Władysław Kopaliński

Słownik mitów i tradycji kultury

PWZN Print 6 Lublin 1997

Przedruku dokonano na podstawie pozycji wydanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy Warszawa 1985

(c) Copyright by Władysław Kopaliński 1985

Isbn 83-06-00861-8

Redakcja techniczna wersji brajlowskiej: Piotr Kaliński

Skład, druk i oprawa: PWZN Print 6 sp. z o.o. 20-218 Lublin, Hutnicza 9 tel./fax: 0-81 746-12-80 e-mail: print6@lublin.top.pl

Wstęp

Jest prawdą niemal banalną, Ŝe warunki Ŝycia współczesnego, rozwój nowych dziedzin nauki i techniki, a takŜe rosnąca specjalizacja coraz bardziej oddalają nas od naszego dziedzictwa kulturowego. I to właśnie dziś, w czasach, kiedy mamy w kraju więcej ludzi wykształconych niŜ kiedykolwiek przedtem. Coraz trudniejszy staje się dostęp do niematerialnej schedy przekazanej nam przez liczne pokolenia przodków. A przecieŜ świadomy udział w tej schedzie, którego znaczenie łatwo się gubi w krzątaninie dnia powszedniego, jest sprawą niezmiernej wagi (choć nie dającą się zwaŜyć), bo stanowi o poczuciu przynaleŜności do kultury narodowej, europejskiej, śródziemnomorskiej, bo decyduje o uczestnictwie w zbiorowej świadomości społecznej. Słownik niniejszy zrodził się z chęci przeciwdziałania, choćby w najskromniejszej mierze, temu procesowi rwania się więzi kultury. Znam z własnego doświadczenia kłopoty czytelnika, widza czy słuchacza, pragnącego pójść tropem jakiegoś słowa, w którym domyśla się ukrytych znaczeń rodem z naszego dziedzictwa humanistycznego. Spróbowałem więc, kierując się własnym rozeznaniem i doświadczeniem, dokonać wyboru haseł w zakresie mitu i tradycji kultury w najszerzej rozumianym sensie tych dość zresztą płynnych pojęć. Granice wyboru zakreśliła konieczność pomieszczenia się w jednym, choćby obszernym tomie. CóŜ zatem weszło do Słownika? Jego główne tematy moŜna by ująć w szereg wątków. A więc: - postacie i wydarzenia z Biblii, - bóstwa i bohaterowie mitologii śródziemnomorskich i północnych, - bohaterowie legend, sag, epopei, romansów, poematów, pieśni, Ŝywotów, bajek, folkloru, tradycji ludowej, - bohaterowie narodowi i ludowi, otoczeni legendą historyczni władcy, wodzowie, buntownicy, zbójcy, - legendarni i historyczni nosiciele cywilizacji, odkrywcy nowych lądów i nowych dziedzin wiedzy, - słynne (w świecie rządzonym przez męŜczyzn) kobiety,

- słynne dynastie i rody, - słynne bitwy, - miejsca i budowle historyczne, arcydzieła architektury, malarstwa, rzeźby, muzyki, zwłaszcza jako ilustracje mitu lub historii, - popularne pieśni ludowe i narodowe, opery, operetki, musicale, - postacie literackie, te zwłaszcza, które pozostają Ŝywe i znaczące równieŜ poza kontekstem ksiąŜki czy sztuki teatralnej (przynajmniej zdaniem autora Słownika), - wyrazy o znacznej liczbie odniesień do kultury, historii i tradycji (por. Imię, Jabłko, Diabeł, Pierścień), o szczególnym znaczeniu dla tradycji polskiej (por. Szabla, Szlachta, Koń), - grupy znaczeniowe (por. Rodzina, Prowincjonalizmy, Głosy ptaków), - wyrazy polskie rzadko juŜ goszczące w słownictwie czynnym, których nie ma potrzeby uŜywać, ale które powinno się znać i rozumieć. Ta lista jeszcze wszystkiego nie wyjaśnia. NaleŜy tu stwierdzić, Ŝe Słownik niniejszy nie jest ani encyklopedią, ani leksykonem w tym znaczeniu, w jakim potocznie rozumie się te słowa, a zatem mniej lub bardziej pełnym kompletem wiadomości. Nie zdziwi nas przeto, Ŝe choć znajdziemy wśród haseł Dantego ("dantejskie sceny", "dantejskie piekło") i Homera ("homeryckie boje", "homeryczny śmiech", "kwestia homerowa"), nie doszukamy się tam stu innych znakomitości literackich z Szekspirem i Mickiewiczem włącznie; Ŝe hasłem jest Platon ("bryły Platona", "cykl platoński", "jaskinia Platona", "miłość platoniczna"), a nie Arystoteles, Kartezjusz, Kant czy Marks; Ŝe wśród haseł znajdą się ci, a nie inni królowie, wodzowie, męŜowie stanu, uczeni, bohaterowie powieści i dramatów; Ŝe Słownik poświęca nieraz więcej miejsca i uwagi postaciom z dawnych bajek, legend i romansów oraz ich współczesnym odpowiednikom ksiąŜkowym, filmowym, operowym czy operetkowym niŜ niejednemu bohaterowi wielkiej literatury. O umieszczeniu nazwy dzieła sztuki, utworu lit., archit. itd. jako hasła głównego decyduje w większości wypadków wartość nazwy jako sygnału. Znajdziemy tam więc imiona własne, takie jak np. La Scala, Kórnik, ErmitaŜ, Łazienki, Appassionata, Mona Lisa, Iliada; nie znajdziemy natomiast imion pospolitych, takich jak np. Koncert fortepianowy a-moll Schumanna czy Martwa natura Wyczółkowskiego. Opowieści kanterberyjskich szukać trzeba pod hasłem Opowieść, kościoła św. Katarzyny - pod Kraków, a śurawia nad Motławą - pod Gdańsk. Chronologia postaci i wydarzeń Słownika kończy się w zasadzie około połowy Xix wieku, wraz z pojawieniem się prasy popularnej, telegrafu i reportaŜu fotograficznego, choć nie brak od tej zasady wyjątków.

UŜyteczność słownika ujawnia się dopiero w dłuŜszym z nim obcowaniu, w praktyce; zwłaszcza jeśli to słownik gatunkowo nowy, a przy tym autorski, a więc nieco subiektywistyczny, mimo Ŝe, jak wszystkie słowniki, czerpie z setek najróŜniejszych źródeł. Dlatego w pracy nad jego kolejnymi wydaniami szczególną wartość będą zapewne miały uwagi i spostrzeŜenia Czytelników pierwszego wydania.

Władysław Kopaliński 15 V 1979

Wymowa

Wymowę obcojęzycznych haseł głównych podawano zaraz za hasłem, w nawiasach ze skrótem "wym.", przy czym nieraz jest to wymowa tylko części wyrazu hasłowego albo, przy hasłach kilkuwyrazowych, wymowa tylko jednego z tych wyrazów. Wymowę tę podano w sposób uproszczony i przybliŜony. W języku francuskim akcent pada zawsze na ostatnią sylabę wyrazu.

Hasła i odsyłacze

Słownik wyróŜnia dwa rodzaje haseł: Hasła Główne ułoŜone są w porządku alfabetycznym. Podhasła ułoŜone są w zasadzie równieŜ w porządku alfabetycznym, od którego wszakŜe odstępowano w wypadkach, gdy praktyczniejsze było zastosowanie innego porządku, np. chronologicznego bądź rzeczowego, czy nawet mieszanego.

Odsyłacze oznaczane są skrótem zob. (tzn. zobacz dalszy ciąg wyjaśnienia) albo por. (tzn. porównaj z pojęciem pokrewnym, podobnym, równoległym itd.). Odsyłacz: Tajemnica (stanu) lub (Tajemnica: stanu) oznacza odesłanie do podhasła Tajemnica stanu w haśle głównym Tajemnica. Cytaty z Biblii pochodzą z róŜnych przekładów.

Skróty

a. - albo amer. - amerykański anat. - anatomia, anatomiczny ang. - angielski anglos. - anglosaski Ap. - Apostolskie Apok. - Apokalipsa (Objawienie św. Jana) arab. - arabski aram. - aramejski archeol. - archeologia archit. - architektura, architektoniczny art. - artystyczny astr. - astronomia atm. - atmosferyczny

austr. - austriacki awest. - awestyjski b. - bardzo belg. - belgijski białorus. - białoruski biol. - biologia bizant. - bizantyjski bot. - botanika, botaniczny Brit. Mus. - British Museum (zob.) bryt. - brytyjski bułg. - bułgarski C - Celsjusza celt. - celtycki cerk.- - cerkiewnochem. - chemia, chemiczny chiń. - chiński chrześc. - chrześcijański cz. - część czes. - czeski d.- - dolnodawn. - dawniej Deut. - Deuteronomium (zob.) dł. - długość dosł. - dosłownie dpn. - dopełniacz

druk. - drukarstwo duń. - duński egip. - egipski ekon. - ekonomia, ekonomiczny etn. - etnografia etym. - etymologia europ. - europejski Ew. - Ewangelia Ex. - Exodus (zob.) farm. - farmacja filoz. - filozoficzny fiń. - fiński flam. - flamandzki fr. - francuski g.- - górnoGen. - Genesis (zob.) geogr. - geografia, geograficzny germ. - germański gł. - głównie, główny godz. - godzina gr. - grecki gram. - gramatyka, gramatyczny gwar. - gwarowy handl. - handlowy hebr. - hebrajski

hist. - historyczny hiszp. - hiszpański hol. - holenderski i in. - i inne (inni) ind. - indyjski irań. - irański irl. - irlandzki iron. - ironicznie isl. - islandzki jap. - japoński jęz. - język językozn. - językoznawstwo, językoznawczy jid. - jidysz jug. - jugosłowiański jw. - jak wyŜej (wyjaśniono) kat. - katolicki Kor. - (do) Koryntian kośc. - kościół, kościelny ks. - księga, księgi Kunsthist. Mus. - Kunsthistorisches Museum (zob.) lekc. - lekcewaŜąco Lev. - Leviticus (zob). l.mn. - liczba mnoga l.poj. - liczba pojedyncza lud. - ludowy

łac. - łacina, łaciński Łuk. - Łukasz m - metr M. - Morze Mat. - Mateusz Maurits. - Mauritshuis (zob.) med. - medycyna Metrop. Mus. - Metropolitan Museum of Art (zob.) m.in. - między innymi mit. - mitologia Mł. - Młodszy Mus. Naz. - Museo Nazionale (zob.) muz. - muzyka, muzyczny muzułm. - muzułmański n.- - nowonar. - narodowy Nat. Gall. - National Gallery (zob.) ne. - naszej ery nm. - niemiecki n8M - nad Menem NMP - Najświętsza Maria Panna norw. - norweski np. - na przykład npm. - nad poziomem morza NRD - Niemiecka Republika Demokratyczna

Num. - Numeri (zob.) O. - Ocean ok. - około ONZ - Organizacja Narodów Zjednoczonych org. - organizacja, organizacyjny osm.-tur. - osmańsko-turecki Pal. - Palazzo pers. - perski pierw. - pierwotnie, pierwotny plast. - plastyka, sztuki plastyczne pl. tant. - plurale tantum (rzeczownik występujący tylko w l.mn.) płd. - południowy płn. - północny pne. - przed naszą erą poet. - poetycki pogard. - pogardliwie pol. - polski polit. - polityczny poł. - połowa pop. - popularnie, popularny por. - porównaj port. - portugalski pot. - potocznie późn. - późno-, późny prawn. - prawniczy, prawo

prawdop. - prawdopodobnie prowans. - prowansalski pryw. - własność prywatna przen. - przenośnie, w przenośni przes. - przestarzały przysł. - przysłowie psych. - psychiczny psychol. - psychologia publ. - publiczny r. - rok reg. - regionalizm relig. - religia, religijny RFN - Republika Federalna Niemiec RFSRR - Ros. Federacyjna Socjalistyczna Republika Rad Rijksmus. - Rijksmuseum (zob.) r.m. - rodzaj męski r.nij. - rodzaj nijaki ros. - rosyjski rozszerz. - przez rozszerzenie znaczenia RTV - Radio i Telewizja rub. - rubaszny rus. - ruski rz. - rzymski rz.-kat. - rzymskokatolicki r.Ŝ. - rodzaj Ŝeński

sanskr. - sanskryt sąd. - sądownictwo sem. - semicki serb. - serbski skand. - skandynawski skr. - skrót słow. - słowiański słowac. - słowacki społ. - społeczny sport. - sportowy st.-(St.) - staro-, Starszy Staatsmus. - Staatsmuseum (nm. Muzeum państwowe) staroŜ. - staroŜytność, staroŜytny stpol. - staropolskie szer. - szerokość szkoc. - szkocki szw. - szwedzki szwajc. - szwajcarski śr.- - średni(o)śrdw. - średniowiecze, średniowieczny środk. - środkowy św. - święty teatr. - teatralny techn. - technika teol. - teologia

tj. - to jest tł. - tłumaczenie, przekład Tow. - Towarzystwo tur. - (języki) turecki(e) TV - Telewizja tybet. - tybetański tzn. - to znaczy tzw. - tak zwany uk. - ukończony ukr. - ukraiński ur. - urodzony USA - Stany Zjednoczone Ameryki w. - wiek walij. - walijski wewn. - wewnętrzny węg. - węgierski wg - według: z podanego źródła, ale w formie nieco zmienionej wł. - włoski właśc. - właściwie woj. - wojenny wojsk. - wojskowy W.P. - Wojsko Polskie wsch. - wschodni wulg. - wulgarny wyd. - wydany, wydanie

(wym: ...) - wymowa zach. - zachodni zał. - załoŜony zazw. - zazwyczaj zbud. - zbudowany zdrobn. - zdrobniały zewn. - zewnętrzny zgrub. - zgrubienie zm. - zmarł(y) zob. - zobacz ZSRR - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich zwł. - zwłaszcza Ŝart. - Ŝartobliwie Ŝegl. - Ŝeglarski Ŝyd. - Ŝydowski * (gwiazdka) - przypuszczalna postać wyrazu nie zaświadczona przez źródła

A

Aachen - zob. Akwizgran.

Aar(e) - Aara, gł. rzeka Szwajcarii, wypływająca z lodowców Alp Berneńskich, dopływ Renu. W szwajcarskich górach jest jedna kaskada, Gdzie Aar wody błękitnymi

spada. (J. Słowacki, W Szwajcarii, 7-8 (1839).) A gdyś nazbyt stęskniony ojczyzny swej starej Do późnych gwiazd wśród szumu zadumał się Aary, Musiałeś czuć się wtedy nad tą obcą rzeką Jak emigrant, gdy wracać mu juŜ za daleko. (K. Wierzyński, Pamiątka z Solury, 13-16; do Tadeusza Kościuszki, który w Solurze spędził ostatnie lata Ŝycia.)

Aaron - w Biblii, syn Lewiego i starszy brat MojŜesza, patriarcha Ŝyd., pierwszy arcykapłan, współdziałał z MojŜeszem, gdy Bóg spuszczał dziesięć plag na Egipt, i wyprowadzał Izraelitów z Egiptu. Laska Aarona - w Biblii, nazwa laski plemienia Lewi uŜywanej przez Aarona; połoŜona przed arką przymierza cudownie zakwitła i zaowocowała migdałami, co wyjaśniono jako oznakę, Ŝe Aaron ma zostać arcykapłanem; Num., 17, 8.

Abaddon - w Biblii, Apok., 9, 11, szatan, anioł przepaści, "którego imię po hebrajsku Abaddon, po gr. Apollyon, a po łac. Exterminans ('niszczący, pustoszący, rugujący')".

Abaris - zob. Strzała (Abarisa).

Abaton - w staroŜytności nazwa nadawana róŜnym trudno dostępnym miejscom; z gr. a- 'nie-', bainein 'iść'.

Abbasydzi - dynastia kalifów arabskich, następna po obalonej przez Abul'l-Abbasa dynastii Omajjadów, panująca 750-762, ze stolicą w Damaszku, a 762-1258 w Bagdadzie, pochodząca jakoby od Abbasa, 566-652, najstarszego stryja Mahometa. Osiągnęła rozkwit najwyŜszy za czasów Haruna ar-Raszida (zob.) i jego syna Al-Ma'muna, 813-833. Kres dynastii połoŜyła w 1258 inwazja Mongołów.

Abdera - staroŜytna kolonia nadmorska w Tracji, załoŜona w poł. Vii w. pne. przez Jonów. Wg mitu gr. załoŜył ją Herakles dla upamiętnienia swego przyjaciela Abderosa, poŜartego nie opodal przez konie Diomedesa (zob. Herakles, 8. praca). Wg innego mitu załoŜyła ją Abdera, siostra Diomedesa. Mieszkańcy Abdery uchodzili u Traków za prowincjonalnych głupców, choć

abderytami byli tak znakomici ludzie, jak Demokryt, Protagoras (wielki sofista), Anaksarchos (filozof i przyjaciel Aleksandra W.) i Hekataios (historyk); zob. Śmiech (abderycki); por. Beocja; Gotham; Krhwinkel; Osioł (Abderyci); Pacanów; Schildburg.

Abel - hebr. Hebhel 'tchnienie, opar', w Biblii, młodszy syn Adama i Ewy, pasterz owiec, zabity przez swego starszego brata, Kaina (zob.); Gen., 4.

Abelard - zob. Heloiza i Abelard.

Abenceragowie - hiszp. Abencerrajes, szlachecki ród mauretański w Grenadzie, którego rywalizacja z rodem Cegries stała się jednym z powodów upadku królestwa Grenady w 1492; zob. teŜ Grenada; Almanzor; Alpuhara. Historia de los bandos de Cegries y Abencerrajes - cz. I (1595) historycznego dzieła pisarza hiszp. Gines Perez de Hita, ok. 1544-ok. 1619. El hidalgo Abencerraje - dramat Lope de Vegi. Almahilda, czyli Królowa-niewolnica - powieść (1663) panny de Scudery (zob.). Przygody ostatniego z AbenseraŜów - fr. Les aventures du dernier Abencerage, nowela rycerska (1826, wyd. pol. 1932) F.R. Chateaubrianda. Les Abencrrages - opera (1813) L. Cherubiniego; libretto: J.E. Jouy.

Abigail - W Biblii Dawid, kryjąc się na puszczy Faran przed gniewem Saula, posyła sługi do bogatego, ale nieuŜytego właściciela stad, Nabala, z prośbą o Ŝywność; spotyka się jednak z odmową. Płonąc Ŝądzą zemsty, uzbraja swoich ludzi i wyrusza przeciw Nabalowi, ale mądra i piękna Ŝona Nabala, Abigail, wychodzi Dawidowi naprzeciw z darami i potępia postępek głupiego męŜa. Dawid rezygnuje z zemsty, a gdy Nabal umiera, proponuje Abigail małŜeństwo, ona zaś zgadza się, mówiąc: "Otom słuŜebnica twoja"; I. Ks. Król., 25. Stąd w lit. ang. imię to oznaczało 'garderobianą, pokojówkę'.

Abisag - w Biblii, 3. Ks. Król., 1, 1-4, dziewczyna, Sunamitka, którą słudzy króla Dawida wybrali spośród dziewcząt całego kraju, aby "spała na łonie króla i zagrzewała go", gdyŜ był juŜ bardzo stary i nie zagrzewał

się, mimo Ŝe okrywano go szatami. Była to "panienka bardzo piękna i sypiała z królem, i słuŜyła mu, ale król z nią nie obcował".

Dame Abonde - (wym. dam abąd) francuski Ŝeński odpowiednik św. Mikołaja, dobra wróŜka, przynosząca grzecznym dzieciom prezenty w czasie ich snu w Noc Sylwestrową; zob. (św.) Mikołaj.

Abraham - w Biblii, syn Tarego, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; wraz z Ŝoną Sarą (zob.), bratankiem Lotem (zob.) i swym półkoczowniczym plemieniem przeszedł (2000-1600 pne.?) z Ur Chaldejczyków a. z Charanu do ziemi Kanaan w Palestynie, gdzie osiadł. Zwany "ojcem wiernych"; zob. Melchizedech. Grób Abrahama - zob. Hebron. Łono Abrahama - odpoczynek sprawiedliwego po śmierci (Ew. wg Łuk., 16, 22, o Łazarzu: "A stało się, Ŝe umarł Ŝebrak i zaniesiony jest przez aniołów na łono Abrahama"). Stąd zwroty przysłowiowe: "Pójść na łono Abrahama"; "Do Abrahama na piwo" itd. Ofiara Izaaka - Aby wypróbować jego wiarę, Bóg kaŜe Abrahamowi ofiarować swego syna Izaaka (zob.) na całopalenie. Abraham spełnia rozkaz, ale gdy podnosi miecz, aby zabić syna, powstrzymuje go anioł i podsuwa mu w zamian na ofiarę barana (Gen., 22, 1-18); por. Córka (Jefty). Ofiara wielokrotnie przedstawiana w sztuce śrdw. i nowoŜytnej, m.in.: Ghiberti, Brunelleschi, Andrea del Sarto, Tycjan, Caravaggio, Rubens, Rembrandt, William Blake. Przymierze z Bogiem - Jahwe zawiera z Abrahamem przymierze, obiecując mu liczne potomstwo i ziemię Kanaan w zamian za posłuszeństwo ("Chodź przede mną"), doskonałość i trzymanie się nakazu obrzezania chłopców; Gen., 15, 1-21; 17, 1-27; zob. teŜ Przymierze. Trzej aniołowie - Trzej wędrowcy ukazują się Abrahamowi. On przyjmuje ich gościnnie w swoim namiocie. W czasie posiłku jeden z nich przepowiada mu, Ŝe Sara mimo podeszłego wieku urodzi mu syna. We wczesnej sztuce chrześc., sztuce bizantyjskiej i ruskiej aniołowie ci stanowią symbol Trójcy św. Mozaiki: w Santa Maria Maggiore (V w.), Rzym; w San Vitale (Vi w.), Rawenna; w Monreale (Xii w.), Sycylia. Obrazy szkoły Rafaela, Rzym, Watykan, Loggie; Rembrandt, Leningrad, ErmitaŜ i in; Murillo, Ottawa, Nat. Gall.; Tiepolo, Madryt, Prado. Widzieć Abrahama - mieć ponad 50 lat. Ew. wg Jana, 8, 57: "Pięćdziesięciu lat jeszcze nie masz, a Abrahama widziałeś?" Ibrahim - arab. forma imienia Abraham. Wg jednej z wielu muzułm. legend o Ibrahimie archanioł Gabriel daje mu spadły z nieba czarny kamień, nad

którym Ibrahim wznosi w Mekce Kaabę (zob.).

Abraham Jakubowic - zob. Ibrahim ibn Jakub.

Abrakadabra - słowo kabalistyczne mające wyraŜać nieskończoność, uŜyte po raz pierwszy w poemacie łac. Severusa Sammonicusa (Ii w. ne.), umieszczane w śrdw. na amuletach (w formie równobocznego trójkąta jako zaklęcie czy formuła magiczna przeciw febrze itp.) noszonych przez 9 dni i wrzucanych do rzeki.

Abraksas - słowo kabalistyczne, którym gnostycy późnej staroŜytności oznaczali Istotę NajwyŜszą, źródło 365 emanacji, a. władzę w ogóle; ryte na drogich kamieniach, uŜywanych potem jako amulety i talizmany, często z wizerunkiem bajecznej istoty o korpusie człowieka, głowie koguta i węŜach zamiast nóg. Abraxas - balet (Monachium 1948), libretto na podstawie napisanego w 1847 scenariusza Heinricha Heinego do pomysłu tanecznego Doktor Faust; muzyka: Werner Egk, choreogr.: Marcel Luipart. Pierwszy pełnospektaklowy balet nm. po 2. wojnie świat. Faust, dąŜąc do poznania prawdy, podpisuje pakt z wysłanniczką Szatana, piękną Bellastrigą.

Absalom - w Biblii trzeci syn króla Dawida. Musiał uciekać z domu ojca, gdyŜ zabił swego przyrodniego brata, Amnona, z zemsty za zgwałcenie ich siostry, Tamary. Po powrocie, mimo pojednania z ojcem, organizuje przeciw niemu spisek i zbrojny bunt, ale ponosi klęskę w "lesie Efraim" i w czasie ucieczki na mule zawisa długimi włosami (gdy muł pobiegł dalej) na gałęzi dębu, a ścigający go Joab (zob). przebija mu serce włócznią. Król, usłyszawszy o tym, zapłakał mówiąc: "Absalomie, Absalomie! synu mój! Obym ja był umarł zamiast ciebie!", co stało się klasycznym wyrazem miłości i Ŝałości ojcowskiej; 2. Ks. Król., 13-19. Absalomie, Absalomie! - powieść (1936, wyd. pol. 1959) Williama Faulknera, kronika upadku ubogiej białej rodziny Sutpen w Jefferson, w stanie Mississippi. Czupryna jak u Absaloma - długa, bujna; zwrot przyst. w Biblii, 2. Ks. Król., 14, 25-26; 18, 9. Pojednanie Dawida z Absalomem - obraz (1642) Rembrandta, Leningrad, ErmitaŜ.

Absolutum Dominium - łac., 'nieograniczona władza', określenie, którym szlachta piętnowała próby wzmocnienia władzy królów w Polsce Xvi-Xviii w.

Abu Hassan - bohater Opowieści o Abu al-Hassanie śpiącym i przebudzonym (zob. Tysiąc: i jedna noc), kupiec z Bagdadu, który, oszołomiony narkotykiem, pogrąŜony we śnie, przeniesiony zostaje do pałacu Haruna ar-Raszida (zob.), gdzie wmawiają mu, Ŝe jest kalifem. Motyw ten występuje u wielu autorów, jak Szekspir (Poskromienie złośnicy, 1, 1-2; Sen nocy letniej, zob. Sen), Baryka (zob. Z chłopa król), Calderon (zob. śycie: snem), Bohomolec (Grzegorz chłop, mniemany ksiąŜę), Fredro (Pan Jowialski), Słowacki (Balladyna) i in.; por. KsięŜyc(owy świat). Abu Hassan - opera (Monachium 1811) C.M. Webera.

Abukir - staroŜ. Canopus, wieś w Dolnym Egipcie nad M. Śródziemnym, na płn.-wsch: od Aleksandrii; 1 Viii 1798 admirał ang. Nelson niespodzianym atakiem na redę Abukiru rozbił flotę francuską, która przetransportowała fr. korpus ekspedycyjny do Egiptu; 25 Vii 1799 gen. Bonaparte rozgromił tu desant turecki, trzykroć liczniejszy od korpusu fr.

Ab Urbe Condita Libri Cxxxxii - zob. Sto czterdzieści dwie księgi.

Abu Simbel - miejscowość nad Nilem, w dolnej Nubii, w Egipcie, gdzie w Xiii w: pne. wykuto w skale dwie wspaniałe świątynie, większą Ramzesa Ii, mniejszą jego małŜonki, Nefertari, z olbrzymimi posągami w fasadach; w latach sześćdziesiątych Xx w. świątynie wycięto ze skały i przeniesiono o 60 m wyŜej, aby uchronić je przed zalaniem wodami jeziora utworzonego za Zaporą Asuańską. Nadzór nad pracami sprawował komitet specjalistów UNESCO pod przewodnictwem prof. Kazimierza Michałowskiego.

Abydos (1) - Abodu, w staroŜytności miasto w Górnym Egipcie; ośrodek kultu pośmiertnego, gdzie wg mitu pochowana być miała głowa Ozyrysa; najbardziej czczone miejsce Egiptu ze świątyniami od I do Xxx dynastii; w najlepiej zachowanej świątyni Seti I znaleziono listę faraonów.

Abydos (2) - dziś Avido, w staroŜytności kolonia gr. we Frygii, w Azji

Mniejszej, po azjatyckiej stronie Hellespontu (dziś Dardanele), naprzeciw Sestos. Tam Kserkses w marszu na Grecję zbudował w 480 pne. most z okrętów przez cieśninę. Tam w 411 pne. flota ateńska pod wodzą Alkibiadesa zwycięŜyła Spartan; zob. teŜ Hero i Leander. Narzeczona z Abydos - poemat (1813) Byrona: Zulejka, córka Giaffera, paszy Abydosu, jest zaręczona z Selimem, ale Giaffer zabija go i Zulejka umiera ze złamanym sercem. Nie płyń do Abydos bez powodu - przysłowie gr., nie podejmuj niebezpiecznej podróŜy bez istotnej przyczyny.

Achab - siódmy król państwa Izrael, 873-854 pne.; w Biblii król Izraela, którego imię stało się synonimem niegodziwości, pamiętny wrogością okazywaną prorokowi Eliaszowi (zob.), wprowadzeniem kultu Baala i skazaniem na śmierć Nabota z namowy swej Ŝony, królowej Jezabel (zob.), za nie popełnione winy; zob. Winnica (Nabota); por. teŜ Moby Dick (kapitan Ahab).

Achajowie - pierwsza grupa plemion greckich, która ok. r. 2000 pne. przybyła do Grecji z północy, podbijając miejscową ludność pochodzącą z Azji Mniejszej, i pod wpływem Krety stworzyła kulturę mykeńską. Podbici ok. 1100 pne. przez nową falę plemion gr., Dorów, zajęli w płn. części Peloponezu krainę nazwaną od nich Achają. Rzymianie nazwą tą (łac. Achaia) określali równieŜ całą Grecję. W epopei Homera wszyscy Grecy biorący udział w wojnie z Troją noszą honorową nazwę Achajów, gr. Achaioi; por. Danaowie.

Achates - zob. Wierny (Achates).

Acheloos - staroŜytna nazwa rzeki, dziś Aspropotamos, w zach. Grecji, i bykogłowego boga tej rzeki, który wg mitu walczył z Heraklesem o Dejanirę i utracił przy tym jeden z rogów oraz ukochaną. Kiedy Alkmeon, ścigany przez erynie za matkobójstwo, szukał kraju nie istniejącego w chwili morderstwa, znalazł go w delcie Acheloosu, na nowo utworzonych osadach rzecznych.

Achemenidzi - dynastia perska wywodząca się od Achemenesa (Hacha-manisz), księcia Parsua, Vii w. pne., załoŜona przez Cyrusa Starszego ok. 550 pne. Znani władcy: syn Cyrusa, Kambyzes, Dariusz I Wielki, Kserkses, Artakserkses I, Ii i Iii oraz ostatni panujący, zwycięŜony w 330 pne. przez Aleksandra Wielkiego Dariusz Iii Kodomanus.

Achernar - gwiazda alfa (najjaśniejsza) konstelacji Erydanu, widoczna w Polsce zimą; z arab. achir' al-nahr 'koniec rzeki', tj. gwiazdozbioru.

Acheron - mit. gr. rzeka (moŜe z achea rheon 'rzeka smutku') oddzielająca w Hadesie świat Ŝywych od świata zmarłych (por. Styks), do której wpadają dopływy: Kokytos, Lete i (Pyri)flegeton; roz. szew. podziemne państwo boga Hadesa, np. w Eneidzie, 7, 312, Wergiliusza: "Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo" łac., 'jeśli nie nakłonię niebios, poruszę piekło'.

Achilles - mit. gr. legendarny bohater tesalski, król Myrmidonów we Ftyi (gr. Phthia), syn Peleusza (a. Peleja, stąd zwany Pelidą) i nereidy Tetydy, (Thetis), główny bohater i centralna postać Iliady Homera, prototyp gr. koncepcji męskiej odwagi i urody, ideał młodzieńca, który przekłada krótkie, ale pełne chwały Ŝycie nad długą i gnuśną egzystencję, natura popędliwa, porywcza, namiętna, dumna. W Iliadzie ukazany jako wspaniały półbarbarzyńca, jakby spoza kręgu cywilizacji achajskiej (choć dzielność jego budzi taki podziw, Ŝe Achilles staje się wzorem dla niezliczonych pokoleń, m.in. dla Aleksandra Wielkiego). On jeden tylko spośród bohaterów Homera trzyma się archaicznego obyczaju składania kosztownych ofiar, takŜe z ludzi, przy pogrzebie (Iliada, 23, 171), wywołuje oburzenie (24, 15) wlokąc ciało Hektora przywiązane do rydwanu (22, 395). Jego nieopanowany gniew z powodu odebrania mu przez Agamemnona niewolnicy-konkubiny Bryzejdy jest osią tematyczną Iliady,; w przystępie pasji Achilles nie ma respektu nawet dla widzialnego boga (22, 15); cechuje go teŜ jednak, prócz męstwa w walce, niezłomna przyjaźń dla Patrokla i nie znana innym Grekom Homera pogarda dla kłamstwa (9, 312). Achilles i Pentesilea - zob. Pentesilea. Achilles w dziewczęcym przebraniu - Kiedy, mobilizowano Greków na wojnę trojańską, rodzice, wiedząc, Ŝe przeznaczone mu jest na niej zginąć, posłali go na dwór Likomedesa na wyspie Skyros, gdzie w dziewczęcym stroju przebywał wśród córek króla; ale wg innej wyroczni nie moŜna było zdobyć Troi bez jego pomocy, Odyseusz więc w przebraniu kupca rozłoŜył przed córkami Likomedesa klejnoty i broń; Achilles zdradził swoją płeć chwyciwszy za miecz. Zaraz teŜ wyruszył z Odyseuszem. Jedna z córek Likomedesa, Deidameja, miała z Achillesem syna, Neoptolemosa (zob.). Grób Achillesa - W Sigejonie, na płn.-zach. przylądku Azji Mniejszej, miał być pochowany Achilles wraz z Patroklosem; wg Pliniusza, 10, 24, nad miejscem tym nie przelatuje Ŝaden ptak. Konie Achillesa - zob. Koń (Balios; Ksantos).

Nauczyciele Achillesa - Feniks, syn Amintora, wychowawca Achillesa i jego towarzysz pod Troją; centaur Chiron, który nauczył go poŜytków z roślin. Pięta Achillesa - Tetyda zanurzyła go; jako dziecko, w wodach Styksu, dzięki czemu ciało jego prócz pięty, za którą trzymała go matka, stało się odporne na ciosy. Zginął ugodzony strzałą (w pierwotnej wersji mitu niewątpliwie zatrutą) w piętę przez Parysa (i Apollina); przen. czyjaś słaba strona. Stąd: Ścięgno Achillesa - anat. końcowe ścięgno mięśnia trójgłowego łydki, z przyczepem na guzie piętowym. Tarcza Achillesa - sporządzona dla niego na prośbę Tetydy przez boga Hefajstosa i ozdobiona cudownymi płaskorzeźbami; Iliada, 18, 479. Włócznia Achillesa - Telefos, zięć Priama i król Myzji, usiłował przeszkodzić lądowaniu Greków w drodze do Troi i został zraniony przez Achillesa. Gdy wyrocznia orzekła, Ŝe wyleczyć go moŜe tylko sprawca rany, Telefos udał się do obozu Greków, którzy tymczasem dowiedzieli się, Ŝe wg wyroczni pomoc Telefosa jest im niezbędna do zdobycia Troi. Dlatego Achilles wyleczył go, przykładając do rany rdzę z ostrza włóczni; por. Henryk Vi, cz. 2, 5, 1, Szekspira. Krwawnik pospolity, łac. Achillea millefolium, jest prastarym lekiem przeciwkrwotocznym; por. teŜ Melampus (nóŜ). Achilles i Ŝółw - zob. Paradoks (Zenona). Epopeje: "Iliada" (Viii w. pne.) Homera; "Achilleis" P. Papiniusa Statiusa (I w. ne.); "Achilleis" Goethego (1799). Dramaty: "Achille" Comeille'a (1673), "Achilleis" Wyspiańskiego (1903). Opery: "Achille et Polyxene" J.B. Lully'ego (1687), "Achille e Deidamia" A. Scarlattiego (1698), "Deidamia" G.F. Handla (1739), "Achille nell'assedio di Troia" Cimarosy (1797). Balet: "Achille in Sciro Cherubiniego" (1804). Plastyka: malarstwo wazowe, Vii-V w. pne.; czara Sosiasa, Bertin; amfora Eksekiasa, Watykan. Achilles i córki Likomedesa - fresk pompejański, Neapol, Mus. Naz. Obrazy van Dycka, Rubensa, Tiepola. Oratorium "Achilles" M. Brucha (1885).

Achitofel - w Biblii, 2. Ks. Król., 17, 15-23, zaufany doradca króla Dawida, którego zdradził, przyłączając się do sprzysięŜenia Absaloma (zob).

KsiąŜę Achmad - Ahmad, bohater Opowieści o księciu Achmadzie i wróŜce Pari Banu, zob. Tysiąc (i jedna noc). Achmad nabył jabłko z Samarkandy,

którego zapach leczył wszystkie choroby, i otrzymał od wróŜki namiot, mogący pomieścić cały dwór króla i jego wojsko, a tak lekki, Ŝe moŜna go było nosić w kieszeni.

Achtel - ośmina, dawn. ósma część większej miary; w Polsce Xvi w. 62 garnce, tj. pół beczki piwa, później beczułka, antałek, ósma część beczki piwa; z nm., 'ósma część'.

Acis i Galatea - postacie mitu i literatury gr.-rz.; Acis (Akis) był synem boga Pana (Fauna) i Symety, 16-letnim pasterzem sycylijskim, kochankiem pięknej nereidy Galatei (od gr. gala 'mleko' a. galene 'cisza morska'). W Metamorfozach, 13, 750, Owidiusza kochankowie ukryci pod skałą słuchają miłosnej pieśni zalecającego się do Galatei potwornego cyklopa Polifema (zob.), który nagle ich dostrzega i grozi im; Galatea znika w morzu, Acis ucieka, ale zostaje przygnieciony skałą przez cyklopa; nereida zamienia płynącą krew Acisa w źródło i rzekę, a jego w boga tej rzeki. Galatea - (przed 1514) Rafaela, Rzym, Famesina. Obraz Tiepola, Triest, Gal. Sartorio. Acis i Galatea - obraz (1657) Cl. Lorraina, Gal. Drezdeńska. Obraz Poussina, Dublin, National Gall. of Ireland. Opera (1686) J.B. Lully'ego, libretto: Campistron. Opera (1720) G.F. Hndla, libretto: J. Gay. Opera (1763) J. Haydna, libretto: Migliavacci.

Acqua Tofana - zob. Manna (św. Mikołaja).

"Acta Diurna" - łac., 'wydarzenia dnia', pierwsza gazeta codzienna, załoŜona w 59 pne. przez Juliusza Cezara, ukazująca się aŜ do chwili przeniesienia stolicy do Konstantynopola w 330. Nie zachował się Ŝaden egzemplarz, wysokości nakładu nie znamy, "Acta" zawierały wiadomości o wydarzeniach państwowych, budowach, podróŜach dygnitarzy, wydarzeniach w rodzinie cesarskiej, katastrofach Ŝywiołowych; ogłoszenia o narodzinach, ślubach, nekrologi itp. Z przymiotnika diurnalis 'dziennikowy', utworzonego od diurnus 'dzienny', z dies 'dzień', pochodzą wyrazy oznaczające gazetę: wł. giornale, fr. journal i polska kalka tych wyrazów: dziennik.

Acta Tomiciana - zbiór pism z kancelarii królewskiej Zygmunta Starego z 1507-34, zebrany przez Stanisława Górskiego, nazwany dla uczczenia ówczesnego podkanclerza biskupa Piotra Tomickiego, wydawany z fundacji

Dziatyńskich (t. 1-13, 1852-1912); w Bibliotece Kórnickiej PAN.

Adalberg - księga przysłów polskich; od nazwiska Samuela Adalberga, 1868-1939, paremiografa polskiego, autora pierwszego polskiego nowoczesnego zbioru przysłów pt. Księga przysłów, przypowieści i wyraŜeń przysłowiowych polskich 1889-94. Nowy Adalberg - oparta na poprzedniej, 4-tomowa Nowa księga przysłów i wyraŜeń przysłowiowych polskich (1969-78) pod redakcją J. KrzyŜanowskiego.

Adam - w Biblii, pierwszy człowiek na Ziemi, ojciec całej ludzkości, którego Bóg stworzył na swoje podobieństwo z mułu i tchnął w niego dech Ŝycia. Imię to wymienia dopiero Gen., 2, 19, choć jego stworzenie opisuje Gen., 1, 27 i 2, 7. Adamie, ty BoŜy kmieciu, ty siedzisz u Boga w wiecu - polska pieśń wielkanocna z Xiv w., włączona w Xv w. do Bogurodzicy, przenosząca Ŝywcem ówczesne polskie stosunki do królestwa niebieskiego. Adam i Ewa - Pierwsza kobieta, pramatka Ewa, utworzona w czasie snu Adama (aby nie dokuczała mu samotność) z jego Ŝebra, nakłania Adama z namowy węŜa-Szatana do skosztowania wspólnie z nią zakazanego owocu z drzewa wiadomości dobrego i złego, za co Bóg skazuje Ewę na poród w boleściach, Adama na zdobywanie chleba w pocie czoła, a oboje na wygnanie z Raju; Gen., 2, 21-25 ; 3, 1-24; zob. teŜ Drzewo (wiadomości); Ewa; Gdy Adam ziemię kopał; Grzech (pierworodny); Jabłko; Lilith; Nagi (A byli oboje...); Raj; Zakazany (owoc). Drugi (a. Nowy) Adam - Chrystus. Jabłko Adama - anat. chrząstka tarczowata tworząca wyniosłość krtaniową, widoczna zwł. u szczupłych męŜczyzn; legenda twierdzi, Ŝe to kawałek zakazanego owocu uwiązł Adamowi (i jego potomstwu) w gardle; łac. pomum Adami, tł. z hebr. tappuah haadaam 'jabłko męŜczyzny'. Krewny po Adamie - nie krewny. Na święty Adam - nigdy; bo brak takiego świętego. Od Adama i Ewy - od samego początku; od dawien dawna. Stary (praojciec) Adam - natura ludzka nie dająca się zmienić ani poprawić; człowiek grzeszny, ułomny, niedoskonały, nie odkupiony, Biblia, List św. Pawła do Rzymian, 6, 6; do Efezjan 4, 22-24; do Kolosan, 3, 9-10.

Strój Adamowy - nagość; Biblia, Gen., 2, 25; 3, 10-11. Szczyt Adama - góra (2243 m) na wyspie Cejlon, gdzie wg legendy muzułmańskiej Adam opłakiwał wygnanie z Raju, stojąc na jednej nodze przez 200 lat, aby odpokutować swój grzech, po czym archanioł Gabriel przeniósł go na górę Arafat, gdzie Adam znów spotkał Ewę. Zakon Adama - małŜeństwo. śebro Adama - z którego Bóg stworzył Ewę, Gen., 2, 22. Plastyka. Postacie Adama i Ewy dawały śrdw. twórcom wyjątkową sposobność do przedstawiania nagości ludzkiej, jak np. w skali monumentalnej w Portalu Adama katedry bamberskiej (ok. 1230, zob. Bamberg); w Xv i Xvi w. temat ten był pretekstem do studiów aktu męŜczyzny i kobiety, po raz pierwszy ukazanego ze wszystkimi szczegółami w 1432 przez Jana van Eycka w Ołtarzu (zob.) Gandawskim. Wygnanie z Raju - fresk (ok. 1427) Masaccia, Florencja, S. Maria del Carmine, kaplica Brancaccich. Grzech pierworodny - obraz (skrzydło dyptyku, ok. 1470) Hugona van der Goes, Wiedeń, Kunsthist. Mus. Adam i Ewa - miedzioryt (1504) Albrechta Drera; artysta przedstawiał w wizerunkach pierwszych rodziców proporcje idealnie pięknego człowieka. Obraz Tintoretta, Wenecja, Akademia. Obraz Palmy Vecchia, Brunświk. Obraz L. Cranacha St.. Warszawa, Muz. Nar. Upadek pierwszych rodziców - drzeworyt światłocieniowy (1511) Hansa Raldunga (zwanego Grien), studium aktu męŜczyzny i kobiety o doskonałych proporcjach. Stworzenie Adama - fresk (1512) Michała Anioła, Rzym, Watykan, Kaplica Sykstyńska, plafon.

Adamastor - duch niebezpiecznych wód Przylądka Burz (przemianowanego na Przylądek Dobrej Nadziei, zob. Dobry) opisany przez poetę portug. Camesa, w Luzjadach (wyd. 1574) jako straszliwe widmo ukazujące się Vasco da Gamie i prorokujące zgubę kaŜdemu, kto przedsięweźmie podróŜ do Indii.

Adam Bell - legendarny angielski bohater lud., wyjęty spod prawa wraz z towarzyszami Clymem z Clough (Cleugh) i Williamem z Cloudesley, Ŝyjący współcześnie z ojcem Robin Hooda. Równie słynni w płn. Anglii z mistrzostwa w strzelaniu z łuku, jak Robin w Anglii środkowej. Zamieszkiwali las Englewood niedaleko Carlisle. W końcu poddali się królowi, który ich

ułaskawił, gdy William, podobnie jak Wilhelm Tell, przestrzelił z łuku jabłko umieszczone na głowie syna.

Adelajda - ang. Adelaide z nm. Adelheid od st.-g.-nm. adul+ hait ('szlachetny + sposób bycia'), imię znane w Polsce od pierwszych czasów chrześcijaństwa; miała je nosić rzekoma siostra Mieszka I i kilka innych piastowskich księŜniczek; przez stulecia zapomniane, wróciło pod wpływem modnego romansu pani de Genlis, 1746-1830, pisarki ir., który w tł. pol. ukazał się w 1788 jako Adela i Teodor, czyli Listy o edukacji. Adelaida - pieśń opus 46 (1796) Beethovena. Adelaide-Konzert - koncert D-dur napisany jakoby przez 10-letniego Mozarta w Wersalu na cześć jednej z córek Ludwika Xiv, wydany dopiero w 1933.

Św. Adelaida - ok. 931-999, cesarzowa niemiecka, córka króla Rudolfa Ii z Arles (burgundzkiego). Po śmierci pierwszego męŜa, króla Włoch, Lotara, zmuszana do małŜeństwa z synem jego następcy, osławionego Berengara Ii, odwołała się do Ottona I niemieckiego, który ją poślubił w 951; w 991-95 była regentką w czasie małoletności wnuka, Ottona Iii. Fundatorka instytucji religijnych, okazała się w rządach państwem kobietą o wielkim rozumie politycznym. Głowa Adelajdy - rzeźba w katedrze w Miśni (Meissen, płd.-wsch. NRD) przedstawiająca uśmiechniętą cesarzową.

Adelajda - ok. 1324-71, córka landgrafa heskiego Henryka Ii śelaznego, od 1341 królowa pol., Ŝona Kazimierza Wielkiego, narzucona mu, po śmierci Aldony Gedyminówny, przez alians polityczny. Nie mając jeszcze rozwodu z Adelajdą oŜenił się z Czeszką Krystyną, wdową po praskim rajcy miejskim. Zmuszony z kolei do rozwodu z nią, wziął rozwód z obiema jednocześnie. Adelajda starała się potem w Rzymie o uniewaŜnienie późniejszych małŜeństw Kazimierza i zwrot posagu, ale bezskutecznie.

Adept - początkujący, praktykant; wyznawca (sekty), zwolennik (doktryny); wtajemniczony; śrdw. alchemicy nazywali vere adeptus 'prawdziwie wtajemniczonego' (od łac. adispici 'dostąpić, doścignąć') w sekrety eliksiru Ŝycia i kamienia filozoficznego; twierdzili oni, Ŝe na świecie byto zawsze tylko 11 adeptów, ni mniej, ni więcej.

Adhara - Adara, podwójna gwiazda konstelacji Psa Wielkiego, widoczna w Polsce zimą.

Les Adieux (wym. lezadje) fr., 'PoŜegnania', sonata fortepianowa opus 81a Es-dur (1804-10) Beethovena.

Admei - bohater mitu gr., król Ferai w Tesalii, uczestnik wyprawy Argonautów i polowania na dzika kalidońskiego, zyskał wdzięczność Apollina za miłą gościnę, gdy bóg, wygnany przez Zeusa z Olimpu, musiał przez rok słuŜyć u Admeta jako pastuch. Apollo pomaga mu w zdobyciu Alkestis, córki Peliasa, i wybłaguje u mojr długowieczność Admeta (któremu przeznaczona była wczesna śmierć), pod warunkiem, Ŝe ktoś z jego bliskich zgodzi się umrzeć za niego. Gdy chwila nadeszła, nikt nie chce się poświęcić, nawet starzy rodzice, tylko Alkestis idzie na śmierć bez wahania. Wg mitu, Persefona, przejęta tym przykładem wierności małŜeńskiej, zwraca ją Ŝywą męŜowi. W tragedii Eurypidesa Alkestis (438 pne.) Herakies, wdzięczny Admetowi za gościnę, wyrywa bogu śmierci, Tanatosowi, ofiarę i przyprowadza ją z podziemi do męŜa. Opery: Alceste (1674) J.B. Lully'ego; Admeto re di Tessaglia (1727) Handla; Alceste (Wiedeń 1767) Glucka.

Admiralicja - Pałac Admiralicji, olbrzymi, dł. przeszło 400 m, pałac dowództwa floty nad Newą w Leningradzie, gł. dzieło klasycyzmu ros., z wieŜą bramną zwieńczoną słynną iglicą, rozbudowany 1806-17 wg projektu Andrieja D. Zacharowa, 1761-1811.

Adolf - bohater tytułowy fr. powieści (1807, wyd. 1816) Benjamina Constant, stanowiącej punkt zwrotny w dziejach powieści psychologicznej. Powieść daje analizę rozwoju i kresu namiętnego uczucia, pod wieloma względami przypominającego więzy łączące autora z panią de Stael.

Adonai - w Biblii jedna z zastępczych nazw Boga, wyraz hebr., znaczący 'Panowie moi'; uŜywana w liturgii Ŝyd. zamiast niewymawialnego (zob. Dekalog, 2. przykazanie) imienia Jahwe; zob. teŜ Imię (Imiona sekretne).

Adonis - mit. gr. piękny młodzieniec; zrodzony z kazirodczej miłości

Kinyrasa, króla Cypru, i córki jego. Mirry (a. Smyrny), ukochany przez Afrodytę, zabity w czasie łowów przez dzika (a. zazdrosnego Hefajsta lub Aresa w postaci dzika). Wg innej wersji Afrodyta powierzyła Adonisa jako dziecko Persefonie, która nie chciała go jej zwrócić do czasu, gdy Zeus postanowił, Ŝe Adonis przebywać będzie u kaŜdej z bogiń przez część roku. Adonia - doroczne parodniowe święto Adonisa, jako bóstwa wegetacji czczonego w Fenicji i innych krajach Wschodu (imię prawdop. od semickicgo tytułu adon 'Pan', por. Adonai), równieŜ pod imieniem Tammuz, przeniesione wraz z kultem Adonisa do Grecji. Kobiety naprzód opłakiwały śmierć Adonisa, a potem cieszyły się z jego zmartwychwstania; Biblia, Ezechiel, 8, 14. Kwiat Adonisa - powstały z przelanej krwi myśliwego: róŜa a. anemon, a. mak polny, a. miłek szkarłatny, łac. Adonis flammeus, fr. goutte-de-sang 'kropla krwi'. Ogródek Adonisa - skrzynki i doniczki z szybko rosnącymi i szybko więdnącymi kwiatami, symbolizującymi prędko przemijającą młodość, jakimi w czasie adonii obstawiano złoŜoną na marach figurę Adonisa; przen. rzecz łatwo niszczejąca, szybko przemijająca; por. Henryk Vi, cz. 1, 1, 6, Szekspira; Raj utracony, 9, 440, Miltona. Wenus i Adonis - pierwszy opublikowany utwór Szekspira (1593), długi poemat, w którym Adonis odrzuca zaloty Wenery i zostaje zabity przez dzika; por. Metamorfozy, 10, 522, Owidiusza; Teokryta 1, 109; 15, 127. Rzeźby: Canova, Thorvaldsen, Rodin. Obrazy: freski pompejańskie, Tycjan, Carracci, Guercino, Domenichino, Rubens, Ribera.

Adramelech - w Biblii, bóstwo babilońskie, któremu palono dzieci w ofierze; 4. Ks. Król., 17, 31; jeden z upadłych aniołów, w "Raju utraconym" Miltona strącony przez Uriela i Rafaela (6, 365); por. teŜ balladę "Tukaj", w. 182, Mickiewicza.

Adrast(es) - mit. gr. bajeczny król Argos, teść Polinika (syna Edypa), wraz z którym podjął wyprawę siedmiu przeciw Tebom; zob. Siedem; z nich sam tylko pozostał przy Ŝyciu, ratując się ucieczką na cudownym koniu Arionie. W 10 lat później Adrast poprowadził synów poległych wodzów na tzw. wyprawę Epigonów przeciw Tebom i zniszczył je; por. Polinik; z gr. adrastos 'nieunikniony'.

Adrienne Lecouvreur - zob. Lecouvreur Adrienne.

Adwent - w liturgii katol. okres czterech tygodni przed BoŜym Narodzeniem, symbolizujący okres oczekiwania na przyjście Mesjasza-Odkupiciela; z łac. adventus 'przyjście'.

Adwersarz - dawn. przeciwnik; z łac. adversarius.

Adwokat Diabła - łac. advocatus diaboli, pop. nazwa kardynała promotora wiary, łac. promotor fidei, tj. rzecznika publicznego w procesie beatyfikacyjnym a. kanonizacyjnym przed Kongregacją Obrzędów, S. Congregatio Rituum, w kościcle rz.-kat., zgłaszającego zarzuty przeciw wnioskowi i osobie kandydata; przen. obrońca sprawy niesłusznej a. złej; z łac. advocatus 'wezwany (na pomoc)'.

Adyton - miejsce w sanktuatium gr. i rz. (łac. adytum), do którego miały dostęp tylko osoby bezpośrednio związane z kultem, święte świętych; miejsce w świątyni gr., gdzie mieściła się wyrocznia; z gr. od adytos 'do którego się nie wchodzi'.

AdŜanta - wieś w Indiach, w stanie Maharasztra, koło której znajduje się wielki zespół trzydziestu buddyjskich świątyń jaskiniowych wykutych w skale, ozdobionych licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami, a przede wszystkim wspaniałymi malowidłami ściennymi (sceny z Ŝycia Buddy) z okresu od ok. r. 200 pne. do ok. 600 ne.

Aedon - mit. gr. córka Pandareosa (por. Homer, "Odyseja", 19, 518), Ŝona tebańskiego króla Zetosa, z którym miała syna Itylosa. Zawistna o szczęście swej wielodzietnej szwagierki Niobe, Ŝony Amflona, postanowiła zgładzić jej pierworodnego syna, ale przez nieuwagę zabiła swego własnego jedynaka, Itylosa. Zeus zamienił ją w słowika, wiecznie opłakującego śmierć syna; por. teŜ Filomela i Prokne.

Aegir - mit. skand. bóg morski, który wraz z małŜonką Ran podejmował na podwodnych ucztach nie tylko topielców, ale i bogów; miał 9 córek olbrzymek.

Aelia Capitolina - nazwa nadana Jerozolimie przez wojska rzymskie w czasie 2. wojny Ŝydowskiej, 133-35 ne.

Afrodyta - mit. gr. bogini miłości zmysłowej, piękna i wdzięczna, opiekunka Ŝeglarzy, bóstwo pochodzenia asyro-babilońskiego (zob. Wenus), małŜonka Hefajstosa, którego zdradzała z Aresem. Pewnego razu kulawy, ale zręczny mąŜ przyłapał oboje w łoŜu, przykrył metalową siecią i wystawił na śmiech bogów. Matka (z Aresem poczętych) Harmonii, Erosa i Priapa, (z Anchizesem) Eneasza, (z Hermesem) Hermafrodyty. Jej atrybuty: mirt, róŜa, jabłko, jaskólka, gołąb, baŜant, łabędź, wróbel, zając, kozioł, delfin. Zob. teŜ Adonis; Anehizes; Eris; Pafos; Parys (Sąd Parysa). Afrodyta Afrogeneja - przydomek bogini wg Hezjoda, dosł. 'urodzona z piany morskiej'; gr. aphros 'piana morska'. Afrodyta Kallipygos - przydomek bogini, dosł. 'Pięknotyła'; gr. kallos 'piękny', pyge 'pośladki'. Afrodyta Pandemos - bogini miłości ogarniającej wszystkich bogów i ludzi, małŜeństwa i Ŝycia rodzinnego, później bogini miłości zmysłowej, wreszcie opiekunka nierządnic, pospolita, wspólna, wulgarna; gr. pandemos 'powszechny; wspólny'. Afrodyta Thalassia (a. Pontia) - opiekunka Ŝeglugi, okrętów i portów (gr. thalassa, thalatta, pontos 'morze'), równieŜ Limnesia 'Opiekunka Portów' (od gr. limen 'port') i Euploia 'Szczęśliwej śeglugi' (od eu- 'dobry' i plein 'Ŝeglować'). Afrodyta Urania - bogini nieba, potem wyŜszej, czystej miłości; gr. ourania 'niebiańska'. Afrodyzjak - środek, roślina, lek itd. pobudzający popęd płciowy; łac. aphrodisiakos 'kamień mający pobudzać seksualnie' od aphrodisios 'rozkosz płciowa' od imienia bogini. Kipryda - przydomek bogini, znaczący 'urodzona na Cyprze', skąd wschodni kult Afrodyty przeszedł do Grecji. Pas Afrodyty (a. Wenery) - pas wdzięków, talizman bogini, zapewniający powodzenie w miłości; gr. krestos, łac. cestus. Afrodyta - rzeźba (2. poł. V w. pne.) Alkamenesa, zaginiona; jej kopią jest Afrodyta z Frejus, ParyŜ, Luwr. Inna kopia, Neapol, Mus. Naz. Tron Afrodyty - Rzym, Mus. Naz. Romano, oparcie tronu a. ołtarza, dzieło gr. (ok. 460 pne.) z reliefem, który prawdop. przedstawia narodziny Afrodyty z morza, podtrzymywanej przez dwie nimfy.

Afrodyta z Kapui - rzeźba Lizyppa z 2. poł. Iv w. pne., Neapol, Mus. Naz. Afrodyta Anadyomene - słynny obraz (Iv w. pne.) Apellesa, dosł. wynurzająca się z morza. Afrodyta Knidyjska - sławny posąg, rzeźba Praksytelesa dla świątyni w Knidos (Iv w. pne.) znana tylko z rz. kopii; Rzym, Watykan; Warszawa, Muz. Nar. Afrodyta Medycejska - zob. Wenus (Medycejska). Afrodyta na muszli - malowidło ścienne (poł. I w.) w Pompei, wykopane w 1952. Afrodyta przykucnięta - brąz Doidalsesa Bityńczyka (po 250 pne.) nie zachowany; marmurowa kopia rz. znaleziona w willi Hadriana (zob. Hadrian); Rzym, Mus. Naz. Romano. Afrodyta z Cyreny - rzeźba z I w. pne., kopia oryginału z Iv w. pne. znaleziona w Łaźniach w Cyrenie (gr. Kyrene, dziś Cirene w płn. Libii, Afryka), Rzym, Museo Naz. Romano. Afrodyta z Melos - zob. Wenus (z Milo).

Afryka - łac. Africa, tak nazywali staroŜ. Rzymianie podbite terytoria w płn. Afryce, później całe płd. pobrzeŜe M. Śródziemnego (bez Egiptu), które Grecy zwali Libią, długo uwaŜane za część Azji, ale juŜ przez Herodota traktowane jako oddzielny kontynent. Afrykanka - opera (ParyŜ 1865, Warszawa 1870 w wersji wł.) Giacomo Meyerbeera, libretto: Eugene Scribe. Tytuł jest nieporozumieniem, bo gł. bohaterka, niewolnica Selika (sopran), jest Hinduską, a nie Afrykanką. Afryko, biorę cię w posiadanie! - zob. Omen. Z Afryki zawsze coś nowego - łac. ex Africa semper aliquid novi, wg "Historii naturalnej", 2, 8, 42 (ok. 70 ne.) Pliniusza St., cytowane jako przysłowie gr.

Afryt - efryt, ifryt, w wierzeniach muzułm. okrutny demon, zły duch; zob. DŜinny.

Agada - zob. Hagada.

Agamemnon - mit. i lit. gr. syn Atreusza (stąd zwany Atrydą), mąŜ Klitajmestry, ojciec Ifigenii, Elektry i Orestesa, brat Menelaja (męŜa porwanej przez Parysa Heleny), król Myken i Argos, naczelny wódz wyprawy gr. na Troję, dumny, odwaŜny, pasjonat, naduŜywający swej pozycji, dąŜący do władzy absolutnej, a przy tym niezdecydowany i łatwo się zniechęcający. Zabierając Achillesowi niewolnicę-konkubinę Bryzejdę, wywołuje jego gniew, który jest osią tematyczną "Iliady" Homera. Gdy wojska gr. nie mogą wypłynąć z Aulidy z powodu ciszy morskiej, poświęca Ŝycie swej córki, Ifigenii, na ołtarzu Artemidy. Mszcząc tę śmierć, Klitajmestra wraz z kochankiem swym, Egistem, zabija Agamemnona w kąpieli, tuŜ po jego powrocie do domu z wojny; zob. Król (Zarazem i król...). Vixere fortes ante Agamemnona multi - (Pieśni, 4, 9, 25, Horacego) 'wielu było dzielnych i przed Agamemnonem (ale, nie opiewani przez poetów, utonęli w nocy zapomnienia)'. Agamemnon - 1. część trylogii Ajschylosa Oresteja (458 pne.); zob. Ifigenia; Orestes. Tragedia (I w. ne.) Seneki, która zainspirowała teŜ tragedię V. Alfierego (1783) i tetralogię "Atrydzi" (1941-48) G. Hauptmanna. Grób Agamemnona - jeden z najlepiej zachowanych zabytków sztuki mykeńskiej z ok. 1400 pne., budowla podziemna koło Myken w Argolidzie z potęŜną kopułą o 15 m średnicy, dziś pusty czerep kamienny zwany przez legendę lud. Skarbcem Atreusza a. Grobem Agamemnona, dawn. prawdop. dzieło o bogatej architekturze wnętrza w typie orientalnym. Niech fantastycznie lutnia nastrojona Wtóruje myśli posępnej i ciemnej; Bom oto wstąpił w grób Agamemnona I siedzę cichy w kopule podziemnej, Co krwią Atrydów zwalana okrutną. (J. Słowacki, Powrót do Ziemi Świętej z Neapolu, pieśń Viii. Grób Agamemnona, 1, 1-5.)

Aganippe - mit. gr. źródło w Beocji u stóp góry Helikon, poświęcone muzom, gdyŜ pobudzało natchnienie; stąd nazywano muzy niekiedy aganippidami; por. Hippokrene.

Agar - zob. Hagar

Agincourt - (wym. aŜękur) wieś w płn. Francji, dziś Azincourt, gdzie 25 X 1415, w czasie wojny stuletniej, król ang. Henryk V pobił liczniejsze siły francuskie, gł. dzięki przewadze zmasowanych pieszych łuczników ang. nad cięŜkozbrojnym rycerstwem fr. Bitwa ta dowiodła, Ŝe metody wojenne czasów

rycerskich juŜ się przeŜyły. Gł. temat dramatu Szekspira "Henryk V" (1600).

Agni - indyjskie bóstwo ognia, światła słonecznego i piorunów, opiekun domowego ogniska; z sanskr. 'ogień'.

Agnuski - medaliki z wosku z wyciśniętym wizerunkiem baranka, poświęcane przez papieŜy; przechowywane po domach w dawnej Polsce od czasów Zygmunta Iii jako świętość chroniąca od pioruna, poŜaru i powodzi; z łac. Agnus Dei 'baranek boŜy', tj. Chrystus, Ew. wg Jana, 1, 29.

Agon - w Grecji, a później i w Rzymie igrzyska, na których uczestnicy współzawodniczyli o nagrodę w sporcie, dramacie a. muzyce. Miały charakter sakralny; większość z nich odbywała się pod patronatem jakiegoś boga a. herosa. Najsłynniejsze z ogólnogreckich były igrzyska (gr. agones, łac. ludi) olimpijskie w Olimpii ku czci Zeusa, pytyjskie ku czci Apollina w Delfach, istmijskie ku czci Posejdona na Istmie Korynekim i nemejskie ku czci Zeusa w Nemei. Agon balet - (Nowy Jork 1957) Igora Strawińskiego, choreografia: G. Balanchine.

Agora - w staroŜ. Grecji zgromadzenie ludowe, zwł. w przeciwstawieniu do Rady (Bule); centralny plac-rynek w miastach gr., miejsce obrad zgromadzenia lud., ośrodek Ŝycia handlowego i polit. Najsłynniejsza była agora ateńska; por. Forum.

Agra - zob. TadŜ Mahal.

Agramant(e) - saraceński bohater poematów epickich Xi-Xiii w. (fr. chansons de geste), król Afryki, potomek Aleksandra Wielkiego, który przedsięwziął szaloną wyprawę do Italii i został pobity przez Karola Wielkiego i Rolanda. Występuje teŜ w "Orlando innamorato (1506) Boiarda i w "Orlandzie szalonym (1532) Ariosta. Pierścień Agramanta - zaczarowany, dany przez niego karłowi Brunello, któremu skradła go Bradamante i dała Melissie. Potem dostali go Rogero i Angelika, która nosiła pierścień w ustach.

Agrypina Starsza - Vipsania Agrippina, ok. 14 pne.-33 ne., wnuczka Oktawiana Augusta, córka Marka Agryppy i Julii, Ŝona wodza rz. Drususa Germanika, matka Kaliguli i Agrypiny Mł. Towarzyszyła męŜowi w Germanii i w Syrii, gdzie zmarł nagle w 19 r. ne. Zabrała jego prochy do Rzymu. Tacyt wzruszająco opisuje jej przybycie do Brundisium i powszechny smutek. Jej nienawiść do Tyberiusza, w którym widziała, pewno niesłusznie, przyczynę śmierci męŜa, była powodem wygnania jej wyrokiem senatu na wyspę Pandaterię, gdzie dobrowolnie zamorzyła się głodem. Choć jaśniała wszystkimi cnotami republikańskiej Rzymianki, nie ona jednak stała się tematem lit., ale jej córka, Agrypina Młodsza.

Agrypina Młodsza - Julia Agrippina, 15-59, córka Germanika i Agrypiny St. Mając 12 lat, wyszła za Gnejusza Domicjusza Ahenobarba, z którym miała syna Nerona. Po śmierci męŜa oskarŜona o udział w spisku na Ŝycie swego brata, cesarza Kaliguli, skazana na wygnanie, spędziła 14 lat na wyspie Pantei. Odwołana przez swego stryja, cesarza Klaudiusza, poślubiła go i skłoniła do zaadoptowania Nerona. Pomawiano ją o otrucie Klaudiusza, aby jej syn mógł szybciej objąć władzę. Sprzeciwiała się jego planom małŜeńskim, za co Neron kazał ją zabić. Gdy próba zatopienia statku, którym wracała z odwiedzin u syna, nie powiodła się (bo Agrypina dopłynęła do brzegu), została zamordowana w swej willi przez nasłanych zbirów. Umierając wołała: "Uderzajcie w brzuch!", tzn. w łono, gdzie niegdyś nosiła swego wyrodnego syna. Śmierć Agrypiny - tragedia (1653) Cyrana de Bergerac. Brytannik - tragedia (wyst. 1669, wyd. pol. 1809) Racine'a. Agrippina - opera (1709) G. F. Handla, libretto: wicekról Neapolu, kardynał V. Grimiani.

Ahab - zob. Moby Dick.

Ahaswer(us) - w Biblii - król Medów i Persów, hebr. Ahaszwerosz, identyfikowany z Kserksesem lub Artakserksesem I, w polskich przekładach (Księga Estery) - Aswerus. W legendzie średniowiecznej - jedno z imion śyda Wiecznego Tutacza; zob. śyd.

Ahenobarbus - Miedzianobrody, przydomek znakomitego rodu rzymskiego

Domicjuszów. Wg legendy Dioskurowie, donosząc jednemu z przodków tego rodu o zwycięstwie Rzymian nad Latynami nad jeziorem Regillus (496 pne.), aby dowieść swej nadprzyrodzonej mocy, pogłaskał jego czarną brodę, która natychmiast przybrała czerwoną barwę. Przydomek ten, i prawdop. takŜe rude owłosienie, miało wielu członków rodu, jak: Gnejusz Domicjusz, pierwszy mąŜ Agrypiny Młodszej, i jego syn, Neron; łac. ahenus poet. 'miedziany'; barba 'broda'.

Ahura Mazda - zob. Ormuzd

??? Aida - opera Giuseppe Verdiego, którą kedyś egipski, Izmait Pasza, zamówił dla uświetnienia otwarcia Kanału Sueskiego; wyst. 24 Xii 1871 (w 2 lata po otwarciu Kanału) w nowym gmachu opery w Kairze, z librettem fr. Camille du Locle'a; tł. na jęz. wł. A. Ghislanzoniego. Aidę, córkę króla Etiopów Amonastro, niewolnicę na dworze faraona, łączy miłość z wysłanym przeciw Etiopom naczelnym wodzem wojsk egipskich, Radamesem, którego kocha takŜe Amneris, córka faraona. Po triumfalnym powrocie z wojny Radames otrzymuje od faraona w nagrodę rękę córki, ale postanawia zbiec wraz z Aidą; za zdradę stanu zostaje wszakŜe Ŝywcem zamurowany w grobowcu, gdzie czeka juŜ na niego pragnąca z nim umrzeć Aida.

Aigistos - zob. Egist.

Aigospotamoi - w staroŜ. nazwa miasteczka i strumienia na wsch. wybrzeŜu Chersonezu Trackiego (obecnie Indjelimen na półwyspie Gallipoli), gdzie w 405 pne. rozegrała się ostatnia bitwa wojny peloponeskiej: wódz spartański Lizander zagarnął podstępem znaczną większość floty ateńskiej, co przypieczętowało klęskę Aten.

Aisza - ok. 613-678, jedna z czterech Ŝon proroka Mahometa, zwana Matką Wiernych i Prorokinią, córka Abu Bekra, kupca, pierwszego, poza rodziną proroka, nawróconego na islam, później pierwszego kalifa. Mahomet poślubił ją, gdy miała 9 lat. Uroda i inteligencja zapewniły jej znaczny wpływ na męŜa. Zmarł na jej rękach 8 Vi 632. Dla muzułmanów jest ona jedną z "czterech niezrównanych kobiet"; zob. Cztery. Aisza i Ali - Podczas nocnego marszu Aisza zabłądziła i utraciła kontakt z karawaną; przyłączyła się do niej dopiero rano w towarzystwie męŜczyzny. Wtedy Ali, kuzyn i adoptowany syn proroka, odezwał się do niego: "Czemu się trapisz? Jest tyle innych kobiet na świecie!" Wprawdzie widzenie, które

nawiedziło Mahometa, upewniło go co do niewinności Aiszy, ona jednak znienawidziła odtąd Alego. Gdy nie udało się jej przeszkodzić wyborowi na kalifa w 655, przez 100 dni agitowała przeciw niemu. Uwięzioną, potraktował Ali z najgłębszym szacunkiem i kazał ją odprowadzić do Medyny z eskortą kobiet przebranych za rycerzy.

Aix-La-Chapelle - zob. Akwizgran.

Ajakos - Eak, mit. gr., syn Zeusa i Eginy, ojciec Peleusa, Telamona i Fokosa, słynny z poboŜności i prawości. Dzięki jego modłom ustała susza na wyspie Eginie, ale Ŝe ludzie zdąŜyli tymczasem wymrzeć, Ajakos uprosił Zeusa o pomoc. Bóg zmienił mieszkańców mrowiska w ludzi, których nazwano Myrmidonami (gr. myrmeks 'mrówka'). Po śmierci Ajakos został, wraz z Minosem i Radamantysem, sędzią w Hadesie.

Ajaks Mały - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Ojleusa (a. Ojliadesa), uczestnik wojny trojańskiej, przywódca Lokryjczyków, walczący często u boku Ajaksa Wielkiego, najszybszy biegacz gr. po Achillesie, odwaŜny, ale brutalny i antypatyczny, znienawidzony przez Atenę. W drodze powrotnej z wojny zabity przez Posejdona, gdy chełpliwie bluźnił bogom, dopłynąwszy jako rozbitek do brzegu; zob. Kasandra.

Ajaks Wielki - gr. Aias, mit. i lit. gr., syn Telamona, króla Salaminy, stąd zwany Telamończykiem, szorstki, flegmatyczny, ale nieustraszony olbrzym, "przedmurze Achajów", najdzielniejszy po Achillesie, pierwszy w ataku, ostatni w odwrocie, z charakterystyczną olbrzymią tarczą. Gdy po śmierci Achillesa zbroję jego przyznano Odyseuszowi, a nie jemu, rozgoryczony Ajaks w przystępie szału porąbał stado baranów, wziąwszy je za Greków, a kiedy oprzytomniał, pozbawił się Ŝycia ze wstydu. Ajaks - tragedia (prawdop. 424 pne.) Sofoklesa. Trylogia Ajschylosa na ten temat nie zachowala się, por. Metamorfozy, ks. 13, Owidiusza. Tragedia (Mediolan 1811) poety wł. Ugo Foscolo, zdjęta z afisza po premierze jako dzieło antynapoleońskie, w którym Agamemnon przedstawiał rzekomo Napoleona, Odyseusz - ministra Fouche, a Ajaks - generała Moreau.

Aja Sophia - zob. Hagia Sophia.

Ajjubidzi - dynastia muzułmańska pochodzenia kurdyjskiego, panująca w Syrii i w Egipcie, zał. w 1171 przez jej najwybitniejszego przedstawiciela, Salah ad-Dina, sławnego w Europie jako Saladyn (zob.). Obalona 1250 przez Mameluków.

Ajolos - zob. Eol.

Ajschylos z Eleusis - 525-456 pne., najstarszy z trzech wielkich tragików gr., właściwy twórca klasycznej tragedii gr. Napisał ok. 70 tragedii i 20 dramatów satyrowych, z których zachowało się w całości 7 tragedii (w wyborze dla szkół z Ii w.) i wiele fragmentów. Śmierć Ajsehylosa - Wg ludowej legendy zabił go orzeł, zrzuciwszy mu Ŝółwia na łysą czaszkę, którą omyłkowo przyjął za kamień, chciał bowiem rozbić skorupę Ŝółwia. Legenda ta wsparta jest wzmianką o przepowiedni wyroczni, Ŝe zgładzi go cios z nieba.

Ajudah - góra (572 m npm.) i przylądek na płd. wybrzeŜu Krymu, na zachód od Aluszty; ros. Aju-Dag; ukr. Aju-Dah; tur., 'niedźwiedź góra'. "Lubię poglądać wsparty na Judahu skale... (A. Mickiewicz. sonet. Ajudah, I.) Portret Adama Mickiewicza na skale Judahu - obraz (1827-28) Walentego Wańkowicza, Warszawa, Muz. Nar.

Akacja - Istnieje ok. 500 gatunków akacji właściwej, rosnącej w strefie zwrotnikowej i podzwrotnikowej Afryki i Australii. Nasza pospolita Robinia hispida, popularnie, ale błędnie, zwana akacją parkową, pochodząca z Ameryki Płn., nie ma nic wspólnego z właściwymi akacjami. Jej botaniczna nazwa grochodrzew nie przyjęła się. Nazwę akacji rozciągnięto, równieŜ błędnie, na karaganę, nazywając ją pot. akacją syberyjską a. Ŝółtą. Natomiast prawdziwa akacja, sprowadzana z Riwiery (gł. akacja srebrzysta), cięta, o Ŝółtych, niewielkich główkach kwiatowych, nazywana jest powszechnie, ale błędnie, mimozą; z łac. acacia.

Akademia - gr. Akademeia, miejsce na płn.-wsch. od Aten nad rzeką Kefisos, początkowo poświęcone herosowi Akademosowi. W gaju platanów i drzew oliwnych (gaj Akademosa), później gimnazjon załoŜony przez Kimona; tu otworzył ok. 387 pne. Platon szkolę filozoficzną, nazwaną od miejsca

powstania Akademią (Platońską). W pobliŜu, ale na zewnątrz murów, znajdował się grób Platona i stara wieŜa zamieszkiwana przez mizantropa Tymona. Akademia oszczędzana była nawet przez wrogów. Dopiero Sulla, oblegając Ateny, kazał ściąć gaj, a drewno zuŜyć na machiny oblęŜnicze. Ale drzewa znów odrosły (widział je Horacy, gdy studiował w Atenach). Akademię zlikwidował Justynian w 529 jako ostatnią placówkę pogańskiej myśli greckiej; przen. instytucja zrzeszająca najwybitniejszych przedstawicieli nauki a. sztuki; przen. system filozoficzny Platona. Akademia Argonautów - Accademia degli Argonauti, pierwsze na świecie towarzystwo geograficzne, zał. we Włoszech przez geografa Vincenzo Maria Coronelli, 1650-1718; król Jan Sobieski był członkiem i opiekunem Akademii. Akademia Arkadyjska - Accademia dell'Arcadia, włoska akademia literatury, zał. w 1690 w Rzymie z inicjatywy szwedzkiej królowej Krystyny; nazwa od gr. Arkadu. Akademia Carraccich - Akademia Bolońska, Accademia dei Desiderosi, Accademia degli Incamminati, prywatna uczelnia artystyczna zał. w 1585 w Bolonii przez Lodovica, Agostina i Annibale Carraccich; wł. desideroso 'pragnący, Ŝądny'; inramminato 'wyruszający w drogę'. Accademia della Crusca - we Florencji, zał. w 1582 przez pisarza wł. Antona Fr. Grazziniego, która pracowała nad oczyszczeniem języka wł. z "plew" (wł. crusca 'otręby, plewy, piegi') i w 1612 wydała słownik jęz. wł., Vocabolario della Crusca. Akademia drybińska - W Drybinie na Białorusi istniała szkoła dla niedźwiedzi i niedźwiedników, Ŝartobliwie zwana akademią; zob. niŜej Akademia (smorgońska). Akademia Francuska - Academie Francaise, ok. 1630 prywatne kółko literatów, o którym w 1634 usłyszał kardynał Richelieu i zaproponował przeobraŜenie kółka w ciało oficjalne, rozszerzone do 40 osób. Zatwierdzone w 1637 przez parlament wraz z nazwą stało się najwyŜszą publiczną instytucją naukową we Francji, pierwszą tego rodzaju instytucją w nowoŜytnej Europie. Jej główną funkcją jest układanie i rewizja słownika jęz. fr.; zob. Nieśmiertelny (Nieśmiertelni). ??? Akademia Goncourtów - fr. stowarzyszenie lit. złoŜone z dziesięciu osób, działające od 1903, którego gł. zadaniem jest doroczny wybór najlepszego dzieła prozatorskiego w jęz. francuskim (przede wszystkim powieści), jakie ??? ukazą się w minionym roku, i ofiarowanie autorowi nagrody (fr. Prix Goncourt) ufundowanej w 1896 testamentem pisarza fr. Edmonda de Goncourt. Akademia Krakowska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Akademia Lubrańskiego - Kolegium Lubrańskiego, szkoła średnia w Poznaniu

zał. w 1519 przez biskupa Jana Lubrańskiego, jedna z pierwszych szkół humanistycznych w Polsce; zamknięta w 1780 przez Komisję Edukacji Narodowej. Accademia Platonica - wł., 'Platońska', Akademia Florencka, szkoła filozoficzna zał. przez Cosima de Medici, działająca w 1459-1521, pragnąca oŜywić tradycje platońskie, stąd nazwa. Akademia smorgońska - Ŝartobliwa nazwa głównego ośrodka tresury niedźwiedzi w Smorgoniach w oszmiańskim powiecie, z którymi obchodzono domy po całej Rzplitej i pokazywano sztuki przy dźwiękach głośnej muzyki; por. wyŜej Akademia (drybińska). Akadema św. Cecylii - zob. (św.) Cecylia. Akademia św. Łukasza - Accademia di San Luca, załoŜona w Rzymie w 1577 z inicjatywy Girolamo Muziano akademia malarstwa i rzeźby (druga po Accademia del Disegno, zał. w 1563 we Florencji), dziś Reale Accademia Romana di San Luca; godłem akademii jest trójkąt równoboczny utworzony z pędzla, dłuta i cyrkla, a dewizą "aequa potestas" łac., 'z równą siłą'. Akademia Umiejętności - w latach 1873-1919 nazwa Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie (1919-1951). Instytucja przejęta przez Polską Akademię Nauk. Wyraz "umiejętność" w znaczeniu 'nauka, wiedza', Ŝywy jeszcze w czasach Oświecenia, w 1873 był juŜ archaizmem. Akademia Wileńska - pierwotna nazwa Uniwersytetu Wileńskiego. Akademia w Rakowie - uczelnia ariańska na wysokim poziomie, dzięki której Raków nazywano "polskimi Atenami", zał. w 1602, zamknięta juŜ w 1638 wskutek reakcji antyreformacyjnej. Akademia Zamojska - uczelnia załoŜona w 1595 w Zamościu przez Jana Zamoyskiego, pośrednia między szkołą średnią i wyŜszą, rywalizująca ze szkołami jezuickimi; zamknięta w 1784 przez rząd austriacki. Galerie Akademii - wł. Gallerie dell'Accademia, najwaŜniejszy zbiór malarstwa weneckiego w gmachu Akademii Sztuk Pięknych w Wenecji, nad Canal Grande. Ne cedat Academia! łac., 'niech Akademia nie ustępuje!', napis umieszczony po 2. wojnie świat. na drewnianym portalu, jednej z sal krakowskiego Collegium Maius, odnowionego wg projektu Karola Estreichera, 1906-84, historyka sztuki, bibliografa, dyrektora muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Akant - stepowo-pustynna roślina azjatycka i śródziemnomorska o wielkich, kolczastych liściach, pierwowzór motywów dekoracyjnych w formie splotu (np.

na kapitelach korynckich i kompozytowych) kwiatu a. liści. Wg legendy akant wyrósł wokół koszyka z kwiatami złoŜonego przez rzeźbiarza gr. Kallimachosa (V-Iv w. pne.) na grobie jego córki, co tak poruszyło wyobraźnię artysty, Ŝe umieścił tę roślinę na głowicy korynckiej, której, wg Witruwiusza, miał być twórcą; z gr. akanthos od akantha 'cierń; oset; kręgosłup ryby'.

Akcjum - przylądek na M. Jońskim, na zach. wybrzeŜu Grecji (Akarnania), u ujścia Zatoki Ambrakijskiej, gdzie w 31 r. pne. Oktawian, późniejszy August, odniósł w bitwie morskiej zwycięstwo nad flotą Antoniusza i Kleopatry. Bitwa, która uczyniła Oktawiana władcą Rzymu, jest zarazem końcową datą republiki rzymskiej. Na pamiątkę zwycięstwa zbudowano na przeciwległym brzegu Akcjum miasto Nikopolis, gdzie August wzniósł świątynię Apollina, na którego cześć odbywano tam co 4 lata igrzyska; gr. Aktion, łac. Actium.

Akerman - Akkerman, od 1944 Białogród nad Dniestrem, port nad limanem Dniestru, o 20 km od M. Czarnego; tur. akkerman 'biały gród'. To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu. (A. Mickiewicz, sonet Stepy Akermańskie, 8.)

Akis - zob. Acis i Galatea.

Akontios i Kidyppe - bohaterowie jednej z najsłynniejszych gr. historii miłosnych, opisanej w dystychach elegijnych przez Kallimacha, ok. 310-ok. 240 pne., w Heroidach Owidiusza i Listach miłosnych Arysteneta (Iv w.). W czasie uroczystości w Delos, w świątyni Artemidy, młody Akontios zakochuje się od pierwszego wejrzenia w pięknej Kidyppe, ciska jej do stóp jabłko, na którym skreślił słowa: "Przysięgam na Artemidę, Ŝe poślubię Akontiosa", które ona czyta, wiąŜąc się w ten sposób, mimowolnie, przysięgą; Kidyppe, zaręczona z innym, choruje, a wyrocznia delficka oznajmia jej ojcu, Ŝe jedynym lekiem dla córki jest ślub z Akontiosem.

Akrizjos - zob. Danae.

Akropol(is) - w staroŜ. Grecji część miasta na wzgórzu, niegdyś warowna, później miejsce kultu; najsławniejsza Akropolis ateńska (w Tebach - Kadmea, w Koryncie - Akrokorynt) na skalistym wzgórzu 157 m npm.; zob. Atena

(Promachos i Lemnia); Erechtejon; Nike; Partenon; Propyleje; gr., 'górne miasto'.

Akrostych - gr. akrostichis, popularny niegdyś rodzaj wiersza, w którym pierwsze litery, sylaby a. wyrazy wersów tworzą wyraz a. szereg wyrazów o sensie panegirycznym, relig. lub, jak w poniŜszym akrostychu Andrzeja Morsztyna (Xvii w.), obraźliwym: (K)iedyć powiedzieć to, na coś zasłuŜył, (P)rzy ludziach trudno, Ŝebym się nie dłuŜył, (I)eśli masz dowcip domyślny i Ŝartki, (E)xorcyzm czytaj po kraju tej kartki.

Aksakówna - Bohaterka przysłowia z Xvii w.: "Nawet Turczyn Aksakówny nie ima" (por. Jąć), Gertruda Aksakówna, osoba brzydka i stara, po upadku Kamieńca wzięta przez Turków w jasyr, została przez nich, mimo jej protestów, czym prędzej odesłana do kraju.

Akta Ziemskie - od końca Xiv w. w Polsce - księgi sądowe sądów ziemskich i grodzkich.

Akteon - gr. Aktaion, mit. gr. syn Autonoe, córki Kadmosa, wychowany przez centaura Chirona na dzielnego myśliwca. W czasie łowów podpatrzył raz Artemidę i jej nimfy w kąpieli, za co rozgniewana bogini zmieniła go w jelenia, a wtedy został rozszarpany przez własne psy. Owidiusz w Metamorfozach, 3, wylicza imiona 37 psów Akteona. Wyliczanie takie, tak jak miejscowości czy bohaterów, jest stałym rekwizytem techniki epickiej. Artemis i Akteon - metopa z fryzu świątyni Hery (V w. pne.) w Selinuncie na Sycylii; muzeum w Palermo. Diana i Akteon - obraz (1559) Tycjana, Londyn, Gal. Bridgewater. Obraz (1635) Rembrandta, Anholt, zamek Salm-Salm. Obraz Tiepola, Wenecja, Akademia.

A kto chce rozkoszy uŜyć - początek starej pieśni wojskowej, którą Władystaw Tarnowski (Ernest Buława, 1836-78) opracował na nowo i wzbogacił motywami powstańczymi (Pieśni Ŝołnierza, 1863). Najsłynniejsze dystychy: A kto chce rozkoszy uŜyć, Niech idzie w wojence słuŜyć! Na wojence tak to ładnie, Kiedy ułan z konia spadnie. [...] Śpij, kolego, a w tym

grobie Niech się Polska przyśni tobie.

Aktor - Za pierwszego aktora, który był zarazem tragediopisarzem i dyrektorem teatru objazdowego, uwaŜa się Greka Tespisa (zob.), który pierwszy wygłaszać miał swoje kwestie indywidualnie, a nie w chórze. Pierwszymi polskimi aktorami-amatorami znanymi z nazwiska byli Ŝacy krakowscy, którzy w 1522 odegrali Sąd Parysa, łac. Iudicium Paridis, J. Lochera. Pierwszy polski stały zespół zawodowy grający publicznie powstał w 1765. Aktor (jak powiadają) mógłby pouczyć plebana - nm. ein Komdiant knnt' einen Pfarrer lehren, z tragedii Faust, cz. I, Noc, Goethego. Aktorowi (mimowi) potomność nie splata wieńców - nm. dem Mimen flicht die Nachwelt keine Krnze, z tragedii Wallenstein, cz. I, Prolog, 41, Fr. Schillera.

Akwilon - zob. Boreasz.

Akwizgran - nm. Aachen, fr. Aix-la-Chapelle, miasto w Nadrenii Płn.-Westfalii (zach. RFN), od I w. kolonia rzymska Aquae Grani (od imienia celt.-germ. boga wojny, Granusa), następnie waŜny ośrodek państwa Franków. Kaplica pałacowa - najstarsza część kościoła katedralnego (Viii-Xix w.), zbudowana ok. 790-805 przez Oda z Metzu na wzór kościoła San Vitale w Rawennie, o randze katedry od 805, najwaŜniejszy istniejący przykład architektury karolińskiej, mimo przebudowy z 983, późniejszych dodatków gotyckich i restauracji z 1881; najbardziej godny uwagi monument Akwizgranu; budowla ośmiokątna otoczona 16-bocznym obejściem, nad którym wzniesiono wysoką emporę z kolumnowymi arkadami. Pierwsza wielka zachowana budowla kamienna w sztuce nm. Skarbiec katedry jest jednym z najznaczniejszych na płn. od Alp; jego najcenniejszym przedmiotem jest relikwiarz Karola Wielkiego ukończ. w 1215.

Al Adha - zob. Wielbłąd(y Mahometa).

Aladyn - Ala ad-Din. słynny bohater "Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie" (zob. Tysiąc i jedna noc), nieposłuszny piętnastolatek, syn ubogiego krawca chińskiego. Złowrogi czarownik mauretański posyła go do podziemnej jaskini, aby mu wyniósł z niej lampę,

ale chłopiec nie chce mu jej dać, a odkrywszy jej magiczną potęgę, staje się bogaczem i poślubia córkę sułtana, księŜniczkę Badr al-Budur (zob.), dla której przy pomocy "sługi lampy" wznosi cudowny pałac. Czarownik w przebraniu wędrownego handlarza wyłudza od Ŝony Aladyna cudowną lampę, ofiarowując "nowe lampy za stare", po czym przenosi pałac wraz z Badr al-Budur do Afryki; Aladyn, posłuŜywszy się zaczarowanym pierścieniem, odnajduje i zabija czarownika, a Ŝonę i pałac przenosi z powrotem do Chin; zob. teŜ Lampa (Aladyna); Pierścień (Aladyna).

Al Araf - arab. 'przegroda', wg Koranu miejsce między Rajem i Piekłem, dla duchów ludzi moralnie obojętnych, ani dobrych, ani złych, takich jak dzieci, wariaci i głupcy a. dla tych, których dobre i złe uczynki się równowaŜą i którzy oczekują tam na ostateczne przyjęcie do Raju; por. Limbus. Al Araaf - poemat (1829) tytułowy drugiego zbiorku poezji Edgara Allana Poe, gdzie poeta opisuje narodziny cudownej, przeczystej gwiazdy; natchnieniem autora było odkrycie przez Tycho de Brahe w 1572 supernowej (w gwiazdozbiorze Kasjopei), którą astronom nazwał Al Araaf.

Alaryk - ok. 370-410, wódz wojsk Wizygockich na słuŜbie cesarza Teodozjusza I Wielkiego, które po jego śmierci (395) zbuntowały się i obwołały Alaryka swoim królem. W szeregu wypraw wojennych spustoszył Trację, Macedonię i Grecję, a od ok. 400 kilkakrotnie najeŜdŜał Italię, w 410 zdobył i splądrował Rzym, po czym pomaszerował na Sycylię i popłynął do Afryki. Burza zniszczyła jego flotę. W czasie odwrotu z Sycylii Alaryk zmarł. Grób w Busento - Wg legendy towarzysze broni pochowali Alaryka wraz ze złupionymi skarbami koło Cosenzy (Kalabria w płd. Italii), w łoŜysku rzeki Busento, kierując jej wody na czas pogrzebu w sztucznie wydrąŜone zakole. Der Grab in Busento - ballada (1820) poety nm. Augusta von Platen, 1796-1835. Alaric ou Rome vaincue - fr., 'A. albo Rzym zwycięŜony', poemat (1654) Georgesa de Scudery.

Alaska - zob. Szaleństwo (Sewarda).

Alastor - gr., duch-mściciel, ścigający zbrodniarza a. podŜegający go do dalszych zbrodni; łac. genius ultor; deus vindex.

Alastor, czyli Duch samotności - poemat (1816, wyd. pol., tł. J. Kasprowicza, 1907) Shelleya.

Al-Azhar - meczet w Kaine (970-72) ze sławną medresą (muzułm. uniwersytetem teol.-prawniczym) załoŜoną w 988, będącą od tego czasu gł. ośrodkiem nauki muzułm.; arab., 'najjaśniejsza', jeden z tytułów Fatimy (zob.).

Alba - folwark pod NieświeŜem, gdzie ksiąŜę Karol Radziwiłł Panie Kochanku załoŜył rodzaj stowarzyszenia zwanego "bandą albeńską", której członkowie nosili specjalny barwny strój ("mundur towarzyski"). Słynęli z hulaszczych, pijackich zebrań i najazdów na sąsiadów.

Albert - dziedziczny wójt Krakowa od 1290, przedstawiciel patrycjatu nm., zwolennik czeskich rządów w mieście, pozornie i na krótko lojalny względem Władysława Łokietka, w 1311 stanął na czele buntu przeciw niemu. Po zgnieceniu buntu przesiedział 5 lat w więzieniu w Opolu; zmarł na wygnaniu w Pradze po 1317. Pieśń o wójcie krakowskim Albercie - poemacik łaciński napisany po 1320 przez nieznanego Polaka a. Czecha. Gdybym wiedział, co się stanie, Byłbym wiernym niezachwianie Polskiemu monarsze. Na cóŜ wyszła wierność słaba, śe pragnąłem mieć od Szwaba Urzędy najstarsze? (w. 85-90; tł. L. Kondratowicz.)

