszołomiony tym wywyŜszeniem. oficjalnie utoŜsamiana w Rzymie z grecką Demeter (zob. dwóch a. pierw. wraz z kilkoma nieostroŜnymi inwestycjami. fr. "o spiŜowym głosie i pięćdziesięciu głowach".kapuza zakonnika.-kat. aby je uczcić. przen.ściana z obrazami św.reg. równieŜ rz. słowac. pop. drewniany okuty Ŝelazem. italska bogini wegetacji i urodzajów. doprowadza Birotteau do ruiny. wg późniejszych autorów. co zmusza go do całkowitej przebudowy domu. jak na ironię. pne. ograniczony i próŜny mieszczuch. podhalański lekcewaŜąco o człowieku z dolin (w przeciwieństwie do górala).kapłan. hierarchiczna organizacja kościelna obrządku wsch.ornat. wsch. 417-25. prowadząca Eneasza przez królestwo zmarłych.postać z Komedii ludzkiej Balzaca. ikonostas . zabiera go śmierć. obecnie tylko świątynia obrządku wschodniego: prawosławna a. riza . riasa . właściciel perfumerii. nieustępliwy stróŜ. Wergiliusza.. temat rzeźby antycznej i malarstwa wazowego. diak . Sybilla. uŜywających często tego wyrazu. groźny. W opisie bankructwa i długów uczciwego Birotteau doszukać się moŜna odbicia osobistych doświadczeń autora. ikona . 1837. stawropigiawielki klasztor archimandryta . panichida . por..obraz św. bohater powieści Wielkość i upadek Cezara Birotteau. . wydaje. ihumen . dozorca.. Po trzech latach udaje mu się nadludzkim wysiłkiem spłacić długi i uratować swe dobre imię uczciwego kupca: Wtedy.naboŜeństwo Ŝałobne. który nie wpuszcza do podziemia Ŝywych i nie wypuszcza z niego zmarłych. riznica zakrystia. czujny. góralskie określenie robotników słowackich. mit. władyka .

Cesarz odszedł. co cesarskie (oddajcie więc). Cestus . empire. ang. łac.. 1933) Theodora Plieviera o rewolucji niemieckiej 1918 r. Imperator. et quae sunt Dei. por. który w perspektywie millenarystycznej ma poprowadzić ludzkość do zbawienia. Kaiser. nm.zob.. Cesarstwo. nie nadających się do swego urzędu. powieść (1932. Pierwszy. generałowie zostali . imperio. tłumy zachwycały się nimi. fr. 21. Cesarz końca czasów .nm. Andersena o dwóch oszustach.. wg Mat. Marka. Drugie Cesarstwo . wyd. tylko jakieś małe dziecko zawołało: "PrzecieŜ on jest nagi!" Cestiusz . Cetnar . Gdy kroczył juŜ w procesji w nie istniejących szatach.Cesarstwo . bojąc się kompromitacji. Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego . caesari. wł. którzy zaproponowali cesarzowi szaty niewidzialne dla głupich a. Nowe szaty cesarza . dobroczynny przeciwnik Antychrysta. Cezar. 22. zob..zob. 12. Fryderyk (Ii Hohenstaufen).najwyŜszy tytuł monarszy wywodzący się od przydomka rzymskiego rodu Juliuszów . Afrodyta (Pas Afrodyty). rzekomych tkaczach. Deo z Wulgaty.łac. imperium. car. Drugi. quae sunt caesaris. pol. Der Kaiser ging.). najpierw zaś do złotego wieku. Święty (Święte Cesarstwo.Caesar.zob.Cesarstwo Zachodnie zob.zob. Cesarzowi. Ew..śrdw. 25.bajka H. ros. co boskie. Pierwsze Cesarstwo . Piramida. Centnar. 17. chrześc. RównieŜ nm.zob.. Cesarskie cięcie .zob. hiszp. die Generle blieben. a Bogu. Kaisertum. Ch. Cesarz . 20. . Łuk.

Cezar pobił ich pod Farsalos w 48.. Grecji. mąŜ stanu i pisarz. . rozpoczął faktycznie wojnę domową. opuścił Rzym. administrator. 1.Caius Iulius Caesar. opartej na tragedii Szekspira.zob. a w 52-51 zgniótł powstanie Gallów dowodzonych przez Wercyngetoryksa (zob. z Brutusem i Kasjuszem na czele. nazwę 5. Kalendarz (rzymski). zamordowali Cezara w senacie. zmieniono na Iulius na jego cześć. podczas gdy Herder w melodramie Brutus. króla Pontu. czy nieparzysta (licho) liczba monet a..gra. po czym objął namiestnictwo w Galii. Obwołano go półbogiem. Jego przydomek rodowy przeszedł jako symbol jedynowładcy do innych języków. miesiąca (Quintilis) w kalendarzu rz. obawiając się autorytetu i potęgi Cezara. Afryko. z Pompejuszem i Krassusem. Cesarz.). zaŜądali. największy po Ciceronie mówca swego czasu i autor Pamięmików o wojnie gallickiej i o wojnie domowej. w której zabłysnął jako mówca i dowódca w Hiszpanii. biorę cię. Cezar odmówił i. z niewielkimi zmianami. choć Petrarka występuje takŜe przeciw tyranii.. rzymski wódz. wraz z wieloma członkami partii senatorskiej. Ścigając przeciwników aŜ do Tesalii w płn. Omen. nie tylko w tytułach cesarzy. po śmierci Krassusa i rozpadnięciu się triumwiratu. polegająca na zgadywaniu. Cezar Juliusz . .in.Cetno i Licho . Cezar przeszedł do historii jako jedna z najsławniejszych jej postaci. zob. W następnych kampaniach osadził Kleopatrę na tronie egipskim (47). a nawet odbył wyprawy do Brytanii i za Ren. gdzie juŜ od dawna walczą z sobą: odraza do jego dyktatury i podziw dla jego geniuszu politycznego. Wiek Xviii oceniał go zazwyczaj negatywnie. Wprowadził liczne reformy. Pompejusz. z których najtrwalszą okazała się reforma kalendarza: weszła w Ŝycie 1 I 45 pne. rozporządzającego 13 fanatycznie oddanymi sobie legionami. przekraczając z legionami Rubikon. 15 Iii 45 spiskowcy. a zwycięstwa nad resztkami wojsk senatorskich pod Tapsus w Afryce (46) i pod Mundą w Hiszpanii (45) uczyniły go jedynowładcą. obowiązuje do dziś. w motywie zabójstwa tyrana. Po świetnej wczesnej karierze politycznej. czy w zamkniętej dłoni jest parzysta (cet. Opozycja przeciw Cezarowi ze strony partii arystokratycznej nie przestawaia się jednak tlić pod powierzchnią Ŝycia politycznego. zwycięŜył pod Zelą Famacesa. aby Cezar złoŜył dowództwo i wrócił do Rzymu bez wojska. zob. innych drobnych przedmiotów. podbiiją całą. Dante w Boskiej Komedii i Petrarka w Trionfi potępiają Brutusa jako mordercę Cezara.. podziwia jego geniusz i opłakuje przedwczesną śmierć. i hist. wielki polityk. graniczną rzeczkę między Galią Przedalpejską i Italią. triumwirat. został wybrany konsulem w 59 i tegoŜ roku zawiązał tajne porozumienie. tzw. popularna w Polsce przez długie wieki. Ciceronem i Katonem Mł. 100-44 pne. który zajął Bitynię. m. dzieł o wybitnej wartości lit. wódz. i. cetno). W 49 Pompejusz i senat. ale w literaturze. zabawa. Postać Cezara Ŝyła aŜ do Xx w.

drugą Pompeja (zob. iacta alea est!. śona Cezara .łac. ze Swetoniusza Boski Juliusz.. Przekroczyć Rubikon . dzień zamordowania Cezara. I ty. Idy. Katon . Przyszedłem. aby nie wychodził z domu. Caesarisque fortunam.tragedia (1735) Woltera. operacyjne rozwiązanie rodzącej przez przecięcie powłok brzusznych i macicy.Idy marca . Śmierć Pompejusza . Pompeja I). Ŝe ozdobny wierzchołek dachu ich domu. wg etymologii lud. med. słowa Cezara wypowiedziane przy przekroczeniu Rubikonu.. Ŝe w noc poprzedzającą zamordowanie męŜa śniło się jej.zob. którymi Cezar miał się zwrócić do pilota statku w czasie burzy.łac. . przyznany Cezarowi przez senat na znak czci.łac. vici. Cesarskie cięcie . słowa Cezara w liście do przyjaciela w Rzymie na temat szybkiego zwycięstwa nad Farnacesem w bitwie pod Zelą 2 Viii 47 pne. Wieziesz Cezara i jego losy (jego szczęście) .przen.tragedia (1643) Comeille'a. vidi. córka Cynny. Juliusz Cezar . zobaczyłem. Kości zostały rzucone! . imię Caesar pochodzić miało od caesus (matris utero) 'wycięty (z łona matki)' od caedere '(wy)ciąć'. bo ten sen jest złym znakiem.Pierwszą Ŝoną Cezara była Komelia. powiadano. Śmierć Cezara . piętnując go jako rozpustnika i uwodziciela.tragedia (1787) Alfierego.łac. 10 I 49 pne. Rano prosiła więc męŜa. słowa. omnium mulierum virum et omnium virorum mulierem. Idus Martiae.łac. sectio caesarea. Z Kalpurnią oŜenił się w 59.. spalić za sobą mosty. Brutusie. oderwał się i spadł. 15 Iii 44 pne. Brutus Marcus I. Gruby. 32. veni.zob. StrzeŜ się Idów marca! . Idy. 1599) Szekspira. zob. Nie boję się grubych. Caesarem vehis. zwycięŜyłem .tragedia (ok. synu mój? . nazwał Cezara w pewnym przemówieniu Kurion Starszy.łac. uczynić krok nieodwołalny.zob. MęŜem wszystkich kobiet i Ŝoną wszystkich męŜczyzn . Brutus drugi . .tragedia (1713) Addisona.

zgorzkniały i znuŜony swymi zwycięstwami i zbrodniami. 1492). Triumf Cezara . Przyjęła do pracy dalekiego krewniaka.koń nędzny i chudy. Londyn. ok. pol. teŜ Sulejman I Wspaniały. słodycz usposobienia i marzycielstwo obudziły jej miłość. Jego uroda. ona pierwsza uwierzyła w jego misję proroka nowej wiary. Włoch i Hiszpanii. korsarz algierski. por Rosynant. Piramida. Gall.parodystyczna sztuka (1912) G. Handla. sławny pod przydomkiem Barbarossa. Trocadero. F. Uwolniony przez małŜeństwo od trosk materialnych. 2 razy pobił Andrea Dorię (zob. 1465-1546.seria 9 obrazów Mantegny (ok. młodszego od niej o ok. przedstawia Cezara jako starszego gentlemana. Barbarossa przyjął zwierzchnictwo Turcji (1518) i rozszerzył jego zdobycze. Nat. dość komicznie usiłującego ukryć swą łysinę pod wawrzynowym wieńcem.Cezar i Kleopatra .) niezrównanych kobiet". Chaillot .) i spustoszył wybrzeŜa Grecji. Giulio Cesare . Chacham . kiedy objawia się jako człowiek niemal współczesny w swym lęku przed starością i samotnością. Koruk) zdobył Algierię na Hiszpanach. Ŝe stał się łupem demonów. 611 jego wizje nasunęły mu obawę. Poznań 1936) G. Z ich ośmiorga dzieci tylko Fatima przeŜyła ojca.(pałac) zob. Chajr-Ad-Din. ze zuboŜałej rodziny. Mahometa. zob. jedna z najdramatyczniejszych jego oper. zarządzała wielkim przedsiębiorstwem handlu karawanowego. równieŜ duchownego u Karaimów. 7 lat. Chafre . ChadidŜa . jedna z "czterech (zob. Kiedy około r. hakham 'mędrzec'. B. wyst. Gdy jego brat ArudŜ (a. Obraz (ok. Jako admirał floty tur. miał czas na medytacje i marzenia. pierwsza Ŝona Mahometa. Shawa. Londyn.ok.opera (Londyn 1724. 1602-04) Rubensa. Chabeta . pozwalającego sobie jednak na "chwile szczerości".tytuł rabina u śydów sefardyjskich. . z hebr. Hampton Court. szkapa.. 563-619.zob. wdowa po dwóch męŜach.

i Zakopanemu.1820-89.Chalcedon. którego było stolicą). 2. między Chalons a Troyes. legendy i pieśni górali. poświęcający czas wolny studiom mineralogicznym. teŜ Bitwa (Radości bitwy).ludność zamieszkująca w I tysiącleciu pne. od której nazwano je Chaldeją. szaląsurmarn) miasto nad rzeką Marną. w staroŜytności kolonia megaryjska na azjatyckim wybrzeŜu Bosforu. Francji. Badał obyczaje. południową i środkową Babilonię.(wym.. Byli spokrewnieni z Aramejczykami. Wyville Thomsona na Atlantyku i Pacyfiku. Kalchedon. 50. Daniel. ekspedycji oceanograficznej pod kierownictwem nauk. por. w Szampanii. uznających w Chrystusie tylko boską naturę. przyrodnikom. 11. Chalons Ur-Marne . na którym kościół potępił doktrynę monofizytów. chemicznym i botanicznym. zob. zawarłszy przy tym legendarną juŜ przyjaźń z Sabałą . czalendŜer) korweta marynarki brytyjskiej. Historia (Chajreasza i Kallirroe). 2. Rozwój astrologii w tym okresie sprawił. jak w Biblii. W państwie nowobabilońskim załoŜyli dynastię. wykładowym rosyjskim w 1869). W latach 1880-95 opublikowano w 50 tomach wyniki badań. Chałubiński Tytus . której uŜyto w słynnej "wyprawie Challengera" 1872-76. które stały się podstawą współczesnej oceanografii.Chajreasz . Biblia. Jeremiasz. C. które "odkopał". u Greków i Rzymian. Chaldejczycy . wódz rzymski Aecjusz rozgromił w 451 Hunów (zob. wybitny lekarz. 28: "Ur Chaldejczyków". pisarzom. Chalkedon . a od 1862 na Wydziale Lekarskim Szkoły Głównej (skąd ustąpił po przemianowaniu jej na uniwersytet z jęz.-wsch. które pokochał.zob. 10. Na Polach Katalaunijskich. uświadomiwszy jego walory artystom.) pod wodzą Attyli. Ŝe z czasem "Chaldejczyk" stał się synonimem "astrologa". W 1848 uczestniczył w powstaniu węgierskim jako kierownik ambulansu lekarskiego. profesor szczególowej patologii i terapii w warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej od 1857. w płn. Przebyła ona 68900 mil morskich. rzymskie Catalaunum (od nazwy galijskiego plemienia Katalaunów. miejsce Iv soboru powszechnego w 451. ftyzjatrom. dziś Kadikoy. gruźlikom i turystom. "Challenger" (wym. Gen. równieŜ językowo. Ostatnie 20 lat Ŝycia poświęcił Tatrom. dlatego w Biblii termin "chaldejski" często oznacza właściwie "aramejski".

) włoŜyli płaszcz na ramiona i. Gdy Noe się o tym dowiedział. jedna z najpiękniejszych i najpotęŜniejszych budowli zespołu zamków renesansowych nad Loarą. odkrył i zbadał jeziora Champlain. 10. który miał za karę zostać niewolnikiem swych braci. Cham . szaplę) 1567-1635. (Plan części środk. Mesraima (Egiptu) i Futa (Babilonu). . Huron i Ontario.w Biblii. upitego winem ojca i wzywając braci. z grubsza biorąc. 6. oblęŜony w Quebec przez Anglików. Ŝe wchodzący po schodach nie spotykają się ze schodzącymi.przełęcz w gł. krocząc tyłem. musiał poddać miasto i spędzić 4 lata na wygnaniu w Anglii. Francja). gotycki zamek feudalny.(wym. jeden z pionierów kolonizacji Nowej Francji (Kanady). zbudowaną z dwóch zachodzących na siebie spirali tak. Pochowany w Quebecu. Wg Gen. grani Tatr Wysokich w Liptowskich Murach. zakryli ojcowskie łono. Gdy jednak Quebec powrócił w 1632 pod panowanie francuskie. ludów chamickich. dopływem Loary. 1619 i 1632.. wys. przez centralną klatkę schodową. Zgrzeszył. jeden z trzech synów Noego.. spojrzawszy na obnaŜonego. Mieszkali tu Ludwik Xiv i Stanisław Leszczyński. prowadził teŜ rozległą i owocną działność społeczną. Pierwszy zamek we Francji zbudowany przez Franciszka I. odbył liczne wyprawy odkrywcze w głąb kraju. 18-27. kwadrat z wielkimi wieŜami na naroŜnikach. de Champlain Samuel . Ŝe śydzi mieli kiedyś pobić Kananejczyków?). 1613.. Ale Sem i Jafet (zob. Ŝe na tym miejscu stał prawdop. Kanaana (moŜe dlatego.(uwiecznioną w zakopiańskim pomniku Chałubińskiego).takichŜe przyjaciół Francji. ale jego syna. załoŜyciel miasta Quebec (1608). Champlaina mianowano gubematorem Nowej Francji. 9. Cham jest takŜe ojcem Chusa (Etiopii). aby przyszli popatrzeć. między Blois i Orleanem (środk. PodróŜe relacje Champlaina z jego kolejnych odkrywczych ekspedycji kanadyjskich. Kanaan. Jego walki z Irokezami i przymierze z Huronami uczyniły z pierwszych tradycyjnych wrogów. a z drugich . Chambord . tj. T. 20227m npm. Ŝeglarz i odkrywca francuski.zob. świadczy. Chałubińskiego. wydawane sukcesywnie w 1603. Jego zbiory stały się zawiązkiem Muzeum Tatrzańskiego im. Chanaan . Wrota Chałubińskiego . szabor) wieś nad rzeką Cosson.(wym.) Charakterystyczny przez wysokie dachy z lukarnami i kominami. przeklął nie Chama. Gen. W 1628-29. a zwł.

oraz prawnuka . a gł. opowiadały o czynach bohaterów i były wczesną formą epopei. ze słowami . Raul z Cambrai (zob. 2) cykl Garina z Monglane (Geste de Garin de Monglane a. Renaud de Montauban (zob. Aymon). odzwierciedlając jej obyczajowość. Francji Xi-Xiv w. fr. o heroicznych. zwł.(wym. geste 'śrdw. o ich potomkach. W Xii i Xiii w. jongleurs (zob.. szasą de Ŝęst) francuskie poematy epickie z Xi-Xiv w.in. złoŜony z 24 pieśni o czynach Garina de Monglane. szasą) fr. słynna pieśń rewolucyjna. poematy przeznaczone do śpiewu a. Od Xvi w. Xii-pocz. por. politycznej a. kaŜdy zbudowany wokół innej centralnej idei: 1) cykl króla. des Aimerides) z 1. a śpiewali zawodowi minstrele. zawierający m.). wzbogacane o nowe epizody. lub sami autorzy panom feudalnym na ich zamkach a.Chanson . wnuka . do podziału poematów przez truwerów na 3 główne cykle (fr. wiele z nich w jęz. często legendarnych czynach bohaterów epoki Karola Wielkiego i jego bezpośrednich poprzedników i następców. cykl poematów' z łac. nm. zwana niekiedy "drugą Marsylianką". 'pieśń'. sześciu a. wesołej. bachicznej. równieŜ z dzieciństwa i młodości bohaterów a. były to pierw. o treści lekkiej.. niekiedy 8(Gormond i Isembard). pisanych 10-zgłoskowcem (Pieśń o Rolandzie). fakty i osoby. miłosnej. jego syna. Boiarda i Ariosta). gł. bo autorzy nadali wydarzeniom znaczenie inne. Xiii w. poemat epicki. a. stroje i bronie. 'śpiew poŜegnania'. W ten sposób powstawały coraz nowe warianty. wszystkie wydano w oprdcowaniu naukowym w Xix i Xx w..). Ich wpływ na literatury innych krajów uwidocznił się w licznych przekładach i naśladownictwach.. jak chansons de geste (zob.) i Girart de Rousillon (zob. Xiii w. Chansons De Geste . Karola Wielkiego (Geste du roi). w strofach róŜnej długości. najstarszą i najsłynniejszą Pieśń o Rolandzie (zob. schyłek Xii .. poł. Zachowało się ok. Ogier Duńczyk (zob.. czyny'. Chant Du Depart (wym.) Orańskiego. rymie (laisses). stu tekstów. Doprowadziło to w Xiii w. budowanych zrazu na jednym asonansie a. zbliŜone do ody. gesta 'rzeczy dokonane. Hernauta de Baulande.Wilhelma (zob.pocz.).. chansons de geste nie mają wartości historycznej. tematami czyniąc wojny z Saracenami. Gesta.(wym.. Komponowali je truwerzy do śpiewu przy akompaniamencie trzystrunnej lutni. określano tą nazwą poematy o bardzo rozmaitych formach metrycznych. z Xii w. 3) cykl Doona z Moguncji (Geste de Doon de Mayence). niŜ miały naprawdę. wędrówki w poszukiwaniu relikwii i stosunki między suzerenami i wasalami. pieśni tego cyklu to: Gormond i Isembard. Dziś termin stosowany do piosenki lekkiej. Doon z Moguncji (zob.Aymeri de Narbonne. uczucia. i włoskich (w dziełach Pulciego. gestes). Zawierają przeciętnie 8000-10000 wersów. czyniąc z nich odbicie stosunków hist.. kabaretowo-rozrywkowej.) Choć u źródła tych legend są hist. sza du depa:r) fr. ang. gdy wędrowali po Francji.). nazywano tak równieŜ liryczne poematy miłosne typu prowansalskiego o pięciu. tj. siedmiu stancach. ludowi w miejscach publicznych. póŜniej 12-zgłoskowcem (Pielgrzymka Karola Wielkiego). Roland). satyrycznej. średniowieczne francuskie chansons. de Guillaume. zmodernizowanym.

Odtąd stała się oficjalną pieśnią świąt narodowych. biegły w sztuce rzucania czarów. Charakternik . uświęcenie'. zamęt. ('Republika nas wzywa. Kogut. znakami. z której 'powstał świat uporządkowany (kosmos). czarownik. święcono kule. z hebr.-wsch. Odśpiewany prawdop..wg dawnych wierzeń człowiek posługujący się magicznymi "charakterami". dla niej Francuz powinien umierać'). bezład. ośrodek treningowy dla koni wyścigowych i hipodrom. zbudowany w śrdw. Ge). Chaos .. Sachons vaincre ou sachons perir Un Francais doit vivre pour elle. zamek na miejscu dawnej gallo-rzymskiej fortecy. uŜywano róŜnych sposobów. nie uporządkowana pramateria. święte obrazy itp. zionąca. pustka. po raz pierwszy w 1794 na święcie Federacji w ParyŜu. Przeciw charakternikom w wojskach nieprzyjacielskich.dwa pierwsze bóstwa Niebo (Uranos) i Ziemia (Gaja. zwł. drugi raz we wrześniu 1795. rozwarta otchłań. . a wg innych . umiejmy zwycięŜyć lub polec. Tatarom. Chantecler . z której wg Hezjoda wyłoniła się Noc (Nyks) i Ciemność (Erebos). otchłań wypełniona twórczymi siłami i pierwiastkami boskimi. pot.(wym. Słoma (Słomkowy kapelusz). rozgardiasz. 407km na płn. hanukah 'odnowienie. przebudowany w czystym stylu Odrodzenia w Xvi w. Chantilly . obecnie mieści się tu Muzeum Kondeuszów (Musee Conde). Niemcom.Marie-Joseph Cheniera i muzyką Etienne-Nicolas Mehula na chór złoŜony z osób wszelkiego wieku i obu płci. których się rzekomo kule nie imały. bezkształtna. Chapeau De Paille zob. w 5. pocierano szable o relikwie. Szwedom. czarodziej.zob. przez rodzinę Kondeuszów (Conde). szatiji) miasto. upiększany przez późniejszych właścicieli. Oise. zamieszanie.. Chanukka . rocznicę zdobycia Bastylii. las i zamek w depart. upamiętniające zwycięstwo Machabeuszów nad armią syryjską w 166 pne.mit. i oczyszczenie świątyni jerozolimskiej od profanujących ją posągów bóstw greckich. od ParyŜa. gdy zwłoki Marata wprowadzano do Panteonu. Pour elle un Francais doit mourir. Francuz powinien dla niej Ŝyć.święto Ŝyd.. tj. Refren brzmi: La Republique nous appelle. gr. w miasteczku słynny fr. trwające 8 dni (w grudniu).

gr. w 1832 w ParyŜu przez Charlesa Philipona. od ParyŜa.mit.. Grandville. Karol Wielki. Camotum. 'kocia muzyka. w ogóle niepopularnych osób'. ocalałą z . karykaturzyści redakcyjni (Cham. szariwari) fr. o wielkim wpływie na dalszy rozwój architektury. szartr) miasto nad rzeką Eure (dopływem Sekwany). staroŜytne Autricum a. karebaria. Charon .Styks i Acheron. 1135-55. Leopoldowi Ii. Gavarni itd.obol (grosz) wkładany w. a takŜe gwizdy i wrzaski. Opłata Charona za przewóz .projekt konstytucji Galicji złoŜony w 1790 przez delegatów galicyjskiego Sejmu stanowego cesarzowi rz. caribaria 'ból głowy. romańską. Ludwika Filipa i burŜuazję.zob. w stroju niewolnika i okrągłym kapeluszu. w okresie gallo-rzymskim prawdop. imbryki itp. łac. Chartres . kare. serenada na patelnie. ale namiastka części zmarłego przy podziale jego majątku. -baria 'ocięŜałość' od barys 'cięŜki'.(wym. Charivari . Nazwa dziennika satyrycznego zał. miejsce wielkich zgromadzeń druidów. ale jako Anioł Śmierci (Charos.moŜe najsławniejszy z gotyckich kościołów Francji. ogromna 3-nawowa bazylika z 3-nawowym transeptem i 5-nawowym chórem z obejściem. w istocie nie była to wcale opłata za przewóz. garnki. kac. wieńcem kaplic i dwuwieŜową fasadą zachodnią. 'Karta Leopoldyńska'. nigdy nie rozpatrywany. gdyŜ zmarły uwaŜany był za nieśmiertelnego. a nie przewoźnik. Talizman. istniało do 1892. rękę zmarłego. z późn. kara 'głowa'. którego prawnie nie moŜna było dziedziczyć. Charta Leopoldina .-zach. sztuki witraŜowej i rzeźby. we Francji dla wyszydzenia niedobranych małŜeństw a. Charlemagne . usta a. ponury starzec ze szczeciniastą siwą brodą. Przebudowana w 1194-1260 z romańskiego kościoła spalonego w 1194.-łac. równieŜ londyński "Punch" przybrał w 1841 podtytuł "The London Charivari".(wym.. Katedra Notre Dame . Daumier. glątwa' od gr. nereidy i mojry). wykonywana dawn.) wsławili pismo karykaturami atakującymi Monarchię Lipcową. Przetrwał w folklorze współczesnej Grecji (podobnie jak Lamia. 967km na płd.por. przewoŜący łodzią dusze zmarłych przez rzeki Hadesu . Charontas).-nm.

Ŝe rozumieją Rimbauda. W płn. La Chasse Spirituelle . z przeraŜoną gęsią (kołtuńskim mieszczaństwem) w pazurach. Godłem jego był czarny kot.za pośredn. długi poemat prozą. skąd dostał się krętymi drogami. które przed zaginięciem miał widzieć Verlaine. Charykleja . jako dzieło autentyczne. którzy wyjaśnili.(wym. "Le Chat-Noir" . zasłynął ok. W dzień po ukazaniu się ksiąŜki zgłosili się prawdziwi autorzy. 1880. Bernard z Clairvaux wzywał do 2.. Chata .. Wuj (Tom). Wręczyli manuskrypt bezimiennie pewnemu antykwariuszowi.) w ParyŜu. i płd. z monumentalnymi rzeźbami Portalu Królewskiego o wielkim bogactwie postaci. spiŜarnia'. 'Przechodniu. kata-. jako nowo odnalezione dzieło Rimbauda. krucjaty (1146). Adama (zm. irań.poŜaru. a Henryk Iv koronował się w 1594 na króla Francji. w 1905 w Nałęczowie.(wym. równieŜ projektu J. członkowie teatralnej grupy eksperymentalnej. Chata . bądź . Koszczyc-Witkiewicza. 'Duchowe łowy'.zob. la szas spirituel) fr. pani Akakia-Viala (właśc. do wydawnictwa.zob. Napis nad wejściem głosił: "Passant. W katedrze św. por. obecnie muzeum pisarza. 1918). jedna z najsłynniejszych mistyfikacji literackich Xx w.zob. Gracje. Teagenes i Charykleja.zob. słynny zespół witraŜy z Xiii w. Swe prawa autorskie przelali zaś na Muzeum Rimbauda w Charleville. który zbudował dla Stefana śeromskiego Jan Koszczyc-Witkiewicz. Charybdis . ruskim ze Wschodu. scylla i Charybda. kata'komora. W pobliŜu kamienne mauzoleum syna śeromskiego. symbolizujący Sztukę. sois moderne" (fr. Ŝe w obliczu wrogiej krytyki postanowili dowieść. Charyty . szanuar) kawiarnia i kabaret na Montmartrze (zob. nazwa niewielkiego drewnianego domu w stylu podhalańskim. Marie Allevy) i Nicolas Bataille.pop.. wydany w maju 1949 przez "Mercure de France". awest. fasadzie gotyckie portale ze wspaniałymi dziełami plastyki gotyckiej (Sąd Ostateczny w tympanonie. rzeźba Piękny Chrystus). Chata wuja Toma .

Persami i Arabami. Rodolphe Salisowi. Chąśba . Nie chciałać mi trochy dać Memu koni owsa. i w sztuce La Cocarde tricolore (1831) braci Cogniard. wyruszyło z Azji na zachód i w Vii w.. Państwo zostało w 966 całkowicie zniszczone przez księcia kijowskiego Świętosława. Ale go prosić nie śmiała.('chcę się na pannę poskarŜyć') najdawniejsza znana polska pieśń świecka. Szowinizm . Jaś i Zosia. łupić'. Cyganeria). które w Iv-V w. dojść do majątku. pragnących się znaleźć w atmosferze "bohemy" (zob. Władcy i szlachta państwa Chazarów przyjęli ok. zapisana w 1420 na Śląsku.(wym.początek wiersza Jakuba Jasińskiego (zob. wyraŜający się w ślepym uwielbieniu dla własnego narodu i pogardzie dla innych (od nazwiska Chauvin). 1-3. Jaś ich miał pełny ogródek.nowoczesny').skrajny nacjonalizm. . zapewniający niezaleŜność polit. Jasiński. 1792-1845. Kupić ich za co nie miała. zaszczepiony przez kupców Ŝyd. utrzymując przyjazne stosunki z Bizancjum. KaŜda zwrotka kończy się wersem nierymowym. Chauvin Nicolas . utwór ten stał się popularną piosenką. utworzyło potęŜne państwo od M. 740 judaizm. w prawie bartnym i później. przedstawiana na litografiach Nicolasa Charleta.plemię tureckie. Chciało się Zosi jagódek. Zdobyło Krym. przez franciszkanina Mikołaja z Koźla. Ŝywą do dzisiaj. kradzieŜ (często połączona z rozbojem). Chciało się Zosi jagódek . Kaspijskiego do płn. w lokalnej gwarze polsko-czeskiej.złodziejstwo. 1-4.: ten wybór religii miał stanowić kompromis między islamem i chrześcijaństwem. kpiarską przykrywkę dla nie dopowiedzianej nieprzyzwoitej treści poprzedniego dwuwiersza. termin sądowy w rotach Xiv-Xv w. co pozwoliło właścicielowi. stanowiącym Ŝartobliwą.). ze stolicą Itil nad ujściem Wołgi. walczyło z Ormtanami. z czasem przyciągać zaczął mieszczuchów i turystów. od chęcić 'kraść. szowę) anegdotyczna postać Ŝołnierza napoleońskiego pełnego naiwnego entuzjazmu. wybrzeŜa czarnomorskiego.) Chcy na pannu Ŝałować . Uczęszczany zrazu tylko przez lokalnych poetów i malarzy. (J. Chazarowie . Chcy na pannu Ŝalować.

odkryty w 1818 i ponownie ustawiony na ich zbiorowej mogile. Cheroneja . Cherubin .zob.głupcy. wódz rzymski Sulla pokonał tu armię Mitrydata Vi. w woj.. herem pierw. z hebr. Scena klęski. poł. Chełmno .Chefren .pomnik wzniesiony na grobie poległych Tebańczyków. Piramida. Xvi w. oznaczającej kres niepodległości płn.od 457 pne. średniowieczny układ urbanistyczny w granicy obwarowań Xiii-Xvi w. kerubim. Chaironeia.zob. gotycki kościół farny Wniebowzięcia NMP.. Prawo.stolica woj. Cheops . por. kerub. Piramida. osoby jako tabu'. Cherem . zadanej przez Filipa Ii Macedońskiego sprzymierzonym Ateńczykom i Tebańczykom (święty hufiec tebański. Grecji i zapowiedź hegemonii macedońskiej i przywództwa Macedończyków w walce Grecji z Persami. króla Pontu. l. jeden z rodzajów ekskomuniki (klątwy) nakładanej przez rabinat za złamanie nakazów religii. Lew Cheronejski . poległ do ostatniego Ŝołnierza) w 338 pne. podominikański z 1244. chełmskiego.miasto nad Wisłą przy ujściu Fryby. miasto w staroŜ. z gwiaździstymi sklepieniami z Xv w. z renesansowo-manierystyczną attyką rekonstruowaną w Xix w. toruńskim. przebud. mury obronne z Bramą Grudziądzką ze szczytem renesansowym.. do końca Xix w.. pobity przez Aleksandra. ratusz z 2. Chełm . Pacanów. z Xiv w. śydzi chełmscy byli wśród śydów polskich przedmiotem Ŝartobliwych kpin i niezliczonych anegdot. miejsce urodzenia Plutarcha. i środk. 'poświęcenie bóstwu rzeczy a. syna Filipa. W 86 pne.mn. Mędrcy z Chełma . Xvii w. Beocji (Grecja). z Xvi w.gr.zob.. Prawo chełmińskie .. wyłączający winnego ze społeczności wyznaniowej. anioł wyŜszego rzędu w hierarchii . 1 pofranciszkański.hebr.

plemię zachodniogermańskie. . Cherubinek . czarujące dziecko. czyścić. Ezech. Chędogi . po 1. młodzieniec o urodzie świeŜej i delikatnej.. W 1909 został partnerem Mistinguett (zob. Cheruskowie . spośród których wspomnieć warto Valentine.miasto w regionie Gór Świętokrzyskich.(wym. z zachowanymi wieŜami. uprzątać. ne. mieszkające w I w. wulg.). ale dopiero w 1929. stał się prawdziwym gwiazdorem filmowym. trzy legiony Warusa w Lesie (zob. zrujnowany w Xvii-Xviii w. Chesterfield . czysty. gdzie odniósł liczne sukcesy.zbudowany na wysokim wzgórzu w Xiii-Xiv w. schludny. aniołek. następny po serafinie. na płn.w plastyce . wojnie świat. przedstawiana zwykle z wielkimi skrzydłami. Zamek królewski .) Teutoburskim. porządny. Chęciny . sztiwalje).. pne. 1.) w Folies-Bergere. przeszedł do Casino de Paris. debiutował bardzo młodo w kafejkach paryskich. od gór Harcu. ChędoŜyć .. ok. 5. Ma pomme. w 1331 odbył się tu zjazd panów mało. Słomkowy kanotier i uśmiech tego ambasadora piosenki fr. uwaŜana za straŜnika miejsc świętych i sługę Boga. istota biblijna.dawn.chórów anielskich. pod dowództwem Arminiusa zniszczyli w 9 r. wraz z pojawieniem się filmu dźwiękowego. osobisty styl.dawn. Gen..I w. 1888-1971. Prosper. Biblia. u podnóŜa Góry Zamkowej (3577m npm. Chevalier Maurice . zazw. Na ekranie ukazał się po raz pierwszy przed 1914 w filmach Maksa Lindera. spółkować. między Wezerą i Łabą. w woj. piosenkarz fr. przen. zasłynęły na całym świecie. bramami i murami.pucołowate dziecko ze skrzydełkami. w 16 pokonani przez legiony Germanika. .i wielkopolskich zwołany przez Władysława Łokietka. ludzką głową i zwierzęcym ciałem. sylwetka jego szybko zasłynęła. 3. ne. List (Listy Chesterfielda do syna). 100 utracili znaczenie na skutek walk wewnętrznych. 3. kieleckim.. 9.zob. r. 24. ładne. nim jeszcze zdołał stworzyć własny.

(wym. zachowane wspaniałe zabytki: świątynie. Dits de Chichevache . obronnej swego czasu. pol. udaje się w podróŜ po południowej i zachodniej Europie. Bernarda. a opisom towarzyszą rozmyślania o wydarzeniach historycznych i ludziach związanych ze zwiedzanymi miejscami. Chichevache . był teŜ 4 razy Ŝonaty. childe 'rodzaj tytułu młodego szlachcica. w Ix w. Więzień Czyllonu . na przybrzeŜnej skalnej wysepce dla ochrony drogi z Burgundii do Przełęczy Wielkiej Św. W ostatniej (4. więzienie. 1496 . retorycznego i afektowanego przewodnika. . choć przemijający sukces. opuszczone w Xv w. w Xiii i Xiv w.. śył jeszcze po tym długo.. sziszwasz) fr.Chichen Itza . w Xvi w. The Prisoner of Chillon. teŜ Dziewica (z Saragossy). przerastający jego wartość literacką. otrzymał dom i rentę w Genewie. potem arsenał. miasto dawnych Majów na Jukatanie w Meksyku. roztył się na nieprzebranych zasobach swej diety. Był za to dwukrotnie uwięziony przez księcia.(wym. do Xv w.. Childe Harold's Pilgrimage (1809-18). Genewskiego (Szwajcaria). Poemat. w której Chichevache jest bajecznym potworem Ŝywiącym się wyłącznie cierpliwymi Ŝonami i dlatego straszliwie wychudłym.(wym. rzeźby i malowidła. jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowany zabytek archit. prawdop. przesycony i znudzony Ŝyciem pełnym przyjemności i hulanek.) pieśni poeta porzuca imaginacyjnego pielgrzyma i mówi juŜ we własnym imieniu.ok. poemat (1816. rodzaj sentymentalnego. końcu Jez. czajld) wczesnoromantyczny bohater autobiograficznego poematu Byrona Wędrówki Childe Harolda. sziją) zamek śrdw. przebudowywany do Xvi w.ang. podczas gdy Bigorne (Bicome). rezydencja ksiąŜąt sabaudzkich. 'porzekadła'. tł. ang.st. drugi raz . na wsch. ang.w zamku Chillon w latach 1530-36. Chillon . jedzący tylko poczciwych męŜów. Brał on udział w konspiracji grupy patriotów genewskich. który miał być pasowany na rycerza'. 1570. Francois de Bonnivarda. pałace.. zwł.-fr. zob. dąŜącej do pozbawienia władzy księcia Sabaudii i ustanowienia wolnej republiki.. oznaczał zapewne młodzieńca.(wym. odniósł olbrzymi. u czytelniczek. Wiktora (koło Genewy). Childe Harold . satyra śrdw. z Chiche face 'Chudogęba'. cziczen) zał. zbudowany w Ix w. dziś muzeum. 1829) Byrona na temat uwięzienia w zamku Chillon przeora klasztoru św.

: Thomasa Chippendale (1718-79). zabity przez Bellerofonta (zob. Prosi chłopa albo baby. którą Diogenes Laertios przypisuje Chilonowi. dziwactwa. Podagra. a złotem człowieka .rzeźba etruska. a takŜe sztuki etruskiej i rzymskiej. Walka ta była ulubionym tematem gr.rada przypisywana Chilonowi.efor Sparty w 556-55 pne. przedstawiany niekiedy jako trzygłowy zwierz o głowach lwa. grymasy. Neapol. Naz. O umarłych (mów) tylko dobrze . rokoka z motywami gotyckimi i chińskimi (materiał . por. jakbyś miał kiedyś znienawidzić. Chippendale .Solonowi. cheir 'ręka' i (pod)agra. wąŜ z tyłu. potwór niszczący kraj ogniem buchającym mu z pyska. jako "lew z przodu.dawn. mit.łac. 1730-80: połączenie elementów ang.(wym.modernistyczne czasopismo literacko-artystyczne wydawane i redagowane przez Zenona Przesmyckiego (Miriama) w 1901-07 pod hasłem "sztuka dla sztuki" i w myśl maksymy: "KaŜda wielka sztuka jest symboliczna w formie i metafizyczna w treści. Chiragra . de mortuis nil nisi bonum. zob. . rada.apoftegmat przypisany Chilonowi przez Diogenesa Laertiosa. która była podobno umieszczona na ścianie świątyni w Delfach. nazwa od nazwiska twórcy. a częściej. ułuda.brąz z Iii w. Naz. Patrz końca (Pamiętaj o końcu) . czipendejl) styl w meblarstwie ang.głównie mahoń). z gr. a koza w środku". smoka i kozy. przen.) kaprysy. 6. jakbyś miał kiedyś pokochać . chimera'.gr. baroku i fr. Mus. Chimera . Ci ze swego aptekarstwa Potrafiają i podagrze. malarstwa wazowego od Vii w." Przyniosło mnóstwo dzieł oryginalnych i przekładów. gr. "Chimera" .Chilon . Kochaj. (w l. Florencja. Chimera z Arezzo . nienawidź..mn. ebenisty ang. uwaŜany powszechnie za jednego z siedmiu mędrców greckich. urojenie. wg Homera (Iliada. fanaberie. wydanych w pięknej szacie graficznej. Mus. mrzonka. Kamieniem (probierskim) złota probują. a Plutarch . z gr.rada Chilona. potwór z Likii.. Chimera .. 181). chimaira 'koza. dąsy. Mędrcy (Maksymy). pne. dna moczanowa (artretyzm) kciuka..).

I chiragrze (. spinana na ramionach. Znaku tego uŜywano o wiele wcześniej jako skrótu gr. przyjęty przez wczesnych chrześcijan jako symbol chrześcijaństwa. strzyŜono. zrzekł się nieśmiertelności na rzecz Prometeusza.) radzić. Centaura (zob. znawca muzyki. przyjacielem Heraklesa. Zeus umieścił go na firmamencie niebieskim jako gwiazdozbiór Strzelca (zob. Był mistrzem Asklepiosa. jedyne dwie rzeczy. Mus. Rana była nieuleczalna. dwóch pierwszych liter tytułu (drugiego imienia) Chrystusa. który go przypadkowo zranił w kolano zatrutą strzałą. Chairon. najsławniejszy z centaurów. noszona przez jeźdźców i podróŜnych. od Iv w. m. liter chi i rho (X i P).w staroŜ. Greków. tj. 'Czerwone skały') w 312. Rzymski: Senat i lud) na chorągwiach rz. lniana szata staroŜ. nauczył ludzi uŜytków z ziół. nie mogąc wytrzymać bólu. wyrazu chrestos 'przynoszący szczęście'. co widać na ówczesnych monetach. z gr. prawy. krótka.. Mickiewicz. noszona w domu i na ulicy. Chleba i igrzysk . zeszyta z boku. dpn. Grecji wierzchnia wełniana szata męska do kolan.. pod brodą. aby cesarz uŜywał tego znaku w specyficznie chrześcijańskim znaczeniu. panem et circenses.) Chi-Rho . występuje często w pierwotnej sztuce chrześc. bezpłatnego chleba i igrzysk cyrkowych. mit. 10. wg biografów. wg Juwenala. Znak. utworzona z prostokątnego płata materii zapinanej na ramieniu a.rzymskie malowidło ścienne z Herkulanum. ukazał się we śnie a. . który. chlamydos. 78-81. naczyniach liturgicznych i lampach. Achillesa i Jazona. a zarazem symbolu pomyślnej wróŜby.. Chiron . Chleb.). Chlamida . Nie ma dowodu na to. na sarkofagach.wełniana a. Chiton . 4-9. (A.monogram utworzony z gr. jako wizja Konstantynowi w przededniu bitwy z Maksencjuszem pod Saxa Rubra (łac. łucznictwa i medycyny.) a. gr.gr. wychowawcą wielu herosów. zastąpił on litery Spqr (zob. Neapol.in. Golono. Prawdopodobnie w tym właśnie sensie umieszczony został przez cesarza Konstantyna na rzymskiej chorągwi cesarskiej. u młodzieŜy i męŜczyzn w sile wieku zazw.łac. Naz. mądry i uczony. chlamys. więc Chiron. Chiron i Achilles . o jakie.

leniwy) człowiek odmawia wędrowcowi kawałka chleba. twierdząc. a druga odgaduje. starostom. zwykła. nadawane w doŜywocie osobom zasłuŜonym i niektórym urzędnikom..chleb eucharystii. czwarta prośba w Modlitwie Pańskiej (Ojcze nasz. ty na niego chiebem . komunia. 1. roŜkowiec strączkowy. jako odwaŜników aptekarskich i jubilerskich. który przecieŜ niegdyś współrządzii państwem. wziął najbliŜsza sobie.Śrdw. Ŝe za pazuchą niesie kamień.w Biblii. legenda o przemianie chleba w kamień związana jest w Polsce z dawnym opactwem cystersów w Oliwie. 673-74. strąki tego drzewa. Chleb Ŝałobny . Chleb kamienny . rz.o chleb powszedni. pop. Stypa. czołobitnie. 3. a od 1649 w pieniądzach. wg Łuk. Chlebem i solą witać (a. powitanie takie było u wielu ludów słowiańskich symbolem przyjaźni i gościnności. chleb płaczących. 6. 9-13. przyjąć) .. hiberna) dawana w naturze. Kamień. 'roŜek'). 22. Pater noster) .zob. Trzy osoby na wybór. niech jedzą ciastka .szarańczyn. Chleb płaczu . wg innych..łac. Xix w. powszednia sprawa. chleb św.27g). Gałeczki z chleba . Ks. 3. 6. W końcu stawiła przed nim trzy z chleba gałeczki. Chleb (dobrze) zasłuŜonych .w dawnej Polsce Ŝywność dla wojska na leŜach zimowych (łac.. w kośc. starostwa itp. Maria Antonina. śródziemnomorskie drzewo wiecznie zielone o jadalnych strąkach.zob. panis bene merentium. zdumiony cudem skąpiec wchodzi na drogę poprawy. Chleb powszedni .gościnnie. Chleb zimowy . 9.codzienne. Chleb utrapienia i woda ucisku . 4.w Biblii. Ew. w gdańskim kościele Mariackim.-kat. Mickiewicz. por. poł. w Biblii. kogo kaŜda gałeczka ma przedstawiać. Król. łac. pospolite poŜywienie.troszczył się jeszcze za jego czasów zdegenerowany lud rzymski. Kto na ciebię kamieniem.zabawa przy posiłku. NieuŜyty (skąpy. gł. Chleb świętojański . keration dosł. Ozeasz. wg Mat. Ew. dobra królewskie. Psalm 79. . Chleb Pański . w dawnej Polsce majątki ziemskie. stąd nazwa jubilerskiej jednostki masy (0. w Polsce w 1. sam kamień znajdować się ma wśród wotów oliwskiego kościoła katedralnego a. Jana (Ceratonia siliqua).) Jeśli nie mają chleba.: jedna osoba kręci gałeczki z chleba. i nazywano je karatami (gr. twardych nasion uŜywano dawn.zob. 27. 11. rzecz. (A. a gdy bochenek zmienia się rzeczywiście w kamień. Pan Tadeusz.

zob.zob. Co mi Ŝywemu na nic.. 3. 8. chełpliwe i zupełnie niekonsekwentne łgarstwo. Święty. Gen. Zabawy.F. iŜ jeden śnił. 6. 3. Łuk. (J. Wilno 1846) Gogola. wstał i chleb zjadł sam. Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna. Bóg do Adama. Rano okazało się. Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna. absolutna pustka umysłowa.w Biblii.. na jego koszt. 8. Święty chleb . Marek.) Chlestakow . por. Ŝe jest w niebie. 4. zjadacze chleba . RozmnoŜenie chleba . drobny urzędnik petersburski. 4. 1. zwaną odtąd chlestakowszczyzną: "ten próŜny człowiek i marny charakter zawiera w sobie zespół cech.gotowy chleb. Zjadacz chleba .. wyst. przełoŜony z Gesta Romanorum. 106 (zob. 6. głupawe. bez pracy. tylko czoło zdobi..postać z komedii Rewizor (Petersburg 1836. Teslament mój. . 1. Sen o chlebie . 37-40.F.człowiek zwykły. 14. drugi. a temu w piekle nic nie pomoŜe. i postanowili. feste.w Biblii. Słowacki. Deut.. Zając (Wyszedł jak ksiądz). przyziemny. którzy kładli się spać mając tylko jeden mały chlebek. Łuk. AŜ was. 13. Jan. Nie samym chlebem człowiek Ŝyje . Chloe . komu się przyśni najpiękniejszy sen. 4. (Powtórne) Mat. wg Mat. Ew.wł.). 4. trzeci zaś ujrzał we śnie swoich kompanów i doszedłszy do wniosku. wg Mat. W pocie oblicza twego będziesz poŜywał chleba . pozbawiony wyŜszych aspiracji i ideałów. farina e forza (skr. którego notable małego miasteczka przez nieporozumienie biorą za rewizora ze stolicy i który wchodzi ochoczo w tę rolę. Ŝe w piekle.Łaskawy chleb . o trzech zgłodniałych włóczęgach. bezczelne. przeciętny. utrzymanie u kogoś z jego łaski.popularny w Polsce przykład kaznodziejski... Autor maluje w nim pewną cechę ogólną i typową.w Biblii. chleb (mąka) i siła (trzymają lud w karbach) . 35. (Pierwsze) Ew. 10. Dafnis i Chloe. 19. 15. Ŝe przypadnie on temu.). 32. F. występujących nie tylko u ludzi bezwartościowych". 9..w aniołów przerobi.. Ŝe temu w niebie nic nie potrzeba. pol. Marek. hasło Burbonów sycylijskich w Neapolu 1738-1860.

(1) dawn. Persji. Chłopi w karczmie .) Chłop. 1.in. zakwaszony ogórkami. bluszczem.(2) specjainie przyrządzony zimny barszcz zabielany. Chłop szykuje się więc na śmierć. tekst: J. (A. opera komiczna opus 37 (Praga.obraz Adriaena Brouwera.. mięsem. chmielem. śona chłopa. Chłop i poeta . . czym to grozi.obraz Louisa Le Nain. 2. obdarza go w zamian umiejętnością rozumienia mowy zwierząt. Chłop. mimo iŜ wie. pop. nowe opracowanie K. Duglasie. Vesely. praktyczny. przypisywanej dziewczętom chcącym się prędko wydać.przysł. grabiną. Luwr. Słowacki. 306-07. znana m. porosłe dzikim winem. O. Chłopski Bruegel . Chłop szelma. Mickiewicz.w chłodnikach ogrodu Czekam ciebie. jak kogut na podwórzu mówi. uwertura do zapomnianego wodewilu (1846) Franza von Suppe. 1. Drezdeńska. trzeźwy. czes. chce go od męŜa gwałtem wyciągnąć.Chłodnik .zob. Pan Tadeusz. Pinakotek. Ŝe daje sobie radę z kilkunastu Ŝonami. powojem. z zieleniną.bajka staroŜ. Maria Stuart. miejsce chłodne. wydobywszy od niego. na kwaśnym mleku. wąŜ. wtenczas wszyscy siedli I chołodziec litewski milcząc Ŝwawo jedli. Gal. w Indiach. co jednak chłop musi utrzymać w tajemnicy pod grozą natychmiastowej śmierci.zdrowy. Jutro . altana. kiszonymi burakami. pergola.nm. rakami itp. (J. baba i kogut . byle jeno tego roku . Selma sedlak. Ŝe ma jakiś sekret. Monachium..obraz Adriaena van Ostade. 1878) Antonina Dvoraka. ParyŜ.) Chłodnik . Dichter und Bauer. Olśniony tym chłop garbuje Ŝonie skórę i wraca do zwykłych zajęć. fasolą. Choćby był o jednym oku. Chłopski rozum . WąŜ. chołodziec litewski z boćwiną. Chłopi grający w karty . Bruegel. któremu chłop darował Ŝycie. St. a jego pan jest wobec jednej bezsilny. bezmięsny. 1965. wole i gospodarzu w Baśniach z 1001 nocy) i w Europie. ocienione lipą. gdy nagle słyszy. Chłopska rodzina . Honolki. pochodzące z humorystycznej litanii. krajach arabskich (Opowieść o ośle.

por.zob. piwo. ćma.jakby ojciec dzieci. 250-220 pne. Kordian. nie do trudu. Nazwijmy od słowa ludu.(1742). Monachium. . Nar.Kantata chłopska . Wiedeń. Chłop nas zdradził. Muz. chmura. Grabski.. Taniec chłopów .zaginiona rzeźba gr. 1894) Al. tronek. danieli.dawn. Taniec chłopski . Z chłopa król . Skrzyneckiego.). (J.przysł. Madryt. Mus. Warszawa. Kmieciów. dłuta Boetosa z Chalkedonu (ok. Słowacki. Surdutowy chłop . pijaństwo. łosi a. skrzynka przyskrzyniła. Chłopicki. Wiedeń. Nie do boju. Bacha. rój. Przygotowanie.) Chłopiec duszący gęś . Dajmy mu na pośmiewisko Sprzeczne z naturą nazwisko. 165-70. mrowie. Trumna chłopska .obraz (1638-40) Rubensa. tzw.stado jeleni. zamoŜny gospodarz ubierający się po miejsku. Nar. którzy doprowadzili je do upadku. J. nowoŜytny odlew. nr 212. Kunsthist. mnóstwo. Mer hahn en neue Oberkeet . S. Szatan: Stary . kruk oko wydziobał. brąz.obraz (ok. Chmara . szyszki chmielowe (kwiatostany Ŝeńskie) dostarczają lupuliny niezbędnej do wyrobu piwa..nm.bylina z rodziny konopiowatych. tuman. echo wierszyków satyrycznych chłoszczących przywódców powstania listopadowego 1830: Chłopickiego. Muz. Prado.obraz (1566) Pietera Bruegela St. Kunsthist. Gierymskiego.. Wesele chłopskie . wyrastająca do wysokości kilku metrów. dawn. tłum. Chmiel . czyli nędznych chłopów.obraz (1566) Pietera Bruegela St. Mus. ryba zatopiła . Krukowieckiego i Rybickiego. Warszawa. dawn. kopia rzymska.