Albertina - Grafische Sammlung Albertina, słynna kolekcja rysunków i grafiki w pałacu Albertina w Wiedniu, powstała w 1793 ze zbiorów księcia sasko-cieszyńskiego Alberta (Albrechta, syna Augusta Iii, króla polskiego), połączonych w 1922 z kolekcją księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. UwaŜana za najwszechstronniejszą kolekcję starych mistrzów zebraną kiedykolwiek przez osobę prywatną. M.in. wspaniały zbiór rysunków Drera kupiony w 1769 od cesarza Franciszka Ii.

Albertus - postać z polskiej odmiany commedia dell'arte z końca Xvi w., klecha i bakałarz wiejski wyprawiany na wojnę przez plebana posłusznego uchwale sejmowej, bohater kilku utworów farsowo-satyrycznych, np. Wyprawy plebariskiej (1590), gdzie pleban nabywa dla Albertusa rynsztunek wojenny i starą szkapę na kleparskim targu ze starzyzną w Krakowie, a. "Albertusa z

wojny" (1596), opisującego przygody marszowe owego rycerza-samochwała, niezgrabiasza, tchórza-kurołapa, a po trosze staropolskiego Szwejka. Imię Albertus, zlatynizowany Albert, w dawnej Polsce mylone zazwyczaj z Adalbertem i Albrechtem, którym miał odpowiadać swojski Wojciech (zob.), w tym wypadku oznacza prawdop. właśnie wiejskiego Wojtka.

Alberyk - Albrich, Alberich, mit. germ., król elfów; w "Pieśni o Nibelungach", eposie germ. z Xii8Xiii w., karzeł, któremu Zygfryd porywa czapkę-niewidkę, przydatną w czasie walki z Brunhildą. Zygfryd powierza Alberykowi zdobyty skarb Nibelungów, a po śmierci bohatera Alberyk lojalnie oddaje skarb wdowie. W tetralogii Richarda Wagnera "Pierścień Nibelunga" (1868-76) Alberyk, zręczny i obrzydły gnom, wykuwa ze złota dobytego z dna Renu proroczy pierścień obdarzający wszechmocą. Loki i Wotan wykradają pierścień, ale przekleństwo Alberyka towarzyszy odtąd posiadaczom pierścienia wszędzie; zob. Nibelung; Oberon.

Albi - miasto nad rzeką Tarn w dawnej Langwedocji (płd. Francja); rzymska Civitas Albigensium; w Xii-Xiii w. jeden z gł. ośrodków ruchu albigensów; miejsce urodzenia Henri de Toulouse-Lautreca (1864). Katedra św. Cecylii - główne i najsłynniejsze dzieło katalońsko-płd.-zach. francuskiego gotyku, obronny kościół halowy, rozp. w 1282, potęŜna wieŜa (78 m) w 1485; jedna nawa bez podpór wewnętrznych, z bocznymi kaplicami między przyporami występującymi do wnętrza katedry; bez zewn. łuków odporowych; piękny, późnogotycki portal boczny z 1535, freski szkoły wł. z Xv-Xvi w.; witraŜe z Xiv-Xvi w.; najwspanialszy kościół fr. późnego Xiii w., wyglądający z zewnątrz jak potęŜny, zwarty blok skalny znaczony pionowymi liniami masywnych półfilarów. Albigensi - sekta chrześc. Xii w. w Langwedocji (płd. Francja), nazwana od miasta Albi (choć Tuluza była ich właściwym ośrodkiem), wyróŜniająca się poboŜnością i cnotami w wieku rozwiązłości. OskarŜeni o manicheizm, stali się celem krucjaty ogłoszonej przeciw nim przez papieŜa Innocentego Iii, przeprowadzonej z krańcowym okrucieństwem (1209-13) przez Simona de Monfort, a potem bezlitośnie wytępieni przez inkwizycję.

Albion - staroŜytna, poetycka nazwa Wysp Brytyjskich, potem Anglii lub Szkocji czy nawet tylko Pogórza szkockiego, pochodząca moŜe z celt. alp, ailp 'skała, góra' a. z łac. albus 'biały', od kredowych skał wybrzeŜy Dovru: wg legendy od syna Neptuna. Albiona, olbrzyma, odkrywcy tego kraju, który rządził nim przez 44 lata; wg innej legendy od Albii, najstarszej z 50 córek króla Syrii, które jednocześnie zabiły swoich męŜów w noc poślubną (por. Danaidy) i za karę puszczone na statku na otwarte morze dobiły na

koniec do zachodniej wyspy, i poślubiły półdzikich krajowców. Perfidny Albion - hasło odzwierciedlające rozgoryczenie republikanów fr. z powodu przyłączenia się Anglii do antyfrancuskiego przymierza mocarstw europ. po straceniu Ludwika Xvi dn. 21 I 1793.

Alborada Del Gracioso - hiszp., 'Poranna pieśń trefnisia', impresjonistyczny utwór fortepianowy z cyklu Miroris (fr., 'Zwierciadła', 1905) Maurice Ravela.

Albośmy to jacy tacy - popularna krakowska taneczna pieśń ludowa rozpoczynająca się od słów: Albośmy to jacy tacy, chłopcy krakowiacy, czerwona czapeczka na cal podkóweczka i biała sukmana, danaŜ moja, dana! (1-6.)

Albrecht Hohenzolern - (wym. hoencollern), 1490-1568, ostatni wielki mistrz krzyŜacki. W 1525 przeprowadził sekularyzację zakonu i złoŜył 10 kwietnia w Krakowie hołd Zygmuntowi Staremu jako dziedziczny ksiąŜę lenny Prus. Rozwijał działalność wydawniczą takŜe w jęz. polskim; załoŜył w 1544 uniwersytet królewiecki; zob. teŜ Hołd (pruski).

Alcala - arab. al kala 'twierdza'. Calle de Alcala - główna ulica Madrytu. Alcala de Henares - miasto w środk. Hiszpanii nad rzeką Henares, miejsce urodzenia (1547) Cervantesa.

Alcazaba - (wym. alkafaba) nazwa twierdz, cytadel mauretańskich w miastach płd. Hiszpanii (Almeria, Malaga).

Alchwarizmi - al-Khwarizmi, al-Chorezmi, Muhammed ibn Musa, matematyk i astronom arabski, z pochodzenia Uzbek, na dworze kalifa al-Ma'muna w Bagdadzie ok. 820; autor licznych prac naukowych. Znaczna część wiedzy matematycznej śrdw. Europy pochodzi z łac. przekładów jego dzieł, które przyczyniły się równieŜ do upowszechnienia cyfr hinduskich, zwanych później arabskimi.

Algebra - Wyraz pochodzić ma od tytułu jego traktatu o równaniach: (Hisab al-dŜabr wa'l-mukabala) arab., 'Podręcznik algebry', dosł. 'o odtwarzaniu i przeciwstawianiu'. Algorytm - Wyraz pochodzić ma od imienia Alchwarizmi.

Alcyna - siostra Morgany i uosobienie rozkoszy zmysłowych w Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlandzie szalonym (1532) Ariosta, gdzie panuje, jak Kirke, na wyspie zapomnienia, pełnej niesamowitych czarów; por. Armida. Alcina - opera (1736) G.F. Handla.

Aldebaran - czerwonopomarańczowa podwójna gwiazda najjaśniejsza w konstelacji Byka, jedna z najbliŜszych gwiazd, widoczna w Polsce jesienią i zimą. Z arab. al-dabaran od dabar 'iść za kimś', bo gwiazda postępuje za Plejadami.

Aldobrandyńskie Wesele - zob. Wesele (Aldobrandyńskie).

Aldona Anna - 1309 a. 1310-39. Aldonę, królową polską, córkę księcia litewskiego Giedymina, od 1325 Ŝonę Kazimierza Wielkiego, ochrzczono po przyjeździe do Polski jako Annę (Hannę). Imienia Aldona nie uŜywano do czasu romantycznej mody na imiona pogańskie; por. imię bohaterki "Konrada Wallenroda" Mickiewicza.

Aldrin - Edwin E. (wym. o:ldrin), ur. 1930, kosmonauta amer., pułkownik lotnictwa, drugi człowiek na KsięŜycu, wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju, dn. 21 Vii 1969; zob. Armstrong N.A. Piękny widok... wspaniałe pustkowie - ang. Beautifull view... magnificent desolation, pierwsze słowa Aldrina po wylądowaniu na KsięŜycu.

Aldyny - wydania klasyków gr. i rz. drukowanych w Wenecji i in. miastach przez humanistę wł. Aldo Manuzio (Aldus Manutius, 1450-1515) i jego rodzinę od 1490 do 1597. Wygodny format ksiąŜek (mała ósemka) i naukowa staranność edytorska spopularyzowały je w Europie. Nazwa od imienia

wydawcy.

Alegoria - wyraŜenie (w mowie, piśmie a. sztuce) prawd a. uogólnień o ludzkim postępowaniu a. doświadczeniu za pomocą symbolicznych, fikcyjnych postaci i działań, zwł. bajek, przypowieści. Parabel nm., 'Parabola', wiersz (1868) Friedricha Rckerta, mimo tytułu nie jest parabolą, lecz wzorowym przykładem alegorii. Mowa w niej o podróŜniku wędrującym pieszo i trzymającym wielbłąda za uzdę. Złośliwe zwierzę wpada we wściekłość, podróŜny ucieka i napotyka głęboką studnię, a widząc, Ŝe zwierzę go goni, wskakuje do studni. Nie spada jednak w głąb, bo chwycił się krzaka jeŜynowego, wyrastającego ze ściany studziennego szybu. Trzymając się mocno krzaka spogląda w górę i widzi tuŜ nad sobą pysk rozwścieczonego wielbląda; wtedy patrzy na dno: tam ujrzał smoka rozdziawiającego głodną paszczę. PrzeraŜony tym wszystkim zagląda tam, gdzie korzenie krzaka trzymają się ściany, i dostrzega dwie myszy, czarną i białą, które na przemian podgryzają owe korzenie. Zrozpaczony podróŜny daremnie rozgląda się za ratunkiem. Nagle dostrzega na gałązkach krzaka dojrzałe jeŜyny; nie mogąc powstrzymać oskomy, sięga po owoce i zjada z apetytem jeden za drugim, aŜ wreszcie zapomina o strachu i swej rozpaczliwej sytuacji. Zapytasz, czytelniku: "KtóŜ to jest ten głupiec, któremu tak łatwo wywietrzała z głowy myśl o jego połoŜeniu?" Wiedz zatem, przyjacielu, Ŝe tym człowiekiem jesteś ty sam; smok na dnie studni to ziejąca otchłań śmierci; wielbłąd groŜący z góry - to zgryzoty i niedole Ŝycia, ty zaś musisz, w zawieszeniu między Ŝyciem a śmiercią, chwytać się co sił zielonego drzewa świata; obie myszy, czarna i biała, które na przemian podgryzają korzenie krzewu, to noc i dzień. Ciebie zaś tak pociąga urok owoców Ŝycia, Ŝe zapominasz o wszystkich okropnościach, chcąc tylko zerwać i popróbować moŜliwie jak najwięcej słodkich jeŜyn.

Aleja - Aleja Szucha symbol zbrodni hitlerowskich popełnianych w czasie 2. wojny świat. w Warszawie, ulica w śródmieściu, nazwana imieniem Jana Chrystiana Schucha, 1752-1813, architekta i ogrodnika pol. (obecnie Aleja I Armii W.P.), przy której mieściła się siedziba gestapo. Aleja w Middelharnis (1689) najsłynniejszy krajobraz pejzaŜysty hol. Meinderta Hobbemy, Londyn, Nat. Gall.

Aleksander - najsłynniejsze imię greckie wsławione przez Aleksandra Macedońskiego, noszone przez papieŜy, carów, królów Szkocji. Zdrobnienie Sandy oznacza w jęz. ang. (Ŝart.) Szkota, podobnie jak Paddy (Patrick) Irlandczyka, a Taffy (Dawid) Walijczyka. Aleksandros, gr., 'obrońca, pomocnik ludzi', zdrobn. pol. Olek; wł. Alessandro, Sandro; ros. Aleksandr, Sasza; łac. skr. Alexis, Alexius; pol. Aleksy; ros. Aleksjej; węg. Sandor

(wym. szandor), tur. Iskandar, Iskender; szkoc. skr. Alastair, Alister. Popularność tego imienia w Polsce ustaje po powstaniu styczniowym: ludność unika imienia cara. Aleksander - zob. Parys.

Św. Aleksander Newski - 1220-63, ksiąŜę nowogrodzki od 1236, wielki ksiąŜę włodzimierski od 1252, syn Jarosława Wsiewołodowicza włodzimierskiego, ros. bohater narodowy, święty prawosławny. Przydomek zawdzięcza świetnemu zwycięstwu, odniesionemu 1240 nad Newą w bitwie ze Szwedami pod wodzą potęŜnego, Birgera Jarla. W 2 lata później pokonał rycerzy zakonu inflanckiego na lodzie pokrywającym jezioro Pejpus. Aleksander Newski - kantata (1938) Prokofiewa, uŜyta jako muzyka do słynnego filmu (1938) Siergieja Eisensteina pod tymŜe tytułem, z Nikołajem Czerkasowem w roli gł.

Aleksander Wielki (Macedoński) - syn Filipa Ii Macedońskiego i Olimpiady, ur. 356 pne. w Pelli, wychowanek Arystotelesa, król macedoński od 336. Wymógł na państwach gr. obranie go naczelnym wodzem wyprawy na Persję, rzekomo dla wyzwolenia miast gr. w Azji Mniejszej, a w istocie dla zdobycia całego cywilizowanego Wschodu. W 334 przekroczył Hellespont, pokonał nad rzeką Granikiem satrapów małoazjatyckich, zdobył Gordion, stolicę Frygii, w 333 pobił Dariusza Iii pod Issos; zdobył po 7 miesiącach oblęŜenia Tyr. Zajął Egipt; załoŜył w 332 Aleksandrię, dotarł do słynnej świątyni i wyroczni boga Ammona w oazie Siwa, gdzie kapłani powitali go jako boga (za którego się odtąd uwaŜał). Zwycięstwo w bitwie między Arbelą i Gaugamelą w Mezopotamii (331) zdecydowało o upadku państwa perskiego. Aleksander zajmuje Babilon, Suzę, puszcza z dymem Persepolis, w 329-327 zdobywa wsch. Iran (obecny Afganistan), w 326 dociera do rzeki Indus. Rezygnuje z dalszych zdobyczy pod naciskiem swego wojska. W czasie odwrotu umiera w Babilonie w 323 w wieku 32 lat. Aleksander nie był Grekiem, ale Macedończykiem; jego ambicją było przewyŜszyć wielkiego ojca; był wychowany na Homerze (zob. niŜej), który zaszczepił mu ideał bohatera szukającego chwały w walce, "w Ŝyciu krótkim, lecz pełnym sławy", na wzór Achillesa, a radości w namiętnych przyjaźniach i hucznych biesiadach. Był wyjątkowo odwaŜny, brał osobiście udział w bitwach, a przy tym był genialnym wodzem, mówcą i przywódcą ludzi. Jako władca imperium perskiego Ŝył z iście wschodnim przepychem i wspaniałością budzącą niezadowolenie jego macedońskich przyjaciół, choć naturalną dla Persów; daremnie usiłował zbratać i zrównać arystokrację zwycięzców i zwycięŜonych. Poślubił Roksanę, córkę sogdiańskiego księcia, a następnie Statirę, córkę Dariusza. Mimo siły charakteru i opanowania wybuchał niekiedy przeraŜająco gwałtownym gniewem, nie oszczędzając Ŝycia nawet najserdeczniejszych przyjaciół, takich jak Kallistenes, Klejtos, Filotas,

Parmenion; zob. teŜ Dariusz Iii Kodomanus; Dhu'lkamain; Falanga (maced.); Owca (Rzeźnik). Aleksander i Anaksarchos - W czasie wyprawy do Indii towarzyszył Aleksandrowi filozof Anaksarchos z Abdery, uczeń Demokryta; gdy raz opowiadał królowi o nieskończonej liczbie istniejących światów, ten rozpłakał się, a zapytany o przyczynę łez, wyjaśnił: "CzyŜ nie jest to godne Ŝałości, Ŝe gdy liczba światów jest nieskończona, nie zostaliśmy jeszcze władcami jednego?" To miał na myśli Juwenal, pisząc w swoich "Satyrach", 10, 168: "Jeden glob nie wystarcza młodzieńcowi z Pelli", łac. unus Pellaeo iuveni non sufficit orbis. Aleksander, Apelles i Kampaspe - Król czcił i wielbił swego nadwornego malarza, wielkiego Apellesa; powiadał: "Jest tylko dwóch Aleksandrów - syn Filipa i niezrównany portret bohatera, pędzla Apellesa"; nie pozwalał się teŜ portretować nikomu innemu. Gdy piękna nałoŜnica króla, Kampaspe, pozowała Apellesowi do obrazu Afrodyty Anadyomene, malarz zakochał się w niej, a król, zauwaŜywszy to, ofiarował mu ją. Historia ta jest tematem komedii prozą "Alexander and Campaspe" (1584) Johna Lyly. Aleksander i bieg olimpijski - Kiedy przyjaciele pytali Aleksandra, który biegał bardzo szybko, czy wziąłby udział w biegach olimpijskich, odrzekł: "Owszem, ale pod warunkiem, Ŝe do wyścigu ze mną stawać będą tylko synowie królewscy." Aleksander i brody - Ironia losu sprawiła, Ŝe Aleksander najtrwalej moŜe zapisał się w Ŝyciu następnych pokoleń tym, Ŝe wprowadził do Europy obyczaj golenia brody, którą w czasie walki wręcz łatwo pochwycić mogła krzepka dłoń nieprzyjaciela. Aleksander i Bucefał - Gdy Filipowi Ii zaproponowano kupno ogiera tesalskiego, Bucefała (gr. Boukephalos, dosł. 'bykogłowy'), a Filip odmówił z przyczyny nieokiełznania i dzikości konia, 18-letni Aleksander dosiadł go i ujarzmił, a gdy zsiadł, Filip rzekł mu: "Synu, szukaj równego ci królestwa, bo Macedonia dla ciebie za ciasna." Był to ulubiony koń Aleksandra, który śmierć jego w bitwie z Porosem w 326 zniósł bardzo cięŜko; załoŜył nad Hydaspesem miasto i nazwał je Bukefalia; zob. teŜ Apelles (Bucefał i Aleksander). Aleksander i Diogenes - zob. Diogenes. Aleksander i Filip z Akarnanii - Gdy Aleksander cięŜko zachorował, lekarze, straciwszy nadzieję uratowania go, nie śmieli go leczyć, aby po jego zgonie móc zachować głowy na karku. Jedynie wielki przyjaciel króla, Filip z Akamanii, lekarz, odwaŜył się przyjść mu z pomocą i przygotować lek. Wtedy Parmenion (zob. niŜej) posłał Aleksandrowi z obozu pismo, w którym ostrzegał go przed Filipem, przekupionym jakoby przez Dariusza obietnicą małŜeństwa z jego córką i zamierzającym Aleksandra otruć. Król nie pokazał listu nikomu, a gdy Filip nadszedł z lekarstwem w kielichu, podał mu to pismo do przeczytania, a sam w tym czasie popijał lek bez lęku.

Była to dramatyczna i zdumiewająca scena, gdy jeden pił, a drugi czytał, a wreszcie obaj popatrzyli sobie w oczy. Aleksander i Homer - Kiedy Aleksander wylądował w Azji pod Troją, uczynił libację - ofiarę z wina - bohaterom "Iliady" Homera i zgodnie ze starym zwyczajem wziął udział nago, wraz z przyjaciółmi jako współzawodnikami; w biegu ku czci herosów. O Achillesie powiedział wtedy, Ŝe błogosławiony to mąŜ, który w Ŝyciu znalazł wiernego przyjaciela, Patrokla, a po śmierci wielkiego piewcę swojej sławy, Homera. W najkosztowniejszym ze zdobytych skarbów Dariusza - kasetce na pachnidła - umieścił otrzymany od Arystotelesa egzemplarz "Iliady" (zwany odtąd "egzemplarzem z kasetki"), którą uwaŜał za "codzienny pokarm swej dzielności wojennej". Aleksander i Kallistenes - Kallistenes z Olintu, krewniak Arystotelesa, towarzyszył królowi w wyprawie na Wschód w roli korespondenta wojennego; w swoich sprawozdaniach wysyłanych do Grecji przedstawiał króla jako wybrańca bogów i cudotwórcę; kiedy jednak Aleksander, zostawszy władcą Persji, wymagał od Greków i Macedończyków czołobitności i wschodnich ceremoniałów, Kallistenes, który wypowiadał się o tym z przekąsem, wypadł z łaski i został wtrącony do więzienia, gdzie zmarł. Aleksander i Parmenion - Gdy przybyli do Aleksandra wysłani przez Dariusza przyjaciele jego i wręczając mu pismo króla prosili, by zatrzymał w swych rękach wielki obszar leŜący na zachód od Eufratu, zaprzestał wojny i stał się jego sprzymierzeńcem, Pamienion, jeden z przywódców macedońskich, oświadczył, Ŝe on, gdyby był Aleksandrem, przyjąłby tę propozycję. Na to król: "Owszem, i ja bym przyjął, gdybym był Parmenionem." I dodał jeszcze: "Na niebie nie ma miejsca dla dwóch słońc, a na ziemi dla dwóch władców." Aleksander i Poros - Gdy Aleksander w Indiach, przekroczywszy rzekę Indus, pokonał w 326 armię króla Porosa i wziął go do niewoli, zapytał go pełen podziwu dla jego dzielności, postawy i urody - jak ma z nim postąpić; Poros odparł: "Po królewsku." Aleksander i Pytia - Przed wyruszeniem na Persję król wybrał się do Delf, aby zasięgnąć rady wyroczni, ale tego dnia była ona nieczynna; udał się jednak na poszukiwanie Pytii i mimo jej protestów zaprowadził ją siłą do świątyni. "Synu - rzekła kapłanka - nie ma na ciebie rady." "Dość - zawołał Aleksander - to mi starczy za wyrocznię!" Aleksander i rozbójnik - Gdy przyprowadzono do króla pochwyconego pirata Diomedesa, Aleksander zapytał go, jak śmie uprawiać rozbój na morzu. "A jak ty śmiesz go uprawiać na lądzie? - brzmiała odpowiedź. - Nazywają mnie piratem, bo mam jedną galerę; ciebie zaś, który pustoszysz świat wielkimi armiami, zwą królem." Aleksandrowi rozumowanie to tak przypadło do gustu, Ŝe uczynił Diomedesa księciem i sędzią; legenda z "Gesta Romanorum", 146. Aleksander i Tais - Po zdobyciu Persepolis Aleksander kazał je spalić wraz z pałacami królewskimi, aby przypieczętować tym kres dynastii

Achemenidów; powiadano, Ŝe rozkaz ten wydał po pijanemu, w czasie uczty, na prośbę równieŜ pijanej kurtyzany ateńskiej Tais. Aleksander i Talestris - zob. Talestris. Aleksander i zasłonięte ucho - Gdy zapytano króla, dlaczego rozsądzając sprawy gardłowe, zakrywa dłonią jedno ucho w czasie przemówienia oskarŜyciela, odrzekł: "Chcę zachować jedno ucho wolne od uprzedzeń dla wysłuchania oskarŜonego." Aleksander na rzece Hydaspes - w Indiach, wezbranej przez burzę, przeprawiając się w bród z oddziałem wojska, aby napaść na obóz króla Porosa, miał wykrzyknąć: "O Ateńczycy, czy uwierzylibyście, na jakie się naraŜam niebezpieczeństwa dla zdobycia u was sławy!" Apelles, Bucefał i Aleksander - zob. Apelles. Dhul Karnain - arab., 'Dwurogi', nazwa, pod którą Aleksander Wielki, arab. Iskandar ar-Rumi, występuje w Koranie, 18, 83-98, i wznosi mur przeciw atakom Goga i Magoga (zob.). Znaczenie jej tłumaczą rozmaicie, np. Ŝe określa Aleksandra jako władcę dwóch stron świata: Wschodu i Zachodu. Nadzieja - Przed wyruszeniem na Persję Aleksander rozdał i zapisał niemal wszystkie dobra królewskie przyjaciołom; wtedy Perdykkas, wybitny wódz Filipa Ii i Aleksandra, zapytał króla, co zatrzyma dla siebie. Ten odpowiedział: "Nadzieję". Nic nie zostanie do zdobycia dla mnie - mruknął młodziutki Aleksander, gdy doniesiono mu o licznych zwycięstwach jego ojca, Filipa Ii. Nie chcę kradzionego zwycięstwa - rzekł Aleksander, gdy radzono mu zaskoczyć wojojsko perskie nagłym atakiem w nocy. Rzeźnik nie boi się... - zob. Owca. Węzeł gordyjski - zob. Węzeł (gordyjski). Biografowie greccy: Diodor Sycylijczyk (I w. pne.), Biblioteka historyczna, ks. 17; Plutarch, śywoty sławnych męŜów (Aleksander Wielki); Anabuza Aleksandra zob. Anabaza 2; rzymscy: Kurcjusz Rufus (I w.), De rebus gestis Alexandri. Historia Aleksandra Wielkiego - najsłynniejsza z aleksandreid (powieści a. poematów ujmujących dzieje Aleksandra jako szereg czarodziejskich i fantastycznych czynów i przygód), napisana w Egipcie po grecku, przypisywana błędnie Kallistenesowi z Olintu, 360-327 pne., pochodząca z Iii w. ne., przełoŜona na łacinę w X w. Tłumaczona na wiele języków, rozpowszechniła się na Bliskim Wschodzie i w całej Europie; powodzenie jej stworzyło śrdw. legendę Aleksandra w setkach przeróbek i wariantów; przekład polski z 1510 nie opublikowany; inny, anonimowy, wyd. 1550 w

Nat.oratorium (1736) G. 50 partytur. Ŝył w V w. jeden z najpopularniejszych w Xviii w. Cimarosa (1781). na pal wbity ginie.ros. Aleksandr Makiedonskij gieroj. Neapol. Cherubini (1784). Węgierski. Pinakoteka. francuskiego. do którego jako libretta napisano ok. Xviii w. śywot św. wznawiany aŜ do poł. stąd nazwa. przed śmiercią spisuje na . Aleksandryn . 1 (1836) Gogola. 12-zgłoskowy jambiczny z akcentem na zgłosce szóstej i średniówką po niej. Monachium. Powieść (o Aleksandrze). patron Ŝebraków i włóczęgów. Alessandro nelle Indie .F.fr. Xii w.obraz Jana Brueghela zwanego Aksamitnym. Bitwa Aleksandra Wielkiego z Dariuszem Iii pod Issos .mozaika odkryta w 1831 w Pompei w tzw. Mus. nieznanego autora. 63-64. Bitwa Aleksandra .melodramat (1727) Pietra Metastasia. Historia o Ŝywocie i sprawach znamienitych Aleksandra Wielkiego. Hndla. przypisywany kanonikowi z Rouen. zastosowany po raz pierwszy w chanson de geste: Pielgrzymka Karola Wielkiego do Jerozolimy (prawdop.).. w Edessie (Syria).obraz (1565-70) Paola Veronese..jeden z popularniejszych świętych na Wschodzie. Aleksy . zob. m. Alexandre le Grand . z komedii Rewizor.Krakowie. Gall.francuski wiersz klasyczny.in.tragedia (1665) Racine'a. Powieść (o Aleksandrze). moŜe pędzla Filoksenosa z Eretru. Naz. no zaczem Ŝe stulja łomat?. 1. a uŜyty świadomie jako metrum odpowiednie do epopei w "Powieści o Aleksandrze". 1040. poemat w 125 strofach po 5 dziesięciozgłoskowych wersów asonansowych. porzuca w noc poślubną Ŝonę i ojczyznę. Alexander's Feast or the Power of Music . tł. Aleksego .obraz (1529) Albrechta Altdorfera. Thibault de Vernon. Aleksander i rodzina Dariusza . oparta na wczesnohellenistycznym obrazie. syn zamoŜnego patrycjusza rzymskiego. Aleksy. Domu Fauna. jeden z najstarszych pomników jęz. Aleksander świat złupił i wielkim stąd słynie. Juliana Tuwima. (T. Ŝyje w poboŜnej biedzie w syryjskiej Edessie przez 17 lat. Londyn.) Aleksander Macedoński był (niewątpliwie) bohaterem. Zob. K. Rozbójnik wieś zrabował. z ok. Do "Monitora" Bohomolca. Gluck (1745). lecz po cóŜ (zaraz) łamać krzesła? . St. aby wrócić przed bramę domu ojcowskiego i tam Ŝebrać nie poznany. Vie de saint Alexis. Bitwa pod Arbelą . Św. ulubiony obraz Napoleona I.

gr. w staroŜytności część koryta rzeki biegła pod ziemią. Źródło (Aretuzy). Jeden z najdawniejszych zabytków jęz. Sant' Alessio. Pan. aŜ uciekla pod ziemię i pod dnem morza przedostała się na wyspę Ortygię." Alfejos . ze śrdw.pergaminie historię swego Ŝycia. 1. polskiego. wg Proroctwa Izajasza. ja powiem. CoŜ milował Boga swego. 22. początek i koniec. ale przez swój romans .potrójny układ gwiazd konstelacji Centaura. al-anbik. Alfons Viii Szlachetny . Alfons Vi . wraz z Cydem i królem Rodrygiem naleŜy do głównych bohaterów epopei hiszpańskiej. ani nawet nie dzięki załoŜeniu pierwszego uniwersytetu w Hiszpanii.wersja polska. zakochany w nimfie Aretuzie ścigał ją tak długo. pierw. Legenda o św.. wszystko od A do Z. Cztę w jednych księgach o niem: Kto chce słuchać. 41. przepływająca przez Arkadię i Elidę. największa rzeka Peloponezu. a po zgonie znaczonym cudami zostaje rozpoznany juŜ jako święty. sporządzona w Xv w. kopia wcześniejszego przekładu wierszem. jestem pierwszy i ostatni.Pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego. ani przez wspaniałe zwycięstwo nad nimi pod Navas de Tolosa w 1212. wódka przepalanka. niewzruszony autorytet. jest gwiazdą najbliŜszą Słońca. dziś Rufta.gr. gdzie zamieniła się w źródło. dających najobfitszy materiał legendzie. łac. przen. liczącego 241 wersów. w Polsce niewidoczną. król Kastylii. Alfa i Omega . por. 13). w Biblii o Istocie Boskiej (Apok. zdobywca Toleda na Maurach (1085). Proxima Centauri. 7-10. z gr. 4: "Ja.. zob. w mit. z których jedna. przez nieznanego autora. bóg rzeki. którą poniósł od Maurów pod Alarcos w 1195.dawny aparat destylacyjny. Alfa Centaura . śywot jednego świętego.1155-1214. do alkoholu.1030-1109. Alfejos. Aleksym . Alpheios. alembicum 'destylator' z arab. i nm. król Leonu i Kastylii. 8. opartego na łac. Alembik . wersjach "śywota". zwł. wszedł do literatury nie przez klęskę.

śydówka z Toledo . córki Henryka Ii.pierwsza znana zmienna gwiazda zaćmieniowa. Ghul.1221-84. Alchwarizmi. w Polsce widoczna latem. wyst. epicykli. Angielki Leonory. al-ghul 'demon bezczeszczący groby'. których zgromadził w Toledo.tragedia (1837. Alehwarizmi. Garcia de la Huerta. Z jego inicjatywy 50 astronomów. Alfons X Mądry . Niezbyt fortunny jako polityk.). Czarny (Kamień). deferensów i ekwansów.hiszp. Ballada hiszpańska . zwane teŜ Toledańskimi. jesienią i zimą. Algol . rosły szybciej niŜ jego dokładność. Raquel . Spanische Ballade. sztuka (1778) V. Księga (Księgi wiedzy. beta konstelacji Perseu Sza (w Głowie Meduzy).A. zob. w której ramiona pchnęła go oziębłość jego Ŝony.z piękną śydówką Rachelą. utworzył kolegium uczonych tłumaczy arabskich dzieł astronomicznych. przyczynił się do rozwoju Ŝycia kulturalnego. zdobywca Kadyksu (1262). ułoŜyło planetarne "Tablice Alfonsyńskie" (1252).nm.nm.zob. król Alfons X Mądry powiedział o nim: "Gdyby Bóg poradził się mnie przy budowie świata. będące rewizją tablic Ptolemeusza. historycznych i prawniczych na łacinę oraz Biblii na hiszp. Algorytm . Kopernik "istnym monstrum". 'Rachela'. zasłaniana na krótko przez ciemnego satelitę co 2 dni i 9 godz. powieść (1955) Liona Feuchtwangera.zob. 1888) Franza Grillparzera. . Ten obraz świata nazwał w Xvi w.. Al-HadŜar Al Aswad .. król Kastylii. astron. Die Jdin aus Toledo. ale juŜ w Xiii w. Komplikacje geocentrycznego układu planetarnego w Ptolemeuszowskim systemie idealnych kól." Algebra . zob.zob. jednostajnego ruchu. popierał naukę i sztukę. mógłby otrzymać nieco poŜytecznych wskazówek. budował szkoły. z arab.

Alicja . otwórz się!". czterdziestu rozbójnikach i niewolnicy MardŜanie (zob. dziekana Christ Church (Oxford 1855-91) i współautora słynnego Słownika greckiego Liddella i Scotta (1843). bohaterka nasłynniejszych w świecie anglosaskim ksiąŜek dla dzieci "Alicja w krainie czarów". ubogi drwal. rzymskiego Lucentum.warowny zespół pałacowy na szczycie wzgórza w Grenadzie (Hiszpania). 1871. z arab. L. ang. dawn. zalewając zbójców wrzącą oliwą. arcydzieło budownictwa mauretańskiego. zespół ulegał potem licznym przebudowom. ukrytą w skórzanych buklakach. Ali Baba .. Through the Looking-glass. i Dziedziniec Lwów (tzw. Alienor D'Aquitaine . a w niej Salą Ambasadorów. . Generalife. 1865. po odejściu rozbójników powtarza te wyrazy. wino alkońskie. dostrzega z ukrycia.-wsch. Gdy brat pochował zwłoki Kasima. Alikant . napisanych przez C. Dodgsona. od 12 marmurowych lwów wokół fontanny) z Salą Trybunału.bohater Opowieści o Ali Babie. który wydał je pod pseudonimem Lewis Carroll. . rozbójników otwiera drzwi tajemnej jaskini przy pomocy magicznych słów: "Sezamie. Prototypem Alicji była Alicja Liddell. Eleonora Akwitańska. Liddella. hiszpańskie wino czerwone słodkocierpkie. przez królów dynastii Nasrydów. jak herszt bandy.alakant. ale zamknięty w jaskini nie moŜe sobie przypomnieć magicznego hasła i zostaje poćwiartowany przez rozbójników. MardŜana. przeŜyte w cudownych krajach na dnie króliczej nory i po drugiej stronie lustra. matematyka oksfordzkiego. przechytrza go za kaŜdym razem. o architekturze wnętrz pełnej fantazji.zob. Dwóch Sióstr i Abenceragów. herszt próbuje róŜnymi sposobami odnaleźć nieproszonego wspólnika. tj. rodzaju betonu z ziemi. część zniszczyło trzęsienie ziemi.2 zespoły sal: Dziedziniec Mirtów z wieŜą Comares.Alhambra . i "Po drugiej stronie lustra". Jego zamoŜny brat Kasim wykrywa tajemnicę Ali Baby. część zburzył Karol V. a wreszcie przebija chandŜarem hetszta przebranego za kupca. od Alicante.gł. alkant. ale wierna niewolnica Ali Baby. Tysiąc: i jedna noc). rozbudowywany w ciągu Xiv w. por. wapna i gruzu. córka H. wzniesiony w Xiii w. Obie ksiąŜki przedstawiają najdziwniejsze przygody senne małej dziewczynki Alicji. po czym zabija całą bandę. zdobywa dostęp do skarbów i staje się bogaczem. miasta w płd. lekkości i olśniewającego bogactwa dekoracji.G. do dziś dotrwała głównie puścizna Xiv w. Hiszpanii. al hamra 'czerwony' od barwy murów zbudowanych z tapii. Alice in Wonderland.

alchaferija). Słowacki.Siedziba inkwizycji. Alkiermes . w Segowii z Xi. Aljaferia . w Badajoz (ruiny. wewnątrz) kilku wyrazów. Xviii. ukuty przez Paracelsa. alcazar 'zamek ksiąŜęcy' kasztel rufowy statku' z arab. olejek a. wreszcie pałac królów Aragonii.warowny pałac mauretański w Hiszpanii. szaleństwu i melancholii. z soku jagód fitolakki.-wsch. 1030-81 rozbudowany przez nich.Aliteracja . .. miejsce akcji opery "Trubadur" Verdiego. Czerwony jak alkiermes . z łac.(wym. przeciw przypadłościom sercowym. Alkestis . wyraz pseudoarabski. Wielbłąd(y) Mahometa. Xix w. To jest kochanków młodość. dla efektu art. w czasie szturmu Saragossy przez wojska Napoleona I mocno uszkodzony: wewnątrz mały.dawne wyraŜenie przysłowiowe. mogący jakoby rozpuścić kaŜdą substancję. później klasztor chrześc.owad czerwiec. w 864 przez Maurów. po połączeniu z Kastylią . kopułowy meczet z Xi w. najsłynniejsze: w Sewilli z Xii-Xv. 161-63: samogłoska o (ą). Beniowski.w poezji i prozie powtarzanie się jakiejś głoski na początku (a.. ad litterum 'do litery'. Alkazar . wieŜa Torre de Espantaperros). Ta jest najlepszą obroną dziewicom. Castillo de la Aljaferia.zob. castellum 'twierdza'. Xv.mityczny "uniwersalny rozpuszczalnik" alchemików. barwnik czerwony z owadów czerwców a.. Al-Kaswa .o! ta. proszek z owadów czerwców i licznych innych składników. z arab. Admet. w. Xix w. (J. w Toledo z Xiii. al-kirmiz. 2. Xiv. zamek zbud. hiszp. Alkahest . pomimo dewotek.. al kasr 'zamek' od łac. stosowany dawniej na wzmocnienie. w Saragossie (płn. Xvi-Xviii w. Hiszpania).zob.. dawn. Lecz młodość .

zob.gr. Alkowa.mit.. mąŜ Arete. jego w nurka. arker. izba w takim naroŜniku. . węgiel do Newcastle. Ŝe matka nakłoniła go do udziału w ekspedycji przekupiona tym razem peplosem (szatą) Harmonii . dawać Ŝabom pić. Powracając z następnej wyprawy. która namówiła męŜa na tę wyprawę. izdebka kobieca w domu wiejskim. Homer. ludu Ŝeglarzy na wyspie Scheria (dziś Korkyra a. aluzja do opowieści Odyseusza. gr. Ŝona Amfitriona. z czes. rzekomych potomków Heraklesa. np. 7-12. długa. Alkmene. mit. por. zob.dawn. zob. mit. ojciec pięciu synów i córki Nauzykai.). Mizar. juŜ jako jej przywódca. którego spłodziła z Zeusem. Alkor . słuŜący w dawnych dworach za sypialnię a. Alkione . Odyseja. Historia opowiedziana Alkinoosowi . Alkmeon .Alkierz . boczny pokoik. tzw. Alkmena . Erker z łac.i zabił ją. Korfu?).mit. przybrawszy postać jej męŜa. dowiedział się. kiedy odwiedził ją.łac. właścicielowi pięknych sadów (Odyseja. Ojciec jego przed śmiercią w nieszczęsnej wyprawie Siedmiu przeciw Tebom (zob. nazywali się wzajem Zeusem i Herą. mądry król Feaków. Alkinoos . arcus 'łuk'. a więc i Dorów. Alcinoo poma dare . a ścigany przez mściwe erynie błąkał się po wielu krajach. nm. gr. jedno z licznych przysłowiowych określeń czynności bezuŜytecznej. samowary do Tuły. matka Ifiklesa i Heraklesa. za co bogowie zmienili ich w ptaki: ją w zimorodka. wysunięty. wnuk Posejdona. wieźć sowy do Aten. dumni ze swego szczęścia małŜeńskiego. przekupiona naszyjnikiem Harmonii (zob. syn Amfiaraosa i Eryfili. izbę panieńską. teŜ Acheloos. 6-13. unosząc z sobą ślubne dary Harmonii. czworoboczny naroŜnik budynku kryty osobnym dachem. córka tessalskiego króla wiatrów Eola. gr. Alkyone. Siedem) wymógł na niedorosłym synu zemstę na zdradzieckiej Eryfili. gr. Zwana matką Heraklidów. 'dawać jabłka Alkinoosowi'. zawiła. który przyjął gościnnie wyrzuconego przez morze na brzeg rozbitka Odyseusza i kazał go odwieźć do domu.tj. Ŝona Keyksa. ściągające na posiadaczy zgubę. wyprawy Epigonów przeciw Tebom.gr. 7). Dzień (Dni zimorodków).

(Xvii-Xix w. por. gr. zob. 'naprzód (dosł. wg muzułm. Allons. Handla. dzieci ojczyzny!'. początkowe słowa "Marsylianki" (zob.Alkoran .zob. zawierające całokształt ówczesnej wiedzy astronomicznej i wykład geocentrycznej budowy świata. pisany pod wpływem dzieła Hipparcha. z hebr.w islamie imię stworzyciela świata. słynna końcowa partia chóralna 2.w judaizmie i chrześcijaństwie . łaciński 1515 w Wenecji. megiste 'największy'. ok. Allah . zwł.). al-. Megale syntaksis. sędziego nad sędziami. por... 19. 115-17. Dzień bitwy. jakie do czasów Kopernika ttumaczyły ruchy ciał niebieskich i pozwalały ustalać i przewidywać ich pozycję na niebie. w okresie wielkanocnym. Alkierz. 146-50. 'Nie ma Boga prócz Boga'. części oratorium Mesjasz (1742) G. miłosiernego opiekuna wszelkiego stworzenia. Boga Jedynego. Wg legendy bóstwo (mające odtąd miejsce kultu na Palatynie) kazało jednemu z Rzymian ostrzec urzędników o zbliŜaniu się nieprzyjaciela. . 1. Almagest . 111-13. Biblia. z arab.a. 13-tomowe dzieło astronoma. Psalmów.liturgiczny okrzyk radości. mieszczący łóŜko. Alkowa . dies ater łac. na polecenie kalifa Al Mamuna. Sfera. matematyka i geografa gr. Apok. 140 ne.). alcove. 'Wielka wykładnia'.. Jest to pierwszy i najkompletniejszy traktat astronomiczny w dziejach. Ks.F. 18 sierpnia (Xv Kalend. Alleluja . dies Alliensis. Przekład arab.) pokoik bez okna. Allia . a przedstawiający najcelniejsze hipotezy. tzw. gdzie w 390 pne. Koran. Enfants de la Patrie .w staroŜ. hallelu-Jah 'chwalcie Boga'. Rzymie nazwa lewego dopływu Tybru. gr. przyśpiew triumfalny. z fr. wyznania wiary: La iraha illa Llahu arab. 104-6. czarny dzień' uwaŜany był później za datę feralną.). idźmy). Gallowie pod dowództwem Brennusa zadali pamiętną klęskę Rzymianom.. 'dzień Allijski..fr. Klaudiusza Ptolemeusza (ok. 827 w Bagdadzie. przylegający do sypialni. Sext.. 135.

in. pupilki doktora Bartolo (z którą ten chce się Ŝenić). 940-1002). i fr.łac. król muzułmanów. biografie i genealogie domów panujących. młodej poezji. Ceres i Kybele. w balladzie Alpuhara (zob. tragedia w dystychach heroicznych w 2 częściach po 5 aktów (1670-71) Johna Drydena wg powieści panny de Scudery.rocznik wydawany w 1764-1944 i od 1956 w Gotha w Niemczech. i polit. zawierający m. sławnego wodza.ogólna nazwa roczników poetyckich wydawanych w Xviii w. jeden z najsławniejszych wydawany staraniem Goethego i Schillera 1795-1800. wroga chrześcijan (Muhammad ibn Abu Amir al-Mansur. Sen (Almaszara). młody grand hiszpański.Alma Mater . bohaterski Almanzor jest postacią fikcyjną. zwł. zaleca się pod imieniem Lindor do Rozyny. arystokracji europ. zwł.. przydomek wielu muzułmańskich władców i wodzów. al-Mansur 'Zwycięski'. i dzięki intrygom swego dawnego sługi. W pierwszej z nich Almawiwa. później kalendarzy z róŜnymi poŜytecznymi wiadomościami. zwł. Hrabia Almawiwa . odbija Bartolowi . Almanach Gotajski . w jęz.. Almanzor. Almanach . pierwszy ukazał się w ParyŜu.. Figaro) i Matka występna..ang.) z poematu "Konrad Wallenrod" (1828) Mickiewicza równieŜ nie jest postacią historyczną. 754-75) i hadŜiba (naczelnika dworu) kalifatu Kordoby. 1770. ale największą rolę odegrały almanachy niemieckie.zob. 'Zdobycie Grenady albo Almanzor i Almahida'. Cyrulik). nm.. nazwa dawana przez Rzymian wielu boginiom.postać z trzech komedii Beaumarchais'go: Cyrulik sewilski (zob. Almanzor . drugiego kalifa Abbasydów (Abu DŜafar abd-Allah al-Mansur. antologii utworów róŜnych pisarzy.arab. uniwersytetu. cyrulika Figara. Wesele Figara (zob. The Conquest of Granada or Almanzor and Almahide . roczników informacyjnych. 'Matka śywicielka'. pierwszy w Getyndze za r.śrdw. zbiorów twórczości poetyckiej minionego roku. spisy dyplomatów i informacje ekon. nazwa łacińska tablic dni i miesięcy z danymi astronomicznymi. słuŜących zwł. Almaszar . uŜywana od średniowiecza jako podniosła nazwa wyŜszej uczelni. Almanach Muz .

al baszrat 'pastwiska'.dynastia muzułm. 14. . 17-18. róŜowych kwiatach. Ks.dynastia muzułm.rodzaj bylin z rodziny liliowatych obejmujący ok. ciemięŜcę Kijowa. odstraszający owady. muzułmanie stawiali opór aŜ do 1570.-indyjskiej Aquilaria agallocha. Przypowieści.trzeci po Ilii Muromcu i Dobryni Nikityczu bohater cyklu kijowskiego ludowych bylin (zob. Hiszpania). ale zainteresowane osoby udaremniają te zamysły. stepowa roślina Arabii. uprawiana w obszarze M.hiszp. gr. Almohadzi .dziewczynę i Ŝeni się z nią. Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą I biedne serce moje spalą w aloesie. czerwonych a. prawdop.zob. Alpujarras z arab. Ew. 44. 19. Śródziemnego i w in. Aloes wspominany w Biblii w związku z nardem. Aloes . Afryki i Madagaskaru. (J. stosowany przy balsamowaniu. górzysty teren w Andaluzji (płd. Róg (alpejski). to aromatyczna substancja otrzymywana z drewna innej rośliny. ostatniego emiratu Maurów. aloe. Alpenhorn . Muzułmanie po powrocie z pielgrzymki do Mekki wieszają gałązkę aloesu nad drzwiami. mięsistych liściach z kolczastymi brzegami i o Ŝółtych.) Alosza Popowicz . cynamonem i kasją (strączyniec. pochodzenia berberyjskiego. w staroŜ. pochodzenia berberyjskiego. Tuharyna śmijewicza. 39. Alpuhara . Pieśń nad Pieśniami. 7. sukulenty o grubych. 180 gatunków o wysokości od kilkunastu cm do rozmiarów drzewa. Testament Mój. z którego otrzymuje się senes): Ks. a hrabia pogodzony z Ŝoną zaprzysięga jej wierność. 4. 9. garderobianej hrabiny i narzeczonej Figara. panująca w Maroku w 1036-1147 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1090-1149. W drugiej jako niewierny mąŜ zaleca się do Zuzanny. gorzkiego soku z liści (środek przeczyszczający. panująca w Maroku w 1147-1269 i w mauretańskiej Hiszpanii w 1149-1230. 17. szafranem. Słowacki. Almorawidzi . Psalmów. gdzie po upadku w 1492 Grenady. krajach dla b. ze wsch. który zabił w pojedynku złowrogiego olbrzyma.) rosyjskich. przejrzysty barwnik uŜywany w malarstwie miniaturowym). wg Jana.

gdy jego mała córeczka dostrzegła na ścianach i sklepieniach "wielkie zwierzaki". imienia Ŝeńskiego. (A. 'Stary Fryc'. Altea .). cieńszy niŜ włos.jedna z najbliŜszych gwiazd. ptak'. złotogłów. Fryderyka Ii Hohenzollerna (zob.w legendzie muzułmańskiej most z ziemi do Raju. odmiana brokatu z przewagą koloru ztotego. al ta'ir 'latacz. stopa niewierzących pośliźnie się na nim i spadną w ogień. rozpięty nad ognistą czeluścią Piekła. pierwszeństwo przyznawane kolejno na przemian stronom uwaŜającym się za równe. Konrad Wallenrod. pokrzyk' od śrdw. Alter Fritz .zob. w balladzie Alpuhara przedstawiona jest jako miasto.zob. Pirenejach w pobliŜu Santander (w Hiszpanii). Altembas . 650-51 (1828). z arab. gł. wierzący przekroczą go pewnie i bez trudu. altyn 'złoto' i bez 'płótno'. przydomek króla Prus.jaskinia w płd. ballada Alpuhara. Alraune 'mandragora. por. odbywanie się sejmów na przemian w Koronie i na .nm. Altamira . bizonów.dawn. którą w 1879 badał archeolog hiszp. zwanego Fryderykiem Wielkim. Lascaux. Marcelino de Santuola.. ostry jak miecz. Te rytowane i wielobarwnie malowane przez ludzi z epoki wczesnego paleolitu (ok. widoczna w Polsce latem i jesienią. z tur.Broni się jeszcze z wieŜ Alpuhary Almanzor z garstką rycerzy. Al Tair . rozpoczynają historię sztuki.dawn. najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Orła (Aquila). z nm. Al Sirat . Meleager. Mandragora. z Ŝycia zwierząt. 15000 lat temu) znakomite sceny o charakterze magicznym. Alternata . Mickiewicz.) Alrauna .

. równieŜ iron. Amalekici . Amaltheia. 6.pot. opiekunka małego Zeusa.. Amadis de Gaules . uŜywany powszechnie w dawnych szkołach Europy. znany dlatego jako Doncet del Mar. Amaimon . alternare 'odmieniać' od alter 'inny'. (1779) Johanna Christiana Bacha. Diabeł.. Orianie i ku jej chwale dokonuje niewiarygodnych czynów. miejscowość znana z Prokopa z Cezarei (zob. tęgi z niego łacinnik. 'Dziecię Morza'. zob.jeden z głównych diabłów demonologii śrdw. Mickiewicz poświęcił jej dwa sonety krymskie: "Ałuszta w dzień" i "Ałuszta w nocy". Ks. uratowany. Król. I.uzdrowisko na płd. Palmerin. Cervantesa. przełoŜony Asmodeusza.-wsch. wierności i czystości. stąd zwany Rycerzem NiezwycięŜonego Miecza. wychowuje się na dworze szkockim.in. osławiony podręcznik gramatyki łacińskiej "De institutione grammatica" (1572) portugalskiego jezuity Emanuela Alvarusa. Kastylii Xiv w. kiedy Dawid rozgromił je ostatecznie. mil. rozcina dwóch olbrzymów na pól jednym zamachem miecza. m. Ałuszta ..gr. ze śrdw. gr. romans rycerski uratowany z całopalenia i oceniony jako "najprzedniejszy w swoim rodzaju" w dyskusji proboszcza z balwierzem w Don Kiszocie. zakochuje w królewnie ang. Powieść zdobyła ogromną popularność w Europie i miała liczne naśladownictwa. kilkadziesiąt razy przedrukowywany dla uŜytku szkół polskich. Alwar . z którym Izraelici walczyli od czasów Jozuego do czasu. koczownicze plemię arabskie mieszkające na południe od Judy. mimo Ŝe usunięty z programów przez Komisję Edukacji Narodowej. 17. Amadis uosabia rycerskie ideały odwagi. Historia: sekretna) jako Allustion. bohater słynnego romansu rycerskiego pod tym tytułem.w Biblii.. wybrzeŜu Krymu. Amadis De Gaula .Opera w stylu fr. Amaltea .Amadis z Walii. ukrytego przed . Romans zawiera wiele elementów bretońskiego cyklu Okrągłego Stołu.Litwie. 1. jeszcze i w Xix w. łac. 30. skompilowanego i rozszerzonego w 1508 przez Garcię Ordoneza de Montalvo. Z Alwara się uczył . por. pochodzącego z Portugalii a.przysł. Porzucony przez matkę w kolebce na wodzie. 1. król wschodniej części piekła.

'rozświetlająca niebo'. Amarna . gr. powstałej na skutek wprowadzenia koszenili jako przemysłowego barwnika tkanin.obraz J. Stradivariusa i Fr. Synowie Antonio i Girolamo (a. niewyraźny'.zob. Guarneriego. łac.rodzina słynnych lutników włoskich w Cremonie w Xvi8xvii w. Najwybitniejszy był wnuk.). a wg innej wersji koza-karmicielka. Niccolo. Amarant . ParyŜ.rzeźba (ok. Hieronymus) prowadzili pracownię po ojcu. często czerwonawa. jap. Rabelais w Garganlui i Pantagruelu. Róg Amaltei . r. . ok. z gr. nie więdnący'. wiejskiej ślicznotki u Teokryta. a skórą jej obił swoją egidę (zob. młodej. 1620) L. amauros 'ciemny. czerwień karmazynową (populamą w Polsce przedrozbiorowej) pod wpływem mody francuskiej. syn Girolama. Galeria Borghese. pramatka rodu cesarskiego. 1535-80.kolor wiśniowofioletowy. roślina zielna. A. amarylek. faun i koza Amaltea .) Thomasa More'a. szarłat. 23. Koza Amaltea karmi małego Jowisza . Amati . cornu copiae 'róg obfitości'. nauczyciel A. Jordaensa. Amaryllis . bogini słońca.Kronosem na Krecie przez Gaję. Rzym. atrybut Plutosa i Dionizosa jako patronów płodności ziemi. Mały Jowisz. którą wdzięczny Zeus po jej śmierci umieścił na firmamencie jako gwiazdę Kozę (łac. Amaurote . Owidiusza i późniejszych poetów.imię pasterki. Luwr. który na chorągwiach polskich i w barwie mundurów zastąpił w Xix w. który ostatecznie ustalił do dziś obowiązującą postać skrzypiec. z gr. ks. najwyŜsze bóstwo sintoizmu. ZałoŜycielem kremońskiej szkoły lutniczej był Andrea Amati. 1596-1684. bogactwa. amarantos 'nieśmiertelny.. Amaterasu . bot. keras Amaltheias. Ruggiera.mit. nimfa. obfitości. stale napełniający się płodami ziemi ułamany róg kozy Amaltei. Tell el-Amarna. wprowadza Utopię i "wielkie miasto Amaurotów".róg obfitości. Berniniego. oblegane przez Dipsodów.stolica Utopii (zob. 2. Wergiliusza.jap. Capella).

Ranna Amazonka . TakŜe malarstwo baroku (Rubens) i sztuka Xix w. androny. Ambit . St. pne. przez skojarzenie z bajać. tzw. kopia. Monachium. Polikrates.dawn. Watykan. okres mowy. wg etymologii lud. kopia marmurowa. Sosiklesa). Dionizosa.Amazis . Talestris. z łukiem. (Actullesa. gr. lud. dawn.. tzw. ambages 'manowiec. Pentesilea. Pinakoteka. aby łatwiej naciągać cięciwę łuku.).) Skopasa i in. tarczą (zob. ambicja.Polikteta (V w. Obcinały sobie prawą pierś. a podtrzymywały ciągłość rodu dzięki sezonowym spotkaniom z męŜczyznami z sąsiednich krajów. pociągający twórców kontrastem między kobiecą urodą Amazonek a ich wojennym rzemiosłem. gdzie Ŝyły bez męŜczyzn.dawn. a zwł. tamŜe. w Azji Mniejszej nad rzeką Termodont. amazonomachie. kryty kruŜganek. Bellerofonta. postanowić osiągnąć coś trudnego'. późniejsze dają im strój scytyjski. .. Starsze wizerunki przedstawiały je jako greckich wojowników. Rzym. Antiopa 1.) w kształcie pótksięŜyca i podwójnym toporem o półksięŜycowych ostrzach. Rzeźba Fidiasza (?). Ambaje . dwuznacznik'. Londyn. V w. Fryz ze świątyni Apollina z Bassai (ok.zob.. z łac. Rzym. 420 pne. zob. Tezeusza) z Amazonkami.obraz Rubensa. WyobraŜano je w spodniach. Heraklesa. w mit. Chętnie przedstawiano równieŜ walki herosów gr. Kapitolińskie (tzw. Hippolita. obejście.bajeczny lud wojowniczych kobiet. Amazonki .. pne. a 'bez'. Mus. wybieg. miejsce spacerowe. Chłopców zabijały lub kaleczyty. Brit. ich nazwa: gr. Walka z Amazonkami . Bardzo popularny temat we wszystkich okresach sztuki staroŜ. galeria. nawa obiegająca prezbiterium kościoła od tyłu. ambitus 'okrąŜenie. zamieszkały na krańcach znanego świata. pne. Mattei. poniewaŜ uchodziły za sąsiadki Scytów. od Vi w. bajdy) z łac. pycha'.). pne. skąd. czapce scytyjskiej.fryz z Mauzoleum w Halikarnasie (Iv w. poł. Bitwa Amazonek . 'brednie. mazos 'pierś'. Muz. ambicja. brąz. na wazach i płaskorzeźbach od Vii w. niedorzeczności' (etym. z wyjątkiem archaicznego. obcisłej szacie z rękawami. dziś tylko w zwrocie: wziąć na ambit 'uznać coś za punkt honoru.

1370 pne. Jedna z gł.. amen 'zaiste. Waszyngton. Homera Iliada. Chorał. "Uznanie następcy tronu"..zreformowana przez św. skomponowanych przez św. Odyseja.Ambrozja . AmbroŜego.. Ameryka .gr.. 19. gr. AmbroŜy . 38. 341. ok. z Xviii dynastii. mediolański . reformator liturgii i śpiewu kościelnego. róŜniąca się znacznie od rytuatu rzymskiego.zob. Wg niektórych uczonych są one wyidealizowaną postacią kaszy jaglanej i miodu pitnego.gr. Atona. "Amenhotep całujący córkę" a. nie naleŜy do nich błędnie przypisywane mu Te Deum. ich woń zagłuszała przykre zapachy. 1370 pne. ambrosia 'nieśmiertelność'. zagorzały przeciwnik arianizmu. AmbroŜego. ParyŜ. Muzeum.rodzaj śpiewu liturgicznego uŜywany dziś tylko w diecezji mediolańskiej. Grób jego znajduje się w Tell el-Amarna (zob. Lincoln. Luwr. tak jak ich napojem byt nektar. 18. Biblioteka Ambrozjańska . Hymny ambrozjańskie . najśmielszy nowator spośród faraonów. Vespucci. Rzeźba: Głowa posągu (czerwony piaskowiec). Ichor. Amen . którego zasady ustalił św. Kolumb. mozarabskiego) chorału kościoła chrześc. Kair. Tutenchamon. SpoŜycie ambrozji i nektaru zapewniało nieśmiertelność. gałęzi (obok choralu gregoriańskiego. z hebr.13 hymnów ułoŜonych i prawdop. 5. Św. niech się tak stanie". galijskiego. śpiew ambrozjański a. 5. końcowa formuła liturgiczna oznaczająca solenne potwierdzenie wygłoszonej modlitwy: "Niech tak będzie. Nowy Jork). pokarm bogów olimpijskich. który dla osłabienia potęgi tebańskich kapłanów Amona spróbował pod imieniem Echnaton ('światłość Atona') zdetronizować starych bogów i wprowadzić kult jedynego boga tarczy słonecznej.). Stan (Stany Zjednoczone). 1375-58 pne.w judaizmie i religii chrześc. Po jego śmierci reformy te anulowano. Posąg siedzący. chroniło ciało od zepsucia. Liturgia ambrozjańska . AmbroŜy. wapień. Amenofis. zob. ok. 445. zaprawdę'. uŜywana w diecezji mediolańskiej. por. Nowy (Nowa Anglia. Muzeum. Hollywood. 192. mit. Kair. Egiptu ok. . ok. 4. faraon staroŜ. Biblioteka.. teŜ Neferetiti. Amenhotep Iv . jeden z ojców i doktorów kościoła zach. 339-397. 93. od 374 biskup Mediolanu.zob. por.Aurelius Ambrosius.

wyd. 1929) Theodore'a Dreisera. nie akcentowane. Byk Farnezyjski) jego Ŝonę.mit. uwolnili uwięzioną przez stryja Likosa matkę.stopa wersyfikacyjna złoŜona z trzech sylab. Amfion i Zetos . JeŜeli nie lękasz się pieśni stłumionej. Amfibrach . Dirke. bliźnięta. budowla w ksztalcie koła a.zob. gdy serce masz męŜa i jeśli pieśń kochasz swobodną . Broniewski. królewny tebańskiej.zob. od amphi 'wokół' i theatron 'teatr'.). z gr. z których środkowa długa a. Amfiteatr Flawiuszów . gr. Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego. pol. Amfiteatr na Wyspie . (1928) George Gershwina. Ŝe układały się same w mur siedmiobramny (od 7 strun liry). amphibrachys 'krótki z obu stron'. Amfion . W.poetą i muzykiem grającym na lirze otrzymanej od Hermesa. Objęli rządy Teb i otoczyli je siedmiobramnym murem: przy jego budowie Zetos uŜył swych potęŜnych sił. Amfion i Zetos . zwani tebańskimi Dioskurami. Kolos(eum). 1-4. Amfiteatr .kontemplacyjnej (Amfion) i praktycznej (Zetos). wychowani przez pasterza. Amfion zaś grą na lirze tak czarował kamienie.). Tragedia amerykańska . córka Tantala.Amerykanin w ParyŜu . Palazzo Spada.-hellenistyczna. zaraz po urodzeniu wyniesieni w góry Kiteronu. Łazienki. a Ŝycie poświęcił muzom. pozostałe krótkie a.powieść (1925. .posłuchaj. z którą miał liczne potomstwo. złowrogiej i głuchej. śoną jego byla Niobe (zob. z gr. Zetos stał się atletą i myśliwym.staroŜ.płaskorzeźba rz. synowie Zeusa i Antiopy. elipsy z areną i wznoszącymi się stromo miejscami dla widzów (cyrk n. akcentowana. Od czasu Antiopy Eurypidesa uwaŜani przez staroŜytnych za wcielenie dwóch przeciwnych postaw Ŝyciowych . widownia wznosząca się schodkowato i półkoliście (teatr gr. Rzym.fantazja symf. amphitheatron. zabijając go i przywiązując do rogów rozszalałego byka (zob.).

214 pne. fr. Zeus przybrał jego postać i spłodził z Alkmeną Heraklesa. Amphitryon. przez Roberta de Luzarches i Renauda de Cormont w 1220-70. wsławione potem w komedii Moliera Amfitrion (1668) słowami: "Prawdziwym Amfitrionem jest ten. mąŜ Alkmeny. liczne rzeźby na portalach fasady. nawy gł. Les Deux Sosies. Amphitrite.zob. w płn. pol. amię) miasto i port nad rzeką Sommą. Triumf Amfitryty . wielka rozeta witraŜowa. 118 m.obraz (ok. Boy).. Francji. Legenda ta jest tematem wielu komedii.tragikomedia (1805-07) H. olbrzymia. odrestaurowana w 1849-74 przez Viollet-le-Duca. Amfition . '(gościnny) gospodarz. Amofitrion . mit. stąd imię to znaczy w przen. szereg nieporozumień wywołanych sytuacją gospodarza. wersję dramatyczną mitu. nereida. ksiąŜę tebański. małŜonka Posejdona. Amfitrion 38 . aŜurowe triforia.Amfitrion . Amfitrion . Drezdeńska. "L'ami du peuple" . 1620) Rubensa. Le veritable Amphitryon est l'Amphitryon ou I'on dine. komedia (1636) Jeana de Rotrou. dł. w fasadzie głównej 3 wielkie portale. von Kleista. 42 m. przyjmuje kryterium. wnuk Perseusza. Okeanosa).gr. przede wszystkim Sąd Ostateczny z postacią Beau Dieu.(wym.sztuka (ParyŜ 1929. uosobienie piękna morza. szczyty z pinaklami.33 m. bogaty tympanon nad środk.fr. gr. jako władczyni mórz jeździ po nich w wozie z muszli w towarzystwie trytonów i nereid. drzwiami.komedia (ok. wyst. W transepcie figura Złotej Madonny. nie mogąc rozpoznać prawdziwego Amfitriona. wys. zbud. gdy udał się na wojnę. . Gal. 1740) Tiepola.opera Henry Purcella (1659-95) wg sztuki (1690) Johna Drydena. Teniersa Mł. słuŜba. Katedra Notre-Dame uwaŜana za najwspanialszą budowlę dojrzałego gotyku fr. Dwa sobowtóry . wzorowanej na Molierze. najpiękniejsza z córek Nereusa (a. mit. dwie wieŜe. stanowiąca wg autora 38. fundator (przyjęcia)'. matka Trytona. Amiens . Łódź 1947) Jeana Giraudoux. Obraz D. Przyjaciel (Ludu). naw . szer. Amfitryta . Neptun i Amfitryta . trójnawowa bazylika z transeptem (3 nawy) i wydłuŜonym 5-nawowym chórem z wieńcem kaplic promienistych. który zastaje swój dom zajęty przez swego sobowtóra.) Plauta.obraz (ok. gr. co na obiad prosi" (tł.gr. Wysokie okna wypełniają po raz pierwszy całą ścianę. oraz 22 posągi "galerii królów".

łac. Obraz (1955) O. Ŝe tylko krew jego dwojga dzieci uleczyć moŜe przyjaciela. kiedy odwiedził ją Aleksander Wielki (zob.B.dwaj serdeczni przyjaciele we fr. Po licznych przygodach kochankowie łączą się na Olimpie. a szczyt jej wpływów przypada zapewne na czasy. kogo nie wolno jej zobaczyć. Ŝe to pewno straszny potwór. w czapce z dwoma długimi piórami. . Kokoschki. uosobienie miłości. Wergiliusza. Sława urody Psyche rozeszła się tak szeroko. Amil podstępnie zastępuje przyjaciela w sądzie boŜym (próbie pojedynku) i za to szlachetne oszustwo ukarany zostaje trądem. pochodzącym ze Wschodu. Eros (i Psyche). Siostry jej utrzymują. ale przyłączonym do cyklu o Karolu Wielkim. czyli Złoty Osioł. Rzeźba (1806) Thorvaldsena. Erosem.łac. sława wyroczni w oazie Siwa rywalizowała ze sławą Delf i Dodony. Baśń rozpowszechniona w klasycznej lit. dziele (Ii w. 'miłość'. pierwotnie lokalne tebańskie bóstwo powietrza i urodzaju. Luwr. 69.rzeźba (1814) Thorvaldsena. Obraz G. ParyŜ. Ŝe ucierpiał na tym nawet kult bogini Wenus. poemacie z Xii w. Amor . człowiek z głową barana a. W epoce Nowego Państwa. uśmierca je i przywraca Amila do zdrowia. Luwr.rzeźba (1793) Canovy.Amis i Amil . 1570-1085 pne.staroŜytna baśń o przygodach królewny Psyche. ParyŜ. wyobraŜenie. ne. w formie chanson de geste. i sztuce. głównie w związku z jego kultem w oazie Siwa. która mszcząc się.. Gerarda. Rzeźba (1893) Rodina. 4-6. egip.) Apulejusza "Metamorfozy".). najkompletniej zachowana w łac. zmusza rodziców Psyche do wydania jej za kogoś. Psyche zapala w nocy lampę wbrew zakazowi i widzi pięknego boŜka miłości. mieszkania mieszczańskie. Amor i Psyche . i Amora. omnia vincit Amor z Eklogi 10. Amon . gr. Pojawia się w lit. 'dusza'. Triumfyjący Amor . Amor i Psyche . Litle. Amon stał się głównym bóstwem państwa i panteonu bogów pod nazwą Amon-Ra. syn Wenery. Kopenhaga.P. utoŜsamiany z gr. Thorvaldsena. o wdzięku i gracji figurki porcelanowej. nawet po ślubie. gr. Obraz (1798) F. Amis dowiaduje się. Muz. znanym Grekom od czasu kolonizacji Cyreny (gr. ks. Miłość zwycięŜa wszystko . przedstawiany jako baran. Muzeum. Ŝe dzieci tylko zasnęły. przekonuje się potem.mit. Greuze'a. złączony z bogiem słońca Ra. por.S.rzymski bóg miłości. jako taka w milionach reprodukcji zdobiła w Xix w. Kyrene.

po czym wszczął zaciekły spór z Nobilem o to. z łac. 1525) Correggia.brucho) . 15 Xii 1911 pierwszy w historii dotarł do Bieguna Południowego (na saniach zaprzęŜonych w psy). Davida. wybrzeŜa Kanady. Amor wyrzyna łuk . któremu dawniej przypisywano. części M. chorób i nieszczęść. prawdop. ParyŜ. Beauforta. mleczny sok indyjskich bezlistnych pnączy soma.obraz (ok. W maju 1926 na sterowcu "Norge". Mus. Kiedy jednak w dwa lata później Nobile na sterowcu "Italia". zob. . z Atlantyku do Pacyfiku.przybrzeŜne morze Pacyfiku u wybrzeŜy Antarktydy.drobny przedmiot. jednego z siedmiu otaczających Ziemię.norweski badacz polarny. Kupido i Psyche . Sarcostemma acidum. przeleciał nad Biegunem Północnym w 2 dni po Richardzie E. W 1903-06 na 47-tonowym starym kutrze "Gja" przebył po raz pierwszy w dziejach jednym statkiem Przejście Płn. i do dziś przypisuje się pod nazwą maskotki. Londyn. pierw. Schleissheim.. Scotta. teŜ "Maud". zbudowanym i pilotowanym przez Umberta Nobile. eliksir Ŝycia i nieśmiertelności. kwaskowaty. ind. z gr.spływający z biegunowego płaskowyŜu Antarktydy. Nat. na 35 dni przed tragicznie zakończoną wyprawą Roberta F. Wiedeń. od Grenlandii do Cieśniny Beringa. spokrewniony. Amrita . wyruszył takŜe na ratunek Amundsen i zaginął bez wieści i śladu.L. El Amor Brujo (wym.we wsch. pryw.obraz (1817) J. magiczną moc chronienia noszących je osób od niebezpieczeństw. ambrozją. Amundsen Roald (1872-1928) .obraz Guido Reniego. rozbił się na lodach Północy. a 16 statków i 21 samolotów róŜnych krajów pospieszyło na poszukiwanie zaginionych.obraz (1614) Rubensa. usiłując powtórzyć ten przelot. Amor .mit.Wychowanie Amora . zaczerpnięty przez nich z oceanu mlecznego.zob. napój bogów. Amulet . Kunsthist.-Zach. amuletum 'lek od czarów i uroków noszony na szyi'. . Byrdzie.. równieŜ językowo. Lodowiec Amundsena . Morze Amundsena . Zatoka Amundsena . komu z nich większa zasługa przypada w tym sukcesie. Miłość (czarodziejem). u płn. Gall.

. Choć skłócone z sobą.błąd w chronologii. Ich radykalizm społ. Wg Plutarcha spotkał się w Atenach z Solonem. Miał zginąć z ręki brata. powstał wielki krzyk (. 4. baptista 'chrzciciel'. na początku wyprawy prosty Ŝołnierz. np. 'podejście' w głąb kraju) Cyrusa Mł.. królowi Persji. rzeczy w czasie. z gr. Ŝe reprezentują pierwotną czystość chrześcijańskiego kościoła.sławna opowieść prozą Ksenofonta o wyprawie (gr." Widok ten zapowiadał im szybki powrót do ojczyzny. pojęć. 7): "Skoro straŜ przednia weszła na szczyt góry Teches. . wystawiło ich na prześladowania. opisuje (ks. Mędrcy) i przypisywano mu wynalazek koła garncarskiego i kotwicy. ogólna. błędne umiejscowienie wydarzeń. 95-175.nowochrzczeńcy. praktykowały chrzest dorosłych. ne.Amyklaj . pióra Arriana z Nikomedii w Bitynii. ok. dla studiów obyczajowych. PodróŜ młodego Anacharsisa po Grecji w połowie Iv w. Anabaza Aleksandra Wielkiego . ana. budził oddźwięk w niŜszych warstwach. co m. nazwa wielu sekt protestanckich. anabasis dosł. późn. o wyprawach i podbojach Aleksandra. doliną rzeki Tygrys i przez wyŜynę Armenii do Trapezuntu nad M.in. Anachronizm . gdy po powrocie do Scytii próbował ją zhellenizować. potem jeden z dowódców. początkowo pogardliwa. r. Brat (Bracia polscy).zob. Autor. łączyły się na ogół w przekonaniu. Anacharsis . wg Herodota. osób. por. pol. thalatta! thklatta!). pne. Anabaptyści . przeciw bratu. zwiedził Grecję i inne kraje w Vi w. w którym nie mogły istnieć. bezcenne źródło informacji o panowaniu króla. w 400-399 pne. 1819-25) Jean Jacques Barthelemy'ego. które pojawiły się w Niemczech w Xvi i Xvii w. Anabaza . u Szekspira w .słynny niegdyś romans historyczny (1788.) Rychło usłyszeli Ŝotnierzy wołających: Morze! Morze! (gr. i o odwrocie dziesięciu tysięcy zacięŜnych Greków po śmierci Cyrusa. a Lukian z Samosat napisał dialog między nimi. Artakserksesowi Ii. Czamym. który. W okresie idealizowania ludów północy zaliczano go do siedmiu mędrców (zob..-łac.uczony Scyta z ksiąŜęcego rodu.dzieło hist.'znów'. wyd. Prorok (Meyerbeera). Milczenie (amyklajskie). szczególnie krwawe po załamaniu się powstania anabaptystów w 1535 w Monasterze. Ŝywy obraz staroŜytności klasycznej czasów Filipa Macedońskiego i Demostenesa.

) Anacreon . jedno z dzieł Czteroksięgu (zob. Analekta Konfucjańskie . 1-2. pne. najsławniejszy zapewne jest anagram pytania Piłata i odpowiedzi Jezusa z Wulgaty. Nie masz w swym łotrostwie miary! (. Do Anakreonta. 38: Quid est veritas? 'Co to jest prawda?' . który jest przed tobą'. opiewające radość Ŝycia. Cztery) kanonu Konfucjusza..pogodne wiersze o tematyce miłosnej a. 1.) a. Afrodyta. Anadyomene . był dziełem wywierającym najsilniejszy wpływ w dziejach myśli chińskiej. biesiadnej. Brutus pyta: "KtóraŜ to bije?". Kochanowski.fr. gramma 'litera'. słychać bijącą godzinę. . por. choć bijące zegary wynaleziono dopiero w jakie 1400 lat po Cezarze. anachronidzein 'spóźnić się' od chronos 'czas'. Anagram . 'rzeczy wybrane'. Anakreontyki . 9-10. zdania.Juliuszu Cezarze.wybrane fragmenty dzieł jednego autora. ana. nie usystematyzowany zbiór fragmentów przypisywanych Konfucjuszowi i jego szkole.Lun-ju 'dialogi'.. z gr. 2..'nad'. wg Jana. zdanie utworzone przez przestawienie wszystkich liter innego wyrazu a. nawiązujące takŜe w metrum wiersza do nielicznych fragmentów pozostałych z twórczości liryka greckiego Anakreonta z Teos w Jonii (Vi w.Vir est qui adest 'Człowiek. z gr. rzadziej kilku autorów.zob.. (J. Fraszki Ii. Analekta . wg legendy Anakreon miał umrzeć od udławienia się pestką winogronową. pokłosie literackie pisarza. carmina Anacreontea. do licznych naśladownictw rzymskich. 'Przelotna miłość' (1803). Ew. przez stulecia wykuwany na pamięć przez kaŜdego ucznia w Chinach. opera Luigi Cherubiniego. ujaw mi!" jest anagramem imienia i nazwiska Julian Tuwim. Anacreon ou L'amour fugitif . collectanea. zdrajca stary. teŜ (Arthenice z Catherine) Rambouillet.balet heroiczny (1754) Jeana Philippe Rameau.) Śmiej się: bo twe imię dawne I dziś między ludźmi sławne. a Kasjusz odpowiada: "Zegar wybił trzecią". 18. krótki.wyraz a. Francois Rabelais ogłosił "Gargantuę i Pantagruela" pod pseudonimem stanowiącym anagram imienia i nazwiska: Alcofribas Nasier. z gr. zdanie "Lutni. Anakreon.

w którego urodzie zakochana Afrodyta miała z nim syna. 1-2. Na sprowadzenie prochów Napoleona. Ananke . fatum. anathema 'rzecz poświęcona'. I wydarto go z ziemi . 1-4. A na onej górze . równieŜ bogom (później tylko złu. Dzieje Ap. który przyniósł apostołom tylko część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaŜy swojej roli. tak np. mąŜ Safiry. ananke 'to. Anathema sit! .przemoczone ubrania itd. oj i jaworowe. Jedno kalinowe. daktylos anapaistos 'daktyl odwrócony'.najwyŜszy kapłan. 16. 23. Gordios i zawiesza jarzmo i dyszel wozu (zob. łac. 1-11. Zdradziwszy po pijanemu. akcentowanej. 1.trójsylabowa stopa wersyfikacyjna o dwóch sylabach krótkich a.przeznaczenie.w Biblii. co ma być. pierw.'Niech będzie przeklęty!' wg Wulgaty. bogini przeznaczenia.uroczysta klątwa kościelna. List do Kor. Ananiasz (2) . poświęcona czemukolwiek... Ŝe przynosi wszystko. ksiąŜę trojański. I wydarto go wierzbie płaczącej. mit.. gr. zwł.popiołem. ceremonialna ekskomunika. dosł. twierdząc. Dzieje Ap. konieczności. z gr. 'odbity'. i rz.mazowiecka odmiana ballady o śmierci dwojga kochanków.na jedwabnym sznurze dwoje drzewa pływa.. A na onej górze . (J. oboje z Ŝoną pokarani zostali nagłym i natychmiastowym skonem. kłamca. poświęconych bogu opiekuńczemu. los. a więc przeklęta). przen. który kazał swym ludziom uderzyć apostoła Pawła w twarz. Anapest .mit. fatum. nazwany przez niego "ścianą pobielaną". Węzeł). 5. 22. Anchizes . 2. Eneasza. rozbitkowie . nie akcentowanych i trzeciej długiej a. z gr. uosobienie konieczności. konieczność'. Słowacki. o przedmiotach zawieszanych w świątyni gr.Ananiasz (1) . drugie jaworowe.) Anatema . wbrew . gr. i wg słów Piotra "kłamiąc Duchowi Świętemu". gr. oj i kalinowe.

-zach. gdzie zmarli z wyczerpania i głodu. (1308-82) i w Polsce (Ludwik Węg.fr. idzie zamiast innej kobiety na stracenie razem z nim. objęła trony kilku państw: w Królestwie Jerozolimskim 1131-86. 'Orzeł'). szwedzki badacz polarny. na Węgrzech (Karol Robert i Ludwik Węg. w odniesieniu do Francji Burbonów przed 1789. zwł. Po niemal trzech miesiącach podróŜy saniami po lodzie uczestnicy wyprawy dotarli do płd. w Anglii jako Plantageneci 1154-1458. wyruszył w 1897 na balonie "rnen" (szw. libretto: Luigi Illica.. w Neapolu 1266-1442 i Sycylii 1266-82. andrę) . 1907) Umberta Giordana. por. premiera pol. wyniesiony na ramionach syna z płonącej Troi.). szlachetny stronnik rewolucji.. zwęŜona w środku. ks. asję reŜim). i Jadwiga 1370-99). i losach poety fr. dynastia pochodząca od francuskich hrabiów Andegawenii. pol. Andegaweni . który pierwszy próbował dokonać arktycznej wyprawy badawczej balonem. W operze wątek ten wiąŜe się z miłością. szenię) najsłynniejsza opera (Mediolan 1896.zakazowi. ilustrowanych dokonanymi przez członków ekspedycji fotografiami.łac. Wyprawy ratunkowe nie znalazły po nich śladu. tajemnicę tego związku. gdy wyrocznia obwieściła. kazał sporządzić 11 identycznych tarcz dla zmylenia ewentualnego świętokradcy.tł. idąc za radą Egerii. krańca Wyspy Białej. osnute na wydarzeniach Rewolucji Fr. budzi w bogatej hrabiance Madeleine. Jako starzec. nie mogąc uratować ukochanego. co zaprowadziło go na gilotynę. (wym. . por. Andrea Chenier (wym. Ancile . aŜa). która w śrdw. dopiero w 1930 odnaleziono szczątki ekspedycji. Tragedia wśród lodów . gdzie znajduje się owa tarcza. wylądował o 800 km od bieguna. udał się z nim na tułaczkę i zmarł na Sycylii. która wg legendy miała spaść z nieba w Rzymie za panowania Numy Pompiliusza. poemat Eneida. 3. od 1360 ksiąŜąt. Andree Salomon August (wym. wyd. owalna tarcza. dawny system rządów.fr. Ŝe stolicą królestwa będzie zawsze miejsce. notatki i zdjęcia. który sprzyjał rewolucji. król. Ancien Regime . którzy nosili je w dorocznych procesjach marcowych. 1762-94. którą Chenier. Atena (Palladion). stary ład. Anchizes został tknięty paraliŜem.1854-97. Wergiliusza. Anjou (wym. 1931 notatek wyprawy Andree'go. ale oponował przeciw terrorowi jakobinów. Andre Marie Cheniera. Przechowywano je w świątyni Marsa pod opieką saliów (zob.

ne. potwora morskiego. Aulusa Gelliusa (Ii w.tragedia (1667) Jeana Racine'a.niewolnik rzymski z I w. Andromacha . Andromedę.B. Shawa oparta na wątku Gelliusa. Gesta romanorum i in. Andromeda . Historia znana z Eliana. za co boginki namówiły Posejdona. .mit. Davida. Androkles . aby zesłał na Etiopię potwora morskiego. Niewolnikowi i zwierzęciu zwrócono wolność. którego Grecy postanowili zabić. uśmiechającej się przez łzy. Perseusza i Cetusa. -oid od gr. Ecole des Beaux Arts. najtragiczniejsze wydarzenie rozstanie Andromachy z synem. Matka chełpiła się.małŜonka Hektora. Ŝe jest piękniejsza od nereid. schwytany i rzucony w cyrku na poŜarcie dzikim zwierzętom.tragedia (415 pne. rodzaj automatu w kształcie figury ludzkiej.) Eurypidesa.. z gr.tragedia (po 431 pne.) Eurypidesa: losy wdowy po Hektorze jako branki syna Achillesa. uwolnił ją i poślubił. Trojanki . Wszystkich uczestników tych wydarzeń Atena umieściła po śmierci jako gwiazdozbiory na niebie: Cefeusza. zob. Androkles i lew . i jako matki jego syna. dla przebłagania nereid wyrocznia zaŜądała złoŜenia potworowi ofiary z królewny. Przykutą do skały zauwaŜył Perseusz i.obraz (1783) Jacques L. Andromacha . jak w słynnej scenie poŜegnania przy Bramie Skajskiej z Hektorem idącym w bój (ks. młodym Astyanaksem. wg Jules Lemaitre'a. Neoptolemosa (Pynosa). 6). aner dpn. gr. Molossosa. matka Astyanaksa.). zbiegły do Afryki. który go poznał jako swego dobroczyńcę (Androkles usunął mu na pustyni kolący cierń) i zaczął się do niego łasić.w średniowieczu i aŜ po Xvii w. którego konstrukcja pozwalała mu na wykonywanie ruchów naśladujących czynności człowieka.w "Iliadzie" Homera . Andromaque . córka króla Etiopów Cefeusza i Kasjopei. piękny typ matki i Ŝony. oczarowany jej urodą.Android . pol. andros 'człowiek'. ParyŜ. eidos 'kształt'.komedia (Berlin 1912. wyst. szlachetnej w nieszczęściu. Kasjopeję. śelazny (człowiek). teŜ Perseusz. Sosnowiec 1956) G. zob. pierwsze pojawienie się w tragedii realizmu psychol. Andromacha nad ciałem Hektora . spotkał tam lwa. i namiętnej miłości. pustoszącego kraj.

szczególnie ulubione od czasów Potopu (postać Andrzeja Kmicica. właściciel wielkiego skarbu złota.tragedie Sofoklesa i Eurypidesa zachowane w niewielu fragmentach. ustanowione przez Piotra I w 1698.mit. jakie zastygając przybierze. od Xvii w. Dziewczęta wylewaly roztopiony wosk a.apostoł. Owidiusza. Obraz (ok. Nasz Andrychów. łac. chocaŜ lichy. Andrzeja . a przynajmniej. krzyŜem św. magiczne. późn. miasto w woj. Andromeda . rybak z Betsaidy (Galilea).. Andvari . ErmitaŜ. Andrzeja. 1638) Rubensa. wg tradycji poniósł śmierć na krzyŜu ustawionym pochyło. Andreas. 'pierwszy wezwany'. galaktykę.tradycyjne. ludowe. Andromeda .najwyŜsze odznaczenie w Rosji carskiej.dawn. protokletos. cynę na wodę.przysł. Pierścień .gwiazdozbiór nieba północnego. ośrodek rękodzielnictwa tkackiego. por. przyodziewa świat w drelichy . wnioskowały. chorąŜego orszańskiego) Sienkiewicza (1886). 2. przemysłu włókienniczego. Haga. cruxdecussata. Muzeum. Metamorfozy. gr. Andrzeja. w wigilię św. a z kształtów. Order św. Andrzejki . Andrzej . 1634) Rembrandta. Andrzej . przez króla Stanisława Augusta w 1767 na miejscu wsi istniejącej od Xiv w. odległą o ok.obraz (ok. jak będzie wyglądał. zw. dosł. bielskim. 'męski'.3 mln lat świetlnych.obraz Tintoretta. Loki zmusił go do oddania skarbu. imię popularne w Polsce juŜ w średniowieczu. Jędrzychów. kto będzie przyszłym męŜem. Leningrad. nie pozwalając mu nawet na zatrzymanie jednego pierścienia. dziewczęce wróŜby małŜeńskie odbywane wieczorem 29 listopada.Andromeda . skand. zawierający Wielką Mgławicę spiralną. w kształcie litery X. karzeł. przy którego pomocy mógłby zgromadzić nowe bogactwa. Św. zał. Andromede . najdalsze zbiorowisko materii widzialne gołym okiem. patron Grecji i narodów słowiańskich. Berlin.gr. Andrychów . 4. Uwolnienie Andromedy ..tragedia (1650) Pierre Corneille'a.

Francja). ago) . pełnej Ŝycia i wigoru. na wyspę brytyjską. Skrucha pani Angot albo MałŜeństwo Mikołaja (1799). Ostatnie wybryki pani Angot (1803) . jedna z największych na świecie. angkor 'wielka'. poł. wat 'świątynia'. Anglowie . wykrzyknąć miał papieŜ Grzegorz I Wielki ok. Wodewile: Pani Angot albo Wzbogacona przekupka (1797). ordynarnej. Angelika .lud germański z okolic dolnej Łaby. Angkor . wraz z Sasami i Jutami. libretto: Clairville.(wym.trzy wodewile Maillota (Antoine-Francois Eve). rzymska Iculisma. wzbogaconej przekupki.łac.młoda i piękna. Angkor Wat . Madame Angot (wym. Siraudin i Koning.jedna z najpopularniejszych operetek (1872) A. sed angeli. przesiedlił się. jej przybycie z Kataju na dwór Karola Wielkiego skłóca ze sobą paladynów. Angouleme . Xii w. ale aniołowie! . W 1860 odkryto ruiny pałaców i świątyń. 595 na widok jasnowłosych. i Dyrektoriatu.. Pani Angot w seraju konstantynopolitańskim (1803). Ŝe Angelika zakochała się w mauretańskim prostaczku Medoro i wyjechała z nim do Kataju. Ch. spopularyzowany. z pięcioma wieŜami. Lecocqa. w . bohaterka Orlando innamorato (1506) Boiarda i Orlanda szalonego (1532) Ariosta. choć wyrachowana i zmienna w uczuciach księŜniczka. który na czas pewien traci zmysły.największa świątynia Khmerów.dwa wodewile Josepha Aude. z 1. Córka pani Angot .francuski typ swarliwej. Por. od Anglów pochodzi nazwa Anglii. dowiedziawszy się. Siostra (Angelika). zwłaszcza Rinalda i Orlanda. wystawionych na sprzedaŜ na targu niewolników w Rzymie. handlarki ryb. agulęm) miasto nad rzeką Charente w dawnej prowincji Akwitanu (zach. dzięki sile komicznej jej osobowości i języka. ale Ŝywy takŜe i za cesarstwa. KambodŜy w 802-1432. od 379 siedziba biskupstwa. urodziwych jeńców brytyjskich. Pani Angot na Malabarze . Nie Anglowie. Non Anglii. teŜ Kronika (anglosaska).stolica państwa Khmerów w środk. który w V w. zob. z ogromnym bogactwem rzeźb i reliefów.ten stał się w końcu przyczyną śmierci Sigurda (Zygfryda). w okresie Rewolucji Fr. kambodŜ.

Anglowie (Nie Anglowie. brawura. nec ut soles dabis iocos? ('Duszyczko ulotna. Nar. wybrany spośród wygnańców syberyjskich przez Szamana. grubość cięŜkiego. quue nunc abibis in loca. z gr.Xvi w. Wrocław. młody. aby je związać z tradycją przodków.istota niematerialna. Hadrianowi. chrześcijaństwie i islamie.w religiach Wschodu . angelos 'poseł. dokąd się wybierasz teraz. przekazać ma najwyŜsze wartości swego pokolenia przyszłym generacjom. Morientis. wysłannik. pośrednicząca między bóstwem a ludźmi. werwa. śmiałość'. Śląskie. judaizmie.). . odwaga. por.. niezrównany jest powaŜny majestat kopuł kryjących jednonawowe wnętrze wraz z transeptem.Początek słynnej strofy. otwierający poemat (łac. Archanioł. rezon. Katedra św. animus 'duch. oprowadzany jak Dante przez Wergiliusza. zwiastun. wysłannik boga w mazdaizmie.romański kościół kopułowy z Xi-Xii w.. kopalni i miejsc zesłania wygnańców. Anjmula Vagula Blandula . smutna. Hermes. Obraz (1892) Witolda Pruszkowskiego. zagubiona. hospes comesque corporis. Po śmierci swego przewodnika usuwa się na odludzie wraz ze zbrodniarką-pokutnicą Ellenai. zapewne wg wzorów bizantyjskich. miejsca męczarni narodu polskiego. podpatrzonych w czasie krucjat. fantazja. poseł bogów Olimpu'. reliefowe rzeźby pokrywają fasadę z ok. Malczewskiego. miła. Muz. pullidula rigida nudula. substancjonalnego muru ukazana za pomocą schodkowego profilowania. Anhelli . Muz. Muz.. Piotra . gościu. kilkakrotnie zdobywana przez hugonotów. Polak. 138 ne. 1125-36.) apostrofą umierającego do swojej duszy: Animula Vagula Blandula. blada. jako wybrane naczynie poezji narodowej. Śmierć Ellenai . energia. Nar. Kraków. Cherubin.zapał. Serafin. Po jej zgonie samotnika odwiedzają piastowscy aniołowie wróŜący rychły zgon wygnańcom. dusza.obraz (1883) Jacka Malczewskiego. którzy (jak to określa Mickiewicz w Epilogu Pana Tadeusza) "utraciwszy rozum w mękach długich. kuraŜ.bohater tytułowy symbolicznego poematu prozą biblijną (1838) Juliusza Słowackiego. Anioł . bez swej dawnej wesolości?') Animusz . ziemskie piekło syberyjskich więzień. Ad animam suam. plwają na siebie i Ŝrą jedni drugich". zwiedza pod jego przewodem. Anhelli. Obraz (1908) J. szlachetnego władcę-kapłana plemienia syberyjskiego. kontenans. Kraków. przypisywanej przez Aeliusa Spartianusa (śycie Hadriana) cesarzowi rz. z łac. druhu mego ciała. anielsko czysty.

Kiedyś przepowiedział mu wieszczek. gdy winnica dała obfity plon. który w swojej Summa theologiae (1269-73) poświęca mnóstwo miejsca i pomysłowości domniemaniom o naturze aniołów. 'Hermes przeleciał'. Londyn. Walka z aniołem . Pawła do Kolosan.zob. Gall.kontemplują Boga. (2) Państwa. Biblia.zob. Gromada aniołów moŜe tańczyć na ostrzu szpilki . Anioł Pański . Ave Maria.zob. Ogień. Trony . Archanioł. w południe i wieczorem na głos dzwonów. aby z niego zadrwić. ein Engelflog durchs Zimmer 'przez pokój'. Jakub.zob. Ognisty Anioł . pytaniu. ten odpowiedział mu: "Wiele się moŜe zdarzyć między ustami i brzegiem pucharu".. nm.. listę upadłych aniołów podaje Milton w "Raju utraconym". Siedem trąb siedmiu aniołów . Ŝe nie będzie pił wina z posadzonej przez siebie winorośli.gr.modlitwa zaczynająca się od tych słów. odmawiana rano. w tejŜe chwili nadbiegł sługa z nowiną. Średniowieczne wyobraŜenia o tych hierarchiach ilustruje obraz Botticellego "Wniebowzięcie Dziewicy". Ŝe dzik pustoszy winnicę. król Lelegrów na wyspie Samos. 16: (1) serafini. czy wielu z nich moŜe przebywać jednocześnie w tym samym miejscu. Nat.Angelologia chrześc. gr. odstawiwszy nietknięty . Trąba. por. 12. Ankajos . List św. Pozdrowienie anielskie . Ręka (Na rękach nosić). Lucyfer.zob.wg wierzeń chrześc. w róŜnych wariantach.in. Ankajos wziął w rękę puchar młodego wina i poszedł z nim do wieszczka.zob. Bernauer Agnes.powiedzenie przypisywane.zob. indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin. por. św. Zwierzchności . Chóry anielskie . Hadrian (Mauzoleum). Anioła . nagła cisza w ogólnej rozmowie. aniołowie . zob. cherubini. grupuje aniołów w trzech hierarchiach i dziewięciu chórach.rządzą światem. 392. Hermes epeiselthe dosł. zob. Woda anielska . 9.wypełniają polecenia szczególne. Zamek św. łac. (3) Mocarstwa. 1. syn Posejdona. Mirt. Apok. multa cadunt inter calicem supremaque labra. Księstwa. Upadły anioł .zob.mit.Anioł augsburski . 1. archaniołowie. Biblia. zwanemu teŜ Doktorem Anielskim. Ankajos. Anioł przeleciał . m. Anioł stróŜ . Tomaszowi z Akwinu.

Anny .wizerunek św.. 36-40. Iii. poznała Adama Mickiewicza. . córka arcyksięcia styryjskiego Karola Habsburga.. teŜ Homera "Odyseja". W białej sukience i ubraną w róŜe. Gdzie cytryna dojrzewa'! (. 1830. hrabia Ankwicz. 10-12.) Ach. Motyle wkoło. Lecz mądrość stara nad twym świeci czołem. parafraza pieśni Mignon z powieści Wilhelm Meisters Lehrjahre 'Lata nauki Wilhelma Meistera'. 'łaska'. Anna Austriaczka (1) . Anna . 8. zanotowane wierszem zaraz po obudzeniu się. Marii Panny. Wezwanie do Neapolu . wg tradycji chrześcijańskiej Ŝona św. Bruksela. jaką widziałem na Albańskiej górze. matka Władysława Iv. cz.. Św. ale niechętny poecie ojciec. patronka stolarzy. Hanna dost. Najbardziej znany: Św.1573-98. przez rzymskie bramy. Anna Samotrzecia . Śniła się zima . Znasz-li ten kraj. Luwr. w czasie swego pobytu w Rzymie. między obojgiem zrodziło się uczucie.puchar. nie dopuścił do małŜeństwa. 22. Mickiewicz pisał o Ankwiczównie w lirykach i umieścił ją jako Ewę w Dziadach. Legenda św. Antinoos i puchar.hebr. Do mego Cziczerona . Pókiś ty ze mną była! 1-2. częsty temat malarstwa Xv i Xvi w. Anny z Marią i Dzieciątkiem. Anna . 4. . por. Mój cziczerone! dziecinne masz lice. aby zabić dzika. Do H+++. sam jednak został przez niego pozbawiony Ŝycia. ona między niemi Zdala się wznosić i nie tykać ziemi. Anna Samotrzeć .obraz Leonarda da Vinci. pobiegł.ujrzałem Ewę. królowa polska i szwedzka.pod koniec 1829. ParyŜ. o moja miła! Tam był mi raj.nie wspomniana w Biblii.wielki tryptyk (1509) Quentina Metsysa.(Sen w Dreźnie) marzenie senne z 23 Iii 1832. tam. 17-20.Naśladowanie z Goethego. od 1592 Ŝona Zygmunta Iii Wazy.wiersz wpisany do albumu Henrietty w kwietniu 1830.. Joachima i matka Najśw. groby i świątnice Tyś przewodniczym był dla mnie aniołem. Ankwiczówna Henrietta Ewa (1810-79) .

Ambitna. regentka (1643-61) w czasie jego małoletniości. poślubił Jane Seymour. królowa Anglii. wkrótce zwróciła na siebie uwagę króla. matka Ludwika Xiv. córka Filipa Iii Habsburga.1523-96. Anna Cylejska . Anna Karenina . Rozczarowany przyjściem na świat córki (późniejszej ElŜbiety I). tekst: F. królowa Francji przez małŜeństwo z Ludwikiem Xiii w 1615.. panowie małopolscy. w kilka miesięcy później pierwsze malŜeństwo króla uniewaŜniono. Luwr.ok. 1601-66. okrzykniętej 1575 królową polską. Wraz z pięcioma jej rzekomymi kochankami została skazana i stracona. W 11 dni potem Henryk. Jako dama dworu jego pierwszej Ŝony. córka Zygmunta I Starego i Bony. spotkanie zapoznawcze zaaranŜowano pod Krakowem. córka Wilhelma. skrzywił się i od razu zawrócił konia. pierwszego ministra. Anne d'Autriche. aŜ doprowadzili do ołtarza w 1402. chcąc mocniej zalegalizować Jagiełłę na tronie polskim przez związek z krwią Piastów.fr. Trzech muszkieterów (czasy Richelieu) i Dwadzieścia lat później (czasy Mazarina) Dumasa-ojca. Anna Bolena . uspokoili Annę i trzymali w Polsce przez cały rok.opera (Mediolan 1830) Donizettiego. jako elekt. z pomocą kardynała Mazarina. ale panowie nie dali za wygraną. hrabiego Cylly. który wziął z nią potajemny ślub w 1533. 1844-45. 1625).były wdzięcznym tematem sensacyjnych powieści płaszcza i szpady. poronieniem i martwo urodzonym synem. od 1576 Ŝona Stefana Batorego. 1507-36. opiekowała się Akademią Krakowską. ParyŜ. wnuczka Kazimierza Wielkiego. wplątana w intrygi. a Anna została królową. infantka hiszp. W 5 lat potem oskarŜył ją podkanclerzy koronny i doradca króla. Romani. zwł. ozdobiła Kaplicę Zygmuntowską na Wawelu wspaniałymi rzeźbami. bulin) . odegrała wybitną rolę w trzech bezkrólewiach. Anna Boleyn (wym. ale nie mogąc udowodnić oskarŜenia. Katarzyny Aragońskiej. i Anny Kazimierzanki. do poślubienia jej jako ostatniej przedstawicielki rodu Jagiellonów. w stroju z białej satyny. oskarŜył ją o wiarołomstwo. Jej nieszczęśliwe małŜeństwo i jej stosunek do obu wielkich męŜów stanu Richelieu i Mazarina .Anna Austriaczka (2) . obmyślili ich małŜeństwo. Portret Rubensa (ok. Klemens z Moskorzewa. zobowiązanego. o wiarołomstwo.bohaterka tytułowa drugiej po Wojnie i pokoju wielkiej . Anna Jagiellonka . utracił swe godności. król spojrzał na młodą damę. druga Ŝona Henryka Viii.po 1380-1416.

staroitalska bogini roku i długowieczności. Choć tak nieprzeciętnie wyksztatcona i urodziwa. córka cesarza Aleksego I i Ireny.. nie miała szczęścia w miłości i zmarła w staropanieństwie. której święto obchodzono w Idy marcowe. Annasz . intelektualne. miała wpływ na króla. Annales Seu Cronicae Incliti Regni Poloniae . napisała Aleksjadę (gr. księŜniczka i historyczka bizantyjska.1083 .powieści (1873-77. 18. wg Jana. Henryk Viii. równieŜ kapłana. zajmowała się botaniką. Treścią jej Ŝycia były badania naukowe. pol. festynem ludowym połączonym z ucztowaniem. tł. osadzona w klasztorze. prześladowana zazdrością jego Ŝony Lawinu. Anna Kliwijska (de Cleves) . Aleksego Karenina. krucjatę (1095-99).1562-1625. wykorzystując znajomość spraw publicznych i wolny dostęp do archiwów cesarskich.w Biblii kapłan Ŝydowski. przybyła do Polski z bratem. Anna Komnena . poślubiwszy Nikefora Bryenniosa. dzieło hist. . Aleksego Wrońskiego. będące cennym źródłem wiadomości o tym okresie. uciekła i poślubiła boga rzecznego Numicjusza. schroniwszy się pod opiekę Eneasza w Lacjum.zob. Jana Ii. spiskowała. inteligentna i aktywna. rz. Długosz Jan. 1898-1900) Lwa Tołstoja. Ŝona wysokiego urzędnika ministerstwa. a jej wybaczono. 1155. aby osadzić go na tronie zamiast swego brata. opieka nad uczonymi. która. pierwsze gr. opuszcza dom. Anna Perenna . odsunięta od Ŝycia na dworze. 13-24. a w końcu poświęca Ŝycie. Zygmuntem Iii Wazą. zielarstwem i przyrodolecznictwem. spisek odkryto. córka Jana Iii szwedzkiego i Katarzyny Jagiellonki. rzucając się pod koła pociągu.mit. załoŜyła wielki ogród botaniczny pod Golubiem. obaj brali udział w procesie i przesłuchaniach Jezusa. obejmujące panowanie jej ojca i 1. największej księgi wydanej w Polsce przedrozbiorowej. męŜa i małego synka.zob. Kobyła (Flandryjska). teść Kajfasza. sfinansowała wydanie w 1613 olbrzymiego Zielnika Szymona Syreńskiego. utoŜsamiana z siostrą Dydony Anną. kobieta uczona i ambitna. jednej z najsłynniejszych powieści psychologicznych Xix w. stworzone przez kobietę. w gaju pod Rzymem. aleksias) w 15 tomach.ok. Ew. Anna Wazówna . która dla wielkiej miłości do przystojnego oficera.

miara wina a. Uffizi. z Bitynii. w Odysei Homera najzuchwalszy i najbezecniejszy z zalotników Penelopy. zgodność. ensemble 'całość. anniversarilis 'doroczny'. o średnicy 285 razy dłuŜszej od średnicy Słońca.mała beczułka. który zmuszał podróŜnych do walki wręcz i kaŜdego zabijał. harmonia. uniósłszy przedtem w górę. Hartford. Ankajos. Antaios. kiedy podnosił do ust puchar z winem. zestrojenie składników dzieła art. scena zbiorowa w sztuce teatr. dawn. podwójna.(odsyłać.Antinous. zwana teŜ Sercem Skorpiona. Athenaeum (USA). tj. zespół'. Antares . urodziwy młodzieniec gr. Scorpio). Obraz Tiepola. który dąŜył do władzy w Itace i do zgładzenia Telemacha: zginął od strzały z łuku Odyseusza. ok. z fr. muzyków. Ansambl . 130 ne.rzeźba Pollaiuola. chodzić bezskutecznie) od jednej instancji do drugiej.. Antinoos (2) . Antinoos (1) . Obraz Tintoretta. Florencja.gr. był nie do pokonania. w operze. Odyseja. syn Posejdona i Gai (Ziemi). Conn. piwa objętości od 6 do 18 garnców. rocznica.Antinous. zespół aktorów a. antalag 'ćwierć a. najjaśniejsza (alfa) w konstelacji Niedźwiadka (łac. por.. Antares 'podobny do Aresa'... odległa o 400 lat świetlnych. 22. 8. zabił go w walce Herakles. Herakles i Anteusz . bo dopóki dotykał Matki-Ziemi. mit. Anteusz . faworyt cesar Hadriana.jedna z najczerwieńszych gwiazd nieba. do czerwonej planety Mars. Florencja.przest. gr. z gr. Obraz Pollaiuola. gigant libijski. naboŜeństwo Ŝałobne w rocznicę śmierci: z łac.dawn. An(n)iwersarz . Castelgomberto. Antał(ek) . 112 ok. w Polsce od Xvi w. pół beczki'.Od Annasza do Kajfasza . Bargello. towarzysząc mu w czasie podróŜy po . z węg.

Mus. 70 pne. ParyŜ. Silvestre'a. tj. Obraz J. Luwr. ParyŜ. z pierwszych antologii gr. wznosił mu świątynie. Brera itd. 1768) J. nazwał jego imieniem gwiazdozbiór. monetach. gemmach. K.obraz (1650) J. oparty gł. Watteau. r. Antologia Palatyńska a.Antiope.. Plastyka antyczna przedstawia go z atrybutami Dionizosa i Wertumna albo jako nagiego. (1) mit.. 1560) Tycjana. Salmasiusa w Bibliotece Palatyńskiej w Heidelbergu. Sen Antiope . 1231). gr. odnaleziony w 1606 przez 19-letniego filologa fr. zwana teŜ Hippolitą.zbiór epigramów gr. imię dwóch popularnych świętych: Egipcjanina z Iv w. Przedstawiano go na posągach. Mediolan. z gr. Grenoble. Wieniec Filipposa z Tessalonike (ok.. których spłodziła z Zeusem.obraz (ok. Meleagra z Gadary (Palestyna) ok. Jowisz i Antiope . 560). Agatiasa z Miryny (ok. Prado. florilegium.L. Antologia . matka Amfiona (zob.Nilu utonął (wg niektórych. najwaŜniejsze były: zbiór epigramów ponad 40 dawniejszych poetów pt. została jego Ŝoną i matką Hippolita. gdy nawiedził ją w postaci satyra.łac. z Padwy. Jowisz jako satyr i Antiope . Antonius. epigramów róŜnych autorów. gr. Rzym. przez nadwornego kapłana Konstantyna Kefalasa w Bizancjum. oddając Ŝycie za cesarza). Jego przyjaźń z Hadrianem i tragiczna śmierć przyniosły mu legendamą niemal sławę: cesarz zaliczył go w poczet bogów.) i Krąg. ParyŜ. pochodzący z rodu Antoniuszów. Obraz (ok. 1521-25) Correggia.(2) mit. Luwr. . uwaŜanego za inicjatora ascetyzmu zakonnego. Madryt.obraz (ok. Antoni . gr. Olbrzymi posąg w Neapolu. miasto Antinoopolis (Szeioh Abadeh) w środkowym Egipcie. ułoŜony przez poetę gr. Davida. Jordaensa. Stephanos. Naz. 40 ne. Luwr. a. łac. na powyŜszych antologiach. Antiopa . jego "kuszenia" przez złego ducha były materiałem dla wielu pisarzy i malarzy.A. Obraz L. anthologia 'zbieranie kwiatów'. porwana do Aten przez Tezeusza (co spowodowało najazd amazonek na Attykę i walki zakończone pokojem).) i Zetosa. zebrany ok. gr. Neapol. Grecka .wybór (fragmentów) utworów gł. Antiopa . Sens. Popiersie. Kyklos. Płaskorzeźby. Muzeum. Villa Albani. 900 ne. drugi . tj. Wieniec. melancholijnego młodzieńca.Antoni Padewski (zm. królowa amazonek.

409 pne. przen..dawn. a takŜe pomocą w odnajdywaniu przedmiotów zagubionych. zły człowiek. nowy władca Teb. nad państwowymi.). Antygona .tragedia (410 a. Propaganda kościelna i polit. Legendy o nim opierają się gł. Eteoklesa i Polinika (zob. Kraków 1888) Sofoklesa. przedsięwzięcie. 3. gdzie przedstawiony jest jako bluźniercza bestia o 7 głowach i 10 rogach. Jokasty. Trajana i Hadriana. córka Edypa. siostra Ismeny. Kommodus. 13.. 2. Antoninowie . grzebie brata. termin biblijny. i jego matki (i Ŝony). zły duch. jego adoptowani synowie Marek Aureliusz i Werus. Der Antichrist .tragedia (Ateny ok. Edyp. łącząc go z takimi postaciami. Wal Antonina .(1888) esej krytyczny o moralności chrześc. "człowiek grzechu. rozdzielając dary i trapiąc mękami. dawn. syn zatracenia" z 2. usiłując omamić ludzi czterykroć: udając Mesjasza. między dzisiejszymi zatokami Firth of Forth i Firth of Clyde.mit. Fr. umniejszała jego grozę.. postać apokaliptyczna. szatan. Okres ten zwykło się nazywać "złotym wiekiem cesarstwa". dla obrony przed plemionami północy. 18.franciszkanin słynący cudami. cyrkowe. Neron. Vallum Antonini. Fryderyk Ii Hohenstaufen czy Napoleon. gr. zwł.dynastia cesarzy rzymskich Ii w. za co zostaje Ŝywcem zamurowana i odbiera sobie Ŝycie. Liście św.) świata. kiedy jej bracia giną we wzajemnej walce o tron ojca. króla Teb. z fr. Listu do Tesal.) Eurypidesa. czyniąc cuda. przedsiębiorstwo. ne. Nietzschego. 440 pne. teatralne. do której naleŜeli: Antonius Pius. 2. 140-142. kojarząca się z mistyczną liczbą 666. 2. 1-12 i Apok.łac. brat Jokasty.zob. spór z Kreonem. oparty na 1. ludzkimi. Kreon. Antrepryza . boskich. pol. nie pozwala pochować Polinika jako zdrajcy ojczyzny. Antygona . Antygona. Mahomet. wyst. na 2. która wg oczekiwań wczesnego kościoła ma kierować nieszczęściami poprzedzającymi koniec (zob. . entreprise. towarzyszy oślepionemu ojcu na wygnaniu aŜ do jego śmierci. Edyp w Kolonie .. Fenicjanki . Antychryst . jak Kaligula. obronny wał (limes) wybudowany w Brytanii przez Antonina Piusa ok. Liście do Tesal.archetyp osobistego przeciwnika Chrystusa i Królestwa Jego. uznając wyŜszość praw moralnych. Jana.. często łącznie z okresem panowania poprzednich cesarzy: Nerwy.

Antystenes z Aten . załoŜyciel szkoły cyników (zob.) lewy odłam reformacji . Cynik).Tebaida. a nigdy nie widzę "końskości" ... Ŝe istnieją tylko konkretne rzeczy. człowiek z głową szakala lub dzikiego psa.. bracia polscy.dramat (1917) Waltera Hasenclevera. który był uwaŜany za wybranego kanonicznie. socynianie. 1806) Jeana Racine'a. wyst. uwaŜał. egip. . gdy w bitwie pod Pydną król Perseusz poniósł klęskę i dostał się do niewoli. jego stosunki z Platonem były wrogie (walka o puściznę Sokratesa między dwoma najwybitniejszymi uczniami mistrza). por. przedstawiany jako szakal a. 436-365 pne. Koń (jaki jest. odprowadzający ich dusze na sąd.La Thebaide . 1922) Jeana Cocteau. Antytrynitarze . Xv w.).ok.mit. pol.sekty chrześc. twierdził. a nie rzeczywistość. opiekun balsamistów i grobów. Antigone . Tragedia (ParyŜ 1943. Polinice i Antigone . w Polsce (Xvi-Xvii w. Anubis . odrzucał naukę Platona o ideach. AntypapieŜ . nie uznające bóstwa Chrystusa. sporadycznie do poł. wyd. trinitas 'trójca'. koniec jej nastąpił w czasie 3.arianie. Sztuka (wyst. reszta to słowa. Antygonidzi . załoŜona przez Antygonosa I Monoftalmosa ('Jednookiego'). przed 1059.). potem Sokratesa.-łac. 'odprowadzającym dusze'. pierwsza tragedia (1664. było ich łącznie 39 (gł. Ŝe jedynym dobrem i celem Ŝycia jest cnota. z późn. jednego z wodzów Aleksandra Wielkiego. Przeciwnik logiki i dialektyki.słynne powiedzenie Antystenesa. przeciwne dogmatowi o trójosobowości Boga. Cocteau.papieŜ wybrany przez opozycję w stosunku do papieŜa. pol. uczeń Gorgiasza. unitarianie.tragedie (1783) Vittoria Alfieri.. którego zewnętrznie bardzo przypominał. Opera (1927) Honeggera wg sztuki J.dynastia panująca w staroŜ. wojny macedońskiej z Rzymem. Macedonii od 276 do 168 pne. pod imieniem Hermanubis. Platonie. Kraków I957) Jeana Anouilha. bóg zmarłych. widzę zawsze konia. w Grecji utoŜsamiany z Hermesem Psychopomposem.

aoidos 'śpiewak. król wyraził niezadowolenie ze sposobu.2. Aleksander Wielki. Bucefał. mistrz gr.łac.in. . Iv w. por. poprawiwszy but na swym obrazie pod wpływem fachowych zarzutów szewca. gdy zostało mu tylko 50000 sestercji.Kiedy Aleksander Wielki zamówił u Apellesa swój portret na koniu. bez posunięcia choćby odrobinę naprzód pracy twórczej. 35. Afrodyty Anadyomene (zob. Przypisywana mu najsłynniejsza rz. Geniusz koloru i wdzięku. ksiąŜka kucharska "De re coquinaria" pochodzi prawdop. wielu portretów Aleksandra W. trzymaj się kopyta! .). Zeuksis. Bucefał i Aleksander . na co Apelles odezwał się z uśmiechem: "Twój koń. malarstwa monumentalnego. z którego dzieł i pism nic nie pozostało. Szewcze. (np." Apelles i Kampaspe . dopiero z Iii8Iv w. które stało się juŜ wtedy synonimem smakosza. Był nadwornym malarzem Aleksandra Wielkiego i Ptolemeusza I. miał się powiesić ze strachu przed widmem głodu.. tj. pieśniarz'.łac. twórca m. Dlatego kazał przyprowadzić do obrazu Bucefała. poł. por. wstrzymaj się wreszcie od dalszych poprawek i ulepszeń! Okrzyk Apellesa pod adresem kolegi-malarza. 12. Ale gdy Bucefał ujrzał siebie na obrazie. tj. królu. Ręce precz od obrazu! . zarŜał. Apelles. aojda. zdaje się lepiej od ciebie znać na malarstwie. powiedział (dosł. najsławniejszy malarz staroŜytności. powiedzenie przypisywane Apellesowi przez Pliniusza w Historii naturalnej. pedanta Protogenesa.zob. a malarz zamówienie wykonał. poj. Apelles z Kolofonu .łac. w jaki przedstawiony został na obrazie jego ulubiony koń.): "(Niech) szewc nie (osądza) powyŜej obuwia!" Apicius .Marcus Gavius bogaty smakosz i sybaryta rzymski. Znane są tylko z opisów. którzy przy dźwiękach formingi czy kitary opiewali na dworach moŜnych panów czyny bohaterów. nulla dies sine linea.Aojdowie . roztrwoniwszy na przysmaki większą część majątku. pne. 36. i dla lepszego zbytu opatrzona jest nazwiskiem.w Grecji przedhomerowej zawodowi poeci-pieśniarze. Ani dnia bez kreski . l. Ŝyjący w czasach cesarza Tyberiusza. aby wskazać Apellesowi na kilka uczynionych przez niego błędów. ne sutor supra crepidam! Apelles. PiorunodzierŜcy w świątyni Diany Efeskiej) i alegorii Potwarz. manum de tabula!. z gr. Bard. gdy ten zaczął ganić udo namalowanej postaci.

ezoteryczną. UwaŜany był za wyrocznię. z gr. balsamowano i grzebano w Sakkarze z królewskim ceremoniałem. a później Ozyrysa (zob. Grecy utoŜsamiali go z Hadesem. jak wierzono. gdzie uwaŜano go za wcielenie Ptaha (zob. . z Ii-Iii w. falsyfikatach.grecka forma egipskiego imienia Hapi. termin zastosowany do literatury relig. Celem Apokalipsy było przedstawienie. boga Nilu. Apocalypsis cum figuris. Apokryfy Nowego Testamentu. niedostępną dla profanów. dla pokrzepienia serc w cięŜkich czasach. Stare byki uroczyście topiono. Byk kultowy. Inscenizacja (1968) Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego. freski Cimabuego w górnym kościele w AsyŜu. a z czasem i do Rzymu. do ok. apokryficzna (od ok. przez Orygenesa.u śydów i chrześcijan księga kanoniczna a. Apokalipsa w obrazach . skąd kult dotarł do Aten. ostatecznego triumfu Dobra nad Złem. ok. zaś w Biblii. oparta gł. braci Van Eyck. nieautentycznych. apokalypsis 'odsłonięcie. Apokalipsa . ale nie istniejące w oryginale hebrajskim. Gandawa. Jana.). językiem mistycznym. Rubensa. (hermetyzm) księgi zawierające wiedzę tajemną. 150 ne. dlatego został bóstwem podziemnym. umoralniającej.Apis . cykl drzeworytów (1496-98) Albrechta Drera. związanym z minerałami i klejnotami... Ptolemeusz I Soter przeniósł główny ośrodek kultu do Aleksandrii. Monachium. obrazy Velazqueza. Dies irae. objawienie'. 185 . zwł. pochodzące z najwcześniejszego okresu piśmiennictwa chrześc.łac.ok. Londyn. symbolicznym.. przen. miał dwór w pobliŜu bramy świątyni Ptaha w Memfis.. 200 pne. wydany w formie ksiąŜki.księgi biblijne niekanoniczne. 254. o utworach wątpliwego autorstwa. w hellenistycznych religiach misteryjnych i systemach filoz. przypisywane niekiedy Janowi apostolowi. na biblijnej Apokalipsie. podrobiony'. na wyspie Patmos 93-96. Nowego byka rozpoznawano po 29 znakach. Oficjalna Ŝałoba trwała 2 miesiące. Objawienie. zawierająca proroczą wizję wydarzeń towarzyszących końcowi świata. apokryphos 'ukryty. nie uznane za "natchnione". i Signorellego w katedne w Orvieto. Objawienie św. z promienia słonecznego. por. Florencja. który miał je napisać na zesłaniu.).). nabrały z czasem charakteru literatury ludowej. freski Giotta w kaplicy Peruzzich w Santa Croce. Pinakoteka itd. zrozumiałym dla wtajemniczonych. Seria miniatur na rękopisach śrdw. Był on równieŜ czczony pod postacią byka w Memfis. Apokryfy . Cztery (Czterej jeźdźcy Apokalipsy). włączone do greckiej (Septuaginta) i łacińskiej (Wulgata) wersji Biblii. zrodzony. z gr.

Dafne. Phoibos 'błyszczący'. nie zachowane dzieło rzeźbiana gr.. Sansovina. przynoszącą takŜe zarazy. 2. marmurowa kopia rz. Watykan. Mousagetes. Apollo . 1871): harmonijny.głosu) i muzyki. bliźni brat Artemidy.rzeźba Leocharesa (Iv w. mającym znaczny wpływ na kulturę gr. strzegący stad.rzeźba. Apollo et Hyacinthus (1767) Mozarta.wg Fr.. neque semper arcum tendit Apollo. Apollo Belwederski . Apollo . tj. 10. Cranach St. bóg poezji. o szeroko rozpowszechnionym kulcie. nie znany jeszcze Homerowi. Turner. pne. występuje dopiero od V w. syn Zeusa i Latony. pne. M. łuk i wieniec laurowy.. umiarkowany. z gr.Apoksyomenos . Watykan.. Apollo Sauroktonos . Nar. Horacego. Rzym. brąz (ok. czczony świętami obchodzonymi w róŜnych porach roku. Apolliński . Asklepios. 1540-45) J. Delos. Kopenhaga. bóg-lekarz chorób ciała i duszy.B. od apoksyein 'zdrapywać'. Rzeźba Thorvaldsena.. Wyspiańskiego do Iliady. przeciwstawny dionizyjskiemu. G. Niobe. 325-300 pne. gr. Pyton. a śpiewakom . Rzym. jako bóg słońca Febus. Nietzschego (Narodziny tragedii. Ribera. nie zawsze wysyła śmiercionośne strzały. 'Jaszczurkobójca') rzeźba Praksytelesa (Iv w. Rzym. uwysmuklonego kanonu ciała ludzkiego: wysokość głowy stanowiła ósmą część wysokości ciała. J. Kasandra. udzielający wieszczkom daru przepowiadania. gr. Tityos. Marsjasz. Rzeźba (1900) Rodina.). Opery: Apollo et Daphne (1698) J. Marpessa. o harmonijnej budowie ciała i klasycznych rysach. Reni. Apollon Musagete. odlew w brązie. Sybilla.mit. Nie znwsze Apollo napina łuk . jeden z najpotęŜniejszych bogów Olimpu. Koronis. Belweder Watykański. A. bóg mądrości (przekazujący wyrocznie przez Pytię delficką. racjonalny. Jego atrybuty: lira. teŜ: Admet. rolnictwa i roślinności. Delfy. Lully'ego. którą teŜ sam uprawiał.przen. pne. przewodnik muz. fr. kopia znaleziona w 1495. bóg ziemi. zob. Obrazy: L. identyfikowany z Heliosem. męŜczyzna młody i piękny. bóg nowo załoŜonych miast i kolonii. Balet: Apollo i muzy.(gr. Ilustracje St.). Muz. zabijający młodzieńców i męŜczyzn strzałą ze srebrnego łuku. Lizyppa z ok. kopia marmurowa. M. Schiavone. bóg oczyszczenia z win. Warszawa. z Pieśni. Igora Strawińskiego . Delacroix. powściągliwy. Hiacynt.posąg młodzieńca ścierającego skrobaczką kun i oliwę z ciała po zawodach sportowych. de Vos. praktyczna realizacja jego nowego. bóg śmierci. Wenecja..W. Domenichino. Muz. Pan. Thorvaldsena. Apollo . gr. Veronese.łac.

Marka. Do progów apostolskich . piwa. apologetów chrześcijańskich.św. osoby. wg Mat. Patryka. wszelka pielgrzymka) do Rzymu. Apollyon . Z gr. Walii . Apostołami nazywano teŜ później tych. 9. Apostoł . kij pielgrzymi. butla z tykwy).. 12 uczniów Jezusa: Piotr.. choreogr. Jakub Młodszy (wałek pilśniarza). 256-331." (J. duŜy kielich do wina.. Juda zw. Drera. 1 ). 338-401. Pinakoteka. przekazana przez Platona i Ksenofonta "Obrona Sokratesa" (zob. Andrzej. "Piramidy. Brytanii . 604. 1). Łuk. pojęcia.łac. Tadeuszem (pałka).?" (C. z gr. Mateusz Ewangelista (toporek a. osoby nieobecnej czy nieŜyjącej. Czterej apostołowie ..św. 1). Ew. pierwszy papieŜ (symbol: pęk kluczy. Bartłomiej (nóŜ). Galii . 680-755. Filip (długa laska zakończona krzyŜem). Marcina z Tours. sarkofagi. np. przedstawiona na piśmie. i św. Grzegorza. . którzy nawracali na chrześcijaństwo całe ludy i kraje. apostoła Armenii . 601. zasady a. Cieniu. jak np.figura retoryczna polegająca na zwracaniu się do idei. Apostrofa . niewiernym (lanca). Bonifacego. (A. Augustyna z Canterbury.. 130-200.: Adolf Bolm. Ireneusza. Apok.św. później dołączono Pawła (miecz). Judasz Iskariota (sakiewka). Mickiewicz. Irlandii .. apostolos 'wysłaniec'. Apostołowie . t. czy wy macie takie trumny. kogut)..św. brat Piotra (krzyŜ w kształcie litery X). Tomasz zw. jego brat Jan Ewangelista (kubek z wylatującym zeń uskrzydlonym węŜem). w Biblii.dawn. zm. ok. zm. po jego śmierci wybrano Macieja (topór wojenny).św. miodu.św. halabarda). Dawida. "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie". Germanii . symbole odnoszą się przewaŜnie do narzędzi męczeńskiej śmierci. Jakub Starszy (muszla. odjeŜdŜasz. "Czemu. przedmiotu a. St.. Szymon (piła). "Pan Tadeusz". "Rozmowa z piramidami". Sokrates) i pisma obrońców chrześcijaństwa z Ii w.obrona sprawy. Norwid. Słowacki. Dziejów Ap. Apologia . 373-463. tzw.(Waszyngton 1928).podróŜ sprawozdawcza biskupa (pot. Monachium. "Bema pamięci Ŝałobny rapsod".). wygłoszona a.. 11.wg Biblii. ad limina apostolorum . ręce złamawszy na pancerz.dwa obrazy (1526) A.grecka nazwa Abaddona (zob. księcia piekieł i anioła przepaści. zwł.

precyzyjna drobiazgowość. Aptekarska dokładność . wł. Apteka . octy itp.nazwa określająca pierw.nazwa sonaty fortepianowej f-moll. opus 57 (1804-05) Beethovena. 8 drachm = uncja.1. magazyn'.36 kg. Appassionata . L'Apres .. pochodzą z Indii.zob. teŜ Farys." Zob. Aptekarska praca . wódki. zioła. Appiusz i Wirginia . nalewki. likiery i przysmaki (konfitury. póŜniej. Tysiąc (i jedna noc). ale do Europy Zach. Apteczka domowa izdebka. 'namiętna. Eklezjastyk. 2. szatka. 3 itd. Wirginia. 13 uncji = funt = 0. Cyfry arabskie . marynaty.wagi przed wprowadzeniem systemu metrycznego system norymberski z 1546. Aptekarskie jednostki . uŜywane współcześnie. 5. Szekspira Lady Makbet mówi: "Zapach krwi! Wszystkie wonności Arabii nie odejmą go tej małej ręce. i nie będzie końca pracom jego.w Biblii. 38. powidła). do osoby zmarłej. przeniesione zostały w X-Xiii w.). w dawnych dworach szlacheckich schowek na leki (sadła.apostrophe 'odwrócenie się' pozorne od słuchacza do kogo innego.z gr. staroŜytnej stolicy Nabatejczyków. apotheke 'skład. obowiązujący w Polsce we wszystkich zaborach do 1918: 20 granów = skrupuł. u Ptolemeusza. Arabia felix) na wybrzeŜach i pustynną (Arabia deserta) w głębi półwyspu. tylko Arabię Północną. dziś Wadi Musa w Jordanii. 1.dla Greków Arabia była ojczyzną kadzidła i perfum: W Makbecie. zwł. 7: "Aptekarz uczyni przyjemne lekarstwa i maści zdrowe sporządzi.zob. później cały Półwysep Arabski. Wonności Arabii . gwałtowna'. . korzenie itp.Midi D'un Faun . Faun (Popołudnie Fauna). wymienia się jeszcze Arabię petrejską (Arabia Petraea) od Petry." Arabia . 3 skrupuły = drachma. dzielony następnie na urodzajną "szczęśliwą" Arabię (łac. przez Arabów.

granitowe wzgórze na płd. tkaczka słynąca z doskonałości swojej sztuki. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A.obraz P. mit. wg Mateusza. nad Tagiem.dziś niemal wymarły język semicki Syrii.gr. a sznur w pajęczynę. wg tradycji muzułmańskiej. aby w I w. który od czasu zburzenia Jerozolimy w Vi w. Madryt. arab. córka Idmona. Aramis . Pałac DoŜów. ogarnięta pychą. wyparł z uŜycia języki: fenicki. językiem tym posługiwał się Jezus i apostolowie. zob. A. gr. pryw. Prado. cel pielgrzymek. Palestyny i Mezopotamii. . moabicki. od Xvi w.Arachne . co tak rozzłościło boginię. akadyjski i hebrajski.-wschód od Mekki.. zwany takŜe DŜebel-el-Rahm. ustępuje pod naporem aramejskiego. 'Zbiegły dni wesołego w Aranchwes pobytu'. pieczętowanej wizerunkiem pająka jako znakiem fabrycznym przędzalni. Niektórzy uczeni sądzą. pne. tł. Aram. hidŜra) z Mekki do Medyny w 622. początkowe słowa sztuki Fr. Adam spotkał Ewę po dwuchsetletnim karnym rozłączeniu i gdzie się zatrzymał Mahomet w czasie swej ucieczki (arab.(wym. Ŝe mit ten jest echem konkurencji w handlu morskim artykułami włókienniczymi między Atenami a lidyjsko-karyjskimi eksporterami farbowanej wełny. 'pająk'. Aramejski język . 'góra łaski'. na którym. farbiasza z Kolofonu w Lidii. Arafat . Veronesa. Bruksela. por. 1657) Velazqueza. Mickiewicza. ale bogini zmieniła ją w pająka. Dumasa-ojca. W ciągu 1.obraz (ok. Ŝe podarła materię w strzępy. aranchuef) miasto w środk. stać się językiem literackim i religijnym śydów. Arachne . Aranjuez . wezwała Pallas Atenę do współzawodnictwa i wyobraziła na swym dziele miłostki bogów. Po aramejsku napisano ostatnie partie Starego Testamentu. Talmud Jerozolimski i Babiloński.obraz (1636-38) Rubensa. Wenecja. tysiąclecia pne. Die schonen Tage in Aranjuez sind nun zu Eade. Trzy (Trzej muszkieterowie). Pallas i Arachne . Arachne powiesiła się z rozpaczy. Adam (Szczyt Adama). 'dawna nazwa Syrii'. Ew.jeden z czterech gł. letnia rezydencja królów hiszp.. z hebr. Tkaczki kobierców . Hiszpanii.

Arbiter elegantiae . Ararat . Arbiter . tak on przez swą gnuśność doszedł do rozgłosu. 'świadek. ofiarę ze zwierząt. 38. 4.) pokrytych wiecznym śniegiem. Arbela . a jak inni dzięki pilności. autorytet w sprawach dobrego smaku. cesarzowi Augustowi dla upamiętnienia jego szczęśliwego powrotu z Galii i Hiszpanii. ile Ŝe tamten (.. im były swobodniejsze. znawca. w wyniku niełaski cesarza. im bardziej nosiły na sobie cechę pewnej niedbałości.). 17-19 Tacyta. dedykowany przez senat rzymski w roku 9 pne.-wsch. sędzia sportowy.miasto w staroŜ. na którym się zatrzymała arka Noego po opadnięciu wód potopu. 27. lecz za wytwornego znawcę zbytku. z ołtarzem ozdobionym płaskorzeźbą przedstawiającą suovetaurilia. nazwa od Urartu. dziś Arbil (Erbil) w płn. tym chętniej brano je za domniemaną naturalność. Jego słowa i czyny. co zdecydowało o upadku dynastii Achemenidów. Nie uchodził jednak za hulakę (. 'Ołtarz Pokoju'.. sędzia polubowny. Gen.Schillera "Don Carlos" (1787).pisze Tacyt . 16. później prokonsula Bitynii.) przybrany został do grona nielicznych powierników Nerona jako mistrz dobrego smaku.. w 66 ne. o dwu bazaltowych szczytach (5156 i 3914 m npm. jednego z najwybitniejszych utworów literatury rz. zm.. Izajasz.. pisarza rz. prawdopodobnie autora zręcznych epigramów i wspaniałego. podawana niekiedy jako miejsce bitwy (zamiast pobliskiej Gaugameli). konsula. skąd dowiadujemy się o samobójstwie Petroniusza przez przecięcie Ŝyt.. tonu. Ara Pacis Augustae ..) niczego . (. tur. Iraku.łac. Aghri Dagh. rozjemca'. budynek wzniesiony na Polu Marsowym w Rzymie.. Jedynym niemal historycznym świadectwem jego istnienia są Roczniki.miejsce.rozjemca. przy ceremonii dedykacji. tak nazwał Tacyt Tytusa (a. Kuh-e Nuh 'góra Noego'. Jeremiasz. Dariusza Iii. zrekonstruowany w 1939 na podstawie fragmentów odnalezionych w 1568. ara 'ołtarz'... pax dpn.wygasły wulkan na WyŜynie Armeńskiej w Turcji. Masis. zachowanego we fragmentach (zob. w której Aleksander Wielki pokonał w 331 pne. w Biblii . 8. 37. Kajusa) Petroniusza.. Asyrii. łac.noc wśród zajęć i rozkoszy Ŝycia. ormiań. 1859 i 1903. pacis 'pokój'. "Dzień przepędzał on na spaniu .łac. z łac. Trymalchion) współczesnego romansu obyczajowego "Satyryki w 20 księgach". 51. prastarej krainy nad górnym Araksem.. pers.

287-212 pne.dumne oświadczenie przypisywane Archimedesowi.. Gabriel. i Israfel. uŜytych jakoby przeciw Rzymianom. rekuzę.gr. archos 'przywódca'. od ukr... Eureka! .główny anioł. inne źródła .zob. gł. Czarny (Czarna polewka). śruby bez końca itd. Archeus(z) . herold. Archanioł .nie uwaŜał za przyjemne i subtelne. dostać od kosza. Kosz.wg witalistycznego poglądu Paracelsusa (zob. które mieli jeszcze jakoby widzieć Cicero i Owidiusz. n. por. Jerahmeela. dawca światła. Hammera). wydać miał Archimedes. z tur. w których nie sposób oddzielić prawdy od legendy. nazwane . Arbuz .) Sienkiewicza. Jest teŜ waŜną postacią w powieści "Quo vadis?" (zob. Rafał.-łac. Gabriel. uzdrowiciel. z gr. Historia i tradycja znają go gł. a poruszę z posad Ziemię . otrzymać odprawę.) odrębny pierwiastek (zasada) Ŝycia. Archimedes z Syrakuz . i jeść (h)arbuza dawn. Przypisywano mu teŜ budowę planetarium. wojownik. największy mechanik siaroŜytności.ok.-podolskiego obyczaju częstowania niemiłego konkurenta (ubiegającego się o rękę panny) arbuzem. Anioł (Chóry anielskie). a którego wzmacnianie jest istotą kaŜdej skutecznej terapii lekarskiej. archangelos. anioł śmierci. Wieniec (grochowy). którego zbadanie umoŜliwiłoby wpływ na przyrodę i dowolne jej przekształcanie. który zadmie w trąbę zmartwychwstania. okrzyk radości.Dostać. twórcy zasady dźwigni. wg anegdoty. przeciwnik Szatana. Szary (Szara gęś). gdzie nagle udało mu się sformułować prawo hydrostatyki. Heureka! 'Znalazłem!'. i Uriel. apokryf Enocha wymienia jeszcze Raguela.Chamuela. Archanioł Rewolucji . na którym mógłbym stanąć. Saint-Just. Jofaela i Zadkiela. charpuz. właśc. Daj mi punkt oparcia (poza Ziemią). Jego olbrzymia sława przyczyniła się do powstania wielu opowieści o nim. odmowę przy oświadczynach. biegnąc nago przez ulice Syrakuz do domu z łaźni. W Koranie czterej archaniołowie to: Michał. obrońca wiary. Azrael. S. tkwiący w kaŜdej Ŝywej istocie. który. jak tylko to. w Ŝydowsko-chrześcijańskich pismach i legendach jest ich czterech: Michał. por. co mu Petroniusz zalecił" (tł. a takŜe wielokrąŜka. Sariela. z gr. mędrzec gr. jako wynalazcę śruby wodnej (przenośnika ślimakowego) i pomysłowych machin obronnych. anioł objawień.

na bulwarze nadmorskim Syrakuz. kierował obroną Lwowa. kiedy po dwuletnim oblęŜeniu Syrakuz wojska konsula Marcellusa wdarły się do miasta i plądrowały je. który zbliŜał się. Noli turbare circulos meos!. to do zachodu zdrowo stawiały. ze sztandarem w ręku. Ŝołnierzy do ataku przez most na Adydze. Arciszewski.1840-1916. Włochy). działał w Warszawie i . Maurycego Orleańskiego i w zdobywaniu La Rochelle w 1629 przez wojska Richelieugo. J. Prado. gdzie 17 Xi 1796 gen. zawiły. walcząc w Brazylii z Hiszpanami dosłuŜył się stopnia generała i admirała w 1638. skomplikowany.później zasadą Archimedesa: "Ciało zanurzone w cieczy traci pozornie tyle na cięŜarze. Uczony został zabity wbrew wyraźnemu rozkazowi Marcellusa. gdy z armat męŜnie z szturmów potęŜnie mnie wynaszały.1592-1656. Prado. 4. w 1622 debiutował wierszami. 67-75) Arcite i Palamon . Nie ruszej moich kół! . ile waŜy ciecz przez nie wyparta". Pomnik Archimedesa . z Cicerona Ad Atticum. (K. słowa wypowiedziane rzekomo przez Archimedesa do Ŝołnierza rzymskiego. śołnierz zapewne nie wiedział.obrońcy miasta. było to w czasie 2. Madryt. Delacroix. Arcole . Bonaparte poprowadził osobiście. polski księgarz i wydawca.. Arct Michał . ParyŜ. de Ribera. Ŝołnierz pol. kim jest ów starzec kreślący figury geometryczne na piasku. gdy usiłował znaleźć sposób określenia zawartości złota i srebra w koronie sporządzonej dla króla Hierona Ii.wieś w prowincji Werona (płn.niezmiemie trudny do rozwiązania.zob. wojny punickiej. w 1623-25 uczestniczył w oblęŜeniu Bredy przez ks. Madryt.łac. w. w 1623 za zabójstwo skazany na infamię i banicję. Śmierć Archimedesa E. Obrazy: Rubens (ok. Rekurs z Indiej do Niderlandu. W 1646 przyjął ofiarowane mu stanowisko "starszego nad armatą koronną w Polsce" (generała artylerii koronnej). 1636-37). brał udział w bitwie pod Piławcami. wstąpił do słuŜby holenderskiej. wygrywając jedną z pierwszych bitew z Austriakami w kampanii lombardzkiej. Problem Archimedesowy . Palais Bourbon. gdy mię do wschodu. aby go zabić. Palamon i Arcite. Arciszewski Krzysztof . 12. Chwała bądź Bogu! Prędzej rarogu nawy latały.

dawn.tytuł nadawany od 1356 niektórym ksiąŜętom niemieckim. łac. uŜywany dziedzicznie od czasów Karola V Mądrego (1364-80). Gallego.B. opłat itp. zachęcił Marię Konopnicką do pisania dla dzieci i młodzieŜy. ArcyksiąŜę . propinacji. z dynastii Habsburgów. sadu. podróŜnik. wg innej legendy. Tunc cantabunt letius angetorum chori: "Sit Deus propilius huic' potatori.przydomek nieznanego poety niemiecko-łacińskiego. geograf i geofizyk polski.. kochanku córki Aresa. której jedna ze strof stała się później pieśnią przy kielichu: Meum est propositum in taberna mori. karczmy. Najpopularniejszym utworem Arcypoety jest jego ironiczna "Spowiedź". którego protektorem był Reinald z Dassel. poboru podatków.in. Areopag . Arcypoeta ...1871-1958. gdzie wg legendy sądzono Aresa za mord popełniony na Halirotiosie. ut sint vina proxima morientis ori. poświadczony źródłowo w Xii w. (Śrdw. Arcychrześcijański Król . gr.Lublinie. łac.wzgórze Aresa. bądź mitościw temu pijusowi". kanclerz nm. arcybiskup Kolonii i doradca polit. złóŜcie mnie w oberŜy.. . i Słownik ilustrowany języka polskiego (przy udziale H.. 'Gdy umierać będę. arendare 'dzierŜawić'. 1916). np. prowadził w 1910 prace badawcze na Spitsbergenie. Areios Pagos. dzierŜawa dóbr. młyna. jeden z najlepszych polskich znawców krajów polarnych. Po czym zaśpiewają chórem aniołowie: "Panie.) Arenda . 1120-67. Słownik ortograficzny (1906) Słownik staropolski (1914). uczestnik wyprawy Adriena de Gerlache'a do Antarktyki wraz z A. by od beczki kurek w trupie usta mierzył. ogłosił ponad 400 prac naukowych.tytuł przysługujący monarchom Francji. Słownik wyrazów obcych (1882). śrdw. Fryderyka I Barbarossy. Arctowski Henryk . majątku a. na zachód od Akropolu ateńskiego. od 1438 tylko austriackim. wydał m. synu Posejdona. 1118 a. praw. Dobrowolskim w 1897-99.

gardzący prawem.rzeźba gr. Obrazy: zob. Ares i Afrodyta . identyfikowany z rzymskim Marsem (zob. (Iv w pne. suma zalet tworząca charakter.źródło Aretuzy zob. męstwo. gr. w Iliadzie nazwa rozszerzona na wszystkich Greków.) i synami Deimosem i Phobosem. zwłaszcza zaś przez Atenę. przedstawia parę wioślarską nad Sekwaną. Znienawidzony przez ludzi. zaŜartej wojny. z którą spłodził Harmonię.). Boncampagni.mit.(wym. Mus. 'Strachem i Trwogą'. Ares Borghese . Aretuza . grono osób rozstrzygających jakieś sprawy w sposób autorytatywny. obradująca tam najdawniejsza rada państwowa złoŜona z byłych archontów. i polit. sprawność. niesyty mordu. pne. pot. wilka i sępa. Ares był kochankiem i przyjacielem Afrodyty. Poświęcono mu psa. a nawet przez ojca.gr. zob. atrybutami jego były miecz i włócznia.. Grecji mieszkańcy Argos. Sophrosyne. niszczycielskiej. Argiwowie . fr. Muzeum w Tournai (Floury). boginię wojny sensownej. brąz. Luwr. Zeusa.). Mars. . Erosa. arŜatoi) słynny obraz (1874) Edouarda Maneta. bóg wrzawy bitewnej.w staroŜ. Argan . doskonałość. areopagitów. kopia: Rzym. ParyŜ.pompejańskie malarstwo ścienne. syn Zeusa i Hery. Ares Ludovisi . Argenteuil: Les Canotiers. Arete . por. cnota. Argenteuil .rzeźba. Deimosa i Phobosa. Alfejos. rzucający się w wir najgorętszej walki po jednej czy drugiej stronie wraz ze swą siostrą Eris (zob.ukazanej w Eumenidach Ajschylosa. zob. mająca do V w. Chory (z urojenia). dzielność. najwyŜszą władzę sąd. Argos 1. trybunał obywateli ateńskich sądził tam Orestesa za zabójstwo Klitajmestry.."chory z urojenia" z komedii Moliera. Źródło (Aretuzy). Ares .

walka z Bebrykami. Ŝe kochający go Herakles zaniechał dalszego udziału w podróŜy. Grecja) u stóp wzgórza Larisa. Arganautika (I w. Die Argonnuten . utrata Hylasa.czy nawet stuoki). por. Tezeusz. Mahlera. Jazon (zob. zazdrosna o Zeusa.opera (ok.) epos Apolloniosa z Rodos. Argos (2) . W podróŜy spotykają ich liczne przygody: na Lemnos wstrzymywani przez piękne kobiety. ne. Pies (Argos). gr. porwanego przez nimfy źródlane sprawiła.mit.(przed 270 pne. zob. Argos (1) . podejrzliwe. Jądro historyczne mitu to zapewne wyprawy czarnomorskie. cztero. gdzie w V w. . zob. Meleager. gr.gł. Argiwowie. Argusowe oko . teŜ Argos. wracają po długotrwałej podróŜy (przekazywanej w róŜnych wersjach) do Grecji. Valeriusa Flaceusa.. budowniczy statku "Argo" (z pomocą Ateny). Argonautika . wzniesiono świątynię Hery (Herajon) z posągiem bogini dłuta Polikteta.Argos. mit. Hypsipyle. pięknego chłopca. Augiasz) na statku "Argo". uwolnienie Fineusa od harpii i przepłynięcie Symplegad. 1879) G. baczne. zakochanej w nim córki króla Kolchidy. z Jolkos w Tesalu do Kolchidy u stóp Kaukazu. zob. pne.).: Kastor i Polluks. po złote runo. mykeńskiego i klasycznego akropolu. teŜ Argus.czujne.).in.Argonauci . Herakles. a Hera rozsypała oczy potwora na pawim ogonie. Ŝeglarzy Miletu. w Iliadzie Homera .) i jego 50 towarzyszy wyprawy (bohaterów gr. m. olbrzymi potwór. wielooki (trzy-. teŜ Akademia (Argonautów).). ne. miasto Argolidy na Peloponezie (płd. Glaukos. nad M.mit. Orfeusz. Argonautika orfickie (Iii8Iv w. Czarnym. kochanki Zeusa.królestwo Diomedesa. 4. gr. z jego polecenia Hermes zabił Argusa i zmienił go w pawia. któremu Hera. kazała strzec zamienionej przez nią w jałówkę lo (zob. Oda pytyjska .Pindara (518-438 pne. Argus . Po zdobyciu przez Jazona złotego runa przy pomocy czarodziejki Medei (zob.). kolonizacyjne i handlowe Greków.) C. zwł.

wykonany przez Hefajstosa. Brat (Bracia polscy). Rzym. v. 6. Hofmannsthal. "ognisko boŜe". StaroŜ.ukochany Ginewry z Orlanda szalonego (1532) Ariosta.H.F. ale za sprawą Rinalda łączy się znów z panią swego serca. w niezliczonych reprodukcjach gipsowych. samej świątyni. ale porzucił ją po drodze do Aten. Jordaens. Zeus osadzii na niebie jako gwiazdozbiór Korona Północna. obrazy: Tycjan. w Burzy (ok. kierunku w teologii chrześcijańskiej. po czym kłębek rozwijał. nić przewodnia. Watykan. Miltona jeden ze zbuntowanych aniołów. anioł. duch w literaturze kabalistycznej. Diadem Ariadny . libretto: H. rycerz. Guido Reni. zob. Arianna in Nasso (1791) J. 256-336. malarstwo wazowe. Corona Borealis. na wyspie Naksos. Danneckera. Ariadne. sposób wybrnięcia z zawiłej sytuacji.. aby go zabić. wyzwala go. J. Frankfurt n8M. podwaŜającego dogmat Trójcy Św. łac. Arianie . Ariadne auf Naxos (1912) Richarda Straussa. siostra Fedry. Ariel .rzeźba (1814) J. Handla. ścienne malarstwo pompejańskie. wyrzekłszy się magii. jak równieŜ Jerozolimy. i zaprzeczającego boskiej naturze Chrystusa. Kauffmann. w Raju utraconym. Ariadna na panterze .gr. z miłości dla Tezeusza. aby uwolnić Ateńczyków od haraczu z chłopców i dziewcząt poświęcanych bykogłowemu Minotaurowi. który rzekomo popełnia samobójstwo z powodu jej niewierności.. . mit. gdzie przybył po nią i poślubił ją Dionizos. który zapoczątkował kapłan aleksandryjski Ariusz.). z hebr. Arianna in Creta (1733) G. Opery: Arianna (1608) Monteverdiego.w Biblii. określenie ołtarza świątyni jerozolimskiej. 371.wyznawcy arianizmu. Nić Ariadny . Śpiąca Ariadna . po jej śmierci uwolniony przez Prospera. gr. który za jej radą umocował koniec nitki u wejścia do Labiryntu. Bohater uwiózł z sobą na statku Ariadnę. przen. 1611) Szekspira "duch powietrzny". ok.kiębek nici wręczony przez Ariadnę Tezeuszowi.słynna rzeźba (I w. Haydna. pomogła Tezeuszowi dostać się do ukrytego w Labiryncie potwora. Tintoretto. córka Minosa. przybyłego na Kretę. spopularyzowana w Xix w. dzięki czemu mógł trafić z powrotem do wyjścia. śpiącą.Ariadna . słuŜy mu wiernie przez 16 lat. za nieposłuszeństwo uwięziony w rozszczepionej sośnie przez czarownicę Sykoraks. Ariodante . pne.ślubny dar Dionizosa. Bethmann Mus. króla Krety i Pasifae. A. aŜ wreszcie mistrz.

skrzynia..wg Dziejów.Ariodante . Aristogejtona aresztowano i stracono. kazali mu skoczyć w morze. lud sądził. Grecji górski. Przepływający delfin. zamachu na Ŝycie tyrana Hippiasza i jego młodszego brata Hipparcha. 1. wraca na Korynt statkiem.. zawiózł poetę zdrowego i całego do brzegów Koryntu. lesisty kraj na środk. wzbogaciwszy się w podróŜy po Italii. kufer'. zawierająca kamienne tablice praw (Deut. których nazywano stąd Oswobodzicielami a. Nic nie zachowało się z jego twórczości. libretto: Antonio Salvi wg Orlanda szalonego Ariosta. a Hippiasz uszedł cało.Arka Noego zob. Arion i delfin . . Zob. a kiedy w 480 rzeźbę wywieźli Persowie. ozdobiona dwoma złotymi cherubami (Ex. Arka Przymierza . półlegendarny poeta liryczny i grający na lirze śpiewak z Metymny na Lesbos. zob.F.pozłacana skrzynia z drzewa akacjowego. a więc. który spędził większą część Ŝycia na dworze tyrana Koryntu Periandra. pomnik Tyranobójców dłuta Antenora. teŜ Salomon (Świątynia). Arka oryginalna zaginęła po upadku Jerozolimy w 586 pne. odśpiewawszy uprzednio pieśń na cześć Apollina. pośrednio.. złoŜona w jerozolimskiej świątyni Salomona w miejscu zwanym "świętą świętych". na ateńskiej agorze postawiono im w 510 pne. Herodota Arion. noszona przez Izraelitów w ich wędrówkach (Num. a potomków ich uczczono prawem ucztowania w Prytaneum. Gdy w 3 lata później obalono tyranię. którzy na skutek prywatnej urazy dokonali w 514 pne. Arkadia . uczynii to. Ateńczycy wystawili Tyranobójcom w 477 inny monument. w istocie rzeczy zacofana i prymitywna. wg poezji bukolicznej Wergiliusza kraina prostoty i szczęśliwości. zamieszkały przez ubogich pasterzy.. Arion . Harmodiosa na miejscu zasiekła straŜ. Akademia (arkadyjska). Peloponezie. aby zawładnąć jego pieniędzmi.Vii8Vi w. W czasie Wielkich Panatenajów udało im się zabić Hipparcha.opera (Londyn 1735) G. Ŝe stało się to za sprawą czynu zamachowców. Symonides napisał o nich poemat. 24. Handla. takŜe tragedii gr. wykonany przez Kritiosa i Nesiotesa. z łac. 10. gdy Ŝeglarze.w staroŜ. Aristogejton i Harmodios . zachwycony pieśnią. 25. 10. Noe. 10-22).Ateńczycy z arystokratycznych rodzin. pne. symbolizująca obecność boską. Uchodził za twórcę dytyrambu jako formy literackiej. Arka . Tyranobójcami. arca 'kosz. 1-5). 33-36) i w bitwach.

7. od czasu zburzenia Radogoszczy w 1068 do zniszczenia Arkony przez króla duńskiego Waldemara I Wielkiego w 1168 gł. Ŝe śmierć obecna jest nawet w najidealniejszym ziemskim Ŝyciu. i Rabelais'go. Fr. Persjusza. 'i ja (Ŝyłem) w Arkadii'. 'sznur lasso'.lasso tatarsko-kozackie. Helenę Radziwiłłową między Nieborowem i Łowiczem. bydła i ludzi. słynniejszy jeszcze. i późniejszy. Wergiliusza. ze śr.druga pod względem jasności gwiazda północnego nieba. Zwierzęta arkadyjskie . Et in Arcadia ego . ośrodek kultu relig. Arktur . wart Pac pałaca. 'Rezygnacja'. która wpłynęła na rozwój tego gatunku w lit. ośrodek kultu Świętowita (zob. poprzedniczka muszkietu. znaczącym zapewne. . europejskiej. Corsini. Słowian nadbałtyckich. Wergiliuszowskie. długi sznur a. Arkebuz(a). jak w wierszu Resignation. Arkadia . 9. Arkadia . Arkan . tj.łac. Napis rozumiano błędnie w sensie: "I ja byłem w Arkadii (za Ŝycia)".Arkadia . Arkabuz(a) ... z tur. ParyŜ. uwiązany do siodła. Poussina Pasterze arkadyjscy (ok. zob. 5.mieszkańcy Arkadii jako grubiańscy prostacy u Plauta. Pliniusza.). zaprojektowany gł.słynny romans pasterski prozą (1590) Philipa Sydneya. "I ja byłem kiedyś szczęśliwy". Luwr. 1650).łac. obraz Giovanniego Guercina.-fr. koni.. który znowu nadał tej nazwie dawne. przez Szymona Bogumiła Zuga. Jacopo Sannazzaro (1456-1530). (h)arquebuse.gród słowiański na wyspie Rugii. Gal.. znaczenie kraju sielankowej idylli. przedstawiający grobowiec z tym napisem. rzemień z ruchomą pętlą. Arcades ambo . Jeden (za 18). 7.cięŜka lontowa broń palna piechoty Xv-Xvi w. Rzym. uŜywany przez ludy pasterskie i koczownicze do chwytania zwierzyny. 'obaj Arkadyjczycy' z Eklogi.park romantyczno-sentymentalny załoŜony w 1778 przez ks. Arkona . 3. 'I ja urodziłem się w Arkadii'. w sensie 'obaj poeci i muzycy'. 4. Schillera: "Auch ich war in Arkadien geboren". i tatar. dziś w znaczeniu nadanym przez Byrona: obaj warci siebie.alegoryczna powieść pasterska (1504) humanisty i poety wł.

który tu w 1888-89 ostatecznie ukształtował swój styl. Wielka a. amfiteatr (walki byków). Arktouros 'niedźwiednik.. francuskiego.wł. Ankona. Lesage'a i P. komiczny sługa. Kościół St. Frobisher i Hawkins. niedźwiedzica. od arktos 'niedźwiedź. wg tradycji postać błazna w czarnej masce. aby dokonać inwazji Anglii. zachowany rz. która stała się jego największym sukcesem za Ŝycia. bardzo prosta. pochodzi sprzed 1150. Ferrara itd. Drugą suitę z Arlezjanki ułoŜył Ernest Guiraud po śmierci Bizeta. Arlezjanka .R.czerwonawoŜółta.fr. poł. Armada . L'Enrolement d'Arlequin . Rameau. podobnie jak w St. 1748) Carla Goldoniego. dramat (1872) Alphonse Daudeta. Mała'. 'Pola Elizejskie'. wysłana 1588 przez Filipa Ii pod dowództwem ks. 'flota wojenna'.hiszp.(wym. Arlekin . z fragmentów muzyki napisanej do tej sztuki Georges Bizet zestawił suitę koncertową. postać włoskiej commedia dell'arte pochodzenia antycznego a. Regnarda. Mediny-Sidonii. Gilles i wielu kościołach włoskich (Werona. 4 filary naroŜne kruŜganku ozdobione wielkimi figurami i reliefami. ma wspaniały. odziana w obcisły pstry ubiór uszyty z kolorowych trójkątów a. wiosną i latem. rombów. wschodnia nieco późniejsza. z gr. który przywędrował za chlebem do Wenecji i poszedł na słuŜbę do Pantalona. choch). Arlecchino oder Die Fenster . wolarz. złoŜona z przeszło 130 okrętów. pajac. Trophime . we włoskiej w "Słudze dwóch panów" (wł. gwiazda Arktur'.muzyka okolicznościowa (1726) Jeana Ph. Arlesienne. NiezwycięŜona armada flota hiszp. Północna część kruŜganku takŜe sprzed 1150. rzymskie Arelas. W literaturze fr. miasto związane z malarzem hol. A. figury portalu stoją na lwach. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Wolarza. ouros 'straŜnik'. Marivaux. w Polsce widoczna zimą. często widzialny tylko dla ukochanej Kolombiny.opera (1917) Ferruccio Busoniego. postać w wielu komediach J.. Francja). Vincentem van Gogh (wym. czarną piuskę. Xii w. została na kanale La Manche pobita i rozproszona przez flotę angielską pod dowództwem Charlesa Howarda i takich komandorów. uzbrojona w drewnianą szablę. prostak z gór Bergamo.). Arles . rywal Pierrota lub innego klauna. Servitore di due padroni. nekropola Alyscamps. arl) miasto w Prowansji (płd. Arlecchino.bazylika romańska ze sklepieniem beczkowym. wsparty na kolumnach portal bogato dekorowany rzeźbą figuralną. równieŜ gwiazdozbiór. akrobata. w pierwszej . jak Drake.F. białe pończochy. fasada z 2.

zapewne z wymienionych przez Schumanna powodów.z łac...w Biblii. Norwid.) Dobrze mówił Suworow: "Pomnij. Har Magedon 'góra Megiddo a. miejsce. AŜeby całość na przyklad narodu Nie miała innej w sobie konstelacji Nad kilka dachów stołecznego grodu I kilka armat .łac. jak niebezpieczny wróg grozi mu w dziełach Chopina. Dzieła Chopina to ukryte wśród kwiecia armaty. O historii. Car Puszka . 33-37. Geniusz (Czapki z głów. śebyś nigdy na Lachów nie chodził bez armat!" (A. Ryków kamrat. Dama (kameliowa). Ostateczny argument królów . w pełnych prostoty melodiach mazurków. potęŜny monarcha Północy wiedział.olbrzymie działo wagi 40 t (z 1585). z pogrzebaczem. 16. w Generalnym Gubematorstwie. napis na najbardziej znanym medalu pamiątkowym bitwy. Nie wierzę. 9." Publicznego wykonywania dzieł Chopina zabronił dopiero jednak okupant hitlerowski w czasie 2.tej ultima-racji! (C. Mickiewicz.nowoczesnej bitwie morskiej. Armand Duval . krwawa wojna. przen. Pozostałe okręty armady zdziesiątkowała burza na płn. jedna z pamiątek hist.) . od Szkocji.-łac. z gr. Ostatni (Ostateczny argument).. wojny świat.. napisał m. z motyką na słońce. 16.K. Na armaty z kociubą . w recenzji z koncertów Fryderyka Chopina opus 11 i 21.. 745-6. późn.zob.in. gdzie odbędzie się ostatnia wielka bitwa między dobrem i złem.: "Gdyby samowładny. Armageddon . zakazałby pewnie tej muzyki. Armaty w kwiatach . pole wielu bitew. na Kremlu w Moskwie. por. wielka. Pan Tadeusz. Apok. wielka rzeź. gdzie przed Dniem Sądu Ostatecznego królowie Ziemi przegrają wojnę z Bogiem.tj.zob. góra Karmel' wznosząca się nad doliną Megiddo. 'Bóg dmuchnął i zostali rozproszeni'.Robert Schumann w 1836 w nr 33 pisma "Neue Zeitschrift fr Musik". Armata . Flavit Deus et dissipati sunt . 'uzbrojona'. w której decydującą rolę odegrały działa i która rozpoczęła okres panowania Anglii na morzach. Nazwa symboliczna.).

gdzie uwięzięni bohaterowie zapominają o swoich obowiązkach.w Jerozolimie wyzwolonej (1580) Torquata Tassa piękna czarodziejka. symbolizuje obezwładniające działanie zmysłów na rozum. usiłuje się zabić. źródło jej czarodziejskiej potęgi. wraz z mundurami i orkiestrami dętymi. ona podpala swój pałac.E. Opera (1784) J. 21 Vii 1969. lekkomyślna kokietka.ang. .zaczarowany ogród zamkowy. pierwszy człowiek na KsięŜycu. w którym się zakochuje. półwojskową organizację i dewizę "Przez krew i ogień". Armstrong Neil A. ale przekonana przez niego. wśród biedoty miejskiej. wśród nich Tankreda i Rinalda d'Este.zob. Nazwę. Opera (1902-03) Antonina Dvoraka. Opera (Florencja 1782) Luigi Cherubiniego. Arnold Winkelried . Armida . kąpiących się nimf. To ledwie jeden kroczek dla (przybyłego tu) człowieka. Aldrin E. który zabije Rinalda. Armide . Kirke. Winkelried. Działalność Armii rozszerzyła się na wiele krajów. zał. one grant step for mankind. religijno-charytatywna organizacja chrześc. Opera (ParyŜ 1777) Ch. 1930.magiczny pas niezrównanej piękności i ceny.krok olbrzymi.Armia Zbawienia . Opera (Wiedeń 1771) Antonia Salieri. gł. Pas Armidy . Salvation Army. dla ludzkości zaś .dramat (1943) Jeana Cocteau. Dulwich Gall. pierwsze słowa Armstronga po wylądowaniu na KsięŜycu. dostaje się do ich obozu i uwodzi swą urodą. uciekając przed Rinaldem. przestępców. wylądował na powierzchni "Morza" Spokoju. powierza mu swoje losy. zob. W. Alcyna. piękna. alkoholików itd. That is one small step for a man. Renaud et Armide . Londyn. cudownych kwiatów i owoców. anglosaskich. libretto: Quinault. pełen zmysłowych rozkoszy. ang. przen. kosmonauta amer. Obraz (ok. 1629) Poussina. ofiarowuje swą pomoc Jerozolimie obleganej przez chrześcijan pod Godfrydem de Bouillon. . przyjęto w 1878. W ostatecznej bitwie o Jerozolimę. Gdy Rinaldo wyzwala się spod jej władzy. działająca od początku gł.. w Londynie w 1865 przez misjonarza metodystę Williama Bootha. czarami i kłamstwami większość dowódców. w obliczu klęski. Glucka do tegoŜ libretta. ucieka do obozu Egipcjan i ofiarowuje się kaŜdemu szermierzowi.ur. Ogród Armidy . Opera (Neapol 1817) Gioacchino Rossiniego. por. dn.opera (1686) Lully'ego. Haydna.

zob. arsen lupę) dystyngowany dŜentelmen włamywacz.dynastia węgierska wywodząca się od na wpół legendamego Arpada. słynny ośrodek manufaktur kobierców zwanych arrasami. w Polsce pierwszy w 1533 w Krakowie. tracący majątek na perfumy od Guerlaina (dla siebie). 3.zob. na "ty" z wielkimi tego świata. z arab. wojnie światowej. arsenale. Arpadowie . zwierzęta i krajobrazy. później powiększony. nabyty w 1548-67 we Flandrii przez Zygmunta Augusta do dekoracji wnętrz zamku wawelskiego. Arria . akcji bojowych) i w walce z nm. Francji. ród wygasł w 1301 ze śmiercią Andrzeja Iii. Arsenał . MałŜeństwo (Portret małŜonków Arnolfini).cekhauz. Z wł. mieszkający u Ritza.(wym. w londyńskim Savoyu. złoczyńca zaabonowany w Operze paryskiej. a następnie w okresach zaborów i wojen znacznie uszczuplony. Paetus Caecina. Arringatore . od ok. wyrabianych techniką gobelinową. Arsene Lupin .Arnolfini . Arras . 1864-1925. 4. 350 sztuk. oddający bieliznę do prania w Londynie. arra) miasto w płn. W salach o ścianach osłoniętych arrasami łatwo było skryć się za nimi. ok. Arsenał warszawski odegrał znaczną rolę w powstaniach 1794 i 1830 (zdobycie go przez podchorąŜych było jedną z gł. weneckim Danielim. a. Arrasy wawelskie . dar-sina'a 'dom manufaktury a.(wym. . 3. zbrojownia (zob. w Xiv-Xv w. przemysłu'. jak to czyni Szekspirowski Falstaff w Wesołych kumoszkach z Windsoru. Węgrów).zbiór. Maurice Leblanca. mitologiczne. którzy znają go pod róŜnymi kryptonimami. zabity pchnięciem szpady przez tkaninę. Mówca. których księstwa plemienne zjednoczyli wiadcy z rodu Arpada: Gejza i Stefan I Święty. pierw.zob. tapiserii (dekoracyjnych tkanin ściennych) przedstawiających sceny biblijne. okupantem w 2. 890 wodza Madziarów (Ugrów. Poloniusz w Hamlecie. 3. bohater powieści kryminalnych pisarza fr.). składnica broni.

kopia. Arszyn . strzały.) nadał definitywny kształt Arturowi jako bohaterowi. wieszczka. Artur w wieku lat 15 zostaje królem Brytanii i gromi Szkotów. 3. świątynia Artemidy w Efezie. mnicha benedyktyńskiego z Monmouth. poślubia Guinevere. prawdop. opiekunka rodzących (jako dawne bóstwo płodności. władczyni lasów. Artemizja . serial telewizyjny. 2. UtoŜsamiana z rzymską Dianą (zob. Luwr. Artemizjon . dzikich zwierząt. ros.film (1937) H.rzeźba (Iv w. przylądek na Eubei ze świątynią Artemidy. z V a. gr. Mauzoleum. Kallisto.zob. rolników i hodowców. Artemida z Gabii .. główny bohater cyklu legend arturiańskich. Artemida . zwycięŜa pogan. Vi w. Persji. zabija Childrika mieczem Ekskaliburem.staroruski wielki łokieć dzielący się na 16 werszków. uzdrowicielka.miejsce kultu Artemidy: 1. dux bellorum. Beckera. Ifigenia. Wezwany przez cesarza rzymskiego Lucjusza do . 71 do 81 cm).) Praksytelesa. jej zwierzęta: łania. córka Zeusa i Leto.film (1957) J. łac. Niobe.zob. Xii w. mit. Artemis. z tur.Artus. Artur . (ok. zob. ParyŜ. bajeczny król Celtów. Artemizjon . zdobywa Szkocję i Irlandię. pasmo górskie między Argolidą i Arkadią ze świątynią Artemidy. jego dwór jest w Caerleon. wschodnia miara długości (od ok. 320 pne. zdobywa wiele krajów na kontynencie. ParyŜ. i inne postacie legendy arturiańskiej odnieść naleŜy raczej do bohaterów dawnego panteonu Celtów i do wyobraźni Goffreya. jeleń. ale i jego. Artemida z Wersalu rzeźba gr. Endymion. Diana. Przygody Arsena Lupin . Diamant-Bergera.). Jej atrybuty: łuk. dawczyni szybkiej śmierci. opiekunka Ŝeglarzy. potem dziewica wymagająca dziewictwa od całej swojej świty) i młodzieŜy. niedźwiedź. pne. uŜywana w Rosji. bogini księŜyca. kopia. Bułgarii i Afganistanie przed wprowadzeniem miar metrycznych. bogini łowów. Luwr.). teŜ Akteon. który w swej na wpół baśniowej kronice królewskiej Historia Regum Britanniae (1. poł. Artemida. zob.Arsene Lupin . Orion. Piktów i Sasów.gr. ma zapewne jakiś związek z rzeczywistą postacią dowódcy. bliźniacza siostra Apollina. Turcji.

rozbój na drodze publ. Graala. Gawaina. Artykuły .zapłacenia haraczu. zbrojny najazd . zostawiając kraj i Guinevere pod opieką Modreda. Graala. w 21 księgach (ok.poemat (1842) Artura Tennysona. a sam.gwałt na kobiecie. czarodziejki Morgan le Fay. Rycerskie romanse Xii i Xiii w. zawieziony zostaje na wyspę Avalon. starościńskie określone przez statut warcki w 1423 cztery przestępstwa . Do legendy dodał wiele szczegółów pisarz normański Wace ok. Ŝe Modred przywłaszczył sobie jego królestwo wraz z królową. Kronikarz Layamon ok. . Morte Arture . 1154. odlany w 1512-13 z brązu przez Petera Vischera St. we Francji i Niemczech włączyły do legendy arturiańskiej liczne wątki obce.. TuŜ przed wkroczeniem do Rzymu dowiaduje się.'Śmierć Artura'. Jankes na dworze króla Artura .posąg będący fragmentem grobowca cesarza Maksymiliana I w kaplicy pałacowej w Innsbrucku (Austria). Le Morte Arthur .poemat z Xiv w. Dwór Artusa .Artykuły grodzkie a. wypowiada mu wojnę i rusza na Rzym. Król Artur .. zabija Modreda w bitwie.opera (1691) Henry Purcella i Johna Drydena..in. 1485). Artur czeka w Avalonie na właściwą chwilę powrotu do swego państwa. poemat ang. przy narodzinach jego obecne są elfy. Lancelota. Tristana i Izoldy i in. Morte d'Arthar . o miłościach Lancelota i ostatnich bitwach Artura. przypisywany poecie szkockiemu Huchounowi. Michel we Francji).przekład prozą z fr.powieść (1889. 1901) Marka Twaina. z adaptacjami z in. Merlina. Guinevere wstępuje do klasztoru. Le Morte Darthur . który zakończył spory rycerzy o pierwszeństwo przy stole. a nie ziemski. źródeł. postacie Parsifala. pol. wyd. rozwiązanie Okrągłego Stołu i poszukiwanie św. Okrągły). treściowo podobny do Historii Geoffreya z Monmouth i Layamona. 1200 dodaje wiele fantastycznych elementów legendzie: miecz i włócznia Artura mają właściwości magiczne. wyd. 'Idylle królewskie'. włączony później do cyklu Idylls of the King ang. w 4300 aliteracyjnych wersach o ostatnich latach Artura. 1469.za które posesjonaci byli sądzeni przez sąd grodzki. Okrągły Stół (zob.. Dwór. King Arthur . jak św. dokonany przez Thomasa Malory: panowanie Artura kończące się katastrofą. w 3800 wersach w ośmiowersowych rymowanych strofach. z końca Xiv w. z Norymbergi. m. swego siostrzeńca. Michała (Mont St. Wraca do kraju. zakończone klęską grzesznego Lancelota i sukcesem Galahada. Po drodze zabija olbrzyma z Góry Św.zob. podpalenie. śmiertelnie ranny.

Artykuły hetmańskie a.najwyŜsza warstwa społeczna w ustroju niewolniczym a. Twórca filologii jako dyscypliny naukowej i twórca obowiązującej do dziś terminologii gramatycznej.takŜe sejmu. Artykuły sądowe . z lat 1474-93. Ŝe Ziemia i planety obracają się dokoła Słońca. kłamstwa i zniszczenia. we wczesnych monarchiach feudalnych dostojnicy dworscy. wodzowie i starszyzna plemienna. Imię jego stało się synonimem powaŜnego. Arystokracja . feudalnym. pierwszy teŜ wyłoŜył teorię. a skodyfikowane i potwierdzone przez sejm w 1609..podstawowe prawa szlacheckiej Rzplitej. astronom i matematyk gr. pierwszy dokonał stosunkowo udanej próby wyznaczenia odległości i rozmiarów Słońca i KsięŜyca. rzetelnego uczonego. zwł. 320 . zrzekał się tytułu dziedzica.spis prawa zwyczajowego sądowego ziemi krakowskiej z 2. zły duch'. Ŝe teoria miała niewielu zwolenników do czasu. Arystarch z Samotraki.Artykuły henrykowskie . wsławiony znakomitymi wydaniami krytycznymi klasyków.. zachowany tylko w przekładzie polskim.-irań. pers. na mocy których król uznawał wolną elekcję. ok. poł. Ahriman ze st. zaprzysięŜone przez Henryka Walezego (i przez kolejnych elektorów). edycją Homera (Iliadę i Odyseję podzielił na 24 księgi i opatrzył komentarzem.ustawa o obowiązkach i prawach marszałka wielkiego koronnego przy czuwaniu nad bezpieczeństwem króla. Artykuły marszałkowskie .. wróg Ormuzda.. wojenne . Xv w.w religii staroirańskiej (Ŝoroastryzmie.przepisy prawa wojskowego ogłaszane w Xvi w. sformułowane w czasie bezkrólewia w 1573. bronił tezy.ok. wychowawca ksiąŜąt na dworze Ptolemeuszów i dyrektor Biblioteki Aleksandryjskiej. gdy w 1800 lat później wrócił do niej Kopernik. dowódcy . Arystarch z Samos . 217-145 pne. prawdop. na której opierały się wszystkie późniejsze wydania. z łac. mazdaizmie) przywódca zastępów złych duchów. a od czasów Zygmunta Augusta . Odstępstwo od tych zasad zwalniało szlachtę od obowiązku posłuszeństwa królowi. 250 pne. pierw. zatwierdzona przez konstytucję z 1678. Ŝe są one dziełem jednego poety). w monarchiach i republikach. zobowiązywał się nie decydować o wojnie i pokoju bez zgody senatu i nie zwoływać pospolitego ruszenia bez zgody sejmu.. sławny uczony aleksandryjski. Angra Mainju 'wrogi. co było tak niezgodne z ówczesnym obrazem budowy świata. przez hetmanów.ok. bóg zła i ciemności. Aryman .

. źródłem dochodów była renta feudalna składana przez chłopów. Ŝe ów nieustannie powtarzany przydomek "Sprawiedliwy" nazbyt go juŜ draŜni. jeden z dziesięciu strategów w bitwie pod Maratonem w 490. wnoszonych przez związkowe miasta-państwa. Ateński Związek Morski.). Ateny. za co został wygnany przez zgromadzenie ludowe sądem skorupkowym (zob. w Polsce moŜnowladcy. ateński wódz i mąŜ stanu. marszałka Sejmu Czteroletniego 1788-92. Tę górną warstwę określano róŜnymi tytułami rodowymi. jak ksiąŜęta. wybudować drugi. Ateńczycy i wolność . miedziak. Głosujący wyjaśnił przy tym. lordowie.. chcąc wybadać myśl Arystydesa. Arystydes . Ŝe uwaŜa za właściwe.Plutarch w śywocie Temistoklesa opisuje. z gr. As . margrabiowie.. brał udział w bitwach pod Salaminą w 480 i Platejami w 479. Srebro (Otwierajcie zawŜdy. Most dla odstępującego nieprzyjaciela . moneta rz.wojsk. . i poprosił o napisanie za niego imienia Arystydesa na skorupce.Powiadano. por. na Rusi i w Moskwie warstwę tę tworzyli kniaziowie i wielcy bojarzy. ok. 540-467 pne.. aby wysokość składek. przeciwstawiał się dąŜeniom Temistoklesa do rozbudowy floty wojennej. Odwołany z wygnania w 2 lata później na podstawie amnestii. nie mówiąc. Ŝe zamiast niszczyć most. ZasłuŜył sobie na ten przydomek niezwykłą prawością na stanowisku marszałka trybunału koronnego w 1774. Zmarł w niedostatku. naleŜałoby raczej. zwani później magnatami. później jednej a. by odciąć Persom odwrót. Arystydes. 1736-1809. 273 g). hrabiowie. aby popłynąć do cieśniny Hellespontu i zniszczyć most Kserksesa.zob.nazywano tak Stanisława Małachowskiego. Ŝeby Kserkses mógł tym szybciej wycofać się z Europy. jednostka wagi = 12 uncjom (ok. kim jest. Na co Arystydes odparł. rządcy prowincji i krajów podbitych. jak po bitwie pod Salaminą Temistokles. aristokratia 'władza najlepszych'. udał. którego był współtwórcą. uczciwość i nieprzekupność zyskały mu jeszcze za Ŝycia przydomek "Sprawiedliwego". Szlachta. za czasów Cicerona juŜ moneta zdawkowa. mającej słuŜyć jako głos za jego banicją na sądzie skorupkowym. w systemie lennym posiadacze ziemscy. początkowo funtowy kawał miedzi. jednomyślnie przystał na to. grandowie. Arystydes i analfabeta . zob. napisał swoje imię. parowie.starorzymski funt. Jego nieposzlakowana bezstronność. teŜ Diuk. którego nie poznał. nawet połowie uncji. Sąd) w 483882.Aristeides. baronowie. których gł. Ŝe pewien niepiśmienny Ateńczyk podszedł do Arystydesa. ustalił Arystydes. Polski Arystydes . gdyby się udało..

stopień oficerski (odpowiadający stopniowi namiestnika w husarii polskiej) w wojskach kozackich do 1917. ile metody działania: bezwzględne. Asauł(a) . legendarny załoŜyciel miasta . wg legendy. ok. syn Eneasza i Kreuzy. 1090 przez Persa Hassana Sabbaha w górskiej twierdzy Alamut w Persji. a potem tylko ubogim. odłamu szyitów.tajny zakon muzułmańskiej sekty izmailitów. sadzona w staroŜ. rozkosze haremu mistrza. assasin 'morderca'. po których przechadzają się cienie zmarłych. skand. Ask . za poŜywienie. Zakon charakteryzowały nie tyle doktryny. asphodelos. Wielki mistrz zakonu i władca absolutny Szeich al-DŜabal znany jest w folklorze europ. z gr. pierwszy człowiek stworzony z jesionu przez Odyna.(wym. 539. dwór'. zastępca atamana koszowego u Kozaków zaporoskich. Vili i Ve. 11. Asgard . Homera łąki świata podziemnego. gard(h) 'miejsce ogrodzone. wbrew nazwie. Łąki asfodelowe . za co nagrodą było. umieszczony w środku wszechświata). Embla. Asfodel . podstępne mordowanie nieprzyjaciół przez karnych i fanatycznych wyznawców.mit. zapoczątkowane przez królową Annę w 1711. bogów skandynawskich (odpowiednik Olimpu.wg Odysei.niebiańska siedziba Azów. Ascot . opium. odbywają się dorocznie z początkiem czerwca. jasauł. esauł. Sektę wytępili Mongołowie pod Hulagu-chanem w 1256 i mamelucy egipscy w 1272. zał.roślina liliowata o małych podziemnych bulwach. Pól Elizejskich. z arab. por. słuŜących powszechnie Grekom czasów archaicznych. z tur. a. as 'bóg'.Asasyni . wyścigi konne. askot) wieś w Berkshire (Anglia). Hadesu. haszszaszijfuna 'pod wpływem haszyszu'.Julus mit..asawuł(a). wyszedł wraz z ojcem z płonącej Troi i towarzyszył mu w wędrówkach. gdyŜ asasyni dokonywali skrytobójczych mordów takŜe na krzyŜowcach. jednym z najsłynniejszych pałaców Asgardu była Walhalla. znany tor wyścigowy w Ascot Heath. rz. do której dostać się moŜna tylko po moście utworzonym z tęczy. skąd fr. jako Starzec z Gór. Grecji na cmentarzach jako pokarm dla dusz zmarłych. ze skand. Askaniusz .

19.. Gdy rozszerzając swą praktykę zaczął wskrzeszać zmarłych. gdzie na podstawie marzeń sennych pacjenta w czasie inkubacji (pierwszej nocy spędzonej na kruŜganku świątyni) lekarze-kapłani stawiali diagnozę i wyznaczali terapię. Oddawano mu takŜe cześć pod postacią świętego węŜa i składano w ofierze koguty. zob. z irań. który rozszedł się z Ŝoną.6. w Iliadzie Homera jest śmiertelnym lekarzem. 3. podobny do Zeusa.. Zeus zabił go piorunem. wyspa Kos i in. zły demon. polegający tylko na zgodności samogłosek. gr. Asmodeusz . (J.w legendach i apokryfach Talmudu król szatanów. niedokładny. jak Sokrates.) będące rodzajem sanatoriów przyrodoleczniczych. prawo zakazywało poślubiania cudzoziemek. w długiej szacie. Polityczni wrogowie Peryklesa wyolbrzymiali jej wpływ na jego politykę i atakowali go . i na Podwalu. córce Raguela. odzywający się'. Wietrze wiosenny. W Rzymie wprowadzonojego kult (łac."serenada teatralna" (Mediolan 1771) Mozarta. Eskulap) za poradą ksiąg sybillińskich w czasie zarazy w 293 pne. Asklepios . Przybyła do Aten z Miletu i gromadziła w swym domu najwybitniejszych ludzi swego czasu. Za poradą anioła Rafaela Tobiasz egzorcyzmuje Asmodeusza dymem z serca i wątroby ryby spalonej na Ŝarzących się węglach i Ŝeni się z Sarą. Ascanio in Alba . 8. zob. aby uczynić z Aspazji doŜywotnią kochankę.rym niepełny. assonans 'współbrzmiący. daewa 'demon'. Wietrze wiosenny. Przedstawiany jako dojrzały. Alcybiades i Perykles. szał'. 2-3. Iwaszkiewicz. aeszma 'gniew. z laską owiniętą węŜem i z czarą leków. który zakochał się w Sarze. 1-4. u Hezjoda i Pindara jest synem Apollina i Koronis. wykształcenia i dowcipu hetera.świątynie Asklepiosa w ośrodkach jego kultu (Epidauros na Peloponezie.) Aspazja . Rozdmuchasz kwiaty i bzy zapalisz I na Browarnej.Alba Longa i protoplasta rodu julijskiego. 8. teŜ Diabeł (kulawy).słynna z urody. obawiając się o porządek świata. Asklepiejony . z łac. i zabił kolejno siedmiu jej męŜów w noc poślubną.. brodaty męŜczyzna. ty mi odsłonisz z mgieł i oparów piękny Sandomierz. w Biblii. Tobiasza. Knidos i Pergamon w Azji Mniejszej. Julia. Ks. heros i bóg sztuki lekarskiej. gdyŜ wydane przez niego samego w 451 pne. rozdzielający nowo zaślubionych.mit. Asonans . nauczonym swej sztuki przez centaura Chirona. Aesculapius.. Ksenofont.

czas. Na hipogryfie Rogera odwiedza Raj. zob. uwaŜany za rzecznika poglądów autora. inaczej Dike. wesoły i przystojny rycerz angielski.zob. Ŝe Astrea schroniła się w wiekach brązu i Ŝelaza do nieba jako Panna (łac.w Orlando innamorato (1506) Boiarda. wymógł uznanie legalności syna.pośrednio. Astarte . protektorki literatury i sztuki. którego miał z Aspazją. Assurbanipal . która.populamy w całej Europie romans pasterski (1607-27) Honore d'Urfe. Jan zawozi go na KsięŜyc. . urozmaicona rozsypanymi w tekście madrygałami i sonetami.) do pasterki Astrei. reputacje.). oskarŜając ją w 432 o bezboŜność i niemoralność. Astree .Asztarte zob.Astraia 'gwiezdna'. Virgo). nadzieje. jeden z zalotników Angeliki. któremu pomogła w karierze. Sardanapal. Ŝyła na Ziemi w wieku złotym. Bogini sprawiedliwości. Biblioteka (Assurbanipala). gr.imię pasterki.) Luigi Pulciego. uniewinnienie zawdzięczała jedynie cudom wymowy Peryklesa. pięknej. teolog i filozof w heroikomicznym poemacie Morgante (zob. więzień na wyspie Alcyny (dokąd przypłynął na wielorybie). gdzie w dolinie zebrane są wszystkie rzeczy stracone na Ziemi: królestwa. Astrea (2) . Wiek (Astrei).szatan. póki się czarodziejce nie znudził. zdaniem poetów. kobiety z krwi i kości. humor. które zwraca właścicielowi we flaszeczce. córka Zeusa i Temidy. Orlandzie Szalonym (1532) Ariosta i Morganre Większym (1483) Pulciego szczodry. mit. Gdy stracił dwóch synów swej Ŝony. Astarotte . demagoga. Astrea (1) . jedna z hor (zob. dworny. okazje. Isztar. Astolfo . jeden z gwiazdozbiorów Zodiaku. skąd św. tam teŜ Astolfo znajduje zmysły utracone przez Orlanda. historia sentymentalnej miłości wyidealizowanego pasterza Celadona (zob. Po śmierci Peryklesa w 429 wyszła za Lizyklesa. Stała się legendamym wcieleniem typu towarzyszki Ŝycia władcy. Jednak zbrodnie ludzi sprawiły. ambitnej i inteligentnej.