37. postać złoŜona. Chochołowa muzyka . chroniące pasterza przed deszczem. Chmielecki niespodziewanie zmarł. cochlea 'ślimak. podań i legend. z bronią w ręku. usypiająca. przedmiot przypominający muszlę ślimaka'. ku oburzeniu magnaterii. sprawczyni gwałtów. osobliwa. oj. temat pieśni. Chmiel . został. okrągła łyŜka o długim trzonku.słomiane okrycie roślin. hartu.monotonna. często okrutna dla podwładnych. podobna w charakterze do melodii wygrywanej przez Chochoła w Weselu. ale i w obozie. gród napowietrzny z komedii Ptaki (zob. w stepie. zarówno przy planowaniu działań. Choć pochodził z drobnej szlachty. Wyspiańskiego. St. zwł. duŜa. Chochoł . na zimę. którego imieniem tatarskie matki straszyły dzieci. porwań i napadów. zapomniane) przy oczepinach panny młodej: śebyś ty.warząchew. Nephelokokkygia. kobieta głośna na całej Ukrainie. a przy tym surowa. następnie naczelnym wodzem w walkach z Tatarami. Oj. Wilczyca kresowa .) Arystofanesa. chmielu. męstwa. dawn. dziś juŜ zresztą. śpiewana do niedawna na weselach ludowych (a niegdyś takŜe na szlacheckich i magnackich) wyłącznie przez męŜatki (z uwagi na jej oczywiste aluzje falliczne.polska pieśń obrzędowa z Xvi w. nieboŜe. krzewów ogrodowych.. w 1630. 3. odkrywca właściwej taktyki walki z nimi. Wkrótce potem. szorstka. czerpak. chmielu nieboŜe! 1-5. Chochla .Chmiel . okrycie słomiane. w 1629 król Zygmunt Iii mianował go wojewodą kijowskim. Ŝona Stefana.gr.Teofila z Chocimirskich Chmielecka. to ku górze.scherzo symfoniczne (1926) Stanisłwa Wiechowicza. słynna z energii. jak i na koniu. wreszcie. Chmielecki Stefan . pogromca Tatarów. uwielbiany przez polską i ruską ludność kresową. nie robiłbyś ty z panienek niewiast. z łac. ściśle związana z krajobrazem kresowym Xvii w. najeŜdŜająca (juŜ jako wdowa) sąsiadów. regimentarzem. Chmurokukułkowo . .słynny wódz polski Xvii w. chmielu. to na dół. na tyczki nie lazł. pomocna męŜowi nie tylko w domu. ul) dla ochrony od deszczu. drewniana. snopek okrywający kopę zboŜa (a.

po zwycięstwie pod Kircholmem (zob. Chodkiewicz Jan Karol .) uwaŜany w Europie za jednego z największych wodzów swego czasu. Chodak . uboga. wg tradycji... balistyce i inŜynierii. Wojna chocimska . Szlachta chodaczkowa . skóry. pseudoklasyczna.historyczny poemat rycerski w 10 częściach (1670. łapcie.Chocim . zagonowa. wyd. gdzie Osman. człowiek o usposobieniu gwałtownym. Po wyprawach przeciw Nalewajce (zob. w płd. W 1621 stanął na czele wojsk koronnych przeciw Turcji (śółkiewski poległ juŜ był pod Cecorą. wobec Ŝołnierzy surowy. wszakŜe szybkość decyzji i Ŝywiołowy impet na polu bitwy pozwalały mu porywać ich do zwycięstwa. przeciw 120-150-tysięcznej armii tureckiej. zagrodowa. pisany oktawą. SRR. w obozie polskim pozostała tylko jedna beczka prochu.miasto nad Dniestrem. dowodził regimentarz Stanisław Lubomirski) i przez wojska kozackie (30000). przyczynił się do zwycięstwa sił królewskich pod Guzowem (zob. zakończona zwycięstwem polskim. 2 Ix . spadł z imprezy swojej i straciwszy sto tysięcy ludzi. cesarz turecki. trepy. dowodzone przez hetmana kozackiego Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego. 11 Xi 1673 druzgocące zwycięstwo wojska polskiego pod dowództwem hetmana Jana Sobieskiego nad korpusem tureckim Hsejna Paszy. tytuł: Transakcyja wojny chocimskiej. na wzór Jerozolimy wyzwolonej Tassa. umocnionym w dawnym obozie polskim. wiązane rzemykiem a. 1850) Wacława Potockiego. wojewoda wileński od 1616. Wojna chocimska . zapalczywy w wybuchach gniewu. z Azyi i z Europy na Polaki zgromadziwszy siły. człowiek prosty.1560-1621. a Koniecpolski znajdował się . upoetyzowana kronika wojny 1621 r. kapcie. obdarzony nadzwyczajnym talentem strategicznym i organizatorskim. zdobył Dorpat. zw. nieudana próba epopei bohaterskiej. szaraczkowa. odniósł wielkie zwycięstwo pod Kircholmem (1605). ubogi.obuwie z drzewa. wszytkie państw swoich z Afryki. chodaczek. gdy Chodkiewicz zachorował. ale za namową króla wziął udział w wyprawie pod Smoleńsk (1611) i pod Moskwę (1617-18). jeden z najwybitniejszych dowódców Rzeczypospolitej. nie lubiany przez nich..dawn. pobił (wraz z Krzysztofem Mikołajem Radziwiłłem.). kierpce. łyka. drobna szlachta. jego sztukę wojenną wspierała biegłość w matematyce.) i na Wołoszczyznę. na podstawie łac. Hetman wielki litewski od 1605. sznurkiem wokół nogi. Piorunem) Szwedów pod Kockenhausen (1601).-zach. Był przeciwnikiem interwencji polskiej w Rosji.. Ukr. pamiętników Jakuba Sobieskiego (ojca Jana Iii). napisana gł. pierw. inglorius wrócił do Konstantynopola. w chwili zawierania rozejmu.9 X 1621 obrona obozu warownego przez armię polską (35000 Ŝołnierzy) pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza (od 23 Ix.poemat (1780) Ignacego Krasickiego.. chodzący w chodakach.

szklanym śniegiem w czasie świąt BoŜego Narodzenia (a. w Japonii. późny obyczaj niemiecki. w . tańczony dawniej po oczepinach a. łaŜony. łańcuchami.miał. Transakcja wojny chocimskiej . mieszanym. marszałek. Zwyczaj rozpowszechnił się w Europie i Ameryce Płn. a w Xx w. obchodny. Chocim. wg tradycji. spotykany w 1.zob.pieszy. polski. gdy pobijemy .miasto w woj.powiedział Chodkiewicz przed bitwą pod Kircholmem.powiedzenie Chodkiewicza. Niemcewicza. 60. Chojnice . nowe wynalazki prędzej zgubią . starosta. K. Policzymy je. Wojna chocimska . (1903) Wiktora Gomulickiego.wigilijne drzewko. Zaiste. równieŜ w świecie niechrześcijańskim. Izajasz. w Xiii w. np. wolny. ustawiane i przystrajane świeczkami. jodła i bukszpan. obronny gród pomorski. dla uczczenia starszych gości weselnych i rodziców młodej pary. równy.w niewoli tureckiej). 13: "Chwała Libanu do ciebie przyjdzie. Gdzie nas starodawne instytucje nie skrzepią. U. Śpiewy historyczne . Miecz i łokieć . Chodzony . i sosna społem. w Polsce u ewangelickich mieszczan pochodzenia nm. bydgoskim.zob. gdy towarzysz jakiś liczył chorągwie nieprzyjaciela i nie mógł się ich doliczyć. poł. księciem Albertem Sachsen-Coburg-Gotha. Xix w. Historia J. polski taniec ludowy. oparty moŜe na Biblii. chmielowy. błyszczącymi nićmi. wielki to będzie Ŝołnierz . poprzednik poloneza.powiedzenie Chodkiewicza. starodawny. polegający na korowodowym chodzeniu par. chory. Chodkiewicza monografia hist. w okresie mody na rzeczy niemieckie po ślubie brytyjskiej królowej Wiktorii w 1840 z nm. gdy młody Jan Karol powitał go łacińską oracją w imieniu uczelni. Nowego Roku). zabawkami. w metrum trójdzielnym a. powiedzieć Stefan Batory w czasie odwiedzin Akademii Wileńskiej. (1781) Adama Naruszewicza. do przodka.(1816) J. Chocim. Choinka . W urzędzie moim Ŝadnemu gmerać nie dopuszczę . aby przyozdobić miejsce świętości mojej".powieść hist. stawiał Turkom opór pod Chocimiem i zmarł na zamku chocimskim przed zakończeniem kampanii.

fano 'materia. będący znakiem państwa. Chorał K. na początku 13-letniej wojny z KrzyŜakami.(rzymski) kościelny śpiew liturgiczny rozwijający swoje jednogłosowe melodie diatonicznie w skalach kościelnych. Duha. chorugy. przytwierdzony do drzewca. Chopiniana . Z dymem poŜarów.) AmbroŜy. 18 Ix 1454. wojsko polskie w sile 18000.. Chorągiew . Sylfy (Sylfidy). chorugw'. ziemi. Fahne od st.. Chorał ambrozjański . Chołodziec litewski .-nm. metalowych pałąkowatych kleszczyn o. choragy.-g. oblegające KrzyŜaków w Chojnicach. korouhev. fr. 590-604. starorus. umizgać się. godłach.-cerk. śpiewy te miał zebrać i uporządkowaó papieŜ Grzegorz I. miasta. stąd nazwa. wyrazy słowiańskie z mongolskiego orungo. sprowadzona do Europy z Chin w Viii w. st. zob. kościelnej itd. Chorał gregoriański . stąd .czernić je (co było niegdyś oznaką wyjątkowej elegancji) dla zwrócenia na siebie uwagi panny.zalecać się do dziewczyny.liturgiczny śpiew kośc.. ściągniętego na odsiecz miastu. zabiegać o jej względy.nie znana staroŜytnym. rz.zob. łac. zostało rozbite przez 15000 zacięŜnego wojska KrzyŜaków. płachta'. oficjalny śpiew kościoła protestanckiego.-słow. politycznej.zob. czes. palić) cholewki .zob. mn.-kat. organizacji wojskowej. vexilla.płat materiału o określonych barwach. miękkim podkładzie. chorągiew'.zob. sukno'. orunga 'znak. Rodzaje . Cholewka. ros. złoŜona z drewnianych a. Chłodnik (2). drapeau od drap 'materia. Smalić (dawn. bez wspóludziału instrumentów. (św. Chomąto . okres rozkwitu Ix-Xii w.1310 zdobyty i ufortyfikowany przez KrzyŜaków. złoŜone prawie wyłącznie z pospolitego ruszenia niekarnej szlachty. część uprzęŜy końskiej opasująca nasadę szyi. społ. Chorał . Ujejskiego ..

ogień św. (św.chorągwi: flag (państwowa i narodowa). Amsterdam. nazwana tak juŜ w roku odsieczy wiedeńskiej. dawn. 19 (1721). Chorągiew biało-czerwona . Montesquieu. związana z romantyzmem. (św. Choroba wieku . Morski. zob. Choroba morska . Angielska choroba . Antoniego . Choroba św. charakteryzująca uczuciowość początków Xix w. Chore dziecko . Mahomet (Chor.Turcja sułtańska. Choroba św. od spokojnej niechęci do świata aŜ do gwałtownej rozpaczy. Choroba królów . dworska.obraz (ok. Seymourem w 1853..zob. Chorągiew . Ŝe znika pod dotknięciem dłoni monarchy. biała i czerwona. Chorągiew proroka .) Walenty. Mahometa).krzywica..nazwa polskiej chorągwi narodowej uŜywana od połowy Xix w. Francuska. podstawowa jednostka organizacyjno-taktyczna wszystkich typów jazdy licząca 100-200 ludzi. wojenna). 1683. zwł. kanonika klasztoru w Baumburgu (Górna Bawaria).zob. biała-czerwona. smutek.fr. Walentego . le mal du siecle. zołzy. poprzednio zwana rotą. przybierająca róŜne formy. kiła. teŜ Taniec (św. H. Wielka choroba . 1.chorągiew wojskowa).w wojsku polskim Xvi-Xviii w.choroba weneryczna. kawalerska.handlowa a. skrofuły. proporzec (chorągiew marynarki wojennej na dziobie okrętu).zob.zob. 1660) Gabriela Metsu. Chory. Antoniego. sądzono. skrofuloza. A.łac. G. poprzednie nazwy: biała z czerwonym. Wita). róŜa. Chory człowiek Europy . rzadka obecnie forma gruźlicy węzłów chłonnych szyi. regius morbus. Rijksmus. sztandar (od 1937 . Choroba . bandera (flaga państwowa na okrętach morskich . melancholia. . Poysela.) Walenty.padaczka. w pieśni Turek jest chory J. med. w liście Woltera (1770) do Katarzyny Ii i w rozmowie Mikołaja I z ambasadorem bryt. sekretna choroba . potem w Listach perskich.

chór . rozpoczęło się rozróŜnianie skali głosów śpiewaczych. i zmarł po czwartym przedstawieniu. waŜną postacią dramatu jest tu chór. do komentowania i krytyki działania postaci dramatu. Anioł. zespół opery belgradzkiej. reprezentujący lud rosyjski. Argana.jeden z diabłów ludowej demonologii polskiej. Nowogródek 1761) Moliera. wyst. pedantycznego medyka. publ. ludowy dramat muzyczny (premiera prywatna. śpiewał unisono. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa. Aby mieć lekarza na podorędziu. Diabeł. Grecji (gr. Chowanszczina. przeszedłszy przez etap dialogu dwu półchórów. Chór . archit. choros) zespół osób wykonywających pieśni i tańce podczas obrzędów kultowych. na pół szlachetka. stalle itd. Warszawa 1963) Modesta Musorgskiego. ujawniając chciwość i egoizm Ŝony. Jak w starogreckim dramacie.(1) w staroŜ. później. Argan udaje zmarłego. zrazu dominującym. Hipochondryk Argan w bezpodstawnym strachu o swoje zdrowie staje się ofiarą lekarzy Purgona i Diafoirusa. utrzymanek czarownic. i miłość córek. powstały chóry w obecnym składzie. a wraz z rozkwitem wielogłosowości w Xv w. śpiewie i tańcu komiczną ceremonię promocji na doktora medycyny.zob. na pół cudzoziemiec. w której grał rolę tytułową. zawierająca ołtarz główny. Petersburg 1886. pozostawiony w wyciągu fortepianowym. komedia-balet (ParyŜ 1673. 1911. aŜ do początku Xviii w.fr. przez Ravela i Strawińskiego ParyŜ 1913. która w rzeczywistości kocha tylko jego pieniądze. Rimskiego-Korsakowa. Chowaniec . Chór . Chowańszczyzna . libretto autora.(2) archit. później kastraci. stara się skłonić swą córkę do poślubienia syna Diafoirusa.ros. ale druga Ŝona Argana. chór aŜ do X w. często wydzielona od nawy lekkim podwyŜszeniem. tak i w pierwotnym kościele. Le malade imaginaire. ogranicza się do asystowania aktorom. nierób. por. nowa wersja oprac.. instrumentacja M. prezbiterium. na ogół bez udziału kobiet. wolałaby z jego córki uczynić zakonnicę. Międzyakt kończący sztukę przedstawia w makaronicznej łacinie. który stał się niezbędnym elementem dramatu gr. balustradą i łukiem tęczowym. partie wysokie śpiewali chłopcy. dopiero między X i Xiii w. pol.Chory z urojenia . Nieszczęśliwa miłość młodej wdowy Marfy (mającej dar jasnowidzenia) na tle buntu księcia Iwana Chowańskiego (1682) przeciw reformom cara Piotra I.. jego ostatnia sztuka. nygus. Aby wypróbować uczucia Ŝony. Chóry anielskie .

(zazw. porcelany.muzyczny. jeszcze za Ŝycia swej bohaterki.. Sama .prawdziwie wielka poetka. kobiety. w Księdze trzech cnót i Mieście pań (1405). starej broni i zbroi. roku Ŝycia wyszła za mąŜ. w 1766 w Londynie przez Jamesa Christie. organowa. zabrana przez ojca do Francji w 1370. i dedykuje je wybitnym osobistościom. subtelna. córka Włocha. astrologa Karola V.. w Bolonii. ur. Zaczyna układać ronda i ballady. o fonetyce południowosłowiańskiej i czeskiej.mn. ksiąŜek. Była to jedna z najwdzięczniejszych postaci kobiecych Xv w. w Traktacie o Joannie d'Arc (1429).zob. zwł. kristi:z) salon aukcji (przetargów publicznych) zał. srebra. spędziła dzieciństwo i młodość na dworze król. pierwsza. pełna kultury. a przejęty przez Konopnicką i Młodą Polskę. zwrocie: mieć chrapkę ną coś 'mieć na coś chętkę.1363-1431. Sotheby's. por. cerkiewizm. Chrapka . w 15. Witeź.zdrobn. owdowiała. klejnotów. miniatur itd. Przeciwstawiała się antyfeminizmowi swoich czasów sławiąc kobiety. Sama jestem i chcę zostać sama. a w 22. od chrapa 'nozdrze zwierzęcia'. Kraszewskiego). Christine De Pisan . w jęz. poetka francuska. dziś takŜe z filią nowojorską. w l. trybuna śpiewacza. Christie's . uŜywany u nas przez pisarzy pochodzących ze wschodu (Zaleskiego. mebli.(wym. w których dyskretnie wyraŜa swoje cierpienie (Ballady wdowieństwa). empora organowa. a przy tym . Samą pozostawił mnie mój miły.. rosyjskim jest to płd. po polsku brzmiałby chrom. Gontyna. wyraz pseudopolski.-słow. Ujejskiego. spodziewając się od nich pomocy finansowej. firma zajmuje się sprzedaŜą z licytacji i szacunkiem (oceną wartości pienięŜnej) obrazów. organy) i dla chóru śpiewaczego. pomieszczenie w kościele na instrumrnty muz. spontaniczna. opiewając wyzwolenie Francji. Christian Science . głosi jej chwałę. aby sprzedawać do bibliotek magnackich iluminowane rękopisy swoich wierszy. por. jako zrealizowanego wreszcie ideału kobiety. jedno z największych tego rodzaju przedsiębiorstw na świecie. w Ŝart. śpiewaczy. zrujnowana przez procesy. równieŜ o nozdrzach dziecka a. ZałoŜyła teŜ rodzaj małej oficyny. zostając z trojgiem dzieci. 1730-1803. Chram . Scjentyści. ochotę'.świątynia.

stał się później jakby drugim jego imieniem. Mesjasz'.jestem. dezertera.: Christe surrexisti. maszijah 'pomazaniec. Chrystus z martwych wstał je . do wiązania. przez rozpacz znękana.włóczęga. Przełęcz Uspallata. chrustniak. jako faszyna do pokrywania grobli). Christ. granica argentyfisko-chilijska. a. dialog Marii i Józefa uwaŜany jest za pierwowzór ang. w gąszcz' przed pogonią. exemplum dedisti. gąszcz. ucieczce".ang. bez druha i pana. gałgan. którego część środkową napisał Cynewulf. które dopowiedzieć naleŜałoby prawdop. Sama jestem. poemat anglosaski zawierający 1694 wersy. EŜ nam z martwych wstaci.) Chrust . Trylogia dramatyczna H.przysł. w krzaki. na południu i wschodzie Polski . W. prawdop. zarośla. Tragedia Nowej Anglii (1868) i Boska tragedia (1871). Chrystus z martwych wstał je.gr. Ballada (Seulete sui erseulette vueil estre). Sama jestem i niemiłowana. z hebr. tł. rejteradzie. Longfellowa: Złota legenda (1851). Ludu przykład dał je. tł. słowami: "w odwrocie. przekład strofy hymnu łac. powsinoga. (Christine de Pisan. Drapichrust .. pomazaniec'. Julii Hartwig. ucieczki w krzaki. Jezus Chrystus.brąz (1904) Matea Alonsa. literatury dramatycznej. Sama w Ŝalach. Chrystus Andów .typ wizerunku Chrystusa częsty w plastyce Xv w. Łakoma rzecz chrust . et tecum vivamus. zob. Chrystus frasobliwy . wiklina.. (a później w polskiej sztuce ludowej jako wyobraŜenie trosk i udręk Ŝycia . chruśniak. Ut nos resurgamus. Święty (monogram). hultaj. Chrystus . Fugas chrustas .najdawniej zapisana (w 1365 w Płocku) polska pieśń rel.faworki. Chrystus . w Nowym Testamencie tytuł przydany Jezusowi. pieśń wielkanocna.suche gałęzie odpadłe z krzewów i wierzchołków drzew (uŜywane na opał. od drapania się przez chrusty 'przedzierania się przez zarośla' ukrywającego się zbiega. dania drapaka w chrusty 'czmychnięcia. Viii-X w. Kyrie eleison. obieŜyświat.. od drapnięcia.Ŝartobliwy zwrot przysłowiowy makaroniczno-łacińsko-polski 'zmykasz w chrusty'. Z bogiem krolewaci. płotów a. co mnie doświadczyły. w cierpieniu nad siły. 1-7. christos 'namaszczony. krzaki. Sama jestem.

a. przez armię turecką pod dowództwem Ibrahima Szyszmana. kapłana Apollina w Chryzie. niekiedy w drugiej ręce rózga.mozaika (Iv w.fr. który zesłał na Greków zarazę. pochodząca prawdop.oratorium (1803) opus 85 Beethovena.gr. oświadczyła wobec świadków. w późnym stylu neapolitańskim. Góra Corcovado. a na głowie korona cierniowa. córka Chryzesa. jak głosi tradycja. Chryzmo . z pochyloną głową opartą na dłoni. komendanta Trembowli. Przybycie do Sais. ale rozgniewany Agamemnon zabrał w zamian Achillesowi jego brankę. Gdy Agamemnon nie chciał przyjąć za nią okupu od zbolałego ojca. Rzym. Ŝe jednym noŜem . ofiarowana Agamemnonowi jako dar honorowy.zob. trylogia biblijna: 1. 1. przydomek św. paszy Alepu. Ucieczka do Egiptu i 3. uzbroiła się w dwa noŜe i stanąwszy przed męŜem.. Chrystus na Górze Oliwnej .). Fressen. słynnego z wymowy kaznodziei. 347-407.chłopskiego): w pozycji siedzącej. od 20 Ix do 5 X 1675. druga Ŝona Jana Samuela. za radą Achillesa i Kalchasa. nie dokończone. Chryzostom . znacznie młodsza od męŜa i podobno urodziwa. gdy z powodu zajadłych szturmów i bezustannego ostrzału artyleryjskiego nawet sam nieustraszony komendant zaczął przemyśliwać o kapitulacji. Chrystus tronujcący . Santa Pudenziana. 2. Chrystus Odkupiciel . oratorium (ParyŜ 1854) Hectora Berlioza.z domu de Frezen a. Bryzejdę (zob. od 398 patriarchy Konstantynopola. Chrystus . Po 10 dniach. 'Dzieciństwo Chrystusa'. Rio de Janeiro. Jana z Antiochii. Feliksa Mendelssohna-Barthoildy. L'Enfance du Christ . z Kurlandii. potęŜnej warowni na wzgórzu. największego z greckich ojców kościoła.gr. w czasie oblęŜenia zamku trembowelskiego. doktora kościoła. ten poskarŜył się Apollinowi. brankę zwrócono Chryzesowi i zaraza ustąpiła. Chrzanowska Anna Dorota .oratorium na solistów. Chryzejda . Freyzen. Anna Dorota (zwana niekiedy niesłusznie Zofią). Sen Heroda. ok. Homera piękna branka. z cytatem chorału Rorate coeli. Oratorium op. Chryseis. KrzyŜmo.Ŝelbeton (1931) Heitora da Silva Costa i Pawła Landowskiego. 97. chrysostomos 'złotousty'. chór i orkiestrę (1859-66) Ferenca Liszta. wg Iliady.).

ofiarowywana przez władcę a. Na szczycie jaka łuna! poŜar Carogrodu! Czy Allach. odstąpił od zamku. Annie Dorocie wzniesiono w Trembowli pomnik. Bóstwa. Turcji sułtańskiej. 3. mówi Jan Chrzciciel: "Ja was chrzczę wodą. Piramida (Cheopsa). Wybicki napisał na jej temat libretto operowe. Obrona Trembowli . od imienia Chrystus. Nar. wielokrotnie przez nieprzyjaciół niszczony i znów odbudowywany. męstwo jej zagrzało oblęŜonych do walki. co przyjdzie po mnie. Mickiewicz.zob. zgnębiony poniesionymi stratami.. Obrona Trembowli .obraz (1841) Aleksandra Lessera. Chtoniczne Bóstwa .znalezienie się po raz pierwszy pod obstrzałem nieprzyjacielskim. trwający od X do Xiii w. Nieustraszona komendantka a." Chrzest Polski ... ale ten. obawiając się odsieczy Jana Iii spod Lwowa. dostojnika. w Biblii. ogniem. 11. w Indiach a. pod bombami. khilat z arab.. (.. wkrótce potem Ibrahim. bardzo uszkodzony...z czes. sonet Widok gór ze stepów Kozłowa. chrzcić was będzie. określany równieŜ tą nazwą chrzest Mieszka I (zob.obraz Franciszka Smuglewicza. osobie zasłuŜonej..suknia honorowa. z hindi khalat. Warszawa.zob.) w 966 r. Ew.proces chrystianizacji mieszkańców ziem polskich. jeśliby miało przyjść do poddania Trembowli. Krwawy chrzest .. Chrzest .zob. gdy noc chylał rozciagnęła bury. wg Mat. w bitwie... Chrzest ogniowy . malowany później kilkakrotnie w mniejszych rozmiarach i rozpowszechniany w postaci odbitek litograficmych.) Tę latarnię zawiesił śród niebios obwodu? (A. z ukazaną na pierwszym planie komendantową. Józef.przebije jego. hilat. Ŝe przez zaufanych podpali prochy i wysadzi zamek w powietrze. prócz tego zagroziła.. a drugim siebie. Muz. Chylat . 5-8) . Chufu . Krwawy.

dzięki swej energicznej akcji przeciw spiskowi Katyliny (zob. gwar. oberwaniec. a konsulem w 63. Olbrzymią sławę jednej z najwybitniejszych postaci świata antycznego zdobył u potomności głównie jako mówca. cechą tej prozy był bogato rozczłonkowany okres. 106 .). pretorem w 66. m. por. co cierać w ucierać. pisarz. piękny rytm i kadencja zdania.dawn. Xv w. Ciarach .. Jan Kochanowski nazwał ją "anielską". Był boŜyszczem ludzi Odrodzenia. Kwintylian uwaŜał Cicerona za największego pisarza rz..Marcus Tullius Cicero. a. np. Klasyczna prostota i naturalność Listów była wzorem dla Ignacego Krasickiego. O prawach. Cibora . czym wzbudził jego nienawiść. pogard. Ciura. św. Sławę polityczną uzyskał gł. poeta. Cicero(n) . pisma prawno-polityczne. teoretyk wymowy. Hieronima. np. Maria Konopnicka zachwycała się urodą okresów retorycznych Cicerona. stylista i filozof. O mówcy. edylem kurulnym w 69. równieŜ jako wielki nauczyciel patriotyzmu. stylista i filozof. Papirus. poł. co "ręką tocząc po korynckiej wazie. liczne mowy. Po studiach prawa i filozofii rozpoczął w 80 r. gł. zarówno na św. Augustyna. karierę obrońcy sądowego. O starości. przest. dzięki czemu mogła się stać wzorem literackim języków nowoŜytnej Europy. Prozę ciceroniańską naśladowali Stanisław Orzechowski. do jego przyjaciela Attyka. O powinnościach. . Zawierając tzw. to samo. O państwie. np.. Herbata (Ceremonia). Łukasz Górnicki. Jego najwaŜniejszą zasługą dla literatury było udoskonalenie prozy łac.Cianoju . Przeciw Katylinie. 2. św. Orator. ale po jego klęsce pod Farsalos Cezar ułaskawił Cicerona. Filipiki przeciw Antoniuszowi. najwybitniejszy mówca rzymski.zob. drobny szlachcic. Przeciw Werresowi. Po zamordowaniu Cezara w 44 poparł Oktawiana przeciw Antoniuszowi. Rozmowy tuskulańskie. a sukcesy w tej dziedzinie otworzyły mu drogę do najwyŜszych urzędów: został senatorem w 75. Wpływ jego był olbrzymi. i kilkaset listów. udający mieszczucha. od ciarać 'walać'. AmbroŜego. W czasie wojny domowej między Pompejuszem i Cezarem wziął stronę Pompejusza. szlachetka. O najwyŜszym dobru i złu. Pierwszym w Polsce zapalonym wielbicielem Cicerona był Wielkopolanin Jan z Ludziska (1. itp.3 pne. W obronie poety Archiasza. np. polityk. uczył się krągłość myśli zamykać w wyrazie". filozoficzne. jak i na Petrarkę. teologiczne. Antoniusz zaŜądał zgładzenia Cicerona. Piotr Skarga.in. chłop ubierający się z miejska. O naturze bogów.zob.). Dziedzictwo jego widoczne jest równieŜ w dziełach Sienkiewicza i śeromskiego. wyrok wykonano. który wtedy odsunął się od Ŝycia publicznego. Wśród jego licznych dzieł znajdują się pisma o sztuce wymowy. triumwirat z Oktawianem i Lepidusem w 43 r. O przyjaźni. prostak.

Turyn. heilige Nacht. 1.zob.). por. Muz. Cicerone . Cielec . równowadze antytez i in.organista Franz Xavier Gruber. dosł.okrzyk. O tempora! o mores! . Neapol.(wym. krowa. Florencja. 1. zaletach literackich a. z łac. 1. włoski. oprowadzający turystów. Kapitolińskie. odchowany byczek.(1) cieciora. o róŜowych kwiatach skupionych w półkoliste główki i wzniesionych strąkach.dawn. Ufiizi. Ciceroniański okres . drwiące przyrównanie wielomównych przewodników do Cicerona. Mus.łac. patientia nostra? . Tuczny cielec . Cicha Noc.. Święta Noc . Antiquarium. Czas. Cieciorka .W biblijnej przypowieści o synu mamotrawnym (Ew.lit.(zob. kunsztownie rozbudowane. wł. Morski (Cielec).dawn. Cielica . zwł. rośliny uprawianej w ciepłych krajach dla jadalnych ziarn w strąkach.zob. Tuskulum . Ducate. Cielec morski . 'mały Ciceron'.. nazwa stosowana równieŜ do ciecierzycy. skomponowana 24 Xii 1818 w Oberndorf kolo Salzburga: słowa ksiądz Joseph Mohr. najsławniejsza kolęda świata. Naz.. Mus. Pal. . Chiaramonte. cziczerpne) przewodnik.Rzeźba: popiersia: Rzym. samica cietrzewia.nm. Cieciorka . wg Łuk. Catilina. jakim powitać miał Cicero nasłanych na niego przez Oktawiana zabójców. 'jak długo jeszcze naduŜywać będziesz.(2) roślina zielna z rodziny motylkowatych. Stille Nacht. Pauzaniasz. głowa: Rzym. Uderzajcie! . wieloczłonowe zdanie o majestatycznym rytmie. naszej cierpliwości?'. Mantua. (O czasy! o obyczaje!). Katylino. cicer 'groch'.. retorycznych. muzyka . Quousque tandem abutere. początek mowy Cicerona Przeciw Katylinie. wielospadkowej kadencji.

i zabijcie. ogromne piwnice. gęste.. Pan Tadeusz. 11. 21.Są. 2. 5. Potęga (a. (Ciemności) tak gęste. Włast' t'my.zob. 23) przebaczający ojciec powiada: "I przyprowadźcie tucznego cielca. tytuł dramatu (ros.dawn. Ŝeby się ich moŜna dotknąć . (A. ciemność. Złoty (cielec).. dense ut palpari queant. lecz noc zabójcza rozciąga się nad nieszczęsnym narodem". podziemne więzienie. Ciemnogród . egipskie ciemności. Ew. słońca. 1. .. 61-64.łac..) Czy są tu ciemnice W tym zamku? . przest. Moc) ciemności . tj. Parandowskiego. Ŝaden z nich nie bada. Ale dlaczego zaszło. Ale puste! bo wino wypili Soplice. 851-53. MojŜesz (Dziesięć plag.miejsce.) Ciemności. 22. Homera: "Gród Kimeryjczyków. Ciemnica . Cimmeriae tenebrae. 19. wg Łuk. Ex. Nigdy tam nie docierają promienie. Ciemności były nad głębokością . Gen. więzienie." Złoty cielec . Mickiewicz..nieprzeniknione. wołają astronomy z wieŜy. grube.. zaczerpnięty z Prologu Dziadów części Iii. Kimeryjskie ciemności . Ciemności kryją ziemię . Mickiewicza: Zaszło słońce. rzekł Klucznik. a jedzmy i ucztujmy. tenebrae erant super faciem abyssi... ciemne. nikt nie odpowiada: Ciemności kryją ziemię a lud we śnie leŜy. (. Wulgata. loch. nazwa spopularyzowana przez tytuł powieści satyrycznej PodróŜ do Ciemnogrodu (1820) Stanisława Kostki Potockiego. pomieszczenie.15.w Biblii. 9). gdzie panuje ciemnota i zabobon. w Odysei. łac. tł. Lecz dlaczego śpią ludzie. nieprzejrzane.łac. 53. 1886) Lwa Tołstoja. 10. okryty mgłą i chmurami.tytut powieści (1957) Jerzego Andrzejewskiego.. Wulgata.zob. J. pełnej aluzji do ówczesnej sytuacji w Polsce. Egipskie ciemności .

cierpieć niedostatek.cienki.być w biedzie. cherlać.mit. z Lukana (Pharsalia. z których jedna twierdzi. 1. słuŜący do międlenia (oczyszczania z paździerzy) lnu i konopi.rodzaj przedstawienia kukiełkowego. .w Biblii. lepszego to nie macie? (A. Dni nasze jako cień na ziemi . krwawych prześladowań.Cienki. Kronik. I. piwo). a druga. 3. Cienko śpiewać. rozwodniony. Cienkusz . 29. Sprzedać diabłu swój cień .) Istna lura panie bracie. spuścić z tonu. Cienkusz! Deresz! (.) Cień. a państwa .. Kraina cieniów . a wreszcie długotrwałych wojen między państwami Liliputu i Blefuską w satyrycznej powieści PodróŜe Guliwera (1726) Swifta. Cień osła .być w biedzie. Cienki trunek . cierpieć niedostatek. por. słaby trunek (wino. Cierlica . w którym widzowie widzą tylko cienie poruszających się lalek na przejrzystym ekranie. Liliput. kiepski. Osioł (Spór o cień osla).rzadki.dwie współzawodniczące i walczące z sobą ideologie. buntów.zob. Ŝe z grubszego końca. spokornieć. Hades. Elizjum. CóŜ. gr.tarlica. Schlemihl. być bardzo słabego zdrowia. Fredro. złagodnieć. 15. 4. Ks. Zemsta. będące przyczyną ustawicznych rozruchów. międlica.łac.Anglii i Francji.zob. Papkin do Rejenta. 135) o Pompejuszu. Cień wielkiego imienia . Ideologie te są odpowiednikami protestantyzmu i katolicyzmu. Cienko prząść . 224-26. Chińskie cienie . prymitywny przyrząd z drzewa bukowego a. cień dawnej świetności. dębowego. grać . kiepski. magni nominis umbra.. Ŝe jajko trzeba nadtłukiwać z cieńszego. Cienkie i Grube Końce . miejsce przebywania dusz ludzi umarłych.

wł. okres dojrzałego i późnego Renesansu w sztuce wł.). dręcząca. 33.cieślica. czinkueczento) nazwa Xvi wieku w odniesieniu do dziejów kultury włoskiej. zapewne z I w. do . przysiek. dostać. powstały prawdop.rzecz zbędna. pne. ulubiony motyw rzeźby antycznej (wielokrotnie naśladowany. pathe mathos. dokuczliwa. . Cierpienie. tj. skweres. pręga. w Biblii. z tragedii Agamemnon. Korona ciernoiowa . podobne do motyki. Ciesak .). Chłopiec wyciągający cierń ze stopy .k. lo spinario. gr. prostopadłym do trzonka. zwł. Cinquecento .zob. szrama. dawna siekiera ciesielska do obróbki drewna.dawn. 55: "Jeśli nie wytracicie mieszkańców tego kraju.) . oberwać cięgi. Ajschylosa. bindas. 12. będą wam jak cierń w oku". bolesna. Ŝłobnia. Korona. Cierpienia młodego Wertera . w l. odnoszący się do tytułów panujących Habsburgów. Cierpienie (jest) nauczycielem. skr. we wczesnym okresie hellenistycznym (Iii w.. skrót od 'cesarski i królewski' (nm. 7: "bodziec ciała".u..zob. dziś tylko: brać. takŜe w epoce Odrodzenia). o jednym płaskim a. C. 'kaiserlich und kniglich) poprzedzający nazwy instytucji wspólnych całej monarchii austro-węgierskiej.. fumel. pierzchnia. plagi. bednarstwie. Ŝłobkowanym ostrzu. Ciosła . a oznaczający: austriacki i węgierski. cięcie (zwł. liczby. I K.narzędzie ręczne do obróbki drewna.'. 176. od '1500. ćwikła. 2. 'pięćset'. uŜywane w ciesielstwie.posąg z brązu w Pałacu Konserwatorów na Kapitolu w Rzymie.mn. Cierń w oku (w nodze itd. Najsłynniejszy . k. chłosta. Num. deksel. Werter.dawn. Cięga . List do Kor.Cierń. po której rozpoczyna się numeracja lat Xvi w. pne. por. dzieło eklektyczne.(wym. kołodziejstwie.

połoŜony na południe od rzeki Pad. wyspy) na wschód od Azji. łac. choć nie oglądana.połoŜony na południe od Alp. stronie Alp'. pierw. do przechowywania prochów zmarłych. dziur. s-itę) wyspa na Sekwanie (Ile de la Cite). Cisalpiński . .łac. która była zaląŜkiem ParyŜa. poszukiwana przez Kolumba. stronie rzeki Pad'. Padus.cudowna wyspa (a. Cite . późn. Conciergerie. w Etrurii. Italii. Kirke.rzymska nazwa północnej części Italii. z trzonem osadzonym jak w toporze. uŜywany równieŜ w misteriach eleuzyńskich i dionizyjskich.wydrąŜania fug.'. Republika Cispadańska . Republika Cisalpińska . bogato zdobione. uli. katedra Notre Dame de Paris. Galia Cisalpińska . Rzymie . z pokrywą. naczynie cylindryczne z brązu. tj. najstarsza dzielnica miasta fr.zob. Ŝeleźce z tulejowym osadzeniem trzona. Galia Cispadańska . do wyrabiania niecek. rzymskiej. por. 'miasto. przez Marco Polo. skrzynia'. Sainte-Chapelle.. rzymskiej. Pałac Sprawiedliwości. znajdują się tam m. z łac. tj. cispadanus 'znajdujący się po tej. Transpadański.rzymska nazwa części Galii Cisalpińskiej połoŜonej na południe od Padu.. 'kosz. zwł. 1797-1802. z fr. do przyborów toaletowych. Alpes. z łac. cisalpinus 'znajdujący się po tej. alabastru. mała urna grobowa w kształcie sarkofagu. Cipangu . Circe . w staroŜ. koryt.kosz wiklinowy na Ŝywność i inne rzeczy. z gliny. Cispadański .. marmuru a.utworzona przez Bonapartego w 1796 i wcielona w 1797 do Republiki Cisalpińskiej. Mowa tu zapewne o Wyspach Japońskich. łac. opisywana.państwo utworzone przez generała Napoleona Bonaparte w płn.in. Cista . gdzie dachy domów miały być kryte złotem.(wym.

tiwun.-finansowe wielkich miast. pierwotnie na Rusi Kijowskiej zarządca dóbr ksiąŜęcych.w dawnym wojsku polskim pachołek. którego pierwszym opatem był św. ekonomów.The City . przen. w wyjątkowych potrzebach uŜyci w boju nieraz przyczynili się do zwycięstwa. ze Szwedami o Warszawę (1656) czy pod Chocimiem (1673). od 1808 więzienie. po unii lubelskiej w 1569 urzędnik ziemski. sługa. C. karbowych. Cyzjojan. Ciura . bankowo-handlowe centrum Brytanii. C. a wreszcie podstarościch. zwł. a po którym Sir Christopher Wren odbudował jego 52 kościoły łącznie z katedrą św...(wym. Pawła.obuwie z miękkiej.zob. tywun. płytkie a. Ciarach. luzak. gamoń. woźnica. często o wydłuŜonym i zakrzywionym w górę nosku. . maruder. potem na śmudzi (częściowo teŜ na Litwie i Białorusi) urzędnik ksiąŜęcy. z białorus.. Francji). z węg. 1115. i K. noszone w Xii-Xiv w. włodarzy. zał. CiŜmy . finansjera bryt. ang. klerwo) opactwo cystersów (w pobliŜu Troyes we wsch. s-iti) pierwotne centrum komunalne Londynu rządzone przez Lorda Mayora. gumiennych i nadzorców folwarcznych robotników pańszczyźnianych. '(znaczne) miasto. środmieście o zabudowie biurowo-handl. przyniesionej przez krzyŜowców. 'karbowy' z nordyckiego thiun 'sługa'. Cizjojan(us) .Jan. przen. kościół opacki (1115-74) . głoska "w" wstawiona Jak w Iwan . K. niedolęga. Clairvaux . por. Bernard. nie zaliczany do stanu bojowego. z krótką cholewką. Ciwun . barwnej skóry. jak w bitwie pod Kircholmem (1605). metropolia wielu klasztorów w Europie.cywun.. mila kwadratowa przestrzeni zajęta niegdyś przez rzymskie miasto Londinium. centrum handl. csizma z tur. który spalił przeszło połowę City. człowiek naleŜący do czeladzi obozowej. od ciarać.zob. anglosaskich'. później nazywano tak rządców dóbr królewskich. scena Wielkiego PoŜaru Londynu z 1666.(wym. w Europie pod wpływem mody wschodniej.

Clarissa opiera się wprawdzie przez pewien czas jego zalotom. jako bazylika z emporami. zbudowany w Xi-Xii w. Xiv w.(wym.).) w Rzymie. 1958. gdzie na synodzie w 1095 papieŜ Urban Ii ogłosił pierwszą krucjatę. Clarissa Harlowe . czysta. powstałe z połączenia w 1731 dwóch miast: Clermont (rzymskie Augustonemetum. w Xi w.kościół romański. Ŝe on pragnie ją tylko uwieść. łac. Notre-Dame . WyłoŜone w nim doktryny.. do której umizga się Robert Lovelace. miały olbrzymi wpływ na strategię i taktykę wojen. i listów Lovelace'a do przyjaciela. siedziba biskupstwa.. angielskim. zmuszana przy tym przez rodziców do małŜeństwa z nie kochanym człowiekiem.. Francja). ale oczarowana nim. freski z Xv-Xvi w. von Clausewitz Karl . ale bez skrupułów.1780-1831. Wojna (jest tylko kontynuacją). 'największy kanał (ściekowy)'. uczestnik walk przeciw Napoleonowi w wojsku ros. miejsce urodzenia Blaise Pascala) i Montferrat zał. płk Morden. z obfitą dekoracją rzeźbiarską. . witraŜe z Xiii w.(wym. kla. napisana w formie listów Klaryssy do jej Przyjaciółki. panny Howe. umiera ze wstydu i zgrozy. pol. generał pruski pochodzenia polskiego. choć nie dokończonego pośmiennie wydanego dzieła Vom Kriege nm. autor głośnego. klermą ferą) miasto w Owernii (środk... zgadza się na ucieczkę z Lovelace'em. odprowadzający ścieki do Tybru. od Iv w. Przekonawszy się jednak. Xiii . zob. a Lovelace'a zabija w pojedynku kuzyn jej. por. (wym. młoda dama z dobrej rodziny. wraz z taktyką wojny totalnej..funkcjonujący do dziś staroŜytny kanat na Forum Romanum (zob. zgwałcona przez niego. lawlejs). wyd. i prus. Notre-Dam-du-Port . Jej rodzina sprzeciwia się związkowi z powodu dwuznacznej reputacji Lovelace'a. zawierająca około miliona słów. Lowelas. ha:lou) postać tytułowa powieści (1747-48) Samuela Richardsona.katedra gotycka (poł. skromna i pełna zalet. pisarz i teoretyk wojskowy. Obrona (jest skuteczniejszą formą). Cloaca Maxima . z łac. 'O wojnie' 1823-34. przez Viollet-le-Duca. Jest to najdłuŜsza powieść w jęz.poł.. Clara Vallis 'Jasna Dolina'. przystojny i uzdolniony. przebudowana w Xix w.był wzorem dla budownictwa cysterskiego. Johna Bedforda. Clermont-Ferrand .

procesje z obnoszeniem relikwii. Cnota ugodowa . dodali scholastyry śrdw. łączą motywy cmentarza Ŝyd. Detroit. Cnotliwa Zuzanna . załoŜył opactwo benedyktyńskie. Platon). 1.dwa słynne obrazy Jacoba van Ruysdael (sprzed 1670). Siedem (grzechów głównych). 1. Cnoty teologiczne . z podwójnym transeptem. przysł. opactwo stopniowo traci swe znaczenie. osoby cnotliwe rumienią się ze wstydu. pielgrzymki. a później dopiero o cnotę. 54. Warszawa 1911) Jeana Gilberta. Cluny Iii. Akcja dzieje się współcześnie w ParyŜu. pol. natchnęły Goethego do eseju o estetyce. olbrzymi pięcionawowy kościół (1088-1131).fr. potrzebna w naszym świecie. największa (obok bazyliki św. Wpływ tej budowli daje się odczuwać w całej Europie.łac. wyraŜają zadumę nad przemijaniem Ŝycia. ruch reformy który rozszerzył się w Xi i Xii w. Horacego. Cmentarz śydowski . klasztor zamknięto w 1790. w komedii Moliera Mizantrop. wyst. Od początku Xii w. skąd wyszedł w X w. "Pokój BoŜy" itd.(wym. Die keusche Susanne.tzw. miłosierdzie). ksiąŜę Akwitanii. une vertu traitable. libretto: Georg Okonowsky na podstawie farsy Fils a papa Antony Marsa i Maurice'a Desvallieres. Cnota po majątku . 1. 1. zanotowane u Salomona Rysińskiego. Pierwszy (moŜe z wyjątkiem Monte Cassino) wielki kościół..wiarę. Piotra w Rzymie) świątynia chrześc. skrzydło transeptu i więŜa. rubor est virtutis color. Cnota w czerwieni chodzi . nadzieję i miłość (a. Bazylika zburzona w 1811. wg słów Filinta. arcydzieło sztuki romańskiej. Drezdeńska. poeta wyszydza obyczaje Rzymian. przestrzeganie celibatu duchowieństwa. na całe chrześcijaństwo: podstawą reformy była odnowa wspólnoty Ŝycia mnichów i podniesienie ich obyczajów. Cnota. virtus post nummus. Zachowane tylko płd. pięcioma kaplicami promienistymi i ośmioma wieŜami.łac. śpiewy kościelne. w którym wszystkie łuki są ostre.Cluny . z Listów. kluni) miasto w Burgundii (wsch. por. gdzie w 910 Wilhelm PoboŜny. Bazylika opactwa benedyktynów .nm. wpierw dbacie o majątek. Słynne . do czterech cnót podstawowych Platona (zob. Institute of Arts i Gal. chórem z obejściem. popularna operetka gatunku berlińskiego (Magdeburg 1910. w Amsterdamie z motywami ruin w Brederode i z wspomnieniami ze Skandynawii. Francja).

kościół odbudowano. odporności na ciosy i wytrwałości ludu francuskiego. nalot bombowy w 1941. Stale rozszerzając zakres wykładów i badań. ja kocham cię. Gaston Paris. owdowiały. 'zniewieścialec. Bergson.. scholastycznego kursu Sorbony..in.ściślej kościoła St. niezaleŜna od Uniwersytetu. z namowy swego bibliotekarza Guillaume Bude.(wym. Mickiewicz. Renan i Valery. hebrajskiego. ach. dialekt (wschodnio)londyński. w zasięgu dźwięku dzwonów kościoła Bow Church . jako jedna z nielicznych instytucji przeŜyła wszystkie zmiany reŜimów we Francji.zob. w sercu miasta.arie: "Kiedy ojciec z synem razem na hulankę mknie" i "Zuzanno. Michelet. ZaląŜek jej powstał w 1530. uosobienie optymizmu. chłop burgundzki z Xviii w. Cockney ." Colas Breugnon . domu. łaciny i matematyki dla uzupełnienia zachowawczego. aŜ strach!" por. dzwony i większą część kościoła zniszczył nm. Kodeks. lektorzy ci za Ludwika Xiii stali się instytucją Collegium Regium Galliarum. swawoli i błaznowania na wiejskich zabawach.(wym. ludowy rzeźbiarz w drewnie. Bow. powołał królewskich lektorów greki. londyńczyk ur. Codex . kola bronią) postać tytułowa powieści (1919. 1921) Romain Rollanda. zawsze gotów do Ŝartów. w środku londyńskiego City.opera (1938) Dymitra Kabalewskiego. Zuzanna (i starcy). koknej) rdzenny londyńczyk o wymowie charakterystycznej dla warstw niewykształconych (zwł. Cocagne . wyd. Kukania. tym bardziej jestem") ani teŜ nie opuszcza go humor: "Śmiech nie uśmierzy cierpienia. Profesorami uczelni byli m. kiedy Franciszek I. . Suita na smyczki z fletem (1951-52) Tadeusza Bainia. Colas Breugnon . stojącego w Cheapside. przez ludzką zawiść pozbawiony owoców trzydziestu lat pracy. nie traci animuszu i optymizmu ("Im mniej mam. kolę:Ŝ du frąs) słynna uczelnia wyŜsza w ParyŜu. radości Ŝycia. ale cierpienie nie powstrzyma dobrego Francuza od śmiechu. College De France . Maryle.zob. mieszczuch'. o szerokiej autonomii w dziedzinie organizacji badań i przedmiotów nauczania. pol. ang. wschodniego) Londynu.(wym.

zespołów muzyki dawnej.-kat. gotycki budynek. 'zrzeszenie. gł.łac. otoczony dworem uczonych i artystów. słynny kondotier włoski w słuŜbie Wenecji i Mediolanu. dla synów magnaterii.łac. w Xvii-Xviii nazwa grup amatorskich uprawiających muzykę dla przyjemności (w Niemczech i Szwajcarii nm. łac. Collegium Novum .1400-75. siedziba władz Uniwersytetu Jagiellońskiego. 'szlacheckie'. Collegium Nobilium . w Xx w.. zjazd nie przyniósł pomyślnych wyników. neogotycki gmach przy ul. a po restauracji gmachu w 1949-64 Muzeum Uniwersyteckie. ograniczając się do ściśle określonej operacji wojsk.. istniał do 1832. zwłaszcza zaś jako idealny capitano di guerra.łac. w celu zjednoczenia wyznań protestanckich z religią rz. Colloquium Charitativum . Miodowej..) spędzał czas przyjemnie jako władca Bergamo. Gołębiej 24 w Krakowie. Obecna jego sława Ŝyje dzięki wspaniałemu pomnikowi konnemu Andrea del Verrocchio. od 1400 siedziba Akademii Krakowskiej. 1883-87. W czasie obrad nie udało się jednak zbliŜenie poglądów. w Krakowie.). 'muzyczne'. 'większę'. kolegium'. 'rozmowa przyjacielska'. Colleoni Bartolomeo . o nowatorskim programie. kalwinów i luteranów (z pominięciem arian) zwołany przez króla Władysława Iv do Torunia 28 Viii 1645. po świetnej karierze wojskowej (w której zabłysnął geniuszem taktycznym w posługiwaniu się artylerią. przed kościołem św. w pierwszym polskim racjonalnie zbudowanym gmachu szkolnym. sale reprezentacyjne uczelni i Instytut Historii Sztuki. Jana i Pawła (Santi Giovanni e Paolo) w Wenecji.śrdw. nazwa muzykujących grup studenckich przy katedrach muzykologii a. 1479-88 (posąg z brązu na wysokim marmurowym cokole).łac.łac. 'nowe'.zob. od 1755 przy ul.. Bergamo. 1860 Biblioteka Jagiellońska (w okresie międzywojennym przeniesiona do nowego gmachu). był przecieŜ godnym uwagi przedsięwzięciem w czasie szalejących wojen religijnych w Europie. działający szybko i bez nadmiemych wydatków.Collegium . Kaplica Colleonich . większość innych kondotierów ginęła gwałtowną śmiercią. . Collegium Maius .. konwikt (szkoła z internatem) załoŜony przez Stanisława Konarskiego w 1740 w Warszawie. Collegium Musicum . najstarszy z zachowanych gmachów Uniwersytetu Jagiellońskiego. zjazd katolików. zbud. po przebudowie ok.. odlew w Warszawie na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych. jednemu z najsłynniejszych pomników Renesansu. pod przewodnictwem kanclerza Jerzego Ossolińskiego.

wnuczka Fryderyka. w Krakowie ciągnięto słomianego bałwana (zwanego combrem) z Piasku na Rynek. nazwa do 1912) z nadania króla Jerzego Ii. Ziemer z fr. Podziwiana za talent lit. męŜatek. markiza di Pescara. księcia Urbino. Columbia University . Vittoria Colonna . zbierając okup od panien a.Colombina . którego gorąco kochała. zał. w śrdw. byli kardynałami. Śmierć w bitwie pod Pavią w 1525 jej męŜa. zmuszały przechodniów do tańca po bajorach. gdzie przekupki. 1492-1547. . nie stroniącej równieŜ jednak od tematyki religijnej. cechy te zdobyły jej przyjaźń wielu znakomitości.zob. Colonna .(2) krzyŜówka.zwana La Divina. w 1754 jako King's College (ang. kiedy starsze kobiety stroiły kukłę słomianą i chodziły z nią po wsi. od którego moŜna się było wykupić ("babski comber"). Zob. odgrywający znaczną rolę w historii Włoch od Xii do Xvi w. wł. 'Kolegium Królewskie'. 'Rymy'). 'Uniwersytet Kolumbijski' w Nowym Jorku (USA). w róŜnych okolicach Polski. markiza di Pescara. słynna z piękności i surowych zasad moralnych w rozwiązłym otoczeniu.(1) zabawa zapustna. wł. cimier. Comber . z nm. zwykle w "tłusty czwartek". Comber . opłacając muzykę. Ferrante d'Avalos.. zdolnymi dowódcami wojskowymi i męŜami stanu.. piszącego do niej sonety. 'Boska'. na ogół trzymający stronę gibelinów przeciw papieŜom. Kolos(eum).(wym: kolambia) ang. Kolombina. słynnego rycerza. dziedziczni wrogowie Orsinich... humanisty Pietro Bembo i Michała Anioła. niemieckiego (zampern). Dwight Eisenhower. wyraz i obyczaj pochodz.zob.. była natchnieniem większości jej poezji (Rime. Ivy League..arystokratyczny ród rzymski. odbywająca się dawn.in. pierwszym rektorem był dr Samuel Johnson. a w 1948-53 gen. Colosseum . lędźwiowa część mięsa zwierząt łownych a. krzyŜowa. jedna z najstarszych i najpowaŜniejszych wyŜszych uczelni amer. m. 1536-46. urodę i charakter. bydła domowego.

commedia a soggetto. dosł. por. L. 1680 z rozkazu Ludwika Xiv. wł. kulturalnej klasy średniej. francuski teatr narodowy przy ul. śrdw. oraz dwaj słuŜący Arlekin i Brighella. fr. dopuścił na scenę kobiety i uwolnił teatr od sztuczności wczesnego dramatu włoskiego. widowiska scenicznego rozpowszechnionego takŜe w in. des Fosses-Saint-Germain. 1913-27) Marcela Prousta. mającego wielkie znaczenie w dziejach teatru. komedia włoska.. miasteczku pod Chartres. druga . kąbrę) małe miasteczko w powieści W poszukiwaniu straconego czasu (fr. A la recherche du temps perdu. gł. komedi frase:z) Komedia Francuska. w Tuileries. wł. commedia all'improvviso. hrabia. Eduard van Beinum. dziś zwanym Illiers-Combray)..świat arystokracji. prowadzili: Willem Kes. Santiago de Compostela. o sławie światowej. Spavento . łac. Mengelberg. W poszukiwaniu straconego czasu. Zał. Richelieu w ParyŜu.Pantalone i Dottore. J. zob. Ruzzante.zob.(wym. Mazarine. był pierwszym teatrem subwencjonowanym przez państwo i stał się pierwowzorem teatrów narodowych. Orkiestrę. konsertchebau) instytucja koncertowa z siedzibą w Amsterdamie (Holandia). komedia improwizowana. a spacery jego odbywają się w jednym z dwóch kierunków: w stronę Swanna lub w stronę Guermantów. Scaramuccia. gdzie narrator spędza dziecięce wakacje w domu dziadków (podobnie jak autor w dzieciństwie spędzał wakacje w Illiers.Combray . w 1888). na koniec w Palais Royal. typ włoskiego lud. . Compostela . dostojnik zarządzający okręgiem administracyjnym. doradca cesarzą rz. Comes . La Maison de Moliere) w teatrze du Petit-Bourbon. zrywając z literackim tekstem. operując typowymi postaciami scenicznymi w ustalonych sytuacjach. Truffaldino i Zanni.'. w którym grywa się repertuar klasyczny. postacie: dwaj starcy . ośrodek kultury muzycznej miasta i kraju (gmach projektu A. komedia ze scenariuszem. Oficjalna nazwa teatru od maja 1799: Theatre Francais (Salle Richelieu).(wym.wojak-samochwał. teŜ: Pulcinella.wł. krajach w Xvi-Xviii w. La Comedii Francaise (wym.komes. w Odeonie. 'teatr aktorów zawodowych'.jego własne środowisko bogatej. nazwa teatru . W. Commedia Dell'Arte . które przez resztę Ŝycia symbolizowały dla niego: pierwsza . subretka Kolombina. Jego zaląŜek stworzył w 1658 Molier (stąd pop. Kolejne siedziby Komedii Francuskiej: ul.Dom Moliera. ul. van Gendta i orkiestra symf. Concertgebouw .. 'idący razem. towarzysz.

łac. Deirdre.. powieść (1839-47. złoŜona z 4 scen Ŝycia paryskiego) Balzaka.fr. gebouw 'budynek'. fr. zabójca Henryka Iv. Cuchulain.(wym. rz. dosł. konkouar) w ulsterskim cyklu mitologii irlandzkiej król Ulsteru. do 1416. Charlottę Corday. Kamila Desmoulins.: Ravaillac. konkordia) mit. Conciergerie .Bernard Haitink. kośc. pierwsze słowo . dosł..zob. mającego władzę sądowniczą nad przyległym okręgiem od X w. m. 'StróŜówka'. panią du Barry. w najstarszej dzielnicy ParyŜa (zob. kąsjerŜeri) część zamku królewskiego z Xiv w. zawiera pamiętny opis więzienia Conciergerie. Od 1948 Hofland Festival. niedoszły zabójca Ludwika Xv. Splendeurs et miseres des courtisanes. rz. 'zgoda'. kult jej nabrał znaczenia w czasach niepokojów politycznych. Handla i Bacha. Blaski i nędze Ŝycia kurtyzany . berłem a.in.(wym. złoŜonego z kilku części. hol. wykonywanego przez grupę instrumentów solowych (zazw. jedno z najstarszych na świecie i najbardziej osławionych. rozwinięty przez Vivaldiego. później bailli du palais.. wagą w drugiej ręce. skrzypce. zob. Concerto Grosso . Confiteor . Cite). 'wielki koncert'. zamieniona w 1392 na więzienie palityczne. przylegająca do Pałacu Sprawiedliwości. wiolonczela. było tam mieszkanie urzędnika królewskiego concierge du palais. Dantona. klawesyn).. markiza de Brinvilliers. w śrdw. Conde . Andre de Chenier i Robespierre'a.in.(wym. wł. prowadzących kontrastujący dialog z orkiestrą. Kondeusze. Conchobar . spowiadam się'. zob.. zw. straŜnika pałacu. 'wyznaję. internowano tam liczne osobistości przed zgilotynowaniem. Concordia . Maria Antonina po straceniu Ludwika Xvi. w sztuce przedstawiana jako dojrzała kobieta z rogiem obfitości w jednej. uosobienie zgody wewnętrznej w państwie i w rodzinie. zapoczątkowany przez Arcangela Corellego. Brandenburgia (Koncerty bmndenburskie). słynna trucicielka. a z gałązką oliwną. łac. W czasach Rewolucji Fr.-kat. konozerto) typ koncertu barokowego. Więźniami byli tam m.(wym. Damiens.

magiem. Wyruszył ok. (i port. Australii. Ŝeglarz i odkrywca angielski. Merkury. dei Conti Niccolo . głoszący skrajny indywidualizm.12 głównych bogów i bogiń rzymskiego panteonu: Jowisz. Stanisława Przybyszewskiego. zaborców hiszp.umieszczony w pierwszym numerze 1899 krakowskiego "śycia" głośny program-manifest nowego redaktora... kuk). podróŜnik wenecki. 1419 z Wenecji przez Bliski Wschód do Indii. łac. "kosmiczną metafizyczną siłą. aby odnaleźć Przejście Płn. zdobywca Meksyku. następnie na Archipelag Malajski i z powrotem przez M. "śycie".ok. Westa. Cooka. W 1776 wyruszył. artysta zaś jest kapłanem. a dzięki przestrzeganiu ścisłych przepisów diety i higieny uniknął szkorbutu. negujący krępujące jednostkę więzy "umowy społecznej". Apollo. szczere wyznanie (czegoś).i nazwa modlitwy (spowiedzi powszechnej) na początku mszy. odkrył Nową Kaledonię. Junona. kończy Przybyszewski. 'bogowie zgodni (między sobą w radzie)'. Mars. zdobywców. wykazał błędność wieści o istnieniu wielkiego kontynentu płd. przez konkwistadorów.). Nowe Hebrydy. Wulkan. z których najwięksi byli Francisco Pizarro. przez jaką absolut i wieczność się przejawia". przyznanie się.(wym. dotarł do Alaski i wrócił na Hawaje. W 1772-75 po raz pierwszy opłynął Ziemię z zachodu na wschód (na statkach "Resolution" i "Adventure"). której nie moŜna ująć w Ŝadne karby. conquistador 'zdobywca' od conquista 'podbój'. Minerwa. i Hernan Cortes. przen. juŜ jako komandor "Resolution".-Wsch. W 1768-71 na statku "Endeavour" wokół przylądka Horn do Tahiti. . gdyŜ jest ona celem sama w sobie.(wym.. wraz z "Discovery". Neptun.między wyspami Nowej Zelandii odkryta w 1769 przez J. zdobywca Peru. uŜyć dla jakiejkolwiek idei. ok. 1728-79. Confiteor . Cook James . Conquista . Diana i Wenus. 1395-1469.. hiszp. z Pacyfiku na Atlantyk. odkrył Wyspy Cooka. Consentes Dii . Cerera. 1453. plagi dotychczasowych dalekich rejsów. zbadał Ocean Antarktyczny. gdzie został zabity przez krajowców. BoŜego Narodzenia i Hawajskie. zbadał wybrzeŜa Nowej Zelandii i wsch. rozumiejący sztukę jako jedyną twierdzę indywidualizmu". konkista) nazwa podbojów dokonywanych w Ameryce Środkowej i Południowej w Xv w. "będzie nadal pielęgnowało święty Znicz Sztuki dla Sztuki". Cieśnina Cooka . który 3 razy opłynął świat. Czerwone i Kair do Wenecji.

Carrego. sprowadzony do Warszawy przez rząd Królestwa Kongresowego w 1818 w związku z programem reform Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. Coppet .). . przedstawieniami sztuk pisanych przez panią domu lub jej gości (bawili tam m.(wym. potem w Londynie w 1852. Cook Thomas . Swanilda.: La fille aux yeux d'email 'Dziewczyna o szklanych oczach'). ratuje sytuację. a do 1865 w większości stolic Europy. Po emigracji z Francji w 1792 i pobycie w Londynie osiadła w tym zamku. śycie w Coppet składało się z długich rozmów filozoficznych.in. ko. pani Recamier. kuk). Po jego śmierci firmę przejęli synowie.: A.. naprzód w Leicester w 1841. literackich. PodróŜ ku Biegunowi Południowemu i dokoła świata w latach 1772-75 relacja (Londym 1777. kopę) zamek nad Jeziorem Genewskim w Szwajcarii zakupiony w 1784 przez bankiera Jacquesa Neckera. Hoffmanna Piaskun (nm. Zakochanemu w Coppelii młodemu Franzowi grozi śmiertelne niebezpieczeństwo z rąk Coppeliasa. pol. Benjamin Constant. Anglik. A.Góra Cooka . architekt dorencki. ojca pani de Stael (zob. przebywał w Polsce przez 29 lat. wyst. Barbiera i M. 1792-1877.najwyŜszy szczyt na Wyspie Południowej Nowej Zelandii. Saint-Leon. Der Sandmann) i Automaty (Die Automaten). Jej wzorem jest Olimpia. choreogr. załoŜyciel pierwszego biura podróŜy. pierwszego lorda Admiralicji bryt. Sismondi. stworzona przez Spalanzaniego w Opowieściach Hoffmanna (1851) komedii J. sztucznym tworze Coppeliusa. tytułowa postać baletu komicznego (ParyŜ 1870. dowcipnych. Coppelii. urozmaicanych wycieczkami na wieś a. 1808-92. Coppelia (wym. który odtąd zastąpić miał jej paryski salon. w 1784) komandora Cooka z jego trzeciej i ostatniej podróŜy 1776-79. podtytuł fr.. wzniosłych.).grupa wysp na południowym Pacyfiku odkryta przez J. Schlegel. PodróŜ na Pacyfik .(wym.(wym. libretto: Charles Nuitter i Arthur Saint-Leon wg nowel E. kotacc-i). Jeden z najwybitniejszych twórców późnego klasycyzmu w Europie. Warszawa 1882. Cooka. Młody wartogłów zakochuje się w czarującym automacie. Corazzi Antonio . przebrawszy się za Coppelię (obie role tańczy ta sama baletnica). T. ale na szczęście narzeczona Franza.dziennik (ogłoszony pośmiertnie. Wyspy Cooka . muzyka: Leo Delibes. a na krótsze pobyty przyjeŜdŜał cały wielki świat kultury europejskiej). przedsięwziętej na polecenie lorda Sandwich. dwa tomy) komandora Cooka z podróŜy na morza Południa.

Cordoba . Bank Polski.córki wodza azteckiego. otwarty 1868. Teatr Wielki.. 1825-32. został merem Santiago (Kuba). Il Cortegiano .. Fernando Cortez. Cortes Hernan . Coriolanus . zdobywca Meksyku. przedsiębiorcy komunikacyjnego Ezry Cornella.zob.zob. Hipokrates.1485-1547. z której Majowie uczynili niewolnicę. w 1519 wyruszył na wyprawę do Meksyku. siedzibę Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. zob. Kornelia. Koriolan. przybył do Nowego Świata w 1504. Kordowa. jak: Pałac Staszica. Dworzanin polski.zob. nazwany na cześć fundatora. została kochanką i powiernicą Cortesa.zob. Montezumę. Amaltea (Róg). Ivy League. słynnej Malinche ochrzezonej Marina . nienawidzącymi Azteków. 1824-25. zawierając przymierza z innymi plemionami indiańskimi. USA) zał. Corday Charlotte .główne swe dzieła postawił w Warszawie.zob. Przyjęty przyjaźnie przez wodza Azteków. Cornell University . konkwistador hiszp. przede wszystkim gmachy uŜyteczności publ. Po załoŜeniu miasta Vera Cruz ruszył przeciw stolicy Azteków Tenochtitlan (dziś miasto Meksyk). Po wylądowaniu udało mu się pozyskać usługi tłumaczki znającej język Azteków i Majów. 1807-74. Marat. kornel) uniwersytet w Ithaca (stan Nowy Jork. Cornelia . 1820-23. 1828-30. Cornau Copiae . Corpus Hippocraticum .zob. w 1869. charakterystyczne przez swe elewacje kolumnowe i monumentalne portyki.zob. Cortez uwięził .(wym.

przy pomocy zastraszania. Hrabina Cosel .(wym. koza) nazwa (ujawniona po raz pierwszy w 1962 przez gangstera Joe Valachi. Tymczasem okrucieństwa dokonane przez jego zastępcę i rzeź dostojników azteckich wywołały powstanie.powieść (1874) J.go i przez pół roku rządził w jego imieniu. kouzel). który w więzieniu został konfidentem policji) organizacji przestępczej w USA (powstałej w czasach prohibicji. pol. aby zostać faworytą Augusta Ii Mocnego. Poznań 1933) Mozarta. 1680-1765. Jej (z pewnością uzasadniona) zazdrość i intryganctwo przyczyniły się do jej klęski: w 1712 król zerwał swe związki z piękną i dumną kochanką. baronem von Hoym. stolicę w następnym roku. która od przemytnictwa alkoholu i organizowania prostytucji przeszła do organizacji gier hazardowych. 'tak czynią wszystkie (kobiety)' opera komiczna w 2 aktach (Wiedeń 1790. pomaszerował na wybrzeŜe i zdołał nakłonić wojsko przeciwnika do przejścia na jego stronę. córka pułkownika duńskiego. stopniowo tracił swe wpływy polityczne w Meksyku. Film (1968) Jerzego Antczaka z Jadwigą Barańską w roli tytułowej. rozwiodła się juŜ w 1699 z poślubionym w tymŜe roku ministrem saskim. I. Maciej (Korwin). Corvinus . Kraszewskiego. I..(wym.. wg powieści J. odgałęzień mafii sycylijsko-neapolitańskiej) liczącej kilka tysięcy osób zorganizowanych w 30 "rodzin" (gangów regionalnych). W 1535 odkrył Kalifornię. Hrabina Cosel Anna Konstanze .dawne przysłowiowe określenie kobiety z półświatka. poŜyczki na 150% tygodniowo). Ŝe gubernator Velazquez posłał następną ekspedycję wojsk.. lichwy (np. La Cosa Nostra . 'Nasza Sprawa'. a Montezumę zabito. Choć obsypywany honorami. gdzie pozostała aŜ do śmierci.. wł. z amer. która jednak nadal nie rezygnowala z prób odzyskania wpływu na Augusta. handlu narkotykami w hurcie i detalu. usłyszawszy. Cortes zdobył ponownie. W czasie "smutnej nocy" (hiszp. 1920-33. kos-i) wł. noche triste. szacherek polit. 30 Vi 1520) Hiszpanów zmuszono do ucieczki z duŜymi stratami. infiltracji przemysłu i handlu oraz przekupstwa sądów i policji. nosząca . równieŜ: Madame de Cosel de Baranie NóŜki.(wym.zob. W 1540 wrócił do kraju. Kraszewskiego. szantaŜy. wyst. po czym. Madmozel de Kozel . aby odzyskać władzę nad Meksykiem. Cosi Fan Tutte . rządzonych przez swoich "capo". W 1716 kazał ją uwięzić w zamku Stolpen. Uzyskała tytul hrabiny Cosel i przez 9 lat wpływała na politykę króla.

Coster Laurena . twórcy tej formy muzycznej. Po dłuŜszym oporze siostry ulegają namowom rzekomych cudzoziemców i zgadzają się ich poślubić. Coue Emile . kubertę). Ŝe siostry Fiordiligi i Dorabella (w których kochają się jego przyjaciele. . 'ogród klasztorny'. Klasyczna opera buffa. Rzecz dzieje się w Neapolu w Xviii w. Córka . córka rzadkie. przy Bow Street. przest. kawnt ga:dn) ang. Cyniczny Don Alfonso zakłada się. córa. dawny ogród klasztorny Westminsteru w Londynie.w staropolszczyźnie zazw. mąjąca bawić i śmieszyć. części dzielnicy. de Coubertin Pierre ." Covent Garden . młodzi oficerowie.(wym. dopiero pod wpływem czeskim (dcera). Szkoła kochanków. rozpowszechnione prawdop. po zniesieniu klasztorów dzielnica mieszkaniowa. zaplanowana przez Inigo Jonesa. od 1842 i po odbudowie w 1858 słuŜy operze. Ce qu'on entend sur la montagne. napisana na zamówienie cesarza Józefa Ii. jako bogatych Albańczyków. mianowicie autosugestii. kuę).(wym. zbudowanego w płn. Guglielmo i Ferrando) zaczną flirt z innymi.podtytuł: La scuola degli amanti wł.zob. Co słychać w górach . spalony w 1808 i 1856. bo cosi fan tutte. 1863-1937.. z największym w Brytanii targowiskiem jarzyn i owoców. pierwszy poemat symfoniczny (1850) Ferenca Liszta. dziewka. propagator psychologicznego środka uniwersalnego przeciw stresom Ŝycia współczesnego w latach 1920. pedagog francuski.(wym. Po upozorowanym wyjeździe oficerów Don Alfonso wprowadza ich do domu dziewcząt w przebraniu. równieŜ nazwa dawnego teatru. Zalecał pacjentom częste powtarzanie słów: "Co dzień i pod kaŜdym względem czuję się lepiej i lepiej. po czym następują wyrzuty i przebaczenie. gdy tylko narzeczeni znikną im z oczu. Koster.fr. 1857-1926. odnowiciel idei igrzysk olimpijskich i inicjator pierwszych nowoŜytnych igrzysk w 1896 w Atenach. W scenie fikcyjnych zaślubin Albańczycy się demaskują. libretto: Lorenzo Ja Ponte. farmaceuta i psychoterapeuta francuski. działającego w 1732-1856.

). Ten konflikt między miłością ojcowską a obowiązkiem relig. Mozaika posadzki katedry w Sienie (D. zmarła mając 12 lat.ballada staroang. Córka pani Angot . a on "uczynił jej. na prośbę jej ojca Chrystus wszedł do jego domu i rzekł do zmarłej: Talitha kumi. mówiące: 'Przynieś. Abraham (Ofiara Izaaka).fr. 15.i kazał jej dać jeść.ros. 11. Ifigenia. Moabitów). 8. Córka pułku a. "Dzieweczko.. 26. 30. Opera (Petersburg 1911) Cezara Cui wg Puszkina. Marka. czart juŜ był wyszedł. Przypowieści. którą cytuje Hamlet w tragedii (2. libretto: J. młodej dziewicy z Pohjoli (kraju na dalekiej północy). Uffizi.przełoŜonego bóŜnicy. por. wg Biblii. Ewa (Nieodrodna córa).. 215: "Pijawka ma dwie córki. 5. wg Biblii.(tj. Ezaw poślubił Judytę i Basemat. przed rozstrzygającą bitwą ślubował Bogu.oratorium (1752) G. Córka pijawki . kto pierwszy wyjdzie z drzwi jego domu. 9. Gen. pasoŜyt. Idomeneusz. 18.wg Biblii.Córka Chananejki . Hndla. znajdy. La fille du regiment. córki Hetejczyków.zob. był tematem wielu dzieł art. jej pogańska matka prosiła Chrystusa. wg Mat.. Marka. 21. wg Biblii. 24. (w zbiorze Thomasa Percy Reliques of Ancient English Poetry. Florencja.poemat symfoniczny opus 49 (1906) Sibeliusa na temat Kalewali (zob. 2) Szekspira. nienasycony. Córka Jefty . Córka Ewy . przez diabła. Sędziów. o pięknej. Ŝe gdy będzie wracał z pola bitwy po zwycięstwie. Ew. Twardowski. Kapitanskaja doczka. wyst. (tobie mówię) wstań!". wg Biblii. opera komiczna (ParyŜ 1840. liryczna historia młodej markietanki Marii.obca kobieta. Saint-Georges i A. 35.ktoś bardzo wymagający. sędzia izraelski Jefta z Gileadu. Ks. F. gdy wróciła do domu. 7. ukochanej młodego . Bayard. przynieś!'" Córka Pohjoli . 40. 30-40. Ew. Jephta . pol. aby wyrzucił go z jej córki. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. powieść historyczna (1836) Puszkina z czasów Katarzyny Ii i powstania Pugaczowa. 34-5. Córka Jaira . Jefta sędzia Izraela .. zwanej "córką pułku" (grenadierów napoleońskich). Obraz Le Bruna.zob. Fenicjanki mówiącej po syryjsku) z okolic Tyru i Sydonu dręczona była. Angot. powitała go córka jedynaczka. jak był ślubował". Maria . Córka Hetejczyka . które stały się udręką dla Izaaka i Rebeki. który walczył przez 6 lat z najazdami Amonitów (a. Beccafumi). rozmawiając z Poloniuszem. o której względy ubiegają się trzej bohaterowie epopei. 1765). Córka kapitana .. tzn. tego ofiaruje Bogu na całopalenie. wg Mat. Łuk.

(wym.poemat H. gdy bronił się przed uwięzieniem. wzięli oni wtedy po raz pierwszy udział w działaniach wojennych na kontynencie wraz ze swymi "długimi łukami" (mierzącymi do 27m długości) przebijającymi z łatwością blachy zbroi rycerskiej. ang. prototyp komicznego "baletu z akcją". został zastrzelony.-zach. zał. Songs of the Indian Wars . takŜe przeciw białym. 1849-77. Filipa Vi w jednej z najwaŜniejszych bitw wojny stuletniej. wiejska sielanka. Warszawa 1809). La fille mal gardee. Edward Iii pokonał króla fr. krejzy ho:s). . ok. jaki przetrwał w repertuarze światowym aŜ do naszych czasów.bank austriacki.: Dauberval (Volange). pani matko"). Kusza. Credit-Anstalt . Hanuleńku. którego bankructwo w 1931 stało się .Tyrolczyka Tonia.najstarszy klub sportowy Krakowa. Longfellowa.fr. oparł się próbom zmuszenia go do Ŝycia w rezerwatach. 'Zwariowany Koń'. zob. który tymczasem został kapitanem grenadierów. Francja). The Year of a Hundred Years . Córuleńku. w której kwiat rycerstwa fr..poemat (1925) Johna G. markiza chce ją wydać za księcia Craquitorpi. W. jako Akademicki Klub Footballowy "Cracovia" w 1906.początek popularnej Ŝartobliwej pieśni ludowej w formie dialogu matki z córką. Neihardta. Taszunka Uitlo. wieś w Pikardii (płn. Custera. libretto i choreogr. muzyka róŜnych kompozytorów. Córka źle strzeŜona .. najstarszy balet. dobrodziejku. oficjalnie Crecy-en-Ponthieu. Crooka nad rzeką Rosebud i w bitwie pod Little Bighom pomógł Sitting Bullowi zniszczyć siły generała George A. Kotek myszki szuka. kres-i). Hanuleńku. Kot ("Kot. dowodził wyprawami przeciw Indianom Mandan i Crow. jednak Maria sprytnie doprowadza do małŜeństwa z Toniem. pokonał w 1876 George A. poległ od strzałów pieszych łuczników ang.. zdobył tytuł pierwszego mistrza Polski w piłce noŜnej (w 1921). komiczny balet-pantomima (Bordeaux 1789. por. gdzie 26 Viii 1346 król ang. wódz indiańskiego plemienia Oglala Sioux. która okazuje się córką markizy di Birkenfeld. Crecy . Crazy Horse . kot. Co w pokoju puka? Mamuleńku. w rok potem poddał się wraz z tysiącem Indian.. oskarŜony o planowanie powstania. właśc.(wym. "Cracovia" . Córuleńku.

Hotel Crillon . bohater spod Ivry (1590). jako pierwsze państwo. nazwany ku czci Crillona.w chrystianizmie . brave Crillon. Amati. Crimen Laese Maiestatis . tzw. brał udział w wojnach religijnych.(wym. 1709 pierwszy fortepian młoteczkowy nazwał gravicembalo col piano e forte (wł. . nazwany przez niego "najdzielniejszym z dzielnych". zatwierdzone na konstantynopolitańskim w 381. w Xvi-Xviii w.wyznanie wiary.. uwaŜany za wynalazcę fortepianu. 'Trzymaj się. przyjaciel i towarzysz broni Henryka Iv. włoski budowniczy klawesynów na dworze Medyceuszów we Florencji.pałac przy placu Zgody w ParyŜu. por. w śrdw.pierwszym sygnałem Wielkiego Kryzysu w Europie. fr. Troilus i Kressyda. a ciebie tam nie było'. przen. miejsce urodzenia Claudia Monteverdiego.miasto w Lombardii (płn. Stradivari. symbol nicejsko-konstantynopolitański zawierający sformułowania ustalone na soborze nicejskim w 325. gdzie 6 Ii 1778 Francja traktatem przyjaźni. przekonania. którego jedno zdanie stało się przysłowiem: Prend-toi. Ruggeri). część mszy bezpośrednio po Ewangelii. 'klawesyn z cichymi i głośnymi tonami'). Krach (Giełdy).. Skład apostolski. łac. słynna z najlepszych na świecie skrzypiec. wygraliśmy pod Arques. znany ośrodek nauki. stąd nazwa fortepianu. skład a. jeden z najsławniejszych francuskich dowódców Xvi w. Credo .. 1543-1615. Guameri.zob. Cremona . w okresie późnego Odrodzenia szkoła malarska zał. Cristofori Bartolomeo . symbol wiary.zob. Cressida . de Crillon Louis Balois de Berton . Henryk napisał do Crillona list. Włochy) nad Padem. Zbrodnia (obrazy majestatu). 'wierzę'. uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych. Po bitwie pod Arques. nous avons vaincu a Arques. dzielny Crillonie.. kriją). przez Giulia Campi. kremońska szkoła lutnicza (zob.1655-1731. zbudowany przez siebie ok. et tu n'y etais pas. w 1589. czyjeś poglądy.

zob. bohaterów cyklu ulsterskiego mitologii irlandzkiej. Cu Chulainn.. a widząc Ŝal właściciela. niekiedy czterech) koni . Cudowny mandaryn . Mira Ceti. huta szkła załoŜona w 1755-78 przez Prota Potockiego. Cudowna (gwiazda) .nm. Jerzy Sebastian Lubomirski i Stanisław Rewera Potocki. bratanek Conchobara.zob. Krakowiak (Krakowiacy i górale). Siedem wdów świata . gdzie wyrabiano takŜe szkło artystyczne w typie angielskim. Szkło (polskie). Gody (w Kanie). Znaki i cuda . znaczące 'pies Culana').Crystal Palace . Setanta. sam wziął na siebie rolę jego psa łańcuchowego (stąd jego imię. Szeriemietiewa. Cud. zw." Cudnów . zob. wojownik czasów pogańskich. które zaskarbiły mu miłość wielu kobiet..zob.w wielu miejscach Biblii.miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. Cu Cullin. Mandaryn. kahulin). aby uprowadzić Brązowego Byka z Cuailgne (wym. Cud mniemany . ach! es geschehen keine Wunder mehr!. Ósmy cud świata . Cud w Kanie Galilejskiej . Osiem.(wym. z jego licznych czynów bohaterskich.zob. kulej). Ach! cuda juŜ się nie zdarzają więcej! . Cudowne dziecko . jako dziecko zabił straszliwego psa kowala Culana.przemiana wody w wino. Ex. np. ne. jeden z gł. Cuchulain . miał Ŝyć w I w. Siedem. celtyckim Achillesem.zob. 3 Xi 1660 zmusili tu do kapitulacji otoczone wojska moskiewskie dowodzone przez Wasila B. 3: "RozmnoŜę znaki i cuda moje w ziemi egipskiej. 7. Cug . Dziecko. z prologu Dziewicy Orleańskiej (1801) Friedricha Schillera.zob. głównym była obrona Ulsteru w pojedynkę przed swym wojskiem Ulster.zob. SSRR).zob. irl. króla Ulsteru. Cuculain.zaprzęg składający się z sześciu (a. Kryształowy (Pałac).

Lejce. Atlantyku. Zug 'ciąg. Niechaj tępi KrzyŜaki psubraty. Trzech Budrysów. katy) zob. "Cutty Sark" . zaprzęg.wodze. gdzie odbyły się 2 bitwy: 25 Vii 1848 zwycięstwo generała austriackiego Radetzkyego nad wojskami Sardynii pod dowództwem króla Karola Alberta (zob. Tam O'Shanter. wydawcy prasowym. Kurcjusz. walczącymi po stronie Prus w wojnie prusko-austriackiej. Curtius . rasowych a. najwaŜniejszą swoją podróŜ przedsięwziął w 1506. wzrostem. Custozza . ok. 1460 . 24 Vi 1866 zwycięstwo arcyksięcia Alberta nad wojskami króla włoskiego Wiktora Emanuela Ii. por. nazwana po jej ojcu. orszak.. dawn.(wym. z których jedną nazwano jego imieniem. Cyrusie Curtis. wykładowcami są głównie wirtuozi (m. (A. amer. są wszyscy stypendystami. Curtis Institute of Music . Risorgimento). nazwa słynnego klipera (szybki handlowy Ŝaglowiec rejowy) zbudowanego w 1869 w Brytanii dla . Niech zaciągnie się drugi w księdza Kiejstuta cugi. odkrył 3 wyspy wulkaniczne na płd. a od 1926 dyrektorem. instytutu. wybrani z kraju i zagranicy. a uczniowie. Diamenty.ok. Ŝeglarz portugalski. Włochy). w 1924-38 profesorem.(wym. kunja).in.wyjazdowych. 16-17. Cullinan . późn. Mickiewicz. którymi jeździec kieruje wierzchowcem. pluton.(wym. był wielki pianista polski Józef Hofman). dobranych w pary a. podrasowanych. szeregi (wojska). z nm. pluton. w 1924 w Filadelfii przez fundatorkę Mary Louise Curtis Bok. wojsk. kustocca) wieś koło Werony (płn.(wym.) Cugle . Ŝonę skrzypka Efrema Zimbalista. zał. przeciąg'.zob. da Cunha Tristao . czwórki typem. pasy rzemienne połączone z wędzidłem. ku:tis institju:t ow mju:zyk) jedna z najsławniejszych uczelni muzycznych USA.zob. 1540. wyruszając w 15 okrętów do Indii. maścią itd.

nadaje młodemu Cydowi całkiem nowe. Koń Cyda nazywał się Babieka (Bawieka). w 2 redakcjach: jedna prozą. Xv w. W 1074 poślubił Jimenę Diaz. Peru.. najstarszy zachowany dokument (z ok. Cwał . Cyceron . świątyni słońca Coricancha bogato zdobionej złotem. Szczytem jego kariery było zdobycie dla siebie Walencji w 1094. bohatera narodowego.mauretański przydomek (arab. z pocz. Alfons Vi. co powstrzymało ekspansję Almorawidów w Hiszpanii. przeszedł na słuŜbę nowego króla. kusko).zob. i królowi. splądrowanej przez Pizarra po wkroczeniu do stolicy Inków w październiku 1533. Gdy Sancho wstąpił na tron. 1030-99.). szkoc.przewoŜenia herbaty z Chin (i opium do Chin).zob. Ur.. starając się jednak ciągle wrócić do łask Alfonsa Vi. Cyd . który przepłynął 363 mile w ciągu jednego dnia. Cusco. wysłany jako chłopiec na dwór Ferdynanda I. zwanego przez Hiszpanów Campeador (zob.. Koń (Chody). Cantar de mio Cid . 'Młodość Rodryga'. wg legendy przez Manko Kapaka. fantastyczne rysy. a kiedy spotwarzony przed nim przez wrogów musiał opuścić dwór. wychowywał się tam razem z infantem Sancho i został pasowany na rycerza. co mu się w końcu udało. po 9-miesięcznym oblęŜeniu. Po zamordowaniu Sancha na tron wstąpił jego brat i wróg. pod Burgos. czyni z Cyda ideał rycerstwa chrześcijańskiego i hiszp. którego indiańscy mieszkańcy są prawdop.. 'Poemat o Cydzie'. który łączył bohaterstwo na polu walki z brakiem skrupułów w polityce. Od 1954 wbetonowany przy molo Greenwich w Londynie jako ośrodek szkoleniowy Marynarki Handlowej. (Cronica rimada). pałaców i świątyń. ok. zbuntowanym przeciw ojcu.. 'krótka koszulka'. Liczne pozostałości budowli Inków.hiszp. wstąpił jako kondotier do armii mauretańskich władców Saragossy. druga wierszem. 1140) epickiej poezji hiszp. opublikowany w 1779. któremu nie chce słuŜyć. . Na murach świątyni zbudowano klasztor Santo Domingo. którego radami gardzi. które zostaną przejęte przez dalszą twórczość ludową i literacką: staje się młodzieńcem hardym. Cuzco . króla Kastylii. Cicero(n). zwł. pierwszego władcę Inków. miasto w płd. W pobliŜu miasta ruiny wielkiej twierdzy Inków Sacsahuaman i obserwatorium astronomicznego Kenko. prawdop. zał. krewną króla.(wym. zwany teŜ Mocedades de Rodrigo hiszp.hiszp. mianował Cyda dowódcą wojsk walczących z Maurami. Rodrigo. Cantar de Rodrigo . Ruiny pałacu Manko Kapak. 'Poemat o Rodrygu'. potomkami plemion pre-Inków. sayyid 'pan') rycerza kastylijskiego Rodrigo Ruy Diaz de Bivar.

monogram. J. Fryga. Drewniany. 1666 = Mdclxvi.zob.. inicjały imienia i nazwiska. (A. 1830 ParyŜ romantyków. sznurowa. zerem.zob. 91. znak graficzny liczby. Opera (ParyŜ 1885) Masseneta. Cedynia. Cydzyna . Hugo. pętlowa ozdoba spodni (np. dawn. słynny przekład J. Cyfry rzymskie .Las mocedades del Cid i Las hazanas del Cid . a . Arabia.zdobić ornamentem. indywidualistyczne. G.. Cyfry arabskie . prowadzących Ŝycie nieregularne. Warszawa 1662) Pierre Comeille'a. Mickiewicz. Blau wg Corneille'a i Castra.uŜywane przez staroŜ. Rzymian (i w pewnych wypadkach współcześnie) znaki graficzne liczb będące kombinacją niektórych duŜych liter alfabetu łac. Pan Tadeusz. de Zarate (wg Tirso de Moliny). Cyfrować . Wiersze hiszp. i synowskim obowiązkiem zmycia hańby swego rodu krwią ojca Jimeny. L. człowiekiem bezwartościowym. wyraŜające protest przeciw konwenansom. tj.: Fr. podpisywać dokument swoimi inicjałami. litera X. który spoliczkował Don Diega. wyst. przekład Jana Andrzeja Morsztyna (Zamość 1660) i adaptacja St.tragikomedia (ParyŜ 1636. M. konflikt bohatera rozgrywa się między jego miłością do Jimeny. z węg csiga. pol. nm. być niczym. ozdoba. podcyfrować. 1907).. zob. 1. Zorilla. fr.dawn. huzarskich). F. Cascales. z 1802. de Heredia. Leconte de Lisle. w literę X. góralskich. waŜyć za cyfrę . obowiązującym poglądom estetycznym. córki Don Gormasa. J. oparta bezpośrednio na sztukach Castra. niekiedy ekscentryczne. w cyfrę.hiszp. sztuki (1618) Guillena de Castro. deseń. drobny.: V. Gallet i E.przest. libretto: Emery. Cyganeria . w cyfrę powiązany płotek.bohema.) Cyga . 'Czyny bohaterskie Cyda'. Cyd . luźne ugrupowania artystów. Herdera sztuki Castra na jęz. Jej tradycyjnym ośrodkiem był od ok. ojca Rodryga. Wyspiańskiego (wyst.uŜywane dziś powszechriie. Być cyfrą. ornament. zero. Cyfra . haftować. np. normom społecznym.

płockie). 1838-43. 2. Król cyganerii .fr. 1845) Balzaca. 1844-1908.. opisy Ŝycia ptaków i krótkie. istniejącej w okresie ok. myśliwy-ptasznik. wg Murgera. odkrytego w 1836.fr. jak na Cygana przystało. wyd. Scenes de la vie de boheme. Un prince de la boheme. cechowały ich zainteresowania ludoznawcze. opowiadanie (1840. dedykowane Heinemu. operetka (1910) Franza Lehara. Cygeńska miłość .Xvi w. Cygański Mateusz .tradycyjna nazwa gromadki literatów i malarzy warszawskich.nm. Cyganie Jozsim. 1920) Henri Murgera. powieść (1848. W utworach swoich wyraŜali pogardę dla konwencji obyczajowych. dzieła zapomnianego.fr. Mimi. szlachcic ze wsi Cygany (woj. pol. Zorika.. powieści: Próchno (1903) Wacława Berenta. wojnie światowej znów ParyŜ egzystencjalistów. Melodie cygańskie . który jednak. w którym się opisuje sposób dostawania wszelakiego ptaka (1584). pol. przez czas krótki sympatyzowali z nimi Norwid i Lanartowicz. Lwów 1901) Pucciniego. Sceny z Ŝycia cyganerii . lecz hulaszczej egzystencji malarzy i literatów (takich jak autor sam).później Wiedeń i Berlin modernistów. niŜej) i młodopolski Kraków (Stanisław Przybyszewski). popr. La vie de boheme (1849) Teodora Barriere. Zawiera ono porady łowieckie. Bardziej znani z nich: Roman Zmorski i Włodzimierz Wolski. dramatyzacja powieści Murgera.La Boheme. wierszowane portreciki 173 . ma poślubić Jonela. 1840 (Cyganeria warszawska. Sztuka (1912) Adolfa Nowaczyńskiego. Cyganeria . zob.jedna z najpopularniejszych kompozycji skrzypka-wirtuoza hiszp. Cygański. por. wyst. związana z wyjazdem Norwida za granicę. Ośrodkami polskimi były: Warszawa ok. opera (Turyn 1896. poetyczny. sentymentalny opis trudnego Ŝycia i niepewnej. Pabla Sarasatego. ale zakochuje się w grajku. śycie cygańskie . Synowie ziemi (1904-11) Stanisława Przybyszewskiego i Wspólny pokój (1932) Zbigniewa Uniłowskiego. naleŜące do "Scen z Ŝycia paryskiego" Komedii ludzkiej. córka bogacza Dragotina. por. rusza dalej w świat. Opera (1897) Leoncavalla wg Murgera. po 2. "filistrów" i świata salonów. wyd. nie umiejący pisać autor podyktowanej z pamięci ksiąŜki Myślistwo ptasze. "Cyganeria warszawska" . libretto: Luigi Illica i Giuseppe Giacosa. Stworzyła liryczną legendę o cyganerii Montmartre'u i Dzielnicy Łacińskiej ParyŜa. Zigeunerliebe.

obrazów. w których powtarzają się serie zjawisk następujących po sobie w określonym porządku.słynny cykl ludowych historycznych pieśni serbskich. cykl Metona.cykl lud..gatunków (w nomenklaturze autora "narodów") ptasich. ogromna.. cyclus lunae decemnovennalis. Cykl . Cykl karoliński . Platon. poematów bohaterskich itp... poetów cyklicznych.). kwarfetów. a.ogólna nazwa poematów i romansów późnego średniowiecza i początku epoki nowoŜytnej aŜ do Cervantesa i Ariosta. Cykl Kosowa . okres 28 lat.(1) okresy czasu.(2) zespół utworów art.łac. mających ze sobą luźny związek. koło'. Okrągłego Stołu . po którego upływie dni tygodnia przypadają na te same dni miesiąca. Cykl platoński zob. łączących się z sobą formalnie a.z Viii-Vi w. Artur. od imienia astronoma gr. waŜnym źródłem tematów dla poezji. łac. których tematem jest bitwa na Kosowym Polu (zob. dotyczących Marka Królewicza (zob. cyclus solaris. np. .zob. cykle sag śrdw. Cykl epicki grecki . Graala. i in.zob. Cykl słoneczny . Cykl ulsterski . hist. po którego upływie fazy KsięŜyca przypadają na te same dni miesiąca. tworzących zamkniętą całość. Cykl legend arturiańskich a. pne. Ulster. uzupełniający i rozwijający treść Iliady i Odysei Homera. Cykl bretoński . Cykl księŜycowy. Cykl . Chansons de geste. cykl trojański. wyŜej Cykl bretoński. łączących się tematycznie z dziejami oręŜa i uczuć miłosnych rycerzy króla Artura poszukujących św. kyklos 'krąg. okres 19 lat. z gr. cykl tebański. a. cykl sonetów. skupiona wokół szczególnie znanych mitów.. z przygodami Tristana i Izoldy i innych związanych z nimi osób. pieśni serbskich i chorwackich. dramaturgii i sztuki gr. np.) 15 Vi 1389. np. związany z tragedią Edypa i jego rodu. zwł. który odkrył go w 433 pne. treściowo. w znacznej większości zaginiona twórczość cyklików gr.zob. będąca w literaturze gr. Cykl Marka Królewicza .

strunowy uderzany (pałeczkami drewnianymi. budowniczowie prastarych fortyfikacji. palcatkami). z niewielkim płaskim a. przez śydów i Cyganów. pochodzenia wschodniego. Ge): Brontes ('grzmot'). kylindros 'walec. niegdyś bardzo popularny'. Polifem. synowie Nieba (Uranosa) i Ziemi (Gai. grotów do strzał dla Apollina i Artemidy. zwój'. z gr. w Xix w. 149) byli trzej cyklopi. spotykany często w kapelach węgierskich. Steropes ('błyskawica') i Arges ('błysk'. Cyklop . Wg Hezjoda (Teogonia. do jazdy konnej. Ulubiony temat lit. 106.mit.sztywny kapelusz męski w kształcie walca róŜnej wysokości. w międzywojniu noszony jeszcze przez dyplomatów i kominiarzy. pol. Cykuta . Z gr. pomocnicy Hefajstosa. silnie trująca roślina zielna wieloletnia z rodziny baldaszkowatych. nie łączonych zaprawą). Mury cyklopie (cyklopowe) . obecnie ludowy. z gr. w kształcie płaskiej skrzyni z naciągniętymi metalowymi strunami. Kniaźnina.dramat satyrowy Eurypidesa. Sielanka Teokryta. część kostiumu sport. z łac. świetni kowale piorunów dla Zeusa.potęŜne mury z okresu kultury egejskiej (wznoszone z olbrzymich bloków kamiennych. którymi otaczano grody warowne (Tyryps. Fr. kymbalon. okrutny i ludoŜerczy. . Cymbały . Z uwagi na ich wymiary staroŜytni przypisywali ich powstanie cyklopom. dopasowanych do siebie. Ŝyjący w jaskiniach na dalekiej wyspie (zidentyfikowanej później jako Sycylia). równi bogom.instrument muz. a potem Odyseusz z towarzyszami w niewoli u cyklopa Polifema. choć jednoocy. humorystyczne ujęcie epizodu z Odysei.poj. słuŜąca jako ochrona głowy przy upadku z konia. Kyklops 'cyklop' dosł. Wyrokiem sądu ludowego w Atenach Sokrates (zob. bez rządu i praw. tł.) skazany został na śmierć przez wypicie soku z kłączy cykuty za "nieuznawanie bogów" i "deprawowanie młodzieŜy". Cylinder . D. jedyny zachowany egzemplarz tego typu sztuki: Sylen z satyrami. o których istniały co najmniej dwie tradycje. zbroi dla herosów. l. 'krągłooki' od ops 'oko'. u Wergiliusza . Argos. jednoocy olbrzymi. gr. niekiedy składany (szapoklak). Wulkan i cyklopi . Homera. ulubiony zwł.obraz (1578) Tintoretta. powszechne męskie nakrycie głowy w Europie. Mykeny).szalej jadowity. w Xviii w. cicuta 'trawa trująca'. Pałac DoŜów. do 1914. zob. i plastyki antycznej. por. podgiętym rondkiem. Wenecja. 9. U Homera jest to dziki lud pasterski.Cyklopi . Odyseja. kryty jedwabiem.Pyracmon). 9.

wbijała dłonią gwoździe w grube deski i łamała podkowy. Cyniczny Jachimo zakłada się z Leonatem Postumem. Winowajcom wreszcie przebaczono. Ale Ŝaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu. księŜniczka mazowiecka.) Cymbarka . Ŝart. i obie małŜeńskie juŜ pary wracają do ojczyzny . a przy tym słynęła z urody. 'deser. zakochany w Kassandrze. córka księcia mazowieckiego Ziemowita Iv. w wyraŜeniu: sam cymes) rzecz wyborowa. kompot. 9.. zuomuesse 'przystawka. Pan Tadeusz. zakąska'. Mickiewicz.-g. Obaj porywają Ifigenię i Kassandrę w trakcie ich wesela i uciekają z nimi na Kretę.ok. jako dowód zdrady. Po szeregu skomplikowanych perypetii wszystko się dobrze kończy. narzeczonej brata Pasimunda. przyczyniła się do wzrostu wpływów polskich na dworze wiedeńskim. Ifigenię..gniotła palcami orzechy. 5. którą potem. Zagnany wiatrem dopływa do brzegów Rodosu. Nie mogąc przełamać jej oporu. doskonała. z tematem zakładu z opowieści o Ginevrze Nieszczęścia poczciwej białogłowy w Dekameronie. do zdrady małŜeńskiej. Była jedną z najsilniejszych Polek .sztuka (ok. coś dobrego' od śr. z którego uwalnia go Lysimachus. kradnie z jej sypialni (dokąd się dostał w kufrze) bransoletę. 1. Cymes . zobaczywszy po raz pierwszy w Ŝyciu przejrzyście odzianą piękną dziewczynę. druga na Rodos.-nm. rywala Jagiełły do ręki królowej Jadwigi. (zwł. Cymbelin . Cymbelin . Ŝona księcia austriackiego Ernesta śelaznego Habsburga. Boccaccia. Boccaccia. Porywa na morzu umiłowaną. córkę króla Cymbelina. Cymon i Ifigenia .para bohaterów z opowieści Podwójne porwanie z Dekamerona. gdzie dostaje się do więzienia. bogaty i potęŜny władca. . 2. Tępy i głupi Cypryjczyk Cymon (tzn. zmarły tuŜ przed inwazją Rzymian.przest. 40 ne. siostrzenica Jagiełły. bydlę'). pot. jedyna w swoim rodzaju. król Brytanii ok. 12.Było cymbalistów wielu. wielką popularnością. swobodnie zaadaptowane z Kronik (1577) Holinsheda. 1610) Szekspira. która jako alegoria moralna cieszyła się w Xvii w. 641-42. (A. z jid. która płynęła statkiem do swego narzeczonego Pasimunda na Rodos.Cunobelinus. zakochał się w niej i dzięki temu uczuciu nabrał rozumu i wykształcenia. wręcza Postumowi. 1395-1429. matka cesarza Fryderyka Iii i babka Maksymiliana I. Ŝe nakłoni jego Ŝonę Imogenę.jedna na Cypr. łącząca fragmenty pseudohistoryczne. 'bałwan.

rosnące w krajach. Dziś hodowane w parkach i na cmentarzach płd. przemianowane w 1790 ku czci gen. Cincinnati . zwł. The Cincinoati . lekcewaŜący szanowane instytucje. gr. JuŜ u staroŜ. zwolennik filozoficznej szkoły cyników zał. góry Cynthus (gr. choć szczegóły jego kariery wzięte prawdop. zawiadomiono go.-rz. jednym z nich był Tadeusz Kościuszko. por. Rzymianin z V w.. budowany w róŜnych wielkościach (zob.mit. Stoa (Poikile). a jego gałęzi uŜywano przy pogrzebach. postać historyczna. dawn. Wg tradycji był symbolem rzymskiej prostoty. zazw. od gr. Serpent). cupressus. gdy.w której Diogenes (zob.instrument muz. w 458. a po 16 dniach zrezygnował z dyktatury i wrócił do pracy na roli. łac. odwagi i surowości obyczajów.drzewo iglaste o wysmukłej. niekiedy gardzący wszelkimi zasadami i wartościami.) miał mieszkać a. ośmiokątnej. Europy. zakrzywionej rurze. a. Nazwa od ateńskiego gimnazjum Kynosarges. Cypion i Berganza . orał swoje pole. sposoby postępowania i autorytety.. tuŜ przed ich demobilizacją po wojnie o niepodległość.Cyncynat . z łac. Rzymian uwaŜane za symbol Ŝałoby. Pies (Scypion i Berganza).. St.. pne. grupie. Cyncynat pokonał Ekwów. Cyprys . w odmianie ozdobnej o koronie piramidalnej. z której miał wykładać. Delia . Ŝe został obrany dyktatorem w wojnie z Ekwami. Claira. stoŜkowatej koronie. Epikur (Ogród). uŜywany jeszcze w Xviii w. cnoty. Egejskim. z poezji lud. . ne. do 30-407m wysokości. Losantiville. dęty o prostej a.człowiek nie uznający wartości powaŜanych w jego środowisku a. znany w śrdw. 'Cyncynaci'. śródziemnomorskich. Cyntia. konsul w 460.. staroŜ. Kynthos) na wyspie Delos na M. załoŜonego w 1783. cincinnatus 'kędzierzawy'. kyon 'pies'. przydomki Artemidy (Diany). gdzie wykładał Antystenes. od jej miejsca urodzenia.) i rozwijającej się w Grecji i w Rzymie do Iv w. prezesa stowarzyszenia Cyncynatów. w Azji i Ameryce Płn. Beczka cynika .zob. przez Antystenesa z Aten (zob. członkowie stowarzyszenia oficerów armii amer.ang. Cynk .Lucius Quinctius Cincinnatus.miasto w Ohio (USA). wg legendy. Cynik . Akademia.

Cyrano de Bergerac .poetycki dramat płaszcza i szpady (ParyŜ 1897. Dziady.) komisariat policji. WszakŜe i cyprysy mają swe kaprysy. (O. cytat ze staropolskiego poloneza. 1619-55. To pamiątki rozstania. Dla znaku. pisarz. StrzeŜ się. Ostrzegliśmy o fortelach. Ŝe się nagną mile i nawzajem na siebie mrugną. z łac. Jeśli na to się ośmielisz. okręgu. o zainteresowaniach naukowych. a gdy przyjaciel poległ. kartezjanin. przed zefirem czoła nie ugną. oryginał. w szabas rano. dla jej dobra bohatersko pomaga rywalowi. w bajkach i lit. 2.) własnoręczne zobowiązanie na piśmie.przest. Cyrkul . Nasz poseł Mefistofelisz Do wymiany traktat poda. Tak ma stać się: Lucyferes. autor satyrycznych Listów (1654). Mickiewicz. Cyrograf . Tukaj albo Próby przyjaŜni. część obszaru większego miasta. duchowe za Ŝycia. 173-182. (w b.skąd Molier zaczerpnął przesłowie: "Po kiegoŜ diabła łaził na ten statek?" (w Szelmostwach Skapena. (A.zwrot przysłowiowy. Mickiewicz. A za zgodność: Hadramelach. tragedii Śmierć Agrypiny (1653). po polsku pod wspólnym tytułem Tamten świat (1956). Parnas. paryŜanin. dowiedziawszy się. Odkrywa jej swą miłość i rolę w tej sprawie dopiero na łoŜu śmierci. wyst. 6. 214-15.dawn. wolnomyśliciel. 302. Ŝołnierz. zarząd dzielnicy. mego losu godła.(wym. wychowanek College de Beauvais. (dziśŜart. Dan w Erebie. pol. pojedynkowicz. łac. zaborze ros. Łódź 1898) Edmonda Rostanda. zazw.) . potem próŜny kweres. pisze dla niego listy miłosne do niej i śpiewa serenady pod jej balkonem. w sztuce przedstawiony jako gaskoński szlachcic o czułym sercu mimo komicznego wyglądu (nos!). ze śrdw. 2. ateista. berŜerak). poznaj gałąź cyprysową. relacjonujących podróŜ na KsięŜyc i w okolice Słońca ogłoszonych po śmierci autora w 1656 i 1661.) Cyrano De Bergerac Savinien . Kolber. komedii Le Pedant joue (1654). (A. okręg. pakt. cirographum. nr 33. Ŝe zaszła zgoda. część Iv.) Patrzypatrz się lepiej. oraz dwóch powieści fantastycznych wyd. Własną ręką podpisano. oddający mu duszę po śmierci w zamian za róŜne dobra materialne a. 11). Mają jednak chwilę. Rycerski Cyrano. Z wysokich Parnasów. obwód'. obwodu.o groteskowej powierzchowności (osławiony nochal). circulus 'koło.I cyprysy mają swe kaprysy . kontrakt spisany z diabłem. nie daje przez 15 lat wygasnąć jej uczuciu do zmarłego. Ŝe jego umiłowana Roksana kocha innego. Por.

W rozstrzygającej bitwie Massageci pobili Persów. Cyrulik sewilski . młody grand hiszpański. na zdobywanych ziemiach witano go jak wybawiciela.nm. wyst. Cyrulik sewilski (wł. Bartolo. wydawany w Warszawie w 1926-34. w 529. król perski od 550 pne.dawn. felczer. opera komiczna (Weimar 1858) Petera Comeliusa. Asyrię. Il barbiere di Seviglia) opera-buffa (Petersburg 1782) Giovanniego Paisiello. cyrulik Abul Hassan. pokonanym okazywał łaskę. na wysokim poziomie artystycznym. ich królowa Tomyris wzywała go kilkakrotnie.Gdy Cyrus najechał ziemie Massagetów. chirurgicus z gr. jest opiekunem Rozyny. cheirourgos 'rękodzielnik'.fr. Szanował zwyczaje i religie miejscowe. później Jerzy Paczkowski. Cyrus . libretto: Giuseppe Petrosellini wg Beaumarchais'go. załoŜyciel państwa perskiego. Der Barbier von Bagdad.Cyrulik . zobaczył Rozynę i zakochał się w niej z wzajemnością. Krezus. Podbił Medię. z łac. Całym swym państwem rządził mądrze i tolerancyjnie. wbrew jej woli. golibroda. dziś cyrulika). Krush. libretto kompozytora.. a zarazem pozwalając śydom na powrót z niewoli babilońskiej i odbudowę świątyni jerozolimskiej. Warszawa 1781) Beaumarchais'go (nosząca podtytuł: Daremna przezorność). mimo woli pomaga zakochanemu Nureddinowi w zdobyciu pięknej Margiany. on jednak prowadził dalej działania wojenne i zdołał nawet podstępem wziąć jej syna do niewoli. wydać za mąŜ. Almawiwa doprowadza do ślubu z Rozyną pod samym nosem Bartola. prawdop. z dynastii Achemenidów. oddając cześć Mardukowi w Babilonie. faktycznym redaktorem był do 1932 Jan Lechoń. kim on jest.gr. pomaga Bartolowi w jego zamiarach. "Cyrulik Warszawski" tygodnik satyryczno-polit. pol. Cyrus i Krezus . Cyros i Tomyris .zob. niepowstrzymany gaduła i natręt. w walce z Massagetami. Le barbier de Seville. Komedia ukazuje sposoby. Cyrus Ii Starszy (Wielki) . choć nie wiedziała. Kyros. podstępny łotr. komediaprozą (ParyŜ 1775. zajął Babilonię. którą więzi i chce. Zginął w czasie wyprawy przeciw plemionom scytyjskim w dorzeczu Amu-darii. z inicjatywy grupy Skamandra. aby zwrócił jej syna i wycofał się bezkarnie. nauczyciel muzyki Rozyny. pers. wyd. Lidię. Wtedy wysłała herolda do "niesytego krwi" króla. 1780. bo inaczej nasyci go krwią. cudak. aby pozostawił jej kraj w spokoju i wrócił do domu. balwierz. Syrię i Palestynę. Don Bazylio. Hrabia Almawiwa. Cyrulik z Bagdadu . doktor i stary zrzęda. którym. przy pomocy pomysłowego Figara (dawniejszego sługi hrabiego. pol.

z wł. wykwintny portret Ludwika Xiv w pseudohistorycznym kostiumie. tj. powieść Ksenofonta (wyd. Cyrylica .gr.katolicki zakon kontemplacyjny. Grobowiec Cyrusa ."Przechodniu. 1929).święci. samodzielna twierdza panująca nad miastem. uŜywane w części zabytków st. Budapeszt.twierdza zbudowana w Warszawie na rozkaz cara Mikołaja I w 1832-34 po upadku powstania listopadowego na terenie konwiktu pijarów i wokół koszar gwardii pieszej koronnej z Xviii w..). głagolicę (zob. majuskule. Cytadela zahamowała rozwój miasta w kierunku . Napis na grobie Cyrusa . przełoŜył na ten język Biblię i wraz z Metodym wprowadził go do liturgii.-macedońskiego okolic Sołunia (Salonik).dawn. Xviii w.powieść heroiczna (1649-53) Madeleine de Scudery. Angeliki Kaufmann.. Luwr. dziś w ruinie) zachował się i jest czczony jako świętość narodowa Iranu. Cyryla (stąd nazwa). Cytadela . Ciro riconosciuto . cittadella zdrobn. w 1098 w Citeaux (łac. na podstawie narzecza płd. 869. "apostoł Słowian". w Polsce od 1140. ParyŜ..zginął. która kryje me zwłoki". od cittade 'miasto'.-cerkiewno-słow. 69. Roberta. 827 . jam Cyrus.alfabetyczne pismo słowiańskie oparte na gr. zdaniem autora. Artampne ou le grand Cyrus . oddzielony od benedyktynów. w Bułgarii. utworzone przez jednego z uczniów św. monarchii absolutnej. Cyadela warszawska .. stworzył najstarsze pismo słowiańskie. twórca państwa perskiego. Cistercium. ukazuje Cyrusa jako idealnego władcę idealnego państwa. Nar. Cystersi .. a głowę jego Tomyris włoŜyła do bukłaka pełnego krwi. Plutarch. bracia: Cyryl (Konstantyn).ok. powstałe w Ix-X w. Gal. Kyrou paideia.w Pasargade (pierwszej stolicy Persji. staro-cerkiewno-słowiańskim) w celach misyjnych. wraz z Metodym ułoŜył najstarszy literacki język słowiański (zwany starosłowiańskim a. i in. Cyropedis . ok. Obrazy: Rubensa. aby wreszcie napił się do syta. pol. stąd nazwa) w Burgundii (Francja) przez św. zburzono teŜ zabudowę dawnego śoliborza. Aleksander Wielki.melodramat Pietra Metastasio. załoŜ. Cyryl i Metody . Nie Ŝałuj mi tej odrobiny ziemi.

Więzienie mieściło się w osławionym X Pawilonie i w kazamatach. z łac.Xvii w.wiersz łaciński o 24 wersach (po 2 na kaŜdy miesiąc). praktyk religijnych itd. słuŜył jako mnemotechniczna pomoc w braku drukowanego kalendarza od Xiii w. wół podolski. W Cytadeli zamykano uczestników powstań narodowych i działaczy ruchu robotniczego. Atena . zapamiętywany przez Ŝaków i kler. o gruszkowatym.) był wielkim bohaterem cywilizacyjnym Attyki. płaskim korpusie rezonansowym i dość długiej szyjce. Cytara . Oddział Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego. W Xix w. 'styczeń'. .. jako instrument towarzyszący przy śpiewie. Kytera. naciągniętymi na płaskie pudło rezonansowe. Czaban . ianus skr. dawn. znany w śrdw. rzemiosł. od Circumcisio Domini łac.płn. kierowany przez Demeter.). bogach.instrument muz. a stoki Cytadeli były miejscem straceń.caban. Dawcy cywilizacji . Cywilizacja. łac. ciesiołki itd.skr. cithara z gr. którzy w pradawnych czasach nauczyli ludzkość sztuk. kithkra. wołów. uŜywana gł. Kadmos (zob. Triptolemos (zob. wyliczający święta i patronów skrótami z początkowych sylab nazw i imion wg ich kolejności w miesiącu. czaban od tur. Prometeusz (zob. rosły baran wołoski. ze śrdw. zwł. Dionizos wprowadził uprawę winorośli itd. Cytra . strunowy szarpany. cithara z gr. Cisioianus. czoban 'pasterz'.zob. I.instrument muz. tkactwa. cisio . Cytera . Dziś częściowo zniszczony zabytek architektury obronnej Xix w. 40) strunami. kithara. na dobre sto lat. 'Obrzezanie Pańskie'.. Cyzjojan .). później takŜe tłumaczony na języki narodowe i układany w niezliczonych odmianach stosownie do lokalnych potrzeb.. od Ianuarius łac. Europie. 1.) przyniósł naukę czytania i pisania.. ale najpopularniejszy w Xvi . z łac. z ukr. nauczył ludzi siać zboŜe. z kilkudziesięciu (ok.konnej jazdy.Folklor wielu krajów opowiada o ludziach a. strunowy szarpany. (w Polsce od Xiv do Xviii w. pasterz owiec a.

. z tatar. Słowacki.1876-1961. długie. Czamara . Czambuł . którego wyparł na Syberię. Czarnego. 18-20. w 1918-19 na czele 25. Czapajew . gromada. głównie przez mieszczan.wysoka. pol. hymn pochwalny na cześć legendarnego bohatera.) Jak jaskółka czarna. Film (1934) Gieorgija i Sielgieja Wasiliewów. galopem'. o dwóch sterach . tatarski oddział zbrojny.. w Polsce zwana kaszkietem a. w czambuł konia puścić 'cwałem. z płaskim denkiem i z daszkiem. pod dostatkiem'. przen. śmija. po heroicznym oporze. 16. najazd. franciszkanka. wypad Tatarów. acciamarra 'długa suknia'. w 1910 załoŜyła Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Warszawie. (. OkrąŜony w Łbiszczenku (obecnie Czapajewo) w drodze powrotnej na Ural. Dwa dział ze spiŜu i sto janczarek. moŜe z wł. Nasza czajka szybka. dawne męskie okrycie wierzchnie. stąd dawne zwroty: wyciąć w czambuł 'w pień'. kupa. z węg.dawne łodzie kozackie.Czacka RóŜa . a od końca Xviii w.1887-1919. bardzo szybkie i zwrotne. szamerowane. noszone w Polsce od Xvii w. uŜywane przez Kozaków zaporoskich do Ŝeglugi po Dnieprze i do wypraw wojennych na wybrzeŜa tureckie M. lotna (. . ryczałtem'. dywizji odznaczył się w walkach z Czechosłowackim Korpusem w Rosji i z generałem Kolczakiem. bez wyjątku. dziś tylko w wyraŜeniu: w czambuł 'ogółem. w niektórych armiach uŜywana do 1914. z ukr.) Pięćdziesiąt wioseł w biegu ja nagli.. sztywna czapka wojsk. bohater wojny domowej.) Czako .na dziobie i na rufie. 1935) Dymitra Furmanowa. giwerem i noszona 1807-31 . wszystkiego w czambuł 'w bród. w całości. prawnuczka Tadeusza Czackiego. Czajki . z szalowym kołnierzem do pasa. wataha. wprowadzona we Francji w 1805. Czapajew Wasilij . Dla Turków niesie podarek. z ozdobnymi guzikami i pętlicami.dawn.powieść (1923. od 1922 organizowała w Laskach warszawskich warsztaty pracy i szkoły specjalne dla niewidomych.węgierka. napaść. zagon. ranny. csako. (J.. radziecki dowódca wojskowy. 3. 14. czapuł 'zagon. uwaŜane za strój narodowy i patriotyczny. wyboru. najazd'. i przez cały Xix w. wyd. zaniewidziała w 1898. skoczył do rzeki Ural i zginął. zwrotna.

zazw.kołpak wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza (pocz. czar-szb 'zasłona . Zwolnieni po amnestii w kwietniu 1792. z dzwonkami i sarnimi uszami.(w baśniach i legendach) czyniąca człowieka niewidzialnym. okrągła czapka bez daszka.. grzecznością).pokonać olbrzymią przewagą liczebną. Czapką. długa zasłona na głowę wraz z twarzą. wg mit. Wschodzie.przysł. Xiv-Xvii w. niewielkim zachmurzeniu. przen. Rzymie. (z długimi brzegami) urzędników bizantyjskich i doŜów weneckich. tradycyjna część ubioru kobiet muzułmańskich w niektórych krajach. (czapki wolności). ostre wyroki. zjednać.Czapka. Czapka Monomacha . długa ozdobna kapa okrywająca konia. galerników w przedrewolucyjnej Francji (fr.jaszmak. zob.spiczasta. z czewonego sukna. Czarczaf . papką i solą ludzie ludzi niewolą . z opadającym szpicem. czapka wyzwoleńców w staroŜ.spiczasta. Xii w. buntownicy z Nancy przybyli do ParyŜa w czerwonych czapkach galerników. skaptować. wzbudziły oburzenie. widziana przy zamgleniu a. czapkowaniem (ukłonami. stąd nązwa. chlebem i solą (poczęstunkiem) moŜna ludzi ująć. z tur.aureola świetlna wokół księŜyca na firmamencie. W 1790 postawiono przed sądem wojennym Ŝołnierzy z garnizonu w Nancy. kłopoty i troski osoby pełniącej waŜną i odpowiedzialną funkcję. Lisia czapa . zwanego Monomachem. do 30 lat galer.).. W 2 miesiące później. czapka Amazonek we Frygii.przykrycie konia pod siodło. król zgodził się w1oŜyć czapkę frygijską na głowę. pstra. tur. bonnet rouge 'czerwona czapka'). nakrycie głowy uŜywane na staroŜ. cięŜar władzy. Czaprak . 'prześcieradło' z pers. Czapka niewidka . przychylnie usposobić. z niewielkim otworem na oczy. Czapka frygijska . podkładka (filcowa) umieszczana bezpośrednio pod siodłem. gr. kwef. Włodzimierz (Monomach). które stały się odtąd emblematem Rewolucji Fr. Czapka błazeńska . w Tuileriach. pozyskać. Czapkami zarzucić . głównie najemników szwajcarskich. za bunt przeciw niesprawiedliwemu traktowaniu ich przez oficerów.

zapytać miał zlany krwią Czarniecki. Czardasz. ale z tego. Przerwa Tetmajer. Cygańska muzyko! Huczcie.mawiał Czarniecki do dostojników i magnatów.nocna'. gdy odzyskał przytomność po postrzale w twarz. jako syn swego wieku okazywał teŜ bezwzględność. organizator walki wyzwoleńczej przeciw Szwedom (do której nie zawahał się wciągnąć nawet chłopów). 1-4. surowości dla siebie i innych. wzór Ŝołnierza i patrioty. gęślo. friska. csardos dosł. Uczestniczył jako pułkownik w bitwie pod Beresteczkiem w 1651. Wszystko. Jednak prozaiczny marszałek Montecucculi twierdzi. Walczył następnie przeciw Moskwie (zwycięstwo pod Połonką w 1660). CięŜko ranny. odbił Kraków. szlacheckiej zagrody". rzucił się z koniem wpław w nurty cieśniny morskiej. Pobity pod Gołębiem. świetny kawalerzysta. m. zasłynął przy zdobyciu wyspy Als. później kozackiej. zmarł w drodze powrotnej do Lwowa. lassu oraz gwałtownej. powolnej. Walczył ze Szwedami w 1626-29. Czy miasto zdobyte? . z węg. skąd wypuszczono go po ugodzie zborowskiej w 1649. prowadził nękającą wojnę partyzancką. Syn średnio zamoŜnego szlachcica słuŜył w wojsku od wczesnej młodości. Odtąd szrama została mu na twarzy. łkaj. Pobił Rakoczego. pełnej Ŝycia. pasji friss a. "rycerza z prostej. W 1656 objął dowództwa kampanii przeciw Szwedom. a za nim uczyniło to samo 12 pułków. Buławę hetmańską otrzymał jednak dopiero na łoŜu śmierci. wreszcie Warszawę. A szumnie. a blaszka zastępowała przestrzelone podniebienie. dostał się do niewoli tatarskiej. Ja nie z soli ani z roli. patetycznej lassan a. pod śółtymi Wodami w 1648. gdzie jak chce tradycja. w ten sam sposób przeprawił się i Czarniecki.ludowy taniec węgierski w takcie 2/4 składający się z 2 części: melancholijnej. Czardasz . mistrz wojny podjazdowej. Hej. (K. mściwe okrucieństwo w czasie pacyfikacji na Ukrainie. czardasza ty mi graj. 'taniec wykonywany w karczmie'. a w 1658 na pomoc sprzymierzonej Danii wraz z Austriakami.) Czarniecki Stefan. nadmierną ambicję. umiejętności wodza i niezłomność charakteru. Tucholę. gdy musieli zasiadać w senacie obok niego. którzy krzywili się. zwycięŜył pod Warką. 1599-1665. wzięło się z wojaczki. przy bohaterstwie i patriotyzmie. Z . basy. zdobył Bydgoszcz. jeden z najwybitniejszych dowódców polskich. Wojewodą ruskim został w 1657. co mnie boli (wyrosłem) . a dziko. boŜyszcze wojska. potem na Ukrainie z powstańcami Bohdana Chmielnickiego. do czego doszedł. ruszył na Pomorze Zachodnie. ciągnąc płynące konie za sobą. dzięki niej został jednym z najwyŜszych dostojników. osiągnął olbrzymią fortunę i skoligacił się z magnackimi rodami. kiedy Ŝołnierze unosili go z pola bitwy pod Monasterzyskami. a następnie na Ukrainie przeciw powstańcom. Ŝe jazda przeprawiła się na małych barkach.in. ognia. W czasie wojny szwedzkiej ukazał wspaniałe.

muzeum Kochanowskiego. próŜno i Ŝałować. wypłakać Polsce oczy obie. kary.odpowiedzieć miał Czarniecki na pytanie Rakoczego. Jeszce Polska. Krasiński. radomskim.) .) Jak Czarniecki do Poznania Po swedzkim zaborze.) Ty nie szukaj w ojcach winy. sielski.wieś w woj. zob. wznosi się pamiątkowy obelisk.z majątków ziemskich. Nar. 13-16. Czarnieckiego odpowiada na gorzkie wyrzuty poety pod adresem przodków.obraz (1870) Józefa Brandta. 16 Ii 1665.. Czarnoleskiej je rzeczy Chcę . Tarant . Norwid.soli . Muz. Epigrammata polskie. Których sława pod niebo zwykła wylatować. Kochowski.z dzierŜawy Ŝup solnych. Bo to potwarz i bluźnierstwo. Nar. Cny Czarniecki.ta serca uleczy! (C. (C.. Ty nie wdawaj się w szyderstwo. na której miejscu znajduje się dziś romantyczny park. (W. 27-30. Pamiętniki .. Trzepaczka . Warszawa.poemat w 12 pieśniach (1858) Kajetana Koźmiana. czym winien nagrodzić krzywdy wyrządzone Polsce. Ten kasztelański Jana język Czarnoleski. Krwią i złotem . 1836) Jana Chryzostoma Paska. Chorzelą i Działdowem.) Czarnolas . z roli . księcia siedmiogrodzkiego.obraz Piotra Michałowskiego. Muz. Pamięć walecznemu wojewodzie. Moja piosnka (1). słuszna przy twym grobie. Gminny. Xiii. Kąkol. hist. który w 1657 najechał ziemie Rzplitej. widmo St. który wg tradycji Ŝegnał go leŜącego na łoŜu śmierci.) Zarówno w Siewierzu. Norwid. epopeja narodowa na wzór Eneidy Wergiliusza. siwy) Czarnieckiego. w Xix-wiecznym dworze . (Z. NiepróŜnujące próŜnowanie (1614). w Sokołówce. Czarniecki pod Kołdynką . a tam. Lipa czarnoleska). 40-41. a. Czarniecki na koniu . gdzie rosła słynna lipa (zob. gdzie mieszkał Jan Kochanowski w swojej posiadłości. Lada jaka to niwa. Stefan Czarniecki . Jak w Królewcu wybrzmiewał albo Sandomierzu. Rzecz o wolności słowa. uczony . (Hymn naradowy. Warszawa. Lecz stratę uwaŜywszy. Przedświt. Umarłych próŜno płakać. Dla ojczyzny ratowania Wrócim się przez morze.z okresu 1656-88 (wyd. 481-83 (1843)..koń deresz (a.przydomek nadany Czarnieckiemu przez Ŝołnierzy po jego zwycięstwach nad Szwedami pod Chojnicami. zob.kmiecy i królewski.

Czarna mogiła . prześladowaniom. ang. w celu zyskania przychylności szatana. Czarna msza . prowadzi gospodarstwo. 245). Barwa (Czarna).miedziak.oznaczająca dawn. Zawisza Czarny. niewoli. Czarna moneta . niekiedy ozdabiana wizerunkiem czaszki i skrzyŜowanych piszczeli. Czarna gałka .działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych przy pomocy złych duchów. czerń dla Ŝałoby to zwyczaj rzymski (por. Melancholia. Czarna bandera piracka. Leszek Czarny.spis osób podejrzanych. 1873). przydomek niektórych władców a. powiadano.w dawnym domu szlacheckim i chłopskim izba uŜytkowa. Czarna Bess .w dawnej Polsce . Ŝe flaga Abbasydów była czarna (podczas gdy Fatymidów była zielona. gdzie się gotuje na kuchni. dosł. Czarna międzynarodówka .Rzecz czarnoleska . zapoŜyczony u staroŜ. Turpin Dick. melancholia z gr. Czarna giełda . łac. głos przeciw przyjęciu do klubu. Egipcjan. Czarna choroba . niŜej Czarny rynek. wychowuje dzieci i spędza się większą część dnia. gdzie wzywano diabła zamiast Boga i dopełniano sprośnych ceremonii dla ośmieszenia i sprofanowania właściwego obrządku. por. a Omajjadów . mających podlegać z jakichś powodów dyskryminacji a.) uŜyta została jako chorągiew i dotąd uwaŜana jest przez muzułmanów za świętą relikwię. zob. gniew'. np. Jolly Roger. Czarna izba . melas 'czarny'.Kolor uwaŜany na Wschodzie. wg tradycji. por."Czarnymi flagami" nazywano wojska kalifów bagdadzkich dlatego. 'Wesoły Roger'. przez satanistów. kobieta. . rycerzy.melancholia. Czarna lista . por. za symbol niŜszości. Czarna dama . do której się poeta zwraca w sonetach 127-152 i którą kocha mimo jej niewierności. Juwenal. Czarna flaga ..z sonetów Szekspira. notowanych a. zob.tom wierszy (1929) Juliana Tuwima.biała). podczas balotaŜu (tajnego głosowania).nazwa świętokradczych niszy odprawianych dawn. 10. por: Biały (Biała izba).nielegalny. chole 'Ŝółć. potajemny handel dewizami. wyŜej Czarna bandera.iron. nie zidentyfikowana. Czarny . zakon jezuitów (od ok. niskiego urodzenia.klacz. Ŝe czarna zasłona wisząca przed drzwiami Aiszy (zob.