Prado. Neoptolemosa.opera (1736) G. Biblia. Hndla. Hesperyd złote jabłka.dramat poetycki (1865.. pokonanych zabijała. mit. Ŝona Jorama. . aby kandydat do ręki prześcignął ją w biegu. wg wielu.oparta na biblijnych dziejach Atalii i Joasa ostatnia i. 402). tracąc czas w biegu. Pinakoteka. Sefardyjczycy. Ks. Wyścig Atalanty i Hippomenesa Guida Reniego.Hippomenes). w siódmym został obwołany prawowitym królem.i wschodnioeuropejskich. Aszkenazim 'nieokreślony bliŜej szczep Askenez'.język jidysz. Obrazy: Krajobraz z polowaniem Atalanty Rubensa.Skamandrios. gr.nazwa śydów środkowo. 4.okrutna królowa Judei. W czasie polowania na dzika kalidońskiego pierwsza zadaje mu ranę. córka Jezabel i Achaba. Jabłka Atalanty . ją zaś tłum uśmiercił na progu świątyni jerozolimskiej. 51. 2. wspomniany w Biblii (Gen. rabini określali Germanów. Kroniki. króla Ochozjasza. z hebr. Król.F. władzy obcej (Samaria) z rodzimą. jako dziecko opuszczona w lesie. po zdobyciu Troi strącony z murów miasta przez Odyseusza a. nakłaniana do niego przez ojca. która po śmierci syna. 22-23. libretto: A. 6. zagarnęła tron mordując 42 ksiąŜąt domu Dawidowego. Później oboje jako małŜeństwo zmienieni zostali w lwy przez jakieś obraŜone bóstwo. Zob. Atalanta w Kalidonie . Atalanta . Atalanta . rzucając za siebie otrzymane od Afrodyty a. postawiła warunek. które Atalanta podnosiła. uratowany z rzezi i ukrywany przed nią przez 6 lat. Aszkenazyjczycy . za co otrzymuje od Meleagra trofeum: głowę i skórę zwierzęcia... Aralanra i Hippomenes (1646) J. Atalia .. Jordaensa. Madryt. śmigła łowczyni. najlepsza klasyczna tragedia (1691. Symbolizowała walkę pogańskiego Baala z Jahwe. tł. 11. Łowy (Kalidońskie). 842-836 pne. 10. 27). Wielu zginęło. w końcu zwycięŜył ją podstępem.w greckim micie arkadyjskim piękna. przesądów z religią.Niechętna małŜeństwu dziewica. 1907) Algernona Swinburne'a. Wnuk jej Joas. I-Iv w. i Jeremiasz. w okresie talmudycznym. wykarmiona przez niedźwiedzicę (symbol arkadyjskiej Artemidy). wyd. którego nazwą. pol. Zeno. syn Hektora i Andromachy (Homer. Milanion (w beockiej wersji mitu . por. pol. Neapol. Athalie . wśród których powstał w X w.Astyanaks . aby królewska dynastia trojańska nie mogła się odrodzić. 1859) Racine'a. 3. Iliada.

początkowo obieralny. dzida. Atena Ergane . 'zaślepienie. mit. bezrozumna pycha prowadząca do zguby'.) z węŜami i głową Gorgony Meduzy. Achillesa i Diomedesa. Atena Agoraja . uosobienie mądrości. hetman. Athena. ptaka mądrości..mit. Atar .zsyłająca mówcom dar wymowy.dowódca kurzenia (zob. ulubienica swego ojca.przywódca wojska zaporoskiego na Siczy w okresie zaleŜności od Rzplitej. Aten . zob.). lśniącooka' od sowy. Athene. pers. agora 'rynek. Marsjasz) i nauczyła ludzi ciesiołki. później wojskowo-polityczno-administracyjny naczelnik osiedli kozackich Ukrainy do 1918. siczowy .mit. patronka Aten. utoŜsamiana z rzymską Minerwą. pług. Odyseusza i Telemacha.zob. Aton.. Ataman kaszenny . z którego głowy wyskoczyła w pełnej zbroi. Ataman nakaźny .przywódca Kozaków. . gr. sowa. hełm. krosno tkackie (zob. bo widzącego nawet po ciemku. Ataman koszowy. miejsce zgromadzeń'. Ate .gr. 'pracownica'. ukr. Zeusa. poświęconego bogini. W wojnie trojańskiej stala po stronie Greków. ślepy impuls. równieŜ okrętowej.gr. które otaczały ją szczególną czcią i wzniosły wspaniały ośrodek jej kultu na Akropolu at eńskim. Jej atrybuty: egida (zob. córka Zeusa i Eris. grabie. Atena Glaukopis . kądziel. dziewicza bogini pokoju i wojny słusznej. 'sowiooka. Atena . w późnej fazie mazdaizmu-uosobienie ognia (u parsów Atesz). Arachne). a od 1723 mianowany przez carów. WieŜa (Milczenia).zastępca atamana koszowego.gr. zwł. Wizerunek sowy wybity był na monetach ateńskich. gr. zbrodniczego zaślepienia i kary za występek. z gr. flet (zob. dała ludziom koło gamcarskie. z pol. uosobienie błędu i lekkomyślności.. drzewo oliwne. wąŜ.Ataman . z gr. opiekunka bohaterów.

Obrazy: Botticelli. bo jej dar. Athenaion. Rubens. w Argos.. dzieło Fidiasza. kopia. . 1542) J.o prawo nadania własnego imienia stolicy Kekropii (zob. kopia. świętość gwarantująca bezpieczeństwo miasta.zob. symbol Aten. Rembrandt. pop. tzw.dwumiesięcznik kulturalny wyd. uroczystą procesją na Akropol i załoŜeniem utkanej przez Atenki szaty (peplosu). pierwsza. J. Frankfurt n8M.. której poświęcono najwspanialszą świątynię Akropolis ateńskiej . trojańska. fragmenty. Spór z Posejdonem .Partenon . widoczny z dala przez Ŝeglarzy.I. równieŜ palladion w Atenach. 'gościnność'. Varvakion.patronka praw gościnności. Atena i Marsyasz (V w. Athenaeum. wykradziona przez Diomedesa i Odyseusza.gr. filozofię i literaturę. gdzie działał klub poetów i uczonych. 'zwycięskiej'). Muz. w rzymskiej świątyni Westy. Liebighaus.źródło wytrysłe ze skały. dłuta Fidiasza. z gr. Atena Promachos . Tintoretto. z gr. przez cesarza Hadriana w 133 ne. co pozwoliło Grekom zdobyć Troję. ośrodkach. stojący przed Partenonem.'wszech-'. Ateneum .dziewicza. Atena Ksenia . pierwsza państwowa wyŜsza uczelnia w Rzymie. Sansovina (brąz). Nar. "Athenaeum" . 427) i in. łac. David.przydomek Ateny jako mocarnej. zał. Ancile.. Atena Lemnia .. Muzeum. drzewo oliwne. pan.największe i najstarsze święto ateńskie ku czci Athene Polias (opiekunki miasta). Wenecja. Ateny. pne.). w Wilnie w 1841-51 przez J. prawo. Kekrops) wygrała Atena. Praca (NieuŜyteczna: Sowy.. Pallas (ok. Rzeźby fryzu Partenonu. Mus. stąd: Palladion rzeźba sakralna przedstawiająca Pallas Atenę w zbroi.gr. por. Panatenaje . olbrzymi posąg bogini z brązu. nowoŜytna rekonstrukcja wg marmurowej kopii rz. Kraszewskiego. zbrojnej dziewicy. nazwa Ateny Nike (gr.. podobne uczelnie w Konstantynopolu (zał.Sowy do Aten .L. Veronese.walcząca na przedzie. Londyn. na której wykładano retorykę. Brit. 'bezskrzydła'. Ateńczycy ocenili wyŜej niŜ jego . z igrzyskami i popisami młodzieŜy męskiej.) Myrona. Loggetta. nazwana na cześć bogini mądrości.zaginiona rzeźba Fidiasza. nie zachowany. Pallos Athene . świątynia Ateny w Atenach. Nike Apteros . Bolonia.ze słynnym posągiem bogini. głowa. Atena Partenos .

powiedział Arystydes (zob.miesięcznik krytycznoliteracki wyd. Erechtejon. Kerameikos.. Bostonu.zob Atlas (podpora).jeden z czterech gł. Dumasa ojca. Atlant . Kopenhagi. zob.gr. 637 i Rycerze. w 1930-33 i 1935-39 pod dyrekcją Stefana Jaracza ze współudziałem Leona Schillera. sztuki i nauki. Akademia.zob. przen. ion 'fiołek' i Ion (zob. eponimiczny protoplasta Jonów i król Aten. Praca (NieuŜyteczna: Sowy. Trzy (Trzej muszkieterowie). Athos . Pszczoła. podobnie Pindar w jednym z dytyrambów. jedno z głównych miast-państw staroŜ. Partenon. odbud.fresk Rafaela ze Stanza della Segnatura. Nazwę tę stosowano w róŜnych okresach do Kordowy. teŜ Góra (Athos).) Lacedemończykom. Iwo Galla i Władysława Daszewskiego. legendarny. Akropolis. Edynburga. 'posągi bogini Ateny (ustawiane na Akropolu)'. Liceum. Miasto fiołkami wieńczone . Grecji. teatrów stolicy w okresie międzywojennym. Stoa. wybud. Arystofanes nazywa tak Ateny w komediach Acharniacy. Spór (Ateny) z Posejdonem . jeden z gł. wg Plutarcha "śywot Arystydesa". .teatr w Warszawie na Powiślu. Ateny . Weimaru. Atena. Agora. miasto będące potęŜnym ośrodkiem kultury. Kolejarzy. Areopag."Ateńczycy nie sprzedadzą swoich swobód za wszystko złoto. Bagdadu. Długi (Długie Mury). w 1929 dla masowego widza. z gr. moŜe gra słów: gr. Zaw. Dionizos (Teatr). Nowy. iostephanos.. bohaterów słynnej trylogii powieściowej A. Corku. 1323 i 1329."Ateneum" . Belfastu. Sowy do Aten . w gmachu Zw. Odeon.). Zurychu.). połoŜone w Attyce. zał. przez Włodzimierza Spasowicza. Ateneum . zob. Ruiny ateńskie zob. jakie jest na ziemi i pod ziemią" . Szkoła ateńska .stolica Grecji. Watykan. Propyleje. Spalony przez Niemców w 1944.zob. Pszczoła ateńska .zob. Nowe Ateny . w 1951.zob. Rzym. zob. Puław (1784-1812). w 1876-1901 w Warszawie. Stanisławy Perzanowskiej. Ateńczycy i wolność . Athenai dosł.

na 9000 lat przed Solonem. New Atlantis.rzeźba hellenistyczna. Attyla. Muz. temat rozwaŜań filozofów Odrodzenia i Oświecenia. UtoŜsamiany juŜ przez Herodota Dzieje. Afryce. 1626) Francisa Bacona. Mus. wg prastarej legendy przekazanej Solonowi przez kapłanów egipskich. MoŜe wzbogacone przez fantazję ludową wspomnienie relacji fenickich czy punickich statków handlowych zagnanych przez prądy i burze na Wyspy Kanaryjskie czy nawet Antyle lub Florydę? Poszukiwana przez podróŜników średniowiecznych. praca). metopa ze świątyni Zeusa w Olimpii. wydawany od 1585 przez geografa flam. gigant. tytan. olbrzymia wyspa na Oceanie za Słupami Heraklesa (naprzeciw Cieśniny Gibraltarskiej). Kritias.atlant. brat Prometeusza. gr. . gdzieś na dalekim zachodzie. uczelni poświęconej studiom filozofii naturalnej.płaskorzeźba (V w.). na której miało prosperować bogate państwo. Herakles. niegościnnie przyjęty.ang.gr. Atlas Farnese (dźwigający sklepienie nieba) . Nowa Atlantyda . hesperyd i (wg Homera) nimfy Kalipso. ojciec plejad. skazany przez Zeusa na dźwiganie sklepienia niebieskiego na barkach. zdobiącego zbiór map. 'który wiele wytrzymuje'. do dziś przedmiot amatorskich dociekań. 184. Mercatora (Gerharda Kremera. pne. 23-25. Perseusz.zob. Neapol. zamienił go w skalistą górę. nazwa od wizerunku tytana Atlasa.Atlantyda . obróciwszy ku niemu twarz Meduzy. Atlas . 4. hyad. 113-126).-zach. Naz. Atlas i nimfa (Atena?) . 1512-94). telamon. traktat filozofii politycznej w formie fikcji poetyckiej (wyd. Atlantis. z systemem gór w płn. posąg atletycznego męŜczyzny uŜyty jako podpora belkowania. Atlas . Herakles (11. na skutek zepsucia moralnego mieszkańców Atlantyda zapadła się w głąb Oceanu w ciągu jednej doby.mit. Atlas i Herakles . kopia. Atli .zob. balkonu. oraz Domu Salomona..zbiór map wydany w formie ksiąŜki. gr. zawierający relację z odwiedzin fantastycznej wyspy Bensalem na Pacyfiku i z panujących tam stosunków społecznych. Atlas . Olimpia. Jak opisuje Platon (Timaios.

Rzecz dzieje się w Suzie. wczesne odzwierciedlenie boga słonecznego. osią sztuki jest nieszczęście i rozpacz klęski. Atossa . króla perskiego. oceniając przyniesiony mu kiepski panegiryk pewnego poety. NajwyŜszy Duch'.(zob. Atreusz został królem Myken. bo rzecz tego nie warta.Ŝona Dariusza i matka Kserksesa I. ojca wszystkich bogów. Jaźń Uniwersalna. królowa matka.w hinduizmie jaźń nie zmieniająca się w cyklu reinkarnacji. w którym świeŜe wypadki historyczne. Atman . a bitwa pod Salaminą. a centralną postacią Atossa.gr. Faraon Amenhotep Iv . mit. którego wyprawa na Grecję w V w. odbyła się 29 Ix 480. przypisywane królowi Stanisławowi Augustowi powiedzenie.. sanskr.) Echnaton uczynił z niego jedynego boga.Agamemnona i Menelaosa. gr. dusza. stąd zwanych Atrydami. atlas 'gladki'. wzniesione zostały na wyŜyny mitu. ale kult ten skończył się po śmierci faraona. jakie zachowało się z gr. wiernie oddane. biorąc na Tyestesie odwet za uwiedzenie Ŝony. mit. 'tchnienie.dom góralski w Zakopanem na Kasprusiach. twórczości dramatycznej. pne. podobnie jak pod Maratonem. Sztukę wystawiono na wiosnę 472 pne. jedyne tego rodzaju.. którą Pelops rzucił na obu synów. z arab. stolicy pokonanego zaborcy. była praprzyczyną wielu przeraŜających zbrodni. wyraŜone w postaci szkarłatnej tarczy słońca w południe. Persowie . najgłębsza istota osobowości człowieka. skończyła się katastrofą. brat Tyestesa (z którym został wygnany przez ojca za mord popełniony na przyrodnim bracie).Atłas . "Atma" . Atreusz . ojciec Plejstenesa. Aton . od 6 Iii 1976 muzeum Szymanowskiego. potęŜne dzieło poetyckie. syn Pelopsa i Hippodamii. O niej właśnie przynosi posłaniec Ŝałobną wieść Atossie i chórowi starców pozostałych w domu. kłątwa. i jej nowoŜytnych naśladowców. w której autor brał udział.tragedia historyczna Ajschylosa na temat wydaneń współczesnych autorowi. stanowiących jeden z głównych tematów tragedii gr. z promieniami sięgającymi ziemi. a z 2. małŜeństwa . napisany na atłasie. jaźń. zakończonymi ludzkimi dłońmi.Szkoda czasu i atłasu szkoda starań i mozołu. którego miał uŜyć. poczęstował go w czasie uczty potrawą z ciał jego zabitych synów. gdzie w 1930-36 mieszkał Karol Szymanowski. za co zginął z ręki ich .Aten. egip. Atretis.

Attyk . zwł. połoŜona na trójkątnym. Attalos I Soter. frygijskie bóstwo wegetacji wiosennej. Pierwszy znany nam księgarz-wydawca rz. Eumenes Ii wzniósł wielki ołtarz Zausowi (zob.Titus Pomponius Atticus. z głównym miastem Atenami. kopia w Rzymie. Agamemnon (Grób Agamemnona). młodzieńczy małŜonek Wielkiej Macierzy. W przystępie obłędu zesłanego przez boginię pozbawił się męskości i umarł. Nar. Attycki . zagłodził się na śmierć. wysuniętym na wschód półwyspie. jak np.kraina historyczna w Grecji środkowej. bogini płodności Kybele. Egista. Umierający Gall. Kult Attisa i Kybele rozpowszechniony był na staroŜ. ZałoŜyciel dynastii. Attalos Iii Filometor. jej stolicę - . historyk. który spędził 20 lat w Atenach. Mojry. Atropos . Attalidzi .Attys. Pergamon). Skarbiec Atreusza .: wykształceni niewolnicy kopiowali dla niego dzieła jego przyjaciół.dynastia rządząca w 283-133 pne. marmur. Atreusz. został jednak przez Kybele przywrócony do Ŝycia. Attis . 110-32 pne. Muz. dotknięty bolesną i nieuleczalną chorobą. stąd przydomek Attyk. państwem pergamońskim w zachodniej części Azji Mniejszej. za Klaudiusza.zob. ostatni z rodu. Szanowany i ceniony przez wybitnych ludzi róŜnych stronnictw. Wschodzie i w Rzymie. Gall zabijający Ŝonę. Atrydzi .przypominający Attykę okresu klasycznego a.. załoŜył Bibliotekę Pergamońską. autora jego Ŝyciorysu.zob. przyjaciel Cicerona (zachowaio się ok. przekazał w testamencie swoje państwo Rzymowi.zob. Był wielkim opiekunem nauk i sztuk. bogaty ekwita rzymski. Attyka (1) . upiększył Pergamon budowlami i posągami. zawarł w 211 przymierze z Rzymem. prototyp jej gorliwych dewotów-kastratów. Kapitolińskie. Muz. w Rzymie. urodziwy pasterz. znawca literatury i filozofii. 400 listów Ad Atticum 'Do Attyka' z lat 68-44) i Korneliusza Neposa.brata.

Attila . W 452 ruszył na Italię. Rzym.. łac. budzące przeraŜenie w Europie. "bitwie Hunów" na Polach Katalaunijskich (zob. w 451. Chalons). ale poniósł druzgocącą klęskę w tzw. a w sagach skandynawskich jako zdradziecki Azjata Atli. Wierność attycka .połączenie subtelności. W 447-50 spustoszył Bałkany. Państwo Hunów rozpadło się po jego śmierci. cicha bohaterka cyklu o Karolu Wielkim i innych chansons de geste. Ptaki attyckie . powściągliwy. a zapewne mniej niszczył na szlakach swych wypraw niŜ inni zaborcy przed nim i po nim.Ateny: prosty. Attyla . Filomela i Prokne. siostra Oliwiera i narzeczona Rolanda. Jednak Hun stał się synonimem barbarzyńcy. w przeciwieństwie do punickiej. z półmilionową armią Hunów i sprzymierzeńców. dzięki wysiłkom dyplomatycznym papieŜa Leona I. gł. Sól attycka .tragedia (1667) Comeille'a. Ateńczyk. ParyŜ. Attyka (2) . najechał Galię. Obrazy Delacroix. Był władcą sprawiedliwym dla ludu. stał się bohaterem narodowym Węgier. UwaŜany przez niektórych kronikarzy za protoplastę królów węg. W pogańskich legendach germańskich przewaŜa podziw. Stanza d'Eliodoro. balustrada wieńcząca elewację budynkU i przesłaniająca dach. Sąsiad attycki . flagellum Dei.zob. za sprawą kościoła.fresk (1512-14) Rafaela. Leon I nakłania Attylę do odstąpienia od Rzymu . pobity przez Aecjusza na czele Rzymian i Wizygotów.archit. popierał wykształconych Rzymian na swym dworze.(gockie 'ojczulek') król Hunów. Attyla występuje w "Pieśni o Nibelungach" jako łagodny król Etzel.niespokojny i niebezpieczny. a Attyla w tradycji chrześcijańskiej. poddasze. Muza attycka . elegancji i ostrości dowcipu.zwana teŜ "piękną Aude". Watykan. ale nie dotarł do Rzymu z powodu wybuchu zarazy w wojsku a.niezłomna. Z ośrodka swego państwa w Pannonii przedsiębrał zaborcze wyprawy. Aude . po powrocie do Pannonii w 453 zmarł nagle w czasie swych uroczystości ślubnych. Izby Deputowanych. wytworny. otrzymał przydomek Bicza BoŜego. którego styl był wzorem elegancji. która umiera z Ŝalu u stóp Karola Wielkiego na wieść o śmierci ukochanego w .Ksenofon. Bibl. (ozdobna) ścianka a.

Stajnie Augiasza zob. na podstawie jego pism. później odczytujący wolę bogów z lotu ptaków (auspicje). załoŜony w 1256 we Włoszech przez papieŜa Aleksandra Iv. myśl Katona Starszego wg Cicerona De divinatione. nie poświęca jej ani jednej myśli. Aufforderung Zum Tanz . z wyglądu wnętrzności zwierząt ofiarnych a. kościelnego. Augustyna. i nm. zbiór 28 artykułów wiary. Herakles (6.zob. 51. teŜ Ptak (WróŜby).konfesja augsburska. ze zdarzeń losowych. płodzić. powiększać'.. Augustianie . ułoŜonych w języku łac. aprobowanych przez Lutra i wręczonych cesarzowi Karolowi V dla zatwierdzenia przez sejm augsburski 25 V 1530.. słuchacz. Zaproszenie do tańca. Augurowie .zob. August(us) . Piwnica. Powstał z połączenia kilku kongregacji pustelników. regule św. stąd nazwa od łac.zakon oparty na tzw.starorzymscy kapłani w najdawniejszych czasach spełniający obrzędy urodzaju. umierając. do . w dawnej Polsce uczeń szkoły zakonnej przesłuchujący kolegów z zadanych lekcji. z błyskawic i grzmotów.. Augsburskie Wyznanie Wiary . . Si augur augurem. zob.bitwie w dolinie Roncevaux. praca). 24. dawn. 2. augere 'mnoŜyć.zob. Augiasz . z łac.członek sądu wojskowego a. przez teologa Philippa Melanchtona..łac. Audytor . uczeń'. auditor 'słuchacz. choć Roland. ustanowionej w Xii w. 'gdy augur (spotka) augura' (uśmiechają się do siebie porozumiewawczo). Oktawian August. Auerbacha Piwnica . określających podstawowe tezy luteranizmu i róŜnice między luteranizmem a katolicyzmem.

uliczny piosenkarz i dudarz. Agamemnon. oboju.operetka (Wiedeń 1905) Leo Falla. Wg mitu gr.gr. Auksztota . wybrzeŜu staroŜytnej Beocji. górnej. który w tragicznym roku zarazy 1679. hasło reform wojskowych. alles ist hin! nm. przy kościele św. port na wsch. śomojten od Ŝemas 'niski'). odróŜniająca ją od kraju dolnego. lieber Augustin. Aukcja wojska . herbata itd. zwł. dawna nazwa Litwy właściwej. z refrenem: du.Polski (Chojnice) sprowadził ich w 1342 Kazimierz Wielki. wszystko przepadło!' Der liebe Augustin . towarów niestandardowych. złoŜyć tu miał w ofierze swoją córkę Ifigenię na ołtarzu Artemidy. jako jeden z nielicznych. czyli śmudzi (z lit. dawn.powiększenie stanu liczebnego wojska. jak wełna. wojnie świat. auleta posługiwał się jednocześnie dwoma aulosami.lit. auctio (dosł.w staroŜytnej Grecji najpopularniejszy obok kitary instrument muzyczny. ich muzyka towarzyszyła obrzędom kultu Apollina. obudził się i ku przeraŜeniu grabarzy zaśpiewał swą nieśmiertelqą balladę na melodię pierwszego jakoby w świecie walczyka. powiększenie czegoś. Aukcja . . Augustyn . tj. król Myken. a kiedy rano zaczęto rzucać na niego nowych nieboszczyków. wyruszającej pod Troję. Aulis 'obozowisko'. wcielenie "wiedeńskości". skóry. rozwiązały władze kośc. Aulos . Będąc pod dobrą datą miał on wpaść do dołu.na wpół legendarna lokalna postać wiedeńska. od 1736 częstokroć wysuwane na sejmach Polski przedrozbiorowej. po 2..przetarg publiczny. Ostatni i od dawna jedyny klasztor augustiański w Polsce.'O mój miły Augustynie. z łac. aby zapęwnić przedsięwzięciu jej poparcie. gdzie składano trupy zmarłych na zarazę. pomnoŜenie. Aulida . podobna do szałamai a. zachować zdołał nieco humoru. punkt zborny floty gr. futra. Wódz wyprawy. Auksztote od auksnas 'wysoki'. Katarzyny w Krakowie. 'powiększenie) licytacja'. cylindryczna piszczałka z podwójnym stroikiem. . ze sławną świątynią Artemidy.

gloria bohaterstwa. por. z którego oddano historyczny ślepy strzat armatni. Auster . pałac Pallavicini-Rospigliosi. Eos. i rozpoczynający Rewolucję Październikową. cierpienia itd. Aurora Borealis . Arkadia. Obraz (1896) E. Świątynia Diany.mit.obraz (1715) L. krąŜownik rosyjski..łac. wielkości. Ausculum. splendor. Hoffmanna. A. Callota Wilanów. Marek (Aureliusz). Mandorla. jej odpowiednik na płd. Aurora . ogromnymi stratami. Plafon (ok. a w 1948 został przycumowany w stałym stoisku na Newie. łac.Ŝ.zob. bogactwa. pałac. Rzym. urok. okupione. Silvestra Mł. często utoŜsamiany z nimbem. rz.łac. "Aurora" . wg historyków rz. 1622) Giovanniego Guercino. zwycięstwa. . miejscowość w Apulii (płd. Villa Ludovisi. świetlisty owal. Włochy). Auskulum . Plafon C. obrzeŜe świetlne wokół jakiegoś przedmiotu. od aureolus 'złoty' z aurum 'złoto'. Aurora budząca Lunę . koło której król Epiru Pyrrus odniósł w 279 pne.. blask. Aureola . P. Norblina. Auspicje . T. Burne-Jonesa.ros. obwódka blasku. r.fresk na plafonie (1614) Guida Reniego. Wiatr(y). Plafon J. Rzym. Ptak (WróŜby). przen. chwały. otok wokół postaci bóstw i świętych. świetne zwycięstwo nad armią rzymską.zob. bogini Jutrzenki.Aurora Australis.Marek zob. będący sygnałem do szturmu na Pałac Zimowy. Awrora. siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 Xi 1917.Aureliusz . zorra polarna'.-wsch. od 1923 krąŜownik byt okrętem szkolnym. krąg. zob. Aurora ..opera (1811) E.gloria. Aurora . Pyrrus(owe zwycięstwo). z łac. zob. śrdw. 'płn. półkuli .

Wiedeń. felix Austria. Bella gerant alii. dał nią znak marszałkom i wydał rozkaz. białej dłoni.dawn. Wojna i pokój. w Xv-Xviii w. aby wam odpowiedziano: "Oto zuch"" Oto słońce spod Austerlitz! . 13. Austriackie gadanie . szczęśliwa Austrio. gdzie Napoleon w wielkiej bitwie 2 Xii 1805 pokonał połączone armie austriacką i rosyjską. W dniu bitwy o czwartej rano. w Hiszpanii i Portugalii. niegodne uwagi. Niech inni prowadzą wojny. "Gdy słońce zupełnie wyłoniło się z mgły. czcze. ty. wykonanie wyroku.zob.zob. rodzaj. karczma. 84. moda. Jego odezwa do Ŝołnierzy po bitwie kończyła się słowami: "Wystarczy wam powiedzieć: "Byłem pod Austerlitz". dosł. zabronionych ksiąŜek. La Fontaine'a. niepowaŜne. mało warte. zawieraj małŜeństwa łac. t. r. ulubione miejsce pobytu Boileau. Mayerling. Czechosłowacja). typ. nube!. oberŜa. Austria . szynk. osteria 'jadłodajnia'. 'akt wiary.dawn. Macieja Korwina. Anna Austriaczka. później Condorceta itd.(wym. . zajazd. I. Habsburgowie (Habsburska warga)..port. pokrój. cz.zob. by zacząć bitwę" (Lew Tołstoj. Napoleon I. 1440-90. zwł. 3. od 1860 dzielnica ParyŜa ze słynnym hipodromem do gonitw przeszkodowych i płotowych w Lasku Bulońskim. Autorament .bez większego znaczenia. Austerlitz . Austriacka warga . Sekwany. słowa króla węg. Heroidy. Stąd nazwa: "bitwa trzech cesarzy". okolicę zalegała gęsta mgła i nie rozpraszała się przez kilka godzin.. przez spalenie na stosie heretyka a. ceremoniał procesu publicznego inkwizycji przeciw heretykowi (kacerzowi) i ogłoszenie wyroku.Austeria . gospoda. Moliera. Auteuil . 14). z wł. tu. (cesarz) zdjął rękawiczkę z pięknej. gdy Napoleon opuścił swój namiot. parafraza Owidiusza. dowodzone przez Franciszka Ii i Aleksandra I. wyrok sądowy'. otoj) dawne miasteczko dep.miasto na Morawach (dziś Sławków. Auto-Da-Fe .

ruiny rz. (1178).(wym.). pancerni (kozacy. w 1870 Garibaldi odniósł tu zwycięstwo nad Prusakami.Frau Ava. celt. Katedra St. naiwne. auctoramentum 'kontrakt Ŝołnierski. Lazare . otę) miasto nad rzeką Arroux w dawnej prowincji Burgundii (środk. w środk. Słynny relief Sądu Ostatecznego w tympanonie bogato rzeźbionego portalu gł. jako pustelnica w okolicach Melku (w Dolnej Austrii). nm. Brodziński.romańska trzynawowa bazylika typu burgundzkiego.. Jej zbiór poematów zawiera "śycie Jezusa" i dwa krótsze utwory: Antychryst i Sąd Ostateczny. niewprawne wiersze ukazują ją jako kobietę dobrą. z auzońskich ogrodów Pójdę przez ostre Alpy i zastępy lodów. w I w. jedno z waŜniejszych miast Galii. Ausonia. Te bezpretensjonalne. Była to pierwsza tworząca w jęz. Wyspa Błogosławionych. staroitalskiego szczepu zamieszkałego pierw. w 1127. Wiej wietrze! ku Pólnocy.) Ava . z łac. w mit. Wiersz pisany na Alpach. rzeźby romańskiej. mury miejskie z dwiema bramami. poboŜną i prostoduszną. arkebuzerzy i piechota zw. świątyń Apollina. zabawiany przez liczne przystojne czarodziejki. wkrótce po 1120 przez biskupa Etienne de Bage pod silnym wpływem bazyliki w Cluny. Francja). pne. Italii. 93-94. dawna poetycka nazwa Italii. zm. petyhorcy).Autorament cudzoziemski i narodowy . poetka śrdw. jazda wołoska i tatarska. stolica Eduów. Po 1776 autorament cudzoziemski zmienił się w wojsko regularne. w pobliŜu dawnej stolicy Bibrakte. i płd. . powinność'.. Minerwy i Janusa. wraz z krótką autobiografią. Auzonia . a narodowy w kawalerię narodową i pułki przedniej straŜy. dragonia. bez zbytniej niecierpliwości oczekuje chwili. kiedy jego kraj znajdzie się w potrzebie. zał. celt. niemiecką.wyspa. zbud. (K.łac. rzymskie Augustodunum. Autun . arcydzieła fr. Augusta Aeduorum. 'wyspa jabłek'. do pierwszego naleŜały: rajtaria. od Auzonów. Avalon . teatru.zapoczątkowane przez Władysiawa Iv w 1633 reformy wojskowe doprowadziły do podziału wojska polskiego na dwa autoramenty: cudzoziemski i narodowy. do drugiego: husaria. na której król Artur (zob. znana pisarka niemiecka. aby przyjść mu z pomocą. ziemski raj na Morzu Zachodnim.

Awarowie . Awentyn . avatara 'zstąpienie'. Ŝe jest to jedno z zejść do piekła. filozofii itp.. I. wg Łuk. granitowa katedra romańsko-gotycka z Xii-Xiv w. wypełniające krater wygasłego wulkanu. Ew.. Wergiliusz.azjatycki turecki lud koczowniczy. Eneida. przen. w Vi w.średniowieczne miasto-zabytek urbanistyczny w środk.-zach. jego wcielenie (inkarnacja) w kształt doczesny.4 km murów obronnych z 8 bramami i 88 granitowymi wieŜami. olbrzymi i olbrzym. zwiastowanie). idei. Pozdrowienie Anielskie. 126. Avila . Słowiańska nazwa Obrzy przybrała z czasem znaczenie 'wielkoludów'. który w Vi w. 5. zwierzęce i ludzkie wcielenia boga Wisznu. staroŜytna Abyla. Siedem (wzgórz Rzymu). dziś Lago d'Averno.. Awatar . 1515-82. Avernus . Awesta . Obecny kształt ustalony w Xvi w.. Trujące opary. modlitwa do Matki Boskiej. Facilis descensus Averno (a.zob.Zend-Awesta.. teksty religijne wyznawców mazdaizmu. jezioro w Kampanii Neapolitańskiej (płd..łac. 2. Meditation sur le premier Prelude de Bach (1859).Ave Maria . pierwsze zdania oparte są na słowach pozdrowienia archanioła Gabriela (Biblia. miejsce urodzenia św. 'Zdrowaś Maria'. 28. a od Xvi w. z których zachowały się . z sanskr. stworzył państwo (chanat awarski) na terenie późniejszych Austro-Węgier. Liczne opracowania muzyczne... Łuk.ale powrót trudny)'. polskie obrzymski. Włochy). w hinduizmie: zstąpienie bóstwa a. zapisane w dialekcie wschodnio-irańskim prawdop. dalsze na słowach jej krewnej. ElŜbiety. były przyczyną miejscowej legendy. Averni) . 'łatwe jest zejście do (jeziora) Avernu (do bram Hadesu .gł.łac. obrzymowy. które unosiły się z niego w staroŜytności.łac. pne. kompletne ucieleśnienie się w kimś jakiejś tradycji. Teresy. zniszczone w 796 przez Karola Wielkiego. z nich najpopularniejsze Schuberta opus 52 nr 6 (1825) i Gounoda Ave Maria. 42. 1. Hiszpanii z Xi-Xii w..

ginie jako prosty robotnik przy budowie przybytku św. emą). Innocenty Vi. fr. zob. uciekają z dworu cesarskiego. Wreszcie jego paladyni skłaniają go do ugody. Babilon)... ale koń uwalnia się od cięŜaru i ucieka. Awinion . Odyn. takŜe "niewolą babilońską" (zob.fr. Cesarz prowadzi z nimi długą wojnę. al-Azhar . Klemens Vi. w Awinionie pod opieką królów francuskich. synowie Aymona z Dordogne. Piotra w Kolonii. placówka naukowa całego Wschodu muzułmańskiego. imię hebr. por.francuska chanson de geste z Xii8Xiii w. Renaud..(wym. Thor. bóg piorunów.1309-77. Alard i Richard. W poemacie Raj utracony (1667) Miltona jest to imię chorąŜego zbuntowanych aniołów. Azincourt . 4.uczelnia arabska przy meczecie al-Azhar. władca bogów i ludzi. musi teŜ oddać swego cudownego ogiera Bajarda. najwaŜniejsza od Xii-Xiii w. Lev. bo Renaud w bijatyce zabił bratanka Karola Wielkiego.tylko fragmenty po zniszczeniach dokonanych przez Aleksandra Wielkiego ok. Agincourt. Urban V i Grzegorz Xi. miasto w Prowansji nad Rodanem (Francja) z warownym zamkiem papieŜy z Xiv w. Zaratustra. Mściwy cesarz kaŜe utopić rumaka w rzece z kamieniem młyńskim u szyi. drugi. drugi dla Azazela. i przez Arabów w Vii w. na mocy której Renaud udaje się do Ziemi Świętej na wojnę z Saracenami. po dalszych czynach. pierworodny syn Odyna. ten nazywany był kozłem ofiarnym. bóg wojny. Awiniońska niewola papieŜy . Azazel . Eblis. na którego głowę kapłan składał wszystkie przewinienia. 16. Sąd(ny Dzień). z 972 r.(wym. mieszkających w niebiańskim Asgardzie (odpowiedniku Olimpu): 1. Jan Xxii. Avignon. 8. 2. okres przebywania siedmiu papieŜy: Klemens V. Renaud i jego trzej bracia: Guiscard. wypędzony na pustynię. Les quatre fils Aymon a. O czynach Renauda we włoskich romansach zob. NaleŜało wylosować 2 kozły: jeden w ofierze Bogu. 3. Renaud de Montauban . azękur) zob. zw. Tyr (Tiu) syn Odyna.panteon bogów skandynawskich. pierwszy miał być zabity za grzechy ludu. Rinaldo. Zob. w Kairze. Czterej synowie Aymona. symbolizujące złego ducha zamieszkującego pustynię. Benedykt Xii. zob. .w Biblii. wymienione w związku z obrzędami Dnia Przebłagania. teŜ Panna (Panny z Awinionu). Aymon . Azowie . 332 pne.

Zwalczany przez proroków izraelskich jako bóstwo pogańskie. boŜyszcza. Heliopolis 'miasto boga słońca'. jak Belfegor. teŜ Bel. 'Bóg pomógł'. Lokiego-Siguna. Ka. Apis. zabójca Baldura. skandynawski Apollo. później miastami.zob. . epitet wielu bóstw semickich (równieŜ w formie Bel. por. szatan. mn. egip. pne. Azrael . 'Azra'il'. fenicki ośrodek kultu Baala jako boga słońca. indywidualna dusza przedstawiana jako sokół z ludzką głową. idola.nazwa a. dosi. Rodzi się w chwili śmierci człowieka. takŜe bóg przyrody.cień. 5. w Ii w. I-Iii w. Libanie. kultu Jowisza-Baala. Thora-Sif. który czuwa nad umierającym i oddziela duszę od ciała. zob.semickie: 'miasto Baala'. anioł śmierci. śoną Odyna była Freja (Frigga). 'Azra'el'. Odnir (Odr. zob. Wenus-Asztarte i Merkurego. Bragiego-Iduna. z arab.mit. Baldura-Nanna. 10. najmłodszy syn Odyna. umrze ostatni. B Ba . Bragi. bóg zła i kłótni. stąd stał się synonimem fałszywego boga. Belzebub. płodności i rolnictwa. Wanowie. kiedy drugi raz zabrzmi trąba archanielska. Hannibal. i muzułm. 9. Loki. zob. bóg milczenia. a istota jej związana jest z bykiem. Othr). Baba Ali . Vidar. w dolinie Bekaa. Baalbek . baalim 'panowie') opiekujących się róŜnymi miejscami. w 1. któremu słuŜy jako poseł. Baal . ośrodek relig. ślepy Hdur. 11. zachowane ruiny świątyń rz. 8. syn i poseł Odyna. Skrzydła Azraela . tchnienie zbliŜającej się śmierci. od hebr. 7.w teologii Ŝyd. Hermod. Nazwa występuje w niezliczonych połączeniach. bóg poezji. staroŜ. nazywane wg tł. 6. jeden z czterech najwyŜszych aniołów przy tronie Allaha. w Iii-I w. gr. Vali. miasto w środk. Ali Baba.Baldur. na akropolu.

z tur. Gdzie diabeł nie moŜe.wyraŜenie flisackie: babą nazywano kloc drewniany. aluzja do znanej w Polsce od Xv w.przysł. Baba Jędza . grubo wyciosane w kamieniu wyobraŜają stojące postacie kobiet.łac. trzymające kubek w złoŜonych rękach. tam babę pośle . która rozbiła przykładne małŜeństwo. Babbitt . od nazwiska George F. Baba . flisakom pierwszy raz pomagającym w spławie. Firleje. dwie babki ..przysł.zob. Pocałujesz ty babę! . silna. który dawano do całowania frycom. uprawia kult powodzenia materialnego i sam przedstawia doskonały wzór "amerykańskiego człowieka interesu".kobieta energiczna. Babbitta. przedsiębiorcza. Herod-baba . Baba z woza. rzadziej męŜczyzn. balbal 'ojciec'. człowieka bez wyobraźni. "Była babula". Brama (Łez). Reduta (Masz. wystrugany w kształt głowy ludzkiej. . Baba Jaga a. opowiastki o wiedźmie. stanowcza. mulier vincit. koniom lŜej . Babi. Moja babka i twoja babka to były. osnuty na rosyjskiej baśni lud. o duszy prozaicznej. Bab El-Mandeb .. choć diabeł go skłócić nie potrafił. babit) typ mieszczucha amerykańskiego. tj.Baba . WieŜa (Babel). powinowactwie.). bohatera powieści Babbitt (1922) Sinclaira Lewisa.zob. guod non potest diabolus. Ladowa. Kołysała baba dziada od poranka do obiada .(wym. babo . który ulega bezmyślnie i ochoczo przyjętym ogólnie normom.zob. wiedźma mściwa i swarliwa. Baba Jaga .impresjonistyczny poemat symfoniczny (1904) Anatola K. słuŜący jako słup cumowniczy.o urojonym pokrewieństwie a. wiele znajdowano na grobach na obszarze stepów środkowoazjatyckich i nadczarnomorskich. Babiniec.czarownica. Babel .figura kamienna o znaczeniu kultowym. których b.

"złotej polskiej" jesieni. Chaldejczycy byli najsłynniejszymi astrologami. Horacy. 1."Nec Bahylonios temptaris numeros". Kochanowski. tj. mającej 7 głów i 10 rogów. A na piękne syjońskie wspominając grody. Awinion.. Babilon . 1-4. Co nam inszego czynić. przepomnię . dalsze jego dzieje to historia stopniowego upadku. uŜywają ich jako latawców-spadochronów dla przenoszenia się na inne miejsce w czasie ciepłych. podbiwszy Babilonię. bajek i podań. Jerozolima. Folklor babiogórski wytworzył wiele pieśni. Liczby babilońskie . Babia Góra . Psalm 136. Niewola babilońska . 9-12. 536 roku śydom na powrót do kraju. Nabuchodonozor). i zdobywa je podstępem. przeŜywało szczyt swego rozkwitu. akadyjskie Babili 'brama boga'."I widziałem niewiastę siedzącą na bestii szkarłatnej. hebr.zapomni. zwanej równieŜ niekiedy babim latem.. 'nie ufaj liczbom babilońskim': astrologicznym obliczeniom i horoskopom wróŜbitów. jedno z największych i najwspanialszych miast staroŜytności. po zdobyciu Jerozolimy w 597 i po jej zburzeniu w 586 przez Nebokadnezara Ii (zob. kiedy cię przepomnię. Kiedy cię na Początku wesela nie wspomnię. Siedzac po niskich brzegach babilońskiej wody. jedno z nich opowiada o zuchu. 8. pne. stolica Babilonii. w 605-562 pne. miasto w Mezopotamii. jednak większość z tego zezwolenia nie skorzystała. z dwoma wierzchołkami: Diablakiem i Małą Babią (1725 i 1515 m) rozdzielonymi przełęczą Brona. utkany z róŜnokolorowej przędzy. odbudowane przez Nebokadnezara Ii. Niechaj mi język uschnie. Król perski Cyrus Starszy. pne. Pliniusz.) Jeślibych cię zapomniał.. pstry. Powieszawszy po wierzbach niepotrzebne lutnie? (. 2-3. od Xvii w.Babi. zob.szczyt w Beskidzie śywieckim.pobyt śydów na wygnaniu w Babilonii w Vi w. A . jedno płakać smutnie. ale jest powszechna na Słowiańszczyźnie. Niech moja swej nauki ręka zapamięta. nad Eufratem. 74. o kraino święta. Vii w.długie białe nitki wysnuwane przez drobne pająki. czarownica'. zburzone przez króla asyryjskiego Sanheriba w pocz. zapamięta . znane juŜ w Iii tysiącleciu pne. zezwolił ok. (J. pełnej imion bluźnierczych. najwyŜsze wzniesienie Beskidów Zach. strój barwny. Szkarłatna wszetecznica . Babie lato . Babel. matkę Antychrysta. Strój babiloński .) Por. słonecznych dni wczesnej."babylonica vestis". Nie wiadomo. który udaje się na Babią Górę po złoto strzeŜone przez wiedźmę Sywilię. Motyw spopularyzowany przez Henryka Sienkiewicza w opowieści "Jak się p. kiedy wywieziono z Palestyny politycznie aktywne warstwy ludności. na granicy czechosłowackiej. Lubomirski nawrócił i kościół w Tarnowie zbudował". czy nazwa łączy się z jakimś rzekomym bóstwem słowiańskim baba 'jędza.zapomnę.staroŜ.. Pieśni.

przy pomocy młodszych pasterzy (juhasów) wypasający na górskich halach stado (kierdel) owiec. zbiorowisko kobiet. Babin . Johann Sebastian Bach . 8 itd. dawn. owczarz. zwł. Ap.starszy pasterz owiec. najwybitniejszy z rodu. Spi świat Pijany. Współcześnie nazywają Babilonem wielkie miasto pełne bogactw. utoŜsamiali Rzym z "merchą babilońską" (ladacznicą.Ŝart. W Xvii i Xviii w. Rzeczpospolita (Babińska). Jan miał tu na myśli Rzym. Semiramida. Bacówka . por. z miejscem ogrodzonym (koszarem) dla owiec i brogami na siano. 6. czart go toczy. koliba. Ŝe nazwisko to stało się symbolem zawodu muzyka. a papieŜa z antychrystem.) Wiszące ogrody Babilonu . ok. jeden z największych twórców muz. Izajasz 21. w pobliŜu wodopoju. słuŜąca bacy i juhasom za schronienie od wiosny do jesieni. kierownikami kapel dworskich i miejskich. zamruŜywszy oczy.. zazw.zob. o ParyŜu. ale takŜe i dziady. Siedem (cudów świata). Pierwszym muzykiem-amatorem w rodzinie był Veit Bach. z szopami (strongami). kruchta. Babiniec . Turyngia i Frankonia). byli w Niemczech środkowych organistami. z zawodu młynarz. kantorami. Nowym Jorku. Tomasza w Lipsku. Babilon był symbolem miasta zła i despotyzmu władzy.. która odegrała tak wielką rolę w muzyce nm. przedsionek kościelny.. i organistów-wirtuozów. 17.niewiasta przyobleczona była w purpurę i karmazyn (. Londynie. część mieszkania dla kobiet a. a na czole swoim napisane imię: Tajemnica. od 1723 "nadwomy kompozytor króla polskiego i elektora saskiego" Augusta Iii.szałas. pełny obrzydliwości i plugawej rozpusty swojej. Nalewa babilońska swacha. nierządnicą). Biblia. piętnowanego przez kościół. Ap. Św. Jeremiasz.. 1-2. 51. W śrdw.. Bach . Baca . . 1550-1619. przeciwstawianego Jeruzalem. (W. w której siadywały baby Ŝebrzące. 9. hist. pokus. instrumentalistami." Biblia. Potocki.rodzina muzyków niemieckich (płd. KrzyŜowcy nazywali tak Kair róŜnowiercy. purytanie. Babilon wielki.) trzymała puchar złoty w swej ręce.1685-1750. 3-5. Śpi świat pijany winem. gospodarz w szałasie. kantor kościoła św. matka rozpusty. rozwiązłości. 14. dla słuŜby Ŝeńskiej.zob.

rozbudowana przez chana tatarskiego Mengli Gireja. z nm. najstarszy syn Johanna Sebastiana. sonet krymski Mickiewicza. syn Johanna Sebastiana. 1710-84.Johann Christian Bach. Fontanna. Mediolański a. 1900 sprawuje opiekę nad nowymi wydaniami dzieł J. które w latach 1850-1900 opublikowało kompletne wydanie dzieł J. w 46 tomach.Wilhelm Friedemann Bach. hamburski Bach . Bakczysaraj w nocy . syn Johanna Sebastiana. stolica chanatu krymskiego ok.7. 1732-95. np. londyński Bach .górmistrz. SSR. łac.staropolska nazwa niewielkich. Bacha. z tatarskiego. odpowiadające nazwom czterech dźwięków. zob. kompozytor i pianista. krępych koni tatarskich. Bach-Gesellschatt . Bergmeister. sonet krymski Mickiewicza. Bckenburski Bach . Berliński a.Drezdeński a. Bacha i wydaje Rocznik Bachowski. oznaczane skrótem BG. Max Reger w Fantazji i fudze na temat Bach. magisier montium.zał. Bachmistrz . hallski Bach . Bach-Jahrbuch. B-a-c-h . Bachmaty . obecnie muzeum. Ferene Liszt w Fantazji i fudze na temat Bach. S. 1735-82. staropolska nazwa przełoŜonego górników w kopalniach soli. .Carl Philipp Emmanuel Bach. 1714-88. Pałac chanów z 1519.Johann Christoph Friedrich Bach. 1454-1783. silnych.litery składające się na nazwisko Johanna Sebastiana. Robert Schumann w 6 Fugen uber Bach. Bakczysaraj . Neue Bach Gesellschaft . kompozytor.6. S. najmłodszy syn Johanna Sebastiana. S. po poŜarze odrestaurowany dla Katarzyny Ii. przez J. Bacha w nie dokończonej ostatniej fudze z Kunst der Fuge. uŜywanych jako temat przez wielu kompozytorów. podlegającego Ŝupnikowi. Bachczysaraj .dziś w Ukr. kompozytor i organista.niemieckie towarzystwo. kompozytor i instrumentalista.

badęgę) przezwisko księcia Ludwika Napoleona. Napoleona Iii. buty tureckie z cholewkami ściętymi ku tyłowi. Mus. Bargello. bacchanalia. Baczmegi . Muz. Dionizos. Muz. Carracciego.Ŝartobliwy autoprzydomek K. zob. Bachus i Ariadna (1523) Tycjana. wychowawczynie Dionizosa (Bachusa). Nat. Triumf Bachusa A. Bacchus et Ariane . 1628) Velazqueza. . libretto: C. które z Wielkiej Grecji przeniosły się do Rzymu. tragedia Eurypidesa.zob. Bachantka z panterą (1855-60) Corota. odnoszące się do jego ucieczki z twierdzy Ham w 1846. przen. Mendes. Londyn. pijatyka.sztuka (1951) Jeana Cocteau. I. Farnese.zob. Thorvaldsena. Baca. Masseneta. Bacchus . Bruksela. Badinguet . Mały Bachus Guida Reniego. 1497. Madryt.baczmogi. Madryt. Akademia i (1613-15) Leningrad. Bachantki . Bachus rzeźby: Michał Anio1. Bachus i Ariadna (1632-36) Poussina. Menady. Bachus demokracji . Metrop. baszmagi.łac. Kopenhaga. Florencja. Gałczyńskiego. Bachanalie (1611-12) Rubensa. Prado. później towarzyszki jego wędrówek i zabaw. Triumf Bachusa J. 1946-47. modne w Polsce dla kobiet i męŜczyzn w Xvii w. staroŜ. orgie. Wychowanie Bachusa (przed 1609) Poussina. ErmitaŜ. ParyŜ. F. Bacówka . Bacchus .nimfy. Luwr. Thorvaldsen. późniejszego cesarza fr. N. Jordaensa. Florencja.Bachus . Rzym. Pal. Bachanalie (1518-19) Tycjana. Madryt. hulaszcze zabawy. Prado. Wiedeń. Sansovino. misteria ku czci Dionizosa (Bachusa). Bachanalie . Nar. Jork. Obrazy: Die Herrschaft des Bacchus Altdorfera. Gall.opera (1909) J.(wym. Bachus i pijacy (ok. Prado. Lugano. baczmagi. Dionizos. z której wydostał się przebrany za robotnika o tym nazwisku.balet (1931) Alberta Roussela i Abla Hermanta. zob. Muz.

gdy udzieliła gościny czarnoksięŜnikowi przebranemu za świątobliwą Fatimę. Tysiąc i jedna noc) córka sułtana chińskiego. w 1836. Pauzaniasz. miniatura fortepianowa (Beethoven). J. Baedeker . szkół prawa. Przewodnika dla pośpiesznie podróŜujących prof. poł. ruchliwe. drobiazg. Kleina.Badr Al-Budur .część M. na arabski. za Haruna ar-Raszida i Ma'muna. z fr. "której twarz jaśniała niczym słońce lub wielka perła".miasto zał. stosującej system gwiazdek do oznaczania miejsc szczególnie wartych zwiedzania. od podstaw. Baffin William .w Opowieści o Ala ad-Dinie i zaczarowanej lampie (zob. zob. z Atlantyku do Pacyfiku. gdy zamieniła zaczarowaną lampę na zwykłą. Ŝona Aladyna (zob. po raz wtóry.. drugim przerobionym wydaniem PodróŜy po Renie z Moguncji do Kolonii. jako kawiarnia. ksiąŜek-przewodników dla turystów. piękna brunetka.). w 2. Baffina. między obecnymi ulicami Bagatelą i Klonową.(wym..1584-1622. Karl Baedeker. z lat 1771-81. Viii w. por. Nazwa od pałacyku księcia d'Artois w Lasku Bulońskim w ParyŜu. z czasem wydawnictwo przeniosło się do Lipska. ośrodek przekładów staroŜ. Serię rozpoczął księgarz z Koblencji. Bagdad . drugiego kalifa Abbasydów. Jej lekkomyślność dwukrotnie omal nie spowodowała jego śmierci. Ziemia Baffina . Bagatela . W 1612-16 brał udział w poszukiwaniach Przejścia Płn. które ukazują miasto handlowe. A. a przy tym poboŜne i pełne poezji. przeŜyło okres wspaniałego rozkwitu i dobrobytu w Ix i X w.-Zach. gr. Bagdad Sindbada śeglarza.największa wyspa Archipelagu Arktycznego połoŜona między Basenem Foxe'a i M. zwł. wojny świat. Morze Baffina .pałacyk a. Bagatela . błahostka. istniejącej. Było to miasto bibliotek. bagatelle. w 1616 zaciągnął się na słuŜbę Kompanii Wschodnio-Indyjskiej. Ŝeglarz i odkrywca ang. lit. modna na przełomie Xviii i Xix w.).drobnostka. raz. pawilon w ogrodzie. odŜywający w Baśniach z tysiąca i jednej nocy. wg jednolitego planu przez kalifa al-Mansura (wg kronik chrześcijańskich . nazwa serii obszernych nm. zginął w wyprawie przeciw Portugalczykom przy oblęŜeniu Kiszmu w cieśninie Ormuz. w Warszawie nazwa posiadłości Bacciarellego z końca Xviii w. a potem do Hamburga. . Arktycznego między Grenlandią i Ziemią Baffiina.Almanzora. do wybuchu 2. będeker) pop.

bohaterowi Czterech synów Aymona. Ŝart. ale został pobity i wzięty do niewoli w 1402 przez Timura. iron.fr. RadŜami. kiedy zajęli je Turcy seldŜuccy. tur. 1354-1403. sułtan turecki od 1389.przest. Bajadera . bayadore od port. po zajadłej obronie. Bajbardzo . KsiąŜę Lahory. który kazał go zgładzić. Kantata (1859) kompozytora fr. wychowany w seraju. Odetcie Darimonde. magiczny rumak ofiarowany przez Karola Wielkiego Renaudowi a. Nikopol. Wschodu.operetka (1921) Imre Kalmana. 'Błyskawica'. bailadeira 'tancerka'. Ernesta Guiraud. Rinaldowi. zakochuje się od pierwszego wejrzenia w primadonnie paryskiego teatru Chatelet. Słynna aria księcia z I aktu: "O Bajadero!" Bajard(o) .syn sułtana tur. nic waŜnego.europejska nazwa hinduskiej tancerki kultowej.tragedia (1672) Racine'a. 1789. Bajazyt zginął uduszony w 1635. w której zabił czterech siepaczy. synowi Aymona (zob. ilu synów Aymona chciało go naraz dosiąść. Od 1055. zob. a wg innej Bajard jeszcze Ŝyje.). zalety jego wzbudziły zawiść jego brata. dokonał rozległych podbojów prowincji cesarstwa wschodniego. . oblegał Konstantynopol. "Bagno" . Wg legendy ślad jego kopyta dotąd widać na skale w lesie w Soignes i w pobliŜu Dinant. Timur.punkt przecięcia komunikacji lądowej i morskiej środk. Rumak umiał się wydłuŜać i skracać w zaleŜności od tego. który wg legendy miał go aŜ do jego śmierci wozić ze sobą w Ŝelaznej klatce (był to zapewne palankin). Bayard Pierre. Bajazyt (2) . mieszczańskiego. Bajadera . Orlanda Szalonego Ariosta i Orlando innamorato Boiarda. Bajazyt (1) .Bajazyt I zwany Jyłdyrym. Le Marais. sułtana Murada Iv (Amurata u Racine'a). miasto zaczyna chylić się ku upadkowi. por. chwiejnego centrum (por. od 1921 stolica Iraku. z fr. pop. nazwa umiarkowanego. byle co. Ahmeda I. a rŜenie jego usłyszeć moŜna w Lesie Ardeńskim w noc świętojańską. Bajazet . Góra) w Konwencie Narodowym w czasach Rewolucji Fr.'Gniadosz'.

Podanie) o początkach określonych zjawisk w przyrodzie a. 5-6. . 8-15. Aleksander Fredro. Gliński. rośliny itd. Benedykt Hertz i Julian Ejsmond. wybitnymi bajkopisarzami byli: Ignacy Krasicki. w świecie ludzkim.). sonet krymski Mickiewicza. bei 'piękny'. R. Romulus.rzeka na Krymie. A. pne. Bajdary .romantyczna dolina na płd. por. Litwo! piały mi wdzięczniej twe szumiące lasy NiŜ słowiki Bajdaru. E. największy statek Dniepru i Prypeci słuŜący do przewozu towarów. Sędziów. duŜa płaskodenna. twardo umoralniająca. Stanisław Trembecki. wypływająca z podnóŜa Czatyrdahu). 14. oparta w znacznej mierze na autorach staroŜ. R. bezpokładowa. KrzyŜanowski. Bajka alegoryczno-moralizująca o zwierzętach .in. Berwiński. Adam Mickiewicz. z tatar. Warsz. zawierające jakiś szczegół rzeczywisty. pne. (Napis na staropolskich pucharach). Mickiewicz. pobudzić wyobraźnię. Salhiry dziewice. bajka epoki nowoŜytnej takich autorów jak: La Fontaine (Xvii w.w której zwierzęta. oprocz Biernata z Lublina. za byle kogo. sonet krymski. Czarnym. uŜywany teŜ przez Kozaków do awanturniczych wypraw na M.dawn. Grek Ezop (zob. J. uprzyzwoicona bajka ludowa a. jednomasztowa łódź Ŝaglowo-wiosłowa o nieco zwęŜonym przodzie.. do końca Xix w. Lech. 1500 pne. dere 'dolina'. polskiej.przykrojona na uŜytek dziecka.. Pielgrzym. Kolberg i J. u Hezjoda (o jastrzębiu i słowiku w Pracach i dniach) w Viii w.Mieć kogo za bajbardzo . W lit. Lompa. G. Jan Lemański. W. Bajdary . zob..).za nic. symbolizują typowe cechy charakterów i postaw ludzkich. Który duszkiem nie wypił przyjacielskie zdrowie. Pojawia się w papirusach egipskich ok.: K. dawniej. Salhir . Bajka dla dzieci . pne. Zmorski. w Biblii: bajka Joatama o drzewach szukających sobie króla. z ukr. Mam tego za bajbardzo jako się on zowie. (A.) w Vi w.).).10. Zbieraczami bajek folkloru polskiego byli m. Ks. Krak.. Lessing (Xviii w. Rzymianin Fedrus (I w. Bajdak . Bajka Bajka ajtiologiczna . J. dziś pragnąca zabawić a. O. Wójcicki. fantastyczna. 9.opowiadanie fikcyjne (a. Kryłow (Xviii w. brzegu Półwyspu Krymskiego.

baśń. Les Souhaits ridicules.). zob. podtytuł Conte d'hiver fr. Brzydulka. zob. fr. Car. Ośla skóra. Ge Chat Botte. a wreszcie. fr. orkiestrowa suita koncertowa (na 4 ręce 1908. Osioł. 1697 (wyd. fr. fr. 1961) pod imieniem syna autora. Bajka o kamiennym kwiatku . nie pozbawione elementów magicznej wiedzy hermetycznej. Kot w butach.fr. Bajek jest dziesięć: Czarodziejki. np. fr.tradycyjna. Public Benefits. Zaczarowany ogród. w trzech tomach) braci Jacoba Ludwiga Karla. zob. fr. Le Petit Chaperon Rouge. utrwalona w pamięci pokoleń i zarazem ulegająca ciągłym odmianom. Śpiący. Moja matka Gęś . The Fable of Bees. 'Bajki mojej mamy Gęsi'. satyra wierszem z komentarzem prozą (1705-29) Bernarda de Mandeville (zob. staroŜ. sny magiczne.und Hausmrclien 'Bajki dla dzieci i domu'. fr. z pozostałości bogatej twórczości lud. Ŝyjąca w przekazie ustnym. Sinobrody. Cendrillon. Bajka . Tomcio Paluch. później zorkiestrowana) Maurice'a Ravela wg Perraulta: Pawana Śpiącej Królewny. Bajki braci Grimm . "właściwa" bajka ludowa. Czerwony.zob.. Ma Mere l'Oye. zob. fr.ang. zw. pol. prosperujący na zasadzie wzajemnej drapieŜności. gdyŜ uwaŜano wówczas. metamorfozy. Kopciuszek. bajki z dawnych czasów'. Bajka ludowa . Le Petit Poucet. Kinder . fr. Riquet Kosmyk. Kot.. klechda. jak opowieści mitologii grecko-rzymskiej. takŜe ze . Z czasem uznano ją za antycypację leseferyzmu. i Wilhelma. fr. szaty rytualne.. 1786-1859. or Private Vices. La Belle au bois dormant. a społeczeństwo jako rój pszczół. Cesarzowa pagód. zakazane komnaty. przeznaczona dla słuchacza zbiorowego. bajki zebrane przez Charlesa Perrault.. Peau d'Ane.fr. wyd.. Riquet a la Houppe. nieco wbrew pierw.nm. Bajki Babci Gąski . Czerwony kapturek. albo Przywary osobiste korcyścią ogółu . średniowiecza nm. bajki z Tysiąca i jednej nocy. Tomcio Paluch. Rozmowy Pięknotki z Potworem. Tematy tych bajek Ŝyły od dawna w tradycji ludowej wielu krajów Europy i Azji. załoŜeniom. Ŝe zajmowanie się bajkami dla dzieci nie przystoi pisarzowi serio i członkowi Akademii. La Barbe Bleue. zbiór przeszło dwustu bajek (1812-22. o Kopciuszku itp. Bajka o carze Sałtanie . takŜe Histoires ou Contes du remps passe 'Opowieści a. próby boŜe. Grimmów. Współcześni odczytali ją jako cyniczną pochwałę egoizmu. Les Fees. zob. zob. Śpiąca królewna. zob. Bajka o pszczołach. i śrdw. 1785-1863.Bajka fantastyczna (magiczna) . Tom(asz). 5 utworów dziecięcych. Contes de ma mere l'Oye. zamierzony przez autorów jako pomnik twórczości ludu nm. z własnych wspomnień dzieciństwa. 'Opowieść zimowa'.opera (1950) Sergiusza Prokofiewa. Czerpali oni z Ŝywego folkloru. przedstawiająca zło jako istotną cechę natury ludzkiej. Śmieszne Ŝyczenia.uwertura fantastyczna (Wilno 1848) Moniuszki.

Heinsel und Gretel... Muzyka. zob. niekiedy pełne okrucieństwa lub mówiące o Ŝyciu poety. Aschenputtel. zob. zob. Strach. i o sprawach społecznych i moralnych (Nowe szaty cesarza. przepojony poezją styl udostępnia równieŜ dzieciom bajki liryczne. por. Czerwony. Car (Bajka). Kalosze szczęścia.in. Słowik). Bajki tłumaczono na wiele języków. płatnych w ciągu czterech lat. Die Bremer Stadtmusikanten..miejscowość w Kazachstanie (ZSRR). Dziewica Lodów. Śpiąca królewna. Śpiący. z którego m. por. Rumpelstilzchen. wystartował 12 Vi 1961 pierwszy w historii Ziemi statek kosmiczny z załogą ludzką. co chciał zaznać strachu.zob. Blaubart. zob. zob. Dzielny ołowiany Ŝołnierz. jak Cień. rzadziej ze źródeł literackich. . zob.: Mały Klaus i duŜy Klaus. Neapol (Sumy neapolitańskie). legend i sag skandynawskich. odstąpione przez Napoleona I Księstwu Warszawskiemu na mocy układu w Bajonnie (Bayonne. odtąd określa się tak fantastyczne. Dziewczynka z zapałkami. Baśnie Andersena . Świniopas. "Wostok I". Cape Canaveral. Ogier Duńczyk). Krasnolodki. pesymistyczne. "Bajońskie sumy" okazały się nieściągalne. Rotkppchen. Kopciuszek. Brzydkie kaczątko.źródeł lit. kosmodrom radziecki. Dumling. Tomcio Paluch. melancholijne. Moscherosch. Die Wichtelmnner. KsięŜniczka na ziarnku grochu. Czerwony Kapturek. miasto w płd.osmańsko-turecka nazwa dwu wielkich świąt muzułm. Perrault. Królowa śniegu. Francji) z 1808. zob. Sinobrody. Przyniosły one autorowi sukces światowy i niezliczonych wielbicieli wśród dzieci i dorosłych.43 mln franków wierzytelności pruskich.zbiór bajek pisarza duńskiego Hansa Christiana Andersena. ukazujących się sukcesywnie między 1835-72. Do najsłynniejszych. ludowej. Bajkonur . zob. pilotowany przez Jurija Gagarina. zob. większość z nich oparta jest na własnych pomysłach pisarza. Holger Danske (zob. Bajka o takim. w zamian za 21 mln fr. Jung-Stilling i in. Genialną innowacją braci było zachowanie charakteru i stylu narracji ludowej. zwierzętom i przedmiotom w sposób właściwy bajce. zob.. oczyszczonej z upiększeń literackich. ironiczne. na które rząd Księstwa musiał zaciągnąć poŜyczki.-zach. Luter. Marchen von einem derauszog um das Frchten zu lernen. wymienić trzeba: Królewna ŚnieŜka. zob. Dornrschen. naleŜą m. wątki innych zaczerpnął autor z lit. z których liczne opowiedział juŜ Ch. Syrenka. Schneewittchen. zawrotne sumy pieniędzy. Prosty. jasny.in. Bajki braci Grimm przełoŜono na niemal wszystkie języki. Spośród najsłynniejszych. Jaś i Małgosia. Bajońskie sumy . prócz wspomnianych.. Autor daje Ŝycie i mowę roślinom. Bajram .. Baśń o carze Sałtanie . jak Hans Sachs. Muzykanci miasta Bremy. Tom(asz).

lekc. bakałarz'.obchodzony w 70 dni po DuŜym.najniŜszy stopień akademicki na uniwersytecie śrdw. święto cukrowe.DuŜy Bajram . a. na prawe. Baka.schlebiać. pedagog. nauczyciel. śydzi. na lewe ucho. nauczyciel szkoły elementamej. baky 'oczy'? Bakałarz . na ukos. wygrywał na fujarce smutne góralskie melodie. o czapce: krzywo na głowie. chłopi. kończące miesięczny okres postu ramadan. flisackie: na lewą burtę (z dolnonm. 1741. nadskakiwać komu.zbójnik wschodniokarpacki. idąc na miejsce stracenia. baccalaureus 'starszy student. Bakchos .. Świecić komu bakę . Bakczysaraj .zob. łac. trwające 3 dni. belfer. Bekwark.. zuchwale. zawadiacko. Poeta Franciszek Karpiński. Bakier .w wyraŜeniu na bakier pierw. Dionizos. moŜe od ukr. pamiętał z lat dziecinnych egzekucję Bajuraka w Stanisławowie: zbójnik. Bajurak . Wyrocznia (Boskiej Flaszy). Ŝart. ur. jak nosili flisacy. Mały Bajram . Niemcy i Kozacy. dawn.czterodniowe święto ofiary. backbord). . Bakbuk .zob.zob. jak przewaŜnie szlachta. Bakfark .zob. pot. ze śrdw. otrzymywany po dwu co najmniej latach studiów na wydziale artium (filozoficznym). Bachczysaraj.

Bal.podarek pienięŜny. Balik gospodarski . ok. opera Verdiego. w płn.Vasco Nunez. Bal musette . Warszawa 1865). uciekając przed wierzycielami. a króla zastąpił gubernator Bostonu. Bal maskowy . Somma wg Eugene Scribe'a (Rzym 1859. oparte było na autentycznych wydarzeniach: miłości szwedzkiego króla Gustawa Iii do Ŝony przyjaciela i spisku magnatów zakończonym zasztyletowaniem króla na balu maskowym 29 Iii 1792. jałmuŜna. z pers. Balaam .imię potęŜnego i dzielnego olbrzyma w wielu śrdw. Balboa odznaczał się mniejszą chciwością i okrucieństwem niŜ inni konkwistadorzy.opera-wodewil (1780) Macieja Kamieńskiego. Bakszysz . libretto: Alfred Grnwald i Fritz Lhner-Beda. Ballo delle ingrate. Osioł (Oślica Balaama). Cenzura papieska z powodów politycznych zaŜądała zmiany miejsca i czasu wydarzeń. Spokojnego. ojciec Sir Fierabrasa. być z kim na bakier . We wrześniu 1513 stanął jako pierwszy Europejczyk na wschodnim wybrzeŜu O. romansach rycerskich. napiwek. usunąwszy nieudolnego Encisa. w cyklu arturiańskim .zob.-zach. pol. który nazwał Południowym.wł. przeniesiono je więc do Bostonu okresu kolonialnego. którego odesłał jako więźnia do Hiszpanii.w niezgodzie. Afryce i płd. wyst.: Ja kochać umiem tak jak Tangolita. Bal w Savoyu . bchszisz 'podarek'. Libretto napisane przez Scribe'a. konkwistador hiszpański.zob. Balan(t) . Xx w. śpiewana i tańczona pantomima na głos i instrumenty (Mantua 1608) Claudia Monteverdi.śyć. Bal niewdzięczników . de Balboa . a po wylądowaniu objął dowództwo. popularny przebój w Europie lat 30. Azji. 1475-1517. hrabia Warwick. paladyn na dworze Karola Wielkiego. zwł. ukrył się na statku wiozącym Martina Enciso do Darienu (Panama). zdołał zyskać zaufanie Indian. Piave i A. którzy towarzyszyli mu w marszu w poprzek przesmyku.wł. Musette.). w 4 lata potem. libretto: F. w 1510. oskarŜony . słowa Ottavia Rinuccini. M.operetka (Berlin 1932.brat Balina (zob. Warszawa 1933) Paula Abrahama. pierwotnie dla Aubera. Un ballo in maschera.

któremu nikt się nie oprze. ukochany przez bogów i ludzi. związała wszystkie rzeczy ślubem. jedna z najbardziej rozsławionych na świecie ballad ang. dramatyczna pieśń solowa (z akompaniamentem fortepianu). utwór fortepianowy w nastroju ballady poetyckiej. 1923) Oscara Wilde'a. Balder. (numer.poemat (1898. lud.3. uczestnik I krucjaty. brat Godfryda de Bouillon. W innej legendzie Hodur rywalizuje z Baldurem o piękną Nannę. Nagrobek w formie ballady.o zdradę. co spowodowało jego śmierć. Ballada o pchle . a. zdobywa miecz Miming a. Artur) Mallory'ego bracia przypadkowo spotykają się w walce i zabijają się nawzajem. Saba (Królowa Saby). pod jakim Wilde przebywał w więzieniu w Reading). W Morte Darthur (zob. opublikowane pod pseudonimem C. skand. z fr. Balkis . przeoczyła jednak jemiołę. pol.liryczno-epicki utwór poetycki.Baldr. Ballada o chłopcu .) i stał się zapowiedzią zmierzchu bogów. oparte na własnych przeŜyciach autora. aby cisnął w Baldura gałęzią jemioły. ksiąŜę lotaryński. poznawszy się dopiero w chwili śmierci. Jego matka. syn Odyna. i zabija nim Baldura.imię jednego z rycerzy Okrągłego Stołu w legendzie arturiańskiej. bóg słońca letniego i światła. Pchła. Sir Balin . Frigga. a po śmierci Godfryda został pierwszym koronowanym królem jerozolimskim w 1100. Ŝe go nie skaleczą.zob. Misteleinn ('jemioła'). Baldwin I . brat Sir Balana. studium skazanego na śmierć. gdzie panował od 1098. o niezwykłej tematyce. fr. skandynawski Apollo. Zgon jego wstrząsnął Azami (zob. historycznej a. La ballade des .1058-1118. Baldur .. tł. Loki skłonił ślepego boga Hodura (Hodera).zob. został stracony. ballade.3.a. art. W Jerozolimie wyzwolonej (1580) Tassa Baldwin występuje jako ambitny diuk Bolonii. Ballada o więzieniu w Reading .. Na ich prośbę Merlin chowa ich w jednym grobie. ale zagroŜony śmiercią. Ballada wisielców . utworzył księstwo Edessy.kantata (1942-43) Sergiusza Prokofiewa. fantastycznej. o charakterze dramatycznym. legendamej. mit. dowódca 1200 jeŜdźców w sprzymierzonej armii chrześcijańskiej. Ballada .

od 1923 . pol.w PodróŜach Guliwera. poeta w oczekiwaniu kary widzi się juŜ z towarzyszami na szubienicy. nowe narzędzia do wszystkich rzemiosł i manufaktur". Msz. 3. ludzi systematycznych. Balsam . pragnienia i głodu". wyd. którzy "powynajdywali nowe sposoby rolnictwa i budowli.austro-węgierskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. spłukany deszczem. zaczynającego się z reguły od słowa "KsiąŜę" (zabytek turniejów śpiewaczych). 37. tj. dosł. złoŜonej z trzech strof 8. 'plac (z domem) do gry w piłkę'. ze stolicą w Lagado. 1489.nm. Ballard (wym. Czy nie ma balsamu w Galaadzie? . 8. Ballada zimowa . Winterballade. późn. tł. miała wyłączny przywilej ich wydawania. stosowane w lecznictwie i kosmetyce. 25. Najsłynniejsza z ballad Villona nie zawartych w Wielkim Testamencie. przen. gdzie w kaŜdym mieście działa akademia wynalazców. Ballady Francois Villona .pendus. domy się walą. tzn. w poezji formie starofrancuskiej ballady (róŜniącej się zasadniczo od niemieckiej czy polskiej ballady romantycznej). a lud wszystek umiera z zimna. plac w Wiedniu. Balnibarbi . przekazany austro-węg.w Biblii. Epitaphe Villon. w 1814-15 obradował tam kongres wiedeński. Nm.austriacki urząd kanclerski. envoi). spalony przez słońce. 4 (1726) Swifta kraj podległy królowi Laputy.aromatyczne.3 utwory fortepianowe (1910) Claude Debussy'ego. Boy-śeleński.: czy nie ma pomocy dla ludu mojego? Por.Ballplatz. 10wierszowych i krótszego od nich przesiania. . wskutek czego "w krótkim czasie wsie opustoszały. 1917. tł.. a panującej w Xv w. poemat Francois Villona. napisany w ulubionej przez poetę. pałac przy tym placu zbudowany w 1716-21 dla kancelarii dworu.a. Proroctwo Jeremiasza. i błaga o miłosierdzie dla swych braci i siebie: "Lecz proście dla nas wszystkich odpuszczenia!". dramat (1917) Gerharta Hauptmanna. Ballhausplatz . ostro gorzkie roztwory (w olejkach eterycznych) Ŝywic (sub)tropikalnych drzew balsamowych. (fr. do 1918 . która od 1551 do wybuchu Rewolucji Fr. teŜ Gen. a następnie urzędowi kanclerza Austrii. 22. baląr) paryska rodzina księgarzy i wydawców druków muzycznych..

Vautrin. Kuzynka Bietka). Ojciec (Goriot). Bałaban . buńczuczna. czupryna bałabańska. najęty woźnica.. który wydał znakomitych Ŝołnierzy działających na płd. zob..mina. zawiesisty. Cagliostro. .rzeźba (1893) Rodina. Kuzyn (Pons. barba 'broda'. Pan Tadeusz.-wsch. teŜ Hańska Ewelina. Cesar Birotteau. wąs sumiasty. zuchowała. o lichym produkcie krajowym. bywalec jarmarków. 4. Filadelfia. 1799-1850. wóz z furmanem. leczył przymiot parząc pacjentów w dębowej wannie itd. (Trzej królowie). London.ród rycerski. zob.. opatrywał rany. Eugenia Grandet.młody człowiek ze "złotej młodzieŜy". (A. barbiere 'golibroda.dawn. czupryna zawadiacka. Komedia (ludzka). kresach Polski w Xvi i pierwszej połowie Xvii w. Balzac . Balwierz . z wł.Giuseppe zob. Rzeźba (1897) Rodina. ParyŜ. hulaka. fryzjer' od łac. stąd wyraŜenie iron. rwał zęby. Baltazar . Tęga strzelba. pisarz fr.barwierz. Muzeum Rodina. Uczta (Baltazara). furman. Baltazar Castiglione . Kobieta trzydziestoletnia powieść (1831) Balzaca.trzydzieści do czterdziestu lat.zob.wieś w dawnym województwie bracławskim. Wiek balzakowski (kobiety) . podawanym za zagraniczny: "Sagalas. koniarz.obraz Rafaela. 738-9. chirurga i felczera: puszczał krew. por. de kowal de Bałabanówka". ParyŜ. na Ukrainie 1 poł. Xix w. Mickiewicz.Honore. de Balzac . czupurna. Mina a. później wygasły i zapomniany. najęty.) Bałaguła . oczajdusza. Trzy. Bałabanówka . Napis: Sagalas London a' Bałabanówka. stawiał pijawki i bańki.Balsamo . prawdziwa to Sagalasówka. cyrolika. Musee Rodin. w Polsce od średniowiecza spełniał funkcje golibrody. wąs bałabański . Luwr. .

Kościół i Synagoga. katedry w Laon.. powitaniu dostojnych osób. hist. 25-28). postajennem.). w dawnym oporządzeniu Ŝołnierza szeroki pas skórzany przewieszony przez lewe ramię. Podolu i Ukrainie . bandouliere. Jerzego) romański.Najstarsze fragmenty pochodzą z czasów Henryka Ii (Xi w. . w Polsce Xvii w. banderium 'proporzec'. ..bandolier. gdzie? (B.zob. Czerwieński (1851-88). Bandolet . bandelette 'przepaska'. pozostałe części kościoła pod silnym wpływem wczesnego gotyku francuskiego. Nawiedzenie Marii.muszkiet z krótką lufą. łac. Jerzy a. z fr. 1230. O batagulskich cnotach wie? GdzieŜ bałaguły? GdzieŜ tryngieldy? Gdzie stare ideały. św. z hiszp. w wyraŜeniu: na bałyku (posuwać się) .czwórka w poręcz (4 konie obok siebie). Bamberg . obecna budowla z Xiii w.bandolet. w Portalu Adama-Adam i Ewa.Zaprzęg bałagulski . Piotra i św. ze śrdw. 2 apsydami i 4 wieŜami. zwł. ok. chór wschodni (św. obie rzeźby sprzed 1237. Ostarni bałaguła. z tur. 'ryba'. na planie poprzedniej. dwuchórowa: pod kaŜdym chórem krypta.na czworakach.. z Xi w. czołgając się (o psie). KtóŜ dziś o karczmach. sieczną (w kawalerii). magnatów.). broń palną a. podtrzymujący ładownicę (w piechocie). Bałyk .orszak konny asystujący uroczystemu pochodowi a. Jeździec bamberski interpretowany jako cesarz Henryk Iii.reg. Bandolier . Jerzego . jeden z Trzech Króli. uŜywany głównie przez dragonów. Bandera . raczkiem. wystawiana przez króla. trzynawowa bazylika z transeptem. Katedra św. Słynna monumentalna dekoracja plastyczna. Cesarzowa Kunegunda (zob. z fr. Banderia .miasto w Bawarii (RFN). Chorągiew. na Wołyniu. węgierska chorągiew jazdy. miasta itd.dawn.

Mons Pietatis. zał. wówczas pod władzą Turków. z gr. zwane równieŜ. przez Piotra Skargę w Krakowie w 1585 przy powstałym o rok wcześniej Bractwie Miłosierdzia.człowiek skazany na banicję. Jerzego . Jubilerzy. bannitio 'banicja'. wielostrunowy. Słynne arcydzieło przeciwstawia wartości prawdziwe .fałszywym i symbolizuje sprawiedliwość. bez procentu.a. zdrobn. Banita . dla poŜyczania ubogim pieniędzy pod zastaw drobnych rochomości. Krasicki) spopularyzowali ten wierszowany romans. Od imienia królewny Banialuki. z wł.obraz (1514) Quentina Metsysa. wykpiwając go jako wzór złego smaku (bajkę fantastyczną zrehabilitowali dopiero romantycy). bohaterki pierwszej drukowanej bajki polskiej "Historia ucieszna o zacnej królewnie Banialuce wschodniej krainy" (ok. Podobne instytucje istniały teŜ w Warszawie i Wilnie. z łacińska. gł. tj. Amsterdam. koszałki opałki. pleść jak o Ŝelaznym wilku. Luwr. znany teŜ niegdyś pt.uczta. 1650) Hieronima (Jarosza) Morsztyna. ukr. Zabłocki.dawn. od banco 'ławka'. wygnanie z ojczyzny. Bankiet . Bandura . ze śrdw. od miasta Banja Luka. w okolicach odległych od swego miejsca zamieszkania. latem i jesienią.Bandos . więc jakby . Bankiet oficerów św. kartkująca Godzinki. imię prawdop. Bośni (Jugosławia). uŜywany na Ukrainie. bzdury. podczas gdy Ŝona jego. Bank PoboŜny . Pisarze stanisławowscy (Węgierski. szarpany instrument muzyczny pochodzenia azjatyckiego.-zach. głupstwa. pandoura 'lutnia trzystronna'. ParyŜ.lutnia kozacka. Banialuka . ma wzrok utkwiony w złotej monecie. w płn. sezonowy robotnik rolny najmujący się do pracy. Komora Potrzebnych. Przedstawia bankiera waŜącego złoto. skąd wyraz nabrał znaczenia 'ksiąŜki (pisma) bez sensu' a. bancherto.obraz (1648) Bartholomeusa van der Helsta. niedorzeczności'. 'bredni. rodzaj banku połączonego z lombardem. brednie. Bankier z Ŝoną .w wyraŜeniu: "pleść (prawić) banialuki". równieŜ za granicą. łac. 'łąka bańska'. troje niewidy. Rijksmus.

a w 1672-99 naleŜącą do Turcji.. pierwotnie zwane Rów.Chrystus. znak Zodiaku. Złoty: Złote runo). . powstały w Anglii na początku Xvii w.miasto na Podolu (obecnie Ukr. w Polsce widoczna jesienią i zimą. zob. łac. Ichthys. tryk. zob. Ew. Barana poświęconego Zeusowi bóg umieścił po śmierci na niebie jako gwiazdozbiór. Święty (monogram). uznający chrzest tylko dorosłych. Biblia.jeden z odłamów wyznania protestanckiego. początek modlitwy odmawianej w czasie mszy.zwierzę domowe o wełnistej sierści (por. przemianowane przez królową Bonę na pamiątkę jej dziedzicznego Księstwa Bari we Włoszech. Konfederacja. Złote runo było potem celem wyprawy Argonautów. symbol przyjęty w liturgii i w plastyce.w Biblii rozbójnik i przywódca buntu.. Woda (Mącić wodę). Baptyści . Izajasz. Baranek BoŜy . nad Hellespontem do Kolchidy. tak jak i sama instytucja. mit. uskrzydlony baran o złotym runie. Ew. Owca). 1. wg Jana. nie mąć wody . baptista 'chrzciciel'.słynne ostatnie słowa pierwszego tomu powieści "Ogniem i mieczem" (1884) Henryka Sienkiewicza.ang. wg wzoru włoskiego monte di pieta 'lombard'. Por. gr. Bar . 29 Ii 1768 zawiązano tam konfederację barską. który gładzi grzechy świata". wg Mat. Baran . którego Piłat zwolnił z więzienia zamiast Jezusa. Taran. łac. stał się Bar silną twierdzą na pograniczu turecko-tatarskim. baranica. 27. Agnus Dei. nazwa. samiec (baran) nie kastrowany. 53. Duch (Banka). "Bar .. Baran . Uwalnianie jednego więźnia na Paschę na Ŝądanie pospólstwa było zwyczajem Ŝydowskim. Banquo. z późn. koŜuch barani.konstelacja zodiakalna.zob. zob. przejętym takŜe przez Rzymian. kilkakrotnie zajmowaną przez Tatarów i Kozaków. 11-23. Banko . pod wpływem menonitów. zob.'góra poboŜności'. Baranie. 29: "Oto Baranek BoŜy. 9. Barabasz . wzięty!" . Skop.-łac. SRR). Aries. który przeniósł Fryksosa (zob.. Jej staraniem ufortyfikowany i rozbudowany.

zob. w 1848 i 1898 poŜary. do tematu. Baranów Sandomierski . Tajget.zob. Barataria .. dewastacja w czasie 2. drukarnię. mostu. przez Santiego Gucci. zbudowany w 1579-1602 na wzór Wawelu. Siedziba Krakowskiego Domu Kultury. zaopatrzona w strzelnice i machikuły. Francji z 1.w powieści Don Kiszot Cervantesa . broniąca dostępu do bramy a.zob. tarnobrzeskim nad Wisłą. godło domu baranie głowy .na płn. por. Pałac Pod Baranami .rondel. w 1695 skrzydło zach. z połączenia trzech kamienic gotyckich.głęboka czeluść skalna za Akropolem ateńskim.w płd. zbudowany za Jana Olbrachta. Wilk(i w owczej skórze). ośrodek róŜnowierców. na której Sanczo Pansa (zob. revenons a nos moutons. do rzeczy. śrdw. poł. Barbakan krakowski . stronie Rynku Głównego w Krakowie.przy Bramie Floriańskiej. do sprawy. Tarpeja.miasto w woj. powstał na przełomie Xvi i Xvii w. barato 'tani' a. budowla obronna murowana. wysunięta przed linię murów miasta. zachowany. NaleŜał do Ostrogskich. okrągła. z arkadowym dziedzińcem otoczonym kruŜgankami na dwóch piętrach. Radziwiiłów. rozbudowane przez Tylmana z Gameren. Xiii w. zał. Pathelin. Wilki w baraniej skórze . przez Rafała i Andrzeja Leszczyńskich. Owca (Owce Panurga).Barany Panurga . wojny świat. zwiększająca pole obstrzału nieprzyjaciela.jeden z najpiękniejszych zabytków przełomu polskiego renesansu i manieryzmu.wyspa. największy w Polsce. prawdop. umoŜliwiająca wypady załogi. w piwnicy (sklepienia gotyckie z Xv w. Barbakan w Carcassonne . najstarszy w Europie zach.) zostaje wielkorządcą. w 1628 zał.-łac. barbacana. Potockich. od baratero 'złudny'. Wielopolskich. połączona z nim mostem a.-zach. do której w staroŜytności wrzucano ciała zbrodniarzy. Powróćmy do naszych baranów .umieszczono nad bramą. Zamek w Baranowie Sandomierskim . tj. nazwa od hiszp.) kabaret "Piwnica". . zazw. krytym przejściem (szyją). otrzymało prawa miejskie w 1354. Barbakan . Baratron .fr. ze śrdw.

Ŝe spodziewa się dziecka (co nie było prawdą).. jedno z najczęstszych. Stąd św.ur. ElŜbietą HabsbuŜanką. górników (Barbórka. magnateria nie Ŝycząca sobie awansu litewskich "Radziwiłłów-Zdradziwiłłów" oraz pisarze (wśród nich Orzechowski i Rej) i pismacy podŜegający paszkwilami do coraz obłędniejszej nagonki. a kiedy odwiedził ją. ambitni. . Poł. który zmarł bezpotomnie w 1542. Maria Formosa. między ulicami Freta i Nowomiejską. jak głosiła legenda.. po śmierci Zygmunta Starego.. Nastąpiła dwuletnia walka o uniewaŜnienie małŜeństwa z "bezecną rozpustnicą i czarownicą" Barbarą: przeciw osamotnionemu królowi wystąpiła królowa-matka Bona. do uroczystej koronacji Barbary. Niewątpliwie miłostka Zygmunta Augusta zamieniła się szybko w gorącą miłość do tej legendarnie pięknej księŜniczki. dowiedziawszy się. Ŝe ma do takich doświadczeń takie same prawa jak ówcześni. Św. artylerzystów. ale teŜ flisaków. pierwszej.obraz Palmy Vecchio (Starszego. a nie za starca. pod wpływem "hajduczka". jak pracowników prochowni i arsenałów. nie Ŝałujący sobie uciech panowie. w 17 roku Ŝycia wydana za 30-letniego. Tradycja kościelna. 4 grudnia). wojewodę nowogródzkiego Stanisława Gosztołda. ale w tejŜe chwili ginie od uderzenia pioruna. wówczas wielkiego księcia litewskiego i następcy tronu. zrekonstruowany w 1953. zmarłą w 1545 w 19 roku Ŝycia. zaskoczyli go u niej i wymogli zawarcie potajemnego małŜeństwa w 1547 w Wilnie. 7 Xii 1550. najwytworniejszej damy polskiego Odrodzenia. 1528). Bracia Barbary. powstała w X w. król przedstawił ją oficjalnie jako małŜonkę. Dopiero w rok później. Barbara . przedstawia ją jako córkę bogatego Dioskura w Nikodemii (Bitynia). zbudowany w 1. Barbara jest patronką ludzi naraŜonych na wybuchy. Imię (łac. Przedstawiana z wieŜą i kielichem. Od 1543 kochanka Zygmunta Augusta. szlachta obawiająca się wzmocnienia wpływów magnaterii i upatrująca w samowolnej decyzji króla przejaw absolutyzmu. Ŝe z nią zerwie. rybaków i Ŝeglarzy.wg legendy Ŝyć miała w Iii8Iv w. 'barbarzynka') popularne w Polsce od Xv w. wyrodny ojciec ścina jej głowę mieczem. Gdy ona usiłuje nawrócić go na chrześcijaństwo. Barbara . być moŜe. równieŜ w Xx w. 1520 córka kasztelana wileńskiego Jerzego Radziwiłła. Wenecja. duchowieństwo. Św. Mikołaj Rudy i (brat stryjeczny) Mikołaj Czarny. Xvi w.. gasi zarzewie buntu i doprowadza wbrew niemal wszystkim. który nie Ŝył z cięŜko chorą na epilepsję Ŝoną. emancypowanej seksualnie niewiasty w Polsce. Nigdy teŜ nie przeczyia.na Podwalu. a w Xvi-Xvii w. która (wbrew panującym wówczas poglądom nakazującym białogłowie być dziewicą lub wierną i chłodną seksualnie Ŝoną bądź wdową-abstynentką) uwaŜała.Barbakan warszawski . Barbara Radziwiłłówna . wyrachowani i bezwzględni. Król bohatersko i uparcie zwalcza tę opozycję. S. który z powodu jej urody zamyka ją w wieŜy. uŜyli jej jako narzędzia awansu swego rodu: wymogli na Zygmuncie obietnicę. Basi Jeziorkowskiej z Pana Wołodyjowskiego Sienkiewicza.

nie ukończony . osądzająca ją jako chytrą. Paszkwile ukazujące Barbarę jako rozpustnicę. August Jagiełło . romantyczna.wzbudzony poemat (1603) Stanisława Grochowskiego i "Chwała Zygmunta Augusta króla" poemat (1609) Krzysztofa Okunia. Dialog o małŜeństwie Zygmunta Augusta . szczytowe osiągnięcie poezji klasycyzmu warszawskiego. Słynna tragedia narodowa (1809-11. apoteoza Barbary i Polski Xvi w. Warszawa 1817) Alojzego Felińskiego. brała środki przeciw własnej rzekomej bezpłodności. w którym autor piętnuje zaślepienie miłosne króla i uleganie bezpłodnej kobiecie. rycerskości i temperamentu (był na wpół Włochem po Bonie) kochanka. które zapewne były przyczyną zakaŜenia i śmierci królovej 8 V 1551.środkowa część trylogii dramatycznej (Kraków 1913) Lucjana Rydla "Zygmunt August". Nie chcąc. oba idealizują króla w przeszło 30 lat po jego zgonie i utrwalają pochlebny sąd o Barbarze. pełnego prawdziwej kultury.tragedia pseudoklasyczna (1811) Franciszka WęŜyka. jedna. druga Xix-wieczna. czarami zdobywającą miłość króla. reagując na paszkwile wzgardliwym milczeniem. Złote więzy .paszkwil Andrzeja Trzycieskiego na Barbarę. Zygmunt August. Sceny dramatyczne . Barbara Radziwiłłówna . Przemiana dziewczyny i chłopca . Nie mogąc dać potomka bezpłodnemu Zygmuntowi (co groziło wygaśnięciem obieralnej dynastii Jagiellonów) Barbara prawdop. Przetrwały po niej dwie sprzeczne legendy. Xvi-wieczna. Stanisław Orzechowski wzywa szlachtę. pojawiły się juŜ w 154889 w Koronie i na Litwie. której "Ŝywot czart zapieczętował".dramat (1783) Józefa Wybickiego idealizuje króla i Barbarę jako patriotkę i czułą Ŝonę. 1930) ostatni.(wyd. który samotnie waŜy się bronić miłości króla i Barbary. Zygmunt zarządził pogrzeb w katedrze wileńskiej i sam odprowadził konno wóz ze szczątkami Barbary z Krakowa do Wilna. obie zapewne dalekie od prawdy. Na powtórne małŜeństwo Zygmunta i Rozmowa króla z Rzecząpospolitą anonimowe dialogi w duchu apeli Orzechowskiego. Zygmunt August . ambitną rozpustnicę. czyniąca z niej skromną i cnotliwą ofiarę Bony. mieście tak jej wrogim.zwany teŜ "paszkwilem o orle i gęsi" Mikołaja Reja(?). Rzecz Pospolita Polska chramiąc tuła się po światu . aby jej zwłoki spoczęły w Krakowie. wyst. nierządnicę (wielka meretrix).poemat w formie baśni ludowej Krzysztofa Kobylińskiego. aby nie dopuściła do "obskurnego" małŜeństwa. Było to potęŜne wzajemne uczucie wspaniałej miłośnicy i urodziwego.Ŝe miała kochanków.