Czarne berety . pandemicznie w śrdw. Czarna Ręka . Czarna procesja . a.o człowieku mającym poglądy skrajnie reakcyjne. zupa z kaczej krwi.ziemia nie pokryta śniegiem. Czarna szabla .w Polsce . podawana dawniej starającemu się o rękę panny na znak odmowy. diament jest regularną odmianą węgla pierwiastkowego. podobnie jak w innych okolicach dawano arbuza (kawon). Czarna polewka . nazwa. rekuzy. grochowy wieniec. hańbę na swoją społeczność a. od noszonych przez nich w 1921-45 czarnych koszul. tworzonym przez policję z drobnego kupiectwa. źle płatna praca fizyczna. Arbuz. którzy 2 Xii 1789 czarno ubrani wyruszyli powozami na Zamek i złoŜyli królowi i dygnitarzom sejmowym zredagowany przez Kołłątaja memoriał z Ŝądaniem zrównania w najistotniejszych prawach mieszczan ze szlachtą. camicie nere. WieŜa.ang. Czarna sotnia . Szabla.Czarna owca . morowa zaraza.demonstracyjne wystąpienie przedstawicieli 141 miast królewskich w czasie obrad Sejmu Czteroletniego. por.mór. Czarna potęga . rodzinę.czernina. we Włoszech. stąd nazwa.pop. Czarne diamenty . Czarna wieŜa . który go wydobywa. przez organizowanie napadów na instytucje robotnicze i ich działaczy oraz pogromów ludności Ŝydowskiej i ormiańskiej. jednoosobowe) organizacje szantaŜystów a. . Czarna stopa . Europie. Cziornaja sotnia. brudna. pod którą występują tajne (często fikcyjne. głoszącego konieczność izolowania się Murzynów od społeczności białych i wyŜszość fizyczną i umysłową Murzynów nad białymi. Czarne podniebienie .w łowiectwie .wł. black power. gęś lub prosię na szaro. faszyści włoscy. dŜuma występująca epidemicznie a.wojska pancerne. zwł.cięŜka.węgiel jako bogactwo kraju.ros. porywaczy. Czarne koszule . Czarna robota . Czarna Śmierć . nazwa nadawana od 1905 w Rosji carskiej bojówkom organizacji monarchistycznych.osoba sprowadzająca niesławę a..zob. morowe powietrze. męcząca. rzemieślników i lumpenproletariatu do walki z ruchami rewolucyjnymi. hasło ruchu pewnych grup Murzynów w skupiskach (gettach) murzyńskich wielkich metropolii USA lat 1960.zob.

Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie Pachnące kwitnął lasy. wmurowany we wsch. czarnym kamykiem. nadany mu z powodu cech murzyńskich jego wyglądu. 1. gdzie otwierano listy. w druku. niŜej: Jestem czarna.dawn. "Czarny kościół" . znaleziona w 1899 na Forum Romanum w Rzymie.Czarne to piękne .tajne biuro załoŜone przez Ludwika Xiv w Hotel des Postes w ParyŜu.. lapis niger) stela z najstarszym napisem rzymskim po łacinie.ang. Jabłonowski zabiegł. złoŜony obecnie z kilku kamieni spojonych srebrną obręczą. a wzdycha do kraju. 500 pne. aŜ kędy pieprz rośnie. Brał udział w powstaniu 1794 jako kapitan. ale. Czarny generał . środk. po zawarciu pokoju w Luneville zostaje generałem francuskim (przejściowo był dowódcą Legii Naddunajskiej). Czarny generał . Czarny Douglas . (1912) Wacława Gąsiorowskiego. gdzie zostaje komendantem wojskowym. z nieprawego loŜa. Czarny kodeks . 1286-1330.) w Mekce. a po zawarciu pokoju z Edwardem Iii zginął w Andaluzji w walce z Maurami. al-hadŜar al aswad. Murzynek.arab.słynny zabytek Braszowa (Siedmiogród. Czarny korzeń . który w 1724 wszedł w Ŝycie w Luizjanie francuskiej (Ameryka Płn. 924-927. który najeŜdŜał płn. Anglię.Afryka. jak powszechnie było wiadomo. największa świętość muzułm. z ksiąŜęcego rodu.. łac.Rzymianie zaznaczali w kalendarzach dni niepomyślne.). z ok.Czarny. por. poddający surowym rygorom niewolników murzyńskich. black is beautiful. w sposób oczywisty (dowiedzione).na piśmie. Czarny kamyk . przydomek nadany przez kolegów w wojsku Władysławowi Jabłonowskiemu. umiera na Ŝółtą febrę. trawa jeszcze nie odrosła. W 1799 generał brygady w Legionach Dąbrowskiego. zlikwidowano go ostatecznie w 1830.powieść hist. . prawdop. 1769-1802.. Code noir. (A. zapewne meteoryt. por. wyraźnie.) Czarny kamień . hasło niektórych organizacji murzyńskich w USA lat 1960. nigro lapillo. Mickiewicz. ale piękna. Rumunia). naroŜnik świątyni Kaaba (zob.fr. fatalne. bohater opowieści Walter Scotta. Konstytuanta zamknęła gabinet. Czarny kontynent . herbu Prus. zbyt młoda. Czarny gabinet . Biały (kamyk). (łac. Pan Tadeusz. a w 1802 obejmuje dowództwo dywizji w korpusie ekspedycyjnym na San Domingo. przywódca szkocki.Sir James Douglas. z legiją Dunaju Tam wódz Murzyny gromi. po bitwie pod Szczekocinami mianowany podpułkownikiem. Czarno na białym . splądrował wiele miast i wsi.

Łabędź.zob. Czarny ksiąŜę . Czarodziejska miłość . por. "Chat-Noir". klony. Czarny rynek . brzozy. liściastych.pop.zob. Miłość (czarodziejem). ale piękna . Czarny piątek . Czarny łabędź . potajemny handel towarami. dzik.zob. por. 1. księcia Walii. las o róŜnych gatunkach drzew. por. 1330-76. kładącego kres powojennej prosperity i rozpoczynającego wielki kryzys amerykański. "Czarny Kot" . z których część ocalała. Czarny papieŜ . Czarodziejska góra . Czarodziejski. dęby. gł.słowa oblubienicy w biblijnej Pieśni nad Pieśniami.ang. Czarny szlak . Hans Castorp.dawn. . Czarny towar . Namiot(y Kedara).24 Ix 1869 punkt szczytowy paniki na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej. wiązy i jesiony. o murach sczerniałych od poŜaru z 1689.zob.zob.29 X 1929 dzień największego w historii krachu na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej. Czarny zwierz . wyŜej Czarna giełda. ewent. wyŜej: Czarne to piękne. Czarny las . Black Prince. Radziwiłłowie. od koloru zbroi. Edwarda Ii. Czarny Radziwiłł . Ŝart. ściany jego obwieszono cennymi dywanami wschodnimi.kościół gotycki z 1385-1425. 4 (Wulgata: nigra sum sed formosa).czarna zwierzyna. przydomek Edwarda. takŜe zawierający jawory. Jestem czarna. 19 Ix 1873 wybuch paniki na Wall Street spowodowanej bankructwami bankowymi.Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zob.niewolnicy afrykańscy wystawieni na sprzedaŜ. Czarny wtorek . a wkrótce potem i światowy.zob. przydomek od czynów wojennych a. generał zakonu jezuitów. Zawisza Czarny . bukowo-grabowy. Szlak(i). najstarszego syna króla ang.nielegalny.

Czarownice .fr. J. Pławienie. Reszta zaś odbyła się w Xviii w. po 1580 i w czasie wojny trzydziestoletniej. jako modna wówczas feeria z treścią zaczerpnięta ze zbioru bajek wschodnich. (1896) Antonina Dvoraka. rzucanie uroków. CięŜkie próby. 1731. Erbena. Procesy czarownic odbywały się juŜ w śrdw.. mordowanie niemowląt itd. a ustają niemal całkowicie z końcem Xvii w. baletu J. na który przypada ok. Dopiero w 1776 zniesiono w Polsce karę śmierci za czary. stosowały praktyki magiczne w celu oddziaływania korzystnego a. Bayera).) czarownic. Czarodziejski sklepik . balet w 1 akcie (Londyn 1919). dzięki czemu cudzoziemscy podróŜnicy w Xvi w. La Boutique fantasque. 18: "Czarownikom Ŝyć nie dopuścisz. które przejść muszą bohaterowie. osoby. stała się punktem wyjścia nm. nie ogarnięte obsesją magii.fr. muzyka: G. aby Sarastro przyjął ich uroczyście do kręgu wtajemniczonych w Świątyni Słońca. O. udział w sabatach (zob. Autor i kompozytor. naleŜący obaj do wolnomularstwa. Czarownica . traktat (1862) Julesa Micheleta. to na wiek Xvi przypada zaledwie kilka procent ogólnej liczby polskich procesów czarownic. długim jest Uprowadzenie z seraju Mozarta). opery romantycznej. aby z opery uczynić. procesów. zwierzęta. 46 proc. skorzystali z okazji. . wyst. zatruwanie studzien. Zwykle jednak pomawiano je o przymierze z diabłem. Konstrukcja dramatyczna tego arcydzieła muzyki i poezji. przy pomocy aluzji i symboli.poemat symf. 1802) Mozarta. wydanego przez Wielanda w 1786. Rozpowszechniły się one dopiero w pocz. 22. będącą podsumowaniem i przypomnieniem wcześniejszych uchwał.." W Europie zachodniej masowe procesy czarownic osiągają kolejne szczyty po 1560. ale dla teatru ludowego na przedmieściu Wiednia. Die Zauberflte.Czarodziejski flet . opera fantastyczna (Wiedeń 1791. Choć pierwszą czarownicę polską spalono w Waliszewie koło Poznania juŜ w 1511. libretto: Emanuel Schikaneder. La sorciere. libretto: Leonid Miasin i Andre Derain (wg libretta Wieszczki lalek. nakazującą inkwizytorom i innym karanie śmiercią czarowników i czarownic. do Xviii w. podziwiać mogli Polskę jako "państwo bez stosów". ksiąŜę Tamino i jego ukochana Pamina. jedno z 2 najwybitniejszych dzieł gatunku singspiel (śpiewogra. to równieŜ symbolika masońska. opierając się na powieści wolnomularskiej księdza Terrasona Sethos. Zob: teŜ Młot (na czarownice). pol. DŜinnistan. apologię zagroŜonej masonerii. Czarownica południa . napisana nie dla dworu. Xvii w. Do Polski fala prześladowań czarownic przyszła znacznie później (podobnie zresztą jak i inne zjawiska cywilizacji zachodnioeuropejskiej).wiedźmy. zgubnego na ludzi.nm. PapieŜ Innocenty Viii wydał w 1484 osławioną bullę Summir desiderantes. Ex. powołując się na słowa Biblii. Respighi. rośliny i przedmioty. Rossini. wg ballady K. przeciwstawiająca sobie dwa światy: realny i fantastyczny.. opr. które wg Biblii i wierzeń chrześc.

liczba uwięzionych wzrosła do 150.. More Wonders of the Inovisible World ang. podróŜe. Trzy czarownice . wraz z wybuchem epidemii nieznanej choroby. Sabat. a podejrzanych do dwustu. bohaterów Salem. USA) w 1692 wynikał z purytańskiej wiary w magię. W.Czarownica z Endor .. Sir Williama Phipsa. atak satyryczny (1700) Roberta Calefa na ksiaŜkę Mathera. księŜna.. Ŝe winne tu są czary. 'Kilka uwag o "Skandalicznej ksiąŜce". prawdziwy szał ogarnął miasto dopiero w 4 lata później. Leszek Biały. od 1761 Ŝona Adama Kazimierza Czartoryskiego. W latach osiemdziesiątych rzuciła się wir intryg koterii politycznych.opera (1809) J. pokrywając ambicjonalne cele teatralnymi .ang. pt.zob. 1959) Arthura Millera.. ksiąŜka (1693) C. bez wykształcenia i zainteresowań. Sabat czarownic . 1746-1835. Longfellowa o jednym z gł. matka Adama Jerzego i Konstantego oraz Zofii Zamoyskiej i Marii Wirtemberskiej. Ŝonę jego stracono. interesującą lwicę salonową. który zmarł w czasie przesłuchania. 'Próba ognia'. Proces w Salem. w 17. który sam ustanowił sąd procesowy. roku Ŝycia wydana za kuzyna ze względu na interesy rodu. których przepowiednie popychają Makbeta na jego tragiczną drogę zbrodni. czyli Czarownica z Łysej Góry . kontakty z luminarzami epoki skłoniły ją do uzupełnienia swych braków wykształcenia. a swoboda małŜeńska pozwalała jej na intymne znajomości z wybitnymi męŜczyznami. K. Mathera zawiera rozwaŜania pastora o działalności diabłów..siostry wiedźmy z Makbera Szekspira. Giles Corey. Czartoryska Izabela z Flemmingów. Gdy posądzono o czary takŜe Ŝonę gubernatora..'.. Dwór stanisławowski.dramat (1868) H. gorliwość śledcza władz szybko wygasła. JuŜ w 1688 spalono 3 osoby.Proces czarownic z Salem (stan Massachusetts. Some Few Remarks upon "a Scandalous Book" ang. 'Cuda niewidzialnego świata'. 19 osób stracono. co przy wrodzonej inteligencji i zdolnościach uczyniło z niej słynną sawantkę. odpowiedź (1701) C. sztuka (1953. Mathera na powyŜszy etak. Czarownice z Salem . wyst: pol. rozpieszczona. 55 wziętych na tortury przyznało się do winy. Wychowana w domu magnackiego dorobkiewicza. WojaŜe i kontakty ze słynnymi osobistościami Oświecenia zmieniły ją w swawolną. WróŜka (z Endor). Pastor Cotton Mather (1663-1728) i inni rozpowszechniali pogląd. za młodu była pospolitą panną. i bliską krewną Matherą.. Elsnera. The Crucible . The Wonders of the Invisible World ang.zob. . 'Dalsze cuda.

zbiornicą pamiątek narodowych. pol. Następczyni tronu. granych przez wiedeńską damską kapelę. Czas ogórkowy . zajęcia. ze sztuki satyrycznej Łaźnia. Sansthanaka. od Iii do X w. nierównej zresztą wartości. jednym z głównych ośrodków kultury w Polsce. zyskała na koniec przydomek Matki Ojczyzny. Po 3. 1791 nastąpiła w niej kolejna zmiana: księŜna ulega ogólnonarodowemu nurtowi przemian i działaniu postępowych sił społecznych. rozbiorze zajęła się odbudową zniszczonych Puław (zob. 1830. Pod koniec Ŝycia stała się symbolem patriotyzmu i polskości. Niki na zamku w noc poślubną słyszy dobiegające z pobliskiego ogródka restauracyjnego dźwięki walców.. Adama Wietemberskiego. Banja. zw. wodzów. księŜniczka Helena. które dzięki niej stały się magnesem przyciągającym artystów i pisarzy. Czas. w którym umieściła galerię obrazów i zbiór broni.nm. Majakowskiego. sanskr. 'Bóg i bajadera. Oscara Strausa. Zgromadziła w niej relikwie królów. występowała sama w teatrze puławskim w sztukach patriotycznych. W 1809 wzniosła Dom Gotycki. będąc w Wiedniu. Izabela zajęła się takŜe teatrem i kształceniem aktorów.para kochanków z sanskryckiej komedii Gliniany wózek. zjawia się na chwilę przed straceniem kochanka i ratuje mu Ŝycie. gorąco popiera Kościuszkę. nazywana dawniej Matką Spartanką lub Sybillą. "Marsz czasu" (1930). uprawiaia filantropię i zajmowała się oświatą ludu. wpieriod!. ros.'. 5 Iii 1831 Izabela opuściła Puławy pieszo. kiedy brak rozrywek. Katajewa. Jednak Wasantasena odzyskuje przytomność. wyd. Indische Legende (nm. Po powstaniu listopadowym Puławy uległy zniszczeniu przez wojska carskie pod dowództwem jej wnuka na słuŜbie ros.). 1797). Puławy zaczęto nazywać "stolicą gustu i nauk". Tytuł powieści (1932. Czasie.. Od ok. zmarła w Wiedniu. Czarudatta i Wasantasena .. Ein Walzertraum. zakochała się. ZuboŜały kupiec bramiński Czarudatta i piękna kurtyzana Wasantasena kochają się. szwagier króla.. wymyka się tam. pamiątki kultury. ros. później Świątynią Sybilli. marzy o Wiedniu i. Wriemia.martwy sezon. W. datowanej róŜnie. Legenda ind.. Oparto na niej popularny balet Le Dieu et la bayadere. pisała ksiąŜki. Mriczczahakatika. wraca do swojej księŜniczki. 1936) Walentina P. dusi Wasantasenę w odległym ogrodzie i oskarŜa o tę zbrodnię Czarudattę. w poruczniku Niki i chce uczynić go księciem-małŜonkiem. W 1800 wybudowała tam Świątynię Pamięci. z napisem u wejścia: "Przeszłość Przyszłości". naprzód!. Goethe sparafrazował tę sztukę w balladzie Der Gott und die Bajadere. przypisywanej Siudrace. operetka (1907) kompozytora austr. wystawiany w wielu krajach Europy ok.gestami. Czarny charakter sztuki. akt 6. Czar Walca . okres . nowin.

śmierć goni. Czarny (Czarna bandera). Czas poŜerca rzeczy . wywodzące się ze średniowiecza. Gladstone'a w Izbie Gmin (1866) w dyskusji na temat projektu ustawy wyborczej (Reform Bill).wakacyjny. znak sygnalizujący śmiertelne niebezpieczeństwo. zob. Wszystkie rzeczy mają swój czas . Czas pracuje dla nas . 1. podjazd.(z formy. aeternitas manet łac. wg powiedzenia Teofrasta: "Czas to kosztowny wydatek. z Metamorfoz.zob. z kolein. z komedii Miarka za miarkę. Cicerona. Znak." Czas ucieka. Szkoda czasu i atłasu .symbol śmierci pochodz. niŜej Ząb czasu. śledzenie. Czas to pieniądz . 'czas jest po naszej stronie'. z Biblii. Eklezjasta. hist.i swym zamierzonym biegiem przemija wszystko pod słońcem. Szekspira. nie znany w staroŜytności. Czaty . ze spoin) z tragedii Hamlet. ang. spotkanie. Ząb czasu . wyŜej: Czas poŜerca rzeczy.ang. Fryderyk I Barbarossa (Tempi passari!). ang. 1. E. 3. posterunek. wieczność trwa'. 15. 5. tooth of time. zwiady. Jolly Roger. pilnowanie.łac. 234.łac. O tempora! O mores! Niestety.ang. horda'. ze średniowiecza. z przemówienia W.. przysł. kiedy mawiano: tempus fugit.zob.przysł. Czaszka. por.czatowanie. . wieczność czeka . 'czas ucieka. Czas wyszedł z orbit .zob.ang. ang. zwł. 1. dosł. O czasy! o obyczaje! . 1. zwiad. Owidiusza. straŜ. tempus edax rerum. oddział podjazdowy. na urządzeniach pod wysokim napięciem. the time is out of joint. godło pirackie. urlopowy. tłum. Minione czasy! . warta. time is money. Znak czasu . Trupia czaszka i skrzyŜowane piszczele . time is on our side. z węg. jakŜe zmieniły się czasy na gorsze! jak się zepsuły obyczaje! Z przemówienia Przeciw Katylinie. por. csata 'bitwa. 5. 1. Szekspira. Atłas.

W wersji kronikarzy polskich. stosowana teŜ w lecznictwie lud. pokrowiec. ludzi. śyłyście nie nam. (A. Mickiewicz. "religijna . nieruchomy.początek pieśni Xxv (Księgi wtóre) Jana Kochanowskiego. majestatyczny hymn dziękczynny.. ni kwiatu.Czaty . gzło. Jako te cząbry i ślazy. z 1563-64. czekmen. Ni z nich owocu. Czechman . ty zawsze gtuchy.). sonet Czatyrdah. uŜywana jako przyprawa w postaci ziela a.eponim czeski. Między światem i niebem jak drogman stworzenia. nie znanej kronikom czeskim. sukiennego a.masyw górski głównej grani Gór Krymskich w pobliŜu miasta Ałuszty (Ukr.) Czech . Słuchasz tylko. Lecha i Rusa. 257-59. Częchło . Podesławszy pod nogi ziemie. SRR). Dziady..rodzaj kontusza z rękawami. ogrodowa a. (A.sterlet. noszonego w Polsce Xviii w. Czech ma dwóch braci. z tur. Mickiewicz. cz. olejku. .ballada Mickiewicza. ubiór pochodzenia wschodniego. Ii. Czatyrdah . co mówi Bóg do przyrodzenia. biała koszula śmiertelna. z których kaŜdy załoŜył swoje państwo: Czechy.aromatyczna roślina jednoroczna z rodziny wargowych.czecheł. uwaŜany przez legendę czeską za źródło nazwy tego ludu. Polskę i Ruś (Kronika wielkopolska. na Ŝupanie.) Cząber . giezłko. mityczny protoplasta. Po raz pierwszy w pocz. pod nazwą Bohemus. płaszcz. Czego chcesz od nas. górska. Panie. kitel. 11-14. ozdobna szabla tatarska (Xvii w. aksamitnego. w kronice Kosmasa. Długosz). dawn. nie światu. gromy. Czeczuga . Xii w. ryba słodkowodna z rodziny jesiotrów. Czatyrdahu.

"zbójecki instrument" w czasach pokojowych.1833-76. toporek na długim drzewcu do rozbijania hełmów i naramienników nieprzyjaciela i do ściągania go z konia (Xiv-Xviii w. geolog i geograf polski. nad brzegami M. czeladka. zmarł śmiercią samobójczą. bułg. Wacława Sieroszewskiego. który wolno nazwać wielką poezją" (I.. Czekanowski Aleksander Piotr ..wiersz napisany w 1879 w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej przez 20-letniego więźnia. ludność zaleŜna. chleba. między dolnym biegiem rzeki Olenok i deltą Leny. CzegoŜ chcą oni? . czeladnicy. Arktycznego. Góry Czekanowskiego . "zupełna nowość w poezji naszej".). CzegoŜ chcą oni? . prowadził badania w rejonie jeziora Bajkał.ros. uŜywana przez taterników do rąbania stopni w lodzie. do Xiii w. złoŜona z poddanej ludności chłopskiej.zob. słuŜba domowa u magnatów i szlachty. swobody. nie wolno było pod karą mieć przy sobie w miejscu publicznym. CzegoŜ chcą? . "pierwszy utwór polski. obuch. szyderstwem wita. . wykwalifikowany rzemieślnik pracujący u majstra.hist. zatrudniana teŜ jako straŜ zamku a. csakany z tur. (wyd. równieŜ z wolnych "luźnych ludzi". Czeladź . przetłumaczony na jęz. późniejszego pisarza.kontemplacja piękności i ładu natury". wyzwolony na czeladnika po złoŜeniu właściwego egzaminu. obelgą plwa. a towarzysząca panu jako druŜyna obozowa na wojnie. wg ustawy sejmowej z 1620. Godot. Chrzanowski). Czeladnik . Czekając na godota . słuŜba domowa.). zesłany za udział w powstaniu 1863 na Syberię. Ura! Fabryki! Ziemia! Swoboda! stał się w Bułgarii pieśnią rewolucyjną. najemna słuŜba folwarczna (Xix w. KriaŜ Czekanowskowo. pasmo górskie w Jakuckiej ASRR. w dorzeczach Dolnej Tunguzki i Leny.i gawiedź szumi. mocna laska ze stalową głowicą.. od Xvi w. któŜ o to dba! 1-4.któŜ ich zrozumie. mapy i wielkie zbiory przyrodnicze. 1895) pt.dawn. grodu.czakan. z węg. pozostawiając po sobie cenne materiały. którego. nadziak. zatrudniona na folwarku feudalnym. Czekan .

przed 1350. utrata praw miejskich. Wyroby sławnego sukna zwanego londrynem.szczęściarz. Szczęśliwie zakończoną akcję ratunkową lotników radzieckich.radziecki lodołamacz zbudowany w Danii.rosyjski badacz polarny z Xviii w.. pierw. dotarł do najbardziej na północ wysuniętego przylądka Azji. zwł. prawa miejskie. jedna z najstarszych osad na Mazowszu. wybraniec losu.czeladnica. Xix w. gotycki. ksiąŜę mazowiecki Janusz I przenosi siedzibę do Warszawy. Czersk . Czeluskin Siemion I . Czepigi . izba czeladna. dryfował na M. zbudowany przez KonradaMazowieckiego w początku Xiii w. prowadzoną w krańcowo cięŜkich i niebezpiecznych warunkach. warszawskim.. co uwaŜano za dobry znak i talizman zabezpieczający przed utonięciem..wieś w woj. Zamek .rączki pługa. związanych z obrzędem weselnym.ksiąŜąt mazowieckich. uczestnik wielkiej wyprawy z 1733-43 dla zbadania azjatyckich wybrzeŜy Arktyki. izba dla czeladzi dworskiej. o noworodkach wychodzących na świat z główką pokrytą strzępkiem owodni (błony płodowej).. folwarcznej. fortuny. W pobliŜu Cieśniny Beringa skuty przezkrę. W Xix w. rzemieślniczej. gdzie 13 Ii 1934 został roztrzaskany przez lody. na którym w 1933 przedsięwzięto pierwszą próbę przebycia lodołamaczem płn. Czukockie. "Czeluskin" . w strojach lud. poł. u mieszczanek jeszcze w I.czepiec od średniowiecza nakrycie głowy męŜatek. zmiana koryta Wisły zmniejsza handlowe i obronne znaczenie Czerska. nazwanego jego imieniem. Czeladnia . po 1262 księstwo czerskie. aŜ do oczątku Xx w. siedziba ksiąŜąt mazowieckich.domownicy. urodzony pod szczęśliwą gwiazdą. począwszy od oczepin weselnych. obecnie w ruinie. browary piwa. w 1656 Szwedzi wysadzają w powietrze wnętrze. drogi morskiej z Murmańska do Władywostoku. W czepku urodzony . . z kwadratową wieŜą bramną i cylindrycznymi basztami. śledził z zapartym tchem cały świat. W Xiv w. Czepek .

komunista. przen. po czym zdobyty został przez Włodzimierza. gdzie dziś znajduje się wieś Czermno nad Huczwą. Zesłany na Syberię za udział w Powstaniu 1863. Czerski Jan . niŜej Czerwony złoty). i renesansową sprzed 1529. Augustyna. Renesansu i baroku zachował charakter romański. przedsięwziętej w 1891 wraz z Ŝoną Marfą. socjalista. Grody Czerwieńskie były na krótko samodzielną dzielnicą ksiąŜęcą.wieś w woj. paleontolog i geograf polski..ziemią chełmską). teŜ w znaczeniu 'złoty' (por. Wg Kroniki Nestora (zob. Kościół ma teŜ polichromię gotycką z Xiv w. były zawsze czerwone. lewicowiec. geolog. Przywilej. Zmarł w rejonie Kołymy. Czerwińsk . W folklorze wielu krajów jest to kolor magii: kapturki i czapeczki wróŜek i czarodziejek. lokalizowany w miejscu. X w. największy zespół fresków romańskich w Polsce. W 1951 odsłonięto w kaplicy UkrzyŜowania freski z Xiii w.zob. Przywllej czerwiński . Syberii. na wysokim brzegu Wisły. rozbudowanym w Xvii w. powstały w 2. ośrodek ziemi czerwieńskiej (między Bugiem a Wieprzem i między ziemią bełską a późniejszą . a takŜe kapelusze magów. Czerwień . na której znajdowało się kilkadziesiąt Grodów Czerwieńskich. przemieniał pospolite metale w złoto. księcia Rusi Kijowskiej. Chriebiet Czerskowo. Na początku Xiii w. Zabajkalu.koloru krwi. płockim.zob. trójnawowa bazylika z trzema apsydami). mazowieckimi i wielkopolskimi i wyruszył pod Grunwald. mimo licznych przeróbek w okresie gotyku. rozciągające się od rzeki Jany do górnego biegu Kołymy. poświęcił się badaniom geologicznym i geograficznym we wsch. W klasztorze murowanym.znaczny gród księstwa włodzimiersko-kijowskiego.ros.1845-92. W 1410 Jagiełło na czele rycerstwa małopolskiego połączył się tu z wojskami litewskimi.) filozoficzny alchemicy nazywali czerwoną nalewką. rewolucjonista. dawna osadą. Romański kościół NMP z Xii w. Góry Czerskiego .."W Czersku na złym piwsku" . stąd kamień (zob. . dawn... na wyprawie nauk. Po uwolnieniu z zesłania pracował w 1886-91 w Akademii Nauk w Petersburgu. Czerwony . W 1148 biskup płocki Aleksander ufundował tu klasztor reguły św. (dwuwieŜowa. Powieść doroczna) naleŜał do państwa Mieszka I do 981. 2) łańcuch górski we wsch.Xii w. gdyŜ jak sądzili. Dawne opactwo kanoników regularnych. czerwone tasiemki a. poł. wzniesionym w Xv w. gotyckie wnętrza z polichromią z Xv w. wstąŜeczki . w przedsionku portal romański odkryty w 1910. Mazur(owie mili). 1) góry w Syberii Wsch.

" Czerwona RóŜa . Le Rouge et le Noir. Czerwoni demokratyczny . uzbrojone oddziały robotników organizowane w Rosji pod kierownictwem partii bolszewickiej w czasie rewolucji 1905 oraz lutowej i październikowej 1917.w latach 1918-1946 nazwa wojsk wchodzących. Barwa (Czerwona). tytuł jednej z dwóch (obok Pustelni Parmeńskiej) najsłynniejszych powieści (1831) Stendhala.bryt.wł. Goethego: "Wszystkie liny floty brytyjskiej. zwanej teŜ "30 i 40". w skład Sił Zbrojnych ZSRR. nurtu dziania się. Armia Czerwona . przy czym kolor czerwony symbolizuje wojsko. Czerwone berety . którego samice dostarczały barwnika. 6.ang.obóz polityczny przeciwstawny obozowi Białych.: 'zabarwiony owadem' czerwcem polskim (Porphyrophora polonica). Red indians. 2.w wyraŜeniu: "przewija się czerwoną nicią" o jakimś motywie.chroniły niemowlęta od uroku (na wsi polskiej jeszcze w poł. dynastii Lancaster. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjnej od najgrubszych do najcieńszych. wojska powietrzno-desantowe. zdarzeń. fr. Ŝe naleŜy do korony. Ŝe jedno czerwone włókno przechodzi przez całą długość liny. skręcone są tak. byli wśród nich takŜe Polacy. Czerwona gwiazda . opowieści.) pierwszej . Czerwona Gwardia .emblemat ang. Czerwony guz . przygotowujący powstanie styczniowe. zob. w okresie Restauracji 1814-30. Znaczenie pierw. rouge et noir) hazardowej gry w karty. Czerwona nić . por. którzy pod wodzą Garibaldiego wsparli powstanie przeciw Burbonom i w 3 miesiące oswobodzili wyspę. camicie rosse. ochotnicy w wyprawie Tysiąca na Sycylię 11 V 1860.w Chinach cesarskich oznaka mandaryna (zob. wraz z Czerwoną Flotą. stronnicy Garibaldiego. przezwisko nadane Indianom przez białych aluzja do indiańskiego obyczaju malowania twarzy i ciała na czerwono. zob. Podobnie przewija się przez dziennik Otylii nić skłonności i przywiązania. Redskins. obrazującej społeczeństwo fr. Czerwone koszule . a czarny . Czerwone i czarne .kler.). elemencie ogólniejszego toku. Czerwonoskórzy . temacie. w Polsce Lud. red men. Nazwa (fr. z powieści Pokrewieństwa z wyboru. teŜ Sorel Julien. 2 (1809). Rośliny (Emblematy). zwolennicy bezpośredniej akcji zbrojnej. działający w Królestwie Polskim w 1861-63. Xx w. literatury.ros. Cnota (w czerwieni).planeta Mars. Krasnaja Gwardija. Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa.fr. tak Ŝe z najmniejszego nawet kawałka widać. trente-et-quarante.

Alkiermes.balet (Moskwa 1927. pol. o charakterze międzynarodowym i narodowym.fr. początek brzmi właściwie: Czerwony płaszcz. il prete rosso. Chiny). Czerwony ksiądz . sprzyja rybakom. Józefa Korzeniowskiego. aby tym łatwiej poŜreć takŜe dziewczynkę. powstała w 1864 w Genewie z inicjatywy Szwajcara Henri Dunanta (zob. Xvii w. poł.wł. wilk poŜera babcię dziewczynki i przebiera się za nią. duszka domowego. zbudowanej na miejscu zamku królewskiego z Viii w. Wrocław 1952) kompozytora ros. libretto: Michaił Kuriłko. Czerwony jak alkiermes . wyst. Czerwony krąg .I topór. 1 (1843). swobodna dłoń . historyka literatury. Czerwony KrzyŜ . kogut) poŜar. Częrwony jak upiór . Czerwony kasztelanic . Solferino: Un Souvenir.w Lhasie (Tybet. który wg wierzeń lud. górującej ponad miastem.(tj. wewnątrz tego kręgu muszą się nieuchronnie spotkać ci. Polski Czerwony KrzyŜ (PCK) powstał w 1919.. Rotkppchen) bajki (1812-15) braci Grimm.z legendy hinduskiej. publicysty. filozofa. o rudych włosach. 1. Czerwony Pałac .zob.fr.wg wierzeń ludowych zmarły.. Le Petit Chaperon Rouge.pop.) w celu niesienia pomocy rannym Ŝołnierzom.). to Ŝycie górala! . co błysła z dala. Reinholda Gliera. To strój. wzniesiona w 2. główna część zamku Potala (dawnej rezydencji dalajlamy. ze pasem broń Wesoła myśl. bohaterka bajki pod tymŜe tytułem ze zbioru Bajki Babci Gąski (1697) Charlesa Perraulta i podobnej (nm. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjno-demokratycznej. rodzaj krasnoludka normandzkiego. który stawał się upiorem. Czerwony mak .organizacja społ. Le petit homme rouge. 1822-46. Czerwony pas. przydomek kompozytora wł.klasy. których przeznaczenie ma z sobą zetknąć. Czerwony kur . aria starego górala Maksyma Tychończuka z dramatu Karpaccy górale. Późniejsze konwencje rozszerzyły znacznie zakres jej działań. nakręślony przez Buddę. Nain rouge a. miał czerwoną twarz.przydomek Edwarda Dembowskiego. Czerwony karzełek . "Czerwony kapturek" . duchownego. noszona na czapce od Xvii w. jednego z najradykalniejszych przywódców powstania krakowskiego w 1846. za pasem broń . Antonia Vivaldiego.

międzynarodowe godło proletariatu.sztandar koloru czerwonego. Czesław .ros. urzędnik dworski opiekujący się piwnicą królewską. 'Krasnaja Płoszczad'.odpowiednik organizacji Czerwonego KrzyŜa w krajach muzułmańskich. Cześć! . brednie podobne do mowy opętanych. wielki plac ograniczony od płd. Czestochowa. imię od pnia cześć. nosówka ę pojawia się juŜ w Xv w.od część.pieśń popularna w okresie przed powstaniem listopadowym i w czasach późniejszych. teŜ Krew (naszą długo leją katy). Częstochowska tabaka . przez Feliksa Frankowskiego (zm.zob. pierw. wprowadzona za Jana Kazimierza. BłaŜennowo).dotyczący (pochodzący z) Częstochowy. Czerwony złoty . 1839).blizna. koszałki opałki. znajdują się tam m. szrama na twarzy. Częstochowski. napisana prawdop. podobnie jak w wyrazie częstować.dawn. zachodu murami Kremla. Cze.znaczył 'ze złota'. Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . por. z których wypędzali diabła paulini . Czerwony PółksięŜyc .zob. gdy pojawiły się takŜe złote ze srebra. por. Częstochowska kresa . jak na obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej. Czerwony sztandar . Cześć Polskiej Ziemi. Wojna. 'własność Czestocha'. mauzoleum Lenina i cerkiew Wasyla Błogosławionego (ros. wyŜej Czerwony. duby smalone.Czerwony Plac .in.w dawnej Polsce ogólnie przyjęta nazwa złotego dukata.autentyczne imię staropolskie. wg niektórych przez Józefa Czeczota. zob.w Polsce do końca Xiii w. w Moskwie. wyborowa. por. Templariusze. "Czerwony" . Rycerze Czerwonego KrzyŜa . usługujący królowi przy stole biesiadnym. Częstochowskie gadanie .dawn. Cześnik . potem tylko urząd tytularny.. Czesław. Częstochowski . przednia.

zob. bujne Ŝycie opiewała literatura węg.zob. barwnie wyszywane wierzchnie okrycie przypominało cuchę górali podhalańskich. kadencje liche . prymitywne. wiersze. komedia (1903) . jowialnego. Czikos . bezceremonialnego zaleŜnie od sytuacji i od człowieka. zob. Częstokół . istoty sentymentałnej.częstochowscy.wg filozofa neoplatońskiego Synezjusza z Kyreny (płn. Częstochowskie rymy. Man and Superman. m. 495. Matka Boska Częstochowska . półdzikiej hodowli. teŜ Homo sapiens. 1430 po zniszczeniu w czasie napadu na klasztor. Asinaria. Quinbus Flestrin. Ich piękne. Ostrokół.. por.zob. namalowany prawdop. Człowiek . jak kantyczki pielgrzymów a. Sokal(skie rymy). wg wizerunku bizantyjskiego. Człowiek hoŜe igrzysko . przedmiot kultu relig. Shawa. ok. Antychryst. Częstochowskie malowidło bohomaz. teŜ Jasny (Klasztor Jasnogórski).łac. 370-ok. Człowiek i nadczłowiek . Człowiek grzechu .zob. Cziczikow . pieśni dziadowskie. anthropos theou paignia. "człowiek igraszką boską". pokornej. Odwagę i zręczność czikosów i ich swobodne. syntetyczny wzorzec aferzysty umiejącego się doskonale przystosować do okoliczności.nieudolne. "sceniczny obraz tragikomicznych łowów miłosnych".. z którym ma ubić interes.G. uniwersalny. Afryka).pasterz koni na pusztach (stepach) węgierskich w czasach tabunowej. Człowiek człowiekowi wilkiem . przemalowany ok.obraz w kaplicy klasztoru paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie. kicz odpustowy.ang. autora Pochwały łysiny. przypochlebiającej się albo wymownego samochwała. mistrze w sztuce egzorcyzmu. parafraza z Plauta. csikos. B. gr. z węg. gdzie "Don Juan . 413. homo homini lupus. Człowiek-góra . poezje Pettifiego. Martwy) Gogola.in.centralna postać powieści Martwe dusze (zob. usuwającej się na drugi plan.

. z rozprawy O godności człowieka (1486) Giovanniego Pico della Mirandola.pisze Platon w Polityku.pomnik z brązu (1953) Osipa Zadkina postawiony w Rotterdamie ku czci zburzonego przez hitlerowców. którego naleŜy się wystrzegać. z O powinnościach (łac.łac. K. O. bez względu na to. 1958) G. de la Mettrie. humani nil a me alienum puto. dzieło (1748.. nikomu nie znany. łac.. 138 i in. 39. Heautontimorumenos (gr. The Man who was Thursday. ."Zwierzęta chodzące dzielą się na dwunogie i czworonogie. Człowiek śmiechu . 266 E. 25.). wyd. w którym twierdził na podstawie własnych obserwacji. pol. powieść (1869. 1869) Victora Hugo. musimy przeto podzielić klasę dwunogich na pozbawione pierza i pierzaste" . Człowiek. dorobkiewicz. z Terencjusza. L'Homme machine. por. homo sum. łac. który zdemaskował Hadleyburg . Księga (StrzeŜ się. Człowiek. wyd. 1. 1. Samodręk). Człowłek jest kowalem swego losu . ale zwierzyną" (z Listu dedykacyjnego autora). L'Homme qui rit. homo fortunae suae ipse faber. parweniusz. Definicja platońska w jęz. Chestertona. 1. Człowiek na KsięŜycu . Człowiek nowy .łac. pol. stanowisko itd. nie jest mi obce. The Man that corrupted Hadleyburg. lekarza i filozofa J. powieść (1908. Cicerona. a później odbudowanego miasta. Człowiek o wydartym sercu . które w obrębie małego miasteczka ukazuje zgubne skutki chciwości.gr. Jest to śmiech gorzki.fr. i stworzył koncepcję człowieka jako szczególnego rodzaju oŜywionej ("oświeconej") maszyny.łac. nic co ludzkie. Ŝe zjawiska psychiczne są wynikiem budowy organicznej mózgu i systemu nerwowego. De officiis). wyd. opowiadanie (1899) Marka Twaina. nowicjusz.. 1925) fr. pol. powołany na urząd. pełen nienawiści i rozpaczy. Człowiek Platona . a nie jakiekolwiek inne.nie jest myśliwcem. czy przeczytał.ang. Człowiek jednej ksiąŜki .ang. wg innych-człowiek.fr. który był Czwartkiem . a Ŝe gatunek ludzki mieści się w tej samej kategorii co stworzenia pierzaste. homo unius libri. maksyma Protagorasa (ok. KsięŜyc. czy teŜ napisał tylko jedną ksiąŜkę. 450 pne. u Tomasza z Akwinu definicja człowieka uczonego. Człowiek jestem.. homo novus. Anthropos metron panton. Człowiek miarą wszechrzeczy .). brzmi: Animal implume bipes 'zwierzę bezpióre dwunogie'.zob. filozofa wł. Człowiek-maszyna .

znaleźli w tymŜe miejscu Ŝuchwę i kieł ludzki. Ŝe świat naukowy (z wyjątkiem niewielu upartych sceptyków) padł ofiarą sprytnego oszustwa. które otworzyło malarzowi drogę do sukcesu. 2. dzieło. Anim powraca do bogów. Obaj czynili dalsze poszukiwania. kto je popełnił. many (zob. Muz. Człowiek trzech drewien . a prócz szczątków ludzkich . Ŝyjący od 200 tys. dusza. rzezimieszek. duszę. Czaszka pochodziła ze starego grobu i naleŜała do osoby cierpiącej na chroniczną chorobę kości. Człowiek z Piltdown . reform. do Tartaru. Niejaki Charles Dawson. Eoanthropus dawsoni.Bohaterowi tytułowemu. słowa Satina ze sztuki Na dnie. zw. ale Umbra krąŜy w powietrzu nad ciałem. Ŝe właścicielem czaszki był praczłowiek. thymos 'dusza.ros. 4 (1902). nie wiadomo więc. 3. Gwynplaine'owi. Człowiek . Towarzystwo tych ssaków zdawało się świadczyć.to brzmi dumnie . zw. części śmiertelnej. filozofa gr. Milleta. Gorkiego. Czełowiek w futliarie.eto zwuczit gordo. Człowiek trzech liter . rozpadającą się po śmierci ciała na: 1. nastrój'. . duch. wędrując koło wsi Piltdown w hrabstwie Sussex w Anglii znalazł w Ŝwirowisku części czaszki ludzkiej niezwykłej grubości. Sklepienie czaszki odpowiadało człowiekowi współczesnemu. do miliona lat temu. zbieracz-amator.. aŜ w 4 lata później. Umbra. mastodonta. San Francisco. w 1912. pomyślana zapewne zrazu jako kawał. do którego sprawca byłby się przyznał.zęby plioceńskiego słonia.). Dopiero w 1950 próby fluorowe i dokładne prześwietlenia rentgenowskie wykazały. Bohaterowie tego odkrycia nie Ŝyli juŜ. Czechowa. z Iii w. Człowiek z motyką . Anima i 3.obraz (1863) J. zdecydowanych rozstrzygnięć. serce. kiedy ogłoszono wiadomość o oszustwie. many dostają się do Elizjum a. Wg śydów człowiek składa się z ciała. Pokazał te kości profesorowi Woodwardowi z Muzeum Brytyjskiego. słynna mistyfikacja antropologiczna. prawnik. i hipopotama. wisielec. homo trium literarum. tytuł opowiadania (1898) A. ktoś obawiający się wszelkich innowacji.ros. świadomość. szubienicznik. handlarze dzieci zniekształcili w dzieciństwie twarz.. złodziej (łac. pheren 'przepona. powietrznej i mglistej.dawn. Wg Rzymian człowiek ma trójdzielną duszę. czełowiek . przen. który się nimi zainteresował. boskiej i eterycznej. cień.wg Diogenesa Laertiosa. duszy i ducha. uczucie. fur). aby rozśmieszał widzów na jarmarkach.łac. zw. F. a szczątki zwierząt kopalnych sprowadzono z wykopalisk tunezyjskich. Ŝuchwa natomiast naleŜała do samicy orangutana. ciało ludzkie składa się z: 1. gdyby skutki nie przerosły tak znacznie zamysłu dowcipnisia. Człowiek w futerale . 2. Ŝuchwa natomiast miała charakter małpi. zw. Wywołało to wielkie poruszenie w świecie naukowym i dyskusję trwającą blisko pół wieku. Człowiek trójdzielny . wola'. jakby go nie chciała opuścić.łac.

na granicy Nepalu i Tybetu.. Ew. H. Czomolungma . Arystotelesowska (Polityka. słowa Piłata o Chrystusie.z Biblii.zob. 9 (I w.ang. w 1849 w ind. z którego inicjatywy podjęto w 1845-50 systematyczne pomiary Himalajów. parafraza z Satyr. w środk.łac.motto do zbioru z opowiadań Medaliony (1946) Zofii Nałkowskiej o zbrodniach hitlerowców w Polsce w czasie okupacji nm. Ecce homo!. np. 1939-45. zob.marność . SpiŜowy człowiek . teŜ Diogenes (Latarnia). quot homines. Wielki. this was a man!. słowa. o Ezopie. To był człowiek! .Człowiek zrodził się wolny (a wszędzie jest w kajdanach) .zob. zw. 19. zdobyty 29 V 1953 przez . I.łac. obraz Rogiera van der Weyden (ok. r. Brutus M."). jako "zwierzęcia społecznego". wg Jana. J. urzędzie pomiarów kraju odkryto. Szary człowiek . Ludzie ludziom zgotoweli ten los . 27. z Umowy społecznej. Por. hominem quaero. Szary. I'homme est ne libre. Londyn. Fedrusa. Właściwy człowiek na właściwym miejscu . Ilu ludzi.łac. Pamiętaj. zoon politikon.. Istota państwowa . Gall. Psalm 38.. Layarda w bryt. 19. Wielki człowiek do małych interesów . 1. 1. psalm 115. Talos. ile głów. 6. 11. w Biblii. Szukam człowieka . George'a Everesta. the right man in the right place. KaŜdy człowiek kłamcą . tyle zdań . 2. z Bajek. zob. Oto człowiek! . ("Ze wszystkich Rzymian. istoty stworzonej z natury do Ŝycia w państwie. równieŜ Mount Everest (od nazwiska ang. 1 (1762). hominem te memento.fr. odbywającym triumf w staroŜytnym Rzymie.ang. Rousseau. płk.). 3. w plastyce nazwa wielu wizerunków cierpiącego Chrystusa w koronie cierniowej. które powtarzał szeptem niewolnik stojący na wozie za zwycięskim wodzem. Nat. Izbie Gmin (1855). 1450). Himalajach.). 5.łac. Ŝe "Peak Xv" liczy 88487m i jest najwyŜszy na Ziemi).najwyŜszy szczyt górski na Ziemi. Ŝe jesteś (tylko) człowiekiem . Wszelki człowiek Ŝyjący . tyle opinii. z przemówienia A. totsententiae. Towarzystwo (Człowiek to..zob. Horacego. 1. J.gr. 9) definicja człowieka.z Biblii.

okres czterdziestodniowy odgrywał wielką rolę w dawnych kuracjach lekarskich i doświadczeniach alchemików itd. Czorsztyn . od czopa.. MojŜesz spędził 40 dni na górze Synaj. Czterdziestu. Napoleon I (śołnierze. z Xiv w. Zamek na Czorsztynie . wokół (i na południe .członków wyprawy brytyjskiej: Nowozelandczyka Sir Edmunda Hillary i Szerpę z Nepalu Norkaja Tenzina. noszona przez dzięwczęta ozdobna opaska na głowę.w Polsce 1466-1813 podatek akcyzowy od piwa. pamiętajcie.zob. Chrystus pościł 40 dni na pustyni itd. miodu i gorzałki. Ryczące czterdziestki . Zamek.zob. przybrana kwiatami. wielokrotne pobyty królów polskich na zjazdach panujących. w czerwcu 1651 główna kwatera powstańczego dowództwa Kostki Napierskiego.strefa południowego oceanu. Czopowe . Czterdzieści wieków. 24 Vi wojska biskupa krakowskiego zdobyły Czorsztyn i wzięły Kostkę do niewoli. dawniej początek słynnych spływów przełomem Dunajca. Nieśmiertelny. uŜywana w Europie od średniówiecza. podwstąŜnik. a po upływie następnych 40 dni Noe otworzył okno arki.. nowosądeckim.. wdowie wolno było pozostawać w domu męŜa przez 40 dni po jego śmierci. Akademia (Fr. nieśmiertelnych . którym zatykano beczki i kufy. dlatego dawniej uwaŜana za mającą znaczenie magiczne.).dzień 10 marca. zachowana jeszcze w krajach słowiańskich jako element dziewczęcego stroju ludowego a. Czterdziestu męczenników . kurpiowskiego.stroik.. Ali Baba. Przywilej azylu w sanktuariach trwał 40 dni. . okresu niezbędnego do oczyszczenia. za symbol czasu pokuty..wieś w woj. do odrodzenia się do nowego Ŝycia. wody potopu padały na ziemię przez 40 dni.zob. dziś ruiny zamku górnego i dolnego. Czterdzieści .zob. Zamek . Czółko .liczba często spotykana w Biblii.czorsztyński Kazimierza Wielkiego. Eliasza przez 40 dni Ŝywiły kruki. Czterdziestu rozbójników . obecnie ze Sromowiec. quarantena '40 dni'). siedziba starostwa. do ozdrowienia. regionalnego. kwarantanna trwała dawniej 40 dni (stąd nazwa. np. wł. a od 1629 takŜe od wina. od Xv w. o charakterze odświętnym.).

wokół Przylądka Horn. Czternastu pomocnych w potrzebie . Ŝe "mu sama się nastręczyła w chwili natchnienia. Czterdzieści i cztery .-kat. Ŝe ukazało mu się na łące 14 świętych wraz z Jezusem. Niektórzy wcześni Ŝeglarze dokonywali tego jednak w kierunku odwrotnym. . Blazjusza z dwiema skrzyŜowanymi świecami. Gdy w 1445 pewien pasterz w Górnej Frankonii oświadczył.zob. znaczy ono. Magellan i Drake na zachód. Po czterdziestce człowiek jest albo głupcem.fr. Eustachego z jeleniem. gdzie wiatry zachodnie. Do grupy tej zalicza się zwykle: Erazma z wiatrem. Achacego z koroną cierniową a. grupa świętych. Czternasty lipca ." Czterdziestu siedmiu roninów . Z matki obcej. Jerzego ze smokiem. w 1845. teraz juŜ nie wiem. aby utrzymywać go w dobrym zdrowiu. zbudowano na tym miejscu w 1448 kaplicę. równoleŜnlk . 5. Mickiewicza: A Ŝycie jego . Iii. Dionizego z obciętą głową. a później. Barbarę z wieŜą. Ronin. Tyberiuszowi. Poeta pytany o znaczenie tej liczby miał jakoby wyjaśnić. np. Cyriaka z demonem na łańcuchu.tajemnicze imię tajemniczego męŜa.granica między USA i Kanadą od Pacyfiku do miejsca na płd. Ŝe mając lat 40 człowiek powinien znać wystarczająco dobrze swój organizm na to. Czternaście. którzy przed swą męczeńską śmiercią wyprosić mieli u Boga łaskę udzielenia szczególnej pomocy tym. Wita z kogutem.). a w 1743 zaczęto budowę słynnego późnobarokowego kościoła pielgrzymkowego Vierzehnheiligen (zob. A tytuł jego .trud trudów. "namiestnika wolności na ziemi" w Widzeniu Księdza Piotra w Dziadach.lud ludów. 49. rz. (das) Wohltemperierte Klavier. gdzie nie było miejsca dla rozumowania". A imię jego czterdzieści i cztery. krzyŜem.od) 40. Egidiusza z łanią. ułatwiając Ŝaglowcom opłynięcie Ziemi w kierunku wschodnim. 59-85. Krzysztofa z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu.zob. zob. miał powiedzieć: "Kiedy pisałem. Bastylia. równoleŜnika. od Winnipeg. wieją silnie przez cały rok. Małgorzatę ze smokiem na łańcuchu i Pantaleona z dłońmi przybitymi do głowy. którzy proszą za ich pośrednictwem. nie napotykając na bariery lądowe. krew jego dawne bohatery. Katarzynę z kołem. cz.kośc. albo własnym lekarzem Plutarch w traktacie O zachowaniu zdrowia przypisuje to powiedzenie cesarzowi rz. Quatorze juillet. Czterdzieści osiem . wiedziałem.

uwzględnienia Ŝyczeń i interesów miejscowej ludności przy decydowaniu o losie kolonii. Los cuatro jinetes del Apocalipsis tytuł trylogii powieściowej o I. wycofania obcych wojsk z Rosji. 8 I 1918.nm. Czterej jeźdźcy Apokalipsy . pol. niepodległości Polski z dostępem do morza i 14.Czternaście punktów Wilsona . zwrotu Alzacji i Lotaryngii Francji. 4 wiatry. opera (Monachium 1906. uŜywane od czasów Czu Si (1130-1200) do 1905 jako podstawowe podręczniki chińskiego systemu oświaty i egzaminów na urzędników administracji państwowej: Lun ju. czerwonym.. 2. na białym. wojnie świat. Apostołowie. 9. Jana (gr. i jest jakby zapowiedzią ruchu wyzwolenia kobiet spod tyrańskiej władzy gburowatych ojców i męŜów. za symbol świata ziemskiego. tł. 10. 1934 w obsadzie murzyńskiej) Virgila Thomsona. poprawienia granic Włoch zgodnie z granicami narodowości. konkretnego materialnie. Pięć) o poglądach Konfucjusza. w miarę moŜności. przedstawiony przez prezydenta USA. pol. (1918. 7. Ta-sue (Wielka Nauka). Objawienie św. 3. utworzenia międzynar. 4 Ŝywioły. Thomasa Woodrowa Wilsona. suwerenności dla narodów monarchii austro-węgierskiej. barier ekonomicznych między krajami. w 1498. 1925) Vicente Blasco Ibaneza. organizacji narodów świata dla utrzymania pokoju. Drzeworyt Albrechta Drera z cyklu ilustracji do Apokalipsy wyd. Wergiliusz w 4. zob. .liczba uwaŜana dawn. 5. w orędziu do Kongresu amer. 4 cnoty kardynalne itd. za liczbę człowieka powstałego z prochu ziemi. libretto: Gertruda Stein. ograniczenia zbrojeń do potrzeb bezpieczeństwa wewnętrznego. 4 epoki dziejów (Owidiusz w Metamorfozach.program warunków ustanowienia pokoju i unormowania stosunków międzynarodowych po I. eklodze). 11. Słynny film (1921) z Rudolfem Valentino. 12. Pozostałe 9 punktów dotyczyło spraw szczegółowych: 6. 13. 4 pory roku. swobody Ŝeglugi przez Dardanele. głosiły one zasadę: 1.opera (1927. Akcja rozgrywa się w Wenecji Xviii w. Analekta (Konfucjańskie). wyst. zachowania suwerenności Belgii. 6. jawności dyplomacji.zob. libretto: Giuseppe Pizzolato wg Carla Goldoniego. wyst. Czterej święci w trzech aktach . wronym i płowym koniu. 8. Cztery . usunięcia. Głód i Śmierć. Pierwsze pięć było natury ogólnej. przywrócenia niepodległości Rumunii i Serbii.Drera zob. składający się z 14 punktów.chiń. 1-8. Warszawa 1954). apokalypsis). Mord. Sy-szu" kanonu konfucjańskiego. Czteroksiąg . Aymon. Czterej synowie Aymona . wojnie świat. zob. Ermanno Wolfa-Ferrariego. uosobienie nieszczęść wojny: Zabór. wolności mórz w czacie wojny i w czasie pokoju. stąd np. główne źródła wiadomości (obok Pięcioksięgu. Czterej apostołowie . Czterech gburów . 4.w Biblii. 4 strony świata. Die vier Grobiane. Hiszp.

Jesień. wł.zob. fajtłapa. Jeruzalem Niebieskim a. tematyka podjęta później przez oratoria Telemanna i Haydna.Cztery rodzaje wykładni (interpretacji) Biblii: 1.). 3.niedołęga. balet w 1 akcie (Nowy Jork 1946. miastem w Palestynie. Księga czterech królów. spirytualistyczna (anagogiczna. Cztery temperamenty . Cztery pory roku .proklamowane przez prezydenta USA Franklina D. 4.).zob. muzyka Paula Hindemitha. dosłowna.nm. wg Arystotelesa: ogień (suchy i ciepły). nr 1-4 Vivaldiego. Np.Czung-jung zob. Warszawa 1962). Cztery legendy z Kalewali Sibeliusa . Temat z wariacjami na fortepian i ork. znalezienie czterolistnej ma przynosić szczęście.zob. Humory. Cztery litery . Piec. (1941): wolność od głodu i biedy. Cztery rzeczy ostateczne . Jerozolima jest odpowiednio: 1. 2. Roosevelta w czasie 2.pierwotne Ŝywioły. wyst. Fatima (zob. wyŜej Cztery elementy. 4. Maria (z haremu Mahometa). Princeton (New Jersey). Nowym. Cztery wolności . 2. oferma. Kościołem. wolność wyznania i mowy. Seria malowideł ściennych Normana Rockwella. koncerty skrzypcowe opus 8. 4. Czterolistna koniczyna . alegoryczna. niebo i piekło. wyznawcą. Aisza (zob. symbolem nieba. gmyczkową. Środek (Doktryna Środka). Lato.). zob. 2. ze zbioru Szczyt harmonii i inwencji. Cztery znaczenia . Cztery Ŝywioły . Zima). sąd. Le Quattro Stagioni. powietrze (cieple i wilgotne) oraz ziemia (zimna i sucha). Cztery deski . 3.). Cztery temperamenty . Meng-cy (zob.rzadko spotykane egzemplarze koniczyny (Trifolium 'trójlistna'). której liście są zazwyczaj trójdzielne. pol. wojny świat. Nassau Tavern. Cztery mile . zob.trumna. Kalewala. eufemistycznie zamiast "dupa". podstawowe pierwiastki. historyczna a. cykl fortepianowy Czajkowskiego. Cztery kąty. poprzedzone sonetami nieznanego autora (Wiosna. dotycząca nieba i Ŝycia przyszłego).teologii dogmatycznej (eschatologii): śmierć. Cztery elementy . Il Cimento dell'Armonia e dell'Invenzione. niezguła. fr. ilustrujących 4 wolności.zob. moralna. Kiep. 3. Die vier Temperamente. balet Giazunowa i cykl pieśni Noskowskiego. fujara. Cztery niezrównane kobiety muzułmanów: 1. ChadidŜa (zob. .wł. woda (mokra i zimna).

jet set. głupi. odpowiedź Warda McAllistera na zapytanie. Na cztery wiatry . Cztery gatunki zwierzątek mądrych: mrówki.) Zbiór bezimienny .(wygonić. mowa. talia kart. zwł. Czwartek. chłop ukraiński trudniący się przewoŜeniem soli na maŜach (wozach zaprzęŜonych w woły). top drawer. 1-4. obyczaje.) Cztery rzeczy w Polsce słyną. Naborowski. cwany. Kuty na cztery nogi . 15-31: Cztery rzeczy nienasycone: otchłań. why. Czumak . wygnać itp. smart set. fr. Aleksander Wielki i Cezar. por. Cztery rzeczy. droga okrętu wpośród morza i drogi męŜa w młodości. Bonifratrzy. z ukr. z których człowiek się wydaje: Kompanija.z biblijnej Księgi Przypowieści. pozbawiając zatrudnienia.livre des quatre rois. ziemia i ogień. Dawid. beautiful people. Cztery rzeczy o pięknej postawie: lew. szczwany. łono niewiasty. środków do Ŝycia. bezwzględnie. kur. szarańcza i pająk.) gwałtownie. kiedy się stanie dziedziczką po pani swojej. nienawistna niewiasta. stare wino. Czterysta. 9-10. we francuskiej talii czterej królowie to: Karol Wielki. zmyślny. the upper crust. kiedy za mąŜ poszła. Lenertowicz. kozioł (baran) i król.zob. 30. zabawy. Przyjaźń doświadczona I uczciwa Ŝona. (T. dlaczego ograniczył do 400 osób liczbę zaproszonych na bal wydany przez panią William Astor 1 Ii 1892: "towarzystwo" oznacza tu elitę ludzi bogatych o światowym stylu Ŝycia (ang. zajączek. kiedy króluje. there are only 400 people in New York society.przebiegły. Cztery rzeczy trudne do poznania: droga orła w powietrzu.dawn. chytry. i słuŜebnica. kiedy się naje chleba. Czubki . Cztery rzeczy są. (D. Dziesięć (Górne 10000). creme de la creme). Stara piosnka. Cztery rzeczy nie do zniesienia: sługa.ang. droga węŜa na skale. Jest tylko około czterystu osób nowojorskiego towarzystwa . .

zob.zob. pułk piechoty liniowej Królestwa Polskiego. Wielki (Tydzień). H. Czwarty lipca . Czwartacy . 1729-97. prawa spadkowego w dawn. która ogłosiła niepodległość i niezawisłość (od Wielkiej Brytanii) trzynastu kolonii płn. Czwartek. rocznicy Deklaracji Niepodległości z 4 Vii 1776.dawn. 1800-59. moneta o wartości 4 groszy. Tłusty czwartek . słynny z udziału w powstaniu listopadowym. Minkowskiego.-amerykańskich. przypadająca wg. do Galerii Reporterów w Izbie Gmin. por.jeden z wymiarów róŜnych typów przestrzeni. podatek płacony przez kupców od wywoŜonych i przywoŜonych towarów. . Cztery (cytaty na końcu). Stan(y Generalne). Polsce córkom. Czwarty grosz . czwarcizna. Obiady czwartkowe . Wielki Czwartek .w teorii względności .czas (obok trzech wymiarów przestrzeni).4. a zwł.prasa. który był Czwartkiem .w dawnej Polsce od końca Xvi w. święta narodowego. wg. por. uŜyta później przez historyka ang.zob. rodzaj utworu epigramatycznego złoŜonego z 4 elementów. Człowiek. Czwarty wymiar . Czwarta Republika .dawn. Czwarty. Tłusty. Czworak .). czterogroszówka. lit. Edmundowi Burke. stosowana pierw. nazwa przypisywana politykowi i filozofowi ang. czwarta część spadku po ojcu.nazwa amer.zob. Republika (Fr. poczwórny grosz. Czwarty stan . Człowiek.zob. z bohaterskiej obrony Olszynki Grochowskiej w 1831 r. w geometrii .Czwartak . Thomasa Macaulay.

aŜ do uwłaszczenia chłopów w zaborze pruskim 1811-18.od staroŜytności do poł. Czyste i nieczyste zwierzęta . Czynsz . Miód (pitny). a nie praktycznym). o czterech mieszkaniach (stąd nazwa).(filozofia. Czwórniak . census 'oszacowanie majątku. Czarnego. utalentowany wódz. nauka) oderwana od bieŜących zagadnień. tabula rasa 'wygładzona tabliczka (woskowa)'. wynikającą zresztą nie z wysokiej kultury.. w procesie wtórnego poddaństwa. 11) . Bezwzględne okrucieństwa zdyscyplinowanego wojska współistniały z tolerancją religijną wewnątrz granic imperium. Lev.StaroŜytni. ale z obojętności. Zins 'danina. w Polsce od Xii w. umysł dziecka nie tknięty jeszcze przez wpływy zewnętrzne (wg Locke'a). Xix w. w Galicji 1848. Xix w. w scentralizowane panstwo ze stolicą w Karakorum. produktach składanych przez chłopów na rzecz właścicieli gruntów za uŜytkowanie ziemi.Czworaki . które się rozciągało od Oceanu Spokojriego do płn.zob. znów na rzecz czynszu. Czysta sztuka . pierw. spraw otaczającego Ŝycia. Zjednoczył wszystkie plemiona mong.hist. stałe świadczenia w pieniądzach a. folwarcznej. TemudŜyn. przenikający z Zachodu system oczynszowania jako forma cięŜarów feudalnych został na przełomie Xv i Xvi w. spis ludności'.mieszkalny budynek folwarczny. ugrupowanie obozujących wojsk. słuŜąca wyłącznie celom estetycznym (poznawczym. twórca imperium mongolskiego. śydzi (Biblia. Czysty. przeznaczony dla słuŜby dwoiskiej.łac. organizator i administrator. Z nm. 1155-1227. ok. Ludnością podbitą rządził przez namiestników. Czyngis-chan .właśc. szyk bojowy powszechnie stosowany w Europie do czasu wpiowadzenia tyraliery i broni szybkostrzelnej w 2 poł. Czworobok . zastąpiony przez pańszczyznę (odrobek-prace i posługi na rzecz pana).. opłata' z łac. wybrzeŜy M. kształt obozu wojskowego. w Królestwie Polskim 1864. Czysta (nie zapisana) Karta . która ze względu na niską wydajność pracy cofała się w Xviii-Xix w.