Śmierć Barbary Radziwiłłówny . . a Barbarę jako kapłankę wielkiej. Nar. pisane przez Owidiusza z wygnania w Tomis (dziś Konstanca w Rumunii). Kromer. wśród barbarzyńskich Getów. 15-20 (1540). Którą opłakał lud cały społem. wzorowej małŜonki. nieokrzesany. Anioła i na tabernakulum gł. od 1512 pierwsza Ŝona Zygmunta Starego. nieco później. Warszawa. malowany w Wilnie a. tł. Oba dramaty młodopolskie przedstawiają małŜeństwo króla jako symbol unii Korony i Litwy. kazał stopić brązy portyku Panteonu na armaty dla Zamku św. Dla mnie czwartego dnia listopada Błysnęło światło jasności dniowej. Chajr ad-Din. Współcześni historycy (Decjusz. a.1495-1515. lecz fatalnej miłości. Prawo.łac. tego dokonali Barberini . 10. córka wojewody siedmiogrodzkiego Stefana Zapolya. zdradzający wielkie podobieństwo Madonny bez Dzieciątka do bezdzietnej Barbary. 1565-1639. 5. Janicki. królowa polska. kiedy śmierć blada Przerwała Ŝycie polskiej królowej. Stanisław Górski.cudzoziemcy. Xvi w. nazwa od czasów inwazji perskich 500-449 pne. jako papieŜ Urban Viii. dobrej Barbary. u Rzymian . quia non intelligor ulli. ołtarza u św. Muz. Bielski) głoszą jej sławę jako białogłowy pełnej cnót i poboŜności. Wilno.zob. 1623-44.zob.łac. Syrokomla). w poł. w jego okolicach. od bar-bar. Barbara Zapolya . obcokrajowcy.obraz historyczno-rodzajowy (1860) Józefa Simmlera. (K. 37. o Maffeo Barherinim. Jestem barbarzyńcą. Greków wszystkie ludy obcojęzyczne (gr. naśladownictwa niezrozumiałej mowy). powstały prawdop. moŜe na zamówienie owdowiałego Zygmunta Augusta. L. Onej Zapolskiej. Matka Boska Ostrobramska obraz. barbaros 'cudzoziemiec. Fryderyk I Barbarossa. Wyspiańskiego. Tristia. Kondratowicz (Wł.utwór St. ignorant' prawdop.dla staroŜ. który. Czego nie zrobili barbarzyńcy. quod non fecerunt barbari. nabrała znaczenia ujemnego. fecerunt Barberini. Piotra w Rzymie. O sobie samym do potomności. barbarus hic ego sum. Barbarossa . bo nikt mnie nie rozumie . kanonik i protonotariusz apostolski Carlo Castelli. Barbarzyńcy . pozostawiła córki: Jadwigę (1513) i Annę (1515). Prawa barbarzyńców . W tym samym roku. Ostra Brama.

. ok. Bartodziej .pszczelarz leśny uprawiający bartnictwo. naczelnika policji').wyrabiający barcie.zob.Barć .. brązy Celliniego i Pollaiuola) oraz innych dzieł sztuki. Bartnictwo . w Polsce do Xviii w. ku czci władcy bądź dawnych władców i ich czynów a. śadna z wypraw nie osiągnęła celu. Ŝeglarz i podróŜnik holenderski. od 1865 muzeum sztuk i rzemiosł. złoŜonym z 3 części. m.) Celtów.(właśc. zazw.Szekspir. gdzie w 1597 pozostawił notatki (odkryte w 1871) i zmarł po miesiącach cierpień i bohaterskich trudów w drodze powrotnej łodziami. z towarzyszeniem harfy. między 1254 i 1346.poeta i pieśniarz staroŜ. bogaty zbiór arcydzieł rzeźby renesansowej (m.Muzeum Narodowe we Florencji w Palazzo del Podesta a. wieszcz. 1550-97. kłoda z takimŜ otworem. wziął udział w trzech wyprawach w poszukiwaniu Przejścia Płn. Prawo bartne . Barentzoon) Willem. restaurowanym w 1865. układający i recytujący wiersze. siedziba władzy miejskiej.in. a częściowo i do Xvi w.pierwotna forma leśnej hodowli pszczół w barciach. Trzykrotnie Barents dotarł do Nowej Ziemi. z rozkazu Stanów GeneraInych. Pałac. łącznie z jego Dawidem.dziupla z gniazdem pszczół. bury niedźwiedź wyjadający miód z barci leśnych. poeta. nie dokończony Dawid Michała Anioła. Barents . Morze Barentsa . Bargello . przesł. stał się w 1574-1857 więzieniem. Odkryto Spitsbergen i Wyspę Niedźwiedzią. lit. del Bargello (wł.-Wsch. od strony Tartarii". najdawniejszy z męczenników Arktyki. dzieła Donatella. 'pałac burmistrza a. przen. Bard z Avonu . Pierwsze dwie ekspedycje wyruszyły. "aby Ŝeglować na morzach Północy. mały. (w Walii do Xiv w. Bard .in. Bartnik . bo urodził się w Stratford-on-Avon. Dawid Verocchia. Arktycznego między Europą a Nową Ziemią i Spitsbergenem. Giotta portret Dantego i terakoty Della Robii..część M. Prawo. otwór wydrąŜony do osadzenia roju w drzewie rosnącym w lesie. odkryć królestwa Chin i Kataju na północ od Norwegii i Moskowii. trzeciej patronowali ławnicy amsterdamscy. zbud. z Atlantyku do Pacyfiku. opisujące genealogię lub prawa religijne plemienia.

wierzeniach lud.. Jana z Damaszku.zob. uwaŜano. wkrótce umrze. która miała jakoby 160 lat.śrdw. Szymon. Barlaam i Jozafat . W . prawdop. w dawn. spisana w dziełach św.zob. uznany za "króla Mesjasza". organizator wielkich widowisk i cyrku. i Cwn Annwn. von Barnhelm . do USA. Pies Ciemności. przy której obronie poległ. Minna von Barnhelm. Anglii (zwł. Zamieszczona w śywotach świętych Symeona Metafrasta. zakonnika Ŝyjącego w Viii w. Pokrewnymi zjawami były: Demon z Tidworth.właśc. Barmakida . Uczta (Barmakidy). 132-135. w 1844 zawiózł generała Tomcia Palucha (Tom Thumb) do Europy. ukazujący się tylko nocą.Bargest .Barghest. potworny. a w 1850 "szwedzkiego słowika". uzyskała wielką popularność. BARKA . słynny amerykański impresario. Bar Kochba . mnicha-ascetę z pustyni synajskiej. 1688) księdza Mateusza Ignacego Kuligowskiego. Polski przekład wierszem (Królewic indyjski w polski strój przybrany. Piekielnik. w płn. Ŝe kto go zobaczy. Błyskawica. Jenny Lind (łączącą siłę komiczną i wspaniały głos z muzykalnością). 1810-91.Phineas Taylor. Skriker a. DŜafar. widmowy pies o wielkich kłach i pazurach. schrystianizowana wersja dziejów Buddy. Czarny Pies z Winchester. w Yorkshire). Barnum . w Lancashire nazywano go Trash. Rozpoczął karierę pokazami rzekomej niańki Jerzego Waszyngtona. Striker. W 1950-60 odnaleziono kilkanaście listów Bar Kochby. Treścią romansu jest nawrócenie indyjskiego księcia Jozafata na chrześcijaństwo przez Barlaama. zwanego wojną Ŝydowską. Barguest. Kulas z Wakefield. załoŜył amerykańskie muzeum osobliwości i potworności. romans religijny. zdołał przejściowo wyzwolić Jerozolimę spod władzy Rzymu. Bargest z Burnley. wódz powstania Ŝydowskiego przeciw cesarzowi Hadrianowi. walijski czerwonooki Gwyllgi. ale pobity przez Juliusza Sewera schronił się do twierdzy Betar. słynnego hagiografa bizantyjskiego.Minna zob.

Warszawa 1886) Johanna Straussa. zrywa ze skomplikowaną polifonią zagłuszającą tekst i wprowadza nowe gatunki muzyki. Frans Hals. 'kloc. Zieliński.. feudalny tytuł szlachecki bezpośrednich wasali królewskich. Gorczycki. barokową uprawiali m. gongoryzm). koncert solowy (Corelli.Wersal. tytuł nadawany często przedstawicielom burŜuazji. Zigeunerbaron. W malarstwie nurtowi akademickiemu (Domenichino. tworząc słynne widowisko Barnum and Bailey. wyst. W Polsce muz.. dlatego nie jest on pojęciem jednoznacznym.w śrdw. Poussin. Hndel. Wzorem baroku w architekturze kościelnej był Ii Gesu w Rzymie. akcja dzieje się w okolicach węg.najniŜszy angielski dziedziczny tytuł szlachecki. Jamesem A. Xvi w. Rembrandt. pałacowej . operetka (Wiedeń 1885. W literaturze barok przybiera rozmaite postacie (eufuizm. F. odrzutowców. sonatę. w charakterze bujny. jak np. Palloni w Polsce. Baron . Guercino) przeciwstawiał się nurt realistyczny (Caravaggio). jak opera. i sztuce zapoczątkowany we Włoszech w 2.1881 wszedł w spółkę ze swym najgroźniejszym konkurentem.. poł. Szarzyński. przy pomocy form wyszukanych i niezwykłych. passacaglię. Ruisdael w Holandii. Styl ten łączył często przeciwstawne prądy art. silnie działające na wyobraźnię. honorowy tytuł szlachecki niŜszy od tytułu hrabiego. pol. Twardowski. w Xix w. w której forma góruje nad treścią (w Polsce J. Sarbiewski. A. urbanistycznej . grubas'. kantata i oratorium. zajmujący w hierarchii miejsce zaraz po tytule barona. dŜambou).kolumnada Berniniego przed bazyliką św. ornamentów. Geneza baroku wiąŜe się z kontrreformacją i pragnieniem jezuitów utwierdzania wiary przez wraŜenia wizualne. Lekszycki. wydając gł. Snyders. lirykę. w których tekst gra istotną rolę. Vivaldi. Jarzębski. dynamiczny. Guido Reni. Dolabella. Mielczewski. Barok . przede wszystkim zaś w Rzymie. Był to okres niezwykłego rozwoju malarstwa: Velazquez. dąŜący do bogatych efektów zewn. określeniem przedmiotów wielkich rozmiarów. van Dyck. chaconnę. Morsztyn. Banatu i w Wiedniu Xvii w. Pękiel. przede wszystkim we Włoszech. G. błyskotliwości.styl w lit. Pierwsza z serii operetek cygańsko-węgierskich. Rubens. toccatę. J. a w późnym baroku nowe formy instrumentalne jak concerto grosso. Vermeer. S. Muzyka barokowa. ang. Baron cygański . RóŜycki. kontrastów. W. libretto: Ignaz Schnitzer wg opowiadania Saffi Mora Jokaia. nazwa ta stała się pop. Baileyem. de Ribera. Baronet . wariacje chorałowe.in. W 1882 zakupił w londyńskim ZOO olbrzymiego słonia Jumbo (wym. Stąd najbardziej typowy i charakterystyczny barok powstaje w krajach kat. Potocki). S.nm. głód nowości i sensacji publiczności amerykańskiej. Piotra w Rzymie. Lorrain we Francji. ciekawość. płynności. marinizm. pełen przepychu. Bach). . fugę. Zurbaran w Hiszpanii. Teniers we Flandrii.

została aresztowana i stracona na gilotynie. kwaśna polewka z mąki Ŝytniej. Bartłomiej . umierając. nieogładzonego gbura wiejskiego. zwanego teŜ Natanaelem. z rodziny baldaszkowatych. który dorobił się na dostawach amunicji. np.zob. Bartoszu. równieŜ z buraków. kwaśną polewkę zwaną takŜe barszczem. Stała się królową mody. . d'Alemberta. hrabiego Wilhelma. w rok później stała się oficjalną faworytą króla.imię grecko-aramejskie Bartholomaios 'syn Tolmaja (Ptolemeusza)'. . Przedstawiona Ludwikowi Xv w 1768. Ale juŜ w 1774 król. i w Indiach. Wtedy Jean du Barry wydał ją za swego brata. pleonazm.. Jeana du Barry. tylko roślina jadalna zwana teŜ niedźwiedzią łapą. 1743-93. tautologia. pani Vigee-Lebrun. apostołem w Azji Mn. w formie Bartek symbolizujące juŜ w Xviii w. malarką.opowiadanie (1882) Sienkiewicza. delikatność obejścia i wesołość działały dobrze na hipochondrię Ludwika. opiekunką pisarzy.zob. panie kacie!" Barszcz . Jako sprzedawczyni w ParyŜu zaprzyjaźniła się z Adelaidą Labille. Woltera. Dąb Bartek . Liczne stare kościoły były pod wezwaniem św. która namalowała jej portret. Zostawszy kochanką tuluzańskiego szlachetki. dubari) Jeanne Becu. zbędne powtórzenie. Marmontela. Dwa grzyby w barszcz . sam kaŜe jej opuścić Wersal. przedstawiające sytuację chłopa zmuszonego do słuŜby w wojsku zaborcy. od Xviii w. Bartek . W Polsce patron bartników przez podobieństwo imienia i nazwy zawodu. która wprowadziła ją w sfery artystyczne. Słynna jest jej ostatnia prośba: "Jeszcze chwileczkę.zob. W 1792 emigrowała do Anglii. przyjaciółką artystów. w 4 lata po śmierci pani de Pompadour. Głowacki Bartosz.du Barry . Bartłomiej.(wym. otworzyła salon i Ŝyła kolejno z kilku wpływowymi osobistościami. wdzięk. niegdyś popularne w Polsce. a w Armenii zostać obdarty ze skóry i ukrzyŜowany. Jej uroda. Heracleum spondylinm. od Xvii w. z której liści zbieranych w maju robiono w Polsce do Xvii w. np. Bartek zwycięzca . Bartłomieja. Bartoszu. wg późniejszych relacji. Miał być.pierw.przen. otrzymała wykształcenie w klasztorze. Dąb. skąd jednak lekkomyślnie wróciła do ParyŜa po swoje klejnoty. Typowe imię chłopskie.. aby jej oszczędzić upokorzeń.

magowie. Od Xvii w. orła i litewską Pogoń. punktowanie). nm. por. stały się oficjalnymi barwami państwowymi Polski. Głowacki Bartosz. później oznaczała liberię słuŜby. Symbolika barw: Biała: w heraldyce-srebrna. Barwy heraldyczne . z nm. oznaczająca czystość.kapłani. Kolor. nieszrafowane). druidzi (odziani na biało). Barwy biała i czerwona na chorągwiach i proporcach pojawiły się dopiero w Xvii w.tynktury uŜywane w herbach. stronnictwa. Bartosz . Bartne Prawo . Noc św. Barć. przeniesione (w okresie ich powstawania w Xii w. g.zob. Madryt. metal . a. kto odrywa skórkę. Bartłomieja .zob. po odzyskaniu niepodległości. varwe. Prawo. które w 1919. ze śr. niŜej.srebro. (Zygmunt Iii. jako barwa pogrzebowa . Barwy narodowe polskie . stąd nosić czyjąś barwę . prawdę. oznaczano barwy równieŜ przez szrafowanie (zakreślanie pola równoległymi a. bo chorągiew państwowa przedstawiała orła białego w czerwonym polu a. Farbe. Sejm uchwalił ustawę o barwach narodowych biało-czerwonych (w okresie powstania 1863 popularniejsze były biało-amarantowe).zob. w sztuce . zielona i czarna. Barwa . błękitna. Były 4 tynktury podstawowe: czerwona. kamień - .naleŜeć do czyjegoś orszaku a. Bartłomieja. Władysław Iv. niewinność (pole czyste. krzyŜującymi się liniami a. Bartnictwo . proporce husarskie). zob.) z chorągwi. nie jedząc miękiszu chleba.zob.nadzieja. Dopiero 7 Ii 1831.ustalony na dworze król.obraz (1630-39) Ribery. Wojciech Bartos . Bartłomiej. Nie rób Bartka z chleba! . nie były to wszakŜe barwy państwowe.nawiązują do barw (tynktur) godła (zestawienie bieli i czerwieni) wg zasad heraldyki.przysłowiowe. dodatkowo Ŝółta i biała. Prado. reprezentujące złoto i srebro. nowsza poŜyczka: farba. Bartłomieja .Męczeństwo św. Noc. w czasie powstania listopadowego. aluzja do rodzaju śmierci poniesionej przez św. do kogoś.zob. magnackim kolor i krój szat dworzan i czeladzi.

szkarłat. pokora.zieleń oznaczająca miłość. przezierającym z rumianej.ołów.ametyst. Purpurowa: sprawiedliwość. stałość. planeta . a nawet fiolet). triumfatora. nadzieja. przede wszystkim z krwią. fałsz. rewolucja. Czerwona: miłość. pokuta.diament. odrodzenie. Czerwona barwa ma bardziej zawiłe skojarzenia. radosnym. Czarna: w heraldyce .rubin. wierność.topaz. obfitość (kreski skośne z prawa na lewo). związanym z dobrymi prognostykami.miedź. metal cyna.hart ducha (kreski pionowe). fałsz. w heraldyce . jako barwa pogrzebowa . planeta . władza królewska. planeta .złoto. kamień . (w odzieniu) kontemplacja.szafir. młodość. zdrowej twarzy. niebieska: rozwaga. planeta Słońce (Apollo). w sztuce . nieskończoność.rtęć. chwałę (pole kropkowane). zdrada. która łączy się ze śmiercią i światłem podziemnym. metal .wieczność. w heraldyce .zwycięstwo). przeciwnie.KsięŜyc (Diana). szczerość. w sztuce (jako szata anioła) wierność i wiara. Biały był kolorem świątecznym.nadzieja. niepowściągliwość.Trzy barwy miały szczególnie waŜne znaczenie sakralne . toga praetexta . radość. kamień . Błękitna a. walka. cierpienie. z ofiarami (białej barwy) składanymi bogom olimpijskim.czerń oznaczająca rozwagę.szkarłat oznaczający umiarkowanie (kreski ukośne z lewa na prawo).złota. z pojęciem opieki (np. planeta . skrucha. w heraldyce . śółta: w heraldyce . młodość. metal . Święte barwy staroŜ.Merkury. niestałość. maść koni uŜywanych w czasie wielkich świąt i obchodów a. był to kolor odzieŜy na radosne okazje. radość. łączy się więc z obrządkami płodności. czarna i czerwona (włączając tu purpurę. pokuta. wiosna (u Greków i Maurów . lojalność. kamień .szmaragd. Szara: ubóstwo. kamień .z pasem purpurowym wyŜszych urzędników i chłopów rz. metal . ale takŜe jest źródłem a. nieśmiertelność. tęsknota. w sztuce . zazdrość. mądrość i stałość (kratka z linii poziomych i pionowych). oznaczająca wiarę. mądrość. nicość. kamień . zmartwychwstanie sprawiedliwych.Mars.biała. miłosierdzie.Ŝałoba.) i letniego upału.Wenus. poboŜność. Zielona: nadzieja. bywały od tej reguły wyjątki.Jowisz. błąd. metal . w sztuce królewskość. . metal-Ŝelazo. zło. (jako szata Madonny) skromność. wierność (linie poziome). w Argos kolorem Ŝałoby był biały. ze zmarłymi (Erynie odziewały się na czarno). planeta . pokora. np. radość. w sztuce . kamień . zaprzęganych do rydwanu rz. Czarna barwa.światłość myśli. Fioletowa: godność. poniŜenie.Saturn. wiara. wiązała się z bogami chtonicznymi i Ŝałobą. Grecji i Rzymu .perła. planeta . nosicielem Ŝycia. jeśli krwista .czerwień oznaczająca wspaniałomyślność. w heraldyce lazur oznaczający czystość. wyniosłość. męczeństwo.

beczek. mebli) spiętrzony w poprzek ulicy dla zagrodzenia drogi wojsku a. Nazywane tak bywają równieŜ: 27-29 Vii 1830. Pierwsze wyd. Courtauld Institute Gall. policji. Wojciech Baryczka.film (1934) reŜysera radzieckiego Michaiła Romma. Gdy tylko strach minął. jej towarzysze odnoszą się do niej z czułością. Baryłeczka . Baryłka . niekiedy na piwo. towarzystwo wraca do wzgardliwej wrogości w stosunku do Baryłeczki. Barykada . wraz z opowiadaniami innych pisarzy "naturalistycznych" w 1880. tytuł przekładu W. dzień zamachu stanu księcia-prezydenta Ludwika Napoleona Bonaparte. Epizod z wojny franko-pruskiej: wśród grona uciekinierów z Rouen znajduje się Baryłeczka. les trois glorieuses) rewolucji lipcowej.przegroda. zapora. ok. i rozruchom skierowanym przeciw Mazarinowi i Annie Austriaczce 25 i 26 Viii 1648. w Polsce Xvi w. w 1629-33 przebudował słynną odtąd "kamienicę Baryczków" przy warszawskim Rynku Starego Miasta. Boule de suif . znana bywalcom lokalu. 1884. skrzyń. zawierała 24 garnce wina. z fr. wozów. 22-24 Ii 1848. Berenta (1924) pierwszej noweli Guy de Maupassanta. z pamiątkową tablicą marmurową i herbem Baryczków. antałek na wino a. sekretarz królewski i owiesny stajni królewskiej. Zimny Bar w Folies Bergere . która spowodowała abdykację Ludwika Filipa i dymisję rządu Guizota. pierwsze dni (fr. znana prostytutka.. wał utworzony z róŜnych znajdujących się pod ręką cięŜkich przedmiotów (kamieni. w Xviii w.beczułka. typowego składnika barykad. dopóki wystarcza im zabranego przez nią przezornie jadła. Baryczka . oliwę.nazwisko patrycjuszowskiej rodziny warszawskiej. opublikowanej w Wieczorach Medańskich (Soirees de Medan). nazwa dawana we Francji rozruchom. 2 Xii 1851. 15 garncy piwa.zob. jasnowłosa Suzon. Boule de suif 'Kulka łojowa'. Dzień Barykad . stoi między kontuarem a lustrem. jednego z najmajętniejszych rodów miasta. w którym odbija się sala i publiczność. a jej obfite wdzięki (stąd przydomek) zdobywają od pruskiego oficera zezwolenie na ich dalszą podróŜ do Dieppe. Journee des Barricades. 1577-1642. pol.fr. Londyn. barricade od barrique 'baryłka'. wg .Zimne i ciepłe barwy . która obaliła Karola X i rząd Polignaca. które zmusiły Henryka Iii do ucieczki z ParyŜa 12 V 1588.obraz (1881) Edouarda Maneta.fr. w czasie rewolucji lutowej.

Wielu ludzi odtąd szukało ukrytych przez niego rzekomo skarbów. . teksański Robin Hood. drugą Milton.). zarządzający podbitą prowincją. przest. Basarunek . Basior . wyłoić skórę. np. Józef Poniatowski w 5 ogierów arabskich powoŜonych z konia przez postyliona w pąsowym Ŝylecie łosiowych spodniach i butach palonych. Bastarda . kara sądowa. psotny. wały. fr. bat.John (wym. baskerwil)." Zastrzelony przez policję konną. Film (1945) reŜ. smyk. Baskerville . którą jeździł ks. wlepić baty. Baskak . angielski grawer. Sprawić (komuś) basałyki .dawn.. niezgrabiasz. który drukował nimi dzieła Woltera. pierwszy uŜywał do nich papieru welinowego. 1851-78. dowódca wojsk. powóz.Sam. Christian-Jaque'a z Micheline Presle w roli tyt. nawiązka (zob. Ŝe co dziesiąty Teksańczyk ma "autentyczną" pamiątkę po Bassie. plagi.dojrzały wilk samiec. Jego pierwszą ksiąŜką był Wergiliusz w oryginale (1757). z tur. zbić. cięgi. rodzaj lŜejszej kolubryny o krótszej lufie. 1706-75. nicpoń. przest.w Xvii w. który rabował i rozdawał z jednakowym rozmachem.dawn.. bicz. baty. Powiada się. Besserung 'poprawa'. z tur. odlewnik czcionek i drukarz. reg. jak głosiła piosenka: "Serdeczniejszego chłopa nie znajdziesz na świecie.dawn. basgak 'podatek'. smarkacz. mongolski wielkorządca. swawolny urwis. KsiąŜki jego naleŜą do arcydzieł drukarstwa ang. działo. z nm. namiestnik tatarski. w Xviii-Xix w. lanie. ukr. po śmierci twórcy sprzedano je Beaumarchais'mu.dać lanie. z Galiną Siergiejewną w roli tytuł. Czcionki Baskerville'a nie miały powodzenia u jego rodaków. Basałyk . manto. Bass . twórca pięknych i nowoczesnych krojów antykwy i kursywy. bastarda ang.Maupassanta. basałyk. basyłyk 'bicz zakończony kulką ołowianą'.

wkładany na czapkę.mit. przedstawiana jako kotka a. bogini opiekuńcza miasta Bubastis. z sistrum w prawej. Mickiewicz. związana ze szczęściem. grubego sukna. (A. radością. Koty były jej poświęcone. w którym zamykano wielu znakomitych ludzi. Lańcut 1967) napisany przez 12-letniego Mozarta na zamówienie słynnego wiedeńskiego lekarza-magnetyzera Antona Mesmera (prapremiera odbyła się na ogrodowej scenie jego domu). 1-4). Rousseau. choć utraciła juŜ dawne znaczenie: zastano w niej sześciu kryminalistów i jednego obłąkanego szlachcica. zabawą i ciepłem słonecznym. np. Pasterka Bastienne zadręcza się obawą. Opowiem światu całemu: Na kaszemirskim usiadł dywanie Basza pośrodku haremu. Bastien i Bastienne . Bastylia . bastjęn) wodewil nm. pol. twierdza paryska wzniesiona w 1370-82 przy Bramie św. Co się niedawno stało w Iranie. bóstw narodowych za czasów Xxii dynastii. bastję. 935-730 pne. noszony w Rosji od poł. gdy Bubastis zostało stolicą Egiptu. Woltera. uwaŜano ją za siostrę i Ŝonę boga Ra. Rocznica wzięcia Bastylii jest od 1880 świętem narodowym Francji. w Bubastis istniał olbrzymi cmentarz kotów. a na jej miejscu załoŜono plac Bastylii. jako kobieta z głową kotki. z długimi patkami do owijania wokół szyi. w Turcji zdelegalizowany w 1934. wyst. Bastille. tytut wysokich dostojników wojsk. w Egipcie zniesiony w 1952. Pierw. prahistoryczna bogini płodności. Ŝe jej ukochany Bastien ulega zalotom bogatej dziedziczki. Basza .kaptur z filcu a.Bast(et) .pasza. Jej świątynia w Bubastis była celem pielgrzymek.(wym. i cywilnych w niektórych krajach muzułmańskich. J. Dla ludu nazwa ta stała się symbolem bezprawia i absolutyzmu. pilnowanych przez 95 inwalidów i 30 Szwajcarów. po czym miłość triumfuje. W krótce rozpoczęto ostateczne burzenie Bastylii. Dlatego pierwszym symbolicznym aktem Rewolucji Fr.fr. Baszłyk . Le devin du village. zazw. stała się od czasów Richelieugo najgroźniejszym więzieniem państwowym. Była związana z księŜycem. 'Wiejski wróŜbita'. Renegat.-tur. aby odzyskać jego uczucie. libretto Friedricha Weiskerna jest przekładem libretta opery fr. było Wzięcie Bastylii 14 lipca 1789. egip. z osm. ok. .. Stary wróŜbita Colas radzi jej obudzić zazdrość w Bastienie. Antoniego. jemu zaś obiecuje czarodziejską sztuką przywrócić łaski Bastienne. stała się jednym z gł. a koszyczkiem w lewej ręce. J. spiczasty. Kult jej łączył się z radosnymi świętami rzecznymi i orgiami rytualnymi. (Singspiel) w 1 akcie (Wiedeń 1768.

Morze Czerwone .Xviii w. zazw. batalia) miasto w Estramadurze portugalskiej. nazwa od bitwy (port. Monstrancja.. basz 'głowa.) Starego Miasta w Toruniu. ulicznik.). betyar 'włóczęga'. z tur. łac. poł. rozstrzygając w ten sposób o niepodległości Portugalii. śrdw.pop. złoŜonych z Albańczyków.staroŜ.w Szczecinie. gagatek. niesforne dziecko. pochodzenie nazwy nieznane. Czerkiesów. Krzywa WieŜa . bozuk 'zepsuty. nazwa opactwa dominikańskiego NMP Zwycięskiej. Mosteiro de Santa Maria da Victoria. na naroŜnikach. czes. Batalha . poprzedniczka bastionu. kościół stanowi mauzoleum królów port. od basz 'głowa'. stoczonej w pobliŜu. przest. Baśń . urwipołeć. w kształcie walca a. andrus. łobuz. zdeprawowany'. Xii . huncfot.baszty murów obronnych (2.. z węg. gwar. ze śrdw. Baszta . w której Jan I Portugalski zwycięŜył w 1385 Jana I Kastylijskiego. batalha). ufundowanego przez Jana I dla upamiętnienia bitwy. port. Tysiąc (i jedna noc).jedna z baszt obronnych w systemie fortyfikacji miejskich Stargardu Szczecińskiego (Xvi w. w większej części odbudowane.1 poł. Klasztor zdobyli w 1810 i częściowo zburzyli Francuzi. Kurdów. bastia. 'Niedokończona Kaplica'. dalsza rozbudowa w Xv-Xvi w. spryciarz.(wym. przywódca'. opodal Zamku Piastowskiego. oddzielna a. Baszta Siedmiu Płaszczy . włączona w obręb murów obronnych.zob. . z tur. Xiv w. lwowskie baciar.. Batalha . graniastosłupa. z Xv w. Z fundacji grobowych najsłynniejsza Capela Imperfeita..przest. wieŜa obronno-obserwacyjna. Naprzód wzniesiono kościół i kruŜganek (claustro real). Baszybuzuk . Koci Łeb. ros. pochodzenie nazwy nieznane. Batiar . pomnikiem narodowym. Ŝart. baszy bozuk 'Ŝołnierz nieregularny'. Od 1840 opactwo jest port. Arabów.Ŝołnierz nieregulamych. Bajka (fantastyczna). hultaj. niezdyscyplinowanych wojsk tureckich Xviii-Xix w. Kabylów.

popularystów (stronników Jana Zamoyskiego) przeciw królowi Zygmuntowi Iii Wazie. W 1251 definitywnie zjednoczył terytorium Złotej Ordy. w 1241 najechał Polskę. w 1235 stanął na czele armii mongolskiej mającej podbić Europę. Boileau w Pulpicie. Wojska w Warszawie) ze szczególnie długimi jelcami. zaskoczone przez przewaŜające siły kozacko-tatarskie pod wodzą Timofieja Chmielnickiego. pol.wieś w Ukr. przypisywany niegdyś niesłusznie Homerowi utwór nieznanego gramatyka ateńskiego. migdałową głowicą i o nieznacznie zakrzywionej. wyrabiana gł. dziś w Muz. por. poniosły druzgocącą klęskę. komiczny epos bohaterski z Vi-V w. Twierdzi się niekiedy. w 1237 napadł na Ruś. szerokiej głowni z marką w formie lwa. po śmierci króla często umieszczanymi na czarnym.zm. Ŝe odwołanie go w 1242 do Karakorum. a Marek Sobieski. szabla pol.. Ŝałobnym tle jako demonstracja polit. np.przypisywana Stefanowi Batoremu szabla (batorówka królewska. 1588). (wyd. W 1236 zdobył Bułgarię Wołgo-Kamską. Batorówka . pne. I. wnuk Czyngis-chana. Marcina Kalinowskiego. zawartej rok przedtem w Białej Cerkwi. Pope w Puklu włosów uciętym. często występował w Warszawie. Batu Han . W czasie bitwy poległ Kalinowski. Wołoszczyznę i Mołdawię. 1775. w płn. i Monachomachii. Włoszech. dostał się do niewoli tatarskiej i został ścięty wraz z innymi jeńcami polskimi. często naśladowany w lit. 1857-1928. typu węg.Batoh .gr. Stefan Batory. 'Bitwa Ŝabio-mysia'.. Krasicki w Myszeis. ocaliło Europę od jarzma mongolskiego. Battistini . The Battery . Skutkiem tej bitwy było zerwanie ugody polsko-kozackiej. Węgry. 1778. gdzie 2-3 Vi 1652 wojska polskie pod dowództwem hetmana polnego kor.Mattia. 1674. Batory . w 1240 wkroczył do Kijowa. mistrz belcanta w operze i na estradzie. 1255. Tassoni w "Wiadrze porwanym". 1712. Batrachomyomachia . europejskiej. zyskując sobie u . SRR w obwodzie winnickim nad Bohem. 1614. z otwartą rękojeścią. oznaczana cyframi (i datami związanymi z panowaniem) Batorego. brat Jana Iii. baryton włoski o światowej sławie. Zygmunt Iii (Zygmuntówka).park na południowym cyplu Manhattanu (Nowy Jork). dla wzięcia udziału w obiorze nowego wielkiego chana. Dalmację i Chorwację.zob.

Ludwika Xii i Franciszka I. przebywać. Bawić . W Europie budził przeraŜenie jako znakomity dowódca i przeszedł do legendy jako półdziki okrutnik. od 1932 w Berlinie. Mickiewicz. Pan Tadeusz. Baucis .przest. teŜ Bajard(o). uprzyjemniać czas. ok. słynny dowódca francuski. 'Dobry. 5. fr. zob. zabawiać. od 1930 . zabawiać. Mądry'. 445-47). niezwłocznie. zob. uczelnia artystyczna utworzona przez Waltera Gropiusa w 1919 w Weimarze. śmieszyć. zapewniającej organiczną jedność estetyczną i techniczną budowli. . W 1946 wznowiona w Berlinie Zachodnim. a takŜe przydomek Sain. wcielenie ideału rycerskiego. od 1928 pod dyrekcją Hannesa Meyera. który juŜ za jego czasów zaczynał blednąć. niebawem.Pierre du Terrail (wym. mieszkać. Baublis . niezabawem . przez połączenie Akademii Sztuk Pięknych i Szkoły Rzemiosł Artystycznych. 1473-1524. w 1934 zamknięta przez władze hitlerowskie. (A. Ŝe Bayard przeszedł do historii i legendy jako Rycerz bez trwogi i skazy. Nie milczeć i Ŝuć. cieszyć. bajar). która wkrótce zmienić miała oblicze wojny.Mongołów cześć i szacunek. dla rozwijania nowoczesnej architektury funkcjonalnej. cieszyć (widokiem). trafiony kulą z broni palnej. Filemon i Baucis. rozmawiać. pozostawać gdzieś dłuŜej.zob. Bawić oko . Nie bawiąc. poległ w bitwie pod Romagnano w odwrocie z Lombardii. wkrótce. Seigneur de Bayard . Dąb.zob.zachwycać.dawn.Staatliches Bauhaus. Jego samotna obrona mostu na Garigliano (w Królestwie Neapolu) przeciw dwustu Hiszpanom "wielkiego kapitana" Gonzalo Fernandeza do Cordoba w 1503 sprawiła.Ludwiga Mies van der Rohe. Legnickie Pole. który wyróŜnił się szczególnym bohaterstwem w kampaniach włoskich Karola Viii. AŜeby po staremu bawić u wieczerzy. Od 1925 w Dessau. mile z kimś obcować towarzysko. Chevalier sans peur et sans reproche. Bauhaus . gościć. Wojski zagaił: Śmiałbym upraszać młodzieŜy.

wielki teatr przeznaczony do wykonań dramatów muzycznych Wagnera. wielu Polaków. . fr.zob.-zach. przen. wyŜszej od bocznych.nm. Sobór powszechny bazylejsko-ferrarsko-florencki . śrdw. Odbywają się tam słynne doroczne wagnerowskie festiwale muzyczne Bayreuther Festspiele. Izajasz... zał. Ligawka. 29. człowiek przewrotny. Gdy papieŜ Eugeniusz Iv przeniósł sobór do Ferrary. Doszło natomiast do kompromisu z kalikstynami. archonta basileusa. arch. kogut a.kapturnik. w którym w 1872-83 tworzył i działał Richard Wagner. 19 ("bazyliszek zabija ludzi. Bazylea . Bayreuth . miasto w płn. hala sądowo-targowa na forum rz. który abdykował w 1449.. na rynku ateńskim nazwana od gł.spojrzenie zabójcze. rodzaj duŜej amer. wykładał tu w 1521-29 Erazm z Rotterdamu. podstępny. wielka hala posiedzeń sąd. nieŜyczliwe. w 1460. Bazuna . Bazyliszek .(wym. najsławniejszy w 1 poł. Historia naturalna.jaszczurki i oczyma Ŝaby lub jaszczur a.. wykluwający się z jaja złoŜonego przez 7-letniego koguta (!) i wysiedzianego przez węŜa. bajrojt) miasto w płn. 5. urzędnika w Atenach.staroŜ.Bayeux . gdy tylko na nich spojrzy"). 59. a potem do Floreneji. Pliniusz. 33. por. Uniwersytet w Bazylei . 8. znaczna część uczestników pozostała w Bazylei i powołała ostatniego antypapieŜa. jaszczurki tropikalnej.zob. nienawistne. przen. po czym sobór uznał papieŜa Mikołaja V. Szwajcarii. Bazylika . smok.najstarszy w Szwajcarii. W 1876 otwarto tam Festspielhaus. Xvi w. z gr. Wzrok bazyliszka . Feliksa V. gad z legend staroŜytnych i śrdw. Kobierzec z Bayeux. indyk z ogonem węŜa a. i zebrań publ. zwany przęz niego świątynią sztuki. Biblia. kościół wielonawowy o nawie środk.1431-49. studiowało tu teŜ w Xvi w. basiliskos 'azjatycka jaszczurka królewska' od basileus 'król'. wielka sala w pałacach rz. Sobór zadania tego nie dokonał. Basel. gdyŜ jaszczurkę uwaŜano za koronowaną z powodu białej plamki na głowie. Bawarii (RFN). zwołany do Bazylei przez papieŜa Marcina V w celu przeprowadzenia reform w Kościele i doprowadzenia do likwidacji schizmy wschodniej. Bale. świdrujące. złośliwy. chrześc.

zob. w którym znajdował śmierć od własnego spojrzenia. (A.tj. który pod dowództwem komandora Roberta Fitzroya odbył podróŜ dookoła świata w latach 1831-36 z Charlesem Darwinem jako przyrodnikiem wyprawy. najpospolitszy: bąk bydlęcy. było męczące i nieopłacalne). Ŝerujący o zmierzchu.owad dwuskrzydły. jak bąk krwi. palnąć bąka . Opić się jak bąk . światłem duszy i przewodniczką Dantego. zob. bigl) ang. Na. wprawiana w szybki ruch wirowy wydaje buczący odgłos. Beatrycze (1) . buk. a unieśmiertelnił ją w dwóch swoich dziełach: Vita nuova i Boska Komedia. piszczałka burdonowa w dudach. raz. inny owad wydający w locie charakterystyczne buczenie. Fryga. ludowy instrument w kształcie beczułki. Utopił w Tadeusza wzrok jak bazyliszek. puścił z rąk kieliszek. muchówka. Bąk (2) . 724-25. W Boskiej . bas. trzmiel a. którą spotkał kilka razy w Ŝyciu. nygusować. idealizując ją coraz bardziej. to zadrŜał Asesor.ukochana Dantego. 1510.ptak brodzący z rodziny czapli. basowym głosem. dziewięciu lat. natchnieniem.popełnić błąd. odzywający się w okresie godowym potęŜnym. pop. W vita nuova opisuje swoją miłość do niej.. Wg podań polskich bazyliszek miał się znajdować w.nic nie robić. Pan Tndeusz. próŜnować. drugi raz w dziewięć lat później. Zbijać bąki . gdy mieli oboje ok. 'pies gończy'. płochliwe ptaki o niesmacznym mięsie. Strzelić. pol.) Bąk (1) . mały. 235-tonowy statek. głuche dźwięki.Historia Aleksandra Wielkiego (zob. muz. palnąć głupstwo (bo polowanie na bąki. gdzie ludzie schodzący do piwnicy nagle od wzroku jego ginęli. burczybas. staje się pięknością doskonałą. Mickiewicz. zabawka dziecinna w kształcie stoŜka. "Beagle" . zadni róg. czystą i czułą. PodróŜ (na okręcie "Beagle").(wym. nie rozmawiał z nią nigdy. Aleksander Wielki) w rozdziale "Jako Aleksander wszedł w padoł ciemny. a tam nalazł bazyliszka". trudno dostrzegalny wśród trzcin. pocierany wydaje dudniące. leniuchować. aŜ ukochana dziewczyna-dziecko. podziemiach krakowskich Krzysztoforów i w piwnicy jednego z warszawskich domów staromiejskich. muz. pomyłkę. czarująco uśmiechnięte odbicie młodości poety. 1. wałkonić się jak ktoś zajmujący się tłuczeniem owadów. Zabijano go przy pomocy zwierciadła. tł. wypijający przez ssawkę krew zwierząt i ludzi.

(St. bobur) właśc. 5-piętrowy budynek ze szkła i stali. 19-20. zaprojektowane przez Richarda Rogersa (Anglika. synowica Leonata. Lechoń. Pierwowzorem Beatrycze była zapewne młoda florentynka. nazwa). po wojnie odbudowane. 1933) i Renza Piano (Włocha. witraŜe z Xiii-Xv w. z komedii "Wiele hałasu o nic" (1598. Beatryks. 1265?-1290. Francja) zniszczone w 1940 (katedra nieco uszkodzona). Otwarte 31 I 1977. z którym prowadzi rodzaj wesołej wojny na dowcipy. projekt po poŜarze w 1225. Beatrice. lokatę na międzynar.). 1820). zazw. projektowania przemysłowego. biblioteka i wiele innych działów. Ŝe nie wyjdzie za mąŜ. Choć ślubowała. teŜ Cenci Beatrice. pięcionawowe prezbiterium. jak muzyczny. nawy śr. Wewnątrz mieści się przeniesione tu Muzeum Sztuki Nowoczesnej (od 1905). Beatrice et Benedict . Centrum Narodowe Sztuki i Kultury im. dachu . Oise (płn. elektr. otchlani ni piekła. Pierre) najwyŜsza ze wszystkich katedr. 1287 poślubiła bankiera Somone di Geri de Bardi. Jest tylko Beatrycze. Beaubourg (stąd pop. 1937). bechsztajn) berlińska wytwórnia fortepianów o światowej . wieniec promienistych kaplic (Xiii w. filmoteka itd. zob. wys. ukryte. ur. wyrazem boskiej mądrości. zawalony w 1284. bowę) miasto w depart.opera. Beauvais . Georges'a Pompidou w dzielnicy Marais w ParyŜu.Komedii prowadzi go przez Raj.68 m.(wym. chór ukończony w 1272. stając się symbolem boskiego objawienia przez wiarę.(wym. instalacje wodociągowe. jakimi instalatorzy zwykle oznaczają poszczególne rodzaje przewodów. (J. późnogotycki transept i wieŜa nad skrzyŜowaniem 1500-37. promieniem wiodącym ku niebiańskiej chwale wiecznej. wieŜa zawalona w 1573. Centre National d'Art et de Culture Georges Pompidou. ur. Spotkanie. (Baden-Baden 1862) Hectora Berlioza . Beaubourg . spokojna mieszczka Beatrice Portinari.wg komedii "Wiele hałasu o nic" Szekspira. fr. windy. ogrzewcze i klimatyzacyjne umieszczono na zewnątrz i wymalowano w kolorach. pol. Bechstein . którzy uzyskali 1. którego wszystkie elementy słuŜebne. Piotra . 48 m. która ok.(wym. ang. darem łaski. I wlaśnie jej nie ma. przy ul. Katedra św.. konkursie na budowę Centrum. Nie ma nieba ni ziemi.jedna z najsłynniejszych bohaterek Szekspira. wyst. kocha się w Benedykcie.) Beatrycze (2) . jak generatory.

Bednarz . Beczka bez dna.pop. od Epifania 'objawienie. Sir Bedivere . błahostka. On teŜ na polecenie umierającego Artura rzuca miecz Ekskalibur do jeziora i zanosi króla na barkę. ukazanie się (Chrystusa). Sir Lucan.(wym: bediwijer) w legendzie arturiańskiej jeden z dygnitarzy na dworze króla Artura. bagatela. pieszo roznosząc grzecznym dzieciom dary. Beczka śmiechu . La Befana . beczka Daoaid . (św. Mikołaja. piwa itd. naczynia z klepek i obręczy.sławie. Beczka . Danaidy. Ktoś wchodzi wtedy do sypialni. z blaszkami na spodniej stronie kapelusza.. zał.włoski Ŝeński odpowiednik św. jadalnych i trujących. zresztą dość złośliwa i uŜywana jako postrach dzieci niegrzecznych.zob. wróŜka o wyglądzie wiedźmy.rzemieślnik wyrabiający beczki i in. którym zamiast prezentów sypie do pończochy popiół. "psim grzybem". .) Tomasz (Becket). w 1853 przez Friedricha Wilhelma Carla Bechsteina. która ma odpłynąć do Avalonu. powszechnie uŜywana miara zboŜa.w śrdw. (św. Diogenes. Odwiedza domy włoskie dopiero 6 stycznia. Spędownik. święto Trzech Króli'. zob. w Morte Dartur (ok. Bondar. To bedłka to drobnostka .Thomas zob. odbudowana w 1949 (Berlin Zachodni).) Mikołaj. por. zniszczona w 1945. Bedłka . teŜ Cynik. w Xv-Xviii beczka zboŜa była równieŜ miarą ładunku statków. Śmiech. fraszka. Becket . 1826-1900. 1469) Malory'ego tylko Bedivere i jego brat.zob. przeŜyli wraz z królem ostatnią bitwę. zob. 'Oto la Befana!'.drobiazg. na Trzech Króli. bedłka niejadalna bywa zwana "psią bedłką" a. a czuwające dzieci wołają Ecco la Befana! wł. nazwa licznych gatunków grzybów. gdy kładą się do łóŜka. kaszka z mlekiem..

100 m.Diodor Sycylijczyk w I w. po czym. opiewany przez poetów największy w Europie lumista i kompozytor rodem z Siedmiogrodu. z węg. 1507-76. fr.. 'dzwonnica'. Mezopotamią. Lewiatan. Behemot . Później został nadwornym lutnistą cesarza Maksymiliana Ii w Wiedniu. bekecs 'futro' a. Bekiesza . skopiował napisy i umoŜliwił w ten sposób odczytanie tekstu babilońskiego. oznaczałaby zapewne hipopotama. Opuścił ją pospiesznie w 1559. ze stojącym kołnierzem. wraz z inskrypcją klinową (kuneiformiczną) w jęz.(wym. Bekwark i dzwon "Zygmum" .właśc. w 1551-54 podróŜował po Europie.. wojny świat. wolno stojąca a. moŜe od węg. śrdw.wieś w Iranie.Legenda głosi. Hiob.w Biblii. juŜ jako tajny agent księcia brandenburskiego. coś monstrualnie. Ŝe gdy odlewano "Zygmunta". . Przybył w 1549 do Polski. Nie zapomniano o tej skale . Behistun . połączona z ratuszem.").. nad drogą łączącą w staroŜytności Ekbatanę z Babilonem. Balint (Valentin). Niebo ("O niebo nie stoję. kroju węgierskiego. na futrze. babilońskim i elamickim. Behem Baltazar . Bekiesz Kasper . wcięty w talii i szamerowany. co otwarło nowe perspektywy studiów nad staroŜ. przypisywał te inskrypcje Semiramidzie . w pobliŜu. wyryty na skale relief przedstawiający Dariusza I z grupą wziętych do niewoli wodzów.. staroperskim. deprymująco olbrzymiego.płaszcz męski po kolana. na stromej skale. pne. słynny. nadano mu indygenat.Beffroi . Zmarł w Padwie. polityka i dowódcy Kaspra Bekiesza. która gdyby miała przedstawiać realnie istniejące zwierzę.zob.wieŜa straŜnicza i dzwonnica miejska. w Europie zach. Kodeks (Behema). gdzie Zygmunt August przyjął go na swój dwór. powrócił do Polski. potęŜna bestia mityczna. potęŜnego. i Renesansie. zwł. befrua) w późn. Greff Bakfark. por. gdy jego sprawy wyszły na jaw.ale dopiero Sir Henry Rawlinson w 1835 wspiął się na skałę. modny w Polsce od czasów Stefana Batorego do 1. 40. we Flandrii . na wysokości ok. nad ziemią. Bekwark . przen.. 10-19.zob. nazw.

od toczącej się beli sukna przemieszczanej z miejsca na miejsce. przystojnego dziennikarza Georges'a Duroy. wariant zach. 1-21.. Do gospodyniej 14. w tł. we Włoszech. Smok (Daniel i smok). Bel-ami . zwój materiału. prorok Daniel wzbrania się oddać cześć Belowi jako martwemu bałwanowi. Belcanto . 'piękny śpiew'. 'piękny przyjaciel'.: Dziennikarz. m.w Biblii. fraszka 1. papieru itd. który znalazłszy się bez grosza w ParyŜu uŜywa swego powodzenia u kobiet. jednostka miary (ba)wełny. rozkwitła w Xvii i Xviii w. aby dzwonowi nadać piękniejszy dźwięk.wł. Piękny pan. Bela . zwł. bez skrupułów jako drogi do wielkiej kariery. Film (1954) Louis Daquina z Jean Danetem w roli tyt. ociosany pień drzewa. Oburzony król zabija kapianów i pozwala Danielowi zburzyć posąg Bela i jego świątynię. którymi wchodziło siedemdziesięciu kapłanów z rodzinami i zjadało ofiary. Król perski Cyrus kaŜe swym kapłanom udowodnić. fr. równieŜ u Ŝony i córki swego pracodawcy. 55. Ŝe Bel istotnie spoŜywa ofiarowane mu potrawy.-semickiej formy Baal. (J.tajne drzwiczki. por. operowa technika wokalna. babilońsko-asyryjskiej przydomek bogów.in. Pijany (spity) jak bela . gdyŜ Bekwark miał w tym czasie (1520) około 13 lat. 1887) Maupassanta. Zapewne w związku z tą legendą Jan Matejko umieścił Bekwarka z lutnią na obrazie Zawieszenie dzwonu Zygmunta (1874). pozwalająca na stosowanie brawurowych i wirtuozowskich efektów.) Bel . Kochanowski. wyd.w mit. zataczający się przy chodzeniu.Bekwark wrzucił do ciekłego metalu strunę ze swojej lutni.gruby. 14. młodego. Daniel odkrywa podstęp kapłanów ..przydomek tytułowego bohatera powieści (1884-85. reŜyseria i rola tyt. sukna. Nie kaŜdy weźmie po Bekwarku lutniej. dosł. a do Polski przybył w 29 lat później. . Daniel i Bel . Marduka i Enlila.film (1939) Willi Forsta: scenariusz. Daniel. dosł. Był to jednak anachronizm. pol. Bel-ami . pol.do nieprzytomności.

Belfagor . witał go Manuel I. Belfagor bada sprawę. Jak baba diabła wyonacyła .Convento dos Jeronymos de Belem zbudowany przez króla Manuela I na miejscu. wg Makiawela.ze zbioru Bajek i opowiadań wierszem (1685) La Fontaine'a.tragikomedia (1690) Johna Wilsona. Belphegor . z jid. kamień węgielny połoŜono jeszcze w 1499. bałwan Fegor. Fogor. nowela o diable.wł. Imię to w śrdw. olbrzymia dwupiętrowa wieŜa forteczna wzniesiona w 1514-20 nad Tagiem. który się oŜenił' (wyd. Phegor. na oznaczenie bóstwa moabickiego Baal-Peora. aby się przekonać. Ŝe grzechom.por. nazwy uŜywane w róŜnych przekładach Biblii. legendzie łacińskiej (prawdop. przenoszący jej akcję do Polski. odkrywca drogi do Indii Wschodnich. WieŜa św. czyli MałŜeństwo diabła . w stylu manuelińskim z cechami architektury mauretańskiej. Belfagor Arcidiavolo . kościół halowy z płaskim sklepieniem sieciowym. legendy. 'Arcydiabeł Belfagor'.. napisana pięknym językiem. Klasztor . w przededniu wyruszenia w swą podróŜ (8 Vii 1497). w którym nocował Vasco da Gama."stara gawęda" (1854) Lucjana Siemieńskięgo. 'pomocnik melameda w . rozwija i popularyzuje szeroko temat śrdw. podhalańska odmiana legendy.przedmieście Lizbony (Portugalia). okrągłymi łukami i wspaniałym 30-metrowym portalem w tzw. Diabeł w Krakowie . 25. Pani Twardowska . Belfer . będąca satyrą na kobiety.ballada Mickiewicza osnuta na głównej idei noweli Makiawela. Belphegor. z dwupiętrowymi kruŜgankami. któremu Izraelici oddawali cześć w Setim.Belem . za które cierpią męki. pochodzenia wschodniego) otrzymał diabeł posłany przez Plutona w ludzkiej postaci na ziemię. nauczyciel. wg Makiawela. winne są kobiety.humoreska góralska z cyklu "Na Skalnym Podhalu" (1903-10) Kazimierza Przerwy-Tetmajera. czy słuszne są skargi potępieńców. bakałarz.). 1549) Makiawela (zob. aby w końcu ze zgrozą uciec na powrót do piekła. wolny przekład noweli Makiawela. pełna dowcipu i humoru.Torre de Sao Vincente. lekc.Belfegor. i gdzie. Wincentego . po jego powrocie w 1499. Num. Ŝeni się nawet.. Baal-Fegor. stylu manuelińskim.. gdzie stał Dom śeglarza. gdzie dopiero moŜe odetchnąć od towarzystwa ziemskich niewiast.

1. córki) Beliala . List Korynt. był Jan Tzetzes w Xii w. mąŜ Antonii. W 548 odwołany. 2. której uczuć nie chciał odwzajemnić. wódz złych duchów. Ks. 1. w latach 1897-1909. tak Ŝe musiał jako nędzarz Ŝebrać na ulicach Konstantynopola. 13. Historia cudowna człowieka zwanego Belizariusz . W 1897-99 słuŜył on międzynarodowej wyprawie na Antarktydę pod dowództwem Adriena de Gerlache de Gomery (którego zastępcą był 26-letni Roald Amundsen). de Volterra. belija'al. Przebieg wojny z Ostrogotami opisał sekretarz Belizariusza. nicponie. szatan. por. Dobrowolski.warchoły.gr. 12. anioł ciemności. Bohaterskie czyny Belizariusza. zawistnego o jego sławę wojenną.chederze. pierwszej. bezprawia. Uwierzytelniona przez Volterrana (R. ludzie nieprawi. W wyprawie brali takŜe udział Polacy: Henryk Arctowski i Antoni B. Belial .. 490 (1667).(wym. Miltona . 22. choć zdobył Rawennę i Rzym. z hebr. od (?) beli 'bez (czegoś)' + ja'al 'uŜytek'. przytwierdziwszy do swego szałasu napis: "Daj obola biednemu Belizariuszowi. poemat bizant. Legenda twierdzi. w Raju utraconym. były ulubionym tematem pieśni lud. 6. 13. która przezimowała na Antarktydzie. w średniowieczu. ksiąŜę piekieł. por. Ŝe popadł w całkowitą niełaskę.. nauczyciela Ŝyd. Belizariusz . "Belgica" .jeden z upadłych aniołów. nie mógł uzyskać decydującego zwycięstwa z braku poparcia i zaufania Justyniana. Ks. niegodziwi.wcielenie nieprzydatności a. 2. przyjaciółki cesarzowej Teodory.).. Wysłany dwukrotnie do Italii przeciw Ostrogotom. historyk bizant. 1451-1522) rozszerzyła się na cały Zachód. otaczane wieloma legendami. oparty na wersji z wczesnego śrdw. a cesarz kazał go oślepić.ok.. opiewa niewinność nieszczęsnego bohatera. od nm. Deut. Biblia. wierszopisa rodyjskiego Emanuela Georgillasa Limenity (Xv w. Sędziów. tj. Kościół posłuŜył się nią dla pouczenia wiernych przykładem zmienności losu ludzkiego. Biblia. Zniszczył w 533-34 państwo Wandalów w Afryce. ukazując. który wspomniał o tej legendzie (jako sprzecznej z faktami hist. Król.) sekretnej (gr. szkoły początkowej dla chłopców'. ofiary . na którym kilkakrotnie. a po roku zapewne uwolniony. Behelfer 'pomocnik'. Ŝe niełaska wielkiego wodza była karą boską za usunięcie i wygnanie papieŜa Sylweriusza.. Dzieci (synowie. uosobienie ducha zła. belgika) parowiec belgijski. utalentowany dowódca wojsk cesarza bizantyjskiego Justyniana.). 15. Prokop z Cezarei w swojej Historii (zob. 19. w 562 uwięziony. M. zła.. 500-65. gdzie Belizariusz pada ofiarą zemsty Teodory." Pierwszym autorem bizant. Anekdota). majątek jego skonfiskowano. odbywały się wyprawy polarne. i romansów gr.

Comeille.). tekst: T.kopia hellenistyczna reliefu gr. Temat walki z Chimerą w sztuce antycznej od Vii w. króla Likii. por. Bellatrix . Zwycięstwo Bellerofonta nad Chimerą . przez którą Bellerofon staje się ojcem Laodamii. oskarŜyła go przed męŜem o próbę uwiedzenia jej (motyw Ŝony Putyfara. Największy przykład nieszczęścia . Bellerofon i Steneboja . dramat popularny (Wenecja 1734) Carlo Goldoniego. Bellerophonris linerae. którą ten zabija. Mus. Wysłany na wojnę z Amazonkami powraca z niej w triumfie. z listem zawierającym polecenie zabicia oddawcy. Widząc to. Spada. Rzym.tragedie Eurypidesa. B. dramaturgowi Lope de Vega). matki Sarpedona. równieŜ błędnie. Gdy wzgardził jej miłością. Gal. Jobates wysyła bohatera do walki z Chimerą (zob. Rzym. wysłał Bellerofonta do swego teścia. Bellerofon pojący Pegaza . bohater grecki.opera (1679) J. Bellerofon(t) .-L. łac. Lully'ego.mit. Homera. zabijając teŜ po drodze atakujących z zasadzki zbójców. Steneboja) zakochała się w nim. który. Opera (Wenecja 1836) Donizettiego wg dramatu E. Lille. wyd. pne. J. Pal. i potępia niewdzięczność Justyniana.obraz L. Chlubna ślepota wielkiego Belizariusza . El ejemplo major de la desdicha. i Hippolocha. wg Iliady. króla Argos. Betsabee.niebieskawobiała gwiazda w konstelacji Oriona. przez omyłkę pod nazwiskiem Juan Perez de Montalban (przypisywany późn. Doria. którego Ŝona Anteja (a. Fontenelle i Boileau.wł. gr. dramat Antonia Mira de Amescua. 6. Belizariusz . wnuk Syzyfa. pod Troją zamienił zbroje z Diomedesem. zob. Bellerophon . Obrazy: Salvator Rosa.. Projtos. Wicar. David (1781). podobnie tragedia Sofoklesa Jobares.). syn króla Koryntu. Glaukosa. uniusłszy się na skrzydlatym Pegazie (zob.) w powietrze.hiszp. wygnany za zabójstwo schronił się na dworze Projtosa. ojca Glaukosa. Jobates daje mu córkę za Ŝonę. stąd wyraŜenie "list Bellerofonta". Schenka (1823). Silvestra mł.intryg dworskich.. Jobatesa.powieść moralna i polityczna (1767) Jean Francois Marmontela. 1632 w Saragossie. zachowane tylko we fragmentach. nie chcąc naruszyć praw gościnności. La gloriosa cecita di gran Belisario. .

w 1659 na wysokiej skarpie nad łazienkami dla kanclerza wielkiego lit. 79 . Jeden z naczelnych złych duchów demonologii chrześc. podróŜnik ros. 29 Xi 1830 z miejsca zbiórki na moście Sobieskiego wyruszyli na Belweder. który stał się wzorem setek dworków szlacheckich o gankach z kolumienkami i parterowych skrzydłach. Bellona . Belwederczycy . rz. wzniesiona w 1536-63 w stylu renesansowym. w 1490 dla papieŜa Innocentego Viii. ks. Belweder Watykański . Belweder w Pradze . ks. Dziś reprezentacyjna rezydencja państwowa.).pałac. część budynku wysunięta ponad dach. jak Apollo Belwederski i Laokoon. wyprawie morskiej dookoła świata. z łac.. Muz. z której. Belweder w Wiedniu . z wł. zbudowany na tym miejscu pałac neoklasycystyczny (archit. wg Mat. badacz O.Bellingshausen Faddiej Faddiejewicz . P. 1. takie dzieła sztuki antycznej. ale w..dziedziniec i galeria w Watykanie zawierająca m. 14) jako ksiąŜę czartowski.mit. Belzebub . ok.grupa spiskowców ze środowiska inteligencji warszawskiej. Król. Galeria Xix i Xx w.zbud. W Raju utraconym.letnia rezydencja królewska na Hradczanach. Spokojnego. miejsce z pięknym widokiem'.. W 1818 przeznaczono na siedzibę w. zbud. 4. Łazariewem opłynął kontynent antarktyczny. Krzysztofa Paca. Konstanty zdołał w czas wymknąć się z pałacu. jako bóstwo opiekuńcze flistyńskiego miasta Akkron bądź (Ew. składa się z dwóch stojących w ogrodzie pałaców: górnego. 12.Beelzebub. z pięknym widokiem. Ks. w 1819-21 wraz z M. 1. siostra Marsa. przedstawiony w Biblii. pawilon ogrodowy na wzniesieniu.1778-1852. i dolnego (Austr. semickie Baal Zebub 'władca much'. mieszczącego Austr. zwanych belwederami. w 1803-06 towarzyszyl I. otwiera się piękny widok. bellum 'wojna'. Belweder . uwaŜany za najpiękniejszą świecką budowlę barokową świata. Kruzensztemowi w pierwszej ros. Belweder w Warszawie . willa a. staroitalska bogini wojny. Konstantego nowy. która zapoczątkowała powstanie listopadowe pod dowództwem Ludwika Nabielaka. belvedere 'piękny widok. Ŝona a. 2.in. Jakub Kubicki). 1774-87 mieścił manufakturę fajansów króla Stanisława Augusta. przez duŜe okna. F. Baroku.zbudowany w 1700-25 jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego.

Zwłoki jego sprowadzono do Polski w 1929 i pochowano w mauzoleum w Tarnowie. Przy pochodniach. zob. twórcy narodowej poezji węg. drąg do naganiania ryb do sieci a. doznał poraŜki pod Temesvarem 9 Viii 1849. Jako wódz naczelny wojsk węg. Bem w Turcji. Bałtyckie z Kattegatem).pod tym imieniem występował gen. następny po Szatanie. od bełtania.nazywali gen. diabeł. Ew. internowany w Aleppo wkrótce zmarł. odjeŜdŜasz. Cieniu. Mały' (łączą M. 24-27. 1794-1850. nasada strzały z piórami. dowodził rewolucyjną armią węgierską w Siedmiogrodzie i Banacie. Belt 'Bełt (cieśnina) Wielki a.wg Biblii. ręce złamawszy na pancerz. Bełt (1) . zadając szereg klęsk wojskom austr. BełŜyce .. pop. Ostrołęką i w czasie obrony Warszawy. 1-2 (1851).przysł. . Bema. pocisk. W 1848 kierował obroną rewolucyjnego Wiednia. i ros. lubelskim. bies. Aby nie pójść do niewoli austr. lekarstwo gorsze od choroby. uczestnik wyprawy Napoleona I na Moskwę w 1812 i obrony Gdańska. 12. Wygania (wypędzeć) diabła Belzebubem . Armia siedmiogrodzka . Bełt (2) .przesmyk morski. czart. Ojcem Bemem . do popychania łodzi rybackiej: szum. Murat Pasza . Bema uwielbiający go Ŝolnierze węgierscy. Miltona jeden z głównych władców piekła.Józef. wiąŜąc znaczne siły cesarskie. cieśnina morska: z nm.miasto w woj. wg Mat. Fujara z BełŜyc .. tj. został muzułmaninem i wstąpił do wojska tureckiego. węgierskich i tureckich. dźwiękonaśl. strzała do duŜych łuków i kusz. generał wojsk polskich. i móc walczyć dalej.wiersz Sandora Petofi. sławiący jego bohaterstwo. Bema pamięci Ŝałobny rapsod.wiersz (1855) Konstantego Gaszyńskiego. plusk. Brawurowo kierował artylerią pod Iganiami. co skrami grają około twych kolan? (C.) Pogrzeb Murada Paszy w Alepie . Norwid. Zajmował się teorią i konstrukcją rakiet. szatan. głupiec.(1667).grot. Bem . Czemu. przebudował Ossolineum we Lwowie. awansując na generała brygady.. w 1849 adiutanta gen. Pacanów.

. w staroŜytności święte miasto Indów.. Sambenito. Benedicti stała się podstawą zach.Benedictus Polonus. wytrwała. cierpliwa.. w 1245-47. nm. czczony takŜe przez sikhów i dŜinistów.(w Umbrii. Indie). Łęczycy. Powieść rzeczy istej o załoŜeniu klasztoru na Łysej Górze braciej zakonu św.legenda ułoŜona na podstawie kroniki Długosza przez nieznanego autora. Trzemesznie. Towarzyszył posłowi papieŜa Innocentego Iv. przez benedyktynów w Fecamp (Normandia. Benedyktyn . od Xvi w. Św.. obecnie Waranasi. 529) i zakonu benedyktynów. Giovanniemu da Pian del Carpine. miejsce rytualnych kąpieli oczyszcząjących. wypowiadająca w róŜnych odmianach zdanie: "Wszystko to juŜ było". w Polsce pierwsze opactwa w Tyńcu. Benedykt Polak .Ben Akiba . Karola Gutzkowa. 40 ziół i korzeni. franciszkanin z Wrocławia. 1. Italia) ok. ZałoŜyciel klasztoru na Monte Cassino (w Kampanii. Biblia. Eklezjastes. Lublinie i na Łysej Górze. gdzie Budda słynnym swym kazaniem rozpoczął nauczanie.drobiazgowo dokładna. Benedykt z Nursji . 'błogoslawiony'. Mogilnie. Francja). jego Regula S." Benares . 1540. Benedyktyńska praca . pne.łac. alies schon dagewesen. Benedykta . wyd. por.-europejskiej organizacji klasztornej. ok. pierwszy polski podróŜnik. Italia. Benedykt . mrówczo pracowita. por. w latach 1194-1775 pod władzą muzułmanów.najstarszy likier. 9: "CóŜ to jest. ok.postać Xvii-wiecznego rabina amsterdamskiego ze sztuki Uriel Acosta (1846) pisarza nm. główna siedziba buddyzmu. na wzór pracy kopistów i iluminatorów rękopisów w dawnych klasztorach benedyktyńskich. wyrabiany pierw. cel masowych pielgrzymek. . na nalewkach i destylatach z ok. Ośrodek hinduizmu. co potem będzie. w podróŜy do Karakorum do chana Mongolii.jedno ze świętych miast indyjskich połoŜone na lewym brzegu Gangesu w stanie Uttar-Pradesz (płn. do Ii w. imię wielu papieŜy. Od Vi w. co było? To samo. ne. 480-553. Benedictus.

. 'dobre wejście'. 1471). najulubieńszy syn Jakuba i Racheli. "Poczciwy Calandrino" (1353. w 214 pne. prawo doŜywotnie do dochodów związanych z jakimś urzędem kościelnym. ale dowiedziawszy się.."kraina Kukania". Łuk Trajana i in. Ben Hur . zwycięstwo Rzymian pod wodzą Semproniusza Grakcha nad Kartagińczykami dowodzonymi przez Hannona. 4. Ŝydowski arystokrata z I w. w której Manfred poległ. później dziedziczne. w Dekameronie. Bencodi . Benevento . doŜywotnie. Ben Hur . Oba filmy wg powieści Wallace'a. beneficium od łac. zob.: ulubieniec. 'złe wejście'. 'dobrodziejstwo.. przywilej'. 3.w Biblii najmłodszy. gdy Jakub wysyłał synów do Egiptu na zakup zboŜa w czasie głodu. na której ludzie zajmują się tylko wyrabianiem makaronu i nadziewanych pierogów" (wg tłum. pupilek rodziców. stąd przen. Kukania. dochody z urzędu kośc. w zamian za słuŜbę wasalną. dawna twierdza Samnitów Maleventum.-łac. z Charltonem Hestonem w roli tytułowej. Plemię Beniamin . gdzie jest góra z tartego parmezanu. członkami tego rodu byli . Ŝe do Bengodi jest dalej niŜ do Abruzzów. nadanie gruntu wasalowi przez seniora. gdzie "krzewy winne kiełbasami podwiązują. Włochy) z licznymi zabytkami staroŜytnymi: teatr z I w. a gęś za trojaka z gąsiątkiem w przydatku sprzedają. w 268 pne. Kraj ten opisują Calandrinowi przyjaciele.miasto w Kampanii (płd.gigantyczny film przygodowo-historyczny nakręcony w Hollywood w 1926 przez Freda Niblo z Ramonem Novarro w roli głównej. w 275 pne.bohater tytułowy popularnej powieści (1880) amerykańskiego pisarza Lewisa Wallace'a. łac.. wyd.. Beniamin .. w 1266 bitwa między wojskami króla Sycylii Manfreda i Karola Andegaweńskiego. który po dokonaniu szeregu heroicznych czynów przyjmuje na koniec wiarę chrześcijańską. Cudowny kraj obfitości. Calandrino rezygnuje z podróŜy. jako kolonia rzymska.śrdw. officium.pochodzić miało od Beniamina. ze śrdw. aby mu się po drodze nic złego nie przytrafiło. przemianowana na Beneventum. Nowa wersja Williama Wylera z 1960.Beneficjum . łac. jako honorowe wynagrodzenie a. paese di cuccagna. faworyt. łac. przekonując go. czasowe a. 42. wł. Boccaccia. bitwa Rzymian z królem Epiru Pyrrusem zakończona jego klęską. zatrzymał Beniamina w domu. Gen. Ŝe tam znajdzie czarodziejskie kamienie. 8.. Edwarda Boye).

idzie na słuŜbę w wojsku austriackim. projekt kolonizacji Madagaskaru i otrzymuje stopień pułkownika. 43. Gen. nazwała go Benoni. syn szczęścia'. w pojedynek . pośmiertnie ogłoszone w wielu językach pamiętniki. wyd. nawiązująca do Don Juana Byrona. rozprawę z krytykami.in. wyst. Beniamin otrzymuje przy uczcie 5 razy większą porcję niŜ kaŜdy z pozostałych braci. Syn prawicy .Rachela. pol. o Beniowskim. Hrabia Beniowski. tj. poemat walki o jego ideały poetyckie i osobiste. w wielu wariantach. ale ojciec nazwał go Beniamin. organizuje bunt zesłańców. 1746-86. pierwszy utwór lit. Porcja Beniamina . Ginie w czasie kolejnej wyprawy na Madagaskar. Zmuszony do wyjazdu. tj. Poemat. w autobiograficzny pamiętnik literacki autora. albo Spisek na Kamczatce .Maurycy August. Beniowski Maurycy Kaźmierz Zbigniew . ale usług jego nie przyjęto. anonimowo.największa.. obwołany przez mieszkańców władcą wyspy. Warszawa 1799 w Teatrze Bogusławskiego) Augusta von Kotzebue. Beniowski . Historia podróŜy Maurycego Augusta hrabiego Beniowskiego. napisany przez autora Rinalda Rinaldiniego (zob). w 1866). zrywa w 1776 z Francją. wzięty do niewoli przez Rosjan i zesłany na Kamczatkę do fortecy Bolszeriecka w 1770. w 4 tomach. z "Iliady barskiej".tragedia (1792) Chrystiana Augusta Vulpiusa. pierwszy król Izraela Saul oraz Szaweł z Tarsu. nie wykończonych. głośnego z powodu niezwykłych przygód i burzliwego Ŝycia. prócz nazwiska i udziału w konfederacji barskiej. pol. dalsze 10. przeobraŜa się nieustannie z utworu historycznego. wyd.bohater tytułowy poematu oktawą Beniowski Juliusza Słowackiego (w 1841 ukazało się 5 pieśni. 34.. 'syn prawicy. chcąc wziąć udział w walce o niepodległość. umierając przy urodzeniu najmłodszego syna. pochodzenia węg. W 1773 wysłany na Madagaskar przez Francję dla załoŜenia tam kolonii. ok. słowackiego. romantyczna. a stamtąd do ParyŜa. apostoł Paweł. z historycznym Beniowskim. Beniowski. Warszawa 1817) Francois Adrien Boieldieu. gdzie przedkłada rządowi fr. tajemnicza postać podróŜnika. mający tylko luźny związek. w gościnie u Józefa. szlachcic. Hrabia Beniowski . albo Wygnańcy na Kamczatce . brał udział w konfederacji barskiej. a takŜe pamiętników pełnych fantastycznych zmyśleń. a.. wyd. 1797. fragmentach i okruchach. w Egipcie. heroikomiczna epopeja dygresyjna. a potem z powieści o "epoce krwawej" buntu hajdamackiego. wyst. Eugeniusza Oniegina Puszkina i Orlanda szalonego Ariosta.m.opera (ParyŜ 1800. libretto: Alexandre Duval. po czym na zagarniętym statku Ŝegluje do Makau na wybrzeŜu Chin południowych. pol. późn. Kilkakrotnie udaje się do Ameryki. 'syn boleści mojej'.głośna w swoim czasie sztuka (Hamburg 1794.

w Danii. krasomówstwo. Pelopidasa i Epaminondasa. Jakiś . Pamiętników. Grecji środkowej kraina rolniczo-pasterska..poetycki z "bogiem litewskim" . rani Grendela śmiertelnie. ciąg dalszy. Korynny. Beowulf.. Beocki . ocięŜały. Boiotia.) Mnich przesuwał się przez mury.. Beocja . o treści opartej na legendach skandynawskich połączonych z wydarzeniami historycznymi Vi w. Abdera. aliteracyjnego wiersza. spieszy na dwór króla duńskiego Hrothgara. Berdyczów . słynne niegdyś ze źle funkcjonującej poczty na kresach polskich. rzecz skończona! Tam ci jakiś wiew dolatał Od Pól Dzikich i od Baru . Poemat. Iliada (Słynne ustępy). pozbawiony fantazji. niedźwiedŜ. mimo Ŝe była ojczyzną m.in.gr. miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. Pindara. SRR. śyciorys. Uszy beockie .powieść (1916) Wacława Sieroszewskiego. odczepŜe się ode mnie. zabijając go jednak przed śmiercią. złoŜonego z ok. Beniowski . 1888-91. zob.przysł. Ocean (1917).. przez jednego nieznanego poetę chrześcijańskiego ok. Beowulf (wym. 3200 linijek nie rymowanego. bohater tytułowy najwcześniejszego i jedynego kompletnie zachowanego epickiego poematu literatury staroangielskiej (anglosaskiej). prawdop. wreszcie ginie w walce z pustoszącym kraj ognistym smokiem. Mając lat 50 zostaje królem Geatów i rządzi dobrze i mądrze przez pół wieku. miastem były Teby. niewykształconych gburów. nie dam się nabrać. Pisz do mnie na Berdyczów (drobnymi literami)! . której gł. pamiętniki i opisy podróŜy hrabiego Maurycego Beniowskiego wspólny tytuł 2-tomowej zbeletryzowanej biografii Beniowskiego Mora Jokaia (i Janosa Janko) i 2-tomowego tł. Beowulf 'wilk miodowy' tj.. rycerz idealny. w staroŜ.Mickiewiczem. Hezjoda. por. spisany został prawdop. po czym zabija szukającą pomsty mać Grendela w jej podwodnej jaskini.tępy. sądząc z przysłowia. anglos.nieczułe na muzykę a. Ateńczycy kpili z jej mieszkańców jako rzekomo tępych. nękanego przez straszliwego potwora Grendela. 700 r. potomka Kaina. Plutarcha. zachowany w rękopisie pochodzącym zapewne z końca X w. bywaj zdrów. bejeuulf) skandynawski heros-wiking.(.znane od Xiv w.

obiecując oŜenek. Dzieje Ap. Beregirnie . miała jakoby Ŝyć ze swoim bratem Herodem Agryppą Ii. 25. 1-32. od Ŝywności. gdy prowadził wojnę w Judei. pułk lekkiej kawalerii. toporek'. Boski Tytus.. Jednak. barducium 'włócznia. 161-66. Następnie wyszła za Polemona I. wpatrzyłeś W te postaci.. Późniejszy cesarz rz. króla Cylicji.fr. jakiś Marek. walczy w kampanii 1805. 7). w które uzbroili się w zdobytym arsenale ratuszowym. która wg Biblii. poślubiła swego stryja Heroda. Powstanie szybko stłumiono.kopiec usypany w 1809 w Kocku na grobie Berka Joselewicza. w Legionach Dąbrowskiego. wnuka Heroda Wielkiego. Od 1803.) Berdysz . Berenika (1) . To kalendarz był . Jest to ta sama Berenika. była u boku Agryppy. Tytus. później zwanych rusałkami. rozpowszechniona na Rusi przed Xii w.szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu. nazwani od berdyszów. 27 .Berenike. zakochał się w niej. młodszy od niej o 13 lat. 157-58. nazwa boginek czy demonów wodnych. Weronika). "Berenikę natychmiast wyprawił z Rzymu wbrew jej woli i wbrew samemu sobie". 26. spotykana u księŜniczek egipskich dynastii Ptolemeuszów.Jacek. I wsłuchałeś się. 23-27. maillotins. pod Austerlitz.księŜniczka Ŝydowska wielkiej urody. m.ok. a gdy w 21 roku Ŝycia owdowiała. ok.. łac. wywołanego wprowadzeniem nowego podatku. w legionie hanowerskim. uŜywany przez piechotę w Xiv-Xvii w. Berdysznicy . w początkach panowania małoletniego Karola Vi.mit. jako oficer brał udział w walkach legii włoskiej i naddunajskiej. króla Judei.. Berenika . W wojsku Księstwa Warszawskiego w 1807 jest szefem szwadronu 5 pułku strzelców konnych. ze śrdw. gdy . Poległ pod Kockiem w potyczce z Austriakami. Berek Joselewicz . gł. łac. córka Heroda Agryppy I. imienia Pherenike 'przynosząca zwycięstwo' (por. w to wołanie. Gliński. macedońska forma gr. 75. We Włoszech.1764-1809. Kalendarz herdyczowski. w czasie powstania kościuszkowskiego uformował Ŝyd.in. invitus invilam (Swetoniusz. Mogiła Berka . a po upadku Jerozolimy zabrał ją z sobą do Rzymu. Ej! kalendarz berdyczowski. wobec sprzeciwu opinii. słow. kupiec Ŝydowski. uczestnicy powstania ludowego w ParyŜu. w 1382..mopanie! (K.

łac. za sprawą księŜnej Orleanu. Handla. F. Ptolemeusz Iv Filopater. Londyn 1738. pod którym 28-30 Vi 1651 sześćdziesięciotysięczna armia polska (w tym połowa pospolitego ruszenia) pod wodzą Jana Kazimierza pobiła stutysięczną armię kozacko-tatarską dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego. Berenice . Suchodolskiego. 220 pne.in.in. jedno z najświetniejszych w dziejach Polski. Pawła. odbyła się okupiona poniesionymi w zaŜartych walkach cięŜkimi stratami przeprawa przez rzekę szczątków Wielkiej Armii atakowanych przez wojska rosyjskie. Warszawa. Tragedię Racine'a oceniono znacznie wyŜej. Nar. w czasie odwrotu wojsk Napoleona I z Moskwy. Coma Berenices. G. Muz. opera (1718) Scarlattiego.tragedia (ParyŜ. nie wiedząc wzajem o swych zamiarach.miasto w Lombardii (płn. Przejście armii Napoleona przez Berezynę . Wkrótce po śmierci męŜa Berenikę zamordował jej syn. 21 Xi 1670) Racine'a. Berenice regina d'Egitto .obraz J. który Katullus przełoŜył z greckiego na łacinę.ok. nie zostało wykorzystane: kampania zakończyła się 28 Ix 1651 ugodą w Białej Cerkwi. m.rzeka w Białoruskiej SRR. oddziały polskiego 5 korpusu skutecznie osłaniały przeprawę. Jak powiadano. Bergamo .ok. prawy dopływ Dniepru. Berenika Ii (2) . SRR. Zwycięstwo to. miejsce urodzenia . Beresteczko . w 1296-1427 pod władzą rodu Viscontich. ciekawej wyniku tego nieświadomego współzawodnictwa. Tite et Berenice . Wg legendy złoŜyła swój warkocz Afrodycie jako ofiarę wotywną za szczęśliwy powrót męŜa z wyprawy wojennej do Syrii. 'królowa Egiptu'. Ŝe wiatry uniosły warkocz do nieba. Ŝona i współregentka króla Egiptu Ptolemeusza Iii Euergetesa.przesłuchiwał św. Kallimach napisał ku jej chwale poemat. 28 Xi 1670) Corneille'a. Berezyna . Racine i Corneille podjęli jednocześnie temat tragedii oparty na cytacie z Swetoniusza.. zainspirowała powstanie co najmniej piętnastu oper. m.wł. Włochy). gdzie stał się konstelacją z siedmiu gwiazd. zwaną Warkoczem Bereniki.miasto nad Styrem w obwodzie wołyńskim Ukr. 258 . w pobliŜu ogona Lwa. pod wsią Studzianką 26-29 Xi 1812. od 1428 do 1797 rządzone przez Wenecję. Po tajemniczym zniknięciu warkocza ze świątyni nadworny astrolog Konon z Samos ogłosił.tragedia (ParyŜ.

). goszcząc na swym dworze artystów i uczonych. Cieśnina Beringa . ukończona Xviii w. Berlinka . w kaplicy (zbudowanej na miejscu zakrystii romańskiej) bazyliki Santa Maria Maggiore (1137.między kontynentami Azji i Ameryki Płn. Gorgibus. Cyrano de Bergerac. która badała wybrzeŜa Morza Arktycznego. obok grobu swej córki Medei. Wielką Ekspedycją Płn. Kaplica Colleonich . . Berlichingen . stąd teŜ pochodzą bohaterowie wł. przebył Syberię. Tiepolo.Donizettiego. Bergerac . w Xvi-Xviii w. Bering . doszedłszy do majątku. Kamczatką i Alaską. commedia dell'arte: Arlekin. z Ŝaglami. A. wojłoku nakładany na zwykłe obuwie. Brighella. pieśń taneczna z okolic Bergamo. Kamczatkę i cieśninę dzielącą Azję od Ameryki Płn.bergamasco. część Pacyfiku między Półwyspem Czukockim. tańczona teŜ w Polsce Xvii w. szkuta. a ozdobił freskami G. Sprawił sobie teŜ grobowiec za Ŝycia. w Xix w. morze i cięśninę nazwano ku czci Beringa na wniosek komandora Jamesa Cooka. między Przylądkiem DieŜniewa i Alaską. resorowany. jedno z arcydzieł renesansowej rzeźby lombardzkiej. w Xviii w. stąd nazwa. na polecenie cara Piotra I. czterokołowy kryty. Ŝeglarz i odkrywca duński w słuŜbie rosyjskiej. Amadeo. taniec w takcie 6/8.płn. Bergamasca . Morze Beringa . w drodze powrotnej zmarł na szkorbut. W 1725-29.Vitus Jonassen.zob. pierwsze powstały w Berlinie. W 1733-41 kierował tzw. Brama (Brandenburska).dawn. but zimowy z futra a. podróŜny pojazd konny z 4 miejscami siedzącymi. Gtz von Berlichingen.zob. Pantalone.zob. z nm. Berlacz .Kondotier Bartolomeo Cofleoni.. pergames(z)ka. bergamask. barka zboŜowa bez napędu a.. wykonał w 1476 G.. w takcie parzystym. Berlin . Kaplicę.dawn. W 1741 Bering odkrył brzegi Alaski i Aleuty. 1680-1741. Brenlatsche 'łapęć niedźwiedzi'. schronił się wraz ze swymi kombatantami w Bergamo.

Bernarda w Alpach w X w. mistyku. ok..dynastia szwedzka załoŜona przez marszałka napoleońskiego Jeana Bernadotte'a (adoptowanego w 1810 przez króla Karola Xiii). zazw. dziś słuŜbę ratowniczą pełnią głównie śmigłowce. drugi raz zapoŜyczone w Xv w. Bernarda z Aosty (a. Bernard . kulę a.Bernhard ze st.Zeusa. Bernadotte . jako feruła (zob.sceptr.bernard. z łac. ferula.kark opasłego grubasa. przez grenadierów i kompanie wyborowe. Bernarda z Clairvaux. z nm.. i śrdw. patronie pszczelarzy w Europie środk. przez augustianów.-nm. poŜyczka. kaznodziei (zw. prowadzonym od Xii-Xiii w.. w czasie trzystu lat słuŜby psy uratowały Ŝycie 2500 osób. bero-. cystersi francuscy. przedstawianym z ulem. imię populame po św. maści łaciatej.-g. który panował jako Karol Xiv. zakończonej jakimś emblematem: berła konsulów rzymskich miały na szczycie orła. 1818-44. psy tej rasy hodowano w schronisku załoŜonym koło Przełęczy Wielkiej św. który ocalił czterdziestu kilku ludzi na przełomie Xviii i Xix w. symbol władzy i jedno z insygniów królewskich w kształcie ozdobnej laski. najsłynniejszym był Barry. cystersie.eleur de lis zob.wysoka czapka futrzana noszona w Xviii i Xix w. jęz. pochodzących zapewne od wielkich psów sprowadzonych przez staroŜ. królów ang. krzyŜ. bern + hart 'niedźwiedź + silny'. Pierwszy ich klasztor w Polsce stanął na Stradomiu w Krakowie w 1454 pod wezwaniem św. UŜywane niekiedy jako symbol władzy przez rektorów uniwersytetów. dawniej zw.).. Bernarda ze Sieny . nazwa uŜywana tylko w Polsce na oznaczenie członków zakonu braci mniejszych.stąd nazwa zakonu w Polsce. Cybele i Hery (zakończone kukułką symbolizującą zdradzaną małŜonkę). Bernardyni . 'doktor miodopłynny'). za pośredn. tresowano je do odszukiwania zasypanych śniegiem lub zbłąkanych podróŜnych. czeskiego. na Zachodzie franciszkanami-obserwantami (zob. królów fr. staroŜ. Bernardzie z Clairvaux. . silnych psów długowełnistych. duŜych. z Montjoux). rasa b. inicjatorze 2. Rzymian z Azji. Bermyca . teologu. . Reformaci). Kark bernardyński . krucjaty. Lilia: Berło było teŜ atrybutem bogów . Biernat. por. w Brytanii reprezentacyjne nakrycie głowy gwardii królewskiej. od końca Xvii w.zakonnicy reguły św. Barenmutze 'czapka niedźwiedzia'. Bernardyn .Berło . doctor mellifluus łac. z X-Xi w. przez św. 1091-1153.

w roli napisanej specjalnie dla niej.tragedia (Monachium 1852) Friedricha Hebbla obrazuje bunt miłości przeciw racji stanu. właśc. jedna z najsłynniejszych na świecie..Sarah. przyjmowany na dworze Eleonory Akwitańskiej.w dawnej Polsce zapasowa porcja jadła przy posiłku na wypadek wizyty kwestarza-bernardyna o wilczym apetycie. Bernardo Del Carpio . kiedy bezbronna piękność w rękach oprawców nie chce wyrzec się swojej miłości: "KsiąŜę jest mój. nm. a o jej sukcesie zdecydowała młodzieŜ Dzielnicy Łacińskiej. magnetyczna osobowość i zerwanie z tradycyjną pompatycznością zapewniły jej powodzenie m.jeden z najsłynniejszych trubadurów prowansalskich Xii w. ostatnio w 1922 w La Gloire Rostanda. aktorka fr. jako Doni Sol w jego Hernanim i jako Fedrze Racine'a. którą mogła grać w pozycji siedzącej.suto zastawiony.na wpół mityczny bohater hiszpański z Ix w. Debiutowała w Komedii.. który czynom jego poświęcił wiele sztuk. Jej głos. 1844-1923. gdyŜ odmówiła zrzeczenia się praw legalnej małŜonki jego syna jedynaka. przedstawia teŜ ból księcia stojącego nad zwłokami utopionej. metalicznym i nosowym. czarująca. Bernard De Ventadour . którą ksiąŜę Ernest Bawarski kazał 12 X 1435 zrzucić z mostu w Straubingu (Bawaria) do Dunaju. Agnes Bernauer . Inne jej wielkie role to Adrienne Lecouvreur Scribe'a.Agnes zwana "aniołem augsburskim". ale szerokiej publiczności dała się poznać w 1868 w "Odeonie". przyszłego księcia Alberta Iii. piękna i dumna córka golibrody Kaspra Bernauera. ale teŜ "królową pozy". Henriette Rosine Bernard. Stół bernardyński .in. ulubiony temat minstreli i Lope de Vegi. autor wielu pięknych pięśni miłośnych. Nawet po amputacji nogi w 1915 wracała na scenę. Ballada ludowa o "pięknej Bernauerce" z ok. w męskiej roli w komedii wierszem "Przechodzień" Fr.. Bernauer . Bernhardt . Francuskiej w 1862 w Ifigenii Racine'a.Na bernardyna . w roli Królowej w Ruy Blas Victora Hugo. der Engel von Augsburg. . 1750 maluje ów moment krytyczny. Coppee'go. a ja jestem jego!". zwana "boską Sarą" o "złotym głosie" nieopisanej piękności. Marguerite w Damie kameliowej Dumasa-syna i rola syna Napoleona w Orlątku Rostanda.

Jan opisuje bestię wychodzącą z morza i drugą wychodzącą z ziemi. wg której zdrajcy porywają Bertę w dzień ślubu. zbliŜona w charakterze do włoskiej Befany (zob. bererczczi). egip. W jego świątyni w Abydos działała słynna wyrocznia tłumacząca sny. Gruba Berta .) Mikołaj. por: (św. Jego gł. ok. Bestia apokaliptyczna . błąka się po lesie i znosi wiele cierpień do czasu.w Biblii. bóg urodzin i małŜeństwa. równieŜ na amuletach. 'błyszcząca'. nadworny architekt i rzeźbiarz króla Zygmunta I Starego.). 'pani'.-g. jest to pani która bezszelestnie zakrada się do dziecinnego pokoju. z łac." Bestia ludzka . która aŜ do śmierci w 783 wspomagała syna w jego działaniach politycznych. niech zrachuje liczbę bestii. ma wielkie stopy i Ŝelazny nos.. La Bete humaine.Berrecci Bartolommeo (wym. później takŜe z tarczą i mieczem. aŜ jej matka odkrywa szalbierstwo. aby ukołysać dzieci do snu. przedstawiany. tj. Bes . niemieckie wcielenie epifanii. Albowiem jest to liczba człowieka.st. jeszcze w Xv w. opiekun domu i jego mieszkańców. 1480-1537. Nieszczęsna księŜniczka. Jest bohaterką tytułową popularnej chanson de geste Adeneta le Roi (Xiii w. Włoch przybyły w 1516 z Florencji do Polski. bestia tkwiąca w człowieku. Gruby. Berta o wielkich stopach . 13. ale jest postrachem niegrzecznych.dzikie.zob. noŜem w rękach. kobieta o licznych zaletach serca i charakteru. . Frau Berla . pozbawiona tronu.fr. nad którą liczne pokolenia egzegetów łamały sobie głowę: "Kto ma rozum. wschodnie i południowe skrzydło). Od 1530 kończył budowę pałacu wawelskiego (kolumnada arkadowa dziedzińca. dawca spokojnego snu i patron kobiecych strojów. Apok. dziełem jest kaplica Zygmuntowska (1519-33) w katedrze na Wawelu. drapieŜne zwierzę. św.nm. a liczba jego jest 666. Bestia . jako groteskowy karzeł okryty lwią skórą z parą Ŝmij a.). UwaŜany za największego architekta włoskiego w Polsce Xvi w. tytuł 17 tomu (1890) cyklu powieściowego Les Rougon-Macquart Emila Zoli. 'zwierzę'. podstawiając córkę jej niańki jako pannę młodą. kończy zaś zagadką. 1-18.-nm.Ŝona króla Pepina Krótkiego (Małego) i matka Karola Wielkiego. Berta .mit.

Staatsgalerie. bar-seba 'córka radości'. scena rodzajowa ze szczególnie pięknym aktem kobiecym. Horacy określa tak w Listach. iluminowane dzieło wierszem a. por. poślubił. hebr.sztuka (1927) Emila Zegadłowicza. Bestiariusz . wg Biblii miejsce zamieszkania Łazarza i jego sióstr: Marii i Marty. Betsabee w kąpieli .. zmienna. por.traktat moralistyczny (1903) Andre Gide'a. fizjologus. Betsabee została kochanką króla. na płd. .łac. często wymieniane w Starym i Nowym Testamencie jako miejsce śmierci Racheli zamieszkania Moabitki Rut i Noemi. Ks. cel pielgrzymek chrześcijańskich. w śrdw.obraz (ok. Betsabee . za traktaty zoologiczne i źródło nauki moralnej. wyprawił zatem Uriasza pod oblęŜoną Rabbę z listem do naczelnego wodza.staroŜytne miasto w Palestynie. bestia 'zwierze'. król Dawid zobaczył ją w kąpieli i zakochał się. pod wpływem napomnień proroka Natana. z alegorycznym komentarzem moralizującym. 1. o średnicy ok.miasto w Judei w staroŜ. katedrach). Luwr. jaskrawoczerwona. Betsabee .obraz (1654) Rembrandta. 1485) Hansa Memlinga. Joaba. koło Jerozolimy. 11-12. plast. nieregulama. w Biblii piękna Izraelitka. Betlejem . prozą. wg Łuk. Beteigeuse. belua multorum capitum. fantastycznych zwierząt (np. 2. betelgez). 400 razy większej od średnicy Słońca. często mających znaczenie symboliczne. list zawierał rozkaz posłania Uriasza na pewną śmierć. Gdy Uriasz zginął. zazw. Ew. bestiarium od łac. Betania . lud rzymski. Bellerofon. Ich synem był król Salomon. rzeźba a. Ŝona Uriasza Hetejczyka. hebr. Betelgeuse (wym. który ją jednak. cieszyły się wielką popularnością. uwaŜane w śrdw. Betsaba . dom bogini Lahmu'. Betsabee . obraz przedstawiające grupę prawdziwych a. wygląd i zachowanie zwierząt prawdziwych i bajecznych. ze śrdw. gwiazda-olbrzym najjaśniejsza konstelacji Oriona. Palestynie.Batszeba.bestiarium. 76. opisujące. Stuttgart. 2. od Jerozolimy. 1-20. miasto Dawidowe i miejsce urodzenia Chrystusa. łac. ParyŜ. Król.Wielogłowa bestia . Bet Lehem 'dom chleba a.. 1.

bez czarny i bez koralowy. która się jednak nie przyjęła.gra w karty z pocz.Betsaida (1) . Bhagawadgita . 5. wg Jana. hebd. miała uzdrawiać wchodzących do niej chorych. Andrzeja i Filipa. nie ma z bzem nic wspólnego prócz pot. Awatar) i ArdŜuną. bazahr. będący częścią Mahabharaty (zob. miejscowość w Palestynie na wsch. często cudacznej. gdy anioł poruszał jej wody. Botanicy dali mu nazwę lilak.staroŜ. besigue. Bezoar . besi. przedstawicielem ludzkości. por. 2-3. za skamieniałe łzy jelenia.niezwykle atrakcyjna dzielnica Los Angeles (USA). w pobliŜu Hollywood. powyŜej ujścia do jeziora Genezaret. wg Biblii miejsce urodzenia apostołów Piotra. z fr. por. ang. od świątyni jerozolimskiej. lek ten uwaŜano zazw. Siloe. zwana teŜ ewangelią Kriszny. ale takŜe na myślicieli i pisarzy europejskich. z arab. Bzik. grupa kart w tej grze: dama pik i walet karo. zbudowanymi przez gwiazdy filmowe. Gita wywarła wielki wpływ nie tylko na filozofię i literaturę indyjską. Owcza Sadzawka. z których tylko 3 rosną w Polsce.Betesda. Sunset Boulevard i domami o oryginalnej. ze słynnym Bulwarem Zachodzącego Słońca. architekturze. wyrabiany z kulistych tworów powstałych w przedŜołądkach kóz bezoarowych.Gita. pad 'chroniący (od)'. 20 gatunków.nazwa ta obejmuje ok. bud-zahr. por.strutka. połoŜona wg Biblii na płn. nazwy. Beverly Hills . pad-zahr. kosztowny lek. brzegu Jordanu. złoŜony z 18 części i siedmiuset dystychów dialog między Kriszną (8. Ew. w dawnej Polsce ceniony juŜ od średniowiecza równieŜ jako odtrutka (stąd nazwa). zahr 'trucizna'. badizahr od pers. wcieleniem boga Wisznu. gdzie ma się rozegrać epicka bitwa między Kaurawami i Pandawami. Bez . sirotka. przez Arabów. Betsaida (2) .). sanskrycki poemat religijno-filozoficzny. w śrdw. sprowadzony ok. 1563 z Bałkanu przez Konstantynopol (i dlatego w Polsce nazywany bzem tureckim). Data powstania .. Xix w. podobna do mariasza. Noszący potocznie nazwę bzu krzew Syringa vulgaris z rodziny oliwkowatych. skr. besy. wprowadzony do medycyny europ. na polu bitwy Kurokszetry. Bezik .

por. zob. Kobieta. Puszcza (Białowieska). na rękawiczki. jak np. sanskr. Biała Góra . Leszek Biały. 1910. od białego zawoju (podwiki) noszonego przez męŜatki. księcia Anhaltu. w Polsce . delikatne. Białoskórnik . reakcjoniści.. bilokuryj. bezwględnym represjom i absolutystycznej władzy Habsburgów.kolor symbolizujący zazwyczaj czystość. Biały . koŜuchy itp. niewinność. zamszową. Na Wschodzie kolor biały jest symbolem starszeństwa.dawn. białe słonie były święte w Syjamie. jasnowłosy.białka. Egipcie głowę Ozyrysa zdobiła biała tiara. równieŜ druidzi. płowy. Biali . kontrrewolucjoniści. uŜywana obok innych nazw. blondyn. polit. Barwa (Biała). takich jak Ŝona (w sensie 'kobieta' do Xvi w. Białokurowaty . np.garbarz wytwarzający skóry jasne. 'pieśń błogosławionego'. Lis(owaty). odzieŜ lekką.hist. Czeska armia protestancka pod wodzą Chrystiana.). prawdę. gdzie 8 Xi 1620 stoczono pierwszą wielką bitwę wojny trzydziestoletniej.wzgórze na zachód od Pragi. Przydomek wielu władców. nosili na ogół białe szaty liturgiczne. niewiasta. por. prządka. W staroŜ.stronnictwo zachowawcze. Białe konie ofiarowywano słońcu. została pobita przez wojska austriacko-niemiecko-hiszpańskie obozu katolickiego pod dowództwem hr. Johanna Tilly. teŜ Bicz(ownicy).. jasny. kiedy jeszcze nazwę kobieta odczuwano jako ubliŜającą. polska nazwa kobiety. BiałowieŜa . prostotę. wyŜszości. białe byki wybierali na ofiarę druidzi. StaroŜytni kapłani. konserwatyści. zob. Bharat .zob. do Xviii w. Henryk Iii. wyd. pol. uczciwość. przeciwnicy Czerwonych w czasie powstania 1863 r. . albinos.nazwa Indii w języku hindi. z ukr.nieznana. miękkie. Klęska ta pozbawiła Czechy niepodległości na trzy stulecia i poddała je germanizacji. Białogłowa .

aby móc skuteczniej stawiać opór cesarzowi. gościnno-sypialne. u brodów.widmo a.wysoka temperatura ciała połączona z majaczeniem. niewinnie zamordowanej pani zamku. Czarny (Czarna izba). chęci rozpoczęcia rokowań z nieprzyjacielem. zwł. na co dzień mało uŜywane. bredzeniem i halucynacjami jako skutek ostrego zatrucia alkoholem. śmierci. którzy w (a. Zjawa taka ma być zwiastunką nieszczęścia a. por. a Biała Dama to dawna Holda czy Berchta. W Normandii Białe Damy czaić się miały w parowach.zob.. Biała emigracja .w dawnym domu szlacheckim i chłopskim pomieszczenie reprezentacyjne. zagroŜeni przez zbliŜające się wojska Karola de Valois. po) okresie Wojny Domowej 1918-20 udali się na emigrację. Legendy te są. policją itd. bogini przyjmująca dusze dziewic i dzieci. nie chcąc podporządkować się papieŜowi Bonifacemu Viii. jak i cesarza. Czarni byli zwolennikami pójścia na kompromis z papieŜem. Biała flaga .pot. w okresie wojny domowej w Rosji a. Biała gałka . 1300 we Florencji po wygnaniu gibelinów w Xiii w.broń sieczna a. Z wielu (zwł. Biała broń . Biali chcieli utrzymać Florencję niezaleŜną zarówno od papieŜa. . niemieckimi) pałacami i zamkami łączy się legenda o pojawiającym się nocami duchu pokutującej morderczyni a.wł. być moŜe. czarodziejka w folklorze wielu krajów Europy.międzynarodowy znak poddania się a. dwie frakcje stronnictwa gwelfów. demonstrujące zamoŜność domu. mostków i w innych ciasnych przejściach. jak Grabów. o nastawieniu antyradzieckim. a gdy odmawiały ciskały go w zarosły pokrzywami dół. aby się nauczył grzeczności. Kopaszewo. legendy te zawędrowały teŜ do Polski. starannie utrzymane. Biała królowa . Rydzyna i in.. zapraszały przechodnia do tańca: jeśli się godzili nie czyniły nic złego. do rezydencji wielkopolskich. Neri.Biali i Czarni . opuścili w 1301 miasto (wśród nich Dante i ojciec Petrarki) i na koniec przyłączyli się do gibelinów. kontrrewolucyjne formacje wojsk. rosyjskie emigracyjne związki polit. podczas balotaŜu (tajnego głosowania) głos za przyjęciem do klubu. które utworzyły się ok. Chorągiew. Biała Dama . a nawet do Wilanowa czy Jabłonny.zob. Królowa. pozostałością mitów germańskich. kłująca. parlamentariusz z białą flagą jest nietykalny. Biała izba . Potulice.Rosjanie. Biała gorączka . Biała gwardia . Opera komiczna (1825) Francois Boieldieu. Bianchi. Biała (i) czerwona .dawn.

śółty (śółta księga). ang. za granicę. White League. Białe noce . zmuszana do prostytucji. Białe małŜeństwo . zob. fantazja romantyczna.ang. społ..gwiazdy o masie zbliŜonej do masy Słońca. w Pekinie. kobieta sprzedana do domu publicznego.cielęcina. Biała magia . bez zamiaru współŜycia seksualnego.-kat. takŜe podobne publikacje rządów in. Białe kołnierzyki .urzędnicy (w odróŜnieniu od robotników). white collars. Białe karły .biały pieniądz. Biała niewolnica . fr. zawierająca zbiór informacji na jakiś temat polit. w dawnej Polsce moneta srebrna. Offenbacha. do Ameryki Płd.. publikacja rządu brytyjskiego przeznaczona do sprzedaŜy publ.opowieść sentymentalna ze wspomnień marzyciela (1848) Dostojewskiego. Ku Klux Klan. Biała śmierć . Biała stopa . zawarte w celu nabycia a.w okolicach polarnych a. drób. a. państw.emblemat ang. ominięcia jakiegoś prawa.ślad zwierzyny na śniegu. Une nuit blanche. kiedy słońce zachodzi na krótko a. amer. Biała Liga . Biała noc .Biała księga . Biała pagoda . kobiety.dawn. Biała RóŜa . subpolarnych w okresie przesilenia letniego. Czarny (Czarna magia). dynastii York. nie zachodzi wcale. Biała moneta .działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych bez pomocy złych duchów.śniegi i lody groŜące śmiercią. lecz o rozmiarach podobnych do Ziemi.dawn. Gęstość materii we wnętrzu białych karłów moŜe przekraczać 100 ton na 17cm sześcienny. Białe mięso . wraz z Dwoma ślepcami) J. zob.ang. w parku na płn. Biała płeć . mariage blanc.z 1651 r. Biała niedziela . zwł. Białe noce . . od Zakazanego Miasta. sentymentalno-sielski wodewil. por.fr. debiut operetkowy w 1 akcie (ParyŜ 1855.formalne.w kościele rz. White Paper. Rośliny (Emblematy). późn. niedziela pasyjna.. piąta niedziela wielkiego postu. np.

kosztowna. przeniesiona późn.zob. cięŜko harujący dla cudzej chwały. wprowadzona oficjalnie przez prezydenta Teodora Roosevelta. 202. w Waszyngtonie od czasu. Biały murzyn . Biały balet . bezuŜyteczna godność a.łac. sadź. Biały słoń święte zwierzę Syjamu za czasów dawnych. posiadłość niewarta pieniędzy łoŜonych na jej utrzymanie. wg islamu dusze sprawiedliwych śpią jako białe ptaki pod tronem Allaha aŜ do dnia Sądu Ostatecznego. zbudowany w 1774-76 przez Dominika Merliniego. Biały taniec . szycie bielizny. na carów Rosji jako carów moskiewskich. rzadkość'. Biała moneta. tańczony przez biało ubrane tancerki i tancerzy w białych spodniach i czarnych aksamitnych kurteczkach.dawn. tańczony nad ranem. przen. Biały kos .zob. urząd.Rzymianie zaznaczali w kalendarzach szczęśliwe dni białym kamykiem.pierwszy pawilon wzniesiony w Łazienkach przez króla Stanisława Augusta. Czarny (kamyk).tenis. świętemu słoniowi przydawano urzędnika wysokiej rangi. gwizdanie jego przywracać miało wzrok niewidomym.mrozik. Biały Dom(ek) . szron. Biały ptak . wg tradycji póŜniejsi władcy Syjamu obdarowywali białymi słoniami dworzan. których chcieli zrujnować. legendarnych królów Awy. Biały mróz . Biały pieniądz .woda jako siła napędowa elektrowni wodnych. jako źródło . Biały Dom . rara avis 'rzadki ptak.romantyczny.nazwa najstarszego spośród kniaziów Rusi powstała za czasów tatarskich.pop.ostatni na balu. łac. od białych kostiumów graczy. dusza człowieka. Biały kamyk . zamróz. wnętrza: Jan Bogumił Plersch i Jan Ścisło. Biały węgiel . szreń. unikat. albo lapillo. 7. rarytas. aby nadzorował gospodarkę jego dworu. Biały mazur . nędznie wynagradzany. nazwa siedziby prezydenta Stanów Zjedn. polityka prezydenta USA. Biały kruk . por.sumienie a.człowiek wyzyskiwany. Juwenala. przen. z Satyr. a. fenomen. Biały sport . Biały car .Białe szycie . Taniec. gdy okopcone mury spalonego w 1814 przez wojska brytyjskie gmachu otynkowano na biało. kredą.czarodziejski ptak folkloru baskijskiego.

Orzeł. m. zdanie: 'Wszystko co posiadam. 'między dziedzińcem a ogrodem' . tytuł sztuki St. 1726 rozbudowany przez Jana Zygmunta Deybla dla Jana Klemensa Branickiego na wielkie załoŜenie pałacowo-ogrodowe . od 1771 . końca Xix i pocz. super nivem dealbabor. odbudowany wg planów z 1726. Mędrcy). 1.in..łac. tytuł wiersza R.miasto wojewódzkie nad rzeką Białą we wsch. które wg Cicerona (Paradoxa. przez wielkiego księcia lit. W 1760-71 wnętrza przyozdobiono klasycystyczną dekoracją malarsko-rzeźbiarską. w Xiv w. któremu staroŜytni przypisywali autorstwo wielu pergaminów (gr. pne. boczne przykryte hełmami. w 1691-97 przez Tylmana z Gameren w stylu barokowym. śeromskiego. spalony w 1944. Trzykondygnacyjny korpus główny pałacu ma 3 ryzality od dziedzińca. Moby Dick.zob.zob. fr. Kiplinga..Potockich. 8) powiedzieć . (zob. gnome). Brama z 1758. Rycerze Białego KrzyŜa . ok. Wojna.ang. 2 wydłuŜone skrzydła boczne łączą się z korpusem za pośrednictwem galerii i pawilonów. templariusze nosili czerwone krzyŜe. noszę z sobą'. Pałac . Xx w.które nazwano w Polsce Wersalem Podlaskim.. eufemistyczne określenie kolonializmu Imperium Bryt. Biały wiersz .z pałacem usytuowanym entre cour et jardin.czarne. Ponad śnieg bielszym się stanę .energii w ogóle. z Biblii. Pałac. Orzeł biały . 9. Brzemię białego człowieka . od 1659 w posiadaniu Stefana Czarnieckiego (z nadania królewskiego). jeden z siedmiu mędrców gr. 1899. Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . pawilonami i rzeźbami.zob. Za pałacem rozległy ogród tarasowy z fontannami. Psalm 50. 1. zameczek gotycko-renesansowy przebud. zbrojownia z Xviii w.nie rymowany. 1919. Biały Wieloryb .w Karii półlegendarny mędrzec gr. Giedymina. z Vi w. KrzyŜacy . później Branickich.. części Niziny Mazowiecko-Podlaskiej. jest dziś siedzibą Akademii Medycznej. Bias z Prieny . usprawiedliwianego przez obrońców jako obowiązek moralny "wyŜszych" białych narodów w stosunku do "zacofanych" kolorowych ludów w koloniach. Białystok .joannici (zob). i pałacyk gościnny z 1771 uzupełniają zespół pałacowy. white man's burden. wieś załoŜona prawdop.śrdw. Prawa miejskie od 1749.

Pięcioksiąg. która wypisana była podobno na ścianie świątyni Apollina w Delfach. ketuwim . I w. księgi (gr.powstał między Xii a Ii w. zachowany tylko w jęz. biblion 'zwój papirusu. łac. Leviticus. Deuteronomium. teŜ Mit(y i legendy. wg Mat. Przekład łaciński z Iv8V w. Pawła i 7 listów powszechnych. a. Prorok (Prorocy izraelscy). Biblia . a przez chrześcijaństwo równieŜ za natchnione przez Boga. gr. Księgi prorockie . 4. w jęz. Kanon obejmuje 27 ksiąg: 1. pierwotne teksty zaginęły.. na Septuagincie i Masorze (zob.. hebrajskim i aramejskim.16 ksiąg.. zob. napisany w jęz. Pisma. Numeri. 2. Genesis.. jeden z najstarszych pomników lit. w niewielkiej części w koine. 'prawo'. Pentateuch.). pne. greckim i aramejskim (Ew. newiim . Tekst oryginałów (autografów) zaginął. biblia 'księgi') uznane za święte przez judaizm.9 ksiąg.).. uwzględniający treść ksiąg: 1. Exodus. hebr. hebr. Tora hebr. Omnia mea mecum porto.maksyma Biasa. Stary i Nowy Testament. jest dotąd urzędowym tekstem Starego i Nowego Testamentu w kościele kat.21 ksiąg. Księgi historyczne: 4 Ewangelie i Dzieje Apostolskie.powstał między poł. Ii. Nowy Testament . pismo' w l. Kanon Ŝydowski i chrześcijański z wyjątkiem katolicyzmu: 1. Księgi dydaktyczne . Wulgata. ksiąŜka.21 ksiąg. . Księgi dydaktyczne: 14 listów św.). 3. 3.miał porzucając ojczyznę. tzw. zob. 2... Prorocy. aby zagroŜeni przez Persów uciekli na Sardynię. Kanon katolicki. gr. zob. 2.Pismo św. Pozostałe 7 ksiąg deuterokanonicznych uwaŜa się poza kanonem katolickim za apokryfy..mn. najwcześniejsze manuskrypty pochodzą z Iii i Iv w. wersje istniejące opierają się gł. Stary Testament .13 ksiąg. grece hellenistycznej. Księgi historyczne . Ludzie są przewaŜnie źli . a poł. Udzielił teŜ rzekomo mieszkańcom Jonii oryginalnej rady.

zob.in. Biblia gdańska . 42-wierszowa . szarffenbergowska . stąd nazwa.. 1. 200 egzemplarzy zachowało się 46.. Mazarina. gdzie odnaleziono znaczną część przekładu.wydana w 1561 na zlecenie nakładców M. słowiański. dedykowany Krzysztofowi Radziwiłłowi. (Gen. . właśc.. Biblia króla Jakuba a.. był ogromny.przełoŜona przez św. przekład kalwiński wyd. WaŜniejsze przekłady: Biblia brzeska a.3. pierwszy szeroko znany i opisany egzemplarz znaleziono w Bibliotece Mazarina w ParyŜu. w 1454855. Biblia królewiecka .największe osiągnięcie warsztatu Johanna Gutenberga. starosłowiańska .zob. Biblia Cyryla i Metodego a. a Duch BoŜy na świecie linad wodami. niŜej Biblia Gutenberga. przekładzie Wulgaty (Xv w. w 1563 nakładem Mikołaja Radziwiiła Czarnego. dokonany 1604-11 przez grupę uczonych na zlecenie króla Jakuba I (James I). wydruk. z 1632 (nowa edycja w Biblii brzeskiej). prawdop. Wersja autoryzowana . wydany w 1611. 1.Objawienie św.. Ŝony Władysława Jagiełły w 1454 przez kilku tłumaczy. arcydzieło sztuki typograficznej.) Biblia Leopolity a. ale ziemia była nieuŜyteczna a próŜna. Biblia Gutenberga a. Na początce Bóg stworzył niebo i ziemię. m. Cyryla (Konstantyna) w Ix w. Biblia 42-wierszowa . i S. wydanie z błędami druk.?). Jest jeszcze w uŜyciu.przekład angielski.pol. niŜej Biblia Seklucjana. w 1760 r. z ok.zob. szaroszpatacka . Biblia królowej Zofii (Sonki) a. a. stał się tekstem obowiązującym niemal dla wszystkich angielskich sekt protestanckich. m. Jedna z najdróŜszych ksiąg świata. Jana. Szarffienbergów pierwszy drukowany katolicki przekład polski Jana Leopolity. kapelana Jędrzeja z Jaszowic na zlecenie królowej-wdowy. kanoniczny tekst protestancki. Apokalipsa. Biblia Budnego .najwaŜniejszy zabytek jęz. nazwa od miasta Sarospatak na Węgrzech..przekład pol. na utworzony przez Cyryla i Metodego język staro-cerkiewno-słowiański.in. oparty na nie zachowanym do dziś pełnym śrdw. zob. radziwiłłowska . przekład Starego Testamentu z tłumaczenia czeskiego dokonany dla 4. a ćmy były na twarzy przepaści. polskiego Xv w. Księgę prorocką . księdza Jana Nicza ze Lwowa. słynny błąd: "kuszony do diabła" zamiast "od diabła". Biblia łacińska. niŜej Biblia nieświeska. z tego jeden w bibliotece Seminarium Duchownego w Pelplinie. Jego wpływ na literaturę i język ang. najstarszy literacki jęz.

wyŜej Biblia króla Jakuba. na niemiecki. wyŜej Biblia Gutenberga.). z krótkimi objaśnieniami. Biblia Szarffenberga .pol. tł. Biblia Wiklifa . Budnego . dzieci na ulicy.zob. napisany pięknym. Nowy Testament . po łacinie. 'Biblia ubogich (duchem)'. Murzynowskiego . i gr. i przysłuchiwać się ich mowie. obrazkowa ksiąŜką dewocyjna. renesansowym. w 1574. Przekład ariański Marcina Czechowica z 1577. Psałterz . Biblia Wujka . do dziś Ŝywym językiem polskim.zob. który jednak z przekładami tymi nie miał nic wspólnego.. jak tekst łaciński powinien brzmieć po niemiecku. .naprzód z bloków (desek drzeworytniczych) później z ruchomych czcionek. pierwszy z 1380 (pierwszy kompletny przekład ang.najwaŜniejszy z nowoŜytnych przekładów Biblii. Biblia szaroszpatacka . w 1552 w Królewcu nakładem księgarza Jana Seklucjana. Biblia Murzynowskiego .znakomity przekład jezuity Jakuba Wujka (w 1593 Nowy Testament. królewiecka. Psałterze. drugi o kilka lat późniejszy.przystosowanym językowo do polszczyzny Xvi w. wyŜej Biblia brzeska.). w NieświeŜu nakładem Kawieczyńskich.zob. języka narodowego i literatury nm.pol. z języków hebr. śołtarze). wyd. Wersja autoryzowana zob.całość). wyŜej Biblia Leopolity. przekład ariański z 1570-72 Szymona Budnego wyd.zob. słuŜąca w śrdw.dwa przekłady Wulgaty na jęz.. analfabetom jako namiastka lektury Pisma św." Wyd.. Biblia Lutra . który dzięki temu dziełu jest datą powstania nm. Biblia pauperum . Biblia Mazarina . tzw. angielski. przekład luterański Nowego Testamentu Stanisława Murzynowskiego. pod kaŜdym obrazkiem. Septuaginta . Biblia nieświeska a. a.zob. wyŜej Biblia królowej Zofii. zazw. w 1534 roku.zob. niŜej Biblia Seklucjana. człowieka z ludu na rynku.. najwcześniejsze ksiąŜki drukowane . ale trzeba pytać matki w domu. w 1599 . Biblia Seklucjana a. teologa i reformatora relig. od nazwiska ang. Psalm (Psalmodie.łac.przekład ariański Jana Kiszki wyd. Luter w Przesłaniu od tłumacza: "Nie naleŜy pytać. Johna Wiklifa (zob.zob. Biblia radziwiłłowska . Były to prawdop..

wraz z Muzeum. przez Ptolemeusza I Sotera wraz z Muzeum (zob. Izabeli Czartoryskiej w Świątyni Sybili w Puławach. a nawet w jakiejś części. ofiarowana krajowi i przekazana do uŜytku publ. przy świątyni Serapisa. ang. Eratostenes z Kyrene. W 1831 zbiory skonfiskowano i wywięziono do Petersburga.? Wg legendy. w Krakowie w 1876. Niewielką uratowaną część oddano do uŜytku publ.księgozbiór ks. Oddana do uŜytku publ. w 1455 przez księcia Humphreya. Akadów.zał. Babilończyków i Asyryjczyków (obecnie częściowo w Muzeum Brytyjskim).in.Wulgata . Biblioteka. uniwersytetu w Oxfordzie. stąd nazwa. Xvii w. Poeta Kallimach z Kyreny opracował katalog zbiorów stanowiący pierwszy zarys historii lit. w Krakowie. a w 1880. zburzona za Edwarda Vi. Biblioteka Assurbanjpala . wzbogacony następnie przez Adama Kazimierza i Adama Jerzego Czarłoryskich. ale daty ich są sporne.. nowy budynek w 1946. Layarda. Zenodot z Efezu. nazwa od św. odbudowana w pocz. Zarządzali nią znakomici uczeni gr. w 1857. są szkodliwe. Biblioteka Dzieduszyckich . Dziś Zbiory Czartoryskich w Muz. 1812 w Poturzycy przez Jana Kalasantego Dzieduszyckiego. Bodleian Library. kiedy kalif Omar zdobył Aleksandrię. a jeŜeli inną.. w której zgromadził oryginały i odpisy piśmiennictwa Sumerów. . Biblioteka Baworowskich . Biblioteka Ambrozjańska . kazał zuŜyć zwoje Biblioteki do opalania łaźni publicznych.jako prywatny zbiór kardynała Borromeo. i małej.). 1564-1631. m. Składała się z 2 części: wielkiej. zgromadziła całe niemal piśmiennictwo greckie i wiele innych. Apollonios z Rodos. Biblioteka Aleksandryjska . AmbroŜego. Vii w.zapoczątkowana w 1850 przez Wiktora Baworowskiego. Bruchejon. od 47 pne. do V w. Ŝe jeśli zawierają tę samą treść co Koran. a po 2. przekazana w spadku do uŜytku publ. biskupa Mediolanu. liczyła od 400 do 700 tys. od dzielnicy miasta.zob. Biblioteka uległa całkowitej zagładzie w kilku poŜarach. wojnie świat. zw. ok. H. arcybiskupa Mediolanu.ostatniego wielkiego króla Asyrii. Arystofanes z Bizancjum i Arystarch z Samotraki. we Lwowie w 1900. w 1609 w Mediolanie . Serapejon. ofiarowana społeczeństwu. wychodząc z załoŜenia. zw. są zbyteczne. zał. Biblioteka Czartoryskich . we Lwowie przez Włodzimierza Dzieduszyckiego.. zał. Biblioteka Bodlejska.zal. w znacznej części włączana do zbiorów Ossolineum. Nar.. zwojów.. głównie staraniem Sir Thomasa Bodleya. w poł. 669-626 pne.największa i najsłynniejsza biblioteka staroŜytna. odkryta w ruinach Niniwy w 1853 przez A.

teŜ Ossolineum. Biblioteka Publiczna m. od 1853 we własnym gmachu na Wyspie św. wojny świat. zbiory zniszczone w 80%. wojny świat.st. Wincentego Krasińskiego. ukończona w 1568. Odkupione od nich przez papieŜa Leona X. w 1925. od 1914 we własnym gmachu przy ul. Lorenzo. pomnoŜony w 1823 przez zbiory Lubomirskich z Przeworska. Biblioteka Kórnicka . Biblioteka Ordynacji Krasińskich . Kierbedziowej). Zbiory w 1795 wywiezione do Petersburga. Po wygnaniu Medyceuszy z Florencji zbiory przeszły pod opiekę zakonników u św. W 1946 większa część zbiorów przeniesiona do Wrocławia. od 1829 w Kórniku. biblioteki Jana Zamoyskiego w Zamościu (Xvi w.) i księgozbioru Akademii Zamojskiej. 1364.zał. Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza.zał. w 1838 przez Adama Jerzego Czartoryskiego. Warszawy . Marka we Florencji.zał. w znacznej części rewindykowane. i otwarta w 1747 w Warszawie przez braci Józefa i Andrzeja Załuskich.łac. załoŜona w 1893 jako czytelnia nauk. Ossolińskich we Lwowie. rozpoczęta przez Michała Anioła w 1524.zał. podpalona przez Niemców. przez Samuela Dicksteina. Numimentum spiritus . spłonęła. który je zabrał do Rzymu i wzbogacił z myślą o ich późniejszym zwrocie. Biblioteka Ossolineum . najstarszy i największy ośrodek dokumentacyjny historii Polski za granicą. Wawrzyńca. obecnie znacznie rozbudowana. S. w 1944. zał. od 1953 placówka naukowa PAN. Oddał je Florencji papieŜ Klemens Vii (Giuliano de Medici). Jagiellonka) . Biblioteka Polska w ParyŜu . 1817. 'pokarm dla ducha'. Biblioteka Ordynacji Zamoyskich . w 1880 przejęta przez Zamoyskich. Biblioteka Załuskich . Zaczątkiem jej były prywatne zbiory Cosima i Lorenza de Medici w Xv w.księgozbiór Zakładu Narodowego im. Koszykowej 26 (dar E. zał. Laurenziana . jedna z najstarszych i najwaŜniejszych bibliotek polskich. wraz z Muzeum.najstarsza i najznakomitsza biblioteka publiczna w Polsce.Biblioteka Jagiellońska (pop. największa w Polsce do Xix w. napis na dawnej . niemal w całości spalone. we Florencji.powstała przez połączenie i przewiezienie do Warszawy w Xix w.. W czasie 2.biblioteka przy kościele św. pierwsza polska biblioteka narodowa. Ludwika. po I. W 1775 Hugo Kołłątaj połączył biblioteki wydziałowe w jedną bibliotekę Uniwersytetu Jagiellońskiego. przez Adama Tytusa Działyńskiego w 1817 w Konarzewie.w Krakowie. zniszczona przez Niemców niemal doszczętnie w 1944. oddana narodowi. w czasie 2. wojnie świat. a w 1921 przez Bibliotekę Pawlikowskich z Medyki. w Warszawie w 1844 przez gen. Zob. Leopolda Kronenberga i Henryka Sienkiewicza.

bikom) kapelusz dwuroŜny modny na przełomie Xviii i Xix w. Attyla. biczowali się publicznie.(z łac. ale rozebrani do pasa. 1492-1556.miasto nad rzeką Ropą w woj. zob. Tricome. wzmianki o mieście od 1023. 1260 we Włoszech. w nim cenny obraz Opłakiwanie Chrystusa (Xvi w.Nur ad-Din. bicornis 'dwurogi'. Bicz Homera . Xv w. por. Homeromastiks. waŜny ośrodek handlowy z rozwiniętym tkactwem lnianym na szlaku Polska . po czym wygasł. zbud. którzy odbywając wędrówki pokutnicze. Bicz BoŜy . 'sanatorium dla umysłu'. sprzed 1604. Kościół parafialny BoŜego Ciała . W białych ubiorach (stąd ich wł. prowadzi wiele wojen z krzyŜowcami. Bicz.Pietro Aretino. muzułmański władca (atabeg) Aleppo i Mosulu. i . Zabytki z Xiv-Xvii w. szli ulicami..Węgry w Xv w. w 1780. gł. w końcu Xiii w. krośnieńskim. Fragmenty murów miejskich z basztą katowską. z Baldwinem Iii. Zoil. bractw religijnych. Ruch powstał ok. królem jerozolimskim. własność kapituły krakowskiej. Chichevache. Bicz korali . Bicz ksiąŜąt . własność królewska. zob. a takŜe ostrych satyr. potem w Niemczech. późnorenesansowy ołtarz gł. kaplice z 1521. prawdop. Biecz . Flagellum 'bicz') czionkowie śrdw. okładając się batami do krwi i śpiewając pieśni pokutne. Miejce urodzenia Marcina Kromera (zob.).szkolę katów. Bicorne . teŜ Nur ad-Din i Szama ad-Din. Kiedy na Podkarpaciu powstała plaga zbójnictwa.Bibliotece Królewskiej w Berlinie. z pol. we Francji.gr. W 1349 zakazany przez papieŜa Klemensa Vi. swobodnych erotycznie sonetów i dialogów. Biczownicy a. Bicz chrześcijan . pulpit muzyczny z 1633 z płaskorzeźbami. Kapnicy. Bianchi). częściowo i w Polsce..in. z łac. w mieście załoŜono "uczelnię" . w Xiv w. nazwa Albati a. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza. 1118-74.(wym. stalle późnogotyckie z pocz.). w Polsce noszony przez asystę pogrzebową jeszcze w międzywojniu. m. zwalczany przez kościół.-ok. siedziba sądu wyŜszego prawa magdeburskiego. autor pięciu komedii. Flagelanci . fr.kilka sznurów korali związanych razem. adaptacja napisu na portalu Biblioteki Aleksandryjskiej: Psyches iatreion.późnogotycki. Xvi w. 1519. pisarz wł.zob. zob. ale przybrał na sile w czasie epidemii "czarnej śmierci" 1348-49.

Obie nazwy od białego ubioru zakonnego kamedułów. nawiązuje do dzieł baroku wł. Opiekuje się Warszawą z niezwykłą na czasy saskie energią i kompetencją. w latach 1603-42 wg projektu Andrzeja Spezzy i Jana Seccatori. część dawnej wsi Pólków stała się własnością kamedułów i otrzymała nazwę Bielany. filistra Gottlieba Biedermaiera o umyśle ciasnym i śmiesznym.. krajów słowiańskich i Danii (meble funkcjonalne. w Xviii-Xix w. renesansowe nagrobki z pol. które po przekwitnięciu rozrastają się w gęsty. Gorze się nam stało! Bielany (1) . dziś trzy wielkie osiedla mieszkaniowe wg projektu Marii i Kazimierza Piechotków. kiedy zostaje marszałkiem nadwornym koronnym. porządek . epitafia z Xv-Xvi w. bi:dermajer) niemiecka kultura mieszczańska okresu 1815-48. Bieliński Franciszek .ok. biga 'wóz parokonny'.. w 1916 włączona do Warszawy. publikowanych w 1855-57 w "Fliegende Blatter". 2-wieŜową fasadą. z bogatym wyposaŜeniem wnętrza. z rzędami kaplic bocznych i monumentalną. obrazy Tomasza Dolabelli z Xvii w. Bielany (2) . masywne).część dzielnicy śoliborz w Warszawie. styl meblarstwa i wnętrzarstwa Niemiec. dwukołowy wóz bezresorowy o dwóch dyszlach.lud. Xvii w. od 1732.(wym. pochodząca od szczecinek okwiatu wełnianki. uszkodzony dzwon gotycki z 1382. gdzie znajduje się kościół i erem kameułów na Srebrnej Górze (zob. płn. torfowych łąk. obronna dzwonnica z Xv-Xvi w. Biedermeier ... w Polsce pop. F. rzekomego autora wierszy Adolfa Kussmaula. na linii murów miejskich. Xvi w. od nazwiska satyrycznej postaci nm. 1683-1766. biały puch nadający łące białawe zabarwienie. gdzie w 1. błotnych. zwł.. w ksiąŜce (Biedermaiers Lebenslust) w 1869. z łac. portale późnogotyckie z Xv-Xvi w.. pastwisk. Austrii. Dzięki niemu rozwiązano palące zagadnienia Ŝycia miasta: bruki. S.zob. Bielawa . Kościół zbud. Biegajcie! Biegajcie! . proste. jednonawowy. poł. wyd. Biedka . wygodne.część dzielnicy Zwierzyniec w Krakowie.bieda.barokowe z Xvii w. Srebro). nazwa podmokłych. oświetlenie. Sautera i Ludwiga Eichrodta. W 1742 zostaje marszałkiem wielkim.

Wystawa Sztuki Nowoczesnej w Wenecji'. Pan Tadeusz.. alby. festiwal) odbywająca się co 2 lata. Esposizione Biennale Internazionale d'Arte di Venezia . odbywające się od 1895 najstarsze i najsłynniejsze biennale artystyczne świata. biennum 'okres dwuletni'. Jedni mnie błota i gnoju stolicą. stworzył w 1742 Komisję Brukową. biały obrus. 'Dobrego porządku'. który projektował domy jurydyki Bielino. (A.) Bielizna . Drudzy Plutona zwali okolicą. 'Międzynar. 431. białość. z łac. Warszawa. suknia.ogniowy. marszałka nadwornego koronnego. (Józef Dulski. pod sukienką. Ty prawie wszystkie waŜniejsze ulice. Ulica Marszałkowska . serwety.. biały ubiór. 53-54. noszona pod ubraniem zwierzchnim. (. zob. 77-78 (poł.. Kronika (wszytkiego świata). podpinki.. kolor biały.) Z inszym juŜ cale pozorem Warszawa W oczach całego dzisiaj świata sława. Osią tego nowo zagospodarowanego terenu osadniczego była wytyczona ulica szerokości 26 m. (stołowa) obrusy. strój. tabor miejski.impreza (wystawa. Wprowadził atmosferę względnego ładu. Zaplanowano ją od Królewskiej do Świętokrzyskiej. nieco później nazwana od funkcji Bielińskiego Marszałkowską. juŜ za Stanisława Augusta Komisja Brukowa przedłuŜa ulicę do granicy pól miejskich (dzisiejsza Wilcza).ok. Jednym z miast będę najpiękniejszych świata. porządku i poszanowania prawa. tj.dawn.) I mniemam.).. dawn. 59-64. a autorem planu był zapewne Jakub Fontana. zajmującą się kontrolą finansów i przywilejów miejskich. . Xviii w. pierwszy historyk piszący po polsku i pierwszy polski zawodowy literat. poszewki. Tyś nowe domom przepisał granice. (bielizna pościelowa) prześcieradła.wł. Nowych mi ozdób i wygód dodałeś (. planując ją w kształcie kwadratu w układzie szachownicy. obrusy ołtarzowe itp. Mickiewicz. wł. w białą sukienkę. czystość miasta.. (kościelna) komŜe. jeślić Bóg DrzedłuŜy lata. Gdy pięknym pokryć kamieniem kazałeś. 2. a w 1765 Komisję Boni Ordinis łac. Do Franciszka Bielińskiego.) Bielski Marcin . białe nakrycie. Pośrodku szła dziewczyna w bieliznę ubrana.w 1757 Bieliński zakłada jurydykę Bielino. serwetki równieŜ kolorowe. biała szata. Biennale . odzieŜ spodnia. 1495-1575.

Bifrost . "pierwszy Polak. bifo 'drŜeć'. czart.Bierki . Bies . widzę. Biernat. (A. Senatorze. przez pieszych wędrowców. co świadomie i konsekwentnie polszczyznę w piśmie uprawiał". Bigos . torba. bisić się . nazwa 13. Dziady.pop. Mickiewicz. gdy na stanie Ragnark. sc. pop. 'Wielki Beniamin') od Sir Beniamina Halla. głównego komisarza budowy w 1856. Beiguss 'sos' a. kaŜdego patyczka oddzielnie. dziadów itd. most miał się zawalić. gra polegająca na zdejmowaniu patyczków z bezładnie rzuconego stosu. wściekać się. zakonników. tęczowy most między Asgardem.przest. Ej. noszona dawn. kipieć ze złości. skand. Jeden z twórców wiersza polskiego. zob. pionków i dam w warcabach. Big Ben . 296. dawn. 8. szaleć. nazwany (ang. szatan.). bez poruszenia innych. sakwa podwójna do przewieszania (przez barki) na piers i plecy. zazw. w Londynie. najczęściej na Ŝywność. Zob. 1465-po 1529.ogólna nazwa figur i pionków w szachach. prostaka. pierwszy polski pisarz świecki. niebem.5 tonowego dzwonu wybijającego godziny w WieŜy Zegarowej gmachów parlamentu bryt.diabeł (zob. głupca. Bleiguss 'okruchy ołowiane'.worek podwójny a. z łac. .) Biesagi . cz. upadek bogów. Iii. która stała się symbolem gbura. bisaccium 'mieszek dwoisty'. Biernat z Lublina .ok. Prekursor polskiego piśmiennictwa reformacyjnego. autor pierwszej ksiąŜki drukowanej po polsku .z nm. lewe (w kanach). rost 'ścieŜka'. isl. Biesić się.modlitewnika Raj duszny (1513) oraz zbioru bajek.mit. Ŝe się juŜ ty bisisz.. ziemią. i Midgardem. kostki. skórzana. kolory tęczy miały być odbiciem jego drogich kamieni: jego straŜnikiem był Hajmdal. kiedy dzwon został zawieszony. niegdyś forma imienia Bernard. List (do księgarza). Ezop (śywot Ezopa Fryga). losy.

którzy swe sita sprzedawali równieŜ za granicą.ang. Nawarzyć (narobić) bigosu . Deklaracja (Praw 1689).zob. 'Billy-dziecię'. I praŜy się. próby ukończono w 1958. od Xviii w.przysł. moŜe od skąpych ubiorów mieszkańców atolu. słynne miasto siciarzy.) Bigos hultajski . Bilkis . Rodzaj westernu baletowego.. 832-839. choreogr. sama idzie w usta. prawa miejskie na wzór magdeburski uzyskane w 1578 przez nowego właściciela. bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa. ambarasu. aŜ z brzegów naczynia war pryśnie. Bill of Rights .(wym. obrazujące zamoŜność . Która. od Sfefana Batorego. Bilitis . od "bombowego" wraŜenia wywoływanego przez strój a. Bikini . a mieszkańcy mogli powrócić w 1969. Chcesz zaznać raju. bilowrajts) zob. RównieŜ nazwa skąpego dwuczęściowego damskiego kostiumu kąpielowego. Pan Tadeusz.miasto nad Ładą. libretto: Lincoln Kirstein.zob.: Eugene Loring. Bierze się doń siekana. w Kotlinie Sandomierskiej. (A.Potrawa nie lada Jest bigos. zamieszania. Billy the Kid . zabił w Meksyku przeszło 20 osób. Bonneya. Pieśń (Pieśni Bilitis). które ogołociły wyspę z roślinności. zmartwienia.z duŜą ilością róŜnorodnego mięsa. gdzie w 1946 Stany Zjednoczone przeprowadzały pierwsze powojenne próby wybuchów bomb jądrowych. Mickiewicz. Zamknięta w kotle. aŜ ogień wszystkie z niej wyciśnie Soki Ŝywne. Biłgoraj . słoniny. muzyka: Aaron Copland.atol w Archipelagu Marshalla na Pacyfiku. balet w 1 akcie (Chicago 1938). grzybów i przypraw. mieszkaj w Biłgoraju . 4. wedle Przysłowia.narobić kłopotu. łonem wilgotnym okrywa Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa. kwaszona kapusta. Williama H. galimatiasu. Saba (Królowa Saby). Adama Gorajskiego. tytuł to przezwisko słynnego przestępcy amerykańskiego. który w końcu Xix w.

na którym składa się drewno do spławu oraz wiąŜe i zbija tratwy. Pan Tadeusz. tkano kosztowne. płótno. Bip . kolebka ogrod. chłodnik. Marcela Marceau. bisior z lnu' . lśniący. część oficjalnego stroju sędziów. BindaŜ .zob.-łac. Birbant . Biret . (ba)wełny. złoty młodzieniec. Mickiewicz. noszona przez zamoŜne damy. hulaka. ze śrdw. w dawnej Polsce cenna.biskupów. czarny . Bindwerk 'bindaŜ' od binden 'wiązać'.). czyli tajemnice Zamku Birbante-rokka. 'Skała Hultajska'. kryta aleja ze sklepieniem z kratownicy obrosłej pnączami i rozpiętymi na niej gałęziami lip i grabów (Xvi-Xvii w.. kanciaste nakrycie głowy duchownych: purpurowy-kardynałów. Bimini . Romans ma tytuł: Hrabia. Binduga . 850-51. Źródło (młodości). birbante 'szelma. cienkie i lśniące tkaniny. lekkoduch. dęty koralik.wydzielina gruczołu bisiorowego niektórych morskich gatunków małŜów.berso. z nm. prokuratorów i adwokatów.siciarzy biłgorajskich.-łac.okrągłe nakrycie głowy.przest. z nm. fioletowy . Cesar Birotteau.. birretum 'czapeczka' od późn.nowoczesny Pierrot. bibosz. Bindung 'wiązanie (tratw)'. delikatna tkanina z lnu. postać stworzona przez słynnego mima fr.reszty duchowieństwa kat. z łac. występująca w postaci wiązki jedwabistych nitek. birrus 'płaszcz z kapturem'. wł. i śrdw. z których w staroŜ. z wł. ur.zob. łajdak'. byssus 'len. oznaka doktorska na wyŜszych uczelniach.. Bisior . A. Birotteau .teren nad drogą wodną. utracjusz. Bitbante Rocca to nazwa fikcyjna.. 5. 1923.

z gr. przen. mahometanin. do której wiódł pomost dębowy dł.papieŜ. ok. składała się z przeszło stu domów drewnianych.przydomek pisarza. teŜ Orzeł (z Meaux). bydgoskim. miała 11 ulic poprzecznych. Gall.zob. teologa i kaznodziei fr. obok wsi.zob. odkryte w 1933 przez miejscowego nauczyciela. Na podstawie zachowanych fragmentów zrekonstruowano część grodu. Biskup Hatto . 550 pne. Bitwa narodów . tur.wieś w woj. Zał. z cyklu Taniec śmierci. Bisurman(in) .drzeworyt (1526) Hansa Holbeina Mł. Biskup Rzymu . Bitwa nagich męŜczyzn . Biskupin . nad jeziorem.) Paola Uccella. muzułmanin. zuchwalec. Bitwa pod San Romano (1 Vi 1432) . Bitwa pod Anghiari i Bitwa pod Cascino . bsre. Szkoła (świata). Florencja. opiekun'.miedzioryt Antonia del Pollaiuola. zob. Bitwa.zob. około 120 m. Bernardino della Ciarda wysadzony z siodła. Hatto I. Nat. Bitwa olbrzymów . Gall. Kontrarak . stanowiącą dziś ośrodek muzealno-badawczy. (1454-57) Paola Uccella: Niccolo da Tolentino na czele Florentyńczyków. który rezydował w tej diecezji od 1681 do dnia swej śmierci. Uffizi. Londyn. Londyn. Jacques Benigne Bossueta. pogard.obraz (Xv w. na ówczesnej wyspie Jeziora Biskupińskiego osada obwiedziona falochronem z kilku(nastu) rzędów pali. Lipsk. Biskup i śmierć . 1627-1704. Marignano. Nat.zob. eptskopos 'nadzorca. Biskup z Meaux .tryptyk malarski. urwis.dawn. Bitwa . hultaj. busr(a) 'paciorki' za pośredn.kontaminacja z arab. grodzisko kultury łuŜyckiej z wczesnej epoki Ŝelaza (okres halsztacki). Ŝart.dostojnik kościelny. Biskup . jedną okręŜną i bramę wjazdową (z wieŜą obronną).

przewodnika grupy kolonizatorów gr. wschodnim zamiłowaniu do przepychu. uniŜony. 660 pne. Korbacz. która wyraziła gwałtowne pragnienie ujrzenia wielkiego zwycięstwa. 3 (1897). z węg. ParyŜ. raz. O. pochlebczy. bogactwa dekoracji i kolorystyki. od 1453 .). stolica cesarstwa rzymskiego. słuŜalczy.z wyjątkiem przegranej . powiedzenie Attyli w czasie bitwy w 451 z Aecjuszem pod Chalons-sur-Mame (zob.bat(og). poddańczy. potem oficjalna sztuka Kościoła ortodoksyjnego o greckim poczuciu stylu. hieratycznie stylizowana.łac.odpowiedź generała Louisa Charles'a Desaix Bonapartemu. powiedzenie zapoŜyczone od hrabiego D'Argenson. Sztuka bizantyjska . choć on sam poległ w ataku trafiony kulą w serce. a od 395 wschodnio-rzymskiego. mówiąc: "Niech Alpy będą piedestałem jego grobowca. Bitwa trzech cesarzy . który o godz.-chrześc. . Nahajka. Bonaparte kazał go pochować na szczycie Przełęczy Św.z powieści Faraon. cerlaminisgaudia. Bolesława Prusa." Bitwa trytonów . 4 po południu 14 czerwca 1800 sądził. ok. okładający batogiem. Bizancjum . Bitwa przegrana.Istanbul. Bizantyjski .pierw. Jedna bitwa szerzej otwiera nam oczy aniŜeli dziesiątki lat spokojnych rządów . 3. potem Konstantynopol. aby wygrać nąstępną .miedzioryt Andrea Mantegny. do 1923 stolica Turcji. z wieków cudotworny synu byczej skóry! Złych duchów egzorcysto. uderzenie bizunem. Harap. Ŝe przegrał bitwę pod Marengo. Luwr. Pani. por. Austerlitz. Bitwa Ŝab z myszami . dworski. ale mamy jeszcze czas. nie ma nic okropniejszego niŜ wygrana bitwa .gr. na europejskim brzegu Bosforu. od imienia Byzisa. Bernarda.(o stosunku do władzy) ceremonialny. Radości bitwy .zob. medytacje faraona. bizony 'naprawdę.. zaiste!' jak rzekomo miał wołać okładany a. Bizun . Dywizja Desaix uratowała sprawę. Batrachomyomachia. z doryckiej Megary. Byzantion.Micheletta da Corignola. Boćki. gałąź sztuki st. łac. Bysantium. kańczug. obłudny.odpowiedź księcia Wellingtona pewnej damie.zob. kolonia gr. Palcat.

Do ugrupowania naleŜeli takŜe: Paul Klee. Gabriele Munter i Aleksiej Jawlensky.wyspa oddzielona wąskim kanałem od kraju Liliputów. aeronauta francuski. 1-4. które przyjęło nazwę od obrazu Wassila Kandinsky'ego.(wym. w Szwabii (zach. . dur go napadł. ksiąŜę Marlborough i ksiąŜę Eugeniusz Sabaudzki pobili 13 Viii 1704 Francuzów i Bawarów pod marszałkiem Tallardem w jednej z najwaŜniejszych bitew hiszp. w archit. dyl'. ale o odmiennym zapachu i białych kwiatkach. Der Blaue Reiter . miłosne zapały! (A. silnie trujący.krenelaz. której opis był satyrą na Francję. szaleje. którzy w proteście przeciw orzeczeniom jury odłączyli się od stowarzyszenia Neue Knstlervereinigung. 'Błękitny Jeździec'. rajter) nm. na wschód od Ulm. podobna do pietruszki. Blanki . odurzający wywar blekotu.plecie. Między Blenheimem i pobliskim Hchstadten.(wym. blęnhajm) miasteczko nad Dunajem.roślina z rodziny baldaszkowatych. muchy w nosie. blaszą:r). osłaniające łuczników. przeleciał balonem kanał La Manche. Naruszewicz. w 1788 latał balonem nad Warszawą..Jean Pierre (wym. bredzi. śrdw. wojny sukcesyjnej. utworzone z jego inicjatywy oraz Franza Marca i Alfreda Kubina.poprawco natury! StróŜu durnej miłości. wykonał pierwszy w dziejach skok spadochronowy (z balonu wolnego) w 1785. którzy razili stamtąd nieprzyjaciela strzałami. Blenhelm . pospolita w Polsce. proszku doskonały Na upór.) Blanchard . blerio). Czy się blekotu objadł? . por. Bawaria. 1753-1809. Bleriot Louis . zębate zwieńczenie murów obronnych z regularnie rozmieszczonymi prześwitami o wykroju prostokątnym. francuski pionier lotnictwa. RFN).(wym. z łac. August Macke.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta . Oda do bizuna. Blefusku . płaski. awangardowe ugrupowanie artystyczne działające w Monachium w 1911-14. bal. plancus 'równy. Blekot . Szalej. 1872-1936.

Skrzydło Franciszka I.konstelacja zodiakalna. śpiewając jedną z jego ulubionych pieśni pod oknami więzienia. Apollina i Heraklesa. które jeździły po całym świecie jako "Dwugłowy słowik". co przyczyniło się do oswobodzenia Ryszarda.(wym. RównieŜ słynne były "Bliźnięta z Orissy" w Bengalu. Po śmierci Czanga Eng odmówił operacji rozłączenia i zmarł w 2 godziny później. zrośnięte biodrami. 25 pieśni miłosnych. Po występach w cyrku Barnuma osiedlili się na farmie w Płn. wczesnorenesansowe. jedno ze słynnych historycznych miast fr. Amfiona i Zetosa. Ŝyjące w stanie zrośnięcia nieraz do późnej starości. Nirgala. zwołano tam Stany Generalne 1576-77 i w 1588. Kastora i Polluksa. po kilku krótszych przelotach rekordowych 25 Vii 1909 pierwszy przeleciał kanał La Manche na aparacie cięŜszym od powietrza. autor ok. Bliźnięta . dalej "Millie-Christine". skrzydło z 1635-38 . Tezeusza i Heraklesa.. z matki Syjamki i ojca Chińczyka w Syjamie. widoczna w Polsce zimą i wiosną. dwie złączone z sobą Murzynki z Płd. W zamku urodził się Ludwik Xii. poślubili angielskie siostry. blądę) pseudonim Jeana Francois Graveleta. Był teŜ rezydencją Marii Stuart i Katarzyny Medycejskiej. Nazwa od braci Czang i Eng. Gemini. zbudowali architekci włoscy w 1515-24. Blondin . wg róŜnych źródeł. Karolinie. 1824-97. z którymi mieli łącznie 22 dzieci. ośmiokątną zewn. odkrył miejsce. gdzie uwięziono jego pana (Drrenstein w Austrii). Francji. Francja). Didymoi. .). gr. w tekstach babilońskich przedstawia boga skwaru letniego. poświęcił majątek zdobyty na wynalazku reflektora samochodowego na konstrukcję samolotów. w środk. Karoliny (USA). ur. zrośniętych mostkami. kiedy zamordowany tam został ksiąŜę Henryk Gwizjusz (de Guise) z rozkazu króla Henryka Iii. łac. i wiele innych.pilot.(wym.ksiąŜąt Chatillon. Zamek . klatką schodową. Wg legendy faworyt i zaufany Ryszarda Lwie Serce. Blois . zalicza się do grupy sławnych zamków renesansowych nad Loarą. 1811-74. i znak Zodiaku przedstawiający. blądęl de nę:l) truwer pikardyjski z Xii w.pot. w pełni rozwinięte. Bliźnięta syjamskie . bluą) nad Loarą. rozbudowany w Xvi i Xvii w. Blondel De Nesle . zrośnięte z sobą powierzchownie. zdolne do dalszego Ŝycia po operacyjnym rozłączeniu a.(wym. Triptolemosa i Jazjona. jednojajowe zroślaki dojrzałe. z loggiami arkadowymi i potęŜną. rodem z Nesle (Pikardia.Francois Mansart. później ksiąŜąt Orleant (Xiii-Xv w. pokazywane w cyrku Barnuma.

dawn. Ŝe juŜ Kazimierz Wielki miał błazna nadwornego. Błędna owca .in. ok. Bertrand Russell. Lytton Strachey. o którym Brantome mówi. 1904-39 pracujących i spotykających się w Bloomsbury (Londyn). naleŜeli do niej m. głupiec. wesołek na dworach królów. kończący powieść. J. przez swój 60-stronicowy "wewnętrzny monolog" bez znaków przestankowych. pochodzące jakoby od Stańczyka (zob. Wiadomo. faworyta Zygmunta Starego.jednego z najsłynniejszych akrobatów wszystkich czasów. blu:m) w powieści (1922) Glisses Jamesa Joyce'a niewierna Ŝona-Penelopa głównego bohatera ksiąŜki. trefniś. nie znajdującego łaski w oczach Zygmunta Augusta. wywijaniem parasolem. o kimś. W śrdw. wg bajek ros. smarkacz. 1824-1910. Słowikowski u wojewody krak. komik cyrkowy. Forster. Bieńko u kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. Grupa Bloomsbury. Odyseusz (Ulisses). Europie zach. Owca. Błazen . Stanisława Lubomirskiego. koteria intelektualistów brytyjskich. stanowił odgałęzienie organizacji trubadurów.). E. David Gamett. Ŝe "nie miał równego sobie w ciętej i bezzwłocznej odpowiedzi". Harold Nicolson i Victoria Sackville-West. Błazen starego króla . Sławni byli m. cech błaznów nadwornych grał istotną rolę w szerzeniu literatury i oświaty. naleŜą: Stańczyk. urozmaicając wyczyn prowadzeniem taczek. zał. Głowa u kardynała Bernarda Maciejowskiego. w 1853 przez Juliusza Ferdinanda Blthnera. Triboulet u Ludwika Xii i Franciszka I. ksiąŜąt i magnatów. kto wyszedł z obiegu. blu:msbery). M. M. Bloomsbury .zob. Blthner . Błędny. Bloom Molly . Do najsłynniejszych z Xvi i Xvii w. klaun. pamiętna zwł. . W 1859 przeszedł na linie nad wodospadem Niagary i powtarzał to wielokrotnie. 1921) Sergiusza Prokofiewa.lipska wytwórnia fortepianów o światowej sławie.: Wirginia i Leonard Woolf. Leopolda Blooma.przysł. a nawet chodząc z zawiązanymi oczami. por.in. Jaśko u marszałka wielkiego koronnego Piotra Kmity.(wym. Brusquet (u Henryka Ii).(wym.: Gonella u ksiąŜąt d'Este w Ferrarze. Keynes. młokos.balet (ParyŜ. Błazen .

łac. a prędkość wynosiła od 8 do 36 węzłów. circulus vitiosus. Błękitny . por. . przen. idem per idem. tj. kto widzi w tym coś złego (nieprzystojnego)". ustanowionego w Xiv w. przez Edwarda Iii z dewizą: "Hańba temu. fr.zob. wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód. Błędny rycerz .Błędne drogi . a którzy chadzali nimi. beznadziejna. nagroda przyznawana w 1838-1952 statkom pasaŜerskim na trasach płn. Niebieski. stąd określenie najzaszczytniejszego wyróŜnienia. przynaleŜność do wysokiego. Lazurowy. Błękitna rapsodia . które jakoby tylko u hiszpańskich arystokratów "czystej krwi".ang. Order of the Garter.por.arystokratyczne pochodzenie. George Gershwina napisana w 1924 na zamówienie ówczesnego "króla jazzu" Paula Whitemana. wyraŜenie pochodzenia hiszpańskiego (sangre azul) od przeświecających przez naskórek na głowie. którego się dowodzi. Ks. sytuacja bez wyjścia. Błękitna grota . Błękitna Wstęga . Rhapsody in blue. 'Honi soit qui mal y pense'. ang. Ŝe zdanie. (fr. Błękitna pończocha . Błękitna krew . jest jedną z przesłanek dowodu. Blue Ribbon of the Atlantic. Błędne koło . błąd polegający na definiowaniu jakiegoś wyraŜenia za pomocą tegoŜ wyraŜenia.. szlachetnego rodu.-atlantyckich między Europą i Ameryką za rekordową średnią szybkość w obie strony. Saint Esprit.zob. Błękitna Wstęga Atlantyku . w Biblii. nieskaŜonych domieszką mauretańską czy Ŝydowską. order Ducha Św. błękitny płomyczek samozapalnego gazu błotnego (metanu) migoczący nad bagnami i torfowiskami.łac. arystokracja.. ku czci damy swego serca. Ichor. Cordon bleu) niegdyś w królestwie Francji najwyŜsze odznaczenie. szlachta. circulus in demonstrando. szyi i rękach naczyń Ŝylnych. manowce. Błędny ognik . cytat z niej stał się sygnałem zespołu. jakie osiągnąć moŜna w jakiejś dziedzinie. Orderu Podwiązki. którego insygnia zawieszano na błękitnej wstędze. 5. czyli Podwiązka najwyŜszego odznaczenia angielskiego. tj szli manowcami. Nad pięknym modrym Dunajem. 6: "Odpoczęły ścieŜki.ang. błąd logiczny. nagroda zmieniała posiadacza 40 razy. broniący uciśnionych. Sinobrody. circulus in definiendo.rycerz śrdw. Blue Ribbon. szli teraz dróŜkami błędnymi".krzywe dróŜki. błąd polegający na tym. Barwa (Błękitna). bojąc się rozbójników na drogach. mają zabarwienie błękitne. ignis fatuus.ang. Sędziów.

Tyltyl i Mytyl. bohater 1. zm.portret (ok. m. Błękitny Jeździec . Błękitny salon . Niebieski.zob. tęsknoty za nieskończenie odległym ideałem. Błękitny mazur ..in. Błonie (przest. w marzeniu sennym prowadzi wróŜka na poszukiwanie Błękitnego ptaka. zwiastuna szczęścia.zob.zob..w Polsce lud. Błękitny kwiat . otrzymał przydomek Barka. Błękitne berety . L. Błyskawica . Zniszczony w czasie powstania 1944.zob. Heinego w Szkole romantycznej (Die romantische Schule.w nie dokończonej powieści Heinrich von Ofterdingen (1802. Orzelskiej. 228 pne. (Der) Blaue Reiter. zob.fr. u Stanisławskiego. Stefan śeromski. pol. w 1726 przez króla Augusta Ii dla córki hrabiny A. W bocznym skrzydle mieściła się Biblioteka Ordynacji Zamoyskich. Tadeusz Korzon. Warszawa 1915) M.operetka (Wiedeń 1920) Ferenca Lehara. Po wojnie odbudowany. von Hardenberg) reprezentuje związek między światem marzeń i światem realnym bohatera. Błękitny chłopiec . łąka. Huntington Gall. Przejęty potem przez innych autorów. Edward Antoni Odyniec. 1770) Thomasa Gainsborough. wojny punickiej. Rambouillet. W 1816 koncertował tam w salonie 6-letni Chopin. wyst. stał się hasłem i symbolem romantyzmu niemieckiego.wódz kartagiński Hamilkar. błoń) otwarta przestrzeń. San Marino (Kalifornia). którym kazała właścicielka przykryć pałac. Tam na błoniu. 229 a. . Błękitny Anioł . młodego poety Henryka. ojciec Hannibala. feeria teatralna (Moskwa 1908. Zamoyscy przebudowali go jeszcze raz w 1812-15 w stylu klasycystycznym wg projektu Fr. Pałac Błękitny . Błękitny walc . rozległe pastwisko..przy Ogrodzie Saskim w Warszawie. jednostki obrony wybrzeŜa. Derby. Lessla.w którym panie wybierają sobie tancerzy. pol 1914) Novalisa (F. L'Oiseau bleu. Błękitny ptak . 'Błyskawica'. 1833). przebud. trawiasta równina. Mieszkali tu i pracowali: Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. nazwa od "błękitnego dachu".Błękitna Wstęga Toru . dla szybkości swoich marszów i nagłości ataków. Maeterlincka: dzieci biednego drwala. tł.

królowa celtyckiego plemienia Icenów we wsch. Boadicea . Brytanii. prokurator rzymski zagarnął królestwo. Słowacki. ale. Poemat Alfreda Tennysona. zbudowany w Brytanii. Boadicea . Beaumonta oparta na Kronikach R. obecnie: niemowlę. który nazywa tam bohaterkę "królową-wojownikiem". Boudicca. spaliła Camulodunum i Londinium (Colchester i Londyn). biorący udział w sabatach czarownic na Łysej Górze. Gdy po śmierci króla Icenów. matka Ludwiki i Zofii. Bobrowa Joanna . Prasutaga.ale z ogniem i miłością. To kaŜdy kwiatek powie wiersze Zosi. Spokojnie . Do Ludwiki Bobrówny. (J.w dawnych wierzeniach ludowych potworek wzrostu dziecka. w 1947 powrócił do kraju.)... NiechajŜe patrzą tak. brał skuteczny udział w operacjach przeciw Niemcom."Błyskawica" . Boadicea poprowadziła Icenów i Trinobantów przeciw Rzymianom. dzidziuś. . wojny świat.) Gdy na ojczyznę spojrzą oczy Lolki. którego się boją małe dzieci. Karmione złotem i tęczową czczością. Bonduca ..tragedia (wyst. nie chcąc wpaść Ŝywa w ręce wroga. (J. 1807-89.Bonduca. w czasie 2. 1-4 (1844). KaŜda jej gwiazdka piosenkę zanuci. Strój (bobrowy).zob. lojalnych sprzymierzeńców Rzymian.właśc. przyjaciółka Słowackiego i Krasińskiego. a królowę kazał wychłostać jak niewolnicę. Słowacki. W pamiętniku Zofii Bobrówny.ballada Williama Cowpera. od 1937 w polskiej marynarce woj. 1-4 (1844). z naśladownictwa mowy dziecięcej. niszczyciel. Kronika (Kroniki Anglii. Boboli . Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi. stąd: straszydło. Holinsheda. Ogród (Ogrody Boboli). pokonana w 62 pne. Bo kiedy Zośka do ojczyzny wróci. Bobo .) Bobrowy strój . Bóbr-Piotrowicka z Morzkowskich.polski okręt wojenny. otruła się. jak oczy Polki. przed 1619) Johna Fletchera i Fr. przez legiony Swetoniusza Paulina. właśc.zob. zob.

czyli nieokrzesanym nędzarzom. kaznodzieją. Śmiech (Śmiejący się Budda). prawo rzymskie. Słowacki. zwł. Albom ja bocian. który musi czyścić z nich świat. Puszka (Pandory). Bocianie gniazdo .Bocian. które są zakasane. Prawo boćkowskie . sanskr. 78-79. powstrzymuje się od osiągnięcia nirwany. gdzie umieszczano niegdyś takŜe łuczników raŜących strzałami załogi nieprzyjacielskich statków. sattwa 'esencja'. pomieszczenie dla marynarza obserwatora wysoko na maszcie okrętowym. gołe. przezwisko nadawane dawn. "tak. kańczugi. czczony jako bóstwo przez buddystów mahajańskich. surowość. nad Nurcem. budhi 'oświecenie'. Wieniec z barszczowych uszów..nie chcę być niepowołanym mentorem. bizuny boćkowskie. będących w potrzebie rodziców.miasteczko na Podlasiu.w buddyzmie istota kierowana współczuciem. Bocianie prawo . 73-74. Litewska! Ty. słynęły zwł.kosz masztowy. Bodleian . karność. bizun szkolny. przez koroniarzy Litwinom jako amatorom boćwiny (zupy z młodych buraków ćwikłowych a. które zobowiązywało dzieci do utrzymywania starych.. bocwinnja.przen. która aby ratować innych. Ŝebym świat czyścił . lex ciconaria. Biblioteka (Bodlejska). co utworzyłaś szkolę! (. dyscyplina szkolna. Beniowski 5. "kosz majtkowski" (Linde). O boćwino! Hipokreno. z wyrobów rymarskich.) W rączkach.. przyszły Budda. co wbrew boskiemu zakazowi wypuścił z worka na świat płazy i gady. Boćki .) Bodhisattwa . Boćwina . znane dawn. . jak to czynią bociany".Ŝart. (J. z białorus. Zob. za co zmieniony został w bociana. z liści buraka-boćwiny). Monitor boćkowski . moralizatorem. przysł. Wojciech (Dokoła Wojtek). wzięte ze starej bajki o chłopie. zob.łac. por. dyscyplina. rygor.boćwiniarz.zob. 'którego istotą jest oświecenie'.

Jowisz (Juppiter. rusałek). kontrastującego linie cienkie i grube.1740-1813.Apollo Ares . Xvii w. 546 pne. szpetnych i mściwych a. choć poślednimi pod względem wydawniczym i korektorskim..nm. Boginki . walną bitwę. w pobliŜu ruin Hattusas.. włoski grawer.Junona (Iuno) .Wulkan (Vulcanus) Hera . 1888) Wagnera wg baśni C. Bogowie .wieś w Turcji środk. Bogowie mitologii klasycznej . Iovis) Apollo (Apollon) .12 głównych bogów gr.Mars Hermes . W 1906-07. w toku wykopalisk. perfekcjonistycznej typografii. 1200 pne. ponętnych i kusicielskich. mit. Wg tradycji ma to być takŜe dawna Pteria.Merkury (Mercurius) Posejdon . Boginka . nazwa demonów wodnych (wodnic. Bóstwa. odkryto w cytadeli archiwum złoŜone z przeszło 10000 glinianych tabliczek klinowych z tekstami hetyckimi i akadyjskimi. leśnych i polnych. Zeus (Dzeus) . dpn. oraz uŜywającego długich szeryfów. gdzie Krezus i Cyrus Wielki stoczyli ok. i ich odpowiedniki rz. oraz przeszło 250 krojów czcionek. w której pobity Krezus dostał się do niewoli. dziwoŜona.Neptun (Neptunus) Hefajstos (Hephaistos). pseudoklasycznego kroju pisma.bogunka. Bogazky .zob. bogowie germańscy. słow. Gozziego.-ok. mamuna. wyst. Die Feen. Azowie. szczegóły zob..Bodoni Giambattista . pierwsza opera (1833-34. Wraz z Baskerville'em w Anglii i Didotami we Francji był prekursorem "nowoczesnego". twórca licznych ksiąŜek będących arcydziełami luksusowej. odlewnik czcionek i drukarz. Wanowie. stolicy (pol.) państwa Hetytów. Bóg. pod odpowiednimi hasłami. skandynawscy zob.

błogosławiona Mario! Twego syna-pana matko wybrana. Datę powstania części pierwotnej (2 pierwsze strofy) róŜne sprzeczne teorie wyznaczają między 1. spuść nam. 'Boga-rodzico. 1.Wenera (Venus. Po Ŝywocie rajski przebyt! Kyrie eleison. Do końca Xv w. Bakchos . dpn. o co prosimy: a na świecie dobrobyt. A dać raczy.).Amor.Minerwa (Minerva) Afrodyta (Aphrodite) . Wojciecha (czyli pod koniec X w. a 1386 (data koronacji Jagiełły). zapewne pod Grunwaldem. A na świecie zboŜny pobyt. spuści nam.Cerera (Ceres) Artemida (Artemis) . gospodzina. pozyskaj nam.).Orkus (Orcus) Dionizos. śpiewaną przez rycerstwo na polu bitwy. usłysz głosy. Xiii w. Bogiem sławiena Maryja. Twego syna. spowiednik księŜnej Kingi od 1270. wbrew legendzie piętnastowiecznej nie ułoŜona przez (ani za czasów) św.Dionizus. i kościelną. napełń myśli człowiecze! Słysz modlitwę. a dać racz.franciszkanin. łac. Znaczy to prawdop. Athen . carmen patrium. pieśń o wszystkich świętych. wg hipotezy Aleksandra Brcknera . Twego dzieła krzciciela BoŜycze. Bogurodzica .: 1. po Ŝywocie rajski przybytek. Matko zwolena Maryja. Pochodzenie osobliwości językowych tekstu jest tematem wielu rozbieŜnych poglądów. była pieśnią ojczystą.Diana Atena (Athena.Saturn (Satumus) Hades. Zyszczy nam. jąŜ nosim.Demeter . Kyrie eleison. Kupido (Cupido) Boguchwał .autor Bogurodzicy (zob. Bakchus Eros . Usłysz głosy. jegoŜ prosimy. Dziewica.najstarsza polska pieśń religijna. spełnij myśli ludzkie: usłysz modlitwę. 2. kyrie eleison'. Później pieśń powiększono o nowe strofy i materiały obce: pieśń wielkanocna. Istnieją . Veneris) Hestia . 2. Wiłkomierzem i Warną. którą zanosimy. Bogu rodzica. Synu boŜy. Dla twego chrzciciela. dziewico.Westa (Vesta) Niektórzy inni bogowie: Kronos . Mario. kyrie eleison. Pluton . ale zapisana (w Krakowie) dopiero w 1408. poł.

Bohaterowie. Cyganeria. którym Thomas Carlyle wprowadził te pojęcia do historiozofii i etyki Xix w. jak sądzono. bohemus 'Czech'.ros. nie w moim guście. piękna polichromia renesansowa. 1841. śołnierz i bohater .łac. narrator. tj. trzynawowy. Pieczorin.drewniany o konstrukcji zrębowej. wyd. ruskim z tur. wyd. Aleksander Wielki i Juliusz Cezar.) do Morte Darthur (zob. postać. Bohaterowie świata . tytuł dzieła M.czyli Dziewiątka to. 2. wyd.zob. złoŜonego z pięciu opowiadań. Bohema . którzy. powiedzenie polityka fr. Karol Wielki i Godfryd z Bouillon. trzej śydzi i trzej chrześcijanie: Hektor. zajętego w I w.za pośredn. 1838-82. od nazwy kraju celtyckiego plemienia Bojów (Boiohaemum). Artur). gieroj nie moiewo romana. z wieŜą. król Artur. 1857) Aleksandra Gribojedowa. później o Cyganach. Szekspira. J. 1833. Kościół św.. których gł.jeden z bohaterów powieści Ogniem i mieczem Henryka .fr. Trochę odmienną listę bohaterów zawiera komedia Stracone zachody miłości. Bohater . 5. Gieroj naszewo wriemieni.-łac. pol. 1840. wg przedmowy Caxtona (zob. przez germańskich Markomanów. wyd. Boguszyce . Dawid i Juda Machabeusz. Jozue. Bohater naszych czasów . wykładów (opubl.równieŜ liczne inne próby odczytywania i wyjaśniania tego pełnego tajemnic tekstu. Czasy bohaterskie się skończyły . trzej poganie. les temps heroiques sont passes. przybyli z Czech. występuje jako bohater a. Bohemia . a od Vi przez słowiańskich przodków Czechów. bahadyr. Bohater nie z mojego romansu .wieś w województwie skierniewickim. pol. Leona Gambetty. 1844. ze sztuki Mądremu biada (1820-24.zob. 1892). Lermontowa. Stanisława Biskupa z 1558 .ros. ze śrdw. pol. Bohun Jurko . nazwa Czech. cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterski w historii cykl pop. śołnierz.

wyŜsza szlachta. "karuzela dźwięków". rozstrzelanym przez Polaków jako zdrajca w 1664.967 a. libretto: Ida Rubinstein.Sienkiewicza . zabijaka i rębajło. Słowacki. a. Ravela. Jakie mu imię dam razem z koroną: Ja w smutku rzekłem: "Ach! sława mię boli" . wyst. ksiąŜę od 992. bojarzy putni. por. Bolero C-dur . Król-Duch. Bojarzy . 18-taktowy temat powraca nieustannie we wspaniałej rewii coraz to nowych instrumentów na tle jednostajnego akompaniamentu rytmicznego. Alkierz. romantyczny wataŜka.zob. krótka kamizelka męska (ludowy ubiór hiszp.hist. przy narastającej dynamice. w szabli ustępujący jedynie Wołodyjowskiemu. Xv w. Benedykt Chmielowski w Nowych Atenach (1746) wykłada je fałszywie na 'bolem sławny'. magnaci.opus 19 (1833) Chopina na fortepian.izdebka.słynny utwór na orkiestrę (1927) Maurice Ravela.oznacza tu 'większy'. (J. 4. Bytom 1965. 966-1025. dedykowany tancerce Idzie Rubinstein. na wsch. całe imię znaczy: 'mający okryć się większą sławą'. 139-42. gdzie jeden krótki. Bolero . ParyŜ 1928. Lizystrata. Wielki . aŜ do potęŜnej kulminacji.Bole.ludowy taniec hiszpański w tempie trójdzielnym wykonywany jeszcze w Kastylii i Andaluzji przy wtórze kastanietów. Bohunie. nadawane bywało takŜe synom szlachty. od poł. do której wejść moŜna tylko przez inny pokój. Iwanie T.chłopi wolni od pańszczyzny.) Bolesław Chrobry a.Pomnąc mą sławę oręŜa straconą. Bokówka . Bolesław . Gdy zapytano mej królewskiej woli. zastrzeŜone dla dynastii Piastów. pułkowniku winnickim.pułkownik kozacki. w dawnych dworach uŜywana zwykle jako pokój słuŜbowy. 3.) a. Imię to. pol. Bolero . wielcy właściciele ziemscy na Rusi do czasów Piotra I. Postać wzorowana na autentycznym dowódcy kozackim. muzyka M. kresach dawnej Rzplitej . Balet w 1 akcie. Bojomira . na kilka . wzorowany na niej krótki Ŝakiecik damski. dziki i namiętny rywal Jana Skrzetuskiego do ręki Heleny Kurcewiczówny.

oryginał łac. są tylko legendą. trucizną zgładzili".które Bolesław Chrobry rzekomo kazał wbijać w dno Sali (Soławy) i Dniepru. RozdroŜa 1954) Antoniego Gołubiewa.tygodni przed śmiercią koronowany na króla Polski.. wraz z synami. Szło nowe 1947. zmarł na Węgrzech (zamordowany?) w dwa lata później. poczynając od Kadłubka.ok. Rygdaga. Po śmierci Mieszka napędził teŜ macochę. Przed r. Gall Anonim.(ok. Wiele mu to bowiem zaszkodziło. wygnany 1079. Późniejsze źródła. . 1114) Galla Anonima. jak i w pracy nad wewnętrzną przebudową kraju. Bolesław Śmiały a. oŜeniony jakoby (wg Długosza) z księŜniczką ruską Wiaczesławą.powieść (1944-45) Teodora Parnickiego. którego po śmierci ojca i powrocie do kraju. 990 poślubił Emnildę (zob. przedmiot licznych. ksiąŜę polski od 1058. "napędził" ją. która go przeŜyła. skazany został na śmierć. wypędził. ok.całą Polskę swą zacnością" (Gall Anonim w Kronice polskie).łac. nastąpił na skutek buntu panów. pozwany przed sąd królewski. "za zdradę" (tj. Szczodry .. Ŝe była to kara śmierci. gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obięcie członków". i poślubił równieŜ nie znaną z imienia Węgierkę (moŜe córkę Gejzy?). Ŝe sam będąc pomazańcem nie powinien był pomazańca za Ŝaden grzech karać cieleśnie.). 1040-81.powieściowy cykl hist. ks. w wieku lat dwudziestu. koniec rządów króla dość niejasny. sprzecznych interpretacji i temat wielu utworów lit. Srebrne orły . Kronika polska. aby krzywdy ojca nie pomścił. teŜ Szczerbiec. "Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski. którego talenty ujawniły się zarówno w działaniach wojennych i dyplomatycznych. śelazne słupy graniczne . "jego dzielność zamieniła nierząd w monarchię" (J. Złe dni 1950. tyle wszakŜe moŜna powiedzieć. Bolesław Chrobry . królową Odę. U. 1114). starszy brat Władysława Hermana i Mieszka. Bolesław ratował się ucieczką na Węgry razem z synem Mieszkiem. Historia Polonica. być moŜe Ŝe przy udziale Władysława Hermana i biskupa krakowskiego Stanisława (zob. tj. bunt). syn Kazimierza Odnowiciela i księŜniczki czeskiej Dobroniegi Marii. długo byłoby o tym mówić. 1612) Wincentego Kadłubka.). Kronika polska . Najstarszy syn Mieszka I i księŜniczki czeskiej Dobrawy. zdolny wódz i administrator. 1. Wielka indywidualność. Oparł granice Polski o Dunaj. "po męsku rządził królestwem i za łaską boŜą w taką wzrósł cnotę i potęgę. uczynił z niej poćpiegę. zob. W 1018 poślubił margrabiankę miśnieńską. 6-16. Bałtyk i Łabę. tj..nie zaś ćwiartowanie. Odę (zob. oryginał po łacinie. co posłuŜyło za pretekst do wybuchu powstania. okaleczenie . kronika (wyd. 1.Ŝe tak powiem . wrogowie "z obawy. ks. iŜ ozłocił . w 1089 roku. (Puszcza 1947. 27 (ok. który. twierdzą. oŜeniony w 984 z nie znaną z imienia córką margrabiego Miśni. Niemcewicz). koronowany na króla w 1076.). Bug. . którą teŜ wkrótce napędził.

. I rzekły sobie ludy . Wyspiańskiego. 355-56. bezboŜny świętokradca rozszarpuje Stanisława na kawałki własnoręcznie (co jest oczywistą bajką). libretto Aleksandra Bandrowskiego wg Wyspiańskiego. (Rapsod 5. Mnich . Szkice historyczne . "Przez wiele dziesięcioleci utrzymywała się hipoteza Tadeusza Wojciechowskiego (. niestety. Ŝe Bolesław. biskup" (Maria Dąbrowska.dramat hist. wstęp do Staniasława i Bogumiła). (1830) Józefa Korzeniowskiego.) . Król-Duch . bo wskazówek wyraźnych na nią nie ma. historia Polski (1455-80) Jana Długosza.łac. mszcząc się za owe upomnienia.) Wymowa . A jam był tylko człowiek nieuwaŜny. (1900) St. po czym. świadomie lub nieświadomie..) Bolesław Śmiały . Wyspiańskiego. Bolesław Śmiały . 2. jaki odczuwali w najŜywotniejszych swoich interesach politycznych.nie ukończony poemat Słowackiego. ujmujący konflikt Bolesława z biskupem krakowskim w myśl tez zwanych w Skicach T. dopełniwszy na nim morderstwa.rapsod hist. a gdy siepacze nie śmią. Historia Polonica (Annales seu cronicae. twierdzi..Xi w... (. przedstawia na sposób klasyczny dzieje zbrodni i pokuty króla-banity. Wojciechowskiego. Skałka . (. wg której "zły i grzeszny król.1150-1223. upominanym przez biskupa krakowskiego Stanisława". na co król kaŜe kapłana porwać od ołtarza. "choć nie całkiem wyświetlony. wtedy zniweczył wszystko. w rapsodzie V przedstawia wyprawy kijowskie Bolesława. którego biskup stara się nadaremnie odwieść od bezeceństw.) Natomiast szerszym kontekstem tych zdarzeń moŜe słuŜyć hipoteza spisku panów przeciw władcy na tle zawodu. (1904) Tadeusza Wojciechowskiego. Wg Wojciechowskiego konflikt z biskupem. a po której stronie znalazł się.. przedstawia Bolesława jako szalonego okrutnika.Ŝem był Śmiały. kiedy targnął się zuchwale na męŜa boŜego i.dramat (1907) St. 1838-1919. zabił biskupa.. Stanisław i Bogumił . dokonał Ŝywota na pokucie w jakimś klasztorze na Węgrzech". Hipoteza ta z czasem zwietrzała.dramat (1947) Marii Dąbrowskiej. obaliły legendę "o rozwiązłym i gwałtownym królu Bolesławie.dramat (1903) St. aŜ wreszcie dotyka klątwą. cokolwiek Polska pozyskała chwały i zaszczytu za dawniejszych ksiąŜąt i królów. był konfliktem na wskroś polityczno-moralno-społecznym. z którą borykał się Bolesław. jego miłość do pięknej mieszczanki krakowskiej Krystyny i zatarg z biskupem. zegnany z tronu przez oburzonych poddanych. klątwę i zabójstwo. śmiał nadto usprawiedliwiać swoją zbrodnię.. Tłem konfliktu była walka Polski z ówczesną "piątą kolumną" niemiecką.). Opera (1909) Ludomira RóŜyckiego. Wyspiańskiego.

za młodu w podróŜach europejskich przejął się ideami wolnościowymi. rządów. w której prawo chroniłoby człowieka". Bolonia . od pocz. gdy gwałtowne represje za samowolne tłumienie rozruchów i opuszczenie wojska na Rusi spadły na część moŜnych i rycerzy. Tak rozumiejąc sprawę wolno dopuścić myśl o wytworzeniu opozycji. Mimo Ŝe próbował. jeleniogórskim.. Wkrótce potem zmarł jako rozczarowany pesymista. bohater walk o wyzwolenie Ameryki Płd. w nowo załoŜonych państwach: Nowej Granadzie (dzisiaj Kolumbii).miasto nad Nysą Szaloną w woj. wykraczająca mimo wyroku poza normę obyczaju prawnego. złamać panowanie hiszp.. mimo wszelkich trudności i klęsk. Włoszech. przebudowany w stylu Renesansu w 1540. jako przeciwnik centralistycznej władzy hiszp. rozbudowany i włączony w ciąg murów miejskich w 1301-53..byłby to jeszcze anachronizm w tej części Europy . W walce tej zwycięzcą wyszedł jednak nie Kościół . hiszp. Jej zwycięstwo po stronie gwelfów pod Fossaltą nad cesarzem Fryderykiem Ii w 1249 znaczyio początek kilku wieków rozwoju.). powiększyła grono bezpośrednio zagroŜonych. a po powrocie do kraju udało mu się. Śmierć biskupa Stanisława.).-amerykańskich pozostało daremne. "znaleźć taką formę..lecz moŜni." A. Ekwadorze.. Libertador. Bologna. Bolivar Simon . W 1506-1860 pod rządami papieskimi. pod władzą Bizancjum. która przeszła do jawnego oporu biorąc za rzecznika biskupa krakowskiego zimą 1078-79 roku. kolonia rzymska (Bononia). w Vi w. z .wł. gł. Zamek gotycki Bolka I Świdnickiego . jest postacią w gruncie rzeczy tragiczną. Pomówiony o aspiracje monarchistyczne ustąpił ze stanowiska prezydenta Wielkiej Kolumbii.aktu koronacyjnego mogła być w niektórych kręgach dwojako a niechętnie rozumiana: jako niezwykłe wzmocnienie prestiŜu władcy i zapowiedź utrzymania niepodzielnego państwa w sukcesji tylko syna Bolesława i jako niebezpieczna prowokacja wobec Cesarstwa (. Wenezueli.) Wnosić wolno. Boliwii (nazwanej od jego nazwiska) i Peru. obecnie w ruinie: w części odbudowanej mieści się muzeum.. Bolesław Ii Szczodry (1980). Xii wolna komuna miejska. otoczony juŜ za Ŝycia legendą jako symbol niezawisłości Ameryki Łacińskiej.wzniesiony na wyniosłej górze w 1277-93. Wywodził się z bogatej wenezuelskiej kreolskiej rodziny ziemiańskiej. (. sam wreszcie ogłosił się dyktatorem. Ŝe król ustąpił po kilku lub nawet kilkunastomiesięcznym zmaganiu się z przeciwnościami (. Jego dąŜenie do federacji wszystkich państw płd.. obdarzony tytułem Oswobodziciela. którzy rozpoczęli nowy rozdział historii społecznej i politycznej kraju. pochodzenia przedrzymskiego. miasto Emilii i Romanii w środk. Gieysztor. Bolków .1783-1830. spod rządów hiszpańskich. od 190 pne.

despotyczna. wpływała na politykę króla i dąŜyła do wzmocnienia władzy królewskiej. Wydziały medyczny i teologiczny oraz kursy sztuk wyzwolonych otworzono w Xiii i Xiv w. 1494-1557. Bolończyk . Tradycję tę kontynuował teŜ wiek Xvii i Xviii. i wyjazdy młodzieŜy polskiej na uczelnie wł. Bolszoj Tieatr . 'Teatr Wielki'. Odebrała wszechstronne wykształcenie humanistyczne we Włoszech. Bona .przerwą w okresie napoleońskim.wł. Maltański (Maltańczyk). oślepiony i stracony w 1608. księcia Mediolanu. krzewicielka kultury włoskiej w Polsce (napływ humanistów wł. córka Gian Galeazzo Sforzy. zob.w . co w połączeniu z nepotyzmem i chciwością wywołało Ŝywą niechęć. Król Bomba . zwł.najstarszy w Europie. Re Bomba. przydomek Ferdynanda Ii. kiedy uczyli tam Malpighi i Galvani. i Izabelli Aragońskiej. jeniec tatarski. Bombalino. nadany mu po okrutnym zbombardowaniu w 1848 zrewoltowanej Mesyny. zdolny przywódca i organizator. światła. słynny na świecie zwł. wywołując jedną z największych wojen chłopskich w Rosji. Bołotnikow Iwan . Franciszka Ii. zob. w której nauczali Accursius i Irnerius. rozwój róŜnych dziedzin Ŝycia gospodarczego. odsunięta przez syna od rządów. która czyniła z niej potwora i trucicielkę. zbudowany w 1825 dla respołu operowego teatrów cesarskich (pierw. galernik turecki. Uniwersytet boloński . Uniwersytet i miasto były jednym z prawdziwie wielkich centrów naukowych Europy. za zbombardowanie Palerma w 1860 nazwano Królem Bombą Ii a. Bombką. warzywnictwa i ogrodownictwa. od 1518 druga Ŝona Zygmunta Starego i królowa polska. 1776). króla Obojga Sycylii 1830-59. a dobre imię uczelni Irwa do dziś. wł. zdołał przyciągnąć do powstania prócz chłopów takŜe biedotę miejską. niechętna Barbarze Radziwiłłównie. którym się naraziła. gdzie ją niebawem otruto na polecenie Habsburgów. w Moskwie. jak powiadano). Kobieta o wybitnych . przejęta polskimi sprawami.Bona Sforza d'Aragona.przywódca powstama chłopskiego w Rosji w 1606-07. powstał w 1119 jako szkoła prawa rzymskiego. Akademia (Carraccich). gdy miała jeszcze wpływ na politykę zagraniczną Polski. chłop pańszczyźniany. zał. Wpłynęła na powstanie a. Jego syna i następcę tronu.bonończyk. zdolna. Po klęsce powstania ujęty. opiekunka uczonych i pisarzy. w okresie upadku i zacofania Akademii Krakowskiej). wyjechała do Bari (wywoŜąc ogromne skarby.ros. postępowa.. Po śmierci Zygmunta Starego. Czynna. ze znakomitego baletu. drobną szlachtę i Kozaków. a wreszcie i opozycję magnaterii i szlachty. Urusowa i Medoksa.

). 1784-1860. zob.Wszetecznica nie po troszka.cechach psychicznych. Lucjan.. Eliza. to nic nowego.pochodzenia włoskiego. Zygmunt (I Stary.. mit. król Holandii w 1806-10. poślubił Marię Letycję Ramolino (1750-1836. warząchwie itd. zarobiła sobie u współczesnych i u potomności na więcej.. Ludwik. następnie księcia Camillo Borghese. Cezar (śona Cezara).. Bar. Wojna kokosza. Ŝona Murata. ojciec Napoleona Iii. grabie. Szajne Katarynko. od tego czasu aŜ do 1804. Bonaparte . 'dobra bogini'. Potem Polskę okradła I uciekła z skarbami. na grudniową uroczystość ku jej czci w domu konsula a. przydomek bogini urodzaju.Wiele zamków posiadła I hulała z gaszkami.przysłowie oznaczające: juŜ wróble o tym świergoczą.. Pol. stągwie. w Ajaccio (1746-85). podpisywał się Bonaparte. wielka księŜna Toskanii w 1809. 1775-1840. zob.dobrem i złem . Ii August). Królowa Bona umarła . król Neapolu w 1806. bednarz. 1778-1846.zob. a mianowicie: Józef. Neapol (Sumy). Obrazek. Carlo Maria. pretora w Rzymie męŜczyznom był wstęp wzbroniony. 1768-1844. (W. Z piekła rodem stara Włoszka! (.reg. ur. król Hiszpanii w 1808-13. 1780-1825. Paulina.łac. ujemnych niŜ przychylnych opinii. łyŜki. Zygmuntowa Ŝona .francuska forma włoskiego nazwiska Buonaparte. 1777-1820. Bondarówna . Rodzina Bonaparte . Napoleon (zob. przedstawiająca ją jako osobę hojną dla ubogich i dobrego gospodarza swoich dóbr. Ŝona gen. Leclerca. zdrowia i opiekunki kobiet.) Bona Dea .) Własną zatruła synowę. rz. jest zapewne bliŜsza prawdy. Pan kaniowski i bondarówna. Madame: Mere). słynna piękność. Naiwna tradycja ludowa. Ojciec Napoleona I. . rzemieślnik wyrabiający przedmioty drewniane: beczki. Z ich dzieci tylko ośmioro osiągnęło wiek dojrzały. osiadła na Korsyce od Xvi w. silnej woli i rozumie politycznym. A to idzie stara Bona. z ukr. wsch. Karolina. królowa Neapolu w 1808. płodności. Hieronim. król Westfalii 1807-13.. 1782-1839. uŜywany zamiast niewymawialnego imienia prawdziwego. balie. wozy. por. Skarb trwoniła na głowę . czerpaki. gdy został cesarzem. Bondar . 27-letni korsykański generał wojsk rewolucyjnych Napoleon Buonaparte został mianowany dowódcą armii francuskiej we Włoszech w marcu 1796..