Purgatorio. Ć Ćma .uwaŜali zwierzęta przeŜuwające o rozdzielonym kopycie za czyste i jadalne. np. Krew.) Patryk. ciemność. Określa on czyściec jako miejsce. pełnych prostoty. 3. etym. Dante. zwł. Czyściec św. ciŜba. Świnie i wielbłądy były nieczyste. gotowy) grosz . motyl nocny.Pewien rodzaj wiary w czyściec. Komedia. purgatorium 'czyściec'. Czyściec . gdzie dusze zmarłych pewnych zbawienia ponoszą karę za grzechy jeszcze nie odpokutowane na ziemi. mrowie. Czysty (a. (św.dawn. nie był obcy juŜ staroŜytnym śydom: UwaŜali oni. Króliki i zające były niejadalne. Nieczyste były teŜ ptaki drapieŜne i stworzenia Ŝyjące w wodzie. w dawnych dobrych. a msze.zob. 10000.dawn. odpusty i modlitwy mogą przyspieszyć ich wejście do nieba. "tonem Abrahama". wg której dusze zmarłych cierpią przez czas jakiś. 1.Jak za króla Ćwieczka. Pierwszy dekret o niej ogłoszono na soborze ferraro-florenckim w 1439. bajecznych czasach. dopóki nie oczyszczą się z grzechów. kalka językowa z łac. (Xv w. 18-19. Zarys tej doktryny przejęli wcześni ojcowie kościoła opierając się na pewnych ustępach z Biblii. gotówka.) legion. Czystej krwi . mrok. Patryka . Czyściec . "górną Gehenną". pomroka. "ogrodem Edenu". choć parzystokopytne. Król Ćwieczek . Liście Piotra Ap. pieniądze. 6.wł. Apok. chmara. jak w czasach nieskomplikowanych. wielkie mnóstwo. Ŝe duszom wolno przez rok po śmierci odwiedzać swe ciało oraz ukochane osoby i miejsca. Ten stan pośredni nazywano rozmaicie. . 9-11 i I. 15. a trydencki w 1562 uznał ją za dogmat (odrzucony przez protestantyzm i prawosławie). gęstwa. 6666. List do Tytusa.z Biblii. bo nie są przeŜuwaczami. zob. staromodnie.zob. część Ii Boskiej Komedii Dantego. mimo Ŝe przeŜuwacze. a nie mające Skrzel i łusek. bo nie mają rozdzielonego kopyta. Czystym wszystko czyste .

ok. kuty na cztery nogi. korzec. miara objętości ciał sypkich. WieŜa (Milczenia).archaicznie. pers.w Polsce Xviii w. 1829-1901. szczwany. D Dach Świata . doświadczony. właśc. wyroczni w sprawach sztuki kulinarnej nie ograniczanej ani przez moŜliwości finansowe adeptek. (2) kapłon. dakhmak.z Bachmanów.-pers.obszerna szuba.rumiany. czerstwy. podbita futrem. 1361. z awest. gra w karty. Dacha . bywały. autorka szeroko uŜytkowanych ksiąŜek i artykułów o gospodarstwie domowym i modzie. Dachma . Chin i Afganistanu. wysoko połoŜone pastwisko leśne'. Ćwierciakiewiczowa Lucyna . docha. prymitywnie. por. jary. na terytorium ZSRR.w Polsce śrdw. Ćwierczakiewiszowa. Ćwiertnia . dawniej okrycie wierzchnie podczas zimowych podróŜy. kogut tuczony. ze śr. Zdrów jak ćwik .zob. krakowski. człowiek wytrawny.krzepki. rześki. Dagobert. z ros. np. której nazwisko przetrwało jednak jako synonim autorki ksiąŜek kucharskich. o zdrowej cerze. wyŜyna w południowo-zachodniej części Azji środkowej o średniej wysokości 40007m nad poziomem morza. od Xviii w. Czerwony jak ćwik .0 .Pamir. Ćwik (1) . ani przez obawę roztycia się.. przebiegły. daxma 'cmentarz'. kirgiskie pamir 'zimne.

gr. Popularność w . Obrazy: Pollaiuola.opera. młodych. rozmiłowana tylko w łowach w kniei leśnej.opera (1700) A. Villa Borghese. czująca wstręt do męŜczyzn. Hitndla. oślepiony przez zakochaną w nim bez wzajemności.rzeźba: Bernini. zazdrosną nimfę. pne. DaŜbog. przypisywanej Longosowi (prawdop. gr. identyfikowane niekiedy ze SwaroŜycem.stąd imię. a czule zakochanych w sobie pasterzy. gr. Apollo zaś uplótł sobie wieniec na głowę z liści wawrzynu. którzy na koniec odnajdują swe dzieci i łączą je ślubem. Owidiusz w Metamorfozach. N. niechętna miłości. 1. Rzym. Owidiusz w Metamorfozach. Dafnis drzewem bobkowym . jak Dafne. Dafni .mit. Scarlattiego. opowaada. uciekając przed zakochanym w niej Apollinem.sielanka dramatyczna (1638) Samuela Twardowskiego. pasterz sycylijski. gr. Idealna para pięknych. który odtąd stał się jego świętym drzewem. historia miłości Apollina do uroczej Dafnidy. Dafne . z Lesbos) zwanemu Sofistą. słowiańskie bóstwo słoneczne. o którym nic nie wiadomo (Ii-Iii w.bohaterowie greckiej powieści pasterskiej. Apollo i Dafne . Dafnis i Chloe . aŜ do perwersji niewinnych i naiwnych. matka porzuciła go w krzaku laurowym . Dafnis w poezji: Teokryt z Syrakuz w pierwszej Idylli. Dafnis . w końcu zabrany przez ojca do nieba. Wergiliusz w 5. Gregor. Florindo i Dafne . mit. syn Hermesa i nimfy. daphne 'wawrzyn'. Poussina i in.Daćbóg. córka boga rzecznego Peneusza.opera (1708) G. będące przedmiotem autentycznego kultu lub moŜe tylko zmyślone przez kroniki.Dadźbog . (Drezno 1938) Richarda Straussa. Dafnis i Chloe.symbol miłości niedostępnej. Schiavona. dziewictwa. od 'niech da' +'bog(actwo)' albo z irańskiego. 452.). jednej z pierwszych tego rodzaju. towarzyszki łowów Diany. porzuconych jako niemowlęta przez rodziców. por. Giorgiona. libretto: J.F. nimfa. libretto: Hinsch. A. twórca i główny bohater poezji pasterskiej (bukolicznej): nieszczęśliwy w miłości. gdy miał ją juŜ dogonić. ubłagała swego ojca o ratunek i została przez niego przemieniona w drzewo laurowe (wawrzyn). daphne 'wawrzyn'. Eklodze (Bukolice). skarŜy się na swój los w smutnych pieśniach. Dafne .

załoŜonego w 1227 przez księcia Henryka Brodatego. Dagome . libretto: M.imię. ale prostoduszny i mało królewski. czczony juŜ u Sumerów. l. Kronikarz zapisuje słowa da ut ia pobrusa a ti poziwał pewnego Czecha imieniem Boguchwał. niech ja pokręcę Ŝarna.-włoskiego. a ty poczywaj' staropol. W trosce o zbawienie własnej duszy wzbogacił opactwo St. Eligiuszem (St. ParyŜ 1912.ok. Księdze Henrykowskiej (zob. tł. a takŜe zręcznym złotnikiem. wystawionego ok 990-992.średniowieczny sztylet o trójkątnym ostrzu. w Polsce rzadki. występując w niej wraz ze św. wyobraŜany jako człowiek z rybim ogonem zamiast nóg. 600-39. Fokin. ać ja pobruszę. Dainy . pod opiekę papieŜa Jana Xv. zamieszczony w 1270.dajny. pol. co mogłoby wynikać z nieporozumień etymologicznych. Eloi). Parandowskiego.czasach nowoŜytnych powieść zawdzięcza przekładowi na jęz. por. Samon. 1925. Księga) zawierającej spisane przez cystersów po łacinie dzieje ich opactwa. Daga . Denis. wynalazca pługa. opiekun urodzaju.balet (1909. wyst. w Europie zachodniej. swoim podskarbim i doradcą. w tzw. 'daj. Dagon . dagan 'zboŜe' i dag 'ryba'. "Daj.. czym zyskał przychylną pamięć kościoła. hebr. Daphnis et Chloe ..Dagan. a moŜe teŜ łotewskie świeckie pieśni ludowe Xiii-Xvi w. Pierwszy zachowany zapis całego zdania w języku polskim. muzyka: Maurice Ravel. który . Amyota (1559). legendzie i piosence ludowej jako "dobry król Dagobert". po którego śmierci właściwe rządy przejęli majordomowie. poj.. daina. Warszawa 1926). 'Dagome sędzia'. J. w najstarszej części kroniki klasztoru w Henrykowie pod Wrocławiem. a ty odpocznij'. a wg Biblii bóg Filistynów. pol. oddającego posiadłości Mieszka I. śyje we fr. Dagobert I . francuski J. ostatni wybitny władca dynastii Merowingów. litewskie. starosemickie bóstwo rolnicze. patronem rzemieślników. Ćwieczek. ze st. od 632 król Franków. pod którym pojawia się Mieszko I w regeście (streszczeniu) nie zachowanego dokumentu zwanego Dagome iudex łac. uŜywany do połowy Xvii w. dobrotliwy i szczodry.

(b)lama 'kapłan'.owoc (jadalny) palmy daktylowej. Dalimil . 4-20). tęskniąca'. trójsylabowa stopa wierszowa o pierwszej sylabie długiej (a. wszak nam dzisiaj tylko Ŝyć! PokaŜemy. złoŜony z 1 długiej i 2 krótkich kości'. 'delikatna. por. wyst. bracia. Poskromienie złośnicy. tkwiący w jego włosach "nie tkniętych nigdy przez Ŝelazo" (Ks. do bułata. hebr. wydobyła od niego sekiet siły. Sędziów.opera (Praga 1868. wieśniaczką grubą i bardzo niezdamą. mielącą zboŜe na Ŝarnach. Dalej. daktylos 'palec. stopa wierszowa trójdzielna jak palec. Akcja rozgrywa się w Pradze Xv w. Daj buzi. do bułata . Dalej. bracia. tybet. ukochana mocarza Samsona (zob.zob. . Dalajlama . Ŝe Sarmata jeszcze wolnym umie być! 1-4. Daktyl . Śpiew rewolucyjny.zob. dalaj 'morze. przekupiona przez Filistynóv. Kronika (Dalimila).w Biblii Filistynka.lituje się nad Ŝoną. z gr. nie akcentowanych). kate! . który podczas buntu przeciw moŜnowładcom stanął po stronie uciśnionego ludu..). obcięła śpiącemu czuprynę i wydala go wrogom. 16. Gorze się nam stało. mong.początek popularnej pieśni powstania 1831. Dalibor . akcentowanej) i pozostałych krótkich (a. ocean'. Dalila . pol. KaŜdy z nich był uwaŜany za ponowne wcielenie (reinkarnację) swego zmarłego poprzednika i rozpoznawany przez komisję dostojników lamajskich juŜ jako niemowlę po pewnych tradycyjnych znakach. Tytułowy bohater to na pół legendarny rycerz. Warszawa 1902) Bedricha Smetany.najwyŜszy zwierzchnik duchowy lamaizmu i głowa państwa tybetańskiego 1578-1959. Rajnolda Suchodolskiego (1804-31).

bohaterka poematu Dama Jeziora (ang.zob.powieść. Piave libretto opery La Traviata (Wenecja 1853. sztuka ta dała początek "komedii obyczajowej". 1901). La dame aux camelias (1848. Porwała Lancelota jako dziecko. w Turyngii. Modna kurtyzana Marguerite Gautier. po czym umiera na suchoty. w której bohaterka nosi imię Violetta Valery. pol.fr. fr. o tancerce lekkich obyczajów. Dama kameliowa . stąd początkowe fiasco opery u całkiem nie przygotowanej do takiego dzieła publiczności. Nimiane a. komedia (wyst. słynna. zakochuje się szczerze w Armandzie Duval. zob. Ellen. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie. wyst. Czarna Dama .w legendzie arturiańskiej (zob. pol. Wife of Bath. zaprowadziła go na dwór króla Artura. pol. Dama od Maxima . tł. 1899. . młodzieńcu z dobrej rodziny.Dama. Na niej oparł Francesco M. wyst. nazywana "damą kameliową". wyst. Hiszpania). tajemnicza wapienna rzeźba staroiberyjska z Iv-Iii wieku pne.. Biała Dama . Z czasem jednak opera zatriumfowała na całym świecie. symbol dziewictwa. The Lady of the Lake. Nimue. Warszawa 1900) Piotra Czajkowskiego. Warszawa 1865) Giuseppe Verdiego. Dama Jeziora . Dama z jednoroŜcem . Opera (Petersburg 1890. znalezione 1897 w Elche (Murcja.cykl 6 gobelinów. ang. Zob. ParyŜ. pol. Verdi wyprzedził o kilkadziesiąt lat w tej operze kierunek zwany weryzmem (naturalizmem). Dama z Elche . dziś w muzeum Prado w Madrycie. a Armand Duval nazywa się Alfredem Germont. którego zamknęła w dębie. uwodzicielka Merlina. Artur) Czarodziejka występująca takŜe jako Vivien. wyst. Dama z Bath. libretto: Modest Czajkowski wg Puszkina. Warszawa 1879). Pikowaja dama. Biały.ros. jednak na prośbę ojca Armanda Marguerite wyrzeka się i porzuca ukochanego (udając. gdy nauczyła się jego zaklęć. Ŝe przestała go kochać. na kaŜdym gobelinie figuruje biały jednoroŜec. teŜ Duplessis Marie. Musee de Cluny. La Dame de chez Maxime. i naraŜając się na jego wzgardę). nie ma z poprzednią nic wspólnego. pol. 1870) Aleksandra Dumasa-syna. aby został rycerzem. opowiadanie (1833) Aleksandra Puszkina. 1810) Walter Scotta. gdyŜ lubiła te kwiaty. wykonanych w końcu Xv w. Czarny. Dama pikowa .zob. aby mu nie zniszczyć kariery. 6). popiersie strojnej damy z wielkimi baranimi rogami.jedno z najwspanialszych dzieł sztuki staroŜytnej. Młodzi Ŝyją szczęśliwie w wiejskim ustroniu. a kiedy skończył 18 lat. Dumas adaptował powieść na scenę (ParyŜ 1852. Georgesa Feydeau.

Stal demasceńska . kwiecenie. Till Damaskus . 1400 rozpowszechnionym takŜe w Europie. szabla ze stali damasceńskiej. zwł. 661-750. Biblia.zob. ceniona m. w Damaszku (stąd nazwa) i Hiszpanii mauretańskiej. kochanki Lodovica Sforzy (zob.. księcia Mediolanu. w dawnej Polsce.w legendzie arturiańskiej (zob.okres w dziejach kalifatu. Damazy . Pawła) po usłyszeniu na drodze do Damaszku głosu z nieba: "Szawle! Czemu mnie prześladujesz?". rozwinięta w krajach islamu. 1852) nosi ona imię Elaine. tworzącym delikatny ornament linearny.hartowna i elastyczna. wytwarzaną we wczesnym średniowieczu w Indiach sposobem udoskonalonym następnie przez Arabów i Persów. technika znana w staroŜytnej Azji.demeszkowanie.obraz (1483-85) Leonarda da Vinci. W poemacie Alfreda Tennysona (ang. Kraków. 4. zob. jedno ze "świętych miast" islamu. The Lady of Shalott. Dzieje Ap. Droga do Damaszku aluzja do biblijnej sceny nawrócenia Szawła (św. Omajjadzi (Meczet).Dama z gronostajem (Dama z łasiczką) . Dionizjosa I Starszego. na którego dworze Leonardo pracował 1482-99. Stąd miecz .zob. Czartoryskich. 405-367 pne. zob.). DamaskinaŜ .demeszka. Kalifat damasceński . Omajjadzi. Damokles . 9. gdy pod panowaniem Omajjadów Damaszek przeŜywał czasy świetności. Dama z Shalott .in. ten pozwolił mu zakosztować szczęścia monarchy: zaprosił Damoklesa na ucztę i dal mu miejsce przy stole pod zawieszonym u powały na końskim włosie obnaŜonym mieczem. Damaszek . zob. dawny słynny ośrodek produkcji stali do wyrobu broni białej i luf broni palnej. moŜe portret Cecilii Gallerani. Muz.stolica Syrii. która umiera z nie odwzajemnionej miłości do Lancelota. Damy dworu .dramat (1898) Augusta Strindberga. Artur) dziewczyna. floryzowanie brązu lub Ŝelaza przez inkrustację drutem złotym lub srebrnym. ok. Dziwer. Damascenka . Pan I (Damazy). (Las) Meninas. Kiedy z zawiścią wychwalał władcę jako najszczęśliwszego ze śmiertelników. prawdop.faworyt i pochlebca na dworu tyrana Syrakuz.

tren Simonidesa z Keos (Vi-V w. Obrazy: Correggio. aby uratować przyjaciela i złoŜyć własną głowę.malarstwo wazowe czerwono figurowe (Vi-V w.Damoklesa stał się symbolem gróźb zatruwających kaŜdą chwilę szczęścia. 61. gr. aby umoŜliwić uporządkowanie spraw rodzinnych Fintiaszowi. zwalczywszy piętrzące się w drodze powrotnej przeszkody. Zeus występuje w micie w dwóch swoich waŜnych funkcjach: jako dawca deszczu (gr. Die Brgschaft. I lub Ii. które wyrzuciło ich na brzeg wyspy Serifios na Cykladach. Burne-Jones (Danae i spiŜowa wieŜa). Schillera wg Bajki nr 257 Hyginusa. Dionizjosa. 1798) Fr. Jan Gossart. Fintiasz. Tuskulanki.). Wzruszony tymi dowodami niezłomnej przyjaźni tyran darowuje Ŝycie im obu. przedostał się do niej w postaci złotego deszczu. brat króla wyspy. Cicero. Miłość Danae . króla Argos. Dampier William . Skarga Danae . .nm. 'Zeus spływa deszczem. opera (Salzburg 1940) Richarda Straussa. balladę Rękojmia (nm. pne. Die Liebe der Danae. który przyrzekł swemu . 5. gdzie zaopiekował się nimi Diktys. 1 w. Ŝe zginie z ręki wnuka. deszcz pada') i jako bóg płodności.a-e) mit. Van Dyck. Damon oddaje się w ręce tyrana. bo wyrocznia delficka przepowiedziała mu. Gdy mija termin i Damona prowadzą juŜ na szafot. Danae stała się matką Perseusza. 21. tekst: J. E. zamiast na szubienicę. Inteligentny. przybywa jeszcze na czas. skąd przywiózł interesujące materiały. córka Akrizjosa. malarstwo pompejańskie. zakochany w Danae. po powrocie do Anglii opublikował PodróŜ dookoła świata. Wtedy Akrizjos kazał zamknąć córkę z wnukiem w drewnianej skrzyni i spuścić na morze. gr. zob.w greckiej legendy nierozłączni przyjaciele. Selkirk Alexander. Tycjan.. Por.Ŝeglarz angielski. o zacięciu literackim i naukowym. 1652-1715. pne. Ojciec zamknął ją w spiŜowej wieŜy.). jako zakładnik. pne. A. Tintoretto. 50 córek Danaosa. Danae . Admiralicja wysłała go na prawdziwie badawczą ekspedycję na wybrzeŜa Nowej Holandii (dzisiejszej Australii) i Nowej Gwinei. skazanemu na śmierć za rzekomy udział w spisku. Dzeus hyei dosł. Ale Zeus. po czym. por. Danae (wym. Tiepolo. Damon i Fintiasz . trudnił się piractwem na wybrzeŜach hiszpańskich i portugalskich Ameryki i na Pacyfiku aŜ do Chin.mit. Gregor wg scenariusza Hugona von Hofmannsthal. filozofowie pitagorejscy z Syrakuz. Polidektesa. Rembrandt. Danaidy . króla Argos..

libietto: Calzabigi. od 1192 doŜa Wenecji. obrabowane i spalone przestało być konkurencją Wenecji w handlu morskim. Według legendy Dandolo pierwszy miał wedrzeć się na mury zdobywanego Konstantynopola (1204). Hypermestry. który wydał czterech doŜów.Homer określa tą nazwą. 1532) Geoffreya Chaucera podejmuje legendę Hypermestry wg Owidiusza. 96-letni starzec. jako ślepy juŜ.ok. króla Argos. Ipermestra .opera (ParyŜ 1784) Antonia Salieri. ang. The Legend of Good Women. najstarsza z zachowanych tragedii (ok. jeden z twórców jej potęgi. Morderczynię po śmierci musiały w Tartarze napełniać wodą beczkę z przedziurawionym dnem.bratu Ajgyptosowi. wydać je za jego pięćdziesięciu synów. Błagalnice .) Owidiusza. z których 14. kazał córkom zasztyletować swych męŜów w noc poślubną. zdobyte fortelem. Dandolo . zob.złowieszczy. ratować się ucieczką. Heroides . przywódca Iv krucjaty.gr. Dar Danaów . Koń (trojański). Linkeusowi.) Ajschylosa. poemat cykliczny (ok. Hiketides.opera (1742) Glucka. Danaidy . zob.trud nie kończący się i bezowocny. 1386. wielu admirałów i inne wybitne osobistości.stary ród wenecki. która pomogła swojemu męŜowi. 490 pne. miasto wówczas u szczytu potęgi pod panowaniem dynastii macedońskiej. wyd. Legenda niewiast przykładnych. Greków walczących pod Troją pod dowództwem Agamemnona.w greckim malarstwie wazowym i rzeźbie. królowi Egiptu. 15 pne. libretto: Pietro Metastasio. 1108-1205. teŜ Achajowie.rzeźba (1890) Augusta Rodin. przynoszący nieszczęście. jest listem Hypermestry do Linkeusa. łączoną tradycyjnie z mitem o królu Argos Danaosie. . a przez rozszerzenie znaczenia-wszystkich Greków. Danaos. Tak teŜ uczyniły z wyjątkiem najmłodszej. dowodził flotą wenecką przy szturmie na Konstantynopol. pierwotnie drewniany koń trojański. Enrico Dandolo . Danaide . Danaowie . Les Danaides . Beczka (lub praca) Danaid .zbiór fikcyjnych listów miłosnych mitycznych heroin (ok. pokłóciwszy się z bratem.

aby dotrzymać wiary swemu Bogu. a później perskim. Zob.zob. biodra z miedzi i nogi Ŝelazno-gliniane). Mędrcy.zob.zob.Daniel odgaduje sen Nabuchodonozora i wyjaśnia jego znaczenie: posag. geld 'haracz. Biblia. srebrna pierś. 2. które Daniel.-ang. teŜ Kolos (na glinianych nogach). Daniela. Daniel w lwiej jamie . śr.podatek ściągany corocznie przez królów anglosaskich od końca X do Xii w. musi naruszyć. Drugi Daniel . Ks. Sydrach. Daniela. (początkowo jakoby na okup dla duńskich najeźdźców albo na obronę przed nimi) jako podatek gruntowy. skąd. Daniel w lwiej jamie . który się śnił królowi. Danegeld . Bel. Mont Dellier. po spędzeniu tam całej nocy.obraz (1618) Rubensa. uprowadzony ok. 605 przez Nebokadnezara Ii (Nabuchodonozora) do niewoli babilońskiej.Daonebrog państwowa flaga duńska: biały krzyŜ na czerwonym polu. Posąg o glinianych nogach . przedstawia 4 kolejne królestwa na ziemi babilońskiej: złote. . zwaŜono. Mane. wg legendy król duński Waldemar Ii ujrzał w 1219 na niebie ognisty krzyŜ. zdobył wykształcenie na dworze króla i zajmował wysokie urzędy w państwie babilońskim. zawistni o stanowisko Daniela. zob. rozdzielono . wróŜący mu zwycięstwo nad Estończykami. pne. Uczta (Baltazara). fares. Daniel i smok .jeden z tzw. Smok. z duń. Dan 'Duńczyk'. tak zniszczone zostaną owe królestwa. Daniel . śył w Vii-Vi w.Danebrog . srebrne. miedziane i Ŝelazno-gliniane (złota głowa posągu. Obraz (1849) Delacroix.zob. thekel.aram. Jego proroctwa i czyny mieszczą się w księdze jego imienia. Policzono. Misach i Abdenago . "większych proroków" i bohaterów biblijnych. Daniel i Bel . jak spadły z góry kamień skruszył nogi posągu.KsiąŜęta perscy. której autorstwo mu przypisywano. wychodzi nietknięty. za co zostaje wrzucony do jamy pełnej lwów. danina'. Biblia. nakłaniają podstępnie króla Dariusza do wydania prawa. brog 'płótno'. por: KrzyŜ. 6. Danne 'Duńczycy'. Ks.

Zuzanna. osobna baszta wysunięta za obręb murów i połączona z nimi krytym mostem. Taniec (śmierci). Krasińskiego (Nie-Boska komedia) i in. poeta włoski. Uczta.Uczta Baltazara . sceny wstrząsające. Florentyńczyk. Rafael. S. zamieszania. Dante uwieczniony został w wielu dziełach sztuki. Muzyka: Symfonia Dantejska i sonata-fantazja Po lekturze Dantego Ferenca Liszta. ok. Słowackiego (Anhelli).w obronnych zamkach krzyŜackich wykusz a. ok. syn (?) poprzedniego. 1625-po 1682. Obrazy: Giotto. podobne do. 28.. makabryczne.zob. skazało go na doŜywotnie wygnanie z rodzinnego miasta w 1302. jedna z wielkich postaci literatury światowej. Andrea del Castagno. Zmarł w Rawennie. brał udział w Ŝyciu politycznym Florencji jako stronnik Białych gwelfów. rodzina lutników polskich. Florencja. por.Michała Anioła. fantazja orkiestrowa Francesca da Rimini Czajkowskiego. Dankwart . z których najsławniejszy był wileński Baltazar I. Maria del Popolo. Głównym jego dziełem jest Komedia (zob. Komedia).1265-1321. Toruniu i Kwidzyniu). Dante Alighieri . warszawski. Wywarł znaczny wpływ na Mickiewicza (przekład Ugolina z Piekła). paniką. gdzie znajduje się jego grobowiec. Zuzanna i starcy . Rzym. Brąz (1657) Berniniego.zob. Baltazar Ii. 1622 (skrzypce. dramatycznej.zob. Luwr. rozpaczą.Danquart. koszmarne. zm. Benezzo Gozzoli. mauzoleum Agostina Chigi. wileński (?). Danse Macabre . zawierające dzieje jego miłości do Beatrycze (zob:) Portinari. Dansker . Rzym. Piekło. w sytuacji trudnej. w warunkach chaosu. 8. Montefalco. 'Nowe Ŝycie' prozą i wierszem. sprzyjających papiestwu. wiole). Komedia. plafon w Kaplicy Sykstyńskiej.zachowanie się tłumu ludzi ogarniętych strachem. ParyŜ. 1600. W 1292 napisał La vita nuova wł.) od 1555 (wydanie weneckie) zwana Boską Komedią. opisywanych przez Dantego w Piekle (zob. Dantejskie piekło (lub sceny) . katastrofalnej. . którą zobaczył po raz pierwszy w 1274. ur. Jan. Barka Dantego: (1822) Delacroix. syn (?) Jana. Watykan. słuŜąca jako klozet (zachowane przykłady danskerów w Malborku. Zwycięstwo Czarnych. Prorok Daniel .

zgilotynowany za sprawą Robespierre'a. et la France est sauvee). . odwagi i jeszcze raz odwagi. wyst. m. obdarza pewnego biedaka magicznymi przedmiotami. wojnie świat. internowany w Szwecji. Tołstoja. Dantons Tod.fregata trójmasztowa zbudowana w 1909 w Hamburgu jako "Prinzess Eitel Friedrich". znakomity mówca. Piotr. "Dar Pomorza" . Dary wiatru północnego . Dary boŜe .Danton Georges Jacques . wyst. minister sprawiedliwości. One wymuszają zwrot zagarniętych przedmiotów. siła. działacz klubu jakobinów. karczmarz. Dar. z którego sypie się złoto.1759-1794. słuŜył w latach 1930-81 jako okręt szkolny polskiej marynarki handlowej. mróz. 19I0.N. encore de l'audace et toujours de l'audace. po 1. Hamburg. Dary wiatru północnego . we Francji jako "Colbert". bajka ludowa. władca. jak wiatr. Sztuka (1919) A. Pierwszym jego kapitanem (do 1938) był kpt. jak sakiewka. podróŜ dookoła świata w 1934-35. biedak zwraca się raz jeszcze do swego dobroczyńcy. gdy w Ii Zgromadzeniu Narodowym. człowiek niepoŜytej energii. św. Tajemnicza istota a.nm.. jeden z przywódców Rewolucji. Il nous faur de l'audace. wybitny członek Konwentu.sztuka (wyst. załoŜyciel klubu kordelierów. na którym na wezWanie zjawiają się wyszukane potrawy. sztuka (1835. diabeł. Danton . 1792) zalecając atak na Prusaków. odbył wiele dalekich rejsów. Ŝeglugi wielkiej Konstanty Matyjewicz-Maciejewicz. stolik. Warszawa 1931) Georga Buchnera. Do legendy przeszły jego słowa. a Francja będzie uratowana" (fr. zwierzę. Przedmioty te wyłudza od biedaka sąsiad. jako najlepszy środek obrony. powiedział: "Do zwycięstwa trzeba nam odwagi. Opera (1947) Gottfrieda von Einem. pol. Sprawa Dantona .in. po bitwie pod Longwy (Ix.wciąŜ na nowo napełniająca się złotem. wojny świat. wg Buchnera.poŜywienie.dramat (1900) Romain Rollanda. Pan Bóg. Śmierć Dantona .jedna z Bajek (1910) Wacława Sieroszewskiego. Zakupiona w 1929 przez Pomorski Komitet Floty Narodowej i podarowana państwu: Statek ten. W czasie 2. chleb. Fr.ogromnie popularna w Europie i Azji. 1931) Stanisławy Przybyszewskiej. adwokat. jeden z najpiękniejszych Ŝaglowców pływających obecnie na morzach. który daje mu tym razem "kije-samobije".

Rozszerzył granice imperium perskiego i zbudował potęŜną stolicę Persepolis. łac. ne. w dawnej Polsce doraźne świadczenia chłopa na rzecz pana.darmocha. były prawdop. Darda . bez wynagrodzenia i nie z powinności. zob. Napis z Behistun .tragedia liryczna (1739) J. którzy się umówili.Daradzka . świetny administrator. Przekład tego przypisywanego mu dzieła na łacinę ukazał się zapewne w V w. która "da rada". której podarował palladion (zob.Wg legendy Dariusz był jednym z siedmiu ksiąŜąt perskich. dodatek do pańszczyzny. Następna wyprawa na Grecję w 490 zakończyła się klęsk4 jego wojsk pod Maratonem. wspomniany przez Homera w Iliadzie.Ph. Fr. Ŝe ten z nich zostanie królem.staropers. oryginalnym utworem rzymskim. ok: 550-486 pne. Behistun. por.zob. syn Zeusa i Elektry. kapłan Hefajsta poboŜny. córki Atlasa. Atena). gr. Dardanos . 'dzida'. z fr. 11: śył w Troi Dares. Dariusz i Hystaspes . Daremszczyzna . a pośrednio takŜe Odprawy posłów greckich (1565-66) Jana Kochanowskiego. Dmochowskiego.legendarny rzekomy autor dziejów wojny trojańskiej. był protoplastą królów Troi. Dares Frygijczyk .. Ojciec dwu synów. Tł. znany jako Dariusz Wielki. W 492 wysłał do Grecji wielką armię na statkach. Wraz z rzekomym dziennikiem wojny trojańskiej Diktysa z Krety stały się one najpopularniejszym źródłem średniowiecznych opowieści o wojnie trojańskiej. Miltiades.mit. Dryavush. człowiek cnotliwy i moŜny. dziesięcina z produktów gospodarstwa i łowów. Królem został Dariusz. którego koń zarŜy pierwszy. które rozbiła burza u przylądka Atos.w średniowieczu krótki oszczep o dwóch ostrzach. dard dawn. KsiąŜęta i rŜenie konia . bo kazał koniuszemu przyprowadzić koniowi klacz. 5. w Xvi i Xvii wieku w Polsce krótki oszczep do rzucania. Dardanus . Jako syn rywalki Hery ściągnął na Troję nienawiść bogini. Rameau. Naprawdę zaś Dzieje zburzenia Troi Daresa Frygijczyka. . Daretis Phrygii de excidio Troiae historia.tak nazywano w dawnej Polsce panią swobodnych obyczajów. z młodszej linii dynastii Achemenidów. król perski od 522. Dorotea (Panna Dorotka).

Bessosa. Darwin(izm) . poległ przy oblęŜeniu Maastrichtu w 1673. wydanych w 1700 w Kolonii.Wg legendy śrdw.. jako o Dariuszu Persie. Ŝe ma go za niedorostka. Lecz Aleksander powiedział posłom. Mus. 380-330 pne.obraz (1565-67) Paola Veronese. poselstwo po tradycyjną daninę . 331). d'Artagnan . Rodzina Dariusza u stóp Aleksandra .bohater powieści Aleksandra Dumasa-ojca Trzej muszkieterowie (zob. Waza Dariusza . Nehemiasza. Neapol. kapitanem muszkieterów Ludwika Xiv. Dariusz Iii Kodomanus . miał być zresztą postacią autentyczną. 12. król perski od 336. dając do zrozumienia. ostatni z dynastii Achemenidów. aby mu.złote jaja. palant i melon . Trzy). Dariusz Iii wysłał do niego. Ŝe zmusi Persa do spoŜycia tego owocu. Ŝe kijem wytrąci piłkę władzy z rąk Dariusza. z czasem generałem brygady. Dar. pne. O nim prawdop.z Iv w.zob. gdy Aleksander wstąpił na tron Macedonii.Kiedy Dariuszowi doniesiono o spaleniu Sardes przez Ateńczyków. ur.. wspomina Biblia. Uciekł do Baktrii i został zasztyletowany przez satrapę Baktrii. 22. które go czekają. Dary wiatru północnego . zlecić miał jednemu ze słuŜących.). gdzie Dariusz musi ich poszukać. odleciał na tamten świat. seigneur d'Artagnan. PodróŜ (na okręcie "Beagle"). Na koniec król perski posłał mu gorzki melon jako symbol zmartwień.zob. pokonany przez Aleksandra Wielkiego nad rzeką Granikos (334 pne. Muszkieterowie w dwadzieścia lat później itd: Postać oparta na Pamiętnikach pana d'Artagnan Courtilza de Sandras. Londyn. Na to Aleksander oświadczył. Ks. pod Issos (333) i Arbelą (Gaugamelą. ale Aleksander odpowiedział: "Ptak. Naz. trzykroć powtórzył to wezwanie. Nat. Złote jaja. pamiętaj o Ateńczykach . przedstawia radę tronową przed wyprawą na Grecję. szlachcic gaskoński Charles de Baatz. w 1611 w Lupiac. Gall. "Beagle"." Król perski wysłał mu więc kij palantowy z piłką.Panie. gdzie okazał się nieudolnym wodzem i tchórzem. ilekroć zasiądzie do stołu.ok. . O powstawaniu gatunków. który je złoŜył.

nm. 1550-1605. aŜ do czasu wynalezienia sekstantu przez Hadleya. lub powinszowaniem szczęśliwych łowów. Mimo Ŝe celu nie osiągnął. 2. Był wynalazcą oktantu. którym posługiwano się przez sto lat z górą. zbadał wybrzeŜa Ameryki Północnej i nawiązał kontakt z Eskimosami. Davidsbund . 23.dawne zawołanie myśliwych i leśników. 1012-ok. W czasie podróŜy na morza południowe odkrył w 1592 Wyspy Falklandzkie. Jam Davus. Kult Dawida przejęły: chrześcijaństwo i islam. Terencjusza.. 1762-1831. opus 6. stowarzyszenie istniejące tylko w wyobraźni Roberta Schumanna. Baffina. z którego rodu powstać ma wybawiciel . ok.(hebr. walczące z konserwatyzmem i przeciętnością "filistynów" muzycznych. z komedii Dziewczyna z Andros. Dawid . przyrządu do mierzenia wysokości słońca na morzu. nie umiem rozwiązywać zagadek. odkrył na nowo Grenlandię.zob. Edyp. nazwaną potem jego imieniem. zob. Zabity przez piratów japońskich w czasie jednej ze swych dalekowschodnich podróŜy. Według .(wym. Das Wohltemperierte Klavier . nie Edyp jestem prostak.Darzbór . 972 pne. dejwis) Ŝeglarz brytyjski. domą) reprezentacyjny pojazd czterokołowy z zaprzęgiem a Ja daumont. powoływał się na nie w swoich esejach i recenzjach w "Neue Zeitschrift fr Musik". z którymi jego załoga grywała wielokrotnie w piłkę noŜną. 1. 'ukochany') w latach ok. (Das) Wohltemperierte Klavier. często imię niewolnika w sztukach teatralnych greckich i rzymskich. oraz Marche des "Davidsbndler" contre les Philistins z Karnawału (zob. 4 konie powoŜone z siodła przez dwóch forysiów. nieuczony sługa. drugi król izraelski. Daumont . Davis John . Davus . Stąd wzięły się tytuły jego kompozycji: Davidsbndlertnze. opus 9. w tradycji Ŝydowskiej idealny władca. cieśninę między Grenlandią a Ziemią. 'Związek Dawidowy'..).Mesjasz. wprowadzony we Francji za czasów Restauracji przez księcia d'Aumont. przedsięwziął trzy wyprawy w poszukiwaniu przejścia północno-zachodniego z Atlantyku do Pacyfiku. będące powitaniem albo Ŝyczeniem.prosty.(wym.

I. Król. Po śmierci Saula ogłasza się królem. Dawid . załoŜyciel klasztorów.najstarsze wizerunki króla Dawida z Iii w.) podnosi bunt przeciw ojcu i ginie. 1440) Donatella. Król Dawid oratorium. Tańcować jak król Dawid przed arką . Abigail. Gwiazda (Dawida). Claude Lorrain. Posągi: 1385-96. Volterra. arrasy. Wóz (Dawida).(1954) Dariusa Milhaud. a zatruwała rosnąca zawiść Saula. W późniejszych latach oddany grzesznemu uczuciu do Betsabee (zob. Biblia. L. pierwszy akt męski w rzeźbie chrześc. Ale równieŜ grą na harfie nie moŜe ułagodzić Saula. 3. Ujazdowskich 13. Król. 1-2. Dawid oratorium . Ks. Rafael. Chagall i in. Norymberga. Veronese.. Domenichino. Św. Posąg (ok. namaszczony w tajemnicy przez proroka Samuela. Posąg (1501-04) Michała Anioła. "Schner Brunnen". Zob.to było dawno. to stare dzieje.zob.). gdy Saul jeszcze władał. . okrywając Dawida Ŝałobą.Biblii był za młodu pasterzem i lutnistą. nic w tym nowego. 2. Ratując Ŝycie ucieka z kraju na wiele lat.. mistrza Heinricha.. 16-30. święto 1 marca.. 1465) Andrea Verrocchia. 2. Dawid pokutnik oratorium. Davidsbund.) siejąc popłoch wśród nieprzyjaciół. Achitofel. przy Al.). Malarstwo: Pollajuolo. miniatury. Tycjan. 3. Posąg (ok. Florencja.wg Biblii. Por. Morax. Psalm(y Dawida). Tintoretto. Caravaggio. Najmłodszy syn Izaja (Jessego). kopie: plac przed Palazzo Vecchio i Piazzale Michelangelo. Cranach St. Pójść z Dawidem na harfie grać . Król. Rembrandt. Abisag. Mantegna. Ukochany syn Absalom (zob. Guido Reni. Król. Akademia. Florencja. Ostendorfer. Ks.. Ŝony Uriasza. Jaskinia (Odollam). Ks. Dawid na łoŜu śmierci do swego syna.umrzeć.. witraŜe. Naz. transkrypcja mszy c-moll z 1783. czyli psalm symf. Florencja.. Ks. Bronzino. Michał Anioł (plafon Sykstyny). Bargello. Mus. nad Arno. W wojnie z Filistynami zabija z procy olbrzyma Goliata (zob. synem Saula. 2. Bądź męŜczyzną! . Średniowieczne cykle ikonograficzne. (1921) Artura Honeggera. Jego młode lata opromieniała przyjaźń z Jonatanem (zob. Michol. odlew w ogródku przed dawnym pałacem Sobańskich w Warszawie. Tańce Związku Dawida zob. później rzekomym autorem psalmów biblijnych. syn księcia z południowej Walii. Szeroko o tym Dawid pisał . patron Walii. tekst: R.(1785) Mozarta. Dawid biskup z Vi w. Salomona.

poznańskim. (A. miał pod nim sprawować sądy Kazimierz Wielki. pomnik przyrody. a trzcina została . w Miłosławiu. zob.najsłynniejszy w Polsce i najstarszy dąb. przedsięwziętego dla zdobycia zapasów mięsa na wyprawę grunwaldzką.. 1200 lat. organizator powstania w. Dąbrowski Jan Henryk . Czech i Rus" . którą sam autor uwaŜał za najlepszą Ŝe swoich ksiąŜek zapewne dlatego.. w woj. "Hubert" . temat wielu podań. Pan Tadeusz. w którego ogromie. kieleckie.królewskie okazy starych dębów w rogalińskim parku-rezerwacie. uznanej za arcydzieło.przysł. Ludwik sprawował sądy.in. we wsi Bartków koło Zagnańska. 1809 i 1812. zob. Dąb się powalił. pod którym. "Dąb Słowackiego" . uczestnik kampanii napoleńskich 1806-07. w USA przez G. Sandberga z małym Martinem Herzbergiem." .w zespole miejskim ParyŜa. 4. zob. koło Jastrowa. twórca Legionów polskich we Włoszech 1797. i śrdw. w koszalińskiem.800-letni dąb w rezerwacie buków zwanym "Pod Dębem".Dawid Copperfield . Dąb .) "Bartek" . liczącym przeszło 700 starych "dębów rogalińskich".liczący ponad 6d0 lat. liczący ok. Cukora z Freddie Bartholomew w roli tytułowej (1935). Przenoszona wielokrotnie na ekran filmowy. Wielkopolsce 1806. KsiąŜka wyjawia prawdę o traktowaniu dzieci w Anglii Xix w. Hentleya (1912-14). drzewo. Dwunastu ludzi mogło wieczerzać za stołem. w Anglii przez T. Mickiewicz.tytułowy bohater jednej z najpopularniejszych powieści (1850) Charlesa Dickensa.. Dąb w Vincennes . "Lech. Ŝe zmienne losy i wydarzenia Ŝycia Dawida zawierały elementy autobiograficzne. woj. św. "Dąb Jagiełły" .olbrzymi.wielki Baublis. wg legendy. generał obrońca Warszawy w 1794. Dodona. Słynny tysiącletni dąb w Bordzie na śmudzi.. Dewajtis. Europy czczone jako święte drzewo boga piorunów. wg legendy Jagiełło miał pod nim spoczywać w czasie słynnego polowania. Wiekami wydrąŜonym.W. Drzewa (święte). Unieśmiertelniony w refrenie Mazurka Dąbrowskiego. wywodzące się z bajki Ezopa O trzcinie z dębem. ścięty w 1812: . 27. w Danii przez A. nazwany ku czci poety. kilkusetletni dąb. m. największym w Polsce lesie dębowym. jakby w dobrym domie.(1755-1818). broniąc wdów i sierot. w Puszczy Białowieskiej. W roli Dawida (1922). "Jeszcze Polska.drzewo w wielu krajach staroŜ.

kręcić nosem.A ja mam mojego mazurka . jednym z "ludzi starodawnych" jest tu generał Dąbrowski. prorokini i poetka izraelska z epoki sędziów.odpowiadał pogodnie Dąbrowski. debro). tekst: S. szamotać się.. Sędziów. Dąsać się . trząść. Jean Louis Barrault sportretował go w filmie Komedianci (zob.zob. Ks.Debrze zob. najsławniejszy mistrz swoich czasów. podziwiali go Chopin i Słowacki. (dziś:) kaprysić. 1879.) Debora . Dąbrówka .dawn. rzucać (jak) w gniewie. Przewala się. Ŝachać się. 1125 r. umarł od doznanych obraŜeń. zrywa się z wędzidła. 'pszczoła'. kipieć gniewem. w złości. grymasić.dąsa się okręt. pod którego sztandarami "dojrzewał duch nowego pokolenia". obruszać się. Przewróciwszy się na scenie w czasie spektaklu. tak jak gr. Mickiewicz. czyli Arlekin i skąpiec (1828). uwaŜana przez badaczy Pisma za najstarszy ustęp Biblii (prawdop. Melissa. a zarazem wzruszającego Pierrota i wymyślił dla niego nowy kostium. miotać. wysławia zwycięstwo nad Kananejczykami. Ludzie strodawni) Wacława Berenta. być naburmuszonym. stroić fochy. Sędziów. Wiatr! . Dobrawa. urazę. z hebr. Debr(z)a . George .Jean-Baptiste Gaspard (wym. Nurt . napisany ok. Ks. Jan Kaspar Dvorak. Komedia). cz. Las. Charles Nodier napisał dla niego scenariusz Złoty sen. nurkuje w pienistej zamieci (A. 5.wiatr! . Pieśń Debory. Deburau . gdy wyliczano mu pomniki stawiane innym zasłuŜonym męŜom. I. komicznego. 5-6. Wypadek ten podsunął Edmundowi de Goncoun zakończenie powieści cyrkowej Bracia Zemganno. boczyć się. 1796-1846.F. mim francuski pochodzenia czeskiego. właśc. zachowaniem okazywać niezadowolenie. Humphrey. Debora oratorium (1733) G.). (u Mickiewicza) ciskać się. Handla. 2-31. Jako gwiazda ludowego teatrzyku "Funambules" stworzył nowoczesną koncepcję usychającego z tęsknoty. sonet śegluga. pne.eseje biograficzne (1934. sierdzić się na kogoś. 4-5.w Biblii.

Ŝe "poświęcił się" Hadesowi. Minotaura. 1527-1608. dzięki czemu patronem jego był przez czas pewien cesarz Rudolf Ii. Wsławił się jednak z powodu innych swych zainteresowań. Doktor Dee John . wg późniejszej tradycji miał to być takŜe wypadek devotio (jeśli któryś z nich jest historyczny. PejzaŜ z upadkiem Ikara . głoszono równieŜ. Decii. Bruksela. por. którego był członkiem.. Jako konsul wsławił się w bitwie z Latynami w Kampanii (340). przy których pomocy poleciał na Sycylię. udał się na Kretę. 8. bajecznie zręczny rzemieślnik i wynalazca ateński. 9. piłę i cyrkiel. Dedal . Napisał wiele dzieł naukowych. Ŝe zapewnił Rzymowi zwycięstwo składając swe Ŝycie w ofierze bogom podziemnym (tzw. traktowanych jako hobby: astrologii.Sand i Theophile Gautier jako legendarne niemal wcielenie prawdy i piękna ludowej sztuki scenicznej. wieść gminna głosiła jednak. Kurcjusz. zbyt blisko słońca.). O jego synu tegoŜ imienia.(wym. poświęcili Ŝycie za ojczyznę. propagator wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego do Anglii. 297 i 295. faworyt królowej ElŜbiety I. 34. Liwiusz. konsul w 312. daidalos 'artysta.. ojciec. Ikar. jasnowidzenia z kuli kryształowej (przechowywanej dziś w Muzeum Brytyjskim). który wynalazł koło garncarskie. por.równieŜ Van Dyckowi. Jego syn tegoŜ imienia. Pasifae. wg legendy. ale tu sprawa jest juŜ bardzo wątpliwa.i geograficzne nowo odkrytych lądów. 7. legendarnych czynów jako trybun wojskowy w nie całkiem pewnej historycznie 1.mit. w rzeczywistości zapewne nie brał w Iej bitwie udziału. Liwiusz. poległym w bitwie z Pyrrusem pod Ausculum. Publius Decius Mus dokonywał bohaterskich. rzymski ród plebejski. 308. di:). uczony brytyjski. rzemieślnik'. Uwięziony wraz z synem Ikarem przez Minosa. Decjusze . wojnie z Samnitami (343 pne. konsulu w 279 pne. które stopiło wosk. . zginął w bitwie pod Sentinum. przypisywanych. Perdyksie (tub Talosie).łac. które zastosował na przedstawieniu Pokoju Arystofanesa w Trinity College (w Cambridge). sporządził sobie i synowi skrzydła z piór i wosku.. wbrew ojcowskim radom. syn i wnuk. Jego olbrzymia sława jako maga rozpoczęła się od efektów scenicznych. ale prawdop. gdzie zbudował drewnianą krowę dla Ŝony króla Minosa. wzbił się za wysoko. gr. Royaux des Beaux Arts. którego trzej przedstawiciele. a następnie rzucając się na wroga. to juŜ raczej ten). do morza zwanego odtąd Ikaryjskim. na zachód od Samos. devotio). magii. wybitny matematyk.wczesny obraz Pietera Broegela St. Historia miłości konsula Decjusza Musa seria sześciu obrazów Rubensa (1617). Mus. cenzor w 304 pne. gr. por. po czym spadł. dla której sporządzał cenne mapy hydro. a potem Labirynt dla jej syna. wygnany z Aten za mord na tle zawiści zawodowej popełniony na siostrzeńcu.

ddefą). . 1717-97. wraz z dwoma braćmi Noisiego. Deirdre . du Deffand Marie . 1765). Deirdre of die Sorrows . Młodzi zakochują się w sobie i uciekają. gdy dorośnie. bratanku króla. Opowieści niańki o Noisim.) po egzekucji na Montmartre. ale i przywódcy Oświecenia. do Szkocji. gdzie trzej bracia zostają zdradziecko zamordowani. odpowiedź markizy du Deffand kardynałowi de Polignac. bezpośrednia przyczyna wojny 30-letniej.tragedia wierszem (1907) Williama B. Wreszcie. Synge. dęrdre) bohaterka najsłynniejszej opowieści miłosnej z irlandzkiej legendy cyklu ulsterskiego. Il n'y a que le premier pas qui coute. otrzymawszy zapewnienie. wyraŜającemu podziw dla długości drogi (6 mil). nie dokończona tragedia (1910) Johna M. niańka ulega jej prośbom i sprowadza go do ich domu. Miała młodość burzliwą: Mając lat 65 obdarzyła gorącym uczuciem i przyjaźnią pisarza angielskiego Horacego Walpole'a. harfiarza króla Ulsteru Conchobara. oparta na motywach legendy.ang. Przy jej urodzeniu przepowiedziano. a zatrudniona przez nią jako lektorka panna de Lespinasse wdziękiem swym zdołała skaptować licznych gości salonu markizy. i oddaje ją na wychowanie niańce w ustronnym doma w lesie. w której salonie w 1753. Ŝe im przebaczył. któremu pozostawiła całą swoją korespondencję. jedna z najsławniejszych Francuzek swego wieku.markiza (wym. twórcę rodzaju powieści zwanego romansem grozy lub powieścią gotycką (Zamek Otranto. W wieku późniejszym zaniewidziała. 'Deirdre bolesna'. Tylko pierwszy krok jest trudny.. co wywołało wiele sporów i szumu. wracają do Irlandii. rozpalają jej wyobraźnię. Yeatsa. ze swą ściętą głową w ręku. 1661-1742. a zarazem przyczyną przelewu krwi. Deirdre odbiera sobie Ŝycie na ich grobie. z dala od ludzi. jaką miał odbyć wg legendy św.Defenestracja Praska . dirdri. jak d'Alembert i inni "filozofowie". defensorów (przedstawicieli stanów czeskich) jako wyraz protestu przeciw pogwałceniu swobód religijnych.80 bywali nie tylko arystokraci. Ŝe będzie najpiękniejszą kobietą w Irlandii. córka Felima. Dionizy (zob. Deirdre . fr. aby uniknąć gniewu Conchobara. 1697-1780.wyrzucenie przez okno jednej z sal zamku na Hradczanach w Pradze 23 V 1618 dwóch namiestników cesarskich i sekretarza przez tzw. Wyrzucenie z okien magistratu praskiego siedmiu radców katolickich na początku wojen husyckich 30 Vii 1419.(wym. Conchobar postanawia poślubić ją.

Trachinki . Kachowskiego.łac. Nessos dał Dejanirze swoją splamioną krwią tunikę. męczarnie. gdzie znajduje się świątynia grobowa królowej Hatszepsut.coś. Widząc to. Dejanira posłała mu tunikę centaura.obraz P. wprowadzenia konstytucji i zniesienia pańszczyzny w Rosji. Dejr El-Bahari .zob. Tytuł i podtytuł nadany przez wydawców. architekta Senmuta.obraz Guido Reniego. mit. Szata (suknia.) Sofoklesa. Nowa Dejanira .gr. zaprojektowana przez jej faworyta. Gdy w drodze do domu zatrzymał ich wezbrany strumień. próbował ją zgwałcić. dąŜący do obalenia samowładztwa. W pobliŜu znajduje się podziemny grobowiec Senmuta. Jordaensa. centaur Nessos podjął się przeniesienia Dejaniry na drugi brzeg. w górnym Egipcie. Dejanira popełniła samobójstwo. Herakles i Dejanira . Ojciec postanowił wydać ją za najsilniejszego z zalotników. Gdy Herakles zakochał się w Joli. piękna córka Ojneusa. Okazał się nim Herakles i poślubił Dejanirę. Konający. Obraz (1649) J.tragedia (przed 416. Ŝe zapewni jej ona miłość męŜa. kiedy dotarli tam. Porwanie Dejaniry . Deianeira. ok. Veronesa. Wiedeń. Hercules Oetaeus.podtytuł dramatu Fantazy Juliusza Słowackiego.(1911) Saint-Saensa. gr. ParyŜ. Ŝe Herakles po włoŜeniu szaty zmarł w męczarniach. króla Kalidonu. koszula) Dejaniry . co sprawia największe cierpienia. na wprost Kamaku.miejscowość. Herakles na górze Oita . Dekabryści . Luwr.. Przywódców: BestuŜewa-Riumina.pne. Ŝartobliwa aluzja do próby porwania Ŝony Heraklesa. Śniadanie na trawie. jego zatruta krew sprawiła. tragedia niesceniczna Seneki Młodszego.rosyjscy-rewolucjoniści szlacheccy lat dwudziestych Xix w.). na lewym brzegu Nilu.Dejanira . twierdząc. i siostra Meleagra. Herakles posłał mu zatrutą strzałę i ranił go śmiertelnie (scena ta jest ulubionym tematem malarzy archaicznych waz gr. 1520-1484 pne. Dejanire opera . Ściany świątyni pokrywają barwne reliefy ze scenami z Ŝycia władczyni. .. Dejeuner Sur L'Herbe . od których nie ma ucieczki.

czyli praw. drugą . Kościół rz. abyś dzień sobotni święcił. Deut. ani osła. 7. Nie kradnij. Boga twego.. Nie uczynisz sobie obrazu rytego ani Ŝadnej podobizny tego. ani słuŜebnicy. która jego jest.(zob. 6. Ŝe Bóg nie zakazuje tworzenia obrazów w ogóle. 10. ale tylko wizerunków Boga (a. które są w wodach pod ziemią. pne. pierwsze przykazanie. Czcij ojca swego i matkę swoją. i chrześc. przechowywanych później w świątyni jerozolimskiej. i ewangelicko-augsburski. nie pragnij Ŝony jego ani sługi. Nie zabijaj. Dziesięć) przykazań. 5. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu. Protestanci łączą oba te przykazania w jedno dziesiąte. W tradycji rz. stanowiących podstawę moralności Ŝyd. Ŝony. Dekalog. nadaremno. komentując. Dla protestantów pierwsze przykazanie brzmi: "Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną". 5. Dziesięcioro . od ros. Pierwszą przyjęły kościoły: rz.Murawjowa. Nie poŜądaj domu bliźniego twego. innych bogów) w celach kultowych.Apostoła. wg Biblii. Pamiętaj.-kat... od daty powstania zbrojnego: 14 Xii 1825. a drugie zabrania czynienia podobizny rzeźbionej. pochodzenia Ŝyd. Ex. a dziesiąte pozostałych jego rzeczy. ani wołu. Nie będziesz brał imienia Pana. Nie cudzołóŜ.-kat.-kat. i większość protestanckich. 4. obie. wsch. skazano na śmierć przez powieszenie w 1826. Prawa te w rzeczywistości spisano zapewne w Viii-Vi w. Rylejewa i Pestela. Istnieją dwie staroŜytne tradycje podziału przykazań. 9. co jest na niebie w górze i co na ziemi nisko. . łączy te nakazy w jedno. 3. Przykazania: 1. 2. diekkbr' 'grudzień'. 8. dziewiąte przykazanie zakazuje poŜądania domu. Nie będziesz miał bogów cudzych przed mną.kośc. sług i zwierząt bliźniego. ani z tych rzeczy. ani Ŝadnej rzeczy. a przeszło stu dekabrystów zesłano na Syberię. objawionych MojŜeszowi na górze Synaj w 3 miesiące po wyjściu z Egiptu i wyrytych na wręczonych mu kamiennych tablicach. abyś długo Ŝył na ziemi. 20.

Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi wobec prawa. ang.(1349-53.. Szancer. wolności. Musset itd.. Deklaracja Praw Człowieka . z poprawkami Benjamina Franklina. podzielona na 10 dni (gr..). Szekspir. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela . Rousseau i wzorowany na amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. Edward Boye (1930).zob...in. 4.Dekameron . Deklaracja Narodów Zjednoczonych .rezolucja uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 Xi 1948 stwierdzająca m. Kapitol. Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych .podstawowy dokument programowy Rewolucji Francuskiej. pracy i wypoczynku. uchwalony przez Konstytuantę 26 Viii 1789 na wniosek La Fayette'a.. Independance Day 'Dzień Niepodległości'.zredagowana przez Tomasza Jeffersona. Ŝe ludzie rodzą się wolni i równi. Wolny przepływ myśli i poglądów jest najcenniejszym prawem cziowieka. oparty na teoriach J. Deklaracja. Dzieło miało ogromny wpływ na literaturę europejską (Chaucer. Ŝe mają prawo do Ŝycia. Deklaracja Praw 1689 . następny po Karcie Atlantyckiej podstawowy dokument przygotowujący utworzenie Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). uchwalona 4 Vii 1776 przez przedstawicieli 13 północnoamerykańskich kolonii. 6. Wolność polega na moŜności czynienia wszystkiego. Waszyngton.. stał się odtąd głównym amerykańskim świętem narodowym. stwierdzająca odłączenie się ich od Wielkiej Brytanii i utworzenie Stanów Zjednoczonych: Dzień 4 lipca.obraz (1786-94) Johna Trumbulla. przy czym kaŜda z osób opowiada jedną historię dziennie. Johna Adamsa i in..: 1.in. złoŜony ze wstępu i 17 artykułów głoszących m. 1471) Giovanniego Boccaccio. bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi. przekłady polskie: W. Wolność.. Chmielowski (1925). w której zawiera się sto nowel opowiedzianych przez siedem białogłów i trzech młodzieńców" florenckich.Deklaracja waszyngtońska. Polski. Prawo jest wyrazem woli ogółu.. własność. to prawa przyrodzone i niezbywalne. "księga. co nie szkodzi innym. członków Kongresu.in. Ordon (właśc. 11. facecje Xvi w. . deka 'dziesięć'. wyd. którzy uciekli w 1348 z miasta przed zarazą do willi podmiejskiej. Ustawa o prawach. m.. hemera 'dzień'). 2. P. róŜnice społeczne oparte być mogą tylko na powszechnym poŜytku. w tym równieŜ polską (Figliki Reja.). Deklaracja Niepodlegtości . podpisany 1 I 1942 przez przedstawicieli 26 państw.J. 1875).