Zakon szpitalny. 'wyznający dobro: dobroczyńca'. Jedynym św.) . łac. zapewne Vi. (A. dosł. Bonifratrzy . 5. Cooper przedstawia w swoim Natty Bumppo (w serii Opowieści Skórzanej Pończochy) wyidealizowany obraz tego juŜ wówczas (1823-41) legendarnego bohatera.Bonet . Kielich św. Hesji.. Byron. 4. imię kilku papieŜy. NiechŜe o tym juŜ nie słyszę. opasane wstęgą. wytrzymałości i rozwagi. apostoł Niemiec. 716 misjonarz w Turyngii.dodatkowy kielich wina. czubkami. ustanowić miał odpust dla pijących jego zdrowie.) Boone Daniel . Zemsta. Bonifatius. damskie nakrycie głowy z miękkiej tkaniny.. bonnet. wybrany przez męty rzymskie w 896 na 15 dni. 1784. 8. Fredro. Bonifacym papieŜem był Bonifacy I. opiekujący się chorymi. 61. 150-51. 418-422. od spiczastych kapturów. który odegrał znaczną rolę w zasiedlaniu Kentucky i Missouri. umysłowo. bu:n). tł. Bonifacego . 680-754. F. Jego legendarną sławę w folklorze amer. boni fratres. dobry koń.. pionier pogranicza amerykańskiego. Bonifacy. zwł. dobra Ŝona. zamordowany przez Fryzów. ok. Bo do czubków odwieźć kaŜę. modne w końcu Xviii w. G. W Polsce od 1609. zasiedlenie i obecny stan kraju Kentucky". UŜywał tylko na niedźwiedzie kuli. Wg legendy papieŜ Bonifacy. Bonifacius. w 1540 w Grenadzie (Hiszpania) przez św. Św. Bonifacy . F. Imię jego stało się synonimem pionierskiego ducha. zał. Na wilki.rodzaj czapki bez ronda i daszka.z łac. z fr. męczennik. Saksonii. noszony w epoce Odrodzenia. rysie . Porębowicz. Don Juan." J.nakrycie głowy pochodzenia wschodniego. noszone w antycznej Grecji i w Europie średniowiecznej . nazywani dawniej. Jana BoŜego. od ok..) Był generał Boone.(wym. Z dala od świata spółczesnych zapasów. kentucki myśliwy.i niefrasobliwy. Winfrid a. (G. Słynny jest jego przepis na szczęście: "Dobra strzelba. Najfortunniejszym z ludzi obok Sulli (.zakon reguły braci miłosiernych. śył w mateczniku pradziewiczych lasów. jako idealnego bohaterą pogranicza upowszechniła ksiąŜka Johna Filsona "Odkrycie. rodzaj beretu z doszytym z boków i z tyłu pasem tkaniny. Wynfrith). usprawiedliwienie jeszcze jednego kieliszka. Anglosas (właśc. 1734-1820.

Palazzo Borghese . bordŜa) ród włoski. zwłaszcza zaś za szkody wyrządzone flocie najeźdźców perskich w 492 i 480 pne. brodaty. później płn. w końcu Xviii w: otrzymał tytuł ksiąŜęcy. chciwości i rozpusty. Rut. Borealny .potęŜny kompleks pałacowy w pobliŜu Tybru. choć niebezpieczny dla Ŝeglugi. Xv w. gr.zob. Wydał papieŜa. Mniemanie. od 1902 państwowe muzeum i słynna galeria obrazów i rzeźb przeniesiona tu z pałacu Borghese w Rzymie w 1891. zamieszkały w zimnej Tracji. Jachin i Booz. i miał z nią synów. kiedy głównymi jego przeciwnikami były rzymskie rody szlacheckie Colonnów i Orsinich. . Villa Borghese . której nie szczędzili swoim nieprzyjaciołom...najpiękniejszy park Rzymu. borealis. Boratynki .in. kilku kardynałów i wielu wybitnych obywateli. choć sejm w 1659 wyrazii zgodę tylko na 2 mln. szelągi o kursie przymusowym. w górskiej jaskini. skrzydlaty starzec.(rzymski Akwilon) mit. przybyły z Hiszpanii na pocz. nie znalazło potwierdzenia u historyków.-wsch..ród rzymski. których dzierŜawca mennicy koronnej Tytus Boratini wybił w 1659-66 na przeszło 20 milionów złotych. Nabrał duŜego znaczenia w okresie Renesansu. Boreasz . jedna z najmonumentalniejszych rezydencji arystokratycznych Rzymu.Booz .. mieszczący m.(wym. Kalais i Zetos).łac. Pawła V (Camillo Borghese. wartości trzeciej części grosza. Stał się odtąd symbolem nieokiełznanej Ŝądzy władzy.1378-1458. 1552-1621). Borghese . głównie za sprawą narosłych wokół niego legend. zob. pochodzący od patrycjuszy sieneńskich Xiii w.. szczególnie czczony w Attyce jako "szwagier" Ateńczyków (porwał bowiem bawiącą się na brzegu Ilissu królewnę ateńską Orejtyję. północny. z Xvi-Xvii w.pierwsze w Polsce szeroko rozpowszechnione polskie monety miedziane. Borgia . od 1455 jako papieŜ Kalikst Iii połoŜył podwaliny potęgi i wpływu rodu we Włoszech. córkę Erechteusza. wiatr północny. do Tracji. ostry a zdrowy. zob. Alfonso Borgia . Ŝe Borgiowie posiedli tajemnicę śmiertelnej trucizny. Wiatry. letni pałac zbudowany 1605-13 dla kardynała Scipione Borghese przez Giovanniego Vasanzio z Utrechtu. bóg wiatru płn.

-zach. ksiąŜę Ferrary. 1476-1507. bataille de la Moskova 'nad rzeką Moskwą'. rozpustnica Ŝyjąca w kazirodczych stosunkach z ojcem i bratem. przemocy i zdrady. Nowsza historiografia nie daje wiary większości tych oskarŜeń. lukrecja). pomówień i oskarŜeń. Borgiów.wieś w Ros. Borobudur .opera (1834) Gaetano Donizettiego. bratanek Kaliksta Iii i ojciec Cesarego i Lukrecji. Hugo. pod dowództwem Kutuzowa. tarasowej ozdobionej licznymi rzeźbami i płaskorzeźbami. gdzie gromadziła uczonych. czyniąc z Ferrary ośrodek kultury i sztuki. aut nihil .1431-1503. fr. Tycjan. mordów. ale niezmiernie krwawa dla obu stron bitwa między Wielką Armią Napoleona i wojskami ros. 'albo być Cezarem. Jest on w znacznej mierze wzorem czy bohaterem Księcia (zob. Watykan. Rzym. choć przy pomocy przekupstwa.(wym. Lucrezia Borgia . drugi mąŜ został zamordowany. czezare). FSRR na płd.łac. Carrara. matka nieprawych dzieci. Zwana teŜ bitwą pod MoŜajskiem. wielka piękność. Borghese. Romani wg V. pierwsze małŜeństwo anulowano. takich jak Ariosto. Gal. ambitny. apart. Rzym.jeden z największych obiektów kultowych buddyzmu: świątynia w środkowej Jawie zbudowana w Viii-Ix w. albo nikim'. Bembo. od Moskwy.(wym. Bergamo. Borodino . artystów i pisarzy. gł. Bronzino. polityk wł.. za sprawą marszałka Neya.) Makiawela. skutkiem których przeszła do historii jako trucicielka. . Gal. libretto F. Trzykrotnie przez ojca i brata wydawana za mąŜ dla racji stanu. bez skrupułów popierał interesy swego rodu. gdzie 7 Ix 1812 rozegrała się nie rozstrzygnięta. jedna z najsłynniejszych i najbardziej osławionych kobiet w historii. siostra Cesarego.dramat prozą (1833) Victora Hugo.Rodrigo Borgia . Aldo Manuzio. Aut Caesar. po której Rosjanie zmuszeni byli do odstąpienia. zręczny i chytry. dla wielu wcielenie indywidualizmu renesansowego w znaczeniu ujemnym. Lucrezia stała się celem niezliczonych plotek. Lucrezia Borgia . Lucrece Borgia .. bezwzględny. Pinturicchio.. w kształcie piramidy. trzecim był Alfonso I d'Este. a hymnów pochwalnych na jej cześć pisanych przez Ariosta czy Bemba nie uwaŜa za same tylko pochlebstwa. Cesare Borgia . dewiza Cesarego Borgii. córka papieŜa Aleksandra Vi. Mimo jej przykładnego prowadzenia się na jego dworze. byt jednak zapewne jednym z pierwszych polityków dąŜących do zjednoczenia drobnych państewek wł. Portrety Borgiów: Giorgione (przypisywany). od 1492 papieŜ Aleksander Vi. 1480-1519.

Czarnym. złośliwy i psotny. Lwów 1912) Modesta Musorgskiego. Bohater literackiej. Zaczarowane koło . wyst. libretto: Or-Ot. postać diabła kontuszowego prawdop. etymologię lud. por. .powieść (1903) Kazimierza Glińskiego. pozostawiając na murze trwały ślad łapy. 2. który nadaremnie próbował zwalić wieŜę w Łęczycy. który hulał. Xix-wiecznej legendy o najbardziej polskim z diabłów.dramat (1899) Lucjana Rydla. przy karabeli. wersja oprac. który tę literacką postać spopularyzował. Car Borys trzeci . pol.). Oxford. Marmara z M. Borys Godunow .człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksieja K.wiedeńska wytwórnia fortepianów cieszących się światową sławą. libretto kompozytora wg Puszkina. diabeł borowy. tragedia hist. Bosporos) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim i Azją Mniejszą. rokitą. zwany teŜ błotnikiem. Złotym Rogiem. Posądzany o zamordowanie w 1591 dziesięcioletniego carewicza Dymitra (zob.1551-1605. 1831. Tołstoja. Siedlce 1884) Aleksandra Puszkina. tłumaczona jako Krowi Bród na cześć Io (zob.. łozińskim. wymyślona przez autora. wyd. Boruta . we fragmentach. w zaleŜności od miejsc. rokickim. Dramat muzyczny (1869.Boruta .jedna z klechd (1837) K. załoŜona w 1828. nad jedną z jej zatok. przez gr. muzyka: Witold Maliszewski.). wersja Petersburg 1874. leŜy Stambuł (Konstantynopol). Opera-balet (Warszawa 1930).(gr. wyst. car rosyjski od 1598. Bosfor . noszącym się po polsku. przez Rimskiego-Korsakowa 1899-1908. w kontuszu. Borys Godunow . Bssendorfer . rąbał się ze szlachtą. Wł. za Ŝycia cara Fiodora Iwanowicza. pol. straszył ludzi i wciągał w trzęsawiska: Boruta . gdzie straszył. zwierz. nazwa tracka.dramat (1825.w legendach i podaniach ludowych strach błotny i leśny. Wójcickiego. swego szwagra. rządzący faktycznie państwem od 1584. pojawiający się jako ptak a. strzegącym skarbów zamku łęczyckiego. Petersburg 1870. wierzbickim. wyst. łącząca M. borowikiem.

które odniosły tam wielki sukces. Jej kapłanką jest Bakbuk. Boston . Dwóch RóŜ). hebr. l'Oracle de la Dive Bouteille). Bitwa ta zakończyła wojnę Białej i Czerwonej RóŜy (a. miejsce bitwy (1485). przyjęcie)'. 1534-97. zob. Komedia. od 1763 przebywającemu we Włoszech. Boska Flasza . Boski poemat . Rabelais'go.stolica stanu Massachusetts. opera seria. Ŝar. a korona przypadła zwycięzcy.) został zabity. nm. Boska Sara .zob.(wym. 'bostońska herbatka (tj. dokąd wyprawili się Pantagruel. Boski .fr. hrabiemu Richmond. w Neapolu) za opery w konwencjonalnym stylu wł. przydomek nadany przez Włochów kompozytorowi czeskiemu Josefowi Myslivećkowi (1737-81. il divino Boemo.wyrocznia (fr. Le divin poeme.. bosuof fi:ld) miasteczko w hrabstwie Leicester w Anglii. aby zaprowadzić porządek i dopilnować egzekwowania ceł importowych. . której świątynia znajduje się na wyspie kraju Latarników. zabijając 5 osób.wł. Bosworth Field . Pogrzeb ich stał się wielką demonstracją patriotyczną. załoŜycielowi dynastii Tudorów. Trink! Boska Komedia . który panował jako Henryk Vii. Boski Czech . ustawicznie dręczone przez bandy. zatopienie transportu 342 skrzyń herbaty w porcie bostońskim 16 Xii 1773 przez patriotów przebranych za Indian. USA. a odpowiedź wyroczni na pytanie brzmiała "Pij!".przydomek poety hiszp.. Wojsko. Wojna.ang. Masakra bostońska . dosł.Dantego zob. Boston Tea Party.Boski. Fernando de Herrera. 'butelka'. Panurg i brat Jan w powieści Gargantua i Pantagruel. Bostoński "bunt herbaciany" . 34-48. Bernhardt Sara. 5. wreszcie 5 Iii 1770 oddało salwę do tłumu. w której król Ryszard Iii (zob. gł.incydent powstały z niechęci do wojsk brytyjskich wysłanych do Bostonu. którzy zaprotestowali w ten sposób przeciw cłom nałoŜonym przez parlament brytyjski na import herbaty. trzecia symfonia C-dur (1904) Aleksandra Skriabina.

się . 1962) Bougainville'a. kapucyni. przecinającego dzielnicę uniwersytecką ParyŜa. wyd. matematykiem. discalceati. Baryłka (Baryłeczka). który opłynął kulę ziemską. baunti) ang." StaroŜytni śydzi i Rzymianie mieli zwyczaj chodzenia boso w okresie Ŝałoby a.Bosy. od Nowej Zelandii grupę wysp. na znak pokory. Bosi zakonnicy . kameduli.1766-69 sprawozdanie (1771-72. Botsaris Markos . W 1766 stanął na czele wyprawy na okrętach "La Boudeuse" i "L'Etoile" w celu zdobycia nowych kolonii. zdobył szturmem Lepanto.łac. 1729-1811. którym nadał nazwę swego statku. była to równieŜ powaŜna wyprawa naukowa dzięki udziałowi w niej przyrodników. obrońcą Quebecu pod rozkazami Montcalma w czasie wojny siedmioletniej w Kanadzie. bugęwil). Spokojny dla przewiezienia na Antyle upraw drzewa chlebowego i innych roślin Pacyfiku. ani butów. jeden z przywódców walki z Turcją o niepodległość Grecji w 1821-29. w czasie klęski elementarnej. Ew.. Dotarł przez Cieśninę Magellana do Tahiti i przez Wyspy Salomona i Jawę wrócił do Saint-Malo.-Michel.. Boule de Suif . oficerem. sekretarzem ambasady. augustianie. wg Łuk. pol. które cieszyło się wielkim powodzeniem. który przedsięwziął wyprawę na O. odkryło ono czytelnikom europejskim Polinezję. wreszcie filozofem salonów zgodnie z panującą modą. karmelici (istnieją teŜ karmelici trzewiczkowi).1788-1823. PodróŜ dookoła świata . przyjęta podobno od czasów św. W czasie postoju na Tahiti przyrodnicy zajmowali. Boul' Mich' (wym. poległ pod Karcenicą w czasie ataku na przewaŜające siły albańskie.(wym. nieodrodny syn wieku Oświecenia.jak np. był naprzód adwokatem. opiera się na Biblii. W 1788 Bligh odkrył na płd. Praktyka. 10. odznaczył się dowodząc obroną Missolungii.(wym. 'szczodrość'. następnie bezskutecznie poszukiwana i odkryta po raz wtóry w 1768 przez Bougainville'a. grecki bohater narodowy. którzy zgodnie z przepisami swojej reguły chodzą boso a. statek angielski pod dowództwem Williama Bligh.zob. Bougainville największa wyspa Archipelagu Salomona odkryta po raz pierwszy w 1576. potem zapomniana. de Bougainville Louis Antoine . francuski hrabia. nim został Ŝeglarzem i pierwszym Francuzem. "Bounty" . Michała. Franciszka z AsyŜu. Bulwaru Św. w sandałach. bulmisz) studencki skrót od Boulevard St. 4: "Nie noście trzosa ani torby podróŜnej.

Bligh zdrowo i cało przepłynął w ciągu miesiąca z Tahiti na Timor wśród największych niebezpieczeństw. Po wyruszeniu znów na pełne morze. zabawiała się z Tahitankami.(wym. 1270-80. W czasie najazdu mandŜurskiego wysłano go w 1651 do papieŜa z wezwaniem o pomoc przeciw najeźdźcom. Bovary Emma . Sporządził równieŜ mapę Chin. z Xiv-Xvi w. prezbiterium otoczone kaplicami promienistymi. Boym Michał Piotr . od archipelagu Tuamotu. wg powieści Flauberta.roślinami.. symbol ucieczki od rzeczywistości w sferę iluzji (bovaryzm). zob. od 1645 był misjonarzem na chińskiej wyspie Hajnan na M. zdobył zaufanie dworu cesarskiego. nudząc się w ciasnym i prozaicznym świecie prowincji. gdzie zmarł.film (1934) Jeana Renoira z Valentine Tessier w roli gł.. Po kilku latach wrócił do Chin. lit.-wsch. buntownicy po licznych przygodach osiedlili się wraz z 18 Tahitankami na wyspie Pitcairn. szantaŜowana przez lichwiarza. pióra . Bourges . np. wyd. z Lilą Lee w 1932. Katedra St. z Polą Negri w 1937. który ją porzuca.Sąd Ostateczny z ok. w układzie pionowym podobna do paryskiej Notre-Dame. wraz z kilku jego zwolennikami. zbudowana w 1190-1260 z nawą główną i podwójnymi nawami bocznymi.tytułowa bohaterka powieści Madame Bovary (1857. Emma truje się arszenikiem.1614-59. po wyjściu za mąŜ za wiejskiego lekarza Bovary'ego. gdzie potajemnie czytywała sentymentalne romanse. wychowana w klasztorze. pol. której nie otrzymał. bierze sobie kochanka. a załoga. psychol. w których opisał świat roślinny i zwierzęcy Chin oraz stan nauk tego kraju. coś polskę . przyrodnik. Madame Bovary . z Jennifer Jones w 1949. Pozostawił liczne prace. Panna Rouault. w otwartej łodzi na wodę. na płd. Południowym u wybrzeŜy Chin. Etienne jedna z najpiękniejszych budowli gotyckich we Francji. zbuntowana załoga spuściła go. marząca o Ŝyciu w luksusie i o bajronicznych kochankach. Popadłszy w długi. witraŜe z Xiii-Xvi w. Następnemu wydaje się zbyt romantyczna. Pani Bovary. 1878) Gustave Flauberta. gdy Bligh jeszcze wzmógł szykany.polska pieśń patriotyczna. burŜ) miasto w środk. jednak bez empor i zmiennych podpór. dwuwieŜowa fasada zach. 2 romańskie portale boczne i 5 gotyckich w fasadzie zach. były teŜ inne wersje filmowe. w pierwotnej wersji. tak róŜnym od świata jej marzeń. Wyspa (poemat). Francji. na środkowym . bogato rzeźbione.. jezuita polski. BoŜe. burząca się przeciw nieludzkiej dyscyplinie nałoŜonej przez Bligha.

BoŜe Ojcze! Twoje dzieci. BoŜe drzewko . Gwiazda (Gwiazdka). Jasła (Jasełka). uŜywana do przypraw.Concerto grosso g-moll. Wigilia. BoŜa męka . BoŜe Narodzenie . z dodanymi zwrotkami Antoniego Goreckiego. Dary boŜe .jadło i napoje. wziętą z opery komicznej Sekret. pieśni Modlitwa (1838) Marcelego Skałkowskiego: BoŜe Ojcze! Twoje dzieci Płaczą. Ale juŜ śpiewnik wydany nielegalnie przez warszawską młodzieŜ studencką przed 1821 zastąpił wers "Naszego króla zachowaj nam. Panie!" wersem "Naszą ojczyznę racz nam wrócić. wł. fatto per il notte di Natale. dobry omen. Kolędy.początek bardzo pop. O państwie boŜym .biedronka siedmiokropkowa. 1755-1812. BoŜy. nr 6 Arcangela Corellego. Kutia.. zdjętego z krzyŜa Chrystusa. Le Secret. na pamiątkę narodzenia Chrystusa. do Iv w. Ŝebrzą lepszej doli. Jean Pierre Soliego.choinka ozdobnie przybrana na BoŜe Narodzenie. ze słynnym Largo Pastorale.oratorium (1734) Jana Sebastiana Bacha. rodzaj adresu hołdowniczego do cara Aleksandra I (Hymn na rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskieqo) na melodię skomponowaną przez Jana Nepomucena Kaszewskiego. . potem 25 grudnia.kapliczka wiejska z wizerunkiem ukrzyŜowanego. od którego cały Koncert otrzymał nazwę: Weihnachtsoratorium . My w niewoli my w niewoli! 1-4.zły a. granej w Warszawie ok. BoŜa krówka . obchodzone 6 stycznia. BoŜe Narodzenie . Panie!" Przed 1830 pieśń została znacznie zmieniona.zob.Gody. opus 12. Państwo.. zob. śpiewana juŜ na melodię pieśni maryjnej Serdeczna Matko. Rok po roku mamie leci. Choinka.Alojzego Felińskiego (1816). Palec boŜy . krzew bylica boŜe drzewko. zjawisko poczytywane za interwencję sił nadprzyrodzonych. w okresie zimowego przesilenia słońca. dołączonym ad libitum na BoŜe Narodzenie. 1806. Opłatek. Szopka. fr. . święto chrześc. biczowanego a.

15. zakaz starć zbrojnych od środy wieczór do poniedziałku rano. Dei gratia. siwobrodego starca. Michał Anioł i inni. Np. odczuwać popęd seksualny.-kat. atakującego politykę Komitetu Ocalenia Publicznego.zob.fr. les dieux ont soif. w Monreale (Sycylia) i z Xiii w. Tytuł powieści hist. 3. 10. Marka w Wenecji czy w Xiii-wiecznych rzeźbach katedry w Chartres. Ŝart. . Wulgata. w chrześcijaństwie istniejący jako jeden w swej naturze.fr. Adonai itd.-łac. wszechmocny. les dieux s'en vont. za to zdanie wydawcę stracono na gilotynie. ostatnie zdanie w ostatnim numerze pisma "Le Vieux Cordelier" wydawanego przez Kamila Desmoulins. 10. Bellini. Będziecie jako bogowie . Dopiero ok. wieczny i niepojęty. Bóbr .. 5.łac. Podobnie na mozaikach z Xii w.. Słowo boŜe . u-bogi.czuć powołanie. 1809) F. Syna i Ducha Św. stworzyciel nieba i ziemi. w bazylice św.w wyraŜeniu: czuć wolę boŜą . wzięta z Wulgaty. później teŜ w adwencie i w poście (czasów pokoju). Treuga Dei. dawna formuła w tytułach dostojników kościelnych i monarchów. Pierw. Strój (bobrowy). r. na watykańskim sarkofagu z Iv w. por. Ghiberti. słowa węŜa do Ewy. oraz powstrzymuje rękę Abrahama mającego dokonać ofiary Izaaka. Z boŜej łaski . dola' (por. Wola boŜa . Fra Bartolommeo. szczęścia. Na mozaikach z V w. w S. Maria Maggiore w Rzymie młody Bóg przygląda się z chmur wielu scenom Starego Testamentu. Bogowie odchodzą .biblijny Jahwe. 1300 pojawił się tak dobrze później znany wizerunek Boga jako potęŜnego.Pokój boŜy . (1912) Anatola France'a z czasów Rewolucji Fr. a włosy głowy jego jak wełna czysta" (7. Chateaubrianda. eritis sicut dii. UŜywana początkowo na znak pokory. ustanowiony ok.łac. bog-aty. 3. Gen:. Bóg-Ojciec przedstawiany jest jako człowiek młody.Ewangelia. Bóg w mozaizmie . W sztuce wczesnochrześc. List do Korynt. młodzieńczy Bóg wypędza Adama i Ewę z Raju. woła głos z nieba w zakończeniu ksiąŜki Męczennicy (Les Martyrs. Bogowie łakną krwi . 1. stąd 'udzielający bogactwa. Takim przedstawiali Boga-Ojca Giotto. 1760-94.9). R. z-boŜe). szczęście. łącznie przez 230 dni w roku. 1040 przez kościół rz. ale w Trzech Osobach: Ojca. 'bogactwo.śrdw. doli'. zwany zastępczo Elohim. "Starowiecznego" z biblijnego widzenia Daniela: "Szata jego biała jak śnieg.

z nieba. Ks.łac. NajwyŜszemu'. a. ugodowców. panu czynsz.przydomek uwielbianego przez publiczność tancerza i baletmistrza Opery Paryskiej Apolline Baldassare Vestrisa. a diabła nie gniewaj). później takŜe na kościołach i nagrobkach chrześc. 3. motto. epopei poety rz. . staropolskie z czasów przedpańszczyźnianych. dewiza heraldyczna królów ang.gdy w Rzymie parę chrześcijańską rzucono na pastwę tygrysom na arenie cyrku. hasło pierwszej krucjaty 1096-99. a księdzu meszne . przybyły z góry. Bogu wola. czas ucieka.. z Eneidy. 2. eli.b. teŜ Diabeł (SłuŜ Bogu. zawołanie króla ang. Rut.. wg Marka. opłata za odprawianie mszy) przysł. Dieu et mon droit.fr. Wergiliusza. czemuś mnie opuścił? . ze słynnej rodziny tancerzy i choreografów.hebr. O.(tj.Inicjały łac. 'Bogu Najlepszemu. lamma sabachthani? w Biblii. Bogu świeczka.. formuła pozdrowienia wzięta z Wulgaty. Deo Optimo Maximo. a diabłu ogarek . 2. wg Mat.. epigra w panegirykach i napisach nagrobnych. w Xvii w. Ein' Feste . Bóg i moje prawo . Bóg widzi. Bogowie postanowili inaczej . 428. por. z Tebaidy. Bóg tańca . formuła pojmowana. 'bóg z maszyny (teatralnej)'. 45-96). sztuczne a. BoŜe. dis alter visum. okoliczności. wywodzące się ze średniowiecza. 34. polskie stosowane do opurtunistów. powieści przez nagłe. chłopu rola. tj.. napisy na świątyniach rz. 1198. nie uzasadnione rozwiązanie splątanej intrygi w sztuce teatr. cytat z Psalmów 22. jako "emblemat" (hasło. D. Publiusza P. nieoczekiwany wybawiciel. Ryszarda Lwie Serce w bitwie z Francuzami pod Gisors. moc truchleje . 46.fr. wieczność czeka . Dominus vobiscum . skarga Chrystusa na krzyŜu. BoŜe. Bóg tak chce . 1729-1808. 'Pan z wami'.łac. Bogów na świecie stworzył naprzód strach! .początek popularnej pieśni modlitewnej O Narodzeniu Pańskim Franciszka Karpińskiego. Ew. Deus ex machina . 2.przysł. eli. niespodziane wprowadzenie nowej osoby a. zbyt łatwe. primus in orbe deos fecit timor. M. wyraz "rola" znaczył tu 'niewolę'. 4. Bóg się rodzi. w tej formie uŜywane.była jako śpiew (wi)wilgi zwanej boguwolą. Stacjusza (ok. 27. stare przysł. 661.łac. zwł. 15. Booz tymi słowami pozdrawia Ŝeńców.łac. śmierć goni. Dieu le veut.

w obu wojnach świat. 2. natura quae deus est. półbogi i boŜęta mitologii klasycznej i . Eneida. Antygona. Sama przyroda jest bogiem . 1914-18.Niektóre bóstwa.łac. pogląd wł. ignoto deo. dlatego stawiali potęŜne głazy z napisem genio loci łac. Dzieje Ap.łac. quem dii diligunt.. Najjaśniejszy Panie. wg Sofoklesa. Bóstwa . wyrwawszy mu uprzednio język. introite.nm. Wergiliusz. Las. Gdyby Boga nie było. kaŜdy zakątek miały swego opiekuńczego geniusza czy bóstwo. 'Bóg z nami'. Sire. 8. Wejdźcie.. z Wulgaty. Wulgata. Izajasz.zob. odpowiedź Laplace'a na zadane mu przez Bonapartego pytanie.fr.łac. deo loci.przysł.. aby zjednać sobie tego boga. Ukochani przez bogów umierają młodo . 'bóstwu miejsca'. lub ignoto deo. je n'avais besoin de cette hypothese. 4. 23. spalono go na stosie. Jowisz) chce zgubić. si Dieu n'existait pas.łac.. Ŝe Heraklit. kazania arcybiskupa Canterbury. 12. Gott strafe England . 'geniuszowi miejsca'. 565: "Iuppiter hac stat". filozofa Giulia Vaniniego. tu takŜe są bogowie! . przekleństwo popularne w Niemczech po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny świat. grzejąc się przy piecu. Kogo bóg (a. nie potrzebowałem tej hipotezy . którego imienia nie znali. il faudrait l'inventer. z Plauta. tak Bóg Kubie . nam et hic dii sunt z gr. opowiada. I. Gott mit uns . Wolter (1769) wg 93. 621. Bór . adolescens moritur. z gr. z gr. dementat prius. quos deus (Iuppiter) perdere vult. 10: "Vobiscum Deus". napis na klamrach u pasów Ŝołnierzy nm. 'niech Bóg skarze Anglię'.fr. naleŜałoby Go wymyślić . 18.łac. Nieznanemu bogu . 1712).. Arystoteles w O częściach zwierząt. renesansowego materialisty i ateisty straconego przez inkwizycję 9 Ii 1619. temu wpierw rozum odbiera . Bacchides. 17. dlaczego w swej Mechanice nieba uczony nie wspomniał o Bogu (1796). 5. Dla Rzymian kaŜda wioska. spokojnie zapraszał tymi słowami swych gości do izby. Johna Tillotsona (wyd. por..Burg zob. Jak Kuba Bogu.nm.

Plutos Czas . Okeanos.Asklepios (Eskulap) Miłość . Hestia (Westa) Mądrość .Eris. Proteusz.Atena (Minerwa).Artemida (Diana) MałŜeństwo . Selene Lasy . Glaukos (1). Freja Młodość .Wertumnus. Mulciber). zakresu opieki itd.Chronos. Mojry.Pan. Trolle Los . Pomona Pasterstwo . Ganimedes Morze .Driady.Hestia (Westa).Amfitryta.Parki. Afrodyta (Wenera). Nomy Łowy . Fata. Posejdon. Trolle Handel . Hera (Junona). Apollo . Lary.Eros (Amor.Oready. Bogactwa .Hermes (Merkury) Kowalstwo . skandynawskiej) wg ich funkcji. Penaty Drzewa . Kupido).Hymen. Tetyda.Okeanidy Ogień . Tyr Medycyna . Driady Góry .Zeus (Jowisz) Niezgoda .Hebe.Hefajstos (Wulkan) KsięŜyc . Ino. Hamadriady. Artemida (Diana). Artemida (Diana).Hestia (Westa) Ogrody i sady . Loki Ocean . Hestia (Westa) Ognisko domowe .germańskiej (a.Artemida (Diana). Nereusz.Hamadriady. Saturn Dom . Tryton Niebo .Hefajstos (Wulkan.

Njord Wojna .Hermes (Merkury). Thor Wymowa .Iris Urodzaj .Janus PodroŜe .Apollo.Pluton.Najady.Hermes (Merkury). Atena (Minerwa).Piekło . Priap Początek i koniec . Euros (Eurus). Bellona.Ariel. Ondyny. Persefona (Kora.Hades. Pomona Rzeki i strumienie . Thor Płodność . Zefir (Favonius) Wino .Eirene Pomsta . Eunomia. Elfy Roślinność .Pluton.Nemezis. Furie Poranek .Apollo .Zeus (Jowisz).Eos (Aurora) Powietrze . Demeter (Cerera). Temida Tęcza . Priap Wdzięk . Dike (Astrea). Pluton (Orkus). Prozerpina) Pioruny . Hermoder Poezja i muzyka .Dionizos. Notos (Auster).Hermes (Merkury) Wyrocznie . Wertumnus.Charyty (Gracje) Wiatry .Demeter (Cerera). Bakchos (Bachus) Woda .Apollo Sprawiedliwość .Ares (Mars). Hypnos Słońce . Boreasz (Akwilon). Bragi Pokój . Muzy.Najady.Erynie (Eumenidy). Nimfy Sen i marzenia senne .Eol.

Brabancji. z gr. gdy był pokryty warstwami zŜółkłych werniksów i czynli wraŜenie sceny nocnej. (st.) 'świątynia. . cerkiew. zawiązywane w róŜnorodnych celach: bractwa rzemieślnicze (zob. a hetman Jan Sobieski rozgromił tam ich zagony w 1671. Trójcy św.) pędzla Rembrandta.organizacja strzelecka w miastach śrdw. BóŜnica . szczególnie silne w Xvi w. przybytek Boga'. a zwycięzcę obwoływano królem kurkowym roku. od północy i od południa. od Xiii w.Demeter (Ceres). Afrodyta (Wenera). confraternitas. bractwa religijne (jak np. Brabantka. blaszanego kurka. Hymn brabancki. L. od 1632.Nereidy. chthonios 'zrodzony z ziemi.ZboŜe . przechodziły dwa słynne szlaki najazdów tatarskich: czamy i kuczmański. A. wymienne z kościół. Bractwo . w 1569-1793 stolica województwa. sodalitas. jeziora . twierdza kresowa z warownym zamkiem. obok którego. Tanatos. Brabancnne . nadaną mu.Prozerpina. Hermes i in. Bractwo kurkowe . od 1585. Kery. Bracław . Hypnos. Bóstwa chtoniczne mit.Hermes (Merkury). Najady śegluga . Persefona . (w Polsce we wszystkich większych miastach) dla urządzania dorocznych zawodów strzeleckich w celu podtrzymywania sprawności bojowej mieszczan: strzelano do drewnianego a.). św. Amsterdam. brabason) Brabansona.osiedle w Ukr.-pol. SRR (obwód winnicki). RóŜańca św. wszelkiego rodzaju związki. kupieckie (zob. zawodowe a. podziemny'. Jennevala (właśc. której gł. otrzymał równieŜ nazwę StraŜ nocna. inne. Demeter Ceres i in. ziemi i jej płodności (Dionizos-Bachus. pierw. od Xiv w. Gildia).. Dechet) i kompozytora Francois Van Campenhouta. zazw. fr. miastem jest Bruksela.konfraternia. Rijksmus. tubylec. łac. Saturn Źrodła.synagoga. Cechy). Zbiorowy portret amsterdamskiego bractwa strzeleckiego DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa (1642. naprawdę ukazuje on scenę w pełnym blasku słońca. Hymn Wolności.(wym. 'Brabantka' od krainy hist. zwany teŜ Wymarsz strzelców. gr.-rz. narodowy hymn belgijski napisany we wrześniu 1830 przez poetę fr. W 1578 Janusz Zbaraski pobił pod Bracławiem Tatarów.). świątynia Ŝydowska. Michała od 1596) czy wreszcie strzeleckie. mieszczan. bóstwa ciemności i śmierci (Hades Pluton. miejsce modlitwy i studiowania Tory. Erynie. congregatio.

(wym. bóg pojęty jako całkowita abstrakcja. Idany . braj).in. brga:s) dynastia królów Portugalii. W 1946 poddano go gruntownej konserwacji i oczyszczono.mit. w późniejszym systemie panteistycznym uzyskuje osobowość. Zob.Pod tą nazwą najbardziej zasłynął. Jabłka Bragiego a. zał.zob. Edda. nim zasiadł po raz pierwszy na tronie przodków. której objawieniem jest cały wszechświat materii i myśli. Z tej abstrakcji wykształcił się Brahma jako stwórca świata.pierwsza tragikomedia francuska (1582) Roberta Garniera.musiał wychylić kaŜdy król. W raz z Hermoderem przyjmował i witał w Walhalli wszystkich bohaterów poległych w boju. załoŜona przez Jana Iv. siwą brodą. w 1925 z jego inicjatywy i w jego pracowni w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Braille Louis . występująca teŜ w Orlando innamorato Boiarda i Orlandzie szalonym Ariosta jako siostra Rinalda i ukochana Rogera. Członkami bractwa byli m. wyobraŜany jako starzec z długą. Puchar Bragiego .: Bolesław Cybis. Bradamante . bóg poezji.zrzeszenie malarzy. Opowieść Bragiego . której pozostałymi członkami są Wisznu Opiekun i Siwa Niszczyciel. Bragi . Kaplica Sykstyńska).dziewica-rycerz legendy karolińskiej. 1809-52.(wym.długa. sam niewidomy. a jej magiczna włócznia zrzuca z konia kaŜdego rycerza. Eliasz Kanarek. syn Odyna i Friggi. skand.w hinduizmie Absolut. Bractwo św. Łukasza . wymowy i pieśni. o temacie wziętym częściowo z Ariosta. ale zajmująca. uczniów Tadeusza Pruszkowskiego. Azowie). teŜ Sykstus (Iv. Brahma . mąŜ Iduny (por. Edward Kokoszko i Antoni Michalak. i cesarzy Brazylii. Jabłko (Jabłka wiecznej młodości). Bradamante . pierwszy z boskiej trójcy (Trimurti). francuski nauczyciel ociemniałych. 1822-89. Nosi białą zbroję i biały pióropusz. zob. 1640-1853. Braganca . twórca pisma z wypukłych kropek dla ociemniałych do czytania .

pierw. znaczenie 'przegroda. 7. cieśnina między Afryką i Półwyspem Arabskim. którzy ją znajdują.. obwarowanie'. Brama Floriańska . Ponad potęŜną belką wspierającą (5 m dł. niŜej Lwia Brama. Bab el-Mandeb. Florencja (Baptysterium). a mało jest tych. 1400-1300 pne. W attyce najokazalszy w Gdańsku zestaw orłów i herbów. Brama szeroka i brama ciasna . złote (Grecja Iv-Ii w.zob. Czerwone z Zatoką Adeńską.) a. w znaczeniu 'główne drzwi'.) trójkątny blok odciąŜający przysłonięty płytą z reliefem przedstawiającym dwie lwice.arab. część renesansowego systemu fortyfikacji. zjej baszty widać . rodzima brona od bronić.zob.).jedna z bram Troi w Iliadzie Homera.Brama Lwic.. osłonięta zachowanym do dziś Barbakanem. z czes. wzniesiona przez Jana Kramera w 1576. Obrona jej była powierzona cechowi kuśnierzy. Langhansa. po obu stronach kolumny będącej oznaką godności.zob.jedyna zachowana z ośmiu bram głównych w dawnym pierścieniu murów obronnych Krakowa. Brakteaty . zbud. Sen. tama.od Xvi w. łącząca M.dotykiem. Brama Snów .cienkie monety wybijane jednostronnie. Brama Brandenburska .alegoria biblijna w Ew. a ciasna-do Ŝycia. W Berlinie zbud. w Polsce od ok. srebrne (w Europie środk. wiodąca na akropol w Mykenach w Argolidzie (Grecja staroŜ. 13-14: "Wchodźcie przez ciasną bramę. (nummus) bracteatus '(moneta) złocona' od łac. przedtem. 1788-91 przez C.. Brama do Raju ." Brama WyŜynna . Xiv w. brana. pokryta okładziną kamienną przez Wilema van den Blocka w 1588.. łac. w 1770. Skandynawia V-Vii w. G. wg Mat. Brama Lwic . Brama Łez . pne. stojące naprzeciw siebie na tylnych łapach. nazwana od wielkiej liczby rozbitych Ŝaglowców na tych wodach. Xii-poł. bractea 'blaszka (złota)'.w Poczdamie. 1130). bo szeroka wiedzie na zatracenie. od Xiii w. Skajska Brama . wypukłe na awersie i wklęsłe na rewersie. monumentalna brama z ok. Brama . zbudowana w końcu Xiii w.otwierająca Szlak Królewski w Gdańsku. Lwia Brama . ze śrdw.

opera (Praga 1866) Bedricha Smetany. zdobyta w 1157 przez Niemców. Brendan. Zielony. libretto: K. BrandanŔ zob. poł. Św. niŜ sięga pamięć ludzka. Zielona Brama . Sabina.bramani. z sanskr. a po powrocie do ojczyzny dowiadują się. przen. dawna ziemia Słowian połabskich. potem do Kraju Kobiet. . I tysiąclecia pne. późniejsza faza wedyzmu (1.zob. Brandenburgia . Ŝe podróŜ ich trwała dłuŜej. Brama. Złota Brama . bohater opowieści irlandzkiej śegluga Brana. Branibori w Cechach. zachodnia'. czes. z gr. bramę tę uszkodzono.zob. kapłani. i Ŝe rodacy wiedzą o nich tylko z dawnych legend. śelazny.było całą równinę. brahmana.zob. Bran wyrusza w podróŜ w trzy łodzie po dziewięciu ludzi. najwyŜsza z dawnych kast w Indiach. niepomyślna. Ogarnięci tęsknotą za krajem ruszają Irlandczycy na morze. bramanizm. część NRD). Królowa Kobiet przeciąga Brana na brzeg przy pomocy magicznej nici i trzyma go u siebie przez cały rok. ją teŜ otworzyli towarzyszom wojownicy greccy.kraina historyczna obejmująca część Niziny Niemieckiej między Odrą a Łabą (środk. śelazna Brama . Bramini . Brandenburczycy w Czechach. Przybywa do Wyspy Szczęścia. poprzedzająca współczesną jej formęhinduizm.). aby zmieściła drewnianego konia Achajów. Złoty. Wezwany przez kobietę noszącą gałąź srebrnej jabłoni do Emain. Brama Brandenburska zob. przez nią wszedł do miasta orszak weselny Heleny. spisanej w X w. wydobywszy się z wnętrza konia trojańskiego. skaia 'lewa. iron. Braminizm. ułoŜonej prozą i wierszem w Vii w. tu Ŝegnał się Hektor z Andromachą i synkiem Astyanaksem. "Radosnego Zaświata" na Zachodnim Oceanie.. BranŔ syn Febala. ekskluzywna warstwa arystokracji Nowej Anglii (USA). jedna z głównych religii Indii.

zaciąg na roboty przymusowe. Monachium.napisane w 1721 przez J. np. Bracia najmniejsi . nie mający święceń kapłańskich.portret Rubensa. poł.łac. 40). Bracia polscy . Bracia mniejsi .Ŝ: od braniec). Ew.dawn.)..zob. margrabiego brandenburskiego. Pozowała do kilku jego najświetniejszych portretów. Bracia miłosierni . Fratres Misericordiae. Iii G-dur. przymusowy pobór do wojska. Bracia Karamazow .obraz (ok. Iv G-dur. Florencja. Bracia Czystości . por. Branka . jedno z najwaŜniejszych dzieł literatury europ. szczytowe osiągnięcie w zakresie formy concerto grosso (zob. Brat . dawn. który przyspieszył wybuch powstania styczniowego. mnich. zwł. (Biblia. 2. bonifratrzy. Xix w. nowochrzczeńcami (od "ponurzania" przy chrzcie dorosłych). zmarła w 1627.powieść (1879-80) Fiodora Dostojewskiego. S. Ii F-dur. brat-laik (w Przeciwieństwie do zakonnika-kapłana.pierwsza Ŝona Rubensa. Ichwan as-Safa. zwani teŜ nurkami. Krew (Braterstwo krwi). Ufizzi. zarządzony z inicjatywy Aleksandra Wielopolskiego 6 X 1862 w Królestwie Polskim pobór do wojska carskiego wg imiennej listy spośród osób politycznie podejrzanych. Brandt Isabella . Fourment Helena. 1609-10.łac. 1609) Rubensa. wielkiego melomana: I Koncert F-dur. kobieta wzięta do niewoli (r. Bacha dla kapeli dworskiej Christiana Ludwiga.. por.Koncerty brandenburskie . wg Mat. Bracia czescy . 25. 'Zakon. St.o ludziach skromnej sytuacji społ. Fratres Poloni. V D-dur i Vi B-dur. Autoportret z Ŝoną. arianami (błędnie łączono ich .. zob. którą poślubił w 1609. Ordo Fratrum Minorum.najbliŜszy krewny w linii bocznej. członek bractwa a..łac. zakonnik.ruch religijno-społeczny w Czechach od połowy Xv w.. ugrupowania religijnego.' franciszkanie. zwanego zwykle ojcem). Pinakoteka. Izabella Brandt . kontynuacja skrajnego kierunku w husytyzmie. minoryci. Wielki (Inkwizytor). Rubens i Izabella Brandt .

nazwy uŜywane przez dawną szlachtę w jej stosunkach wzajemnych. Kawierin.zob. wybór pol. Ŝe mąci mu wodę. które przetrwało do 1925 (Zoszczenko. przystępny. Stąd nazwa ros. 'bractwo Serafina'. Brat przeciw bratu . Ichwan as-Safa.o rzadkim zboŜu na polu. nie moŜe tego czynić. tejŜe wiary itp. socynianami. CzyŜ jestem stróŜem brata mego? . którego zatem obrali sobie za patrona.. Jeśli to nie ty.-społeczny rozwijający się w Polsce Xvi-Xvii w.panowie bracia. zał. si ce n'est loi. Arkadia (Arcades ambo). panie bracie. ramowy zbiór 30 opowieści (1818-21. Bracia szlachta .).flibustierzy (zob. bracia herbowni. Bracia wybrzeŜa . Arianie). Brat brata goni (rodzi) . o dwóch synach bogacza. kosztowny przysmak). ale tylko dodaje. . w Chrystusie . nie krewny. Brat łata . Horacego. Ŝe w ubiegłym roku jeszcze nie Ŝyło na świecie. La Fontaine'a Gdy piją ze strumienia. Ŝe go w zeszłym roku zelŜyło. Szlachetna para braci .bliźni. w 1921 w Piotrogrodzie. 674 (zob. zob.). par nobile fratrum. Ich pierwsze spotkanie przypadło na dzień św. Brat po Adamie (i Ewie) . Ŝe stojąc niŜej. Serafina. na to Jagnię.fr. Szkłowski i in. Trembeckiego Wilk i baranek. 1960) E. opowiadanych kolejno przez sześciu przyjaciół zbierających się co pewien czas. Bracia z Basry .zob. c'est donc ton frere. 243. 10. por. sławetna. Bliźnięta (syjamskie). najradykalniejszy odłam reformacji polskiej. łatwy w obejściu.ludzie tegoŜ powołania. Bracia w Apollinie. 3. por. A. Ruch relig. lubiących masami poŜerać słowiki (b.z tragedii Siedmiu przeciw Tebom.nm. Tichonow. T. zgodny. osławiona. Die Seraphionsbrder. Hotimanna. rubaszny.poglądy z doktryną Ariusza. z bajki Wilk i Jagnię.łac. unitarianami. Fiedin. był to twój brat . Wówczas Wilk zarzuca mu. mości panie bracie. Siedem) Ajschylosa. Bracia syjamscy . 1. StróŜ. Na to Wilk mówi powyŜsze słowa i poŜera Jagnię. ks. z Satyr 2. przekład St. towarzyski. ugrupowania lit.człowiek bezceremonialny. plon się nie mnoŜy.zob. Bracia serafiońscy . Jagnię powiada. Sierapionowy bratia. Wilk oskarŜa Jagnię.

połowy Iii tysiąclecia pne. rozwinięte przez Gottfrieda Christopha Hartela. poufale. Brehm Alfred Edmund . dowódca wojsk hiszp. Po upływie zawieszenia broni. kontynuowane przez jego syna. jak równy z równym. Madryt.rachujmy się jak śydzi . EI sitio de Breda hiszp. Koniec jej przypada na lata 1000-700 pne. Johanna Gottloba Immanuela Breitkopfa. 1829-84. 'Lance'.przysł.). w Europie Płd. wynalazcę nowej techniki druku nutowego. hiszp. rodzajem brązu jest takŜe spiŜ (zob. zoolog niemiecki wsławiony głównym swym dziełem śycie zwierząt (Tierleben..(wym. 1763-1827. ijego potomków. dzięki któremu zyskał przydomek "ojca zwierząt". dziś Brindisi. 1695-1777. zdobył w 1625 bronione przez Maurycego Orańskiego miasto. Amsterdam. istniejące do dziś w Lipsku i Wiesbaden. Za pan brat .niemieckie wydawnictwo muzyczne zał.brat za brat. 1864-69) tłumaczonym na wiele języków. rzymskiego portu nad M.-zach. van Hilligaerta. nazwa od Brundisium. specjalizujące się w wydaniach dzieł zebranych najwybitniejszych kompozytorów. nad przedstawionymi na obrazie wojskami wznosi się las lanc.. kondotier wł.. 'OblęŜenie Bredy'. Breda . Adriatyckim w płd. W dorzeczu Wisły epoka brązu rozpoczęła się dopiero ok. brejm). oblegane przez Hiszpanów niemal przez rok. zawartego przez Filipa Iv Hiszpańskiego z Holendrami. Prado. Brabancji (płd. Las Lanzas. Epoka brązu . .. ok. 2000 pne.Kochajmy się jak bracia . nm. po śmierci brata.Najstarszy brąz. znany był w Egipcie i na Bliskim WschodziejuŜ ok. cynkowy. 1719-94. dramat Calderona de la Barca. Poddanie Bredy. OblęŜenie Bredy w 1637 obraz P. 1700 pne. KsiąŜę Fryderyk Henryk Orański. familiarnie.stop miedzi z innymi metalami (z wyjątkiem stopu z samym cynkiem zwanego mosiądzem). obraz (1634-35) Velazqueza. Ambrogio Spinola. Breitkopf & Hrtel .-wsch. bezceremonialnie. przen. w 1719 przez Bernharda Christopha Breitkopfa. odzyskał je w 1637. Rijksmus. Tiervaler Brehm. Holandia). Brąz .miasto w płn. Italii.

Bran. który miał się znajdować pośrodku Atlantyku. Ŝonie Henryka I. jako Brennaburg. Rodzaj budki na poprzecznej ścianie towarowego wagonu kolejowego z miejscem dla hamulcowego. aby ją odnaleźć. aby się nieco ochłodził. Brennus . który w 390 a. . którego w waŜne święta piekło tu przenosi. lennika Polski. Raj). Dzieło to uwaŜane jest dziś za rodzaj schrystianizowanego imramu (historii o podróŜy morskiej z przygodami). Ŝe umieszczano ją na mapach. który przedsięwziął nawet wyprawę. ciągniony przez parę a. jako Navigatio Santi Brendani łac. w róŜnych czasach. wokół wysokiej kolumny. Św. na zachód od Wysp Kanaryjskich. Św. śegluga trwała 7 lat i była pełna cudownych przygód. Brendan wyrusza w podróŜ z 17 mnichami. Wersja anglo-normandzka śeglugi. por. Brenna . w poprzek. bez steru i Ŝywności. Ŝegluga ta stała się tematem legend spisanych w Xi w. Prawdop.. tłumaczona na wiele jęz. W środku wyspy.od poł. części NRD). break. w formie poematu. 387 pne. w poszukiwaniu raju ziemskiego (zob. irlandzkiego gatunku lit. miał pokonać Rzymian nad rzeką Allią. napisana została przez mnicha Benedykta i dedykowana w 1121 Adelizie z Louvain (Leuven). w 1157 zdobyta ostatecznie przez Niemców. dopóki nie odstąpiła jej królowi Kastylii.Brek . stała się. a potem zająć Rzym (prócz twierdzy kapitolińskiej obronionej przez Manliusza) i wycofać się po otrzymaniu Ŝądanego okupu. odbył on jakieś podróŜe do wysp północnych i zachodnich.. Maeldune. Kilkakrotnie niszczona. Na innej wyspie białe ptaki śpiewały hymny.Brandan. mieszczącymi 6-10 osób.-słowiańskiego Jaksy z Kopanicy.na wpół legendamy wódz galijskiego plemienia Senonów. Xviii w. jeszcze do 1755. stolicą Marchii Brandenburskiej. która okazała się grzbietem drapieŜnego wieloryba. Brendan . przez nieznanego mnicha irl. Wiara w istnienie tej wyspy byia tak mocna. W wieczór wigilijny Brendan spotyka Judasza. 2 pary koni. nad Hawelą (dziś w środk. który miał zostać pochowany w Clonfert jako opat i przeor 3000 mnichów. która rozpowszechniła się w całej Europie wzbogacając się ciągle o nowe epizody. 484-577. kwitnącego w Vi-Xii w. na wpół legendarny mnich irlandzki.. Brendana'. Ledwo udało się podróŜnikom uciec z bezludnej wyspy. od 1154 siedziba księcia zach. (w Anglii) resorowany odkryty pojazd czterokołowy z wysokim kozłem i wielkim pudłem.gród słowiański plemienia Stodoran. gdzie wśród zapachów wiecznej wiosny przechadzają się po ścieŜkach z drogich kamieni. z ang. potem Brandenburg. Portugalia uwaŜała ją za swoją posiadłość. pną się kręcone schody prowadzące do nieba. Wreszcie przybywają do wyspy raju ziemskiego. 'śegluga św. z ławkami wzdłuŜ a. istnej odysei mniszej.

Bristol .. którzy chcieli ojca bogów uwięzić. spór'. z wł. 1. otwarte w 1759 w pałacu Montague House w Londynie. po zniesieniu zakonu w 1773 i po rozbudowie siedziba Biblioteki Publ. 2. na ziemi zaś Ajgajonem. zaprojektowaną przez bibliotekarza Antonia Panizzi. gdy Rzymianie uskarŜali się na przewyŜszający umówioną wagę cięŜar odwaŜników. Hery i Posejdona. gr. zrodzony jeszcze przed tytanami przez Niebo (Uranosa) i Ziemię (Gaję). jednej z najznakomitszych galerii obrazów we Włoszech. Na wezwanie Tetydy pomógł Zeusowi udaremnić spisek Ateny. britisz mjus-i-em) ang. sturęki i pięćdziesięciogłowy olbrzym.zob. niekiedy przygodnego Ŝołnierza.Biada zwycięŜonym! . 403. 5. czwartego hrabiego Bristol i piątego barona Howard de Walden..pałac jezuitów w Mediolanie zbud. zwł. a. otwarto w 1857. Xix-wiecznych. choć nieco bardziej cywilizowanym.łac. a zbiory jej przeniesione będą do nowej siedziby na Euston Road w Londynie.nazwa wielu. dorzucając swój miecz na szalę z odwaŜnikami przy waŜeniu złota na okup. tak miał wykrzyknąć Brennus. oraz Pinakoteki. Nowe budynki projektu Sir Roberta Smirke wzniesiono w 1823-47. British Museum . Brera . pochodząca od tytułu jednego z najbardziej znanych turystów swego czasu. vae victis!. biskupa Derry. Gęsi kapitolińskie . Anglika Fredericka Herveya. 19. Bibliotekę B. wg Homera.(wym.mit. M. a wielką salę czytelni. Iliada. a. Brighella . największe muzeum i biblioteka w Brytanii. briga 'kłótnia. Gęś. na Goldonim teŜ kończy się jego kariera. neapolitańczyka z wyboru. Lombardzkiego Instytutu Nauki i Lit. hoteli na kontynencie europejskim. wg Plauta Pseudolus 'Krętacz'. zawsze łotrzyka. 1651-86. W teatrze Goldoniego jest takŜe szelmą. włączono do zorganizowanej w 1973 Biblioteki Brytyjskiej. Briareus . Obserwatorium Astronomicznego. kiedy indziej pomocnika kata. 1730-1803.we włoskiej commedia dell'arte typ bergamończyka z urodzenia. sprytnego intryganta. uosobieniem parweniusza. 'Muzeum Brytyjskie'. zwany tylko w niebie Briarejem. .

muzyki jazzowej.w PodróŜach Guliwera (1726) Swifta nazwa królestwa. rozjarzoną wieczorem bezlikiem reklam świetlnych.(wym. NRD) 11427m. edytor znakomitych encyklopedii. Fryderyk I Barbarossa (zob. wydawca 81-tomowej serii Biblioteka Pisarzy Polskich (1860-94) i miesięcznika "Bibliografia Polska" (1861-65). powiększony cień obserwatora. słynna nowojorska arteria komunikacyjna i najdłuŜsza ulica świata.. Henryk I. w którym Guliwer przeŜywa swoją długą wielką przygodę. pogon 'broda').Broadway . cesarz bizantyjski 668-85. z 30 Iv na 1 V. ksiąŜę wrocławski. namalowany pod wpływem fascynacji nocnym Ŝyciem i muzyką popularną Nowego Jorku. gdy mu Guliwer dokładnie opisał stosunki w kraju swoich rodaków. Baldwin Iv. 1805-17. hrabia Flandrii. "zjawisko (a. jakim natura na powierzchni ziemi czołgać się pozwoliła. gdzie między ulicami 41 i 53 staje się "Wielką Białą Drogą". początkowo w Amsterdamie. krakowski i wielkopolski. m. rodzaj amer." Brocken . 988-1036. por. broken) najwyŜszy szczyt w górach Harcu (zach. król duński Sven Gabelbart ('o brodzie widlastej a. . Sinobrody. cypla Manhattanu. 'szeroka droga'. hulanki i orgie z Szatanem. Brodaty przydomek wielu władców. np. rosochatej') i in.(wym. bro:duej) ang. barba non facit philosophum. Brobdingnag . 1163-1238. powiada: "Z tego. Ich król. sądzę. mgły. coś mi tu mówił. Ŝe większa część współziomków twoich jest najszkodliwszym rodzajem robaków. Great White Way. 30 km.).. przysł. ciągnąca się od Bowling Green u płd. Broadway Boogie-Woogie . bugi-uugi) ang. Na Brockenie zaobserwowano po raz pierwszy. Broda (nikogo) nie czyni filozofem . zygzakiem przez regularną sieć ulic i alei Manhattanu. załoŜyciel jednego z największych wydawnictw niemieckich.zob. łącznie ok. w 1780. Broda . kombinacja jaskrawo kolorowych prostokątów. 1772-1823. widmo) Brockenu". później w Lipsku. ok. rysujący się na tle chmur a. Aleksander Wielki (i brody). słynny obraz (1942-43) Pieta Mondriana.(wym. Brockhaus Friedrich Arnold. otoczony niekiedy kolorowymi kręgami glorii.in. gdzie wg podań ludowych w Noc (zob). zlatywały się czarownice na sabaty. Konstantyn Iv Pogonatus (od gr.łac. Walpurgi. i przez Bronx. krainy olbrzymów.

ang. heroizm.(wym.57km przez East River (Rzekę Wschodnią).jedyna dzielnica Nowego Jorku połoŜona na kontynencie. Roeblinga i W. w pocz. Most Brookliński . bruklin) a. Kings County. Wesele poety Lucjana Rydla z chłopką bronowicką odbyło się w domu ("chacie rozśpiewanej") malarza i poety Włodzimierza Przerwy-Tetmajera.most wiszący długości przeszło 2. W 1855 zabił pięciu z nich. dla zastraszenia pozostałych. Ivy League. na półwyspie oddzielonym od Manhattanu wąską cieśniną Harlem River. niosąc wolność niewolnikom. legendarne i autentyczne miejsce akcji sztuki Wesele (premiera 16 Iii 1901.1800-59. część dzielnicy Krowodrza w Krakowie. Broncka. "Tetmajerówka". . szły do walki w takt pieśni John Brown's Bodya ("Prochy Johna Browna spoczywają w grobie. Brown . Wyspiańskiego. Roeblinga (syna). braun) uniwersytet amerykański w Providence (Rhode Island) załoŜony w 1764. Kraków) St.). łączący Manhattan z Brooklynem. A. równieŜ męŜa bronowickiej córki chłopskiej. a 16 X z 21 ludźmi zajął arsenał wojskowy w Harper's Ferry i całe miasteczko. a nawet opinię męczennika. nazwa od J. W 1859 wynajął farmę w pobliŜu miasteczka Harper's Ferry (Virginia. A. Bronx . a Browna powieszono. "Rydlówka". Brown John . który kupił te tereny w 1639. zbudowany w 1869-83 przez inŜynierów J. Nowe słowa napisane do niej przez Julię Ward w 1862 ("Oczy me widziały chwałę nadejścia Pana") zyskały popularność jako Hymn bitewny Republiki.niegdyś Wronowice. Powstanie zgnieciono. które. Battle Hymn of the Republic. gdzie gromadził swych stronników i broń do powstania. który uwaŜał się za narzędzie Boga do zniszczenia zwolenników niewolnictwa. wieś. dzielnica Nowego Jorku połoŜona na zachodnim cyplu wyspy Long Island.(wym. Jego godna postawa. dziś West V. mieszkających w sąsiedztwie jego kolonii w Osawatomie (Kansas). Zob. śpiewaną na starą melodię murzyńską. stał się symbolem celów wojennych wojsk Północy. w 2 lata później. co przyniosło mu rozgłos.Bronowice . Brooklyn . w czasie wojny domowej. lecz duch jego kroczy zawsze przed nami"). abolicjonista amerykański. szczera prostota i czystość intencji wykazane w czasie procesu zyskały mu wiele sympatii w kraju i w Europie. zob. Xx w.

malował teŜ sceny wiejskie.uŜywany w Xvi-Xvii w. ludy! .(. stóg.(wym. Nim się buntownik tak umiarkowany Narodzi światu . przykryte daszkiem. przyjaciel Rubensa. pasach.długi poemat epicki (1928) poety amer. Erich Heckel i Karl Schmidt-Rottluff.. brak perspektywy powietrznej. sławna rodzina flamandzkich malarzy rodzajowych i pejzaŜystów.obraz (1939) Johna Steuarta Curry..John Brown of Osawatomie . John Brown .Pieter Bruegel Starszy. Nowy Jork.. wsparty na czterech drągach. 'most'. Whittiera. przeniesione do Berlina w 1910. niekiedy z nim współpracujący. sterta. dysonansowe zestawienia płaskich. pejzaŜysta. V.wyobraŜenia piekła. krytym baldachimowym daszkiem na słupkach. zał. Bruegel . w Europie konny pojazd podróŜny i reprezentacyjny na czterech kołach. syn Pietera St. rozwiązane w 1913. hol. Aksamitny Bruegel . NaleŜeli do niego: Ernst Ludwig Kirchner. Fritz Bleyl. słomę. Beneta. Die Brcke . Do obywatela Johna Brown . 4 (1859). ok. Norwid. 1527-69.: Max Pechstein. stowarzyszenie niemieckich malarzy ekspresjonistów. malarz flamandzki. największy malarz Niderlandów Xvi w.. Bróg . Breughel. zboŜe a. chroniący siano.bo ubiegnie długo. Twórczość ich cechowało uproszczenie formy i kolorystyki. w Dreźnie w 1905. Pieter Młodszy: Pieter Bruegel. o nadwoziu wiszącym na łańcuchach a. 1564-1638. Brejgel. J.wasze wszystkie wystawy-arcydzieł Niewarte jego szubienicy i dzieł! (C. syn Pietera St. 1568-1625. K. B. Słuchajcie. Piekielny Bruegel.in. czterospadowy.nm. twórca scen rodzajowych o tematyce biblijnej i chłopskiej oraz kompozycji alegorycznych. Brueghel. Otto Mueller i Emil Nolde..wiersz (1859) poety amer.. jeden z . St. Van der Helle. Mus.Jan Bruegel St. Metrop.ruchomy daszek dwu.wiersz (1859) Norwida.a. malarz flamandzki.nim wódz tak ogromny I szubienicznik tak arcy-szlachetny . BroŜek . Chłopski Bruegel . Późniejszymi adherentami byli m..) John Brown's Body . intensywnych plam barwnych. John Brown. Brchel). przydomek od ulubionej tematyki obrazów .) śe .

Legenda głosi. Troynovant. lecz nie Van der Helle. "Daj. Koela. na całej północy GdzieŜ był peizaŜysta który pierwszej mocy? (A. na którą ubiegający się o nią rycerze musieli się wystawić.Brutus. na rdzeniu brus oparta jest staropol. ać ja pobruszę.. kamień szlifierski. Vortigema i Artura. krąg kamienny osadzony na poziomej osi. październik-listopad. Dowiedziawszy się o podstępie. Gorboduka. Zabiwszy nieumyślnie swego ojca. dawny przyrząd do ostrzenia. pne. Cymbelina. por. Ale peizaŜysty (bo są dwaj Brejgele). ojczyzną malarzów. Ŝe aby uniknąć losu brata . Pan Tadeusz 3. Stąd teŜ oprócz Brejgela. Brutus Lucius Iunius . będa. wg tradycji jeden z dwu pierwszych konsulów w dziejach Rzymu. I oprócz Ruisdala. wśród nich Bladuda. a takŜe twórca scen rodzajowych i kompozycji kwiatowych. Gogmagog i Koryneusz. obracany za pomocą korby. przybył wraz z resztką Trojan do bezludnej jeszcze (z wyjątkiem kilku olbrzymów) Anglii. Wg tejŜe legendy był protoplastą dynastii królów brytyjskich. Hrabia do Telimeny i Tadeusza.. Ferreksa i Porreksa.Brynhild. znacząca 'pomielę'. Włochy były. por. Mickiewicz. Brunhilda . dolną częścią zwykle zanurzony w wodzie znajdującej się w drewnianym korytku. Brut . Kalendarz. W Pieśni o Nibelungach królowa. postać historyczna. jeden z dwóch kręgów poziomych w Ŝarnach. wnuk Askaniusza i prawnuk Eneasza. zdobyta dla niego przez Zygfryda w próbie. późniejszy Londyn). króla Burgundów.". Ŝona Guntera. brme:r) drugi miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego. Brunhilda mści się. zob. brume 'mgła'.prawdop. Nibelung. syn Sylwiusza. znany jako "załoŜyciel republiki"..brusek. w mitologii nordyckiej walkiria zaczarowana przez boga wojny Odyna za nieposłuszeństwo i ocalona przez Sigurda. legendarny praojciec Brytów. Luda. 615-19. Ŝyt w Vi8V w. zob. gdzie załoŜył Nową Troję (Trinovantum. z fr. Osełka. który został pierwszym konsulem republiki.) Brumaire .najznakomitszych pejzaŜystów flam. są. Brus .(wym. kaŜąc wasalowi Hagenowi zabić Zygfryda. forma czasownikowa pobruszę. 18 brumaire'a roku Viii .(9 Xi 1799) data obalenia dyrektoriatu w drodze wojskowego zamachu stanu przez generała Bonaparte.

W czasie wojny domowej między Cezarem i Pompejuszem poparł Pompejusza. 64).ang. Brutus . 34. przyjaciółki Cezara (stąd nietrafny domysł. Junius Brutus . L. Lucius Junius Brutus . Wszystkich sprzysięgłych przeciw Cezarowi Ślepa jedynie zawiść podŜegała. a ona popełniła samobójstwo. Juliusz Cezar. po klęsce tegoŜ pod Farsalos (48) Cezar wybaczył Brutusowi i uczynił go swym faworytem. 3. Davida (1789). Porcji. polityk i pisarz rzymski. zgwałcił Lukrecję (zob.. wychowanek Katona Mł. Po klęsce pod Filippi (Macedonia) zadanej spiskowcom w 42 przez Oktawiana. w ostatnim kręgu piekieł (Boska Komedia.)..) Cicerona. Dante.tragedia (1743) Woltera. 5. Brutus . Mimo swych uczuć dla Cezara Brutus wraz z Kasjuszem stanął na czele grupy konspiratorów i wziął udział w zasztyletowaniu Cezara w dniu Id marcowych (15 Iii 44). esej historyczny o retoryce rzymskiej (46 pne. Paszkowskiego. mówca.tragedia (ParyŜ 1730) Woltera. Antoniusz przy zwłokach Brutusa pod Filippi. Ŝe czyn ten umoŜliwi przywrócenie ideałów republikańskich zdeptanych przez dyktatora. Szekspir. popełnił samobójstwo. for Brutus is an honourable man.. króla Rzymu. brutus 'tępy. 2.dedykowany Brutusowi.zamordowanego przez Tarkwiniusza Wspaniałego. 5. umieścił go.). Natura mogła się nim szczycić I rzec całemu światu: "To był człowiek!" (W. późniejszego Augusta. z Juliusza Cezara.) La mort de Cesar . którego autor uwaŜał za znakomitego mówcę i filozofa. Szekspira. którego światopogląd opierał się na kościelno-dogmatycznym wyobraŜeniu monarchii uniwersalnej. Piekło. Brutus . Ze wszystkich Rzymian ten był najzacniejszy. podczas gdy bojownicy idei republikańskiej czcili go jako "ostatniego Rzymianina" i ucieleśnienie dąŜeń wolnościowych. udawał idiotę (łac.tragedia (1681) Nathaniela Lee. Bruto minore .. Antoniusz ironizuje nad . które wygnało Tarkwiniuszów z Rzymu. spodziewając się. syn króla. On jeden tylko w poczciwym zamiarze Dla ogólnego dobra wziął w tym udział (. wg tł. którzy spiskowali. Wg innej legendy skazał na śmierć dwóch synów. Bo Brutus męŜem jest (przecieŜ) szanownym . i mąŜ córki Katona.popiersie dłuta Michała Anioła. głupi'). Obraz J. Brutus poprzysiągł zemstę i stanął na czele powstania. filozof. Ŝe Cezar był ojcem Brutusa). Luwr.oda (1824) Giacomo Leopardiego. wraz z Judaszem. aby przywrocić rządy Tarkwiniuszów.85-42 pne. Kiedy Sekstus.tragedia wolnym wierszem (1743) Antonia Conti z Padwy. J. Brutus Marcus Iunius . ParyŜ. syn jego przyrodniej siostry Serwilii.

et tu. mającego pobudzić Brutusa do czynu. często w formie: I ty. pons asinorum. w Iliadzie Homera . z nm. thou sleepst . Brylówka . zobaczę!" I tak się stało. pierwsze trudniejsze twierdzenie. Zobaczysz mnie pod Filippi . dawn. fili?. Bryk .przysł.Juliusz Cezar. Ty śpisz.. Brute. w dawnej Polsce . Nazywano tak równieŜ 5. w licznych odmianach: od lekkiej. fiz.gr. Brei 'papka. rozwiązania zadań mat.łac. gęste błoto.. Ŝur.Pod Abydos w 42 pne. Brutusie. zadawanych w szkołach. bryja. Szekspira. piękna branka i . teŜ Juliusz Cezar. do cięŜkiej. jako briska. i gr. Ŝur . gospodarskiej. ze śmiercią.. jedzona tradycyjnie w ostatnim dniu roku.bryczka. z nm... kalka z łac. księgi Elementów Euklidesa.klucz. Pobity pod Filippi odebrał sobie Ŝycie rzuciwszy się na obnaŜony miecz. Bryka . łac. kaszka'. najczęściej krytej.breja. ksiąŜeczka zawierająca skrót lektury szkolnej. łac. Stąd "spotkać się pod Filippi" znaczy spotkać się ze swym przeznaczeniem. klucz do zbioru zadań'.młoda. 1. 4. w namiocie Brutusa ukazała się zjawa i wyrzekła te słowa. Bryja . przeciw mnie?. wszechmocnego ministra Augusta Iii. Szekspira. por Juliusz Cezar. et tu. 3. na co Brutus odparł śmiało: "Tak jest. zob. contra me?. znanej równieŜ w Europie zach. wg tradycji . Brutusie. 3. tezę 1. czelbryk. Briseis. krakowskiej. podróŜnej. z listu sprzysięŜonych. Bryzejda . ośli most. Eselbrcke 'ośli most. uŜywany do Xvii w.słowa Cezara wypowiedziane w chwili.potrawa ze śruty zboŜowej gotowanej w wodzie na gęstą masę. polski odkryty pojazd czterokołowy.moneta bita na pograniczu węgierskim w tajemnej mennicy Heinricha von Brhla. przen. Brutus. gdy Brutus przebijał go sztyletem. dawniej zaś przekłady utworów klasycznych.zwłokami Cezara. do przewoŜenia większej liczby osób i bagaŜy. stale to samo.ang.. Xix w. Brutusie . 2. Szekspira. przez które niełatwo przebrnąć nieukom. I ty. z nieubłaganym losem. Brure. synu mój . na pocz. kraszonej słoniną. Bryja. niekiedy z kiełbasą. 1.

opera (1899) E. wł. Thorvaldsena. malowidło ścienne z Pompei (ok. Agamemnon w złości. 70-79). Achilles i Bryzejda obraz (ok. obecnie szklarz. 1621) Rubensa.ang. sentymentalny. zabiera jako głównodowodzący w zamian Bryzejdę Achillesowi. Zamek Piastów Śląskich . Brzdąc . tekst Michela i Galleta. powodując jego gniew (będący punktem wyjścia akcji Iliady) i wycofanie się z udziału w walce. Brzeg . Brzeczka . w odróŜnieniu od Ŝeleźca. uŜywany do wyprawiania skór. 3. Achilles Ŝegna Bryzejdę . z przylegającą kaplicą św. Nar. Vicenza. Muz. opolskim.rz.renesansowy z 1569-72.z Xiii-Xv w. roztwór wodny garbników. ośrodek wydawniczy druków polskich dla Śląska. pryw. Włóczęga Charlie zabiera niemowlę na swoje poddasze. Bryzejda daje się prowadzić do Agamemnona "niechętnymi kroki".trzon strzały. Szerzej opisuje je Owidiusz w Heroidach. Muz. przebudowany w stylu Odrodzenia w 1530-60. Bryzejda arowadzona do Agamemnona . słynny. z sarkofagami Piastów. Kopenhaga.nałoŜnica Achillesa w obozie gr. Edna Purviance jest młodą matką bez środków do Ŝycia. pod Troją.miasto nad Odrą w woj. Villa Valmarana. N. która porzuca dziecko. .roztwór wodny wyciągu ze słodu piwowarskiego. w Xvii-Xviii w. aby Charlie. prawa miejskie od 1250. Chryzejdę. Jork. Jadwigi z Xiv i Xvi w. Neapol. w sześć lat później chłopczyk (Jackie Coogan) tłucze w oknach szyby. Brzechwa . Chabriera.relief (1803-05) Thorvaldsena. I to wszystko. Ratusz . wiktoriański film fabularny (1921) Charlie Chaplina. Ŝe wyrocznia kaŜe mu oddać jego brankę. w liście Bryzejdy do Achillesa. mógł wstawiać nowe. The Kid.. grotu. co Homer mówi o jej uczuciach. Uprowadzenie Bryzejdy .fresk (1757) Tiepola. Briseida .

przedstawiciela późnej scholastyki. brzytwa ockhamowska.-wsch. . areny walki między "tłustymi i chudymi". Wyciągało ono z grobu rękę dopóty. Brzytwa Ockhama . dopóki następnej wiosny nie wyrosło na pięknego.zob. okema) filoz. Brzuch ParyŜa .zob. za radą księdza. wyrosła na ogromne drzewo. Bubastis . Aleksander Wielki. Sformułowana przez śrdw. delcie Nilu. Wilhelma Ockhama (William of Occam). przen. w płd. pięknego człowieka. o nieudanym dziecku. dopóki matka nie wychłostała jej.nazwa dzielnicy dawnych Hal paryskich. 1873) Emila Zoli. Apelles. zw. zasada. ang. literaturze kaznodziejskiej. mnicha i teologa franciszkańskiego. odrzucająca wszelkie byty. Bucefał . głownia.klinga.). centralnego rynku spoŜywczego stolicy. Wg podania miało tam być pochowane dziecko.tytuł baśni Andersena o łabędzim pisklęciu wyklutym w kaczej rodzinie. z cyklu Rougon-Macquartów. które wyrosło na wartościowego. Uschło w 1875. ostrze) broni siecznej. którym wszyscy pomiatali jako duŜym i brzydkim kaczątkiem. które uderzyło matkę. płacha (pop.olbrzymia brzoza pod wsią GryŜyny niedaleko Kościana.zob. "doktorem niazwycięŜonym" i "czcigodnym początkodawcą". młodego łabędzia. ośrodek kultu bogini Bastet (zob. z której prawdop. Rzeczpospolita (Pawłowska). w śrdw. Tytuł powieści (Le Ventre de Paris. Bucentaur . Temat pop.Brzeszczot . Brzoza GryŜyńska .w staroŜytnym Egipcie. znane w wielu krajach Europy. rózgą brzozową. Brzostowski Paweł Ksawery . która. do których uznania nie zmusza doświadczenie. 1300-49.(wym. DoŜa (Zaślubiny z morzem). zasadzona na grobie. Brzydkie kaczątko . wywodzą się i inne podobne podania. wg której "bytów nie naleŜy mnoŜyć bez konieczności".

Indiach w V w. dziegciu i potaŜu. gontów. Buddenbrookowie . Ŝegl.. Mając lat 29 porzucił rodzinę i oddał się poszukiwaniu prawdy.). sanskr. poł. Nagroda Nobla 1929. . pol. dawn. Xix w. Budnik .miejsce zryte przez dziki poszukujące Ŝeru. Głosi ona. Po 7 latach doznał pod figowcem (zwanym odtąd drzewem Bo) oświecenia (bodhi) i stał się Buddą. które moŜna poskromić dyscypliną buddyjską.bohaterowie tytułowi powieści (nm.wykwintny pokoik pani domu w Xviii i Xix W. przebudzony'. które jest złem. Budnik . Codzienna ceremonia zmiany warty gwardii królewskiej ściąga latem tłumy turystów. zamieszkały w prymitywnej budzie leśnej (stąd nazwa). który Ŝył w płn. księcia Buckingham (stąd nazwa). Buddenbrooks. 'oświecony. Ŝe cierpienie jest nieodłączne od istnienia.powieść (1848) J. terpentyny. 'miejsce. z nm. I. Buduar . tytuł nadawany przez wyznawców jednej z wielkich religii azjatyckich. której świetność i dekadencję autor opisuje na przestrzeni 4 pokoleń. Kraszewskiego. bakingem palas) od czasu wstąpienia na tron królowej Wiktorii londyńska rezydencja królewska. Nauczanie zaczął. 1901. wyrobem smoły. boudoir od bouder 'dąsać się. 1931) Thomasa Manna. twórcy ich wiary zwanym Siddhartha Gautama a. wg tradycji.Buchta . i parokrotnie przebudowywano. pne. lina zwinięta w koło.. Pałac zbudowano w 1703 dla Johna Sheffielda. Budda . od słynnego kazania w Benares. klepek i dranic. karczujący las pod rolę i zajmujący się wypalaniem węgli kowalskich. Buckingham Palace (wym. Ŝe główną przyczyną cierpienia jest poŜądanie. zatem dosł. w którym wyłoŜył "cztery szlachetne prawdy" swojej nauki. jej ostateczną nagrodą jest nirwana (zob.. Ŝart. Bucht 'zatoka'. gdzie moŜna się wydąsać. i rus. w dawnej Polsce . Siakjamuni (sanskr.budzarz. patrycjuszowska rodzina kupców zboŜowych z Lubeki z 2. 'asceta z rodu Siakjów').Mazur osiedlony na prawie czynszowym w puszczach lit. mała zatoka. pokaprysić'. tł. z fr.Buddha.. zwanej stąd buddyzmem. kaprysić'.

czyli człowiekiem nietoperzowym. C. dwukołowy. baflou) przydomek Williama Cody. buggi. bagi). Afryce: przez potęŜny teleskop ujrzano "skrzydlate stwory o gębach podobnych do orangutana. pogromcy Indian i bandytów była w znacznej mierze legendą stworzoną przez ksiąŜki powieściopisarza amer. Bill odnosił teŜ sukcesy towarzyskie dzięki swej fałszywej sławie i niezwykłej powierzchowności. Neda Buntline (właśc. spacerowy pojazd jednokonny z dwoma dyszlami. Z. Buggy . w Iowa (USA). w Japonii określana nazwą ikebana. Ale powodzenie minęło i Cody umarł w biedzie i zapomnieniu. Jego sława światowa jako wielkiego wywiadowcy. a dla gazety był to niesłychany sukces finansowy: nakład jej wzrósł w krótkim czasie pięciokrotnie. wprowadzony w Anglii w końcu Xviii w.Bujdą balonową. strzelcami i ujeŜdŜaczami koni. Bujda ." Setki tysięcy wzięły ten Ŝart za dobrą monetę. nazywano serię reportaŜy Richarda Adamsa Locke'a zamieszczonych w "New York Sun" w końcu sierpnia 1835. Widowisko cieszyło się olbrzymim powodzeniem. lekki. 1846-1917. Xx w.(wym.. Karoliny. wspaniałego jeźdźca i strzelca.(wym. aromat (wipa). pracował jako nadzorca stada na preriach Zachodu i jako sanitariusz w czasie Wojny Domowej. Po 1883 objeŜdŜał Europę i Amerykę ze swym Wild West Show (ang. Byjdą ksigŜycową . ur. elegancki.ang. wiązanka. kowbojami. amerykański buggy był 4-kołowy. a pismo zostało w mig rozchwytane.. z fr. plac przed redakcją zapełniły tłumy. . gestykulując z oŜywieniem rękami i nogami.sztuka układania kwiatów. "New York Sun"' z 13 Iv 1844 przez Edgara Allana Poe pod wielkim nagłówkiem: "Zdumiewające wieści ostatnio otrzymane via Norfolk! Przeprawa przez Atlantyk w przeciągu trzech dni! Triumf machiny do latania Mr Monck Masona!" Zawierała ona fikcyjne sprawozdanie z przelotu balonem z Walii do Płd.. The Moon Hoax. do lat 30. resorowany. Są to niewątpliwie stworzenia naiwne i szczęśliwe.pęk kwiatów. Absurdalna podówczas wiadomość znalazła powszechną wiarę w mieście. E. bouquet. Bukieciarstwo . relacjonujących obserwacje KsięŜyca. Istoty te rozmawiały z sobą. poczynione rzekomo przez astronoma Johna Herschela w nowo otwartym obserwatorium w Płd. nazwano opowieść zamieszczoną w gazecie. uŜywany w Anglii i na kontynencie europ.Buffalo Bill . łodyg i liści w róŜne kompozycje art. odkryty. Bukiet . ang. The Balloon Hoax. Nazwaliśmy ten gatunek Vespertilio homo. 'Widowisko z Dzikiego Zachodu') z Indianami. Judson) i kampanię prasową Johna Burke.

las bukowy. armiom w marszu i całym ludom w czasie wędrówek. burdziuk. byk'. zasuszony. pozwalający na ścisłe odtworzenie systemu dźwiękowego polszczyzny Xii w. (A. spisana po łacinie.uroczysty dekret papieski. worek skórzany róŜnorodnego kształtu słuŜący do przechowywania a. Złoty. Sielanka. z tur. por. Pognała wołki na bukowinę. zwana niekiedy Złotą bullą języka polskiego. najdawniejszy zabytek języka polskiego. Bulbul . pers. Bukowina . Lecz ich bulbul zabłyśnie . Wschód i Północ. zob.. miłośnika kwiatów. boukolos 'pasterz' od bous 'wół. Bukowisko . który jest prawdop.okres godowy (ruja) jeleni i łosi we wrześniu i październiku. często występujący w poezji perskiej. przebywanie wpław wielkich rzek Azji i Europy. na Krymie nazywano tak Mickiewicza.perski ptak śpiewający. Byron. niekiedy takŜe barwiony. bulla papieska z 1136. z arab. w temacie róŜy i słowika gul u bulbul. dokument'. 'pieczęć.Bukief Makartowski .kwiat Makartowski.zob. mleka a. Mickiewicz. z gr. od nazwiska malarza wiedeńskiego Hansa Makarta. Bukolika . encyklika w sprawach szczególnej wagi. przewoŜenia w podróŜy wody. 5.bułga. wraz z kobietami i dziećmi.i wnet oko zmruŜy. . Goethe. łac. Mickiewicz. nazwy tej uŜywali romantycy wielu krajów Europy. zawiera około czterystu polskich nazw miejscowych i osobowych. dlatego stanowi bezcenny. w sercach pamięć róŜy. Bukłak .. śrdw. zwł.. a takŜe budowy i odmiany wyrazów. bakłak. buczyna. umoŜliwiając w czasach staroŜ. Wnet znikną w ziemi liście. Bulla gnieźnieńska. Złota bulla . 1846-84. wina.przest. Idąc za modą orientalną.zob. teŜ Słowik. OpróŜniony z wody i nadęty powietrzem słuŜył jako pęcherz pławny (pływak). dawn.) Bulla . słowikiem Luscinia golzii.

Polsce-hetmana. 1910. i Bliskim Wschodzie do wyrobu broni siecznej wysokiej jakości. prawdop. urząd. a do literatury wstąpił przez wiersze Roberta Frosta i Carla Sandburga. kiedy jego legendy uŜywała firma drzewna dla reklamy. gałką. broń obuchowa tatarsko-turecka. w wielu armiach . gatunków klasycznego teatru jap.zob. nie ma podstaw.marszałka. Buńczuk . Bumppo Natty . powstały w Xix w. z pers. banjen) legendarny leśnik i drwal płn. komiczny bohater ludowy. Jork 1941) Benjamina Brittena i W.. narratorów i muzyków grających na semisenie.-zach.. oznaka najwyŜszej władzy wojsk. Nastąpił nagły wzrost jego popularności. godność.. w których kaŜdy z opowiadaczy stara się prześcignąć innych. folkloru USA. z okrągłą zazw. Stał się teŜ tematem obrazów. Skórzana Pończocha. maczuga.(wym. pałka. w dawn. tur. Napoleon I.operetka opus 17 (N. oparty na tradycjach śpiewanych recitatiwów dŜoruri (zał. animatorów. miecz perski z szeroką i rozszerzoną na końcu klingą (broń Syreny w oficjalnym herbie Warszawy). który walczył w buncie J. w wykonaniu ozdobnym metalowa.. którą buława symbolizuje. władza.jeden z trzech gł. No. Papineau przeciw Anglikom w Quebeku w 1837. Hipoteza. Pierwsze opowiadania o Bunyanie ukazały się dopiero ok. por. z tur. który ciągnąc za sobą oskard wykopał Wielki Kanion Kolorado i usuwał zatory spławu drzewa odwracając bieg rzek. Audena. w 1684) teatr lalek. na Środk. Kabuki. pra-superman.Bułat . KaŜdy Ŝołnierz francuski nosi w ładownicy buławę marszałka Francji zob. rzeźb. u Turków i Tatarów oznaka władzy noszona przed jej . Paul Bunyan . L. H. a nawet baletu. bracia. dawna nazwa stali uŜywanej w śrdw. wysadzaną niekiedy drogimi kamieniami. Dalej. pulad 'stal' zob. Bunyan Paul . Ŝe istniał jakiś prawdziwy Paul Bunyan.pierw. Bunraku . Buława .dawn. częsty temat nieprawdopodobnych opowieści humorystycznych. ukazało się wiele ksiąŜek o nim.w dawnej Polsce szabla turecka a.

Z innych odgałęzień wywodzili się królowie Neapolu i Sycylii oraz Hiszpanii. wędrując przez pustynie dociera do M. przed hetmanem wielkim noszono dwuogonowy. Burckhardt Johann Ludwig . Skończywszy studia w Cambridge udaje się do Nubii. przed wezyrem . 1-2. aŜ do 1848. odgałęzienie Kapetyngów. z rzym. szwajcarski badacz Bliskiego Wschodu. O większego trudno zucha. pomniejsi baszowie mieli podwójny a. którą zwiedza jako pierwszy chrześcijanin. zawadiacki. Burbonowie . PodróŜuje w towarzystwie trzech słuŜących i dwóch wielbłądów. Burbonowie wstąpili na tron w 1589 w osobie Henryka Iv i panowali.zrzęda. gdzie uchodzi za hinduskiego muzułmanina.fr. F. Niczego się nie nauczyli i niczgo nie zapomnieli . (M. Zmarł w czasie przygotowań do wyprawy z Górnego Egiptu do Nigru. Burczymucha . który w 1272 poślubił Beatrice de Bourgogne-Bourbon. Pochowany na cmentarzu muzułmańskim w Kairze pod nazwiskiem Ibrahim ibn Abd Allah. Pojedynczy. a przed polnym . Buńczuczny . Z Mekki 15 I 1815 przyłącza się do karawany idącej do Medyny. drzewce z kulą i poprzeczką z zawieszonymi na niej ogonami końskimi: przed sułtanem noszono buńczuk siedmioogonowy. ils n'ont rien appris ni rien oublie.dynastia francuska.. udający zucha. F. męczybuła. Chleb (Zabawy.). a gdy obyczaj ten przeszedł do wojska polskiego.przedstawicielem. Aguae Bormonis 'cieplice pod opieką Bormo'. z tur. potomkowie Roberta de Clermont (szóstego syna Ludwika IX)..1776-1817. pomijając okres Rewolucji Fr. Stefek Burczymucha. gniazda rodu Burbonów. jeśli liczyć teŜ Ludwika Filipa z gałęzi orleańskiej. a nawet. do 1830. maruda. i napoleoński.pojedynczy. Jak był Stefek Burczymucha. Zob. dotyczący buńczuka. zuchowały. junacki. mantyka.) .z trzema ogonami. gdera. bóstwa celtyckiego identyfikowanego z Apollinem. Od Bourbon d'Archambault. ględa. przen. F. zob. Czerwonego i odbywa pielgrzymkę do Mekki. bundŜuk 'ogon koński' jako znak wojsk. przypisywane Talleyrandowi lub marszałkowi Dumouriez. powiedzenie o Burbonach. czupurny. Palais (-Bourbon).mający prawo uŜywania buńczuka. Konopnicka. Jako pierwszy Europejczyk daje dokładny i rzetelny opis Kaaby i Czarnego Kamienia.

wg projektu Felipe Virgarni 1539-68. wówczas Theater an der Burg. gdzie w 1814-32 zapanował niemiecki repertuar klasyczny. arcydzieło sztuki dekoracyjnej w stylu plateresk. Burlington House .robotnik zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzęki. Burgrabia . starosty. chroniąca od deszczu i zimna jeźdźca i (w niemałym stopniu) konia. haus) gmach w londyńskim Piccadilly. Burggraf.(wym. z nm. dlatego zw. wnętrze ośmiokątnej kopuły nad skrzyŜowaniem naw. Burłacy . w Rosji i na Ukrainie . wojny świat. jeden z najstarszych w Europie. Wspaniałe aŜurowe hełmy obu głównych wieŜ wykonał 1442-58 Hans von Kln. Leningrad. z których słynna Capilla del Condestable z 1489. poświęcona w 1230.opończa z kapturem Tatarów krymskich i astrachańskich. zob. w powszechnym uŜyciu w Polsce.. Osioł (Buridana). na Ringu od 1888.Burgos . ukończona w Xvi w. często bogato zdobiona. ang. zastępca kasztelana a. do 1967. w dawnej Polsce . W okresie 1849-81 była to jedna z pierwszych scen europejskich. 'na zamku'. obszerna. w 1741 w dawnej dworskiej sali do gry w piłkę. szkoły Akademii Król.zob. .. zał.. Royal Academy. Katedra rozpoczęta w 1221 przez króla Ferdynanda Iii świętego. Rosyjskie. obejściem chóru i wieńcem kaplic. wielka tradycja teatru przetrwała jeszcze do wybuchu 1. teŜ Poniatowski Józef (Burka).obraz (1870-73) Ilii Repina. na wschodniej stronie kościoła piękny dwupiętrowy kruŜganek.)..w Xvi-Xix w. Od 1766 stał się teatrem narodowym. burka'. trzynawowa bazylika z transeptem. Burka .burgraf. Buridan . Niemczech urzędnik w zamkach i miastach królewskich i biskupich. Muz. z tur. z wielbiądziej wełny. od Xvii w.urzędnik grodzki. w śrdw.miasto w Starej Kastylii (Hiszpania). Towarzystwo Antykwariuszy i in. mieszczący Królewską Akademię (Sztuki). instytucje naukowe. Burlak . bor. W nowym gmachu. pełniący funkcje sądownicze i wojskowe. buruk 'zagięcie. Royal Society (zob.teatr w Wiedniu. Burgtheater .

przest. Brgermeister. Starnigielska. Długoszowa. biskupa Noskowskiego.najstarsza w Polsce. Następują wzajemne morderstwa. podŜega obie strony do zwady. Śmieszkowica. filozofów. sakiewka.niemiecki student-korporant. noszona przez Arabów. Burnt Njal . w 1402 dla Ŝaków Akademii Krakowskiej. w Polsce . z innych najbardziej znane bursy-intematy były: Jerozolimska. z kapturem. z nm.Burmistrz . sakiewka. Górny Śląsk. skucynit. prawników. Bursztyn bałtycki znany był w Italii juŜ w starszym okresie Ŝelaza. Burnus .południowe wybrzeŜe Bałtyku. rodzaj zabaw karnawałowych na Podtatrzu. Bursche 'chłopak. giełda. Bursz . kasa'. białej wełny. student.opończa z grubej. Bursztyn . z nm. z tańcami i pijatyką. Njala i Gunnara.bohater jednej z najbardziej znanych wczesnych sag islandzkich Njalssaga 'Opowieść o Njalu'. 'worek.jantar. .najwyŜszy urzędnik samorządu miejskiego. która przybiera coraz ostrzejsze formy. aŜ Njal ginie w poŜarze swego podpalonego domu. zał. dawn. wsch. Opiewa ona krwawą. arab. na którym bursztyn występuje w największych ilościach.-nm. kompan. Węgrzech) do Camuntum nad Dunajem drogą bitą. a stamtąd szlakiem terenowym przez Morawy. birros 'płaszcz z kapturem'.główna arteria komunikacyjna. Barsztynowe wybrzeŜe .do 1950. aby kupować bursztyn i niewolników za rzymskie towary i pieniądze. złośliwa i egoistyczna Ŝona Gunnara. którą w staroŜytności rzymscy kupcy przybywali do ludów zamieszkałych na płn. Barsztynowy szlak .-d. śrdw.wygasły w Xix w. internat dla uczącej się młodzieŜy. wiodąca od Akwilei nad Adriatykiem przez Savarię (dziś Szombathely w zach. ze śr. Bursa Ubogich . bornsten 'kamień płonący'. od środkowego Dunaju. łac. Wielkopolskę i Kujawy do ujścia Wisły i półwyspu Sambia. Hallgerda. Bursa . z gr. ponurą waśń między rodzinami dwu przyjaciół. bogatych ziemian. ordynans'.