Gnothi seauton). (epistola) decretalis '(list) rozporządzający'. por.nazwa publikacji okrojonych. wydanych w 1674 we Francji przez 39 uczonych pod kierunkiem Montausiera. Delfin . łączącej bramę wejściową ze świątynią. in usum Delphini). które moŜna było sobie róŜnie tłumaczyć. z łac. zwana Pytią. ocenzurowanych. kamienny stoŜek uwaŜany za środkowy punkt Ziemi. w którym oczyszczali się pątnicy przed zasięgnięciem rady wyroczni. zwany kiedyś Pytho. nazywanej odtąd Delfinatem. W przenośni . szukając azylu przed ścigającymi go eryniami. 'pępek. aluzja do dwuznaczności. Choć wiele było wyroczni w greckim świecie.). boga poezji. fr. późniejszemu Karolowi V. z których kapłan-prorok układał odpowiedzi. które. jako pochodzące od Apollina. Na frontonie świątyni widniał napis: "Znaj siebie samego" (gr. dziś Kastri.miecz obosieczny. uprzyzwoiconych. Delphinatus. stały skarbce państw greckich. Wyrocznia delficka . Według legendy Apollo miał go zabić i ustanowić w Delfach wyrocznię. Bossueta i Hueta. środek'). Delfi .seria klasyków łacińskich. łac. dziwiły Greków. takich listów od V w. zagadkowości i niezrozumiałości wielu proroctw Pytii. połoŜony w głębokiej szczelinie skalistej na południowo-zachodnim stoku Parnasu w Fokidzie. a od ok.) Po obu stronach świętej drogi. wypowiadała słowa bez związku. przypisywany Solonowi i .. w czasach prehelleńskich poświęcony prawdop.Dekretalia . odstąpił w 1349 swój kraj królowi Francji Karolowi Valois.. Delphoi. Dauphine. listy papieskie. Na zewnątrz murów znajdowało się źródło kastalskie. syna Ludwika Xiv. dauphin. niekiedy zawierające błędy w metrum i stylu.gr. pod warunkiem Ŝe odtąd dla uwiecznienia nazwy następcy tronu będą mieli tytuł delfina. 1150 przydomkiem władców Dolnej Burgundii (ze stolicą Vienne). 1313-59. Humbert Ii. Miecz delficki . słynny święty okrąg kultu Apollina i jego wyroczni. W (lub obok) świątyni znajdował się omphalos (gr. zawierające normatywne wyjaśnienia prawne w odpowiedzi na czyjeś zapytanie (od Iv w. delficką uwaŜano za najwyŜszy autorytet. ostatni bezpotomny władca Delfinatu.w świątyni Apollina w Delfach kapłanka boga. zob. Matce Ziemi i strzeŜony przez smoka lub węŜa (Python). w której Czechy znajdują się nad morzem) Szekspir czyni Delfy wyspą. tj. w odpowiedzi na pytania błagalników. teŜ Wyrocznia.fr.dekretały. zwłaszcza w sprawach religii. zwykle w formie heksametru. na uŜytek Delfina (łac. zbiory. (W pierwszej części Eumenid Ajschylosa Orestes przypada do omphalosa. Encyklika. Poprzednio delfin był zwierzęciem herbowym. siadała na trójnogu i w boskiej ekstazie. tytuł najstarszego syna króla Francji od 1349 do 1830. W Opowieści zimowej (tej samej sztuce. Klasycy Delfina .

gdyŜ w myśl ówczesnej teorii prąd japoński powinien był unieść statek na północ. W czasie trzydziestodniowych obchodów na Ŝadnym Ateńczyku nie wolno było wykonać wyroku śmierci. takŜe przez mieszczaństwo: długi płaszcz narzucany na Ŝupan.Samuel Łaszcz (Xvii w. odłoŜono do powrotu świętego okrętu.między Syberią a Wyspą Wrangla. obsada drugiej. aŜ w końcu uległa zgnieceniu i zatonęła. zbudowany wg legendy przez Tezeusza. z duŜym futrzanym kołnierzem. pne. prowadzony do ostatniej chwili. Jedna łódź zatonęła. teŜ Aleksander Wielki (Aleksander i Pytia). "Delias" . przynosił kosztowne podarunki.okręt delijski (z Delos).wierzchnie okrycie męskie. z G. za które był wielokrotnie sądzony. degle. kazał nimi podbić swoją delię.zob. dotarła do ujścia Leny. Delia . który miał na nim wyruszyć na Kretę.). a w Xviii w. przez szlachtę. skazanego na śmierć w tym okresie. na znak. Ŝe z czasem nie pozostała w nim ani jedna oryginalna deska. por. by zgładzić Minotaura. Cieśnina De Longa . Powróciwszy w roku następnym. Na pamiątkę tego wydarzenia wysyłano ten okręt co 4 lata z uroczystą deputacją do delijskiego Apollina. RównieŜ wypicie trucizny przez Sokratesa. Ŝe sobie nic nie robi z wyroków sądowych. kto radził się wyroczni.W. trzecia. z tur. Melville odnalazł ciała De Longa i towarzyszy oraz dziennik De Longa. pod dowództwem De Longa. Okręt był juŜ tylekroć naprawiany. amerykański badacz Arktyki. po czym zginęła z zimna. Z końcem V w. . noszone od Xvi w. która dryfowała przez niemal dwa lata. który w 1879 wyruszył z San Francisco na statku "Jeannette" dla przepłynięcia Cieśniny Beringa i dokonania próby dotarcia do bieguna północnego. stąd pochodziły olbrzymie skarby świątyni. podbity futrem.1844-81. Zwyczajowo. Melville'em. De Long George Washington . Delorges . słynny z partyzanckich walk z Tatarami. autorytet i reputacja wyroczni znacznie zmalały. Załoga na trzech łodziach wkrótce została rozdzielona. z szerokimi rozciętymi rękawami. jak równieŜ z gwałtów i łupiestw. lekko wcięty w pasie.in. Jednak lody uwięziły "Jeannette". uratowała się. Delia Łaszcza . głodu i wyczerpania. teglej. Kunigund.

340 pne. postanowiono więc. w celu uwolnienia od Persów miast jońskich w Azji Mniejszej.zob. uwaŜana przez wszystkich Greków za świętą. List św. Triptolemos i Kora . Demeter z Knidos . Damaszek. Demeter z Ŝagwią w ręku szukała córki wszędzie. aby wspólnie z nim znaleźć wyjście z sytuacji. Triptolemos. niewolnikami. Demeter.-fr. Gdy Korę porwał Hades do swego podziemnego królestwa. utworzonego po bitwie pod Salaminą w 478-477 pne. Wg legendy wyspa krąŜyła po morzu. rolnictwa. pne. Egejskim. zakotwiczył ją Zeus. 23-40). Jana. które czerpały z niego na budowę Propylejów i Partenonu. Dembowski Edward . Zagniewana bogini opuściła Olimp. matka Persefony (Kory).eleuzyński relief trzyfigurowy znaleziony w Eleusis. który wywołał rozruchy w Efezie (Dzieje Ap. dawna Ortygia (dziś Mikri Dilos). "Matka Bolesna antyku" (ok. a ziemia stała się jałowa i bezpłodna. aby ludziom dał kłosy. aby przyjęła Leto (ściganą przez zazdrosną Herę). nie mogła juŜ opuścić ich na stałe. . 1. W 454 przeniesiono skarb do Aten.). Ŝe dwie trzecie kaŜdego roku spędzać będzie na ziemi z matką. PoniewaŜ Persefona zjadła pestkę granatu w podziemiach. co się z Korą stało. Demeter . 12). dom demerytów w klasztorze na Łysej Górze istniał do 1870. zwanego odtąd Delijskim.in.opłakująca Persefonę.jeden z wielkich świętych kościoła wschodniego. stała się siedzibą i skarbcem Ateńskiego Związku Morskiego. która urodziła tu Apollina i Artemidę. aŜ wreszcie Helios powiedział jej.. Demeryt . Wyspa.zob. wraz z Delfami najwaŜniejszy ośrodek kultu Apollina.ksiądz skazany przez władzę duchowną za wykroczenia przeciw swemu powołaniu na pokutę w odosobnieniu.najmniejsza wysepka archipelagu Cykladów na M.Delos . Czerwony (kasztelanic). Ceres. m. ze śr. Ateny. równieŜ ośrodek handlu. V w.. PrzeraŜony tym Zeus zwrócił się do Hadesa. a zwłaszcza zboŜa. Eleuzynia: Jazjon. kopia: Londyn. co wywołało zawiść innych miast-państw greckich i przyczyniło się do wybuchu wojny peloponeskiej. w Biblii: rzemieślnik wyrabiający srebrne świątyńki Diany. i pasterz (3. zob. Misteria. Boginie wysyłają Triptolemosa. Mus. 19. Demetriusz . Brit.grecka bogini płodności. d'merite 'przestępstwo'. Pelops. Demeszka .

Ŝe Alkinoos domyślił się. oŜywiającego ciała ludzkie. mówi o "strasznym imieniu Demogorgona". Edmund Spenser w Królowej wieszczek. dialog Timaios Platona). o miłości Aresa i Afrodyty i o koniu trojańskim.zob.ok. dając w zamian dar śpiewu.straszliwe bóstwo. wypowiedzenie jego imienia przynieść mogło najokropniejsze skutki. formujący go z bezkształtnej pramaterii (por. medycynie. Stąd początek legendy o ślepocie Homera. studiował u magów babilońskich i kapłanów egipskich..Demiurg . lecz ciała podlegają zniszczeniu. Demogorgon . Boccaccio w Genealogii bogów określą go jako pierwotne bóstwo mitologii antycznej. Demoiselles D'Avignon . najwszechstronniejszy uczony staroŜytności przed Arystotelesem. 'pracujący dla ludu. dusza jest rodzajem ognia. umieszcza go z trzema boginiami losu na dnie przepaści. Szlachta. atomy są wieczne. piszący o etyce. wg Ariosta był on królem elfów i wróŜek. lub Śmiejącym się . Milton w Raju utraconym. Demokryt . poezji. Demokracja szlachecka . Nazywano go Abderytą lub Mądrością (gr. Rozwinął przejętą od Leukippa teorię materializmu atomistycznego: świat złoŜony z atomów poruszających się w przestrzeni i formujących się w ciała. który mieszkał w Himalajach i co 5 lat zwoływał je do siebie. z gr.zob. technice. 2. Zwiedził cały znany wówczas Grekom Wschód. demiourgos dosł. podobnie określają go teŜ późniejsi. "boski aojda" na dworze Alkinoosa. idealna siła twórcza. Sophia). 8) śpiewa pieśni: o sporze Odyssa z Achillesem. malarstwie i sztuce wojennej. budowniczy świata. 4. rolnictwie. natchniony przez bogów śpiewak dziejów i bohaterów. 956. mistrz rzemiosła. 47. sławny filozof grecki z Abdery w Tracji.postać z Odysei Homera. Na przyjęciu na cześć nieznanego wędrowca (Odyseja. nazwa wysokich urzędników niektórych greckich państw-miast. iŜ gość jego to właśnie Odys. Panna (Panny z Awinionu). 460-370 pne.w filozofii platońskiej: twórca.. Laktancjusza (?). któremu muza odebrała wzrok. twórca'. a łzy. króla Feaków. Wymienione po raz pierwszy przez pisarza chrześcijańskiego z Iv w. który przedstawił w Demodoku rzekomo siebie samego. sprawiły. Demodok . 2. które Odyssowi popłynęły z oczu.

Linia Demokryta . rozróŜniano: boginki (rusałki). z kamykami Ŝwiru w ustach. Juwenal. od Xvi w. Demostenes . jego zły (lub dobry) duch. wyd. przekrzykując szum fali morskiej. Opera (1875) Antona Rubinsteina. Chrypka spowodowana gorączką złota . o cechach na wpół boskich i na wpół ludzkich. 10. dola. opiera się zasadniczo na przemowach mających przekonać Ateny o groźbie zaboru Grecji przez Filipa Macedońskiego.poemat (1829-41. Gelasios) filozofem (por. wreszcie "bobo" . Wg legendy ćwiczył wymowę pokonując niedostatki głosu i niewyraźną dykcję. O wieńcu. . pol. a takŜe dla Cicerona był równie wielki jak Platon. Denar (1) .in. gdy Demostenes opłacony. płanetnicy w chmurach.. uboŜęta i skrzaty (krasnoludki) pilnujące domu. Platon przemilczał go i wszystkie jego dzieła zamierzał spalić. por. takŜe miedzianych. Listy. Mowy Olintyjskie. mimo braku bogactwa i pozycji społecznej. 33. 1856. tekst wg Lermontowa. latawce fruwający na wietrze. aby nie wpaść w ręce wysłanników macedońskich. Teofrasta. Horacy. m. Zachowało się 61 jego mów politycznych i sądowych (z tych 20 wątpliwej autentyczności). aby nie mówił przeciw Harpalosowi. groźna lub rzadziej dobrotliwa. dla Arystotelesa. z łac.w dawnych wierzeniach ludowych istota nadprzyrodzona. później deprecjonowana. Ŝe stracił głos. Demon .miano nadawane przez Lenina materializmowi. od Iii w. los ludzki. Gdy po klęsce zjednoczonych Greków Antypater. denarius 'dziesiątak. przypołudnice pojawiające się w polu w czasie upału. NajwaŜniejszymi demonami były diabły (zob.(gr. ne. udawał. zaŜądał wydania mu Demostenesa.w filozofii . najsłynniejszy mówca grecki. 1. którą ktoś uczynił.uwaga.postrach dzieci. charakter człowieka.miedziak. bóstwo opiekuńcze'. regent Macedonii po śmierci Aleksandra Wielkiego. topielice wciągające ludzi do wody.) W demonologii słow. Z gr. tł. Demon .384-322 pne. Ŝe wyłupił sobie oczy. za republiki równa 10 asom. ten uciekł na wyspę Kalaurię i otruł się. zwanych dlatego Filipikami. w średniowieczu nazwa drobnych monet srebrnych. O pokoju. zawierający dziesięć' od deni 'po dziesięć'. Sława jego zdobyta wymową i siłą osobowości.mała srebrna moneta rzymska. porywające dziewczęta i dzieci. samotny. daimon 'nadprzyrodzona potęga. 2. . Diabeł. aby widok świata nie rozpraszał mu myśli. Filipiki. 194) jako przeciwieństwo melancholijnego Heraklita. 1859) Michaiła Lermontowa. na plaŜy. Legenda głosiła.

kuchenny trójnóg Ŝelazny. zredagowanego przez sąd polubowny. Deneb . 'denar św. przeproszenie'. Piotra'. Deprekacja . trzecia część dzieła. na którym stawiano w ogniu garnek. polegające na głośnym odczytaniu tekstu przeprosin. biały nadolbrzym.druga co do jasności gwiazda w konstelacji Lwa. we wschodnim Egipcie. Deneb el Asad 'ogon Lwa'.dynar. Dendera .dawny ośrodek kultu bogini Hathor (zob.łac. (św. Deotyma . Denebola .Denarius Dei . Dennica . 'boŜy grosz'. wstawienie się za kim modłami.łac.. rondel. Petri .. Diener 'słuŜący'.) z zachowaną jej świątynią. sę doni) zob.) Dionizy.najjaśniejsza gwiazda w konstelacji łabędzia. arab. kocioł.deska kładziona na całą długość wozu gospodarskiego. 'ogon'. De Profundis . deprecatio 'prośba.łac. z łac. z nm. które Oscar Wilde wysłał z więzienia w Reading lordowi .. Diotima.uroczyste przeprosiny. zob. St. odbywane w dawnej Polsce publicznie. nad Nilem.zob. przewaŜnie w kościele. spowiedź autobiograficzna. Denar (2) .(wym. Denis . między drabinami. Denarius S. Świętopietrze. z arab. 'Z otchłani'. drobna moneta dawana niegdyś jako zadatek przy transakcji kupna lub przy najmowaniu słuŜby.

1207-73. psalmu Wulgaty: De profundis clamavi 'z głębokości wzywałem'. De Republica Emendanda . zazw. Kompletny manuskrypt. O obrotach sfer niebieskich. Deresz .ksiąŜę Sęrbów połabskich (Vii w. deres 'koń deresz'.). Derwisz . 633 Samonowi (zob. który w 1780 zapoczątkował wyścig. brudnoczerwonobiałej. por Fakir. Zakon derwiszów tańczących załoŜył perski poeta mistyczny DŜalal ad-Din Rumi. wym. Deptak Sławy .. zakon przetrwał w Turcji do 1925.Alfredowi Douglasowi. na której uczniów chłostano w szkole.ang.Ŝebrzący mnich muzułmański. ang.koń o maści dereszowatej. Derby (ang. De Rerum Natura . ławka. podła lura. rozwiązany przez Atatrka. . cienkie. z węg. (w Polsce 24007m). dziedziniec przed Chińskim (Kino)teatrem Graumana w Hollywood. od nazwiska lorda Derby. a od ok. członek muzulm. zazwyczaj w pierwszą środę czerwca w Epsom Downs w hrabstwie Surrey w południowo-wschodniej Anglii. w biegu płaskim dla trzyletnich koni na półtorej mili ang.zob. z pers. O poprawie Rzplitej. da:by) doroczny wyścig o "Błękitną Wstęgę Toru". darwisz 'odwiedzający drzwi'. tekstu 129. Walk of Fame.zob. kiepskie wino. gdzie znajdują się odciski stóp gwiazd filmowych. Tytuł dzieła to dwa pierwsze wyrazy łac.). mógł być opublikowany dopiero w 1960. Jeden z pierwszych władców słowiańskich znanych z imienia. w pięć lat po śmierci Wilde'a. który podlegał Frankom. Derwan .) po jego zwycięstwie nad królem Dagobertem I (zob. Blue Ribbon of the Turf. O naturze wszechrzeczy. bractwa religijnego mistyczno-ascetycznego. De Revolutionibus Orbium Coelestium . przechowywany w Muzeum Brytyjskim. ogłoszona w 1905.zob.

Księga Powtórzonego Prawa. 17.hebr. mąŜ Pyrry. Deukalion . Na pytanie. afront.przest. z komentarzami.potop. Des Grieux . od bardzo dawna.nm. 1792-1806). jak odbudować ludzkość. opublikowana w 1841 z melodią Haydna do pieśni Gott erhalte Franz den Kaiser (na cześć cesarza rzymsko-niemieckiego Franciszka Ii. kościach Matki Ziemi. piątej księgi biblijnego Pięcioksięgu. 21-24.zob. Księga powtarza. Dewarim. tytuł ostatniej.łac. gr. a Deucalione. Despekt . 'widok (z góry). aŜ wody opadły. Deuteronomium . ubliŜenie. Deutschland Ueber Alles .Desdemona . Deukalion. pieśń znana jako Deutschlandslied 'Pieśń Niemiec'. Od czasów Deukaliona . od czasów potopu. zbudował arkę i pływał na niej wraz z Ŝoną przez 9 dni. oznaczających 'kopię lub odpis tego prawa'. 18. Niemcy ponad wszystko'.. gdyŜ nie mógł ścierpieć dłuŜej grzechów wieku brązu lub zbrodni Likaona (zob. deuteros 'drugi'. uchybienie (komu).(wym. dekalog i większość praw zawartych w Ex. Z kamien rzucanych przez Deukaliona powstawali męŜczyźni. pogarda'. a arka osiadła na górze Parnas.. Deukaliońska powódź . obraza. Otello. z gr.kobiety. Hellen.mit. łac. de gri) zob. Ŝe mowa tu o kamieniach. który by jednoczył duchowo wszystkich Niemców rozczłonkowanej Rzeszy. ujma czci. z porady ojca. Manon Lescaut. Genesis. Deukalion domyślił się. nomos 'prawo'. pochodzący z błędnego przekładu hebrajskich słów w Deut. Gdy Zeus spuścił na Ziemię potop.). napisana przez Heinricha Hoffmanna von Fallersleben jako utwór. z łac. wyrocznia kazała Deukalionowi rzucać za siebie kości swojej matki. córki Epimeteusza i Pandory. przez Pyrrę . por. ustanowiona jako niemiecki hymn narodowy w 1922 przez prezydenta Eberta i po raz wtóry w 1952 dla Rubliki Federalnej Niemiec przez prezydenta Heussa. despectus.. Des Knaben Wunderhorn . jednak bez pierwszej .zob. zob. 'Niemcy. syn Prometeusza. dyshonor. (Des) Knaben Wunderhorn. Deutschland.

prawdop. drewniany.. (1623). autor m.). dasi 'niewolnica lub słuŜąca hinduska. Dewiza . Dewajtis . Dewiza heraldyczna . zjawisk i sił przyrody. Dewadasi .. Kościół . Xv w. od których nabierał specjalnego aromatu i cierpkiego smaku. wieś w widłach Dunajca i Białki.). divisus 'podzielony'. Bogata polichromia o motywach geom. demon.(krótkie zdanie traktowane programowo jako) zasada postępawania. kobieta niskiej kasty'. prawo i wolność'. 'słuŜebnica boga'.złośliwa istota nadprzyrodzona. 1646. kompozytor. sanskr. zwany teŜ kwarcianym lub obozowym.wytrawny. dzieła Przewagi elearów polskich. z uwagi na jej szowinistyczny wydŜwięk." Powieść przyniosła autorce trwałą popularność. gotycki... osławiony przez gorszący i awanturniczy tryb Ŝycia. wystały miód pitny. pierwotnie przechowywany w beczkach dębowych.bohater tytułowy powieści (1888) Marii Rodziewiczówny. wstędze herbu. 'Jedność. wywodzące się niekiedy od dawnego zawołania (zob... Hymn RFN zaczyna się więc od słów: "Einigkeil und Rechl und Freiheit" nm. archit.podhalańskie w woj. w mazdaizmie . z fr.umieszczana na insygniach orderów.zwrotki. Dewa . sentencja. godło.in. Dębołęcki . zawołanie' z łac. obok dębu stała niegdyś świątynia boga Aleksota. olbrzymi prastary dąb w dąbrowie połoŜonej w widłach Dubissy i Ejni. motto. co ich niegdy lisawczykami zwano. bojowego hasła rycerskiego.(Dembołecki) Wojciech..hasło. deva 'dewa'. znany jednak przede wszystkim z najosobliwszej pracy etymologicznej: Wywód jedynowłasnego państwa świata. poł.nazwa staro-indoaryjskich bóstw. Dębno . tancerka świątyni hinduskiej. pamiętnikarz. o konstrukcji zrębowej. z Konojad. śmudzini szeptali: "Dewajtis opłakuje stare czasy. 1585-ok. figuralnych i roślinnych.w wedyzmie . devise 'godło. Dębniak . w 1621-22 kapelan lisowczyków (zob. z 2. franciszkanin. krakowskim. utworu nagrodzonego na konkursie w Warszawie. umieszczane dawniej na tarczy a. Dewiza orderowa .bajadera.filialny Michała Archanioła. zły duch. w którym pokazuje . Gdy jesienią dąb tracił liście.

wyd. litera . biblijny Abram to słowiański Obran. diabeł wenecki. warunkujący doskonalenie się w kolejnych wcieleniach.wł. Akcja rozgrywa się we wsi czeskiej Mokra Lhota.) w okrągłym słoiczku wypełnionym wodą i zamkniętym. łacina i insze języki ze słowiańszczyzny są wypsowane". zły duch. krąŜy. upadły anioł.) Ŝe nastarodawniejsze w Europie królestwo polskie lubo scytyckie: samo tylko na świecie ma prdziwe successory Jadama. Ŝe język słowieński pierwotny jest na świecie (1633). kogo by poŜerł . Wyspa (Diabelska). libretto: Adolf Wenig. Diabeł i Daniel Webster . której na zabawie chłopcy unikają. pol. Kasia.zob. a księŜna. Róg (Diabeł rogaty). Dębołęcki y.lita rzecz itd. zob. jako lew ryczący. w panowaniu światu od Boga w raju postanowionym. Sześć (Pal go sześć). w buddyzmie: prawda idealna przekazana przez Buddę. A zatem np. potępiony i strącony do piekieł. kanon zasad kosmicznych.szatan. Ten porywa ją w tańcu do piekła. sprzedaje duszę diabłu dla doczesnych korzyści. alleluja . Dhu'L-Karnain . 8. Fra Diavolo. szukając. gr. Młyn. Le Diable boiteux (1707. Diabeł kulawy . Diabeł. Jabez Stone. postępowanie zgodne z prawdziwą naturą człowieka. jak się zdaje. prawo naturalne. Robert (Diabeł). sprawiedliwość. prawo moralne. teŜ Belfagor.czes. pierwszym kompozytorem polskim. natura. diavoletli di Murano. Don Cleofas .Biblia. poruszające się (przy zmianie ciśnienia atm. naśladująca treścią i tytułem powieść hiszp. wygłasza mowę obrończą przed sądem piekielnym i uzyskuje zwolnienie Stone'a z obowiązku dotrzymania umowy.dał tor. choćby z samym diabłem. śliczna dziewczyna o ostrym. kusiciel. ale tam wkrótce Lucyper i diabły mają jej po same uszy. tzw.w hinduizmie: obyczaj religijny kasty. Diabeł . Diabelski młyn .zob. w Murano (Wenecja). demon. Bacchus. farmer z Nowej Anglii (USA). chce tańczyć. dzięki którym rzeczywistość istnieje. Selha i Japheta.Heczkoś. Wielki mówca Daniel Webster. Diabelska Wyspa .zob. 1782-12. opera komiczna (Praga 1899) Antonina Dvoraka. autor . diabolos 'oszczerca'. Na podstawie tego opowiadania Douglas Moore napisał i wystawił w 1938 operę. kąśliwym języku. obiecuje znieść w swoich dobrach pańszczyznę. pisarza Valeza de Guevary Diablo cojuelo (1641).. religia.słynne opowiadanie (1937) Stephena Vincenta Beneta. diavolo cartesiano. 1. hosanna to właściwie "popsowana" BoŜenna.chwałę luja. która za złe uczynki miała być potępiona. A gwoli temu i to się pokazuje. 5. Cert a Kaca. 1804) powieść Lesage'a. Dębołęcki wywodził w swym dziele. i Ŝe dlatego Polaki Sarmatami zowią. zabawki wyrabiane dawn. Ŝe "greczyzna. Aleksander Wielki. Dharma . Adwokat diabła . powstała teŜ na ten temat sztuka teatralna i musical.fr. Piotra. półdiablę weneckie. który zastosował bas cyfrowany dla organów. Diabeł i Kasia . Wreszcie odsyłają Kasię na Ziemię. Diabeł kartezjański .zob.(.. figurki małych diaełów. List św.

dwóch osób. 84-116. Platon. wg Jana. Saligia. Aby zabawić swego wyzwoliciela. Rogaliński. zwł. Lilith. Seleucydzi). dziś Milo. 'kozły'). Syria (zob. Paskuda-Zalotnik. Lewiatan. propują Melijczykom zaniechanie obrony (416. Lucyfer..wg. filozoficzny w formie rozmowy. ptolemeuszowym i kopernikowym . Bóg). przyglądał się obrzędowi wyciągania figury Pana Jezusa na wieŜę kościelną i zrzucania z niej diabła. 104-05. Dialog . Apok. Amaimon. polecając zapalić "Bogu świeczkę i diabłu ogarek" (por. piekielnik.). utwór lit. Belzebub. 12. warchoła. Diabły z Loudun . Nazwy diabła . Antygonidzi). pisarza i humanisty wł. dając zarazem wykład ateńskiej Realpolitik. cz. KsiąŜę tego świata . 12. W końcu utworzyły się 4 mocarstwa: Egipt (zob. ukazując mu.).) Diadochowie . Galileusz. Milos). słynna ksiąŜka (1542) Sperone Speroniego.przydomek Stanisława Stadnickiego. Loudun. Rabini okeślal diabła i diabły jako serrizim (hebr. (Św. wąŜ starodawny. w utworze lit. Duch).. Voltaire. Rokita.. z gr. Daje to autorowi sposobność do przedstawienia satyrycznych obrazków paryskiego towarzystwa. Ew. pne. duch nieczysty (zob. w święto Wniebowstąpienia.. Szatan. kiedy ustaliły się główne granice państw świata hellenistycznego na najbliŜsze stulecie. jednego z przywódców rokoszu Zebrzydowskiego (zob. Smętek. Dialog o językach . r.zob. Wyspa. Pergamon (zob.) Walenty. licho. Lelek. mając w pogotowiu wojsko i flotę wojenną.. Chowniec Demon. które odmówiło poddania się Atenom. gdzie go uwięził pewien astrolog. Mickiewicz. Tukidydesa między posłami ateńskimi i radnymi miasta Melos (na wyspie Melos. a.. pokuśnik. Legio sum. Smołka..zob.diabeł wg Biblii. Rozszczepione kopyto .. powiedzieć król Władysław Jagiełło.od 323 do 281 pne. Okres diadochów . WąŜ. a diabła nie gniewaj . (A.rozmowa. Ptolemeusze). Boruta. 1551-1610. Ein' feste Burg. głoszącego równorzędność języków narodowych (w . Ów smok wielki. Ew. kaduk. Legio(n). diabeł otwiera przed nim dachy domów madryckich. Dialogo delle lingue. Asmodeusz. awantumika.zob. Astarotte. zły itp. DziaJy. Abaddon. po śmierci króla w 323 pne. starosty zygwulskiego. Marcin(ek). dialogos 'rozmowa'.bies. którzy. Iii. okrutnika i grabieŜcy.Biblia. Biblii.miał tak. Samael. demona zwanego "diabłem kulawym".następcy (gr. Dialog melijski .cecha diabła częsta na jego wizerunkach. kusiciel. z butelki. 24-27. wg legendy. 12. Posłowie. Omówienia eufemistyczne . Mefistofeles. co się w nih dieje. Duch (przeczenia).słynna dyskusja w Wojnie peloponeskiej. który zwodzi cały świat . Przechera-frant. ok. Attalidzi) i Macedonia (zob. por.wł. alter Frilz. przewaŜnie generałowie jego wojsk. Wyganiać diabła Belzebubem . gdyŜ kozioł był wcieleniem nieczystości.zob. 5. Diabeł łańcucki . 31. 9.. wg Mat. Wyspa Dabelsk zob. Piotr: Ktoś ty? Duch: Lukrecy. gdy w farze poznańskiej. diadochoi) Aleksandra Wielkiego. Belial. Dialog o dwu najwaŜniejszych układach świata.Zambullo wypuszcza Asmodeusza. w szeregu krwawych wojen rozszarpywali między siebie jego imperium. 3. czart. SłuŜ Bogu. zob. Dialogi Platona . zarwaniec. Apollyon. diasek. Ks. obłudy i wojowniczego szowinizmu. teŜ Epigoni. księciem duchów nieczystych.

w berle brytyjskim. Indie były jedynym dostawcą diamentów. ofiarowany królowej Wiktorii w 1849.jeden z najdawniej znanych. co spowodowało po roku 1870 najazd poszukiwaczy pochodzenia anglosaskiego na te ziemie. największy (726 k. obecnie w Smithsonian Institution. 317 k. The Hope .znaleziony w 1853 w Brazylii. Portugalczyk brazylijski.. NaleŜał do księcia Orleanu.. 530 k. Cullinan . Gwiazda Południa . regenta Francji.Ŝółty olbrzym 137 k. uwaŜany za najczystszy ze sławnych. 1432-77. oraz ok.zakresie sprawnego wyraŜania myśli i pojęć) z łaciną. ofiarowany królowi Edwardowi Vii na 66. kupiony przez księcia Grigori Orłowa i w 1776 ofiarowany Katarzynie Ii. 127 k.naleŜący podobno do Karola Śmiałego.największy diament świata 3016 karatów... największy niebieski diament świata. wagi 200 k. Legenda łączy go z Karolem Śmiałym. a ok. gdzie poległ. zakupiony w 1830 przez bankiera londyńskiego Thomasa Hope (stąd nazwa).C. księciem Burgundii. w Xvi w. później kupiony przez Henryka Iii.. naleŜący do szacha perskiego. Regent . uprzednio 793 k. najsłynniejszy. Vargas . Pocięty w 1941 na 23 kamiene. po 1747 zaginiony. urodziny. widziany w 1304 na dworze radŜy Malwy. Sancy . wyłupiony z oczodołu posągu boga w świątyni indyjskiej w 1750. na południe od Delhi. Waszyngton D.. 'Nadzieja'.. stu innych diamentów.5-karatowy diament w USA.piękny Ŝółty diament 140 k. który miał go nosić na palcu w bitwie pod Nancy. znaleziony w Indiach w 1701.ang. Kohinur . zamieszkałe dotąd przez potomków Holendrów. W 1728 odkryto złoŜa diamentów w regionie Minas Geras w Brazylii. . Florentyn .) ze znalezionych w Brazylii (w 1938). znaleziony w Transwalu w 1905. Diamenty . o historii sięgającej 1688 r.piąty co do wielkości diament świata. w koronie. kuh-i nur 'góra światła'. 44.AŜ do Xviii w. 1850 między Kimberley i Pretorią w Transwalu w Afryce Południowej. Cullinan Ii.kształtu połowy jaja. Spomiędzy najsławniejszych diamentów wymienić warto następujące: Wielki Mogoł 280 karatów po oszlifowaniu. Najazd ten przyczynił się z czasem do wybuchu wojny burskiej. z pers. Pocięty na mniejsze: Gwiazda Afryki. Orłow .

gdzie kapłani stosowali m. przez Herostratosa (zob. wcześnie utoŜsamiana z grecką Artemidą (zob. Dzieje Ap. podobnie jak trojańskie palladium. Popiół. Cyntia. Drzewo (Diany). jeśli ułamał gałąź pewnego drzewa i zabił nią w pojedynku dotychczasowego kapłana. słynnym posągiem Artemidy Efeskiej. Naszyjnik diamentowy zob.znaleziony w 1954 w Transwalu. Właśnie widok tej gałęzi zmusza Charona do przewiezienia Eneasza przez wody Tartaru. pne. Artemidy) w Efezie.symbol opinii uwarunkowanej własną korzyścią. ozdobiona rzeźbami Skopasa i Praksytelesa. Na dnie popiołu gwiaździsty dyjament . zwł. posąg z biustem o kilkunastu piersiach. Pawła zaszkodzą jego ineresom. od 1672 w skarbcu jasnogórskim. W Eneidzie. Golden Bough. znany z kopii rzymskich. przez Chersifrona z Knossos. Artemizjon. 'z gaju') opiekunka cudzoziemców i wyjętych spod prawa. Dolną część kolumn pokrywały płaskorzeźby. posągi Artemidy w Taurydzie i Kybeli w Pessinus w Galacji. gór i księŜyca. Plastyka: obrazy i freski przedstawiające Dianę jako łowczynię z nimfami. Największe diamenty w zbiorach polskich: czarny diament w złotej puszce św. okrzyk złotnika Demetriusza (zob. Sens tego dziwnego obyczaju tłumaczy James Frazer w Złotej gałęzi. Wielka jest Diana Eteska! . Demeter). miał wg legendy spaść z nieba (moŜe był to obudowany hebanem meteoryt?). w koronie monstrancji Jana Kazimierza.) później odbudowana.6. Kapłanem zostawał zwyczajowo zbiegły niewolnik.. górnabyła Ŝłobkowana pionowo. który wyrbiał srebrne świątynki Diany i przestraszył się. Diana Nemorensis . Niarchosa.(właśc. Spalona w 356 pne.staroitalska bogini łowów. święte tarcze Rzymian i ołtarz Matki Boskiej w Loreto. Ŝe kazania św. najstarszy wizerunek Ateny w Atenach. Vi w. Maria (Antonina).. ang. Biblia. 23-8. połączonym ze zdrojowiskiem. Diana z Efezu (na południe od dzisiejszego Izmiru w Azji Mniejszej). Jej ołtarz w gaju pod Arycją w Górach Albańskich w środkowej Italii był miejscem najsłynniejszego kultu Diany. Artemida efeska. . 135.). opiekunka kobiet i ich płodności.(łac. Z czasem popadła w ruinę.in. lasów. w poł. Świątynia Diany . zabiegi balneologiczne. Wergiliusza Eneasz urywa złotą gałąź przez zstąpieniem do Hadesu.Niarchos . wzniesiona na planie prostokąta 111 na 517m. wielka budowla o głównym pomieszczeniu kultowym otoczonym dwoma rzędami kolumn. kupiony w 1957 przez armatora greckiego Stavrosa S.zob. 19. Diana . właśc. Nowa świątynia zaliczana przez staroŜytnych do siedmiu cudów świata. od 1504 w skarbcu katedry wawelskiej. zbud. Stanisława. i diament najczystszej wody wagi 10 k. por. Selene. por.

Pozostwia interesującą korespondencję. faworyta króla Francji Henryka Ii. przy toalecie. podający ich przebieg dzień po dniu. Tintoretta. Galut. stała się kanonem urody kobiecej Xvi w. z której tylko część ludności wróciła do Palestyny. Diana De Poitiers . ParyŜ). Domenichina. Corota. Diaz Bartolomeu . Przylądka Dobrej Nadziei (zob.(wym. rozproszenie jakiejś narodowości na obczyźnie lub wyznawców. Z jej powodu imię Diana stało się popularne we Francji. Bouchera. podroŜy.zob. Vermeera.I.obraz Francois Cloueta.. puatję) księŜna de Valentinois. 1.). z Endymionem. z horami itd.w staroŜytności: rozproszenie śydów wśród innych narodowości w następstwie niewoli babilońskiej.Ŝadnego. Diariusz . śpiącą. Diana . (publiczny) zjazdów. Correggia. Bocklina. Diana i Endymion . Diarmait o Duibhne . 1. podziwiana i sławiona przez artystów i poetów. Po śmierci króla resztę Ŝycia spędziła w swoim wspaniałym zamku w Anet.zapis wydarzeń. Diana w kąpieli . Dobry). Sama miała z Henrykiem dziewięcioro dzieci. łac. A. Grainne. Scarlattiego. por. zbudowanym dla niej na polecenie Henryka przez sławnego architekta Philiberta Delorme'a. Ŝeglarz portugalski. Carracciego. sejmowy. List Jakuba Apostoła. jakiejś religii wśród innowierców.z Akteonem. Vinckelboonsa. Biblia. m.ok.opera (1670) A. diarium 'racja dzienna' (Ŝywności itp. Lucasa Cranacha Mł. 1450-1500. por. . Królowa Katarzyna (zob. D. diaspora 'rozproszenie'. w kąpieli. towarzysz podróŜy Vasco da Gamy i Cabrala. później takŜe o Ŝydowskich chrześcijanach zamieszkałych wśród pogan.in. utonął w pobliŜu Przylądka w czasie burzy razem ze swym statkiem..in. Tycjana. Rubensa. kompozycja mitologiczna z portretem Diany de Poitiers.) Medycejska musiała się pogodzić z tym trójkątem małŜeńskim. dziennik. odkrywca m. gr. Diaspora . 'dziennik'. 1499-1566. w drodze z Brazylii do Indii. wojenny. Rembrandta. Diana z jeleniem rzeźba (przed 1554) z zamku w Anet (Luwr. (diariusz prywatny) domowy.

1689-1757. jedna z największych w Grecji.w staroŜytności miejscowość na zachodnim wybrzeŜu Azji Mniejszej. konkwistador hiszp. czyli Prawdziwej historii podboju Nowej Hiszpanii (1632. Didymos Chalkenteros . cykl wokalnych miniatur lirycznych opus 48 (1840) Roberta Schumanna do słów Heinego. nie ukończona. na południe od Miletu. której zawdzięczał przydomek Bibliolathas.(wym. syn drukarza Denisa. 331 pne.Diaz Del Castillo . 1775 ustalił wymiar punktu drukarskiego. 'zapominacz ksiąg'.zob. Tomasza z Akwinu. Pierre. sławnego z ogromu swej produkcji literackiej (ponad 3500 pozycji) i krótkiej pamięci (nieraz się powtarzał lub zwalczał własne opinie). po raz pierwszy we Francji.. 'Miłość poety'. wydawali wzorowe edycje klasyków oraz tanie popularne ksiąŜki. na miejscu pierwszej. w Didymie. zwł. przebudowywana.nm. 65 pne. . zburzonej 494 przez Persów. przydomek (znaczący 'o spiŜowych jelitach'. Kunst der Fuge. 'bliźniak') nazywano równieŜ św. 10 ne. Dichterliebe . Ŝywym i prostym językiem mówiącym o wypadkach i ludziach znanych osobiście.Bernal. 1492-1581. Die Kunst Der Fuge . Wynalazł cienki papier welinowy Syowie jego.. nazywano najlepszym drukarzem swoich czasów. Didymaion . ze stereotypów. której dzieje odmalował w monumentalnym Pamiętniku Ŝołnierza Korteza.. w wyborze 1962). są one zapewne źródłem wielu ocalałych komentarzy antyznych. towarzysz i kronikarz Hernana Cortesa z wyprawy w 1519 do Meksyku. spisanym na starość w Guatemali.-ok. dido) rodzina księgarzy i drukarzy francuskich. Didyma . drukowane. pol. wpływając z kolei na dzieło Bodoniego. Pod wpływem Baskerville'a stworzył czcionkę w pseudoklasycznym styłu moderne.. ZałoŜyciel firmy drukarskiej (1713) Francois. 1764-1836.umiejętność przysiadywania fałdów) greckiego filologa i komentatora z Aleksandrii.ok. Didot . Synowie Firmina kontynuowali prace ojca. i Firmin. gr. Ok. wyd. pierwszy zasłynął w swym rzemiośle. mający Sitzfleisch . Imieniem Didymos (gr. o Homerze. 1730-1804. wzniesiona ok.jońska świątynia ku czci Apollina. 1761-1853.. ok. ruiny odkryto w 1872. Choć zachowały się tylko fragmenty jego prac. tzn. słynna z wyroczni Apollina. Jego syna Ambroise. gdyŜ Tomasz to aramejskie Te'oma 'bliŜniak'. umoŜliwiając tym normalizację wymiarów czcionek i sprzętu.

napisanej na przełomie Xii-Xiii w. Wg Biblii. ów dzień. Bernardowi.zob. jeślim ja zaginął?" Kompozycja (1967) Krzysztofa Pendereckiego o Oświęcimiu.)'.. Digenis Akritas Basilios . Solvet saeculum in fevilla. dies illa.Dies Irae . Grzegorzowi i św. jak Mozarta. zaś melodii chorału uŜyło jako motywu wielu innych. Ŝeglarz rosyjski. o charakterze prostszym i mniej konwencjonalnym niŜ greckie. '(pisma) podzielone (na księgi. Dytryk z Bern. por. Mowa w niej o fantastycznych czynach Digenisa. najdalej na północny wschód wysunięty punkt Azji. 1253). włączona do mszału. wizja ginącego świata. przez (?) Tomasza z Celano (zm.. początek rymowanej sekwencji kościelnej. 1672.-kat. . Dies iree. Dygesty. Isinieje równieŜ wersja ruska. która w dzisiejszym kształcie jest kompilacją sześciu redakcji greckich z okresu 928-944 ne. Cherubiniego. wg Mat.hymn z tomu Ginącemu światu (1902) Jana Kasprowicza. dzień Sądu Ostatecznego (zob. DieŜniew Siemion I. nazwany przez Nilsa Nordensklda (zob.-wsch.. siłacza i uwodziciela. do melodii z chorału gregoriańskiego.. który pierwszy opłynął wybrzeŜe Azji płn. co świat rozsypie w proch. Dietrich Von Bern . której sens oddaje przekleństwo: "Niech nic nie będzie! Amen! Bo cóŜ być moŜe. Rachmaninow. Utwór wywarł wpływ na słowiańską poezję ludową. od Kołymy do Zatoki Anadyrskiej (1648). 15. W Xiv w. tytuły itd. Dies irae . jak Berlioz. 'dzień gniewu'. ('dzień gniewu. Ew. a od 1564 (sobór w Trydencie) śpiewana we mszach Ŝałobnych liturgii rz. takŜe polską. Saint-Saens.łac. 'Teodoryk z Werony' zob.. Sąd). 10. Liszt. Stała się tematem wielu kompozycji muz. przypisywana takŜe św.ok. Digesta .bohater anonimowej bizantyjskiej epopei białym wierszem Czyny Digenisa Akritasa. 1605-ok. Pandekty. Verdiego.nm. świadczy o tym Dawid i Sybilla'). Przylądek DieŜniewa odkryty przez niego. łac. . Testet David cum Sibylla.) ku czci DieŜniewa.Nazywana największym hymnem średniowiecza.

indyjska (Iii-Viii w. co uczyniło na królu takie wraŜenie. Iii. Przedmowa do ks.Wg Seneki Diogenes miał mieszkać w wielkiej glinianej beczce. 3." Słońce takŜe kloaki odwiedza. uczeń i następca Antystenesa.złota moneta płn. szczekam na tych. 37) opowiada. czy ma jakie Ŝyczenie. jak np. . denarius 'denar'. być moŜe. Diogenesa. Kiedy król Filip Ii Macedoński zagroził Koryntowi. Ŝe człowiekowi do szczęścia wystarczy zaspokojenie tylko nąjelementarniejszych potrzeb." Pora posiłku .).zob." Pies . Latarnia Diogenesa . ok. Potępiał wszelkie zainteresowania intelektualne nie poświęcone oczywistym celom praktycznym. Ŝe odwiedza plugawe spelunki. waluta Jugosławii i niektórych krajów arabskich. Diogenes . kiedy chcesz. w Koryncie Diogenesa i spytał go. Rabelais. Hory.Diogenes Laertios (6. i zatapiam zęby w ciele hultajów. dlaczego nazywją go psem. sam ograniczał się teŜ do minimum. arabska (Vii-Xiii). Ŝe nadano mu przydomek kyon ('pies'). De historia conscribenda ('Jak naleŜy pisać historię'). odpowiedział: "Bo łaszę się do tych. zapytano go. głosił.Dike . zob. obracał i toczył beczkę tam i na powrót.Kiedy Aleksander Wielki odwiedził w 335 pne. co dają mi cośkolwiek.Kiedy Diogenes spacerował w biały dzień z zapaloną latarnią. z łac.odpowiedź Diogenesa na zarzut. Zapytany. jak Diogenes wyrzucił swój kubek.. Aleksander i Diogenes . Dinar . Ŝe powiedział: "Gdybym nie był Aleksandrem. chciałbym być Diogenesem. a mieszkańcy gorączkowo rzucili się do przygotowań obronnych. jadaj.z Synopy nad M. a nie maŜe się .kiedy moŜesz. astronomię. czego szuka. Czarnym.Sposób Ŝycia filozofa sprawił." Beczka Diogenesa . por.Kiedy zapytano Diogenesa o najlepszą porę posiłku. niczego więcej nie pragnę". arab. Zachowany posąg starego kaleki-Ŝebraka z psem przedstawia. co odmawiają. filozof grecki ze szkoły cyników. odrzekł: "Jeśliś bogaty. aby nie wydać się bezczynnym. 412-323 pne. ten odparł: "Nie zasłaniaj mi słońca. Diogenes. Kubek . odpowiedź miała brzmieć: "Szukam człowieka. a gdyś jest biedakiem . ujrŜawszy dziecko pijące z własnej dłoni. Lukian. Złodziej (Wielcy złodzieje).

Przygoda taka zdarzyła się poecie Filoksenesowi. wywęrwał więc do Italii. odrzekł tyranowi: "Z powrotem do kamieniołomów.Diomedes (1) . syn Tydeusza i Deipyle. zob. targnął się w boju na Aresa i zranił Afrodytę.mit. 6. aby ujść za jedynego sprawcę tego czynu. przywódca wojowników z Argos i Tirynsu. teŜ Rezos. teŜ. Ŝe zbroję złotą. Dmochowskiego). Wg niektórych pojęcie to odnosi się do Diomedesa (2). najdzielniejszy po Achillesie bohater grecki w wojnie trojańskiej (Homer poświęca mu niemal całą 5. Diomedea necessitas. Diomedes 'boska chytrość'. dokąd zmierza. Diomedowa zamiana . władca podejrzliwy. gr. absolutnie nieodparty.w której cała korzyść przypada jednej stronie: "A Zeus zabrał Glaukowi tyle przytomności. praca). Damon i Fintiasz. córki Adrasta.ok. Diomedes (2) . Damokles. dano pierwszą nagrodę w Atenach w 367. który oddawał swoim koniom na poŜarcie przybywających do niego w gościnę cudzoziemców. zob. rozwiązły.." Zob. gdzie załoŜył liczne miasta w Apulii. gr. do udania się z nim do obozu Greków. ale przy tym jedna z najwybitniejszych indywidualności greckich. Ucho (Dionizjosa). ale wykształcony. Okup Hektora. chciwiec.łac. 430-367 pne. gościł u siebie Arystypa z Kyrene i Platona. choć jednej z nich. Herakles (8. Ŝe jego Ŝona Aljgialeja za sprawą mściwej Afrodyty zdradzała go. a zapytany. drŜący o własne Ŝycie. protektor sztuk i nauk. Odys chciał zgładzić Diomeda. osławiony jako okrutnik. Diomedowy przymus . Po powrocie z wojny dowiedział się. jeśli nie chcieli spędzić nocy z jego córkami. Ŝe za krytykę swych utworów wtrącał do więzienia.syn Dionizjosa I. Dionizjos I Starszy . syn Aresa i nimfy tesalskiej Kyreny. Iliada.. słynny z męstwa i zuchwałości. F. gr. wstał i ruszył ku wyjściu. por. księgę Iliady). który jednak odjechał w niełasce. dał z chęcią (Diomedesowi) za zbroję z miedzi. ceny stu wołów. związał Odyssa i przymusił bijąc płazem miecza. Diomedes był szybszy. ze względów politycznych. Schlemihl. który później. Wraz z Odyseuszem wykrada palladion (posąg sakralny Ateny gwarantujący bezpieczeństwo miasta) z Troi. Soczewica (Miska soczewicy). juŜ na wolności. od 405 tyran Syrakuz. niedoświadczony i prawdop. król Tracji. tyran Syrakuz 367-357 i 346-343 pne. Gdy Diomedes z Odyseuszem wykradli palladion z Troi. władca słaby. pisał tragedie uwaŜane przez krytykę za dzieła mierne. słuchając raz wierszy Dionizjosa. Dionizjos Ii Młodszy . 236. tł.mit. kupną wołami dziewięcią" (Homer. za to poezje jego wyśmiano na igrzyskach oimpijskich w 388. Powiadano. .

. zbudowany w V w. który przebywał przez 22 lata w Rzymie w czasach Augusta. Menady. obaj jednak otrzymali dymisję. Dziękijednemu z nich. pne.).w Atenach. Dionizos . Priscianusa) aŜ do epoki Odrodzenia.in. slenów. w sanktuarium Dionizosa u południowo-wschodniego podnóŜa Akropolu. gościł na swym dworze filozofów (Platon. uczeń Arystarcha z Samotraki. w której w sposób zwięzły i jasny usystematyzowal nauki poprzednich gramatyków. obchodzone w końcu grudnia. z występami chórów męŜczyzn i chłopców. hałaśliwym orszakiem bachantek. małŜonek Ariadny.gr. Melampus). wrócił podstępem na tron. Zeus objawił jej swą boską postać. gr.. Dionizjos Trak . autor Techne grammatike. a wygnany po raz drgi mieszkał odtąd przez wiele lat w Koryncie. Orgiastyczny. bóg wina. do 264 pne.. które dały początek tragedii. koźli. Lenaje w styczniu-lutym. syn Zeusa i Semele. podobno jako nauczyciel.attyckie święta ku czci Dionizosa. 170-90 pne. Dionizje .ok. Grecy utoŜsamiali go z egipskim Ozyrysem. Jego ministrem był historyk Filistos. Zeus wszakŜe uratował dziecko i donosił je. zachowały się takie cytowane tam utwory jak Oda do Afrodyty Safony i Danae Simonidesa. zob. Gdy przed urodzeniem Dionizosa. Arystyp z Kyrene i in. wiosenne. Ksenokrates. Stała się ona obowiązującym wzorem wszelkich studiów gramatycznych (m. poparty przez Platona. w teatrze greckim. O zestawianiu wyrazów. pierwszej zachowanej gramatyki greckiej. Wiele świąt Dionizosa miało specjalne nazwy. Lidii lub Frygii. twórca podstaw krytyki literackiej. Semele zginęła spalona przez piorun.. wiejskie. Zagreus. Dionizje Wielkie. kiedy otwierano naczynia z młodym winem. na prośby Semele. historyk (20-tomowe Dawne dzieje rzymskie. nimf. a takŜe entuzjazm i ekstaza jego wyznawców zostały z czasem złagodzone pod wpływem kultu Apollina (zob. Oschoforie (winobranie). jak Antesterie w lutym-marcu.Bakchos (rzymski Bachus) mit. PodróŜował zaś na rydwanie. 60-ok. a Dion. a jej wpływ pośredni trwa do dziś. miejskie. Tys. Usunięty przez Diona.-rz. tłumnym. Teatr Dionizosa . Dionizje Małe. z wesołym. a potem i komedii. Dionizjos z Halikarnasu . zaszyte w udzie. falliczny charakter obrzędów jego kultu.autor rozpraw filozoficznych i poematów. retor grecki. 5 pne. Donata. płodnych sił natury. . satyrów. gramatyk grecki. plonów. ok. Thraks. z których zachowało się 9 pierwszych tomów). a Rzymianie ze swym boŜkiem wina Liberem (Bachusem). usiłował z Dionizjosa uczynić wzorowego monarchę państwą filozofów. autor licznych traktatów z tej dziedziny. Dionizos wprowadził uprawę latorośli winnej i uczył wytłaczania gron i fermentacji wina w wielu krajach. pochodzącego zapewne z Tracji.

(du) Deffand (Tylko pierwszy. był to biskup wysłany za panowania rzymskiego cesarza Decjusza. Deotyma pseudonim literacki Jadwigi Łuszczewskiej.Deotyma. na 27000 widzów. 'synowie Zeusa'.przebudowany w 330 pne. W plastyce do Iv wieku przestawiany jako brodaty męŜczyzna. pucharem i tyrsem. uŜywany nie tylko jako teatr. a pochowany 6 mil na północ od miasta. srebrna moneta bita w krajach muzułm. Dipylon .. dokąd. wg legendy. z arab.). patron Francji. główna brama miejska staroŜytnych Aten. zob. Łuszczewska Magdalena. zanieść miał po egzekucji swą własną głowę i gdzie merowiński król Dagobert (zob. kapłanka z Mantinei. pierw. Dionizy . Dirhem . tragedia (406 pne) Eurypidesa. 1834-1908. Bachantki. Diotima . Bachus. zob. Sokrates opowiada tam o rozmowie z nią. komedii (405 pne. 6. Friedrich Nietzsche w pracy Narodziny tragedii (1872) analizuje znaczenie Dionzosa i jego kultu dla narodzin tragedii greckiej. postać fikcyjna.. dla nawracania Parizjów (na wyspie Sekwany). Dionizos w literaturze. poszukuje w Hadesie niedawno zmarłego Eurypidesa. Kastor i Polluks. później piękny nagi młodzieniec z wieńcem na głowie...młodzieńcze przygody u piratów. przedstawiają krwawy triumf Dionizosa nad Penteuszem. ale i miejsce uroczystości i zgromadzeń publicznych. Wraz z dwoma towarzyszami został ścięty w 280 r. Uczty Platona wieszczką. zachód od miasta. 249-51.gr. wagi 1 dirhema. królem Teb.jednostka wagi w krajach muzułm. 'podwójna brama'. W śabach. Denis) apostoł Galii. Św.) wzniósł w 626 opactwo Saint-Denis. dirham od .gr. przepisując odpowiednie ofiary. ustalona w Arabii jako równa 2/3 attyckiej drachmy. z ławami audytorium wykutymi w skale Akropolu.(St. w której odkryła mu swoje zdumiewające poglądy na miłość jako tęsknotę za pięknem i za filozofią. pierw. Prawdop. Dionizos. por. królu Tracji. bóg teatru. na płn.. miała być wg.. potem róŜnej wartości. od Vii do Xi w. która przez 10 lat odwracała od Aten groŜącą im zarazę. ozdobiony posągami poetów. W Iliadzie. na rydwanie zaprzęŜonym w pantery. Dioskurowie . zob. Homera . Wg Grzegorza z Tours.legenda o Dionizosie i Likurgu.) Arystofanesa. nie znajdując dobrych pisarzy tragedii. na wzgórzu Montmartre. W Hymnach homeryckich do Dionizosa .

ale raczej "błogosławionych" czy "świętych".ksiąŜę nie krwi królewskiej. co na konec usankcjonował edykt Karola Ii Łysego z 877 r. mieszczący się pod Orlando na Florydzie (USA). z których kaŜde oddane było pod władzę komesa. teŜ Arystokracja. RównieŜ niektóre zmarłe Ŝony cesarzy otrzymywały tytuł diva. 1901-66. jeden z najwyŜszych tytułów feudalnych we Francji i Włoszech oraz za Napoleona I.łac. Urzędy diuka. duc z łac. wraz z osłabieniem monarchii.. Łabędź dirkeński (tzn. hrabiego (fr.-g. dla rządzenia kilku hrabstwami. tytuł przysługujący od czasów Juliusza Cezara zmarłym cesarzom rzymskim. Pod koniec Ix w. zabitej przez synów Antiopy za brutalne traktowanie ich matki i przemienionej przez Dionizosa w źródło. diznejland) obszerny. 518-438 pne. Dixie . Dirke . marche ze śr. margraf (fr.-nm. diznejua:ld) właśc. park zabaw na wzór Disneylandu. drachma. od nazwy źródła Dirke w okolicach Teb (Beocja).(wym. comte z łac.łac. Cesarstwo Karola Wielkiego podzielone było dla celów administracyjnych na hrabstwa (fr... otwarty w 1971. diks-i) amerykańska pieśń patriotyczna. 'boski'. comitatus). na kresach cesarstwa. margrabia. Diuków cesarz powoływał. Disney World Amusement Park. w Anaheim pod Los Angeles. Divus . comte z późn. marquis) był to komes. Disneyworld . Terytorium takie mogło ulegać zmianie stosownie do łaski lub niełaski cesarza. nie czyniący z nich jednak bóstw.zob. ułoŜona w 1859 . a nawet dziedziczne. markizą i komesa były czasowe. Źródło nazwano imieniem legendarnej Dirke. tebański.kóremu powierzono terytorium jednej z marchii (fr. Byk (Farnezyjski). Diuk . obowiązki jego miały zatem równieŜ charakter militarny. nadawany przez senat. comes 'towarzysz' cesarza). stosownie do potrzeb chwili. Zob. łac. USA. beocki) przydomek liryka greckiego Pindara.(wym. słynnego producenta filmów rysunkowych. stanowiska te stawały się coraz częściej doŜywotnie. nadawano je wybranym dworzanom cesarza. rzekomego miejsca urodzenia poety. dux 'przywódca'. Disneyland . fantastyczny park zabaw otwarty 1955 przez Walta Disneya. nie dziedziczne. fr. Markiz.(wym. marke 'pogranicze') na pograniczu. Amfion i Zetos.

syna Włodzimierza Monomacha. organista. a po odbudowaniu ostatecznie zniszczone przez Rzymian w 86 pne.przez Daniela D. sekretarz i powiernik Zbigniewa Oleśnickiego. do dziś lubiana. Dwór: Artusa). Roczniki. DłuŜnik niemiłosierny .zbudowane ok. a całość 1701-02. Fr Elise. 18. Dla Elizy . Domem Ławników. Długi. Fontanną Neptuna. Długi Targ . Emmetta. Nazwa oznacza stany Południa. zapewniając wolny dostęp do portów i tworząc obszerne schronienie dla wszystkich mieszkańców Attyki w czasie oblęŜenia. poprawny przekład polski od 1961. Jej pochodzenie jest niepewne. por. Długa ręka .1415-80. popularna wśród wojsk konfederatów w czasie amerykańskiej wojny domowej. najwybitniejszy dziejopis polski swego wieku. której część opublikowano 1614-15. oddzielającą później stany niewolnicze od wolnych. . ostrzeliwujące ParyŜ w 1918 z odległości 1207km. czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego).przypowieść biblijna o potrzebie miłosierdzia (Ew.główny plac zabytkowego śródmieścia Gdańska z Dworem Artusa (zob.olbrzymie działo nm.. Złotą Kamienicą i Zieloną Bramą. Mat. 460-445 pne. Dławiduda .nm. łączyły szerokim korytarzem Ateny z Faleronem i Pireusem. 1090-1157. Zburzone w 404 przez Spartę przy dźwiękach fletów. biskupa krakowskiego. który z Charlesem Masonem w 1763-67 wytyczał granicę między stanami Maryland i Pennsylwanią (ang. Długosz Jan . Mason-Dixon line). wg..(Dołgoruki) przydomek charakteryzujący inicjatywę i rzutkość polityczną Jerzego. 23-35): król darowuje dług 10000 talentów dłuŜnikowi. moŜe od Jeremiasza Dixona. utwór fortepianowy (1810) Beethovena. Długi Maks . rub. zbudowane przez Kruppa. kanonik krakowski. w 12 księgach. Głównym jego dziełem jest łacińska Historia Polonica (1455-80) zwana takŜe Annales seu cronicae inclyti regni Poloniae (łac.. kraj bawełny. ok. wielkiego księcia kijowskiego. Długie mury . Gruby (Gruba Berta).Ŝart.

Znany jest jego napad na dwór Jędrzeja Karpińskiego na Pokuciu w 1741. które pozostawały w ich posiadaniu przez wiele pokoleń.ok. miasteczka i wsie.dawn. ludy! Powstańmy wraz I bratną sobie podajmy dłoń! Zetrzeć . przyszłego poety. Władysława Hermana i Świętosławy. Dobrawa . ten wszakŜe bezlitośnie wsadza do więzienia swojego dłuŜnika. w chwili narodzin jego syna. Ŝony Wratysława Ii. gdy ten drągiem wyłamywał zaparte drzwi jego chaty. córka wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza. ten odpowiada za długi spadkowe albo tylko spadkiem.Sygrydy. zwana teŜ Marszem Mierosławskiego. majątki ziemskie naleŜące do kościołów.(Doboszczuk) Aleksy (Ołeksa) głośny zbójnik karpacki. rozdającego biednym. umiejącego czytać i pisać). napadając i rabując dwory. ale jedynie w granicach wartości stanu czynnego (aktywów) spadku. zmarła w 977. Dobra Martwej Rzeki . Franciszka.zwana później Dąbrówką lub Dubrawką. księŜniczka ruska. zabity przez chłopa ze wsi omacz. "uczonego" (tj. Zginął w 1745. Dobrodziejstwo Inwentarza . Kto przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Legenda uczyniła z Dobosza bohatera biorącego od bogatych. Ludy! Powstańmy wraz . matka Bolesława Śmiałego. napisana przez Ludwika Mierosławskiego. nie mogącego mu wypłacić stu denarów długu.. Dobosz . związków wyznaniowych lub fundacji. Ŝona Kazimierza Odnowiciela. dla którego małŜeństwo z nią było prawdop. albo teŜ całym majątkiem.który znalazł się w cięŜkich tarapatach. który strzelił i zranił śmiertelnie Dobosza. Dobronega . dowiedziawszy się o tym król oddaje okrutnika katom. córka Bolesława I czeskiego. temat śpiewek i kołomyjek huculskich. Ŝona Mieszka I. Do Broni. 1012-1087. księŜniczka czeska. Była matką Bolesława Chrobrego i Świętosławy . królowej czeskiej.popularna pieśń powstańców 1848 r. jednym z elementów zamierzonego przedsięwzięcia politycznego: przyjęcia chrztu i chrystianizacji kraju. Do broni.prawn. który dowodził bandą opryszków w lesistym paśmie Czarnohory.

Rene. 1-4.Biblia. 8. ksiąŜę Burgundii.dobra opinia. Dobry .łac.. powiedzenie (1775) Samuela Johnsona. 13. 5. 7. 1350-64. sztuka (1938-40. działający w Krakowie.tyranów juŜ nadszedł czas.przydomek wielu władców. Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. przytoczone przez jego biografa. Jan Ii. Biblia. ksiąŜę Andegawenii i hrabia Prowansji. Dobry król Dagobert . 4. Dobre usługi . uczciwe zamiary. Dagobert I. Dobra wiara . Sezuan. Wieńcem wolności ozdóbmy skroń. Ew.nm. Dobry grunt . 1956) Bertolta Brechta. 935-61. Ks. prawn. reputacja. Rene.. . ang. 12. 7. która udzieliła im schronienia.1520-1602. "Lepsze jest imię dobre niŜ maści drogie". wyd. grupy państw. hell is paved with good intentions. Dobry anioł . np. 27. Dobry król Rene .starania jakiegoś państwa a. 1419-67."(Nasienie) padło na dobry grunt i owocowało". Dobry człowiek z Seczuanu . semper homo bonus tiro est.: Haakon I. przez bezwzględne postępowanie w interesach odzyskuje pieniądze. ale wrodzona miłość bliźniego doprowadza ją do bankructwa. Der gute Mensch von. król Norwegii. Biblia. Zły (Zła wiara). 2. wg Mat. Trzej bogowie schodzą na ziemię szukając "dobrego człowieka". List do Tymot. Dobrucki Mateusz . Dobry bój (stoczyłem) . 51. pol. ok. Marcjalisa. jeden z najstarszych znanych z nazwiska lutników polskich. przekonanie o zgodności własnego postępowania z prawem lub zasadami współŜycia społecznego. bona fides. jest prostytutka Szente. ułatwiające stronom spierającym się lub walczącym z sobą samodzielne podjęcie rokowań i zawarcie układów. Eklezjastes.w prawie międzynarodowym . 1434-80.zob. Dobre imię .Biblia.zob. jako swój kuzyn Szui Ta. Za pieniądze otrzymane od bogów otwiera ona sklep. król Francji. Jamesa Boswella (1791).łac. Dobry człowiek wiecznym nowicjuszem . ale jedyną osobą w Seczuanie. Tobiasza. 2. z Epigramów. Filip. W przebraniu męskim. por.

obszaru między Wisłą. do szczętu'). kien dpn. prowadzonej w Prusach. Cape of Good Hope. Dobrzyń . Szwejk.zob.Biblia. który przyleciał z egipskich Teb. Dobry Samarytanin . Wg mitu gołąb. moŜe z pierwotnego do kna od st. kna 'pień.nm. Przylądek Dobrej Nadziei . który pokonał "złe Ŝmiisko.Pruscy Rycerze Chrystusowi.zob. Dobrynia Nikitycz . Zakon dobrzyński . kłoda' (wyciąć w pień 'zupełnie. Dobry uczynek . ziemi dobrzyńskiej. lute Horynisko" o trzech głowach i dwunastu ogonach.ang.siedziba prastarej wyroczni Zeusa w górach Epiru w Grecji. zupełnie. etymologia niepewna. kień. afrik. łac.drugi po Ilji Muromcu bohater cyklu kijowskiego bylin (zob. pol. jednak król portugalski Jan Ii zmienił później tę nazwę na optymistyczniejszą. Ew. An die ferne Geliebte. śeglarz portugalski Bartolomeu Diaz (zob. wg Jana.Dobry pasterz . Skrą i Drwęcą.Biblia. Samarytanie (Miłosierny). 'Przylądek Burz'). siadł na dębie w Dodonie i . i obrony ziemi dobrzyńskiej przed najazdem Prusów. 10. harnasie.ośrodek dawnej kasztelanii. Złem za dobre zob. Zły (Złem za dobre). tak niegdyś nazywani przez górali. 26.całkowicie. Dobry wojak Szwejk . Ew. doszczętnie.. Do Dalekiej Ukochanej .zbójnicy tatrzańscy. Milites Christi de Prussia.) opłynął po raz pierwszy południowy kraniec Afryki w 1487 i nazwał go Cabo Tormentoso (port.) rosyjskich. cykl pieśni opus 98 (1816) Beethovena. 11. bez reszty. Do Cna .. 10. aby nie odstraszać Ŝeglarzy. zakon rycerski osadzony w ziemi dobrzyńskiej w 1228 przez Konrada Mazowieckiego dla zbrojnego wsparcia misji cysterskiej. Kaap de Goede Hoop. wg Mat. Dobrzy chłopcy . Dodona .

szkocki teolog franciszkański. Tomasz z Akwinu. ok. Antoni Padewski. Bernard z Clairvaux. por. tj. subtilissimus .k. 1274. Doktor wszech nauk . arcybiskup Konstantynopola. 376. biskup Mediolanu.. 407.objezdnik. doctor angelicus.. miodopłynny. 1153. jak: Beda Venerabilis (łac. Ŝe radzono się tu równieŜ w całkiem banalnych sprawach. Niektórych z nich określano specjalnymi tytułami.k.AmbroŜy. d. Grzegorz Wielki. zm. Atanazy z Aleksandrii. DojeŜdŜacz . d. zakonnik franciszkański. teologów. biskup Hippo Regius. tłumacz Wulgaty. Bonawentura.Aleksande z Hales franciszkanin ang. 420. Doktorowie i faryzeusze obłudnicy. Doktor. wg Mat.Średniowiecznych uczonych. Drzewa (święte).13-36. niezwycięŜony. gaduła. d. papla. d. wschodniego: św. Bazyli Wielki z Cezarei. na dawnych dworach szlacheckich członek słuŜby łowieckiej opiekujący się psami myśliwskimi (ogarami. bijące o siebie.św. doktor anielski. Zachowane tabliczki z ołowiu. szemrania świętego źródła i gruchania świętych gołębi. Doktor obojga praw . łac. zwł. św. 1622 i in. Hieronim. poboŜności itd. Grzegorz z Nazjanzu. . 1266-1308. Stąd określenie "spi dodoński". mirabilis-Roger Bacon. z których kapłan dorozumiewał się woli boga. 1231. 235. wydawały dźwięki. św. d. na których wypisywano pytania. oraz d. d. Kapłani Dodony. mellifluus . Selloi. zachodniego: św. świadczą. papieŜ: Poza tym tytut ten nadawano świętym teologom takim. niezłomny. 397. d. d. Tomasz z Akwinu. Bernard z Clairvaux. d. cudowny. Doktorowie kościoła niektórzy wcześni "ojcowie" kościoła. wyróŜniający się szczególną uczonością lub świętością. najdociekliwszy. Ew.. 373. irrefragibilis . (?) 379. cysters francuski. świętoszkowie.. w Biblii. św. 430. św. Doktorewie nauki. benedyktyn anglosaski.łac. dawny tytuł naukowy: doktor prawa kanonicznego i cywilnego. doctor utriusque iuris.Johannes Duns Scotus. składali śluby niemycia nóg i spania na gołej ziemi. Jan Chryzostom. jak np. o czym wspomina juŜ Homer w Iliadzie 16. 1175-1245. zawieszone na gałęziach dębu. hipokryci. św. 1274. gr. Augustyn.łac. kaznodzieja francuski. 604. wykładowców w szkołach klasztornych i katedralnych nazywano doktorami. Franciszek Salezy. 735. Dąb ten był ośrodkiem kultu: kapłan odgadywał wolę boga z poszumu liści dębu. honorowy stopień naukowy nadawany przez wyŜsze uczelnie osobom szczególnie zasłuŜonym na polu nauki i kultury. chartami) i ścigający z nimi zwierzynę na łowach. 4 wielcy d. RównieŜ naczynia i gongi ze spiŜu. poruszane wiatrem. Dąb.lekarskich dawny tytuł naukowy doktora medycyny. 'czcigodny').św. i złotousty św. 23.ludzkim głosem polecił załoŜenie wyroczni. Doctor honoris causa . d. invincibilis .

Guido Cavalcanti. w którym wg proroctwa Joela (Biblia.zob. m.zob. szamerowana. obszyta barankiem. w zachodniej części Teb.in. 2. Bonawentura i św. jako miejsce cierpień człowieka. seraficki. takŜe w Polsce Xvii-Xviii w.Józafata. od Jerozolimy. Węgrów i w Polsce Xvi w. powstałej we Florencji (Dante Alighieri. 1300-49. Józefata miejsce. Dolina łez .). 'słodki nowy styl'. Słodkie Ŝycie. ten świat. gdzie odkryto kilkadziesiąt grobowców skalnych. Dantego. nazwa grupy poetów włoskich Xiii-Xiv wieku. pieśń 24. 1570-1650. Dolce Stil Nuovo . węgierska kurtka wojskowa. zob. Dolina. noszony teŜ przez Słowaków. d. Joel. La Dolce Vita . turecki ubiór męski pod futro. por. drugą kurtkę (mentyk). Dolina Królów . W ich twórczości idallizacja uczucia miłości do kobiety oparta jest na rozległej kulturze filozoficznej poetów.Wilhelm Ockham. Dolabella Tomasz . seraphicus . z wielkim cmentarzyskiem faraonów 18-20. obramowaną barankiem zarzucano na dolman na lewe ramię i spinano pod szyją.św. Padół (płaczu). Dolina Szczęścia .dołman. pne. z węg. w 1922. 20-26) podsunęła zapewne symbolika tego imienia: hebr. . Cino da Pistoia). Czyściec. Beatrycze. podszytą a. Kroniki. przeniósł do plastyki polskiej zdobycze formalne Odrodzenia i manieryzmu weneckiego.. Franciszek z AsyŜu. Dolman . długi. 2-16) odbędzie się Sąd Ostateczny. Nazwa wzięta z Boskiej Komedii.-wsch. Szczęście.wł. Biblia. dynastii (opisanym jeszcze przez Strabona w 27 r. utoŜsamiane zazw. nazwę tę (od króla Jozafata. działający od 1602 w Krakowie. ye (ho saphat '(Jahwe) osądził'. z obcisłymi rękawami. ziemia. d.. zwł. ziemski padół.płaczu przen. angielski teolog franciszkański. Tintoretta. malarz włoski.. 20. z doliną Cedronu na płn.wąwóz w Górnym Egipcie. takŜe szamerowaną. 3. Dolina Jozafata .ok.. por. słynny grobowiec faraona Tutenchamona (zob. Guido Guinizelli. stał się jednym z krzewicieli baroku w malarstwie polskim..).

wprowadził tam nowe metody nauczania rozwijające samodzielność myślenia.zob. gr..M.O. Menhir. z Xvi w. w Bretanii i Irlandii.pop. oratio. Casa Giocosa. . i lit. stosunkowo dobrze zachowanych w wielu pomieszczeniach. dla własnej korzyści. Ŝony cesarza. gł. imieniem Liwii. mieści muzeum Matejki.wł. zob. złoŜony z dwóch lub więcej płyt kamiennych. łac. D.Francaise. Penaty. Dom lalki . Schwytany przez Diomedesa i Odyseusza. szkołę udostępniono równieŜ młodzieŜy plebejskiej. we własnej sprawie. Dom Jana Matejki w Krakowie . De domo sua. . który. Bóg DOM. np. pałac Oktawiana Augusta na Palatynie rzymskim. jak. ustawionych na sztorc i przykrytych wielkim płaskim blokiem. Dolmen . Dom Liwii zwany pop.łac. Domowe bogi .grobowiec megalityczny z okresu neolitu. por. Dolon .mit.Pański. słynny z malowideł ściennych. Matejki i T. pieśni Iliady. dolman'. za obietnicę darowania Ŝycia zdradza im połoŜenie wojsk trojańskich i plany Hektora. przemówienie.zob. nazwa Komedii Francuskiej. Lary. łac. Nora. Trojańczyk Dolon podejmuje się pójść na zwiad do obozu Greków. Dom radości . Comedie . 57 pne. Dla własnego domu . kierowana od 1423 przez pedagoga i humanistę wł.Floriańska 41. Dom Moliera . dolama 'owijanie. modlitwy świątynia. Wg tytułu mowy Cicerona O swoim domu. naleŜał od końca Xviii w: do rodziny matki malarza. kościół. pro domo sua. przebudowany w Xviii i Xix w. po czym ginie z ręki Diomedesa. Vittorino da Feltre. znęcony wysoką nagrodą ogłoszoną przez Hektora.zob. fasada budynku z 1872 projektu J. nadworna szkoła w dobrach księcia Gianfrancesca Gonzagi pod Mantuą. a takŜe lekcje wychowania fizycznego.. Dom boŜy .dolmany z tur. Homer opisuje w 5. Prylińskiego.

zob. "ludzi luźnych". 26. Domy astrologiczne . Do Mazura stań wesoło . Szczepkin Michaił. Złoty (Dom Nerona). wg Third Institute. Szklany dom . jakie Seweryn Baryka roztaczał przed synem Cezarym (Czarusiem). 14. Złoty (Dom Nerona).tj. śmierci. zatrzymywanych przez policję. Dom Szczepkina .zob..z ang.łac. (w Polsce od Xviii w. 4. 6. przyjaciół i dobroczyńców. Ew. którym miały zapewnić tanią siłę roboczą. szczęścia i bogactwa. dom Ŝycia. por. 9. gł. godności. 7. bez fundamentów.pop: nazwa Teatru Małego w Moskwie.zob.wizje nowej cywilizacji i cudownego Ŝycia w Polsce. słowa: Józef Tyl.z Biblii. 10. Edwarda Coke'a (1552-1634). 7. a zawierających archiwa. w drodze do ojczyzny . Domus Aurea . por. my house is my castle. rodziców i krewnych. czes. rzecz nietrwała. 12. przen. dzieło architekta nm.. przez które ciała niebieskie przechodzą co 24 godziny.). 49. małŜeństwa. szkoły itp.w początkowym okresie produkcji kapitalistycznej w Europie istniały najczęściej przy manufakturach. KaŜdy dom ma własne funkcje: 1. moja ojczyzna. Ca'd'Oro.w staroŜytnym Egipcie nazwa instytutów kultury istniejących przy świątyniach. wg Mat. Domy przymusowej pracy . muzyka: Franciszek Skroup. jadąc pociągiem Carycyn-Moskwa. W domu ojca mego jest mieszkań wiele . Dom zbudowany na piasku . . Złoty dom . Wg układaczy horoskopów astrologicznych planeta pojawiająca się w "domu" wpływa dodatnio a.w powieści Przedwiośnie (1925) Stefana śeromskiego. 3.części nieba na drodze Słońca. Ew. Szklane domy . 73. 11. Atlantyda (Nowa Atlantyda). Gdzie (jest) mój dom?. z Biblii. Ca'd'Oro. biblioteki. Brunona Tauta. 2. Kde domov muj?. ujemnie na jego funkcję.początek słynnego Mazura kajdaniarskiego (1885). KsięŜyca i planet słuŜące w astrologii do określania połoŜenia tych ciał niebieskich. 8. 6. zdrowia. Dom Ŝycia . wg Jana. czeska pieśń narodowa (1834). religii. tj. Domus Aurea zob. Łuk. a utworzone przez wielkie koła (przecinające północne i południowe punkty horyzontu). 5. Mój dom jest moją twierdzą . 2. dzieci. braci.budynek ze szkła i Ŝelbetu na wystawie "Werkbundu" w Kolonii 1914.Dom Salomona . nieprzyjació.

najczęściej grywana na świecie po Wesołej wdówce i Mikadzie. gdzie stworzył podstawy naukowe eksploatacji bogactw naturalnych i przyczynił się do rozwoju kultury i organizacji oświaty. uczestnik powstania 1830. najstarszym zabytku Pragi. ang.. Ammonites Domeykanus. od 1838 w Chile. 'Księga Dnia Sądu Ostatecznego'.. zestawiona z muzyki Schuberta przez Heinricha Berto do libretta Willnera i Reicherta. nazwa wzorowanych na nim domków w (lub przy) innych kościołach. Domeykit mineral. Wg legendy domek ten. Mickiewicza. nazwa. z nazwisk podobieństwa". wg powieści R. Domku') w Loreto. wartości ziemi. był mieszkaniem Matki Boskiej przeniesionym cudownie z Nazaretu w 1295. pol. domzdej buk). czyniące z niego bezcenne. Domek trzech dziewcząt . Domesday Book . uŜywana od Xii w. Amonit chilijski.pieśni więziennej Ludwika Waryńskiego. od anglosaskiego dom 'sąd'. I645). zob. .przepojonej Ŝarliwym optymizmem. zawierający dane o własności. cel licznych pielgrzymek.. których "wszystkie sprzeciwieństwa pochodziły. napisanej w X Pawilonie warszawskiej Cytadeli. Domeyko Ignacy . hiszp. 'Przybytek św. wyst. urzędowy rejestr (kataster) gruntów sporządzony w Anglii w 1086 na polecenie Wilhelma I Zdobywcy. 874-923 i 973-1002. w Gołębiu (ok. Domek Loretański . geolog i alpinista. rąk roboczych. doomsday. filomata.) Domek. Góry Domeyki. Domeyko i Doweyko . 1856-89 . w środkowych Włoszech. Kara. następnie emigrant. domesday.1802-89 polski mineralog. dalej w koło Warszawo i Karo! (1-4. m.in. obszarze. liczbie dzierŜawców. H. Cordiliera Domeyko. dosł. pasmo górskie w Andach. archiczny wariant ang. Bartscha Schwammerl. jakości gleby.(wym. buntownicza wiaro! Suń wesoło. źródło historyczne i językowe. nadana pierwotnie przez lud Księdze będącej rozstrzygającym autorytetem w sprawach własności ziemskiej. 1640) i w kościele Matki Boskiej Loretańskiej w Warszawie (ok.dwaj szlachcice z opowieści Wojskiego w Panu Tadeuszu.operetka (Wiedeń 1916. Warszawa 1917) o Schubercie. śr. przyjaciel Mickiewicza. 4. trzody itd. rzecz dziwna.twórcy i przywódcy I Proletariatu . Do mazura stań wesoło. łac.znajdujący się w bazylice Santuario della Santa Casa (wł.

Dominik Guzman.. pierwotnie celem jego było przeciwstawienie się ruchowi albigensów. Myszce Miki. 'urządzanie domu. św.. uniewaŜnił zarządzenia i kazał zetrzeć jego imię z monumentów i tablic. a w 95 z Italii jako podŜegaczy do opozycji przeciw rządom absolutnym. rzemieślnik biorący z domów rondle do bielenia. 51-96 syn Wespazjana. obnoszący po domach towary na sprzedaŜ lub skupujący uŜywane rzeczy. wzmagał się absolutyzm. popłynęła krew niewinnych. . przekupień. łac. Brali wybitny udział w procesach. ustępująca w popularności światowej tylko. W Polsce od 1223 r. w 89 skazał filozofów na wygnanie z Rzymu. ros. Kaczor Donald. od 81 cesarz. DomokrąŜca .. Bóg. 1901-66. Domostroj . zob. Antoniusza Saturnina w 88 stał się podejrzliwy. cenny zabytek literacki i kulturalno-historyczny. 'potępienie jego pamięci'. młodszy brat Tytusa. napisany prawdop. W 96 zamordowany w wyniku spisku najbliŜszych krewnych. duck 'kaczka'.zob. odnosił na początku panowania sukcesy w Germanii. noŜe do ostrzenia itp. rządził sprawnie.staroruski podręcznik praktycznych wskazań Ŝyciowych. zarząd domem'. postać z filmów rysunkowych Walta Disneya. załoŜyciel zakonu. Św. Dominus Vobiscum . Uporządkował zwłaszcza wymiar sprawiedliwości. Znów rozkwitło donosicielstwo Czasów Kaliguli. Donald Duck (wym. 1170-1221. w Krakowie. Mysz.Titus Flavius Domitianus.Domicjan . w Xv w. Brytanii i w wojnie z Dakami.. Zakon Kaznodziejski.wędrowny kramarz. niepewnych juŜ swego Ŝycia. Tomasz z Akwinu. .prześladowaniach i egzekucjach inkwizycji. garnki do drutowania. prawno-obyczajowych i moralności dla rodziny bojarskiej.dak). Ordo Fratrum Praedicatorum). w państwie moskiewskim. Najsłynniejszym członkiem zakonu był filozof. ang. szerzącemu się w południowej Francji: Choć jako zakon Ŝebrzący przestrzegali ubóstwa indywidualnego. Domicjan domagał się kultu boskiego eszcze za Ŝycia. zaczęły się prześladowania chrześcijan i śydów. Senat przeprowadził damnatio memoriae łac.(1216) nazwanego później od jego imienia dominikańskim (dominikanie. dominikanie stali się wkrótce jednym z najbogatszych zakonów. Ale od czasu buntu L. choć surowo.

geogr. infant hiszpański poemat drmatyczny (Hamburg 1787.Donat . donativum 'podarek pienięŜny od cesarza dla Ŝołnierzy'. napisał komentarze do Terencjusza i Wergiliusza oraz podręcznik gramatyki w dwóch częściach: Ars minor. zawiera równieŜ Vitia et virtutes orationis łac. a przy tym. Dzieła te były ulubionymi podręcznikami szkolnymi łaciny w średniowieczu: donat(us) znaczyło tyle. traktująca w pytaniach i odpowiedziach o ośmiu częściach mowy. inflanckie. w przeddzień zamierzonej ucieczki do Niderlandów.hist. Kraków 1818) Friedricha Schillera. obszerniejsza. ofiarę nieszczęśliwej miłości do młodej macochy.moneta. Don Carlos .Aelius Donatus. wybijany w większej liczbie przez miasta pruskie. złoty. 'Wady i zalety przemówienia'. Wkrótce umiera w więzieniu. wprowadzenie do jakiejś dziedziny nauki a. Don Giovanni . wyst. który idealizuje swego bohatera. psychicznie chory. dar(owizna). Don Juan (wym. medal. Don Carols . dŜowanni) wł. 14) wykpiwa oryginalnego Donata. teatralnych.. jak sądzili niektórzy współcześni. nauczyciel św. zazw. króla Hiszpanii. Donatywa . prawdop. czyni z niego bojownika liberalizmu. co podręcznik d nauka języka łacińskiego. która zainspirowała wiele utworów. Don Carlos.. zwł. pol. wyst. pol. Osoba księcia i jego tajemniczy zgon stały się przedmiotem legendy romantycznej namiętności i bohaterstwa. gramatyk i retor rzymski z Iv w. i Marii Portugalskiej. ElŜbiety de Valois. (Doniec Siewierski) prawy dopływ Donu. Warszawa 1876) Giuseppe Verdiego. Mery i C. albo propedeutyka. dla początkujących.(wym. syn i następca tronu Filipa Ii. zob. przez Gdańsk i inne miasta pomorskie jako dar-upominek dla króla polskiego. du Locle. libretto: J. Don Juan.Don Karlos. Ii wersja Mediolan 1884. . które mistrz Tubal Holofemus czytywał młodemu Gargantui. z okazji wjazdu. i Ars maior lub secunda. Kozak znad Donu. wynagrodzenie pienięŜne lub dobrami ziemskimi. ksiąŜę Asturii..Ŝuan lub chuan) młody szlachcic andaluzyjski. zamordowany. zazw. z łac. Rabelais (1. sztuki.opera (ParyŜ 1867. uwięziony przez ojca w 1568. 1545-68.. w Polsce Xvi-Xvii w. jako jedno z dzieł. Doniec . Don Juan . wg sztuki Schillera. Hieronima.

jak Zeus i Tezeusz.A. Nie jest teŜ przypadkiem. 1618) przypisywana bratu Gabrielowi Tellez. wreszcie w zakresieposzukiwań historycznych. Ŝe najwyŜsze jego wcielenie powstało w społeceństwie. muzyka: C. wiarołomny w miłości. Don Juan . 1819-24. opanowany nieludzką pychą. hiszp. an Epic Satire. wyst. poŜeracz serc i cnót. DonŜuanizm jako rozlunienie obyczajów. uczynienie z małŜeństwa sakramentu i rozbudowany system kar na tamtym świecie nadała temu typowi iście piekielną wielkość. de Calzabigi (wg Moliera). aŜ po śmierć. Gość z tamtego świata. 1885) . Temat Don Juana objawił się jako jeden z najpłodniejszych w dziejach literatury. historycznych. jak Alkibiades czy Owidiusz. Wilno 1925). komedia prozą Moliera (ParyŜ 1665. jedna z Opowieści muzykalnych (1814-15) E. Angiolini i R. Don Juan. Uczta Piotra.Tenorio. Don Juan.hiszp. jako bunt przeciw tradycyjnej moralności monogamicznej dostrzec juŜ moŜna w takich postaciach mitologicznych. libertyn. Nic dziwnego więc. gdzie szalała inkwizycja i gdzie przewalały się bogactwa zdobyte na krańcach świata przez śmiałych straceńców. wśród szlachty Hiszpanii. ojca uwiedzionej przez siebie Anny. po czym. pol. Płodność tego wzorca tłumaczy się jego zadziwiającą podatnością na zmiany. dumny i kłamliwy. libretto: G. Pod tym względem przewyŜszył nawet Fausta (nazywano go zresztą "śródziemnomorskim Faustem").satyra epicka. wyst. Gluck. Zemsta komandora. socjologicznych. Don Juan . wierszem (ok.. Don Juan ou Le festin de pierre.T. pol. wyd. piszącemu pod pseudonimem Tirso de Molina.ze zbioru Obrazki fantastyczne w stylu Callota. którego zwyczaje i osądy starały się ograniczyć jego nienasyconą zmysłowość. zdradliwy w przyjaźni. Uwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość . pol. Hiszpanii. a ubocznie równieŜ w sztuce muzycznej. który przychodzi i porywa z sobą Don Juana w ognistą czeluść piekła. komedia w trzech dniach. poemat w 16 pieśniach (z fragmentem siedemnastej. zabija w pojedynku komandora. i art. Ale dopiero moralność chrześcijańska przez potępienie "grzechu cielesnego". tragiczny balet-pantomima (Wiedeń 1761. fr. dramatycznych i innych. był jednak nie tylko kobieciarzem czy uwodzicielem. piękny i zmysłowy. jego świętokradcze upodobanie w sprawdzaniu swych moŜliwości ciągle na nowo. wielu narodów. grane teŜ pt. RównieŜ i odleglejsza przeszłość znała ów typ człowieka zbuntowanego przeciw światu. dramatopisarz Tirso de Molina. bohater hiszpańskich romansów lud. Libertyn ukarany. wyd. zaprasza na wieczerzę kamienny posąg komandora. Hoffmanna. Z dziennika podróŜującego entuzjasty . Ŝe twórcą tej postaci. ustalonemu porządkowi rzeczy. ale przede wszystkim człowiekiem. który sprzeciwia się. poeta-teoretyk wolnej miłości w Sztuce kochania. tetru barokowego i licznych dzieł lit. ang.czyli Kamienny Gość. kładącemu tamy jego pragnieniom. Postać legendarna.W. które zarazem potępia pragnienia i zachęca do nich. Warszawa 1783). El Burladorde Sevilla y Convidado de piedra. w ciągu stuleci. psychologicznych i etycznych. uwodziciel i rozpustnik. jakim podlegał w nieprzeliczonych dziełach. jej imienia i legendy był dominikanin i przeor klasztoru w arcykatolickiej.

pióra anonima występującego jako Alonso Femandez de Avellaneda. Ŝe uwierzył w swoją misję naprawienia krzywd całego świata. Berwińskiego. Don Kiszot stał się autentycznym mitem literackim. W obłąkanej wyobraźni rycerza najpospolitsze przedmioty przybierają formy romantyczne lub groźne. czyli Don Juan'. To piractwo literackie pobudziło Cervantesa do napisania własnej drugiej części dzieła.poemat symfoniczny opus 20 (1888) Richarda Straussa. Don Karlos . Il dissoluto punito ossia Don Giovanni 'Rozpustnik ukarany.poemat satyryczny (1844) Ryszarda W. Don Juan . X) bohater powieści hiszp.tylko wiejskim prostakiem ulegającym dziwactwom zbakierowanego umysłu swego pana. Ale wkrótce autor . Pasowany na rycerza przez oberŜystę. Następuje szereg groteskowych przygód z najsmutniejszymi skukami dla Don Kiszota. Film (1979) Josepha Loseya.lub Don Kichote (hiszp.. wyst. cudacznej mieszaninie łatwowierności i sprytu. Don Kiszot jest zaz tylko wariatem. El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha 'Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy' Cervantesa (część I . Don Quijote.sztuka (Wiedeń 1909. mianując panią swego serca Dulcyneę z Toboso. tł. opublikowana pośmiertnie). Don Kiszot . część Ii 1615.ros. zwany "dobrym". Na swym równie jak on chudym koniu Rosynancie. pol. wg Moliera. pol. dziewczynę z sąsiedniej wioski.dramat wierszem (1844. jedna z "małych tragedii". Don Juan Poznański . Opera (Petersburg 1872) Aleksandra DargomyŜskiego. Kamienny gość . wyrusza w świat. libretto: Lorenzo da Ponte. Postanawia więc pomścić uciśnionych i zwalczać ih ciemięzców. a Sancho .1605. wesoły dramat (dramma giocoso) muzyczny (Praga 1787.wł. Cervantes nadał swemu dziełu formę parodii romansów rycerskich (które zaczęły juŜ wówczas tracić popularność w Hiszpanii). Don Juan . Po ukazaniu się pierwszej części ksiąŜki opublikowano jej dalszy ciąg. Szlachcic Alonso Quijano z Manczy. Don Carlos. Warszawa 1789) Mozarta. Don Juan Tenorio .Byrona. tkliwy i prostoduszny. pol. 1786). łagodny i pełen godności. w towarzystwie giermka Sancho Pansy. wyd. o rozumie tak otumanionym lekturą ksiąg o błędnych rycerzach. wg Puszkina. Don Juan . 1925) Josego Zorilli. zob.zob. Kamiennyj gost'. tragedia Aleksandra Puszkina (1830. przeobraŜa się w Don Kiszota z Manczy. którego bierze za kasztelana. najgłębszym i najuniwersalniejszym z całej literatury hiszpańskiej. oparty na fragmencie poematu dramatycznego Don Juan (1844) Nikolausa Lenaua. Kraków 1913) Tadeusza Rittnera.

Nowy Don Kiszot. połączeni w szlachetnie absurdalnych dąŜeniach. Obaj stają się tak nierozłączni jak dusza i ciało. mózgowość i intuicyjność. W ich wzajemnych stosunkach. a takŜe Stan Laurel i Oliver Hardy (para amer. Rycerz smętnego oblicza . rzekomy obłęd zaś jako dąŜenie do nieśmiertelności w pamięci potomnych. Don Kiszotowi daje wzniosłe poczucie sprawiedliwości i miłość cnoty.wiersz (1848) Norwida. ksiąŜę Walii.widowisko muzyczne (ParyŜ 1848) Florimonda Herve. Tę wą zasadę konfiguracji przedstawiają takie pary lit. ascetyzm i zmysłowość. 3). Sherlock Holmes i dr Watson. pierwsza nowoczesna operetka.trzy pieśni (1932) Maurice'a Ravela. Warszawa 1964). Don Kichot .poemat (1965) Antoniego Słonimskiego. Opera (Monte Carlo 1910. Epos nasza . Rosynant.wrodzony zdrowy rozum.). Antona Rubinsteina (1829-1912). libretto: Marius Petipa (wg Cervantesa). i Falstaff. a jego słudze . Kraków 1962) Julesa Masseneta. . esej filozoficzny (1905) Miguela de Unamuno .. ze śpiewami (1822) Aleksandra Fredry. komików film. Sąd nad Don Kichotem .krotochwila wierszem. Poemat symfoniczny opus 35 (1897) Richarda Straussa. Don Kichot . Mania Don Kiszota jest cechą wszystkich reformatorów nie zrozumianych przez współczesność. których występne i zdemorlizowane społeczeństwo uwaŜa za obłąkanych. jak: Don Juan i Leporello. budzą się dobre cechy prymitywnej natury. zwanych w Polsce Flip i Flap). 19) przez Sancha. śycie Don Kiszota i Sancha .zob. wyst. duchowość i cielesność. Szlachetność jego ducha wpływa w pewien sposób i na Sancha. Zob. muzyka: St. pol. Henryk.utwór na orkiestrę opus 87 kompozytora ros. otyły pyknik. Don Kichot do Dulcynei . Sam Weller i Pickwick (z odwróceniem cech fiz.tłumaczy postępowanie Don Kiszota jako rozstanie się z logiką na korzyść uczuć.hiszp. nazwany tak (1. wyst. Moniuszko (1843) i Zygmunt Noskowski (1890). Minkus. w dialektyce ich niepodzielności znajdujemy dwa archetypy zawarte w kaŜdym z nas: wysoki. ludzi cnotliwych i mądrych. ostatnie dzieło kompozytora. Kukiełki mistrza Piotra . chudy astenik i korpulentny.Don Kiszot. Obaj stają się uosobieniem kontrastu między poezją i prozą Ŝycia.uŜycza obu postaciom coraz więcej własnej inteligencji. Kukiełka.balet komiczny (Moskwa 1869. Vida de Don Quijote y Sancho. teŜ Koń (Drewniany. linia prosta i koło. czyli Sto szaleństw . Don Kichote i Sancho Pansa . libretto: Henri Cain wg Lorraina. muzyka: Ludwig A. pol.

daje się namówić do fikcyjnego małŜeństwa z Noriną (występującą jako Sofronia). na Wawelu). najeźdźców spotyka klęska. 1130 Gormond i Isembard.opera komiczna (ParyŜ 1843. wznoszona wewnątrz zamku lub przylegająca do murów. oblęŜonego przez Duńczyków. Film ros. ale z reguły wyraŜają na koniec skruchę. udaje się do pogańskiego króla Gormonda i nakłania go do napaści na Francję. staje się pustelnikiem. zdradliwy seneszal Herchembaut planuje popełnienie mordu na Ŝonie i dzieciach hrabiego.Don Kichote . młody rycerz fr.stołp (np. Najlepsza opera komiczna Donizettiego (napisana w 11 dni!): bogaty stary kawaler. niesprawiedliwie potraktowany przez króla Ludwika. . Don Pasquale. G. Grigorija M. fr. Sobowtór. 1 opiewa młodość Doona. donjon. z fr.film fr. Natychmiast po podpisaniu kontraktu ślubnego Sofronia przeobraŜa się w wiarołomną jędzę i awanturnicę. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. Prado. pochodzi w obecnym kształcie prawdop. scenariusz: Paul Morand i Aleksander Amoux.zob.W. wyst. stanowiąca ostatni punkt oporu w czasie szturmu. Isembard. w której Isebard walczy z własnym ojcem. zawierająca skarbiec. złoŜona z ok. Kozincewa (1957). Doon ratuje całą rodzinę i wiesza zdrajcę. średniowieczna wieŜa obronna okrągła lub kwadratowa. Doon de Mayence. Doon z Moguncji. 11500 aleksandrynów. pol. zniewaŜony przezKarola Wielkiego.. Akwaforty i rysunki Honore Daumiera. Ilustracje Gustawa Dore. ogólna nazwa grupy chansons de geste (zob. Inna chanson de geste tej grupy. nosząca równieŜ tytuł Doon z Moguncji. Don Pasquale . DonŜon . libretto: Angelo Anelli. Madryt. Doppelgnger . którzy przynajmniej przez czas pewien buntowali się przeciw władzy króla. Gdy jego ojciec. Plastyka: pomnik Don Kichota (na Rosynancie) i Sancho Pansy (na ośle) na Plaza de Espańa w Madrycie. W wielkiej bitwie. kreacja Nikołaja Czerkasowa. hrabia Gui. a śmiertelnie ranny Isembard uznaje swój błąd. Cz. PrzeraŜony Don Pasquale kaŜe jej opuścić swój dom i zgadza się na małźeńso Ernesta z Noriną. Najstarszą z nich jest opowieść z ok. ukochaną swego siostrzeńca Ernesta. które Doon zdobywa.) o czynach bohaterów. W 2 części Doon. z której tylko część się zachowała. z Xiii w. wyzywa króla i zmusza go do oddania mu miasta Vauclere w Saksonii. Obraz Rodrigueźa de Miranda. Pabsta (1934).

'Aby twoi słudzy mogli opiewać rozluźnionym gardłem twe niezwykle czyny. poł. imię popularne w Niemczech. Jest on jedną z głównych postaci tragedii. Dorotea . Dorian Gray . UT gueant laxis. re. Dorrit. kryty pojazd konny dwumiejscowy. Brera.obraz Agnola Bronzina. LAbii reatum Sancre Johannes! (łac. Dorothea 'dar Boga'. ułatwiający odczytanie melodii z nut. gr. z fr. Doris. Panna Dorotka . "Ojcem pokoju". 1026 dla skali sześciodźwiękowej.). Dorothee. najsłynniejszy przedstawiciel arystokratycznego rodu genueńskiego Doria. Są one pierwszymi zgłoskami półwierszy pierwszej strofy łacińskiego Hymnu do św. do zaśpiewania do. doŜa Genui od 1528. zwany "Ojcem ojczyzny". zwany solmizacją.. podobnie jak pani Daradzka (zob. papieskiej. Dolly.. zob. ułoŜonego jakoby przez Paulusa Diaconusa. 1650 zastąpiono ut z niską samogłoską łatwiejszym.. mi. jeden z najwybitniejszych dowódców floty królów Neapolu. REsonare fibris MIra gestorum. lub przez Guido d'Arezzo ok. wprowadzony rzekomo przez papieŜa Sylwestra Ii (Gerberta z Akwitanii) w X w.Do. Schillera SprzysięŜenie Fieska w Genui (1784). Hermanna Dora jest zdrobnieniem od Doroty i Teodory. który utonął 25 Vii 1956 po zderzeniu się na Atlantyku ze szwedzkim statkiem "Stockholm". . łatwa. to samo co Teodora.. dormeuse 'kanapka. Mediolan. W języku polskim i w niektórych innych ok. Fiesco. Franciszka I i Karola V. SOLve polluti. Xix w. Jana. "Wyzwolicielem Genui". ros. Andrea Doria .we Francji w 1. uwolnij skaŜoną wargę od winy. Dorofieja.zob.system zgłosek uŜywany od wieków w nauce śpiewu. Doreen. przystosowany do spania w czasie jazdy nocą. W 1951 nazwano jego imieniem luksusowy transatlantyk włoskich linii okrętowych. fr. szezlong'. Święty Janie!') Doria Andrea . Portret. Dormeza .w dawnej Polsce kobieta lekkich obyczajów.Dorota imię greckie. ang. . irl. FAmuli tuorum. dla Goethego typowa dziewczyna niemiecką dla typowego młodzieńca niemieckiego. fryzyjskie Dortje. znanego od Xii w.1466-1560.

ilustracja sławnego "kanonu" Polikleta o proporcjach ciała ludzkiego. w Neapolu). Megarze i Eginie.był dialektem greckim. dauning stri:t) krótka. 'doktor'.w dawnej Polsce zebranie dziewcząt wiejskich przed świtem dla wspólnego spędzenia czasu przy pracy. stary "uczeniec" boloński. gr. Lakonii (Spartanie).Doryjczycy ostatni z północnych najeźdźców.Dorowie . Doryforos .uroczystość zakończenia siewów. monumentalny. W Muzeum Narodowym w Warszawie. O kolumnie bez bazy. co pozwala przypuszczać. zebranie towarzyskie młodzieŜy przed świtem. Doświtka . nowoŜytna rekonstrukcja w brązie wg kopii rzymskich: tors wg kopii z Berlina i z Uffizi we Florencji. osiedlili się w Elidzie. Dosiewki . Apolloniosa z willi Pizonów w Pompei (Mus.dawn. naprzeciwko Whitehallu (zob. Koryncie. 1200-1100 pne. najprostszy i najsurowszy z trzech porządków greckich.. Naz. dorosnąć. po czym zajęli Kretę. Epidaurze. zdąŜyć. być gotowym do czegoś. którzy wtargnęli do Grecji ok.(wym. postać z wł. stać się dojrzałym. Sykionie. commedia dell'arte. dojrzeć. Downing Street . z głowicą. Argos. Dośpieć . Język dorycki . Melos i południowe wybrzeŜe Azji Mniejszej. zazw. ślepa uliczka w Londynie. nieszczęśliwie zadurzony. doryphoros 'noszący włócznię'. Dottore wł.słynny posąg dłuta Polikleta. Porządek dorycki w architekturze-cięŜki. w której kwadratową płytę (abakus) wspiera poduszka (echinus). Spośród licznych kopii antycznych najlepsza w Museo Nazionale w Neapolu.). pokonawszy Achajów dzięki uŜyciu Ŝelaznej broni i zniszczywszy kulturę mykeńską. przedstawiający młodzieńca z włócznią. zawierająca oficjalną rezydencję premiera .. głowa wg brązowej hermy rz. głupi chytrus. Ŝe Dorowie byli plemieniem pokrewnym poprzednim najeźdźcom z Północy i Ŝe przed wędrówką mieszkali nad północną granicą świata mykeńskiego. wspólne śniadanie pracowników folwarcznych o świtaniu.

fasadą zachodnią zwrócony do Piazzetty. plon") i muzyki do chaty czy dworu. Sposalizio del Mar. rząd bryt. przeniesienie prawa własności nie ruchomej. 11). zwrócił się przeciw szlachcie. doge z łac. rozbudowany w Xv-Xvi w. Pałac DoŜów . z reprezentacyjnymi salami ozdobionymi przez malarzy weneckich. przywódca w węgierskiej wojnie chłopskiej 1514. DoŜynki . jego polityka. wieniec. aby ziarno z nich wysiać w jesieni. wieńcowiny . wł.. Veronese. kiedy oba miasta zajęli Francuzi.wł. dawna siedziba władz Republiki Weneckiej. pobił Stefana Batorego (ojca króla). umowa obopólna między małŜonkami co do doŜywotnie uŜywania dóbr po śmierci drugiego. RównieŜ tytuł naczelnika Republiki Genueńskiej od 1339 do 1797. DoŜywocie . wł. wymowa wycug. działający w okresie powstania kościuszkowskiego. sekej). wymiar. wszczynając antyfeudalne powstanie chłopów rumuńskich i węgierskich. z Adriatykiem. "Narzeczonej morza". Zaślubiny z morzem .naczelnik Republiki Weneckiej od 697 do 1797 zajmujący stanowisko księcia.(zob.uroczyste. splecionych w wieniec. DoŜa . pierwsi urzędnicy państwowi nie reprezentujący władzy dominialnej panów.doroczna ceremonia zaślubin Wenecji. Oznaką godności doŜy była okrągła czapka frygijska z długimi brzegami ze złotego brokatu.opiekunowie rządowi chłopów powołani przez Uniwersał połaniecki 7 V 1794.. zwany Generałem Szekely (wym..: doŜa na barce "Bucentaur" wypływał w morze w dniu Wniebowstąpienia Pańskiego i wrzucał pierścień do wody.-muzeum. symbolizowała potęgę morską Wenecji począwszy od Xi-Xii w. okręŜne.zapis na przeŜycie. gdzie je przechowywano. ok. 1475-1514. wzniesiony w połowie Xiv w. do:Ŝo). w Polsce zwłaszcza gospodarstwa .obŜynki. po klęsce pod Temeszwarem 15 Vii 1514 Ŝywcem upieczony wraz ze swym bratem Gregorem i innymi przywódcami powstania. zdobył Csanad. z tyłu zakończona rogiem. Marka. dux 'ksiąŜę'. przen. Dozorcy . postawiony na czele wojska mającego wyruszyć na krucjatę przeciw Turkom. w stylu gotyckim. zazw. od 1927 organizowane jako ogólnopaństwowe święto plonów wsi polskiej. w Wenecji nad Kanałem św. i przeniesienie ich wśród śpiewów ("Plon niesiemy. jak Tycjan. Dziesięć) i ministra skarbu (pod nr. obrzędowe. od końca Xviii w. Tintoretto i in. tradycyjne ścięcie ostatnich kłosów. Dozsa Gyrgy (wyn. którego władzę ograniczyła konstytucja z końca Xii w. Palazzo Ducale.

szperać w czymś. Pan Tadeusz. 2). Mickiewicz. łac. ciura obozowy. kaŜą nam drabować. drągal. trabant. J..starogrecka jednostka wagi 4. pop. Buffona. Gen. 12. scala naturae. 337-38. Drabować . Drabina. waluta grecka . z dawn.B. taniec staropolski. był tyranem Argos.wg Biblii.dawn. gramatyk Orion utrzymywał. człowiek luźny. Dziś nam szlachectwa przeczą. stosowany w biologii na przełomie Xviii i Xix w. Papiery i szlachectwa papierem probować. Pieniądze wprowadzono w Grecji dopiero ok. rzekomo połączenie poloneza z mazurem. tańczony na zakończenie zabawy.. moneta srebrna na Bliskim Wschodzie. sięgającą nieba. po wprowadzeniu okrągłych monet . Drabina Jakubowa .37g i moneta srebrna . wyrok doŜywotniego więzienia. dziś: dryblas. (zwano tak równieŜ pieszka . patriarcha Jakub "ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi. Drabant . DoŜywocie . angielskie i amerykańskie jednostki wagi. Ŝe Pheidon. dlatego i później nazywano okrągłe monety ateńskie obolos od obeos 'roŜen (do pieczenia)'.pionka w szachach) odpowiednik gemajna lub hajduka. który w Vii w. m. bliŜej nie znany. Były one okrągłe a. Drzewa (Drzewo genealogiczne. knecht. Drab . Drabina jestestw .rolne go.Ŝołnierz straŜy przybocznej monarchy lub dostojnika.in. roztrząsać. podkupiwszy doŜywocie lekkoducha Birbanckiego.komedia wierszem (Lwów 185) Aleksandra Fredry. drŜy o jego Ŝycie.L. przez G. udowodnić') Drachma .6 oboli. por. zamian za doŜywotnie utrzymanie lub inne świadczenia. opryszek. wertować. przeglądać. (A. miały kształt sztabek. śrdw. chciwy lichwiarz Łatka. Lamarcka i Jędrzeja Śniadeckiego. za Ŝycia właściciela na członków rodziny.100 lepta.Ŝołnierz pieszy w wojsku polskim Xv i Xvi w. prawn. sierpów lub roŜnów. w Xvii w. 28. przetrząsać.liniowy układ systematyczny organizmów Ŝywych. W 360 ne. i aniołów wstępujących i zstępujących po niej". probować 'dowodzić. 4. Vii w. pne. nm.

dragomanos od arab. Wojewodą na palach. dragantów. herby. jej radość. jedną dłonią moŜna ich uj akurat 6 sztuk! (H. porównuje ewangelista do radości z powodu jednego choćby grzesznika czyniącego pokutę.jak rehabilitujący Vladę Iv film Doru Nastase i Nosferatu-Wampir (1978) Wernera Herzoga. Ŝe moŜna było 6 oboli (a tyle była warta drachma) uchwycić dłonią. Sadyzm jego pasjonował umysły Europy zach.drogman. Pan Tadeusz. przedstawiająca diabelską działalność hrabiego Draculi w górach Transylwanii. zwł. Te półmiski kontuzów. zwłaszcza Oriona. wg Łuk.robione niegdyś z cukru lodowatego ozdobne baszty. Dracula . jedną z nich zgubiła. która mając dziesięć drachm. jak Nosferatu (1922) E.zgubiona przypowieść biblijna. Wołoski diabeł.(wym. Zgładził co najmniej sto tysięcy ludzi. dosł.. Mickiewicz. Dracula 1973 (z Christopherem Lee). Zawrotne powodzenie ksiąŜki owocowało w postaci licznych serii czarnych romansów o Draculi. księcia wampirów (bo po śmierci miał się jakoby zmienić w wampira).kał przechować w świątyni Hery w Argolidzie nieco starych monet roŜnowych na pamiątkę. Z ingredyjencyjami pomuchl.. ćwiartować. Dracul ('Smok' z gr. konsulatach lub przewodnik turystów. poza tym nie wierzono wiadomościom późnych gramatyków gr. blemasów. na Bliskim Wschodzie: tłumacz przy ambasadach. 8-10. Murnaua. piŜm. 'pełna garść'. Dracula . domy. ścinać. Kto zrozumie nie znane juŜ za naszych czasów. brunelów. drakula). a później takŜe filmów. Dragant . Tepes. 144-48. Drachma . Później Grecy twierdzili. Uczeni przeczyli temu. w Niemczech pojawiały się setki sztychów z koszmarnymi okrucieństwami Draculi.. pinelów. bo małych srebrnych oboli moŜna było zmieścić w dłoni znacznie więcej. . który rządził Wołoszczyzną. W. (A. o kobiecie. drakon 'wąŜ. 15. A przecieŜ miał rację! W ruinach świątyni Hery znaleziono stare obole w kształcie roŜnów' długości 1207cm. ze śr. winnych i niewinnych. zasłynąwszy jako straszliwy okrutnik. 12. figatelów. odległego od Pheidona o okrągłe tysiąc lat. 1430-77. kaŜąc ich wbijać na pal (co było jego ulubioną karą). długo po jego śmierci.) Dragoman . stawiane na półmiskach pod koniec uczty. powieść o wampirze (1897) Bram Stokera w formie dramatycznego dziennika głównych postaci. Transylwanią i Mołdawią w latach 1455-62 i 1476-77. gr. smok'). arkasów. została tak nazwana dlatego. gdy znalazła ją po długich poszukiwaniach. wieszać i Ŝywcem palić na stosie. Lamer). Ew. przydomki hospodara wołoskiego Vlada Iv.ang. cyfry. Tepez ('Wbijacz na pal'). Cybetów. Król na palach. jak film Freddie Francisa (z Barry Andrewsem). Ŝe ich moneta drachme gr.

o charakterze powaŜnym. uzbrojenie: arkebuzy lub muszkiety. konna piechota walcząca pieszo. bezwzględne. Jako wiceadmirał przyczynił się w 1588 do rozgromienia "NiezwycięŜonej Armady" hiszpańskiej.jeden z trzech głównych rodzajów literackich. Dramat . oparty na akcji i dialogu. szpady lub szable i pistolety.. prześladowania hugonotów we Francji 1680-85. w Polsce od ok. jeden z twórców brytyjskich tradycji morskich. smok'. smok. turgmana. za panowania Ludwika Xiv. wysmukły. dragon 'dragon. Drake Sir Francis . por.(wym. Drakkar . draco 'wąŜ. z aram.dragonia. zwł. drejk). od połowy Xviii w. zwł.iardŜuman. Drakońskie prawa . W 1577-80 na stutonowym okręcie "Golden Hind" (ang.drewniany.prześladowanie jednostek lub ugrupowań niemiłych władzy przez kwaterunki wojskowe.. które zachęcano do gwałtów i bezprawia. 1610.) o wysokiej dziobnicy rzeźbionej w kształt głowy smoka. Solon (zob. najsławniejszy Ŝeglarz i korsarz angielski epoki elŜbietańskiej. drekar 'smok'. we Francji od Xvi w. który w 621 pne. sztuka sceniczna. pozwalających na samowolę arystokratycznych urzędników. Stał się bohaterem wielu legend. . okrutne. zarządzenia) surowe. 1540-96. 'Złota Łania') odbył pierwszą po Magellanie podróŜ dokoła Ziemi w kierunku zachodnim. jednomasztowy Ŝaglowiosiowiec wikingów (Viii-Xi w. sporządził kodeks karny i ustalił przepisy procedury sądowej i wysokość kar. Dragonady . na miejsce dotychczasowych praw zwyczajowych. przepisy.(kary. jędza' z łac. Dragoni . Komedia i Tragedia.prawodawca ateński. wysłanej przez Filipa Ii na podbój Anglii. lekka jazda. skand. Drakon . z fr. za którą otrzymał szlachectwo.) uchylił wszystkie jego prawa z wyjątkiem dotyczących zabójstwa. Zasadniczym celem kodeksu było zastąpienie obyczaju prywatnej zemsty rodziny zabitego przez karę wymierzoną przez areopag lub trybunały. przez kwaterunki dragonów i innych wojsk. ze st.

Trzy.zob. Drapaudi .mit. DyliŜans. Drewniany. Draupnir .zob. Drewniane mury . otrzymać mieli tajemnicze zapewnienie. jak mają się bronić przeciw inwazji wojsk Kserksesa. określająca niemiecką ekspansję na ziemie Słowian i Bałtów.zob. Krzesło. ale dzięki Temistoklesowi. Dranica . Trzy jedności . Drapichrust . flota wojenna (nim zaczęto stosować Ŝelazo do budowy i opancerzenia okrętów). skand. Dreigroschenoper . 'napór na wschód'. W 180 pne. wąska deska nie rŜnięta. Senat (Co senator. Określenie po raz pierwszy w uŜycie w Niemczech ok. Chrust..Dramat satyrowy . w czasie dyskusji na temat zamierzonej budowy linii kolejowej z Berlina do Bagdadu.okręty wojenne. Gdy staroŜytni Grecy zapytali wyrocznię delficką..cienka. lecz łupana z pnia drzewa iglastego. Kasztelan. DrąŜkowy . w bitwie morskiej pod Salaminą. Ŝe w co dziewiątą noc wylatuje z niego osiem identycznych pierścieni. Satyrowie. nie dzięki wyroczni jednak. . 1888. Ŝe bezpieczeństwo dadzą im drewniane mury. Opera (za 3 grosze). złoty pierścień magiczny wykuty przez gnomy Odynowi. Szlachta (drąŜkowa). mający tę własciwość..nm.).zob. nazwa kierunku agresywnej polityki feudalnych i kapitalistycznych Niemiec. Mahabharata.dramatu(rgii) zob.. Drang Nach Osten . flota perska została rozgromiona.zob.

został pułkownikiem i otrzymał Legię Honorową. zastraszania i gwałtownej kampanii prasowej.) Diabelską w Gujanie francuskiej.). został wykradziony z ambasady i wręczony francuskiemu Ministerstwu Wojny. Dreyfusowi. wykręcanie złotych lub srebrnych nici z drogich tkanin.Drewniany koń . Drewniany ksiąŜę . część NRD). Ŝe prawdziwym przestępcą był niejaki major Esterhazy. wojny świat. słowiańska osada rybacka opanowana w końcu X w. Dreyfus został dopiero w 1906 uniewinniony przez sąd apelacyjny. wysłany został na Wyspę (zob.drwalnia. który pracował w ministerstwie. szopa. Miejsce pobytu Kościuszki i ..(trojański. Drezno . za co skazano go na rok więzienia. sławny z powodu niesprawiedliwego wyroku sądowego. Budapeszt 1917). Drezlowanie . galonów (zwł. Ale przeciw rewizji procesu rozpętano nagonkę o charakterze szowinistycznym i antysemickim (Dreyfus był śydem). Przekazany niemieckiemu attache wojskowemu w ParyŜu i wymieniający szereg tajnych dokumentów. i zaciekłego sporu poprzedzającego jego rehabilitację. zaczarowany) zob. Sprawa Dreyfusa. Ten anonimowy list przypisano. który spowodował jego uwięzienie. na zasadzie podobieństwa charakteru pisma. miasto w Saksonii nad Łabą (płd. gdzie składa się i rąbie drzewo. osądzony i skazany. Sprawa ta na wiele lat podzielila społeczeństwo francuskie na dwa wrogie obozy . proporców. rozkwit za panowania elektorów saskich i królów polskich Augusta Ii i Iii. zrehabilitowany i przywrócony do słuiby wojskowej w randze majora. W 1894 list (znany jako bordereau fr. w czasach Księstwa Warszawskiego) w celu przetopienia.wypruwanie.dreyfusistów i antydreyfusistów. przez kolonizatorów nm. Koń.1859-1935. W 1896 płk Picquart natknął się przypadkiem na dowód. starych ozdób. w 1806-1918 stolica królestwa Saksonii. pasów litych.Dresden. czapraków. które mają mu być wystane. W tym czasie Emil Zola opublikował w obronie niewinnie skazanego swój słynny list otwarty do prezydenta Francji pt. zniszczone w czasie bitwy 26-27 Viii 1813 Napoleona I z armiami sprzymierzonymi oraz podczas bombardowania alianckiego 13 Ii 1945. Drewutnia . J'accuse ('Oskariam') w "L'Aurore" z 13 I 1898. od 1216 miasto na prawie magdeburskim. miasto spustoszone w czasie wojny siedmioletniej 1756-63. przy uŜyciu fałszerstwa. Aresztowany.balet (1914-16. libretto: Bela Balazs. oficer wojska francuskiego. muzyka: Bela Bartok. świadczący. W czasie I. Dreyfus Alfred .

Damaszek.in. 24.in. niderl. dąb'.utwór na skrzypce i fort. roznoszony i fałszowany przez olejkarzy słowackich lub driaczników. . nimfy. zob. Tipperary . theriakos (antidotos) '(środek przeciwzwierzęcy'.ang.. nm. Veitneer. w czasie wojny 1914-18. Ks.I. zapoczątkowana w 1560 przez elektora saskiego Augusta I. który tu napisał m.w Biblii. z gr.. Ew. z pomocą m.Kołłątaja 1792-94.zob. miejsce objawienia Chrystusa po śmierci dwóm Jego uczniom: Kleofasowi i Szymonowi Piotrowi. jedna z największych i najsławniejszych kolekcji malarstwa europejskiego. 3. a wzbogacona dalej przez Fryderyka Augusta I Mocnego. który tu napisał Dziadów część Iii i Redutę Ordona. Daleka jest droga do Tipperary . zob. wg Łuk. Lek(arstwo). z gr. Słowackiego 1830. (1914-23) Karola Szymanowskiego.średniowieczny "lek" uniwersalny z kilkudziesięciu składników. Zielony (Zielone Sklepienie).w Biblii. do kresu trudów. Heinricha von Brhla. zwłaszcza zaś przez Fryderyka Augusta Ii. Williams i J.. 23. powstała w 1907-08 (H. Błędne drogi . skabioza. Droga do Emaus .. przen. 15-31. Staatliche Kunstsammlungen Dresden. oraz J.ang. piosenka wojskowa. Ir's long way to Tipperary.. rzekome antidotum na wszystkie trucizny i jady. Zwinger. Via (Appia). do celu. teŜ Frauenkirche. hiszp.Driady i Pan . boginki lasów. Droga do Damaszku .. Droga bez powrotu . Obrazy: Rembrandt. do domu rodzinnego. produkowany w Norymberdze i w Wenecji aŜ do Xviii w. nazwa miasta Tiobraid Arann w płd. Pillnitz.. Droga Apposka . Starą baśń. mieszczą się w budynku Sempergalerie. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Driady . dryks od drys 'drzewo. Mickiewicza 1831-32. 16. Irlandii. Judge). 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Galeria Drezdenska . roślina zielna z rodziny szczeciowatych. franc. Błędny. część trzyczęściowych Mitów opus 30. Droga.zob. zob. Kraszewskiego 1863-83. gr. pop. Hioba.zob.mit. Zbiory malarstwa wł. hol.oddział Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie. ang. teŜ Emaus. Driakiew .

Droga krzyŜowa . zrzeszenie partii i organizacji socjalistycznych utworzone na I kongresie. droga cierniowa. następnie Złotą Bramę. od domu Piłata do Golgoty. Ew. Przysłowie łac. 25. consuetudo est altera natura utworzone wg De finibus.w Biblii. Republika (Fr. Rzym. teŜ Kalwaria. Drugi Adam . Dragoman. droga Męki.zob. ChoŜdienije po mukam dosł. Druga Rzesza . później w Grecji nazwa dróg prowadzących do miejsc kultu religijnego. Wg legendy antycznej jest to droga do pałacu Zeusa (Jowisza). por. Stacja (Stacje Męki Pańskiej).w staroŜ.postrzępiony pas mglistego światła na niebie. Rzesza.międzynar.. Droga święta . Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu . trylogia powieściowa (1922-41) Aleksjeja N. Droga na zatracenie . Wiedeń) Pietera Bruegela. Druga Migdzynarodówka . Drugi.w Gdańsku szlak wiodący od Bramy WyŜynnej przez Katownię i WieŜę Więzienną. Obraz (1564. 13. Cicerona. w której skład wchodzi teŜ nasz Układ Słoneczny. Drogą do Częstochowy.zob. śelazny.zob. Via (Flaminia).zob. Drogman .zob. wg Mat. Droga Mleczna . W polskich gwarach ludowych nazywają ją: Drogą (Mleczną). zob. 'Droga przez mękę' inteligencji ros.Droga Flaminijska . Zob. ulicę Długą i Długi Targ do Zielonej Bramy nad Motławą. Gościńcem. Droga Królewska . Męka (Pańska). 74. Droga Ŝelazna . Golgota. do Rewolucji). 7. 5.zob.łac. Adam. a sporadycznie Drogą do Egiptu. via Crucis. . zwołanym 14 Vii 1889 w ParyŜu. łac. wg Ewangelii ulice.przyzwyczajenie. Rzymu. Via (Sacra). Tołstoja (ros. Druga natura . Mezopotamii.). Warszawy itd. przez które przechodził Chrystus dźwigając krzyŜ.zob. pochodzącego od miliardów gwiazd Galaktyki. via Dolorosa. Druga Republika . Egipcie.

złoŜony z oprawki metalowej w kształcie greckiej litery omega. Poznań. Druon Antigonus . Druidowie . Pińczowie. wierzyli w wędrówkę dusz i uprawiali magię.serdeczny przyjaciel. Sprawowali teŜ funkcje sędziów. Sternacki. Jajo (druidów). Fiol. stali się nauczycielami i przyczynili się do szybkiego rozwoju kulturalnego Galii.legendarny olbrzym z Antwerpii. Dwie odcięte ręce w herbie Antwerpii wiązano z tą legendą. który obcinał prawą rękę Ŝeglarzom odmawiającym mu haraczu.międzyplemienny zakon staroŜytnych kaptanów celtyckich z siedzibą w Brytanii. obserwowali gwiazdy. oficyny drukarskie powstały prawie we wszystkich większych miastach Rzplitej. .. Drugie ja . Przypisywane Pitagorasowi. lekarzy i magów. nie w Galii.zapoczątkowane w Krakowie w 1473. Januszowski. Szarfenbergowie. Koźminie. zagiętą na końcu. NieświeŜu. Od końca Xv w. łac. Częstochowa. wydobywa dźwięk. Lublin. por. czcili oni dąb i jemiołę.rządy cesarza Napoleona Iii we Francji od 2 Xii 1852 do 2 Ix 1870 (bitwa pod Sedanem). Drumla . kuzyn Juliusza Cezara. Rakowie. Toruń. Po rozwiązaniu organizacji przez Rzym spadli do roli nieszkodliwych wróŜbitów.zob. Wietor Wirzbięta. Zakliczynie. jego prawicę z kolei obciął inny legendarny olbrzym. w Brześciu Litewskim. z elastyczną spręŜynką umocowaną na osi geometrii. Drumlę znano w Europie Xiv w. przejąwszy rzymską wiedzę. W ciągu Xvi i Xvii w. Ungler. Zob. Drugie Cesarstwo . alter ego. Kalisz. które wytłoczyły kitkaset tysięcy druków.Drugi Daniel . w Polsce od Xvi w.prymitywny instrument muzyczny pochodzący z południowo-wschodniej Azji. Węgrowie. Lwów. Mędrcy. Hochfeder. jak np. Salvius Brabo. Jedynym niemal źródłem literackim wiedzy o kulcie druidycznym są Pliniusz i Pamiętniki Cezara: obrządki religijne druidów odbywały się w dąbrowach leśych. Straube. Grający wkłada drumlę do ust i szarpiąc palcami koniec spręŜynki. i w licznych małych miejscowościach. Wilno. wkrótce jednak. Drukarstwo polskie . do 1795 funkcjonowało w Polsce blisko 500 drukarni. Fontannę Brabona (1887) przed ratuszem zdobi statua Brabona potrząsającego uciętą ręką Druona. jak Gdańsk. Haller. Zamość.

zob. . Germanów V-Viii w. pne.w staroŜytności i wczesnym średniowieczu ... wzgardzony kochanek i królewicz zdobywa w końcu wyniosłą i nieprzystępną księŜniczkę przecierpiawszy jednak wprzody wiele upokorzeń. Bractwo (kurkowe). najmniejsza jednostka organizacyjna wojska. czeladź. mającej przy niej duŜy dom jeszcze za czasów Tudorów (Xvi w. Budynek o tej nazwie mieścił pierwotnie arenę walki kogutów. 'drozdobrody'. uliczka w Londynie. Drosselbari dosł. teatr. ang. Potem. zorganizowany zespół ludzi. 1794 i 1812. Ŝe i ja na to nie pozwalam. pisała mierne wiersze i poematy religijne. postać z bajki.. Kele i Kean. W Drury Lane. a po niej król czerwienny (druŜbart). Safoną (którą na pewno nie była). W wolnym narodzie mnie teŜ wolność dana Mieć głos.Drury Lane . nazywana nawet "dziesiątą Muzą". chwalona przez Ignacego Krasickiego. DruŜyna . a od początku Xvii w. Garrick. bezatutowa. Booth. Drybin .. panegirycznych.ne.ok. druŜyna weselna.lejn) ang.(wym.. niezłe wierszowane powieści fantastyczne i lepsze jeszcze satyry. po trzech poŜarach. Bardzo ceniona przez współczesnych.. DruŜbart . Wtedy uzyskał oficjalną nazwę Teatru Królewskiego.gra w karty polskie popularna u nas do końca Xviii i na początku Xix w. z nm. rodzina i domownicy. 1695-1765. Theatre Royal. Była pierwszą Polką. czteroosobowa. .siła zbrojna.. Normanów Viii-X w. Wybór jej poezji wydał w 1752 biskup Józef Andrzej Załuski pt. w dawnej Polsce towarzystwo. która domagała się równouprawnienia kobiety: W Polszczem zrodzona.. DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa . Zbiór rytmów duchownych. jak u Greków epoki Iliady Homera X-Viii w.. nazwana tak od rodziny Drury. poczet druhów pana młodego i druhen (druŜek) panny młodej. w Polszcze wychowana.in. w której najwyŜszą kartą była szóstka winna (dola). grywali m. na najsłynniejszej scenie angielskiej.. odbudowywany w 1674. Minerwą. 'uliczka Drory'. uboga szlachcianka z Wielkopolski. Co mi się nie zda. DruŜbacka ElŜbieta z Kowalskich .zob. w Polsce do Xii w. najznakomitsza poetka czasów saskich i jedna z pierwszych kobiet w literaturze polskiej. Dziewiątka Ŝołędna nazywała się starka. pani Siddons. przy pomocy której wodzowie i inni wybitni męŜowie kierowali pierwszymi organizacjami państwowymi plemienia lub grupy plemion w stadium demokracji wojennej. moralnych i światowych. przebudowany w 1662.). Akademia (drybińska).

-wsch. Las. W dawnej religii kretenskiej kult drzew. często poświęcane Artemidzie. a on odpowiedział: "Jeśli naprawdę chcecie. z Zeusem. abym był waszym królem. 7-15. figowcowi i winorośli. schrońcie się w moim cieniu. niŜej Drzewo (Ŝycia). w stanie Bihar. por. nazywany tak przez średniowiecznych alchemików. dla których Diana była symbolem srebra. Dąb. jako bóstw zajmował waŜne miejsce (adoracja. Wycinając las. a jeśli nie chcecie. Buddy. połowie Xix w. zob. filozofów) amalgamat krystalicznego srebra otrzymany z roztworu rtęci w srebrze. 9. dawna. Cyprysy.figowiec indyjski. wiązy i topole białe zdobiły cmentarze. a figowiec i winorośl . Indiach. a nawet gałęzi. teŜ Brzoza gryŜyńska. Bajka Joatama . Cedr libański. zob. juŜ tylko święte. Drzewo Diany . niŜej drzewo (Jessego). oliwki z Ateną. a w przenośni donŜuana.rodowód przedstawiony graficznie w kształcie rozgałęzionego drzewa z wizerunkami lub tylko imionami protoplastów (często bajecznych) u korzeni i kolejnymi potomkami coraz wyŜej na pniu. stadnika. mądrości . przechowywany starannie w rodzinach szlacheckich dawnej Polski. Dafne).najmłodszego syna króla Jerobaala. graficzne przedstawienie stosunków pokrewieństwa grup zwierząt i roślin. to niechaj was ogień pochłonie!" Drzewa Święte. tak jak źródła. Ficus religiosa.drys. pozostawiano jedno drzewo lub kępę drzew. Drzewa. Dęby łączono zazw. . wg legendy drzewo. Zeszły się raz drzewa. łac. aby ustanowić nad sobą króla. zdobywcy serc. ofiary). Drzewo genealogiczae (1) . ale spotkały się z odmową. Cyprys. Wtedy drzewa ofiarowały koronę głogowi. gdyŜ oliwka bardziej niŜ władzę ceniła swoją oliwę. rozpłodnika lub w ogóle ognistego rumaka. wawrzyn z Apollinem (por. popularne w 2. symbolizowały więc takŜe świat podziemny. opowiedziana w biblijnej Księdze Sędziów. na Warmii i Mazurach) nazwa ogiera. Pielgrzymki odwiedzają potomka tego świętego dla buddystów figowca we wsi na południe od świętego miasta Gaja w płn. (2) rodowe drzewo. nimf. platany często z Dionizosem. konarach i gałęziach. Drzewo Bo. góry itd. dziś gwarowa (np. Figa (Romulusa).swoje owoce. pod którym Gautama doznał "oświecenia" i stał się Buddą. U Greków drzewa i gaje.(a. mirt z Afrodytą. i zaproponowały tę godność kolejno oliwce. były mieszkaniem lub własnością bóstw.Drygant .

).rodzące złote jabłka. 6. "wielkie drzewo świata". Yggdrasill. Herakles (11.Igdrasil. wiecznie zielony jesion podtrzymujący wszechświat. 1.. zdobiąc trójkolorowymi wstęgami.Drzewo Gofer . 33. drzewo. ukoronowane czapką frygijską. tj. Izajasz.wyobraŜenie drzewa genealogicznego Chrystusa: ze spoczywającego na ziemi Jessego (w Biblii ojciec króla Dawida. dziadka Charlesa..zob.). mit. Konary jesionu obejmują Asgard. a korzenie Niflheim. skand. 2. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Drzewo Judaszowe .(Antiaris loxicaria) gatunek z rodziny morwowatych rosnący na Archipelagu i Półwyspie Malajskim.przodków Chrystusa. Drzewo rodowe . Drzewo złe i dobre . które by rodziło dobre". które rzekomo niszczy wszelką inną roślinność w promieniu 247km. Ew. Drzewo Ŝycia . por. 11. przez Erazma Darwina. Codex Vysehradensis (Xi w. Uniw. Judasz(owiec)... 3. Gen. W USA w czasie wojny o niepodległość sadzono topole i inne drzewa jako symbol "wzrastającej wolności". wg Mat. Bóg kaŜe Noemu zbudować przed potopem arkę (korab). Mesjasz wyjdzie z rodu Dawida. obciŜając się odpowiedzialnością moralną za swe uczynki. por. kołami (symbol jedności). ołtarz Wita Stwosza w kościele Mariackim. na wierzchołku zaś umieszczano Marię z Dzieciątkiem. Gen. Jtunheim i podziemny świat zmarłych. 43-6: "Nie ma drzewa dobrego. fresk w kościele św. por. wysokie do 757m. Praga.w biblijnym Raju. 1: "I wyjdzie róŜdŜka z korzenia Jessego". 6) Adam i Ewa (tj. W Biblii.. wg Mat. np. Jakobini w ParyŜu sadzili je juŜ w 1790. ani złego. wytwarzające trujący sok mleczny uŜywany przez krajowców do zatruwania strzał. o ozdobnej półkolistej koronie. które by rodziło złe owoce.). Drzewo wolności . Drzewo Jessego w plastyce .przypowieść biblijna. Drzewo Upas .'cyprysowe' lub 'heblowane' (?). Temat częsty w sztuce europejskiej Xi-Xvii w. z którego w Biblii. w . obwieszone flagami i emblematami. Owoc (Po owocach ich. praca). trójkątami (równość) i czapkami frygijskimi. por.. 6. 9. Drzewo wiadomości dobrego i złego . weszło do europejskiej legendy jako drzewo. Łuk.drzewo zasadzone (lub słup postawiony) przez ludność. Drabina (jestestw). równieŜ Włosi w czasie rewolucji 1848. syn Booza i Ruth) wyrasta łodyga lub pień drzewa o gałęziach zakończonych wizerunkami królów Ŝydowskich .. Prometeusz. wyŜej Drzewo genealogiczne (2). Drzewo wszechświata . 1-17. 1200) w RFN. witraŜ w Saint-Denis (1144) i w Chartres (1150). z którego owoców Bóg nie pozwolił spoŜywać Adamowi. Bibl.. por. 14. strzeŜone przez smoka w gaju Hesperyd na zachodnich krańcach świata. Michała w Hildesheim (ok.. Przekraczając ten zakaz (Gen. teŜ Ew. 12.zob. a wyrastający z ciała olbrzyma Imira (zob. ludzkość) utracili niewinność i nauczyli się rozróŜniać dobre od złego..

arcybiskup gnieźnieński od 1531. który ofiarował je soborowi sofijskiemu w Nowogrodzie Wielkim w Rosji. Drzwi płockie . Dla jego biblioteki wykonano pierwszy polski ekslibris (zob. teŜ Kain (Drzewiej). Drzwi muszą być albo otwarte. bo je zamknął. a wreszcie przedstawiali je jako symbol zbawienia. dyplomata.). znajdujący się w płd. Pan gromi słuŜącego.wł. 1170) sztuki romańskiej w Polsce. słuŜący odpowiada. abym je zamknął?" . 23. Drzwi gnieźnieńskie . zob. Z francuskiej komedii Le Grondeur (Zrzęda. patronie katedry. obejmuje 18 płycin ze scenami z Ŝycia ."Nie!" . Polityka). wizerunki biskupów . kanclerz wielki koronny 1511-15. albo zamknięte . Wojciechu. i magderskiego. łączyli je z drzewem KrzyŜa św. Aleksandra."Abym je zostawił otwarte?" "Nie!" . 10 płaskorzeźb przedstawiających sceny ze St. Jeśli czynią to na zielonym drzewie.mitologii wielu ludów. Drzewiej .1467-1535. Ew. de Brueysa i Jeana Palaprata. . Ŝe zostawił otwarte drzwi. 1152-55). Otwarte drzwi . w ramkach o ornamentacji roślinnej. zawierające sceny biblijne. przedtem. 31. wg Łuk. albo zamknięte. Otwarty (Otwarte drzwi. podkanclerzy 1501. Drzewicki Maciej . trzecie drzwi baptysterium florenckiego (1425-52). 1848) Alfreda de Musset. wyst. dawniej. cóŜ będzie na suchym? Biblia.A. wyŜej). Ŝe poprzednim razem zbesztano go. równieŜ Babilończyków i Asyryjczyków. doradca króla Jana Olbrachta.. tak nazwane przez Michała Anioła główne dzieło Lorenza Ghibertiego.dawn.jedno z dwojga. oraz Bolesława Kędzierzawego (z Ŝoną)."CóŜ . i pyta: "Czy pan chce. Drzwi. fr. Porta del Paradiso. 1691) D. symbol Ŝycia i Ŝyciodajnych sił. portalu katedry gnieźnieńskiej.zob. uwaŜali je za przeciwstawienie drzewa wiadomości dobrego i złego (zob.słynne romańskie drzwi brązowe z katedry w Płocku (ok. trzeciego wyjścia nie ma. alegorie i symbole. Teologowie chrześc.płockiego. gdzie znajdują się od końca Xiv w.wspaniały zabytek (ok.rzecze słuŜący ..drzwi muszą być albo otwarte. sekretarz Kallimacha. Testamentu otoczonych bordiurą o motywach roślinnych i figuralnych.legendy o św. Drzwi Raju ." Tytuł "przysłowia w jednym akcie prozą". Wichmana. złocony brąz i marmur. Il faut qu'une porte soit ouverte ou fermee (1845.

pneuma. 1883-1945. Geist.Drzymała Michał . Duch . spiritus. ducze) wł. głupstwa. Liczba (podwójna). ale nie moŜna ich było pleść... właściwość odróŜniającą człowieka Ŝywego od nieboszczyka. esprit.. pod Ŝeglem szumiący. doublon z hiszp. wartości 8 złotych eskudów lub 2 (stąd nazwa) pistoli bądź (1848-64) stu reali. Dublon . w faszystowskich Włoszech o Benito Mussolinim.pleść mówić nonsensy. chełmskim. wiosłowo-Ŝaglowy statek rzeczny. Dubienka . 'przywódcą. Duby smalone . koszałki-opałki. Dubas. tj. jak wskazuje etymologia wyrazu i jego odpowiedniki w innych językach: gr.oznaczał początkowo '(od)dech. fr.. wzgórę i na dół bieŜący.najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. ang. androny. smalone nad płomieniem. tchnienie'. Caudillo. Dubas .zob. ghost. Il Duce . spirit. Jarzębski.złota moneta Hiszpanii i Ameryki hiszpańskiej Xvi-Xix w. pod którą 18 Vii 1792 Kościuszko stoczył bitwę z wojskami ros. Duby. wódz'.) Dubhe . mniejszy od szkuty i komięgi. . (A. łac. jak wiklinę czy brzezinę. doblon od doble 'podwójny'. Gościniec albo. Wóz (Drzymały). opisanie Warszawy (1643). gałęzie dębu (ruskie dub). uŜywany do przewozu towarów Wisłą do Gdańska w Xvi-Xviii w. nm.zob. o załodze z 8-14 ludzi. i dzięki właściwej taktyce nie dopuścił do rozbicia wojska polskiego nad Bugiem. moŜna było co najwyŜej giąć. Dualis . por.dłubas.wieś w woj.(wym. fr. ładowności do 80 ton.

opera komiczna (Warszawa 1873) Ludwika Grossmana. 6.). Nieczysty duch . 26. Litera zabija. Spiritus Sanctus. List św. L. Ew. Grzech przeciw Duchowi św. Duchy słuŜebne . libretto: Wł. tchnie . Wiatr (kędy chce. Diabeł (Rozszczepione kopyto). kędy chce. Duch przeczenia . por. skąd i jak przychodzi.. Ew. 14. Wergiliusza: łac.zob. 6. Ew. nad materią). rozumu. der stets verneint. natchnienie od woli nie zaleŜy. ros. trzecia Osoba Trójcy św.panujące w jakimś okresie poglądy i tendencje. nat ubi vult. der Geist. 41. J. kośc. w formie: spirilus. Duch porusza materię . Duch. niewidzialny dia innych biesiadników. choć wymieniany w Kronikach Anglii (zob. zostaje zamordowany na rozkaz Makbeta. Wulgata. 12. Makbetowi. Anczyc.. diabeł. 31-2. 1606) Szekspira Banko. Litera.w tragedii Makbet (ok. Miecz ducha . epoki.łac.(tj. 1.. Pracownia) Goethego. 3. Ŝe potomkowie Banka będą rządzić Szkocją.zob. duch bluźnierczy (tł. Tuwima) z wiersza Anioł (1827) Puszkina. Sylfy (powietrze) i Ondyny (woda). gdzie chce. Mefisto(feles) o sobie w Fauście (cz. duch somnienija duch negacji. łac. duch wątpienia. w czasie uczty. 8. zazw. czyli U wód .objawia się tam.pierwiastek duchowy oŜywia wszechświat (określenie przewagi inteligencji. nie jest uwaŜany za postać historyczną. Duch czasu. gdyŜ wiedźmy przepowiedziały. Duch róŜy . rz. duch zaprzeczania. .nm. wieku . wg Mat. spiritus ubi vult spirat.. z Biblii. z Eneidy. Ew. wg . Duchy elementarne .z Biblii. Duch wojewody.. Duch święty . Gnomy (ziemia). Pawła do śydów.Paracelsa i róŜokrzyŜowców. Kronika) Holinsheda. Pawła do Efezjan. Banko. jeden z wodzów wojsk króla Szkocji.Duch Banka .z Biblii.-kat. duch otricanija. duch oŜywia . I. władające czterema elementami (Ŝywiołami): Salamandry (ogień). 727. ale ciało mdłe .działanie wbrew poznanej prawdzie. List św.zob. słabe) z Biblii. w Biblii. wg. Duch Banka ukazuje się później. Jana. Duchch wprawdzie jest ochotny. Zaproszenie do tańca. mens agitat molem. nie wiadomo. 17. wg Mat.

) Duchna . zaniepokojone. wudwud(ek). powietrze'. Du Deffand . hupka. Obiecać. zob. Równyś duchowi. . 12. pierzynka (duchenka).nm. 664-65.przysł.zob. zwieść. 10.głupiec. Deffand. z Satyr. ptak zamieszkujący Stary Świat.łac. błazna. oszukać. puchowy czepiec nocny.(właściwy. coś. nadawane arystokracji. Mickiewicz.Marka. Dudka . 1. piszczałka. KaŜdy dudek ma swój czubek . . strojny czub." (Wojski) wciągnął w głąb pół brzucha I do płuc wystał z niego cały zapas ducha. mens sana in corpore sano. Dudek . prawdop.najwyŜsze odznaczenie monarchii francuskiej 1578-1791 i 1815-30. młode w gnieździe.'oddech. Wyzionąć ducha . dawn. den du begreifst. nic nie pokazać. pokazać dudka na kościele . z Biblii.umrzeć. pospolity. Pan Tadeusz. Dudek . tj. Juwenala: "Bogów prosimy tylko o zdrowy rozsądek w zdrowym ciele. duch . Wystrychnąć na dudka . nabrać. zdrowy rozum. nicht mir! słowa Ducha z Fausta (cz.. na główce ma rozkładany. hutek. du gleichst dem Geist.. szlafmyca.dawn. tubek. 2. ośmieszyć. Kurek.fujarka. coś go pojąć zdolny. Zdrowy duch w zdrowym ciele . dudniącego monotonnie głosu. 4. czubaty). Treny Jerem.omamić. czym moŜe się pochwalić. naśladownictwem głosu dudka.zrobić z kogoś głupca. prastary ludowy instrument muz. 3. nie mnie! . 356. nazwa jest dość trafnym. wystrzykują z gruczołu tłuszczowego cuchnącą ciecz. (A. pierzyna. Order Ducha św. 30. Noc) Goethego. kiep. od dukającego.

w Polsce za Łokietka w 1320.ros. Sheridana z muz. wyst. na Ukrainie i Białorusi.ang. łac. ducato 'księstwo'. Ŝe duenna jest łączniczką między Luizą i Antoniem.(wym: drfu:r).. ta wymyka się z domu w przebraniu duenny.gajdy. Duenna . a od 1785 takŜe w Łowiczu i Grodnie. 1727-96. nosząca napis "R DX AP". .Dudy . m. składaniu broni.). francuskiego. Pierwszy złoty dukat w 1284 w Wenecji.' Opera komiczna (1775) Richarda B. Bytom 1966) Sergiusza Prokofiewa. Polsce.). z hiszp. libretto kompozytora wg Sheridana. Dukat . por. potem w wielu krajach. króla Sycylii. zbankrutował w 1790. czątym. zwany czerwonym złotym a. uŜywany we wsch. duga (ros. z czasów. księcia Apulii. wł. Dudy w miech . ukr. Ŝe jego córka Luiza poślubi młodego i brzydkiego śyda Izaaka. potem od 1528 do 1831. Dufour Piotr .o ustępowaniu. dudarz) wydobywa dźwięki przez naciskanie worka ramieniem. Zaręczyny w klasztorze . pol. wybuchowy i uparty ojciec. a Luiza Antonia. oddala więc duennę i zamyka Luizę. Don Jerome. tj. kiedy niedźwiednicy przygrywali na dudach do tańca tresowanym misiom. sztuki teatralne.(białorus. wydawał w Warszawie od 1773 druki w wielu językach. Obruczenije w monastyrie opera (Leningrad 1946. zdecydował. pozostawiąc ją w swym pokoju.in.srebma moneta bita w 1140 przez Rogera Ii (zob. 'Rogerus Dux Apuliae'. instrument muz. ona jednak kocha Antonia. dudziarz po skończeniu gry owijał piszczałki w opróŜniony z powietrza miech. Niedźwiędź zdechł. Kobza (instrument strunowy). dudy w miech . Duha . z czego jakoby pochodzi nazwa.przysł. duena. Thomasa Linleya seniora i juniora. dawaniu za wygraną. W końcu Izaak poślubia duennę. Jerome odkrywa. pod melodią). księgarz i wydawca polski pochodz. duca 'ksiąŜę'. z których dudziarz (dawn. 'starsza kobieta słuŜąca jako guwernantka i towarzyszka młodych dam w rodzinach hiszp. jedna z odmian dud nazywała się koza.) drewniany kabłąk nad chomątem słuŜący do umocowania uŜwy (rzemieni przy chomącie) i połączenia jej z dyszlami (hołoblami) w zaprzęgu jednokonnym. złoŜony ze skórzanego worka z zapasem powietrza i piszczałek (piszczeli) melodycznych i bardunowych a. drukarz. zwijaniu chorągiewki. burdonowych (dla dźwięków wytrzymywanych nad a. i port.

W istocie jednak była to Aldonza Lorenzo. wybranka. Mazepie. o Bohunie. prześwit w parku. Mayer van den Bergh. wytyczana i znaczona pod kierunkiem podkomorzego (od Xv w..mieszczańska hipokryzja. Dulszczyzna kołtuńska .Dukt . Dulle Griet . Tatarami. umiłowana.(hol. którą wybrał. przest.. za wszelką cenę. ciąg'.). często w formie ballady. śpiewanej od Xvi w. krój. okno widokowe.) Orianę. oraz poglądu. Dumka zachodnioukraińska ludowa piosenka liryczna. aby u jej stóp składać trofea swych zwycięstw. kobzy a. obłuda. a wszystko to z nieustannym akompaniamentem moralizatorskim. megiera atakująca piekło w krwawych blaskach ognia. ogranicza się do zasady prania swoich brudów we własnym domu i tuszowaniu. Neczaju. ductus 'prowadzenie. Antwerpia. faryzeuszostwo. wycięty w lesie pas. otwierający pośród drzew widok na dalszą perspektywę. Duma (1) . groŜących "szkandałów".tytułowa bohaterka tragikomedii kołtuńskiej Moralność pani Dulskiej (Kraków 1906) Gabrieli Zapolskiej. kształt.). krzepka dziewczyna z winiami. moralność Dulskiej. dzielący las na ostępy i oddziały. z towarzyszeniem bandury. z łac. pani serca. jak Amadis de Gaula (zob. charakter pisma. epicko-liryczny ukraiński utwór poetycki o charakterze smętnej pieśni ludowej. 'Obłąkana Greta') obraz (1562) Pietera Bruegela St. .szlachetna.w dawnej Polsce . Sawie-Calińskim. Muz.) lub obyczajowej. Janie Wyhowskim i in.lit.linia graniczna między posiadłościami prywatnymi bądź między prywatnymi a królewszczyznami. półlegendarnej (walki i przygody Kozaków z Polakami. iron. Dulska . młoda wieśniaczka z pobliskiej wioski. o charakterze elegijnym. o treści historycznej a. liry. Ŝe pieniądz nie cuchnie. właścicielki kamienicy. ciasnota horyzontów i wysokie mniemanie o własnych walorach moralnych i obywatelskich. Dulcynea z Toboso . piękna dama serca Don Kichota (zob. Turkami. Bohdanie Chmielnickim. ustanawiana.

Donner 'grzmot'. reformatorka tańca scenicznego. Gosudarstwiennaja Duma. Duncan Isadora . Jako pierwszy oficer na "Coquille" odbywa podróŜ dokoła świata. Dunder . odbywa podroŜ na "Astrolabe" na Melanezję. gdzie w 1828 odnajduje na płytkim dnie morza szczątki rozbitego statku La Perouse'a (zob. ale ilustrował utwory nowoŜytnej muzyki powaŜnej. 1790-1842. było jednym z najgłośniejszych wydarzeń obyczajowych Europy lat dwudziestych: piewca chłopskiej Rusi ścigał gwiazdę tańca po całym kontynencie. Jego mapy Mórz Południowych zrewolucjonizowały ich hydrografię i wprowadziły podział na Polinezję. w tragedii Makbet (zob. która wkrótce miała zasłynąć: Wenus z Milo. Morzu Śródziemnym na Ŝaglowcu "Corvette" i przewozi do Francji pasaŜerkę. aŜ wreszcie wziął z nią ślub w samolocie.) Szekspira szczodry. i łaskawy król Szkocji. tancerka amerykańska. z Sergiuszem Jesieninem. W 1826-29 i 1837-40 kierował wyprawami na wody antarktyczne.z nm. parlament w Rosji od 1906 do 1917. Duma Państwowa. gdzie odkrył Ziemię Ludwika Filipa i wyspę Joinville. Niech go dunder świśnie . .1878-1927. 1040. danken) król Szkocji od 1034. aby zdobyć jego koronę. w 1819-20 bierze udział w 2 wyprawach hydrograficznych na wsch. zamordowany przez dowódcę swoich wojsk. ok. . 'Ziemią Adeli'.(wym. niech go piorun strzeli. Nie znalazła początkowo uznania w USA.bojarska. od Xv w. Mianowany kapitanem fregaty. którego Makbet zabija. Odchodząc od wzorów akademickich.(wym. 8 V 1842 w Saint-Germain-enLaye pod ParyŜem. wnuk i następca Malcolma Ii. ros. Zginął jako ofiara pierwszej katastrofy kolejowej. W 1903-27 występowała we wszystkich stolicach Europy i Ameryki (w Warszawie w 1905). Zginęła w czasie przejaŜdŜki otwartym autem. Gordona Craiga. Dumont D'Urville Jules S.) w 40 lat po katastrofie. Makbeta. a odcinek wybrzeŜa wsch. od 1547 do 1711 rada cara. który wkręcił się w szprychy koła. Duncan I . do 1547 rada feudałów wielkiego księcia moskiewskiego. Była Ŝoną wielkiego teoreta i praktyka teatru.Terre Adelie. dmą drwil). Ŝeglarz i podróŜnik francuski. Antarktydy nazwał imieniem swej Ŝony . uduszona szalem. który miał odtwarzać technikę. Mikronezję i Melanezję.Duma (2) . opracowała własny system tańca "wolnego".C.niech go licho porwie. ale w Europie zdobyła wielką sławę i wpływ na taniec współczesny. następne jej małŜeństwo. ruchy i kostium bosych tancerek antycznej Grecji.

sumy właściwości i procesów . pochodząca z ubogiej wsi normandzkiej. zmienna w nastrojach. sobaczyć. W 1893 uwaŜano jej Damę kameliową za wydarzenie teatralne Nowego Jorku i Londynu. Xii w. ukończona w 1133. zał. aby wrócić na scenę dopiero na 3 lata przed śmiercią. Tajemnica Marii Roget (1843) i Skradziony list (1844). 1824-47.(wym.(wym. JuŜ mając 14 lat grała z powodzeniem Julię (zob. sztorcować. Tu po raz pierwszy zastosowano (w pocz. protoplasty Nicka. duze). lat Xix w. rzuciła teatr. zob. duplesi). Po raz ostatni wystąpiła w sztuce D'Annunzia Porta chiusa wł. dani:din) poetycka nazwa Edynburga. dun 'twierdza'. burczeć. pana Lecoq. często występowała w jego sztukach. Edwin . Dupin Auguste .(wym. w 1093. Szczupła. Dunedin . Szekspira.. nawa środkowa z obiema potęŜnymi wieŜami jest z Xii w.romańsko-gotycka.(wym. pomstować. Katedra . jedna z najpiękniejszych w Anglii.tradycyjna nazwa psychiki człowieka. 1858-1924. dupę) pierwsza w literaturze postać detektywa-analityka. umiała z krańcową prostotą i brakiem sztuczności teatralnej oddawać najsubtelniejsze odcienie uczuć. Dusza . w ParyŜu zaś w 1897 sława jej zaćmiła samą Sarę Bemhardt (zob. a kiedy się w 1909 rozstali. bazylika trzynawowa z transeptem i trzynawowym chórem przebudowanym w 1235-89.Dunderować . występująca w trzech nowelach detektywnych. Sherlocka Holmesa. Cartera. "racjocynacyjnych" (opartych na rozumowej analizie) Edgara Allana Poe: Zabójstwo przy rue Morgue (1841). Duse Eleonora .. Edin. gromić.król Northumbrii.(wym. Durham . Dama (kameliowa). załoŜyciel miasta. słynna kurtyzana paryska 40. jak iDumasa-syna.). zrzędzić.łajać. zarówno bohaterek Ibsena. darem) miasto w płn. Anglii.) krzyŜowo-Ŝebrowe sklepienia gotyckie. tragiczka włoska ze starej rodziny aktorskiej. pierwowzór Marguerite Gautier. o melancholijnym. Romantyczna miłość wiązała ją z poetą Gabrielem D'Annunzio. Romeo i Julia). Duplessis Marie . celt. wyrazie twarzy. 'Zamknięte drzwi'.

główna spręŜyna (o człowieku). spiritus movens (a. Z. wałbrzyskim nad Bystrzycą Dusznicką. Mówcie. nieśmiertelny pierwiastek Ŝyciowy. przen. weź te pieniądze i uŜywaj ich do woli.bardzo się bać. Dwaj Ŝacy.jej motor. Rogata dusza . od 1946 co rok w sierpniu odbywa się tu festiwal chopinowski. któryś miał cierpliwość. poemat Fanfazja Ŝycia. chłop pańszczyźniany. w piętach . Mickiewicz. poddany." Autor upomina czytelnika. anima mundi.coś najdroŜszego. w wielu religiach niematerialny. Ii. łaknąca. aby zrozumieć napis na kamieniu. siła sprawcza. Chór do ukazujacych się zjaw. Póty kat będzie rąbał twoje cielsko. przypowiastka w przedmowie do powieści (1747) Przypadki Idziego Blasa. 47-48. w. dawn. muzyka.człowiek hardy.pieniądze. Krasińskiego. łac. Dusza Pedra Garcias . fr. wychodzący z ciała w momencie śmierci. zob. Duszniki-Zdrój . psyche tou kosmou.gr. gdzie w 1826 przebywał na kuracji Fryderyk Chopin. Dusza świata . nieustępliwy. Nagi. w 1897 wystawiono mu pomnik w parku. (J. kto z was łaknie? (A. spragniona .w Biblii. łac.-R. por.psychicznych. Słowacki.) Dusza człowiek . Pod spodem ukazał się skórzany trzos z setką dukatów i papier z napisem: "Przechodniu. . ale starszy odwalił kamień. 263. Dusza sprawy . poezja. wyciągnął z dzieła ukryte w nim nauki moralne. Naga dusza . Mieć duszę na ramieniu.) Dusza m(oj)ej duszy . rector). A. młodszy Ŝak poszedł dalej. aby jak rozsądniejszy z Ŝaków. niewidzialny. 9. Lesage'a. Ŝyczliwy.serdeczny. Histoire de Gil Blas de Santillane. uczynny. Martwy (Martwe dusze). O Polsko! póki ty duszę anielska Będziesz więziła w czerepie rubasznym. płytka Ŝelazna rozgrzewana do czerwoności i wkładana dawn. Psalm 106. np.zob. człowiek. Dusza głodna. kobieta. do Ŝelazek do prasowania. Dziady cz. spostrzegli omszały kamień z napisem: "Tutaj jest uwięziona dusza licencjata Pedra Garcias".uzdrowisko w woj. PodróŜ do Ziemi Świętej. najbardziej ukochanego. 91-93. wędrując do Salamanki. Grób Agamemnona. komu czego braknie! Kto z was pragnie.

do ręki Sylwii. zob..sentencja Heraklita z Efezu (ok. wraz z Białą nocą) J. duobus daminis servire.łac. protoplasta musicalu. bis dat qui cito dat. Dwa ognie . non est idem. Ogień.ang. Dwa razy do tej samej rzeki wstąpić niepodobna . który chce ją wydać za Turia. Dwanaście .zob. Dwaj Foscari . rzeka jest obrazem zmiennej rzeczywistości. Władysław (Jagiełło).nm.fr.łac. Dwa serca biją w walca takt . ta sama natura jest ciągle inna. przysł.łac. w której wszystko płynie. Dwaj panowie to Walentyn i Proteusz.zob. zrazu serdeczni przyjaciele. Liczba.zob. tam trzeci się cieszy (a. musiquette. 480 pne. Foscari. córki księcia Mediolanu.zob.. Liczba podwójna . teŜ Trzeci. Dwaj panowie z Werony .). korzysta) .zob. Ew. 1594-95) komedia Szekspira o wątku wziętym z bukolicznego romansu Diana Montemayora. równieŜ film dźwiękowy. później rywale.zob.por. zob. operetka (1933) Roberta Stoltza. 6. Dwie wdowy . Wojna Dwóch RóŜ . Wojna (Białej i Czerwonej RóŜy). Przypowieść o dwu synach . kto prędko daje . . duo cum faciunt idem. Dwa razy daje. krotochwila muzyczna. to nie jest to samo . Gdy dwaj robią to samo. Dwaj ślepcy . Wulgata.łac.zob. duobus litigantibus tertius gaudet. przysł.tuzin. przysł. debiut operetkowy w I akcie (1855. wg Mat.opera (Praga 1874) Bedricha Smetany. The Two Gentemen of Verona. Les deux aveugles. 24.Dwa . Syn. 540-ok. Offenbacha. Dwa miecze . Sługa (dwóch panów). Dwóm panom słuŜyć . wczesna (ok. Gdzie dwaj się kłócą. Z dwojga złego mniejsze . Drugi. Zły. Zwei Herzen im Dreivierteltakt.

potępiających naukę o dwóch osobach w Chrystusie. z materiałem dźwiękowym 12 półtonów oktawy ułoŜonych w dowolnie wybraną serię (szereg) bez powtórzeń dźwięków serii. Jakub miał trzynaścioro dzieci. próba mająca wartość dokumentu kształtowania się ideałów humanizmu Odrodzenia w Polsce. Dwunastodźwiękowa (12-tonowa) technika .zob.komponowania utworów muz.zob. Prawo dwunastu tablic . Dworzanin Polski . Zilpa.których patronimicznymi protoplastami miało być potomstwo biblijnego Jakuba (Gen. do dziś zachowany w rachubie czasu (12 godzin). urodziła mu Gada i Asera.12 enatematyzmów . Dinę. 41). System dwunastkowy . aby nie powstało centrum tonalne. podsystem systemu sześćdziesiątkowego. nadspodziewanie udana próba przeszczepienia wytwornego wzoru włoskiego człowieka Renesansu. z którą wystąpił patriarcha Konstantynopola Nestoriusz. gros = 12 tuzinów) itd. w miarach stopniowych kąta.słynnych 'rozstrzygnięć.zob. Lia urodziła mu jego jedyną córkę. Lewiego (który nie dał początku plemieniu. Symeona. "grubej" kultury polskiej. byli protoplastami plemion. Dwanaście krzeseł . postanowień' ułoŜonych przez Cyryla z Aleksandrii i przyjętych w 431 przez sobór efeski. 12 paladynów ... i sześciu synów: Rubena. Manasses i Efraim. Issachara i Zebulona. oddział czerwonej gwardii patroluje ośnieŜone ulice Piotrogrodu. Górnicki przenosi miejsce akcji z dworu ksiąŜęcego w Urbino do willi Samuela Maciejowskiego. 12 plemion Izraela . dodekafonia. Ostap Bender. poemat (1918) Aleksandra Błoka. Judę (od którego pochodziło plemię Dawida i jego monarchia). (szyling =12 pensów) do 1971. który nie załoŜył plemienia. . na grunt szlacheckiej. Bilha urodziła mu Dana i Neftalego. Dwienadcat'. z których dziesięcioro było załoŜycielami plemion Izraela.numeracji. w niektórych gałęziach handlu (tuzin. wprowadzonego przez astronomów chaldejskich ok. synowie jego. Dwunastu . V w.napisany z inicjatywy króla Zygmunta Augusta traktat prozą (1566) Łukasza Górnickiego. Synami Racheli byli Beniamin i Józef. Paladyn. spolszczenie włoskiego arcydzieła renesansowego Il Cortegiano (1528) Baldassara Castiglione. Prawo. w anglosaskich miarach i wagach jeszcze w Xx w. ale był protoplastą Lewitów).zob. w walucie bryt. pne.. Apostołowie. ideału dworzanina.ros. biskupa krakowskiego i kanclerza koronnego. 12 apostołów . SłuŜebnica Lii. słuŜebnica Racheli.

liczne facecje.gospodarka dwupolowa. Dwójniak . nad Prądnikiem. Court of St. Dwór Artusa .pod Krakowem. dworzanie. Dwór Bractwa św. 1494. majątek ziemski. dzielący przestrzeń omą na 2 części. magnata. niemieckim. Dwór króla Petaud . wielki dwór. Dwór św.w dawnej Polsce osobna zagroda chłopska w polu a. siedlisko. spalony w 1945. spalony w 1945. Jerzego . Górnicki opuszcza wszystko.zob. a więc np. rozmawiające uczenie kobiety. orszak. przeznaczonego na zebrania. z których się co rok na przemian jedną obsiewa. a drugą ugoruje. Dworzyszcze . nieprzystojne anegdoty. 1616-17. rezydencja właściciela (zwł. parcela osadnicza. w puszczy przed kolonizacją wsi na prawie polskim a. niewielka siedziba ziemiańska wraz z zabudową mieszkalną i gospodarczą. Dyby . James. w Xiii w.ang. niegdyś miejsce zebrań i zabaw mieszczan gdańskich. pęta drewniane. Dwór . w Anglii. uŜywanego przez dwór do przyjęć oficjalnych itp. gotycki Dwór Artusa przy Długim Targu w Gdańsku. słuŜba dworska.kłoda. mniejszej) posiadłości ziemskiej. państwa z monarchą na czele. rząd. por. jego właściciele. niegdyś bogato wyposaŜone. z 1481. pastwisko. pot. stosowany w Polsce do Xiv w. Trójpolówka. brytyjski dwór królewski. dyskusję o malarstwie. renesansowa fasada z attyką. co wg niego w oryginale jest nieodpowiednie dla Polaków. administracja.zob.typ budynku cechowega a.in. nazwa od starego pałacu św.późnogotycki. m. (król) Petaud. folwark. budynek. Artur). zamek a. panujący. obok Złotej Bramy w Gdańsku. później w krajach nadbałtyckich (nazwa od legend o królu Artusie. Jakuba . zob. gwiaździstym sklepieniem. Miód (pitny). trójdzielne halowe wnętrze z gotyckim. dwie sztuki drewna (z . magnat i jego otoczenie. dodaje natomiast wiele z Ŝycia polskiego. świta. Jakuba. Dwupolówka . prcebudowa w 1552.. korporacyjnego. zamek panującego a. odmiana pręgierza. zrekonstruowany. rolniczy system gospodarowania. w Polsce do 1945 dom mieszkalny.w ustroju monarchicznym siedziba. zrekonstruowany 1957 wg stanu z Xvii w.

zamordował jej męŜa Sycheusa. Dybuk . Xviii w. 'skóra'). zaprzedaje duszę diabłu. dibbuk 'połączenie. z hebr. dzieło Owidiusza. Dido and Aeneas . drobna moneta zdawkowa w Polsce w 2. poł.fikcyjne listy miłosne kochanek z legendarnej przeszłości. operę narodową. 1863-1920. na którym stanęła Byrsa (łac. Wg starszej wersji legendy. znękana jego groźbami.tragedia (1594) Christophera Marlowe'a i Thomasa Nasha. legendarna córka króla Tyru. dusza zmarłego grzesznika która zamieszkała w ciele osoby Ŝyjącej. Hemidy . zawierają list Dydony do Eneasza. aby dostać Leę. Pod wpływem egzorcyzmów rabina-cudotwórcy opuszcza ciało ukochanej. trojak. do czasów wojny trojańskiej. rozstaje się z Ŝyciem skacząc w płomienie stosu.sztuka (Warszawa 1920. który budzi w Dydonie miłość. przywiązanie'. kara wymierzana w śrdw. w którym przypomina mu wszystko. powstała w czasie wojen punickich. Dydoria pocięła skórę na tak wąskie pasy. zabierając jednak i jej duszę. pozostawiwszy go w biedzie. wyst. później 6 groszy miedzianych. Ojcowie młodych przysięgli sobie niegdyś połączyć swe dzieci ślubem. co dla niego uczyniła. aby zagarnąć jego majątek. Dydek .wyŜłobieniami na ręce i nogi). w które zakuwano skazańca. dyba. trójhalerzówka'. Dydona. zakochany w córce bogacza Lei. kiedy jej brat. aby został u niej. Ŝe objęła nimi miejsce.dudek. Europie. Dydona . Pigmalion. . gdy zmarł ojciec rodzina Chonena. akropol Kartaginy. sprowadza do Kartaginy Eneasza.w folklorze Ŝyd. opowiedzianej przez Timajosa. Dybuk . Duttchen 'trójfenigówka. W Libii król Jarbas ofiarował jej taki obszar ziemi. łączący obie części masztu. uchodząca za ang. odpycha atrętne zaloty króla Libii i wreszcie. stalowy. ale ojciec Lei nie dotrzymał obietnicy. która uciekła z Fenicji do płn. i błaga. jarzmo górne. Eneasz (Eneida.. z nm.Elissa. mit. a po śmierci dusza jego wstępuje w nią jako dybuk. wierna pamięci zmarłego męŜa. 1-4). król Tyru. pol. Ŝegl. pierścień drewniany a. Młody jeszybotnik (uczeń szkoły talmudycznej) Chonen. umiera. zwł. Afryki. Inna wersja legendy. jaki da się nakryć skórą wołu. mieszczanom i chłopom.opera (Londyn 1689) Henry Purcella. The Tragedy of Dido .. Łódź 1925) Salomona An-skiego. rz. cofa ją z Ix w. pne. Gdy dowiaduje się o jej zaręczynach. zob.

opera (1724) A. w całej Europie do przewozu (kilkunastu) pasaŜerów i poczty. Londyn. digesta (zob. Dygesty . Trojanie . bal. diligence 'pośpiech. w dawnym prawie procesowym odroczenie rozprawy sądowej.duŜy. Londyn.zob. słuŜący do wytapiania Ŝelaza z rudy przez jej odtlenienie przy pomocy węgla . uŜywany w Xvi-Xix w. Franceschi. publiczny pojazd konny. gruba deska. Opera (1778) J. pień drzewny (przepiłowany wzdłuŜ). najszybszy (przed wprowadzeniem kolei Ŝelaznych) i najwygodniejszy środek komunikacji długodystansowej. tarcica'. Dido(ne) . Scarlattiego (powtórnie skomponowana). 'w obłędzie'.lekki. Diele 'deska. Haydna. Dyl Sowizdrzał . pryw.dymówka. DyliŜans drąŜkowy . DyliŜans . Londyn.opera (1853-63) Hectora Berlioza. były wspólne dla całego królestwa polskiego. tekst: A. belka. opera (1696) A. dilatio 'zwłoka. z łac. dyliŜans'. bez resorów.gruba tarcica. 'opuszczona'. na podstawie statutów Kazimierza Wielkiego. Didone abbandonata wł. tekst: Pietro Metastasio.).. zamknięty.. odkładanie'. Obraz W. Dyl . prymitywny piec o otwartym ognisku. przetłumaczone z łaciny na język polski w 1449 przez Świętosława z Wojcieszyna. z łac.nazwa 7wodów (zbiorów praw) powstałych w Xv w. Reynoldsa. Śmierć Dydony . Sowizdrzał. z nm. Scarlattiego. Obraz J. pryw. ParyŜ.Didone delirante wł. z miechami. którego pudło zawieszone było na drąŜkach. Dymarka . z fr.obraz Mantegny. Dylacja . 1637).odkład.obraz Rubensa (ok. Turnera (1814).

Car Boris . równieŜ podający się za carewicza Dymitra. Ŝony Marii Nagoj. zabity w 1610 przez własną straŜ tatarską EI gran Duque de Moscovia y Emperador perseguido hiszp. dingnis 'okup. 3000 pne. dramat (1617) Lope de Vegi.). śmigus .Ŝartobliwy zwyczaj polewania się wzajemnie wodą w poniedziałek wielkanocny. Agaj-Han . z nm. bojarzy. Ostern 'Wielkanoc'. 'Wielki ksiąŜę moskiewski i cesarz prześladowany'. po śmierci ojca w 1584 zesłany do Uglicza. kontrybucja wojenna'.powieść hist. dingnus. wędliny itp. Tołstoja. podopieczny Jerzego Mniszchta. w 1598 sam został carem. dawniej dwa róŜne obyczaje wielkanocne: Dyngus datek (jaja.. tzw. wykupno od podpalenia. carewicz. schmacken 'bić'. obwołali carem mniha Grigorija Otriepjewa (podającego się za cudem ocalałego carewicza Dymitra). Dymitr Samozwaniec Ii. Śmigus uderzenie (na szczęście) rózgą wierzbową z baziami z Niedzieli Palmowej. rabunku. bylina z rodziny rutowatych. ze st. Złota wolność . przy poparciu części magnaterii polskiej. w okresie wojny domowej i interwencji polskiej i szwedzkiej zwanym "smutą". W Polsce stosowano go jeszcze w Xviii w.(jesionolistny) bot.trzeci .) od gospodyń dla chłopców chodzących po domach "po dyngusie". zapewne zamordowany na polecenie Borysa Godunowa (zob. Po jego śmierci w 1605. stopniowo od Xiii w. Dymitr . Car Samozwaniec . gdzie zginął.powieść (1928) Zofii Kossak-Szczuckiej poświęca sporo miejsca dziejom kariery i upadku Samozwańca. Dyngus. W 1607 pojawił się następny fałszywy pretendent do tronu. ok.dramat (1908) Adolfa Nowaczyńskiego. który panował 1605-06 i w kilka dni po ślubie z Maryną Mniszchówną (córką Jerzego. Dyptam . (1834) Zygmunta Krasińskiego. który po śmierci nieudolnego i bezdzietnego Fiodora I (starszego brata Dymitra). Schmackostern. nm. zastępowany przez wielkie piece.1581-91.drzewnego. ostatniego z rodu Rurykowiczów.człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksjeja K. syn cara Iwana Iv Groźnego i jego 7. o duŜych . najstarszy sposób otrzymywania Ŝelaza (Egipt. zwanego Dymitrem Samozwańcem.). wojewody sandomierskiego) został zabity wraz z obecnymi na Kremlu Polakami przez lud podburzony przez bojarów. Schmeckostern.czyli Polskie na Moskwie gody .

kamizelka. w Gliptotece w Monachium. krótkie spodnie. MęŜczyźni: frak. Rzym. gdzie rosła obficie. diskos. w Muzeum Brytyjskim. uŜywany w sporcie do rzutów w dal. równieŜ dyrektoriatem). Porziano. w dawnej Polsce nazwa stosowana gł.dawn. z łac.zob. W księdze Ix Jerozolimy wyzwolonej Tassa Godfryd zostaje przez nią uratowany.. zwł. distractio 'rozłączenie'. Dysk z Fajstos . nie zgadzający się'. coś. odszczepieńcy od dogmatów kościoła panującego. Dyzunici. 62.liściach. Dystrakcja . nowoŜytny odlew brązowy: tors z Castel. płaski krąŜek przypominający kształtem dysk sportowy. Dysk . fular. parzące olejki eteryczne." F. por. z fr. "Tym zielem Wenus uleczyła swego ukochanego syna Eneasza. Naz. co rozprasza uwagę. mającą moc wyciągania strzał z ran i gojenia ich. . nazwa od góry Dikte na Krecie. Mus. roztargnienie. okres trwający od rozwiązania Konwentu do zamachu stanu Bonapartego. bufiaste rękawy. T. meblarstwa i kostiumologii. dissidens 'siedzący po przeciwnej stronie. 4. wysoki stan podkreślony paskiem. do luteranów. directoire) schyłkowy okres Rewolucji Fr. Warszawa. Boy-śeleński. Jutumę. Dyskobol . nie zachowany. kalwinów i arian. Dystrakt .(fr. skaleczonego w lewe udo strzałą wypuszczoną przez siostrę Turnusa. Nar. głowa z Palazzo Lancelotti.róŜnowiercy. uwaŜana niegdyś za leczniczą.brąz dłuta Myrona z Eleuterai (ok. z gr. distraction od łac. zwł. drewniany okuty metalem. Fajstos. a wykonawczą pięcioosobowy rząd (zw. łącząca się z tym okresem faza rozwojowa klasycystycznej sztuki fr.krąŜek metalowy a. kiedy władzę ustawodawczą miał dwuizbowy parlament (Rada Pięciuset i Rada Starszych). 1795-99. Dyrektoriat . Rabelais. rosnąca w Europie i Azji. Gargantua i Pamagruel. 450 pne.dawn. Dysydenci . tł.) przedstawiający zawodnika w chwili poprzedzającej rzut dyskiem. Kobiety: tuniki. wydzielająca wonne. najlepsza z kolekcji Lancelotti. Muz. rozrywka. szal. wąskie i długie suknie z trenem. znany z kopii rzymskich w Watykanie. przeszkoda w skupieniu uwagi.. w Museo delle Terme w Rzymie. człowiek roztargniony.

38. Dywan króla Salomona . dała początek (Vi w. sag i pieśni niemieckich i islandzkich. Dytryk z Bern . Dytyramb . dithyrambos. isl. decydujący o sprawach wagi państwowej. z nm. państwach tureckich (zwł. prawdop. Hołoble. narzuta. Latający) z Opowieści o księciu Achmadzie (zob. po prawicy męŜowie i kobiety. do 2. podróŜować) często zbaczając z drogi dla odwiedzin a. Deichsel 'dyszel. Xix w. Pieśni o Nibelungach. Thidrek.(latający) księcia Husajna (zob. lecz powściągliwy. pne.) tragedii. poł. Dyszlowe opłata . z towarzyszeniem aulosu. sala posiedzeń. pieśń pochwalna. dokądkolwiek rozkaŜe"): na dywanie z zielonego jedwabiu ustawiano tron. w literaturach Wschodu zbiór wierszy napisanych przez jednego poetę.(jechać. . jako bohater śrdw.Dyszel . król dawał sygnał.) i wróŜce Pari-Banu.kobierzec. zabierając się okazjami na spotykane wozy.(Sulejmana) legenda muzułmańska oparta na Koranie.nm. Thidrekssaga i w pomniejszych poematach śrdw. pobierana od przejeŜdŜających (po) wozów na drogach i rogatkach przez miasta średniowieczne. Dywan . po lewicy zaś duchy. a prócz króla mieściło się tam całe jego wojsko. wezyra a.grecka pieśń chóralna.drąg umocowany do przedniej części wozu. kancelaria. 'Teodoryk z Werony'. Czarodziejski dywan . silny. występuje w Pieśni Hildebianda. z gr. 36 ("I oddaliśmy mu wiatr. Rzemiennym dyszlem . król Ostrogotów.). por.. Teodoryk Wielki (zob. ku czci boga Dionizosa. umoŜliwiający kierowanie pojazdem przy pomocy zaprzęgniętych do niego koni. dla osłony od słońca ptaki z rozpostartymi skrzydłami tworzyły nad nimi baldachim. a dywan się unosił i lądował na wskazanym miejscu. Turcji Osmańskiej. w Persji. na usługi. panegiryk. rozszerz.na utrzymanie ulic i bruków. grządziel (pługa) '. Wielki Dywan) zespół wysokich dostojników zasiadający w obecności władcy. Dietrich von Bern. namiestnika. ksiąŜę pokoju. aby go niósł miękko i spiesznie. śpiewana przez chóry przebrane za satyrów z orszaku boga.

Hoffmanna. Bardzo starzy oboje.I. Szczełkunczik. ona kaszląca. Dziady . (wersje sanocka.Dyzma Nikodem . składająca się z uczty obrzędowej i uroczystego wywoływania dusz zmarłych. Jana. pierwszy człon cyklu. kościelny. nm. . stary. kukła słomiana. pochodzenia sowizdrzalskiego.) Dziad i baba . ang. czepliwe koszyczki kwiatowe łopianu.wyznawcy kościoła greckokatolickiego w Polsce. przywoływane zaklęciami. z czasem zastąpiona obrzędami Zaduszek. wyst. lekcew. libretto: M. na Litwie i Białorusi. sporządzana zwykle na św. widowiska kultowego.. oj.-kat.popularny wiersz J. pol. dawn. matki. Taka byłla ich rozmowa.T. jest rodzajem oratorium. krzaki jeŜyn a.zob. Petipa i I. WsiewotoŜski wg wersji A. Bydgoszcz 1958).przysł. 1-4. oj. ich owoce. słaba On skurczony we dwoje. nie zgodzili się na unię z kościołem rz. (w. Dziad . The Nutcracker.uroczystość ludowa ku czci zmarłych. w l. pomyślany jako całość cykliczna. Unici. Dumasa-ojca. wyst. Kraszewskiego: Był sobie dziad i baba. Dysydenci. z komicznej. Dziady . Dziad kalwaryjski .Ŝebrak odpustowy.) Dziadek do orzechów . Kraków 1901) Mickiewicza. oj. por. mn. Nikodem Dyzma. 9-12. Przemówił dziad do obrazu. fr. stary Ŝebrak. na którym pojawiają się duchy zmarłych. Dyzunici . którzy w 1596. zwł. oj. baśni Dziadek do orzechów i Król myszy E. Xx w. Casse-Noisette. balet-feeria (Petersburg 1892. Stal się cud pewnego razu. po unii brzeskiej. A obraz doń ani słowa.ros. obchodzona gł. muzyka: P. Nussknacker.A. opartego na motywie dawnego święta dziadów ku czci przodków. z pocz. stary człowiek. prawdop. Czajkowski. nazwany Dziadów częścią Ii.ojciec ojca a. pochodząca z czasów pogańskich. staruch.poemat dramatyczny (1823. drwiącej pieśni dziadowskiej. Przemówił dziad do obrazu .

ang. praca'. enfant prodige. List 1.'armata' i dzieło 'czyn' pierwotnie jeden wyraz: działo (miejsc. Działobitnia w Polsce (2.. neapolitańskiej. Dzieci ojczyzny . fantazja ze świata wróŜek i czarów zamieszkujących wyobraźnię dziecka.Działo . Dopuśćcie dziatkom przychodzić de mnie. czyn. gianetto 'koń wyścigowy'. dzida. Dziecko zrodzone bez matki . z tur. Dzieci raju .. 11. robota. tekst: G.łac. sunt pueri pueri. Cudowne dziecko . wybitnie uzdolnione. parafraza z Wulgaty. pueri puerilia tractant. Mat. moŜna po dziecku poznać. 19.w dawnej Polsce ludwisarnia. Dzianety . prolem sine matre creatam.(zajmują się dzieciństwami). Łuk. odlewnia dział. poł. z . Działolejnia . tureckiej. hodowane w stadninach królewskich w Polsce w Xviii w. do Korynt.-S. łac.fr. sinite parvulos venire ad me.zob. łac. 10. Dzida .lekka włócznia. mantuańskiej. Marsylianka. 14. Dzieci Beliala . Komedia(nci). najdawniejsza broń drzewcowa z grotem. Dziecko. Dziecko jest ojcem człowieka . nm.: w dziele) 'dzieło.) stanowisko ogniowe baterii artyleryjskiej złoŜone z platformy (ławy) działowej i schronów. Marek. wg. 13. 14.fr..paradne konie rasy hiszpańskiej. Colette. Dzieci są (przecieŜ zawsze) dziećmi i postępują dziecinnie .zob. z My heart leaps up Williama Wordswortha.zob. pika. nad wiek rozwinięte umysłowo. 18. z wł.. Xviii i Xix w. L'Enfant et les sortileges. Ew. Wunderkind. Belial. z Wulgaty. the child is the father of the man. Dziecko i czary . jaki człowiek z niego wyrośnie. opera (1925) Maurice Ravela. 16.

Dzieje Apostolskie.Metamorfoz. Autor śledzi od początku czasów historycznych spory między despotycznymi monarchiami staroŜ. kultury. Dziegciarze . sukcesor. m. siedziba rodzinna. dla podkreślenia. od wydawców aleksandryjskich. S. zuchwałością) jednostek i narodów. Pawła. Las (Osadnicy). prawdop. księga Nowego Testamentu (zob. Ŝeby ani dzieje ludzkie z biegiem czasu nie zatarły się w pamięci. jakich bądź Hellenowie. hist. greckim. dziś zakres. Biblia). Wydarzeń czasów mitycznych utor nie uwzględnia. 'własność dziada'. Historiai. Afrodyty). Owidiusza. 'potomek dziada'. dawn. gr.. (dziedziczna) posiadłość. nieprzebrzmiały bez echa. bądź barbarzyńcy dokonali. ok. poczytanej w średniowieczu za pozostałość pogańskiej litanii. autora 3. Ewangelii. szczególnie wyjaśniając.). Dziedzina . majątek. od kołysanki matczynej dzidzi-leli czy luli. w jęz. Nie dawaj dziecku miecza . ani wielkie i podziwugodne dzieła. 5. Wschodu i miastami-państwami greckimi. morałem Dziejów jest ostrzeŜenie przed hybris (nieposkromioną pychą.łac. zatargi.por. dział. Dziedzilia . 'okolica'. dzięki któremu otrzymał miano "ojca historii". posiadacz majątku po przodkach. Ŝe dzieło to nie miało wzoru. ne puero gladium. ziemianin. Actus Apostolorum. scheda. dlaczego oni z sobą nawzajem wojowali" (tł. Dziedzic . wg Długosza słowiańskie czy polskie bóstwo miłości (odpowiednik gr. przysł. sfera. spadkobierca. 2. .pierw. kraina. Hammer). arcydzieło lit. Historia. łac. przedstawiają okres od Wniebowstąpienia do pierwszego uwięzienia św. 484-425 pne.in. w dialekcie jońskim. cytat uŜyty jako motto ksiąŜki