7. O wychowaniu. Buriewiestnik. 'Ogród owoców. przylądkowi Afryki. 23. poemat napisany w 1256. zob. Kaliban. Burza nad Azją . zawierający ok. jeden z dwóch głównych utworów (por. Zwiastun burzy . sonet Stepy Akermańskie. Uśmierzenie burzy na morzu . Marek. Ariel.zob. Mickiewicz. O miłości bliźniego. reŜ. O sposobach wznoszenia duszy do Boga .. Wsiewołod Pudowkin. Omijam koralowe ostrowy burzanu. Sad'. Łuk.ostatnia sztuka (1611) Szekspira. 3-4. 9. wiele hałasu o nic. wg Mat. Burzan . 7. O miłości. wśród kwiatów powodzi. Ozeasz. film zapewnił Pudowkinowi czołową pozycję wśród reŜyserów radzieckich. O pokorze. Ew. dosł. Gulistan) poety perskiego Saadiego z Szirazu. Alaryk (Grób w Busento). kolonizatorom. 8. Udźwiękowiony w 1949.. Przylądek Burz . 35.').Burza. O tolerancji. 4. zob. niemy film radziecki (1928). 3..zob. wg Montesquieu.. 6.) Busento . zbiera burzę . Burza . Wśród fali ląk szumiacych. O wyrzutach sumienia i skrusze.nazwa nadana przez Bartolomeu Diaza płd. O rezygnacji. Sturm und Drang(periode). 5. tytuł: Potomok DŜingis Chana ('potomek. (A. z Wulgaty. który w ten sposób nazwał zamieszki w republice San Marino.ros. Okres Burzy i Naporu . O sztuce rządzenia. une tempete dans un verre d'eau. O wdzięczności. Prospero.zob. 10.łac. z ukr. Kto sieje wiatr. Biblia. por. 8. Bustan .ros.chwast stepowy tworzący gęste i wysokie zarośla. Dobry (Przylądek Dobrej Nadziei). 8. tj. 4000 dystychów w dziesięciu księgach: 1. 8. 4. et turbinem metent. Burza w szklance wody . InkiŜinow) jest przywódcą powstania Mongołów przeciw ang. 2.. młody Mongoł Bair (W. Piesnia o Buriewiestnikie (1901) Gorkiego. ventum seminabunt.fr. 22. nadchodzącej rewolucji. burjan.pers.

w greckiej tradycji byk z legendy o Europie (zob. mit. kolejną ofiarą miał zostać Herakles. istnienie'. dobytek'. Ŝubra. a od Xv w.przez modlitwę. .zob. cielęta. Byczyna .miasto w woj.dorosły samiec wielkich pustoroŜców (bydła domowego. Byk . opolskim. takŜe: 'mienie. równieŜ: 'zwierzęta domowe. pałka. rozszczepioną na 6 do 8 liści zwanych piórami. Bydło od być (do Xvi w. maczuga. na płn. Buzdygan .. ale zerwał swe łańcuchy i zabił króla oraz jego zwolenników. bozdogan 'pałka. Taurus.bohater ksiąŜki dziecięcej Munro Leafa spopularyzowanej przez film rysunkowy (1939) Walta Disneya. który w celu uniknięcia klęski głodu zabijał wszystkich przybyłych do kraju cudzoziemców na ołtarzu Zeusa. nazwa babilońska. w wykonaniu ozdobnym metalowa.oznaka władzy pułkowników.gr. prawdop.) 'byt. z tur. król egipski. pretendenta do tronu pol. a stąd zboŜa do Gdańska. dziś: 'krowy. bawołu. gł.pierw. broń obuchowa tatarsko-turecka. w Polsce widoczna jesienią i zimą. byki'. Maksymilian dostał się w czasie bitwy do niewoli. z gałką zazw. oŜywiających tok filozoficznych rozwaŜań. bizona) oraz łosia i jelenia. do spławu soli z Wieliczki do Warszawy i Płocka. gdzie sprzedawano go na drewno. bo nie nadawał się do Ŝeglugi w górę rzeki. gruszkowatą. Plejady i Hiady. w Polsce do Xix w: wiosłowo-Ŝaglowy jednomasztowiec rzeczny płaskodenny. Łagodny Fernando lubił odpoczywać w cieniu drzewa wąchając kwiatki i nie znosił walki byków. jaka. Byczek Fernando . Ale juŜ od Xiv w. pod którego postacią ukrył się Zeus. Buzyrys . maczuga'. woły. syn Posejdona. Byk . łac.).konstelacja zodiakalna. Poemat pełen jest anegdot i przypowieści. poruczników i chorąŜych. zawiera Aldebarana. krańcu WyŜyny Śląskiej. rotmistrzów. pod którym 24 I 1588 Jan Zamoyski odniósł świetne zwycięstwo nad armią arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Bousiris. Madame (Butterfly). trzoda'. Butterfly . w dawnej Polsce . gr.

boŜe drzewko.Byk Farnezyjski . opasywały się bylicą. dzieło Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles w Karii (Ii-I w.). wymarły gatunek dzikiego wołu. cykl dworu św. pne. śpiewnie recytowane przez skazitieli (recytatorów).) i siłacz Waśka (zob. kraju leŜącego za Jordanem. Święty byk . Psalm.. zwł. w Kraju Ołonieckim. Róg. znajdowała się w Palazzo Farnese (stąd nazwa).).. nad M. który.) Sielaninowicz i Wolga (zob. kiedy wciąŜ jeszcze były Ŝywe tradycje epiki lud. związana była silnie z obchodami sobótki (zob. rosyjskie ludowe pieśni epickie. na północy Rosji.). Byki z Basan . Alosza Popowicz. Niekrasowa i Turgieniewa.zob. do końca Xviii w.. wieszały ją nad drzwiami i oknami swoich domów. Byliny .. Ujarzmienie byka było 7.): kobiety tańczące wokół ognisk świętojańskich. przedstawiające scenę przywiązywania Dirke do rogów byka (zob. Walka byków .zob. Amfion i Zetos). . Mus. W cyklu nowogrodzkim gł. dziś Neapol.) Muromiec. obok niego Suchman (zob. jako uniwersalna roślina lecznicza. zwanych równieŜ bylicowymi. zob. Walka. ze skóry byczej (stąd nazwa) a. Białym. znaleziona w 1547 w termach Karakalli w Rzymie.zob. dziś uŜywana tylko jako przyprawa: cytrynowo pachnący olejek. 21. Tematyka bylin znalazła odbicie w twórczości lit. chłop Mikuła (zob. Chwycić byka za rogi . prawdop. Włodzimierz. nad brzegami Pieczory. jest jednak cykl kijowski. Głównym cyklem epiki ros. W innych pieśniach olbrzym Światogor (zob.): Dobrynia Nikitycz. Bylica .Biblia.zob. Dawniej przypisywano jej równieŜ własności magiczne.) i nie mniej znakomici (zob. za co Posejdon przyprawił piękne zwierzę o szaleństwo.słynna rzeźba antyczna.).belica. Włodzimierza Wielkiego. pierwszego wielkiego księcia ros. kopia rz. bohaterami są: pieśniarz Sadko (zob. "pięknego słoneczka".mit. zachwycony jego urodą. bielica. gr. 13. wrzucały ją w ogień. Apis.) Busłajew. zapisywane w Xvii-Xix w. Naz. Byk kreteński . W cyklu kijowskim największym bohaterem jest chłop Ilia (zob. SpiŜowy byk Falarisa .stariny. Bykowiec . krzew ceniony w staroŜytności i śrdw. Mezeni i Piniegi.bicz rzemienny sporządzany dawn.. z innego bydlęcia. ofiarował bogu innego byka. pracą Heraklesa. Sidła (Złapać się. wyszedł z morza na brzeg Krety i miał być złoŜony w ofierze Posejdonowi przez Minosa.

dziewczę.pieśń ludowa.. fiksacja.1888-1957. zdrowe. oryginał. Bywaj. pochodząca. szmermelek. caballo 'koń'. I choć przyjdzie ścigać jak najdalej wroga. ćwiek. od bot. dziwak. manię'. ze zdrobn. Byrd Richard Evelyn . 1939-41 i 1946-47. w 1927 z trzema towarzyszami przeleciał Atlantyk. amerykański badacz polarny. w Hiszpanii . konik. fiksum-dyrdum. chyś. C Caballero . pasja. Bzik . . mania. dziewczę. Bywaj. 1-8.wojownik konny. ze średniowiecza. ojczyzna mnie woła! Idę za kraj walczyć wśród rodaków koła.fiś. kawaliero) we wczesnym śrdw. miała koziołka bardzo rozpustnego.. piosenki PoŜegnanie (1830) nieznanego autora. Była babula . 29 Xi 1929 przeleciał nad Biegunem Płd. w ramach Międzynar. A ten koziołek tyle miał rozpusty. być moŜe. Ŝe mi jesteś droga! 1-4. w 1955-56.szlachcic hiszp. lotnik i admirał.(wym. 9 V 1926 odbył pierwszy w dziejach lot nad Biegunem Płn. ekscentryk. Ostatni raz był na Antarktydzie jako kierownik wyprawy amer. cudak. klin. 1933-35. od Xi w. takŜe oznaczających 'kręćka. Wariant lubelski (Krasnystaw): Była babula rodu bogatego. fioł(ek). Nigdy nie zapomnę. kręciek. bez. analogicznie do fioła i fiołka. Roku Geofiz.. zdrowe.. odbył 4 wyprawy na Antarktydę: w 1928-30. z hiszp. Ŝe wyjadł babulince ogródek kapusty.początek bardzo pop..w muzyce Musorgskiego i Rimskiego-Korsakowa. . .

Etienne. o dwuwieŜowych fasadach. Romańskie kościoły opackie la Trinite i St.(wym. fundatorką była Matylda Flandryjska. 1460 . i drugą podróŜ (1498). stąd nazwa.ok. Po półrocznej podróŜy flota dotarła do Kalikatu w Indiach. Caernarvon . prosta. ka) miasto w Normandii (Francja). 1526. pilotował wyprawy ojca. Chcąc uniknąć cisz wybrzeŜy Mauretanii zapuścił się daleko na zachód. czego pozwalają się domyślać niektóre kapitele i asymetria budowy.ang. prawdop. ka:na:wen) miasto w płn. 'Złoty Dom'. 1557. St. wieŜe (907m wysokości) ukończone dopiero pod koniec Xii w. John Cabot. skąd wiatry i prądy zagnały flotę aŜ do Brazylii. Sebastian Cabot.-zach. .(wym. załoŜony w 1064 przez Wilhelma Zdobywcę. Cabral Pedro Alvarez . l'Abbaye-aux-Hommes. na miejscu wcześniejszej budowli bizantyjskiej. Sebastiano Caboto. mianowany piloto-mayorem Kastylii przez cesarza Karola V.l'Abbaye-aux-Dames. wraz z synem przedsięwziął wyprawę dla odnalezienia drogi morskiej do Chin i Indii.. trzynawowe bazyliki z transeptem. Koło Przylądka Dobrej Nadziei burza zatopiła 4 statki. floty portugalskiej wyruszającej do Indii z Lizbony w 1500 r. Po powrocie do Bristolu był inspiratorem i organizatorem wypraw ang.rodzina Ŝeglarzy włoskich na siuŜbie ang. pałac w Wenecji nad Canal Grande. 1450-98. odnowiony po 1845. Walii (Brytania). Ŝona Wilhelma Zdobywcy.-wsch. po podróŜy Vasco da Gamy otrzymał dowództwo 2.wł. Giovanni Caboto . odbył prawdop. na wpół udaną wyprawę na czele floty hiszp. Ŝeglarz portugalski. emporami i sześciodzielnymi sklepieniami Ŝebrowymi z Xii w. załoŜony w 1062. pierw. jedną tylko. drogi morskiej do Chin.ok. Zginął wtedy Bartolomeu Diaz.Caboto . Caen . Ca'd'oro . do wybrzeŜy Ameryki Płd. całkowicie pozłocona. ang. 1472 .ok.. Etienne. odkrywając wyspę Cape Breton i Nową Szkocję (1497). 1421-1440. Gotycka fasada bogato zdobiona. syn Giovanniego. w poszukiwaniu płn. ozdobiona tylko przez piękne portale fasada kościoła z 1077. Mocna. i hiszp. zbudowany przez Giovanniego i Bartolomea Bon ok. w której osiągnął Labrador. niezwykłej piękności. La Trinite .

poetów. Wagner. Corot. Giuseppe Balsamo. zmuszając do wielkiej ruchliwości (w 1780 odniósł wielki sukces w Warszawie). obronnych zamków gotyckich. piękny przykład twierdzy śrdw. Schillera. Cafe Royal . pisarzy i innych znakomitości z róŜnych krajów. Ściany kawiarni ozdobione są licznymi obrazami. Leopardi.Caernarvon Castle . portretami. RTV'). Stendhal. zawsze w najlepszych sferach. 'bryt. popiersiami.in. znany takŜe jako hrabia C. zwłaszcza u dam. budząc zainteresowanie i podziw.(1846-49) Aleksandra Dumasa-ojca. ang. Z afery naszyjnika diamentowego (zob. Maria: Antonina) wyszedł cało. Il Caffe Greco . Carlo Levi. Carducci. William Cody (zob. Moravia. Bizet. markiz Pellegrino i pod róŜnymi innymi tytułami i nazwiskami. Taine. Croce. zręczny szarlatan rodem z Palermo (czy z Bergamo?). Goldoni. cudotwórca i producent uniwersalnych leków. występując jako alchemik. dziennikarzy itd. Parandowski. Cagliostro in Wien . Apollinaire. PodróŜował po całej Europie. 'Wielki Kofta'. Norwid.. 'Wizjoner'.operetka (1875) Johanna Straussa. Cagliostro Alessandro . Wreszcie w państwie papieskim uwięziony jako heretyk (zadenuncjowała go Ŝona. Sienkiewicz. Canova. Shelley.. miniaturami. miejsce spotkań artystów w I.(wym. Schopenhauer. Mendelssohn. De Chirico. zmarł w więzieniu. śrdw. Lokal cieszył się sławą światową jako miejsce spotkania artystów. 1284 przez króla Edwarda I. a później pracowników BBC (British Broadcasting Corporation. ale aresztowano go z innych powodów.. 'Pamiętniki lekarza'. . papieŜ Leon Xiii).jeden z najlepiej zachowanych bryt. libretto: F. z serii Memoires d'un medicin fr. Keats. Goethe.: D'Annunzio. wywoływacz duchów. załoŜona w 1760 przez Lewantyńczyka Nicola di Madalena.nm. Der Geisterseher . kaljostro) 1743-95 właśc.(wym. Gioacchino Pecci (późn.kawiarnia na Via Condotti w Rzymie. Joseph Balsamo i Naszyjnik królowej powieści . Thorvaldsen. Chateaubriand. w kawiarni bywali m. Serafina) i czarownik. Kazimierz i Włodzimierz Tetmajerowie. Mark Twain. komedia (1791) Goethego (Cagliostro w aferze naszyjnika jako hrabia Rostro).. Anatole France. Siemiradzki. kaferojal) londyńska restauracja przy Regent Street. Rilke.nm. Rossini. Orkan. Słowacki. ćwierci Xx w. medalionami. Baudelaire. w pobliŜu placu Hiszpańskiego.. Miejsce formalnej inwestytury jako ksiąŜąt Walii przyszłego Edwarda Viii (1911) i księcia Karola (1969). Buffalo Bill). powieść (1789) Fr.. Budowa rozpoczęta ok. Gounod. Prawo deptało mu po piętach. Krasiński. niekiedy odsiadywał wyroki za oszustwa. Thackeray. król Ludwik Bawarski. Gogol. autografami i róŜnymi innymi pamiątkami. Berlioz. którego syn został pierwszym księciem Walii. Mickiewicz. Byron. Der Gross-Cophta .

a Szkot A. na pytanie o perspektywy Republiki Amerykańskiej w wojnie o niepodległość. ca ira! Malgre les mutins. miara długości równa szerokości kciuka. Znając język i obyczaje Caillie dotart do celu przebrany za Araba-muzułmanina. w Królestwie Polskim (1819-48) .(wym. średniowieczna kuźnia a. zabroniona przez Bonapartego. Ca Ira . libretto: Julian Tuwim.87mm. jakie zdarzyło mi się widzieć". Laing w drodze powrotnej zginął). ok.). kaję). uznano za oszusta. huta. ca ira. Wersal. tout reussira. w pierwszą rocznicę zdobycia Bastylii. w popularności rywalizująca z Karmaniolą (zob. z nm. majtka amerykańskiego.Zell. której stanowił dziesiątą a. W ten sposób zakończyła się legenda timbuktańska.47mm. słynna pieśń Rewolucji Fr. i kult. Zoll 'klocek .) i.kleparnia. en ce jour..247mm. oceniając je jako: "najbardziej monotonne i jałowe miejsce. Cal . 'powiedzie się'. gdzie kaŜdy dach miał być kryty złotem (miasto istotnie kwitło jako ośrodek handl. skrzypka teatralnego) 14 lipca 1790.(wym. Za autora słów podawał się śpiewak uliczny Ladre. Ŝe tytuł pieśni pochodzi od pełnej otuchy odpowiedzi Beniamina Franklina: "Ca ira". podróŜnik francuski. róŜnej wielkości. ca ira! Le peuple. tak jak ona..24. pociągnięty legendą tajemniczego podsaharyjskiego Eldorado. wg konstytucji 1764 . 25. Nie tylko zwiedził miasto. Poznań 1947) Jana Adama Maklakiewicza. w Polsce od Xii w. R. bajecznego Timbuktu nad Nigrem.. popularnego kontredansa Becourta. ('Lud dziś bez przerwy powtarza. Portret: Le Gay (1778). Po raz pierwszy śpiewał ją lud ParyŜa (na nutę Carillon national. mimo buntów wszystko się uda'. Zain 'sztaba kruszcu'. 1799-1838. podjął tę wyprawę w 1828 jako trzeci biały człowiek (Roberta Adamsa. Cajniarnia . dwunastą część. gdzie otrzymywano sztaby przez młotowanie (klepanie). amer.balet (1937. zaleŜnie od długości stopy.staroŜ. cal ang. Ah! ca ira. Cagliostro w Warszawie . wyst. z nm. sans cesse repete Ah! ca ira.. ale i opisał je po powrocie... sa ira) fr. G. 'Arystokraci na latarnię!' Niektórzy utrzymują. Caillie Ren . gdy stał się Pierwszym Konsulem.) W okresie terroru ostatni wers zmieniono na: "Les aristocrates a la lanterne!" fr. Genee. ale w Xv-Xvi w. gdy ParyŜ przygotowywał się do obchodu święta Federacji na Polu Marsowym. ca ira. Muzeum.

(wym. 'Mieszczanie z Calais'. Francji nad Cieśniną Kaletańską. Naprawdę zaś syn popełnił samobójstwo. Edward przyrzekł oszczędzić miasto. kalwiński kupiec z Tuluzy. Caligari . Ŝe w 1765 wyrok anulowano. nie tknięte jeszcze przez górników masywy skały. Westminster. podskibie. 'OblęŜenie Calais'. warstwa gleby tuŜ pod warstwą zoraną. dramat (1914) Georga Kaisera. z postronkiem wokół szyi. Sarceya. Gabinet doktora Caligari. soli. wstawiła się za nimi. .fr. Mieszczanie z Calais . co było wówczas uwaŜane za zbrodnię. opowiedzianą w Kronikach J. Calais . 'O toleraneji'. Calas Jean . gdy Ŝona jego. iŜ rzekomo pragnął przyjąć katolicyzm. ale król nie tknął ich ani teŜ miasta. sztuka (1934) G. w szatach skazańców. kopia zmniejszona: Londyn.W 1347. m. Opera (1871) F. i pięciu innych mieszczan udało się ochotniczo do obozu króla boso.in. stojący przed ratuszem. ale niezwłocznie wycofał się z tego i zeznawał odtąd tylko prawdę w czasie procesu i przesłuchiwań. 1400-10. B. upamiętnia słynną ofiarę sześciu mieszczan z Calais. kalas). Opinia w kraju i za granicą wyraŜała Ŝywe poparcie dla stanowiska Woltera w tej sprawie.nm. gdzie Wolter usłyszał o sprawie i wystąpił z taką pasją. Ŝe został on zabity. nie naruszone pokłady skał.drewniany'. w eseju Sur la tolerance fr.. Mer miasta. jeśli sześciu wybitnych obywateli ofiaruje za nie swoje Ŝycie.ang.zob. 'Sześciu z Calais'. ParyŜ. The Six of Calais . Kiedy więc ojciec znalazł ciało syna. Froissarta. Kunstmus. Pomnik z brązu (1888) Augusta Rodin. królowa Filippa. Edward Iii. (Kopie pomnika Rodina: Bazylea. a Rada Państwa pośmiertnie rehabilitowała Calasa. próbował zrazu dowodzić. węgla a. Calas został stracony przez łamanie kołem i uduszenie...(wym.. po 11-miesięcznym oblęŜeniu.) Le Siege de Calais . tragedia (1765) Dormonta de Belloy. miasto zdobył król ang. Eustache de Saint-Pierre. Die Brger von Calais . fałszywie oskarzony o zamordowanie syna za to. Musee Rodin. po czym rodzina jego przeniosła się do Genewy.część pola jeszcze nie zorana. kalę) miasto w płn. prowadzonych przez parlament (trybunał) tuluzański z brutalnością i fanatyzmem. Shawa. 1698-1762. Calizna .

-wsch. materiał taki wyrabiano. z mazurzeniem za pośrednictwem śr. Clare. . 1496.(wym. drukarnia . USA.-g. na początku kwietnia na Tamizie między ósemkami uniwersytetów Cambridge i Oxford na dystansie ok. Cantebrigge Normanów i Caumbridge Anglików. 1505. Gonville i Caius. King's.tkanina słuŜąca do przykrywania zwłok. chalon (ze st. rezerwat zoologiczno-botaniczny. od Xvii w. kokardki) spomiędzy rogów byka.. zapoczątkowany w Xii w. wymową czalon) od Chalons-sur-Marne. Cambridge University Press . John's. Tech. Pierw. La Camargue . mo:dlin). 1441. 1347. z czego powstała nazwa obecna. Całun . następnie Grantebrycge 'most przez rzekę Grantę' Sasów. Queen's. St. najstarsze kolegia: Peterhouse. Catharine's. Pembroke. Francja). siedziba uniwersytetu. kamaczo) zob. Francji. hodowla białych koni i małych czarnych byków uŜywanych do złagodzonej formy walki byków (w Nimes i Arles). 1284. słynny z flamingów i innych ptaków. 4 mil ang. Jedyną nagrodą kaŜdego wioślarza zwycięskiej osady jest jego wiosło.. 1511. rozgrywany od 1829 corocznie pod koniec marca a. kamarg) region w delcie Rodanu (płd. 'Kalifornijski Instytut Techniki'. nizinny. Anglia). Corpus Christi. Christ's. trumny a.(wym. gdzie pierw. kejmbridŜ) (1) miasto w Brytanii (wsch.pop. 1448. bagnisty. 1473. poparcie prośby o zmazanie winy. w Pasadenie.(wym.załoŜony wg legend wcześniej. Cambridge-Oxford . Całopalenie . wymieniony na piśmie w 1231. 1350. Wesele (Camacha). St. ale prawdop. 1352. 1542.najsłynniejszy wyścig wioślarski świata. Cambridge .-nm. miasta w Szampanii w płn. składanie ofiary całopalnej. Magdalene (wym.najstarsza po oksfordzkiej ang. katafalku. Camacho . skrót nazwy Califomia Institute of Technology. 1348. Uniwersytet w Cambridge . jednego z najstarszych na świecie i obok oksfordzkiego najstarszego w Brytanii. schalune ze st. fr. Jesus. rzymski fort Camboritum. 1326. ang.Cal. Trinity Hall.w Biblii ofiara ze zwierząt spalana w całości na ołtarzu jako wotum a. której celem jest zerwanie sznureczka (dawn.

Camelot . mało znany generał francuski. Pragnęli oni wskrzesić dramat antyczny: do tekstu dołączyli muzykę w postaci recytatywu opartego na akordowym wtórze instrumentalnym z fragmentami chóralnymi. stawiał jeszcze bohaterski opór Anglikom na czele batalionu gwardii. Bardi. zwanej jeszcze dramma per musica a. muzyków i uczonych wł.(wym.musical (Nowy Jork 1960) Lemera i Loewego. brzmiało: "Merde!" fr. Światową sławą okrył się dopiero w czasie bitwy pod Waterloo. a od 1592 u Jacopo Corsiego. rzucone Anglikom ze wzgardą. oparty na powieściach arturiańskich T. White'a (1958).. Cambronne Pierre Jacques Etienne . w zespole miejskim Bostonu. otrzymała od króla Henryka Viii przywilej w 1534. Jego rzeczywista odpowiedź.. fr. ale się nie poddaje!". zbierających się od ok. po powrocie Napoleona z Elby. Camerata Florencka . w której zasiadał na zamku przy Okrągłym Stole z 12 paladynami. fr. Otoczony i wezwany do złoŜenia broni. mot de Cambronne.uniwersytecka.grupa poetów. Tutaj Stephan Day uruchomił w 1638 pierwszą maszynę drukarską w Ameryce Płn. Rinucciniego. 'A g. Radclifie College od 1879. Camelot . H. i Massachusetts Institute of Technology (MIT. Cambrigde (2) . Camorra . . 1580 we florenckim pałacu hrabiego G. Favola di Dafne (1597) J. po wyleczeniu z ran wywieziony do Anglii. La garde meurt et ne se rend pas! Te patetyczne słowa wyryto później na jego pomniku w Nantes. zwł. Periego do słów O.no!' CięŜko ranny generał dostał się do niewoli. kamelot) w legendzie arturiańskiej .). favola in musica (nazwa "opera" powstała dopiero w 1639). w którym mieszczą się: Harvard (zob. wkrótce powrocił do kraju. Doprowadziło to do powstania pierwszej opery. miał odpowiedzieć: "Gwardia umiera.1770-1848.miasto w stanie Massachusetts (USA) nad rzeką Charles.jedna z siedzib dworu króla Celtów Artura.. kiedy został generałem dywizji i parem Francji. jeden z najstarszych ośrodków naukowych w Stanach Zjedn. od 1915). w okresie świąt BoŜego Narodzenia. która zasłynęła jako dosadne "słowo Cambronne'a".. Kiedy zaczęła się zupełna rozsypka armii. na Sycylii i wśród imigrantów włoskich w USA. działajaca 1830-1911 w Neapolu.tajna organizacja przestępcza. nawet w czasie Stu Dni.

kaplicą (Cappella di Piazza. budynków. Campo . di Rinaldo w 1338-48). wojnie światowej. Obrazy jego słuŜyły jako dokumentacja przy odbudowie zabytków Warszawy po 2.wł. loggią (Loggia della Mercanzia). 'pole'. wspaniały plac w kształcie muszli ze źródłem Fonte Gaia (zob. twórca wedut (zob. przydomek Cyda (zob. pejzaŜysta. 1747-58 malarz nadworny Augusta Iii w Dreźnie.(wym.zob. piętro dodane w 1468).). kampeador) hiszp. 1376.główny ośrodek Sieny (Toskania. mistrz perspektydy lineamej. Piazza del Campo . Canal Grande . mieszczą się grobowce i tablice z napisami nagrobkowymi.zob. przez Muccia i Fr. PejzaŜysta wedutowy miast.typ cmentarza włoskiego w kształcie dziedzińca otoczonego czworobocznym kruŜgankiem. (2) Bernardo Belotto. Maria della Salute i Kanału św.przydomek dwóch malarzy weneckich: (1) Giovanni Antonio Canal. Najsłynniejszy w Pizie 1278-83. 'święte pole'.. 1697-1768. 1720-80.). bohater'.szeroki kanał w kształcie litery S. najbardziej warszawski z cudzoziemskich artystów. siostrzeniec i uczeń Canala. 'bojownik. Canaletto . oddzielający północną część Wenecji od południowej i stanowiący główną arterię komunikacyjną miasta. od 1767 w Warszawie w słuŜbie Stanisława Augusta.) i scen rodzajowych na tle architektury. Kampanila. rycerz. twórca obrazów z historii Polski i scen rodzajowych. wewnątrz zaś ogród. surowym i eleganckim budynkiem gotyckim z 1297-1310. Marka. Campo Santo . Campus Martius . najsłynniejsza droga . El Campeador . mistrz perspektywy i szczegółu.. Pole (Marsowe). ulic.Campanile . Torre del Mangia (wysmukłą wieŜą zbud. Źródło). w Warszawie. Bogaty zbiór obrazów i rysunków w Muz. gotyckimi domami i pałacami. wł. przebiegającą między wspaniałymi pałacami od dworca kolejowego do kościoła S. Nar. słynnym ratuszem Palazzo Pubblico. Włochy środk. w którego ścianie zewn.

The Grand Canal Venice . Cantastorie . długie poematy epickie oktawą. Mus.wieś w płn. Kankan. Augustyn przybył z Rzymu. wzniesiona na miejscu bazyliki św. kanterbry) miasto w hrabstwie Kent (Brytania). Cancan . Katedra. którzy układali i wykonywali publicznie we włoskich miastach i wsiach cantari. ukorzyć się.) Josepha M. Metrop.pójść na ugodę z papiestwem. wyrazić skruchę. prawo obsadzania stanowisk kościelnych przez monarchę) i wyklęty przez Grzegorza Vii.obraz (wczesny Xix w. Canterbury .toskańscy minstrele.zob..druga po Syriuszu gwiazda nieba pod względem jasności. najjaśniejsza (alfa) konstelacji Kilu. Pójść do Canossy . 1067.).. . na temat legend karolińskich. Kanny. w stylu wczesnego gotyku ang. aby nawrócić wyspiarzy. Canopus . ma moc promieniowania większą od niego 2300 razy. rozszerz. opactwo i został pierwszym arcybiskupem Canterbury.wodna świata. kilkakrotnie spalona i odbudowywana (1011. w zamku Matyldy. Włoszech w pobliŜa Reggio nell' Emilia. Canossa . Cannae . stronniczki papiestwa w walce z cesarstwem. Augustyna. popadłszy w konflikt z papiestwem o inwestyturę (tj. Nowy Jork. siedziba arcybiskupa kościoła anglikańskiego i prymasa Anglii. 63 razy odleglejsza od Ziemi niŜ Syriusz. wł. pokajać. Tumera. przez długi czas duchowy ośrodek kraju. zwł. król niemiecki Henryk Iv (cesarz od 1084). wł. gdzie w 1077. W. bajarze Xiv w. Wielka wieŜa na skrzyŜowaniu naw (Xv w. w Polsce niewidoczna. uznać swój błąd. odbył trzydniową pokutę i uzyskał zdjęcie klątwy. romansów i bojów Orlanda (Rolanda). zał.(wym. upokorzył się przed papieŜem. 1174). W 597 św. gł. szczerą czy udaną. margrabiny Toskanii. 'Wielki Kanał'. ottava rima..zob. jedna z najwspanialszych w Anglii. ale takŜe i klasyczne.

pol. Neil A. Pietra Bemba 1501. . najwybitniejsze dzieło poety.in. Armstrong i Edwin E. aŜ do 1538. polskie przekłady Daniela Naborowskiego. Capella . części stanu Floryda (USA). Tomasz Becket został zamordowany w 1170 przez kilku rycerzy króla Henryka Ii. Zebójstwo w katedrze . wprowadzonej na orbitę księŜycową przez macierzysty statek kosmiczny "Apollo 11" (przez pewien czas po śmierci prezydenta J.. gdzie św.. Jalu Kurka. reszta to sonety. witraŜe z Xii-Xiii w.Koza. kiedy Henryk Viii kazał go zburzyć. Eliota. 1954) Thomasa S. Faleski). Mickiewicza. Arcydzieło literatury światowej naśladowane i tłumaczone przez niezliczonych poetów. alfa konstelacji Woźnicy. Trójcy. Tomasza. kejp kenwerl) przylądek we wsch.. 30 utworów na róŜne tematy.. w tym 4 madrygały. dramat religijno-symboliczny (1935. nadana nie przez poetę. 'zbiór pieśni lirycznych'.in. zwł. tł. Aldrin 21 Vii 1969 wyszli na ląd "Morza" Spokoju z kabiny załogowej typu LM.) wł. obracania i podnoszenia dłuŜyc i kłód z drzew zrąbanych oraz do smykania (zrywki drewna długiego w górach). Kennedy'ego kosmodrom nosił nazwę Cape Kennedy). podwójna. 1470.skublica. zob. amerykański kosmodrom. w Polsce widoczna. kaplica św. kosmonauci amer. pierwszy prom księŜycowy. 9 sestyn. moralne i polityczne. nazwa wielkiego zbioru liryków włoskich Petrarki. zob. pol. F. narzędzie drwalskie do przesuwania.) i ok.ang. m...długi transept. 'kózka' zdrobn. złoŜone z ostrego haka stalowego i drewnianego styliska (rękojeści). wystartował "Eagle". z którego m. Bajkonur. Murder in the Cathedral.. poprawne wyd. Pieśni Petrarki 1881. jedna z najbliŜszych gwiazd. Capina . najjaśniejsza obok Arktura i Wegi gwiazda nieba północnego. Transept płn. który nazwał ten zbiór Rerum vulgarium fragmenta łac. od capra 'koza'. Razem 366 utworów. Il Canzoniere (wym. wyd. kanco. Zbiór złoŜony głównie z wierszy miłosnych pisanych dla Laury (zob. 7 ballad. DwuwieŜowa fasada. ulubiona forma Petrarki (wyd. Źródło (Vaucluse'y). jaki lądował na KsięŜycu z załogą ludzką. wyd. 'urywki rzeczy popularnych'. cel licznych pielgrzymek. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie).-wsch. Cape Canaveral (wym. por. łac. gdzie mieścił się grobowiec św. F. 29 canzon. rozsypanych pomiędzy inne.

Capua . nadająca się do wyrzucenia. Car Puszka . Carskie Sioło . W nawie środkowej wspaniałe arabskie sklepienie stalaktytowe. przedrewolucyjna nazwa miasta Puszkin (zob.) Carewicz . ros.). oraz z pop. Car Sałtan . Świteź.. podbiał łopianowy.bot.zob. ofiara intryg swoich dwu bratowych. Dzwon. Armata. czarna a. które dziś piaskiem zaniosło. tlenek Ŝelazowy.) Stał okrąg pięknego miasta. Car Kołokoł . czerwona substancja krystaliczna o metaliczńym połysku. Mickiewicz. chem.. Skazka o carie Sałtanie. Cezar. zob. łączące nawę z prezbiterium.). z pierw.Capplla Palatina . Bajka o carze Sałtanie. równieŜ przen. etymologię lud. z cesar od łac. saari 'wzgórze'. poemat (1831) Puszkina. Car ziele .) w 1132-40. co pozostało po destylacji a. który wielkodusznie przebacza zawistnym bratowym. bohater ros.1946) i Serbii (Xiv w. Caput Mortuum .zob. oparty na motywach lud. ros. ale po wielu przygodach na dalekich morzach oboje wracają szczęśliwie do cara. car Sałtan pozbawiony zostaje pięknej małŜonki i syna Gwidona.słynna kaplica w zespole pałacu królewskiego w Palermo (wzniesionego przez Saracenów i później wiele razy przebudowanego). Warszawa 1931) . nadana mu ukazem Katarzyny Ii. Beczka na morzu i Trzy cuda. 'martwa głowa'. Carskie wrota główne . 85-88. od fin. legend ludowych. nazwy Sarskoje. zbud. Gdzie car i trzcina zarasta (. Opera (Moskwa 1900) Rimskiego-Korsakowa z międzyaktową suitą koncertową Marsz. mozaiki na złotym tle. interludium koncertowym Lot trzmiela. najpiękniejszy przykład sztuki arabsko-normandzkiej. lepięŜnik.oficjalny tytuł władców Rosji 1547-1721. sublimacji jakiejś substancji. caesar. Kapua. Car .). bogato zdobione drzwi ikonostasu (zob.zob.ros. (A. przez króla Rogera Ii (zob.zazw.władca bajecznego królestwa.. Bułgarii (koniec Xix w. Carskoje sieło. wg Puszkina. Na ścianach. libretto Bielskiego. Na miejscach. ale wywiedziona przez ros. łac.operetka (Berlin 1927. skr. rzecz pozbawiona składników wartościowych.w alchemii to.

pragnący przywrócić bezmyślną rozrzutność rządów Ludwika Xiv. Carcassonne . Zob. Kot (w butach).dedykowana tenorowi R. bramami i barbakanem (obwód wewn. na których moŜna .(wym. zespół dzwonów wieŜowych.(wym. W popularnej piosence (1816) Berangera Le Marquis de Carabas. notoryczny "poprawiacz" i "uzupełniacz" E. Carfax .zob. Perraulta. kariją) fr.(wym ka:feks) centrum Oxfordu (Anglia).. Carcer .. wspomniane juŜ przez Pliniusza pod nazwą Carcaso. Syn młynarza. Car. Stare miasto obronne (Cite) na wzgórzu. Carska narzeczona . śycie za cara zob: Susanin Iwan. Carewicz . jest dziełem Wizygotów z Vi w. otoczone dwoma obwodami murów obronnych z basztami. W 1566 dokonano tam rzezi hugonotów. który przedstawia go królowi jako bogatego markiza de Carabas i uzyskuje dla niego rękę królewny. Czworoboczny zamek z Xii w. Viollet-le-Duc. stanowi wspaniały przykład potęŜnej twierdzy śrdw. Tauberowi. znaleźć. Markiz de Carabas . Char hotte Ch. ultrakonserwatywny arystokrata. fr. karkason) miasto w płd. quadrifurcus 'rozdroŜe'. z łac. Miasto zniszczone w 1213 przez Szymona z Montfort jako gniazdo albigensów. o niesłychanych pretensjach. jeden z urbanistycznych cudów Europy.Franza Lehara . Carillon . a zewn. jakiego w takim wymiarze i pełni nie sposób gdzie indziej. z pol. próŜny. Gbretto oparte na sztuce Gabrieli Zapolskiej.zob. choć rekonstruował ją w poł. wzbogacony dzięki zuchwałym podstępom kota (jedynej jego schedy). satyrze na arystokratów. oddzielone od nowego. karaba) postać w bajce Kot w butach. Xix w. o niezrównanie pięknym połoŜeniu w krajobrazie. Więzienie. w Cite przylega do murów wewn.. Francji. rzeką Aude. dolnego. Xiii). załoŜone wg mitu przez Eneasza.(wym.opera (Moskwa 1899) Rimskiego-Korsakowa. którzy wrócili do Francji w czasie restauracji Burbonów (1815).

amer. hist. nie dająca się ujarzmić. Film amer. Bizet. Glockenspiel. zob. przez grę na klawiaturze. Carmen . (o tematyce relig. muzyka: G. wagantów .opera (ParyŜ 1875. dzika. La Carmagnole . (1926) Jacquesa Feydera z Raquel Meller. głównie z Xii w. A. w miejsce nieposkromionej dumy. 1225 w opactwie Benediktbeuren (Bawaria.. Ernsta Lubitscha (1918) z polską aktorką Polą Negri. kuranty. młotkami dzwonów. wyst. sierŜanta dragonów. wersja filmowa (1955) Ottona Premingera. piękna Cyganka. a torreadora Escamilla . Carmen . perwersyjna i niewinna zarazem. miłosnej. Merimee. zbiór łac. RFN) i tam przechowywany. 'pieśni z (Benedikt)beuren'.. Film fr. Schmellera.bohaterka tytułowa noweli (1845) Prospera Merimee. Karmaniola. Williama Foxa (1915) z pierwszym "wampem" filmowym. Warszawa 1882) Georgesa Bizeta. Meilhac i L. Don Carlos. wyzywająca. libretto: H. Libretto znacznie łagodzi charakter bohaterki Merimeego. Mascagniego. poezji. Kurant. Carmen . choć zmiennych namiętności. towarzystwa Film d'Art (1908-14) z Reginą Badet w roli gł. w której przemytników zastąpili Ŝołnierze-Murzyni. jedna z najpopularniejszych oper świata.bokser Husky Miller.pierwsza ekranizacja fr. posłuszna tylko swemu kaprysowi. Carmen Jones. Najlepsze dzieło Bizeta. de Mille (1915) ze śpiewaczką Geraldiną Farrar. Carmina Burana . młoda robotnica w fabryce cygar. fantazji i płomiennych.łac. J. przesądna. Cecfla B. pol. Thedą Barą. Halevy wg noweli Prospera Merimee. Carlos . spisany ok. nazwany tak przez wydawcę z 1847. Czarna Carmen . uruchamianymi przez mechanizm zegarowy a.oryginalny tytuł ang.zob. dumna. gra dzwonów. pijackiej). Film fr. wysuwając na plan pierwszy kokieterię.balet (Londyn 1949) wg P. libretto: Roland Petit. Jednak Ŝywiołowy temperament i "iberyjska" egzotyka muzyki wynagradzają to całkowicie. zazdrosnego don Jose.. zabita przez zakochanego w niej bez pamięci. i nm. Film duński (1914-18) Urbana Gada z Astą Nielsen.zob. Carmen .wybijać melodie (takŜe zwane carillon) sercami a. (1943) Christian Jaque'a z Viviane Romance. Pucciniego). Film amer. poprzedniczka włoskich oper werystycznych (Leoncavalla. Film nm.

594.) zwanych. 1937. wybrzeŜu Półwyspu Bretońskiego (zach. Andrew Carnegie. goliardami (zob. 3. obowiązujący w róŜnym stopniu i z licznymi zmianami w krajach Rzeszy do 1871. takŜe na ośle. W 1247 Carpine pojawił się. wyst.). 2 misje powierzono dominikanom.) skłoniła papieŜa Innocentego Iv po soborze lyońskim do wysłania 4 poselstw do chana mongolskiego dla nawiązania z nim kontaktu. w Kerlescan . zwł. Carpina.1029. bo chan okazał się nie diabłem.miasto na płd.). . O miłości.(wym. Francja). W gospodzie. zredagowany w języku niemieckim. ka:neby stri:t) handlowa ulica w londyńskiej dzielnicy Soho. ale wiemy tylko o jednej. gł. z pozostawionego opisu podróŜy. oraz dolmeny. Benedykta Polaka (zob.. z kilkorgiem słuŜby. ka:nejgi ho:l) słynna sala koncertowa w Nowym Jorku. finansowana przez milionera amer. słynna w latach 1960 jako centrom mody i rozrywki młodzieŜowej. choć było to tylko jedno z plemion mong. ale liberalnym władcą. W Polsce przedrozbiorowej posługiwano się nim w przeróbce Bartłomieja Groickiego: "Ten postępek wybran jest s Praw Cesarskich. w Polsce. zob. otwarta 5-9 V 1891 festiwalem muz. menhirów.1099. z powrotem w Lyonie. w Kermario .kodeks karny Rzeszy Niemieckiej uchwalony za panowania cesarza Karola V na sejmie w Ratyzbonie w 1532. del Carpine Giovanni da Pian . przez długi czas siedziba filharmonii nowojorskiej. 2 franciszkanom. Carnegie Hall (wym. idealnie akustyczna." (1559). Carolina . Wyruszywszy z Lyonu w 1245 na grzbiecie osła.. zapewniając go swych pokojowych intencjach. w pobliŜu którego znajdują się słynne zespoły megalitów (zob. wejścia w układy i zdobycia informacji. zabrał z sobą po drodze. teŜ Lincoln Center. Carnac . Przez Kijów dotarli z wielkim trudem pod Karakorum. 1835-1919. pełnym dobrej woli. do chana Gujuka. we Francji. a Europa odetchnęła. Łódź 1963) Carla Orffa: część 1.1182-1252. od Regent Street. 2. pol. Wielkie aleje menhirów: w Menec . na którym dyrygował gościnnie Piotr Czajkowski. Carmina burana . Carnaby Street . Groźba najazdów Mongołów (zwanych wówczas w Europie Tatarami.).. O wiośnie. na rogu 7 Alei i 57 ulicy. franciszkanin. podróŜnik włoski.(zob.pierwszy utwór tryptyku teatralnego Trioni (Frankfurt n8M. który odpisał papieŜowi. na wsch.

Dom (radości). ani drugie. Wawrzyńca. Ŝeglarz i odkrywca francuski. dyrygent od 1920. pod miastem w 53 pne.1876-1973. Caruso Enrico . z których m. UwaŜany był za największego wiolonczelistę świata. uchodząc przed reŜimem gen. karuzo). Od 1903 pierwszy tenor opery nowojorskiej z repertuarem ponad 60 partii operowych i pięciuset pieśni. i znalezienia bogactw naturalnych Kanady.(wym. słynne od 2000 lat ze znajdujących się w okolicy przeszło czterystu łomów białych marmurów rzeźbiarskich.. gdzie równieŜ zainicjował doroczny festiwal. drogi morskiej do Azji. Cartier Jacques . Liguryjskiega. "króI tenorów" w pierwszym dwudziestoleciu Xx w. Zdaniem licznych znawców największy tenor w dziejach. staroŜ. Bywał tam Michał Anioł. 29.. 9-11. karre). Włochy). 32) i gdzie Jakub spotkał przy studni Rachelę. biblijny Haran. w 1936 emigrował z ojczystej Hiszpanii. miasteczku we francuskich Pirenejach. bogactwa regionu pozostały nie tknięte aŜ do czasu przybycia Champlaina. Dokonał trzech podróŜy do Kanady (1534.in. gdzie przebywał Abraham (Gen. W 1957 przeniósł się do Portorico. miasto handlowe w Mezopotamii. . wznoszono monumentalne budowle włoskie epoki Odrodzenia. 7 km od wybrzeŜa M. Franco. Casals Pablo .(wym.Carrara (1) ród panujący w Padwie od X do Xiv w. 11. kaitię). Ii tysiąclecia pne. gdzie zainicjował doroczny festiwal muz. gr. Casa Giocosa . teŜ Saguenay.zob. 1491-1557. wiolonczelista od 1898.. szukając potrzebnych mu do jego rzeźb bloków marmuru. Partowie pobili wojska wodza rzymskiego Krassusa. Carrara (2) miasto w Toskanji (środk. Karrai. Carrhae . Wawrzyńca i odkrył rzekę Św. Dziś wioska w Turcji. Gen. 1535-36 i 1541-42) na zlecenie króla Franciszka I w celu odkrycia płn. występujące w tekstach klinowych z 2.. 1873-1921. a za naszych czasów . który poległ na polu bitwy. śpiewak włoski.Henry Moore. u stóp Alp Apuańskich. zob. Od 1939 zamieszkał w Prades. Nie powiodło mu się ani jedno. poł. pierwszy zbadał Zatokę Św.(wym.

o wielkich reformach społecznych.(wym. Ŝe czyni to z pewnym wahaniem: "Nie dlatego. czy nasze miasto jest tego godne. Jorku. de Clichy ok. przepychu dekoracji i . czy Casals sobie na to zasłuŜył . choć nie całkiem wiarygodne w szczegółach autobiograficznych. Casanova . o Ŝyciu pełnym przygód w salonach stolic europejskich (równieŜ w Warszawie na dworze Stanisława Augusta). Po 1774 wycofał się z czynnego Ŝycia do zamku Dux w Czechach. podróŜnik... skr.fr. pamiętnikarz.powieść fantastyczna napisana przez Casanovę po francusku i wyd.. wyd. Ŝe nie jestem pewny.nm. literat.sęgalt) Giovanni Giacomo. otwarty w ParyŜu przy ul. Aresztowanemu w 1755 w Wenecji pod zarzutem bezboŜności i czarów udało się w 1756 uciec ze straszliwego więzienia Piombi (zob. burmistrz Nowego Jorku. w 1782 w Pradze jako tł. 1725-98. libretto: Julian Krzewiński (Maszyński). gdzie jego przyjaciel.powiedział . pod względem wystawności scenografii. 'Awanturnik i śpiewaczka'. pantomimy i balety. pośmiertnie w 1822. Pamiętniki (wyd... mających zapewnić kiedyś powszechne szczęście uszlachetnionej ludzkości. szarlatana.Ogłaszając Casalsa w 1973 honorowym obywatelem miasta. . zwł. którzy spędzili 81 lat u Megamikrów. oparta na materiale melodycznym Johanna Straussa. przedstawiająca utopijną koncepcję przyszłości człowieka. Der Abenteurer und die Sangerin . .: Histoire de ma vie fr.ale dlatego. Między 1917 a 1929 stał się jedną z pierwszych tego rodzaju scen w Europie. 1961) pisane nie najlepszą. poł. dał mu posadę bibliotekarza. pol. Memoires . hrabia Waldstein. kasinodopari) music-hall. 1895. 'Historia mego Ŝycia'. Icosameron. John Lindsay.opera (Warszawa 1923) Ludomira RóŜyckiego. W ParyŜu był faworytem kół dworskich i dyrektorem loterii. Casino De Paris (wym. abym wątpił. mieszkańców Protokosmu we wnętrzu naszego globu .. zadziwiająco szczere." Casanova Di Seingalt . Wenecjanin. Operetka (Berlin 1914) Paula Lincke. czyli Dzieje Edwarda i ElŜbiety. Operetka (1928) Ralfa Benatzky'ego. z ang. mający opinię uwodziciela. Xviii w. hazardzisty i awanturnika w wielkim stylu. powieść (1899) Hugo von Hoffmannstahla. gdzie wystawiano widowiska rozrywkowe.). Tytuł właśc. Autor przeczuł teŜ trafnie kilka wynalazków następnych stuleci. co pozwoliło mu na spokojne napisanie pamiętników. ZlekcewaŜona przez współczesnych powieść była zapewne źródłem PodróŜy do środka ziemi (1864) Jules Verne'a.Casals i burmistrz N. ale Ŝywą francuszczyzną. oświadczył. są wiernym portretem Europy 2. w guście teorii Xviii w.

połoŜone 4267m ponad jeziorem Albano. CATAL Hyk . częściowo na miejscu staroŜytnego Alba Longa. Od 1929 rewie. Kastor i Polluks. Castro . w miejscu tym istniało Ŝycie osiadle od ok.. Wykopaliska brytyjskie z 1961-65 wykazały. Pałac papieski . dotrwał do czasów nowoŜytnych. największe na Bliskim Wschodzie. zwł. 6700 do ok. Castorp Hans .kostiumów. koło Cumra w prowincji Konya w Turcji śródk.) z połecenia papieŜa Urbana Viii przez Carla Madernę w 1625-29 i rozbudowany przez G. Castel Gandolfo . pne. Berniniego w 1660. 5650 pne.zob. Palazzo Papale. The Castle of Otranto . Caitlin ni Uallachain. Obyczaj rzymski od ok. przybierając nieraz monumentalne formy archit. wznoszona symbolicznie. przycią ją przede wszystkim turystów zagranicznych. symbol Irlandii walczącej o wolność. Hans Castorp. Castor .waŜne stanowisko archeologiczne z epoki neolitu. L.zob. niekiedy w wiele lat po pogrzebie. irl. hodowla). Ines de Castro. w okresie baroku i rokoka. Włochy).miasto w Lacjum (środk. Vii w. Zamek (Otranto). kafli:n ni:ulehen) alegoryczna nazwa Irlandii. Castrum Doloris . . prawdop. 'obóz boleści'. bardzo paryskie w charakterze i bardzo okazałe. od 1596 letnia rezydencja papieŜy.zob. wzniesiony na miejscu zamku rodziny Gandolfo (Xii w. Ŝe Anatolia w epoce neolitu była ośrodkiem rozwiniętej cywilizacji (rolnictwo.dekoracja katafalku na czas ceremonii pogrzebowych a.wł. Cathleen Ni Houlihan (wym..zob. łac. prawdop.

'Maksymy albo sentencje filozofów'. stu ksiąŜek. Franco. W czasie hiszp. pierwszą ksiąŜkę wydrukowaną w Anglii.(wym. por. pokrewnych. zał. alegoria polityczna. w krajach Ameryki Łacińskiej w czasie wojen wyzwoleńczych (I. Caudillo . Fhrer.). Cechy . poł. Cavalleria Rusticana . Ŝądając ofiar od swych dzieci.Cathleen ni Houlihan . Recuyell of the Historyes of Troye ang. stylu prozy angielskiej. Cayenne . Ogółem wydał ok. W Xix w.) i w okresie zamachów stanu (2. W 1476 załoŜył drukarnię w Westminsterze. 'Zbiór historii trojańskich' i wydał ok. pierwszy drukarz angielski.zob. a w formie zredukowanej i uwspółcześnionej aŜ do dziś. dbając wszakŜe o jej poziom. w 1465-69 jako przewodniczący kupców angielskich w Brugii zawierał korzystne traktaty z ksiąŜętami Burgundii. w łachmanach. Była to pierwsza ksiąŜka wydrukowana w jęz. wojny domowej (1936-39) tytuł przyjęty przez przywódcę buntu wojsk. Xix w. w której stara Ŝebraczka. kajen) stolica Gujany francuskiej na wyspie tejŜe nazwy. do rewolucji przemysłowej końca Xviii w. angielskim. . monopolizowały i reglamentowały produkcję. zawodów w miastach średniowiecznych. do 1821. Kato.konfraternie. Fr. dowódca wojskowy w Hiszpanii w walkach z Arabami (do Xv w. później dyktatora. od X-Xi-Xii w. kaudljo) hiszp.. interesów miast. Rycerstwo (Rycerskość wieśniacza) Caxton William . którymi przyczynił się wybitnie do ukształtowania w Xv w.. i aŜ do 1947 ośrodek obozów kolonii karnej dla przestępców. Spędził 30 lat w Niderlandach. Xix w. zwł. gdzie w 1477 wydał Dictes or Sayings of lhe Philosophers ang.dramat w 1 akcie (Dublin 1902) Williama Butlera Yeatsa.. z czego część to własne przekłady z francuskiego. Broniły interesów rzemiosła przed kupiectwem.ok. gen. w 1664.). bosa. 1421-91. Cato . kupiec.. W Brugii wydał podręcznik gry w szachy. 1475. kilku.zob. bractwa samodzielnych rzemieślników jednego a. Ludność miasta złoŜona częściowo z potomków więźniów. W 1469-71 przetłumaczył Historia destructionis Troiae (1287) Guidona delle Colonne pt. W Europie zach. poł. Duce. objawia się jako symbol Irlandii i przebiega świat.(wym. W Polsce od Xiii-Xiv w.

a wreszcie rozwoju manufaktur. jaki miał wydać Correggio w czasie pobytu w Bolonii. buntów czeladników. I w. Cecylia . a zwł. Pod patronatem świętej powstawały liczne "stowarzyszenia cecyliańskie". Cecylii . naprzeciw Starej Pomarańczami w warszawskich . jako budynek wodozbioru. anch'io sono pittore! okrzyk. Domenichino. Kiedy w 1566 załoŜono w Rzymie Akademię Muzyczną. projektu D. Cecylia Metella . okrągła budowla o średnicy 207m. wytwórczości rzemiosła nie zrzeszonego popieranego przez feudafów i wieś.kształciły uczniów. harfle (Veronese. Jej grobowiec. została patronką muzyki kośc. Św.wł. zwalczały rzemieślników nie zrzeszonych. a śółkiewski poległ. Cecora . zmuszonej do poślubienia. tzw. nm.). partaczy. F. Carlo Dolci. od Xiii w. W plastyce przedstawiana przy organach a. niejakiego Waleriana. I ja jestem malarzem! . z organami. skojarzono ją z muzyką kościelną. ze znanego rodu Cecyliuszów Metellów (2. stanąwszy przed obrazem św. Monopolistyczna potęga cechów załamała się pod wpływem konkurencji produkcji nakładczej kupców. Oda na dzień św. Kult ten podtrzymywali niewidomi. Hetman Stanisław Koniecpolski dostał się do niewoli. 230. np.6 X 1620 40-tysięczna armia turecko-tatarska rozbiła armię polską liczącą z Kozakami i Wołochami 8400 ludzi dowodzonych przez hetmana Stanisława śółkiewskiego.dwór (1913-17) na terenie Nowego Ogrodu w Poczdamie. ang. Cecilienhof . po wykupieniu od sułtana zwłoki hetmana pochowano w śółkwi. mimo złoŜonych ślubów czystości. gdzie 17 Ix . Skutkiem opacznego zrozumienia w śrdw.. w 1778. Tutora. oratoryjną itp. Cecylia nawróciła męŜa i oboje ponieśli śmierć w Rzymie ok. Rafael. Merliniego. Strer 'przeszkodźcy'.2 Viii 1945.). jednego zdania z jej Dziejów. na których miała grywać. Cecylii Rafaela. z nm. pne. córka Kwintusa C. Rubens. Cecylii. 'Spiewającymi harfami w sercu swym opiewała tylko Pana'. Rumunii..Caecilia Metella. wieś w płn: wsch. zbud. poł. "Cantantibus organis in corde suo soli Domino decantabat" łac.. przy Via Appia pod Rzymem zachował się niemal nietknięty. od 1839 zwaną Akademią św. M. Kreteńskiego. Głowę jego Turcy odcięli i zawieźli do Stambułu. Kopia grobowca. Poussin itd.). Odbyła się w nim konferencja poczdamska 17 Vii . szturarzy. Handla.rum. zatrudniały czeladników (zob. Caecilia z caeca 'niewidoma' powstała legenda o niewidomej chrześcijańskiej męczennicy.utwór na chór (1739) G.Ze skojarzenia łac. propagujące i praktykujące muzykę chorałową. nad Prutem.

Wg niektórych źrodeł była to bitwa pod Cydzyną. Arsenał. rozgałęzionym. przypuszczalne miejsce bitwy stoczonej 24 Vi 972 przez Mieszka I i jego brata Czcibora na czele wojsk polskich z wojskami niemieckimi margrabiego Hodona." Cedynia . Król. śledzący podejrzanych. z wł. gr. który poniósł w niej klęskę. od zmiennej fizycznie gwiazdy delta Cefeusza cały typ takich gwiazd nazwano cefeidami. wysokości 25-407m.. zbirem.Łazienkach.miasto w woj. Ks. Cekhauz . pilnujący porządku w nocy i w dzień.. zecchino 'dukat wenecki' od zecca 'mennica' z arab. Cedr Libański . obecnie w stanie szczątkowym. gdzie tworzył wielkie lasy.dawny pachołek miejski. z piętrową. widoczna w Polsce przez cały rok.łac. konstelacja nieba północnego. Cekin . ludowego itd. gr. zazw. balowego. Cepheus. Kepheos mit. drzewa cedru uŜyto do budowy świątyni jerozolimskiej i domu Salomona. siepaczem. Wg 3. 31. 5. okrągła blaszka z dziurką do przewlekania nici. o pniu zazw. zob. bujnym liściu i wysokiego wzrostu. zwanego "domem lasu Libanu". wychwytujący włóczęgów ceklujących się (wałęsających się). cygańskiego. wykonywania chłosty.cekauz. z gór Taurus i Antytaurus w Azji Mniejszej. Ceklarz . Zeughaus 'zbrojownia'. małŜonek Kasjopei. z nm. błyszcząca. i ojciec Andromedy. Zirkler 'nocny stróŜ miejski' z łac. król Etiopii. sikka 'moneta bita'. 3: "Oto Assur jak cedr na Libanie o pięknych galęziach. piaską koroną. 6 i 7.. kolorowa. zwany dlatego oprawcą. nm.złota moneta wenecka bita od 1284. później zwana dukatem. oparte na alegorii z Ezechiela. bo kolumny jego sprawialy wraŜenie lasu cedrowego. circulari 'krąŜyć'. . cienka.gatunek długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych. szczecińskim. pochodzący z gór Libanu w Syrii. Często wymieniany w Biblii. słuŜąca do ozdoby stroju hiszp.porównanie przysłowiowe. Wyniosty jak cedr libański . uŜywany do stawiania szubienic. Cefeusz .

Regni Poloniae. pt. Siedem (wzgórz Rzymu). zwraca się o pomoc do rajfurki Celestyny. Celsius Anders . który w 1871-84 był urzędnikiem celnym w ParyŜu. Cellarius Andreas .. kochanek Astrei. we współczesnej historii malarstwa.dawn. autor wydanego w 1659 opisu współczesnej. z Prus. postać z powieści bukolicznej Astrea (1607-27) Honore d'Urfe. pobierający cło. bogaty szlachcic Calisto zakochuje się w cnotliwej Melibei. Wtedy on. choć obdarzona przez autora pedantyczną erudycją.zob. Kehler. zabity na jednym z tajnych spotkań z ukochaną. Młody. kobieciarz.. za radą sługi. dzierŜawca ceł... Celius .Celadon . która odrzuca jego zaloty. choć nie widzianej przez autora Polski. Celestyna .postać stręczycielki. z planami miast. 1844-1910. rodem z Holandii a. sentymentalny. urzędnik podatkowy.. malarza-samouka. Henri Rousseau.właśc. bohaterka tytułowa Celestyny. szwedzki astronom i fizyk o nazwisku . wyniosły. zob. wulgarnej i trywialnej. 'Opis. Le Douanier. cenione. Calisto ginie.zob. ale i sami ponoszą śmierć za tę zbrodnię. jednego z największych "prymitywów". teŜ Astrea 2. naśladowane i tłumaczone hiszp. idealny kochanek. Obok Don Kiszota najpowszechniej znane. stąd przydomek. starej czarownicy. Celnik .1701-44. wcielenie zła i chytrości. jedno z najgłębszych i najznakomitszych źródeł teatru współczesnego. albo Tragikomedii Calista i Melibei (1499) powieści dialogowej (hiszp. uwaŜanego za jeden z najtrafniejszych w Xvii w.. po czym zostaje zamordowana przez słuŜących Calista. która sprowadza Melibeę z drogi cnoty.pasterz. którzy rabują otrzymaną przez nią nagrodę. malarza naiwnego. przypisywane częściowo bakalarzowi Fernandowi de Rojas.. przen.fr. urzędnik komory celnej. przydomek fr. intrygantka. Królestwa Polskiego. dzieło lit. Andreas Keller a. łotrów samochwałów. Faryzeusz i celnik . przedstawiona z nadzwyczajnym realizmem. która w rozpaczy odbiera sobie Ŝycie. Celnik . Faryzeusze. descriptio łac. ale mimo swej perfidii i skrytości mądra kobieta z ludu. mytnik. accion en prosa).

Tragedia prześladowanej bohaterki.tragedia (1819) Shelleya. cenotaphium od gr. Centaur. pobudziła wyobraźnię licznych malarzy. w USA.(wym. skalę Celsjusza. Afryki. kenos 'proŜny'. Beatrice Cenci . w Polsce . Beatrice wraz ze swym starszym bratem Giacomo i macochą Lukrecją Petroni ułoŜyli plan zgładzenia tyrana rodziny. jak w dawnej Austrii (stąd Ŝart. nienawidzącego własnej rodziny. ojcobójczyni. Płd.tragedia (1839) Słowackiego. Gal. uwięzieni i poddani torturom. do której odnosił się z wyrafinowanym okrucieństwem. centus 'skąpy Galicjanin liczący się z kaŜdym centem'). Holandii i in. Proces zakończył się wyrokiem śmierci zatwierdzonym przez papieŜa Klemensa Vii. centum 'sto'. Francesca. łac. powieściopisarzy. Cenci Beatrice . zapewne niesłusznie. napisana w więzieniu. Beatrix Cenci . Gdy zawiodły liczne próby uwolnienia się z tej nieznośnej sytuacji.moneta zdawkowa wartości 1/100 jednostki. którzy. była córką patrycjusza rzymskiego. przyznali się do wszystkiego. The Cenci . Beatryks Cenci .spopularyzowanym przez zaproponowaną przez niego w 1742 stustopniową skalę termometryczną. zmarłych na obczyźnie'. ale podejrzenie skierowało się szybko na inicjatorów zbrodni. poetów i muzyków. mścicielki swej hańby. taphos 'grób'. rzeźbiarzy. konstelacja nieba południowego.opowiadanie (1837) Stendhala. Legenda Beatrice zaćmiła wkrótce postać autentyczną. 1577-99. Republ. kenotophion 'symboliczny grób poległych w boju a. mimo Ŝe obrona oskarŜyła Francesca. Szeroką popularność zapewnił jej portret przypisywany Guido Reniemu. Australii. Les Cenci . wg tragedii Słowackiego.opera (Warszawa 1927) Ludomira RóŜyckiego. Cenotaf . Centaurus. czenczi beatricze). o próby zmuszenia córki do kazirodczych stosunków z sobą. zwana "piękną ojcobójczynią".powieść historyczna (1854) Francesca Domenica Guerrazziego. Rzym.symboliczny pomnik-grobowiec nie zawierający zwłok. Kanadzie. krajach. z łac. Wszyscy troje zostali straceni. Wprawdzie dokonali dzieła najęci mordercy. Cent . Naz. z łac.

od Xix w. Centaur polujący . Centauromachia. de Rossi.. równy stu funtom = 507kg.. Zentner od łac. utwór literacki skompilowany (dla zabawy a. Dla Greków centaurowie byli symbolem dzikiego Ŝycia. 420 pne. mozaika. 440 pne. Mus. Tylko dwaj centaurowie cieszyli się dobrą sławą: Chiron i Folos (zob. z nm.57kg (nowopolski z Xix w. V w. 64. Florencja. stary.). połoŜony między 59 i 110 ulicą.) w portalu kościoła Saint Gilles w Saint-Gilles u Gard (Langwedocja). 40. Neapol. Mus. przez Schwarzenberga w Brukseli (Belgia). Brit. w staroŜytności tworzono je często z poematów Homera i Wergiliusza. Centaur . Brit. górach Elidy. z Xiv-Xviii w.87kg (staropolski. oraz Piątą i Ósmą Aleją. Centaurowie . Centnar . Baklin. nazwana na cześć centaura Chirona.. jednostka wagi uŜywana juŜ w śrdw. Mus. 'łatanina.). Rubens. Londyn. Londyn. Dejanira (Nessos). G.relief (1494) Michała Anioła. zawierająca trzecią pod względem jasności gwiazdę na firmamencie (alfa Centaura) i gwiazdę najbliŜszą Słońca (Proxima Centauri). Central Park .centon. w Polsce od Xii w.największy park na wyspie Manhattan (Nowy Jork).płaskorzeźba (Xii w. Uczta (Lapitów). "wierszomontaŜ" o sensie zupełnie odmiennym od sensu utworów. B. Partenon (ok.słynna galeria sztuki belgijskiej zał. centenarius 'setny'.. A. Europie.). istnieje w Europie takŜe centnar metryczny (celny). poł. chuci zwierzęcej i barbarzyństwa.).in. gr.). relief z fryzu świątyni Apollina w Figalei na Peloponezie (ok.) do ok. z których zaczerpnięto materiał. przedstawianych jako konie z głową i torsem męŜczyzny w miejsce łba z szyją. di Cosimo. Walka centaurów z Lapitami . Obrazy: rzymskie malowidła ścienne w Pompei. Naz.gr. wybranych z innych utworów. cento'. zob. łac. płaszcz zszyty z kawałków materii. Buonarroti. powstały prawdop. Mit b. pol. Mus. mieszkających w lasach a. mit.niewidoczna.cetnar. Arkadii i Tesalii. P.). wynosząca od ok. Rzeźby antyczne ze świątyń: Zeusa w Olimpii (1. istniejąca w 1921-31. plemię dzikich istot. kentauroi. Tezejon w Atenach (2. . wśród tesalijskich hodowców koni.. teŜ Eurytion.. mieszczący m. wersów itd. Cento . pne. celów dydaktycznych) z fragmentów. pne. Iksjon. V w.

gra towarzyska polegająca na zbieraniu wymyślonych na poczekaniu "plotek" o jednym z uczestników zabawy. Cep . centaurium z gr. dowodzony przez setnika (centuriona). zaleŜnie od regionu). jednostka wojskowa i administracyjna podziału ludności rzymskiej wprowadzona wg tradycji przez Serwiusza Tulliusza w Vi w. cenzura kościelna. moralnym itp. suspensa). zwanym ogólnie gązwą a. z n. . obyczajowym. później 60 Ŝołnierzy.. z których kaŜdy obejmował sto lat (stąd nazwa). tysiącznik. z łac.. cenzurowane . z łac. cenzurka. centime od cent 'sto'. oceny. ogniwkowym. Jak na cenzurowanym . połączonych ze sobą wiązaniem rzemiennym róŜnych typów (gązewkowym. urząd sprawujący tę kontrolę. belgijskiego i szwajcarskiego (w nm. grabowego a. a następnie publicznym ich relacjonowaniu. Centurie magdeburskie .setna część franka francuskiego. państwowa. centum 'sto'. obelisk egipski znany pn. zob. interdykt. publikacji. wierzono. widowisk.w staroŜ. pętlicowym. dokonane w 1559-75 w 13 tomach.pot. leszczynowej i krótkiego kija (bijaka) dębowego. cepigą.kontrola. udoskonalone.(być. Centuria . innej publikacji z nauką kościoła. dwudzielne. Szwajcarii-Rappen). pierwsze opracowanie historii powszechnej kościoła przez protestanckich teologów pod kierunkiem Flacjusza Mateusza. zwł. Cenzura . pod względem politycznym. Cenzurowany. wiązowego. kapicowym. kara poprawcza (ekskomunika.Metropolitan Museum of Art. Centym . pne.-łac. siedzieć) być przedmiotem obserwacji. Centaur(owie). programów RTV. ocena zgodności treści ksiąŜki a. Centuria Pospolita . świadectwo szkolne. broń piechoty. z fr.prymitywne narzędzie do ręcznego młócenia zboŜa w kształcie zakrzywionego kija a. Ŝe centaur Chiron odkrył własności lecznicze tej rośliny. śrdw. Zoo. censura 'urząd cenzora'.bot. Rzymie pluton piechoty (zob. krytyki. dawn. Igła Kleopatry i pomnik konny Władysława Jagiełły dłuta Stanisława Ostrowskiego. złoŜone z długiej drewnianej rączki (dzierŜaka) brzozowej a.) w sile 100. wywoływać ogólne zainteresowanie.

riznica zakrystia. pop. Wergiliusza.klecha. Ceres . Cesar Birotteau .biskup. bohater powieści Wielkość i upadek Cezara Birotteau.. . Grandeur et decadence de Cesar Birotteau. gr. właściciel perfumerii. równieŜ rz. pilnujący wejścia do Hadesu. oficjalnie utoŜsamiana w Rzymie z grecką Demeter (zob. dwóch a. której koszt. Kerberos.gr.cep Ŝelazny a. zabiera go śmierć. groźny. Cerber .. hierarchiczna organizacja kościelna obrządku wsch. riasa . diak . uśpiła Cerbera ciastkiem z makiem i miodem. wg Hezjoda (Teogonia. prowadząca Eneasza przez królestwo zmarłych. 417-25. czujny. 311)..przełoŜony kilku klasztorów. Oszołomiony tym wywyŜszeniem. juŜ na początku V w. riza . 'teraz'.ornat. Sybilla. fr. piekielny pies. W opisie bankructwa i długów uczciwego Birotteau doszukać się moŜna odbicia osobistych doświadczeń autora. kłobuk .reg. dozorca. potworny. 1837. drewniany okuty Ŝelazem. temat rzeźby antycznej i malarstwa wazowego.-kat. który nie wpuszcza do podziemia Ŝywych i nie wypuszcza z niego zmarłych. świątynia chrześc. władyka .naboŜeństwo Ŝałobne. por. wydaje. mit. co zmusza go do całkowitej przebudowy domu. grecko-katolicka. Poskromienie go i wyprowadzenie na powierzchnię ziemi było jedną z prac Heraklesa. aby je uczcić.przełoŜony klasztoru. stawropigiawielki klasztor archimandryta . wg późniejszych autorów. nieustępliwy stróŜ.. pierw. 6. panichida . góralskie określenie robotników słowackich. wsch.obraz św. pne. ograniczony i próŜny mieszczuch. jednej tylko głowie.postać z Komedii ludzkiej Balzaca.ściana z obrazami św. uŜywających często tego wyrazu. podhalański lekcewaŜąco o człowieku z dolin (w przeciwieństwie do górala). przen. kościół. wraz z kilkoma nieostroŜnymi inwestycjami.sutanna. Przykłady nazewnictwa: tawra.kapłan. uŜywany przy obronie miast polskich do Xvii w. ikonostas .Cerera. Po trzech latach udaje mu się nadludzkim wysiłkiem spłacić długi i uratować swe dobre imię uczciwego kupca: Wtedy.kapuza zakonnika. Eneida. ikona .). obecnie tylko świątynia obrządku wschodniego: prawosławna a. ihumen . wspaniały bal. italska bogini wegetacji i urodzajów. Ceper . Cerkiew . o trzech.. "o spiŜowym głosie i pięćdziesięciu głowach". Tylko Orfeusz zdołał go udobruchać śpiewem i grą na lirze. jak na ironię. słowac. otrzymuje wstąŜeczkę Legii Honorowej. jerej . archijerej.dawn. doprowadza Birotteau do ruiny.

zob. którzy zaproponowali cesarzowi szaty niewidzialne dla głupich a. Nowe szaty cesarza . a Bogu. 20. wg Mat. 21.zob. Imperator. Andersena o dwóch oszustach. . najpierw zaś do złotego wieku. 22. który w perspektywie millenarystycznej ma poprowadzić ludzkość do zbawienia. rzekomych tkaczach. Cezar.. Cesarzowi.).nm. hiszp. caesari. Deo z Wulgaty.Cesarstwo . zob.bajka H. nie nadających się do swego urzędu. Święty (Święte Cesarstwo. Cesarskie cięcie . ang. Cesarz odszedł. Cesarz . Drugi. Łuk.. Cesarz końca czasów . Fryderyk (Ii Hohenstaufen). imperio. nm. 1933) Theodora Plieviera o rewolucji niemieckiej 1918 r.zob. Centnar.Caesar.Cesarstwo Zachodnie zob. car. Ew....zob. chrześc. wł. 25. Ch. wyd. tylko jakieś małe dziecko zawołało: "PrzecieŜ on jest nagi!" Cestiusz . Afrodyta (Pas Afrodyty). Piramida. Cestus . pol.łac. 12.zob. Cetnar . powieść (1932. co cesarskie (oddajcie więc). imperium. die Generle blieben. ros. tłumy zachwycały się nimi. quae sunt caesaris.. fr. łac. Gdy kroczył juŜ w procesji w nie istniejących szatach. por. Kaiser. co boskie. RównieŜ nm. Drugie Cesarstwo . Pierwsze Cesarstwo . empire.śrdw.zob. Marka. Cesarstwo. Der Kaiser ging. Kaisertum. et quae sunt Dei. generałowie zostali . dobroczynny przeciwnik Antychrysta. bojąc się kompromitacji. Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego . 17. Pierwszy.najwyŜszy tytuł monarszy wywodzący się od przydomka rzymskiego rodu Juliuszów .

Postać Cezara Ŝyła aŜ do Xx w. choć Petrarka występuje takŜe przeciw tyranii. z których najtrwalszą okazała się reforma kalendarza: weszła w Ŝycie 1 I 45 pne. nie tylko w tytułach cesarzy. 1. zaŜądali. przekraczając z legionami Rubikon. miesiąca (Quintilis) w kalendarzu rz. graniczną rzeczkę między Galią Przedalpejską i Italią. aby Cezar złoŜył dowództwo i wrócił do Rzymu bez wojska. zwycięŜył pod Zelą Famacesa. w motywie zabójstwa tyrana. i hist. zmieniono na Iulius na jego cześć. Omen. Cezar przeszedł do historii jako jedna z najsławniejszych jej postaci. zamordowali Cezara w senacie. wraz z wieloma członkami partii senatorskiej. Wiek Xviii oceniał go zazwyczaj negatywnie. po śmierci Krassusa i rozpadnięciu się triumwiratu. został wybrany konsulem w 59 i tegoŜ roku zawiązał tajne porozumienie. Ciceronem i Katonem Mł. który zajął Bitynię. opartej na tragedii Szekspira. ale w literaturze. tzw. opuścił Rzym. Cezar Juliusz . Cezar pobił ich pod Farsalos w 48. rozpoczął faktycznie wojnę domową. Po świetnej wczesnej karierze politycznej. po czym objął namiestnictwo w Galii. Ścigając przeciwników aŜ do Tesalii w płn.in.gra.. z niewielkimi zmianami. zob. czy w zamkniętej dłoni jest parzysta (cet. wielki polityk. innych drobnych przedmiotów. cetno). z Brutusem i Kasjuszem na czele. rozporządzającego 13 fanatycznie oddanymi sobie legionami. Wprowadził liczne reformy. W następnych kampaniach osadził Kleopatrę na tronie egipskim (47). w której zabłysnął jako mówca i dowódca w Hiszpanii. Jego przydomek rodowy przeszedł jako symbol jedynowładcy do innych języków. W 49 Pompejusz i senat. Obwołano go półbogiem. a w 52-51 zgniótł powstanie Gallów dowodzonych przez Wercyngetoryksa (zob. biorę cię. Opozycja przeciw Cezarowi ze strony partii arystokratycznej nie przestawaia się jednak tlić pod powierzchnią Ŝycia politycznego. dzieł o wybitnej wartości lit. Dante w Boskiej Komedii i Petrarka w Trionfi potępiają Brutusa jako mordercę Cezara. podczas gdy Herder w melodramie Brutus. wódz. podbiiją całą.Caius Iulius Caesar.. Cesarz. 100-44 pne. obowiązuje do dziś. największy po Ciceronie mówca swego czasu i autor Pamięmików o wojnie gallickiej i o wojnie domowej.. Afryko. Cezar odmówił i. nazwę 5. mąŜ stanu i pisarz. z Pompejuszem i Krassusem.Cetno i Licho . a nawet odbył wyprawy do Brytanii i za Ren.). a zwycięstwa nad resztkami wojsk senatorskich pod Tapsus w Afryce (46) i pod Mundą w Hiszpanii (45) uczyniły go jedynowładcą. i. administrator. gdzie juŜ od dawna walczą z sobą: odraza do jego dyktatury i podziw dla jego geniuszu politycznego.. . podziwia jego geniusz i opłakuje przedwczesną śmierć. Kalendarz (rzymski). popularna w Polsce przez długie wieki. Pompejusz. zabawa. Grecji. rzymski wódz. obawiając się autorytetu i potęgi Cezara. triumwirat. . polegająca na zgadywaniu. m. zob.zob. króla Pontu. czy nieparzysta (licho) liczba monet a. 15 Iii 45 spiskowcy.

zob. Ŝe ozdobny wierzchołek dachu ich domu. Przyszedłem. piętnując go jako rozpustnika i uwodziciela.. nazwał Cezara w pewnym przemówieniu Kurion Starszy.Pierwszą Ŝoną Cezara była Komelia. spalić za sobą mosty. Przekroczyć Rubikon . . oderwał się i spadł.łac. zwycięŜyłem . powiadano.tragedia (1735) Woltera. Śmierć Pompejusza . vidi.tragedia (ok. 15 Iii 44 pne. Gruby.tragedia (1713) Addisona. sectio caesarea. . córka Cynny. aby nie wychodził z domu. 1599) Szekspira. Brutusie. Śmierć Cezara . uczynić krok nieodwołalny. Nie boję się grubych. którymi Cezar miał się zwrócić do pilota statku w czasie burzy. bo ten sen jest złym znakiem.tragedia (1643) Comeille'a. Idy..zob. zobaczyłem. słowa Cezara w liście do przyjaciela w Rzymie na temat szybkiego zwycięstwa nad Farnacesem w bitwie pod Zelą 2 Viii 47 pne. dzień zamordowania Cezara. veni. słowa Cezara wypowiedziane przy przekroczeniu Rubikonu. Kości zostały rzucone! . Idus Martiae. I ty. drugą Pompeja (zob. MęŜem wszystkich kobiet i Ŝoną wszystkich męŜczyzn .. synu mój? . przyznany Cezarowi przez senat na znak czci. iacta alea est!. ze Swetoniusza Boski Juliusz. operacyjne rozwiązanie rodzącej przez przecięcie powłok brzusznych i macicy.przen. Caesarisque fortunam.łac. Z Kalpurnią oŜenił się w 59. Caesarem vehis. wg etymologii lud.zob. Brutus Marcus I. śona Cezara . 32.Idy marca .łac.zob. med. omnium mulierum virum et omnium virorum mulierem. vici. 10 I 49 pne. StrzeŜ się Idów marca! .łac. Ŝe w noc poprzedzającą zamordowanie męŜa śniło się jej.tragedia (1787) Alfierego. Idy. Brutus drugi . Pompeja I).łac. Wieziesz Cezara i jego losy (jego szczęście) . Rano prosiła więc męŜa. Cesarskie cięcie .łac. Juliusz Cezar . słowa. Katon . imię Caesar pochodzić miało od caesus (matris utero) 'wycięty (z łona matki)' od caedere '(wy)ciąć'.

563-619. teŜ Sulejman I Wspaniały. młodszego od niej o ok. miał czas na medytacje i marzenia. Uwolniony przez małŜeństwo od trosk materialnych. Chabeta . Jego uroda. Hampton Court.) niezrównanych kobiet". 2 razy pobił Andrea Dorię (zob. 1465-1546.ok. dość komicznie usiłującego ukryć swą łysinę pod wawrzynowym wieńcem.koń nędzny i chudy. równieŜ duchownego u Karaimów. korsarz algierski. wdowa po dwóch męŜach. z hebr. zgorzkniały i znuŜony swymi zwycięstwami i zbrodniami. ok. F. Obraz (ok. Piramida. pol. Chacham . Kiedy około r. 1602-04) Rubensa. jedna z najdramatyczniejszych jego oper. przedstawia Cezara jako starszego gentlemana. Barbarossa przyjął zwierzchnictwo Turcji (1518) i rozszerzył jego zdobycze.seria 9 obrazów Mantegny (ok.) i spustoszył wybrzeŜa Grecji. słodycz usposobienia i marzycielstwo obudziły jej miłość.(pałac) zob. 7 lat. Gall. pozwalającego sobie jednak na "chwile szczerości". Włoch i Hiszpanii. Chajr-Ad-Din. Shawa. Mahometa. Koruk) zdobył Algierię na Hiszpanach. Triumf Cezara . sławny pod przydomkiem Barbarossa. B. Giulio Cesare . kiedy objawia się jako człowiek niemal współczesny w swym lęku przed starością i samotnością. Gdy jego brat ArudŜ (a.tytuł rabina u śydów sefardyjskich. zob. 1492). Londyn. . Chafre . Przyjęła do pracy dalekiego krewniaka. Jako admirał floty tur. Trocadero. por Rosynant. hakham 'mędrzec'.. wyst. Nat. Poznań 1936) G. Z ich ośmiorga dzieci tylko Fatima przeŜyła ojca.parodystyczna sztuka (1912) G.zob.opera (Londyn 1724.Cezar i Kleopatra . pierwsza Ŝona Mahometa. jedna z "czterech (zob. ChadidŜa . ze zuboŜałej rodziny. 611 jego wizje nasunęły mu obawę. Ŝe stał się łupem demonów. Londyn. Chaillot . zarządzała wielkim przedsiębiorstwem handlu karawanowego. Handla. szkapa. ona pierwsza uwierzyła w jego misję proroka nowej wiary.

które stały się podstawą współczesnej oceanografii. 28: "Ur Chaldejczyków". które "odkopał". "Challenger" (wym. w staroŜytności kolonia megaryjska na azjatyckim wybrzeŜu Bosforu. i Zakopanemu. C. Wyville Thomsona na Atlantyku i Pacyfiku. Chalons Ur-Marne . Na Polach Katalaunijskich. chemicznym i botanicznym. Chałubiński Tytus . południową i środkową Babilonię. W państwie nowobabilońskim załoŜyli dynastię. Ostatnie 20 lat Ŝycia poświęcił Tatrom. profesor szczególowej patologii i terapii w warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej od 1857. por. ftyzjatrom. wódz rzymski Aecjusz rozgromił w 451 Hunów (zob. Chaldejczycy . rzymskie Catalaunum (od nazwy galijskiego plemienia Katalaunów. W latach 1880-95 opublikowano w 50 tomach wyniki badań. uznających w Chrystusie tylko boską naturę.(wym. na którym kościół potępił doktrynę monofizytów. 10. Daniel. miejsce Iv soboru powszechnego w 451.1820-89. w Szampanii.Chajreasz . równieŜ językowo. Byli spokrewnieni z Aramejczykami. Chalkedon . legendy i pieśni górali. zob. przyrodnikom. 2. które pokochał. wykładowym rosyjskim w 1869). Jeremiasz.. Kalchedon. 50. dlatego w Biblii termin "chaldejski" często oznacza właściwie "aramejski". dziś Kadikoy. Historia (Chajreasza i Kallirroe). Gen. Francji. teŜ Bitwa (Radości bitwy). Przebyła ona 68900 mil morskich.zob. ekspedycji oceanograficznej pod kierownictwem nauk. Ŝe z czasem "Chaldejczyk" stał się synonimem "astrologa". między Chalons a Troyes. pisarzom. szaląsurmarn) miasto nad rzeką Marną. zawarłszy przy tym legendarną juŜ przyjaźń z Sabałą . Biblia. gruźlikom i turystom. wybitny lekarz. w płn. czalendŜer) korweta marynarki brytyjskiej. 11. Badał obyczaje.-wsch.ludność zamieszkująca w I tysiącleciu pne. którego było stolicą). Rozwój astrologii w tym okresie sprawił. a od 1862 na Wydziale Lekarskim Szkoły Głównej (skąd ustąpił po przemianowaniu jej na uniwersytet z jęz. W 1848 uczestniczył w powstaniu węgierskim jako kierownik ambulansu lekarskiego.) pod wodzą Attyli. od której nazwano je Chaldeją. jak w Biblii. 2. uświadomiwszy jego walory artystom.Chalcedon. u Greków i Rzymian. poświęcający czas wolny studiom mineralogicznym. której uŜyto w słynnej "wyprawie Challengera" 1872-76.

Cham . jeden z pionierów kolonizacji Nowej Francji (Kanady). przeklął nie Chama.. gotycki zamek feudalny. Mieszkali tu Ludwik Xiv i Stanisław Leszczyński. Mesraima (Egiptu) i Futa (Babilonu). tj.takichŜe przyjaciół Francji. 18-27. szabor) wieś nad rzeką Cosson. zbudowaną z dwóch zachodzących na siebie spirali tak. Chanaan . Champlaina mianowano gubematorem Nowej Francji. Chambord . (Plan części środk. 20227m npm. Gdy Noe się o tym dowiedział. Ŝe śydzi mieli kiedyś pobić Kananejczyków?). Pierwszy zamek we Francji zbudowany przez Franciszka I. kwadrat z wielkimi wieŜami na naroŜnikach. oblęŜony w Quebec przez Anglików. Kanaana (moŜe dlatego. Ale Sem i Jafet (zob. przez centralną klatkę schodową.. de Champlain Samuel .) włoŜyli płaszcz na ramiona i.(wym. 6. jedna z najpiękniejszych i najpotęŜniejszych budowli zespołu zamków renesansowych nad Loarą. W 1628-29.zob.(wym. 10. aby przyszli popatrzeć. odkrył i zbadał jeziora Champlain. dopływem Loary. odbył liczne wyprawy odkrywcze w głąb kraju. Jego walki z Irokezami i przymierze z Huronami uczyniły z pierwszych tradycyjnych wrogów. szaplę) 1567-1635. Ŝeglarz i odkrywca francuski.) Charakterystyczny przez wysokie dachy z lukarnami i kominami. PodróŜe relacje Champlaina z jego kolejnych odkrywczych ekspedycji kanadyjskich.. Huron i Ontario. upitego winem ojca i wzywając braci. Gen. 1619 i 1632. grani Tatr Wysokich w Liptowskich Murach. a zwł. Wg Gen. który miał za karę zostać niewolnikiem swych braci. a z drugich . ale jego syna. .(uwiecznioną w zakopiańskim pomniku Chałubińskiego). załoŜyciel miasta Quebec (1608). Ŝe na tym miejscu stał prawdop.przełęcz w gł. wys. Kanaan. Jego zbiory stały się zawiązkiem Muzeum Tatrzańskiego im. ludów chamickich. 9. zakryli ojcowskie łono. wydawane sukcesywnie w 1603. między Blois i Orleanem (środk. Wrota Chałubińskiego . świadczy. T. Gdy jednak Quebec powrócił w 1632 pod panowanie francuskie. musiał poddać miasto i spędzić 4 lata na wygnaniu w Anglii.w Biblii. Zgrzeszył. spojrzawszy na obnaŜonego. Francja). z grubsza biorąc. jeden z trzech synów Noego. prowadził teŜ rozległą i owocną działność społeczną. 1613. Pochowany w Quebecu. Chałubińskiego. krocząc tyłem. Ŝe wchodzący po schodach nie spotykają się ze schodzącymi. Cham jest takŜe ojcem Chusa (Etiopii).

fr.pocz. o heroicznych. Komponowali je truwerzy do śpiewu przy akompaniamencie trzystrunnej lutni... tj.Chanson . a. czyny'.). nm. satyrycznej..). gestes). Zawierają przeciętnie 8000-10000 wersów. poemat epicki. nazywano tak równieŜ liryczne poematy miłosne typu prowansalskiego o pięciu. schyłek Xii .). por. w strofach róŜnej długości. Karola Wielkiego (Geste du roi). równieŜ z dzieciństwa i młodości bohaterów a. Hernauta de Baulande. sza du depa:r) fr. kaŜdy zbudowany wokół innej centralnej idei: 1) cykl króla. kabaretowo-rozrywkowej. wiele z nich w jęz. o treści lekkiej.. wszystkie wydano w oprdcowaniu naukowym w Xix i Xx w. siedmiu stancach. geste 'śrdw.. Xiii w.(wym.Aymeri de Narbonne.. zwana niekiedy "drugą Marsylianką". Chant Du Depart (wym. Od Xvi w. ludowi w miejscach publicznych. niŜ miały naprawdę. stroje i bronie. szasą) fr. Doprowadziło to w Xiii w. poematy przeznaczone do śpiewu a.. 3) cykl Doona z Moguncji (Geste de Doon de Mayence). średniowieczne francuskie chansons. 2) cykl Garina z Monglane (Geste de Garin de Monglane a. Boiarda i Ariosta). Doon z Moguncji (zob. tematami czyniąc wojny z Saracenami.). wesołej. jongleurs (zob. póŜniej 12-zgłoskowcem (Pielgrzymka Karola Wielkiego). Chansons De Geste . uczucia. zwł.) Choć u źródła tych legend są hist. opowiadały o czynach bohaterów i były wczesną formą epopei.(wym. stu tekstów. zmodernizowanym. zbliŜone do ody.. często legendarnych czynach bohaterów epoki Karola Wielkiego i jego bezpośrednich poprzedników i następców. rymie (laisses). jak chansons de geste (zob. politycznej a. były to pierw. Dziś termin stosowany do piosenki lekkiej. Aymon).) i Girart de Rousillon (zob. bo autorzy nadali wydarzeniom znaczenie inne. z Xii w. wzbogacane o nowe epizody. a śpiewali zawodowi minstrele. słynna pieśń rewolucyjna. oraz prawnuka .in. poł.Wilhelma (zob. wędrówki w poszukiwaniu relikwii i stosunki między suzerenami i wasalami. najstarszą i najsłynniejszą Pieśń o Rolandzie (zob. wnuka . Gesta. lub sami autorzy panom feudalnym na ich zamkach a.. i włoskich (w dziełach Pulciego. Francji Xi-Xiv w. des Aimerides) z 1. gesta 'rzeczy dokonane. 'śpiew poŜegnania'. określano tą nazwą poematy o bardzo rozmaitych formach metrycznych. Xii-pocz. Ich wpływ na literatury innych krajów uwidocznił się w licznych przekładach i naśladownictwach. W Xii i Xiii w. Renaud de Montauban (zob. pieśni tego cyklu to: Gormond i Isembard. pisanych 10-zgłoskowcem (Pieśń o Rolandzie). chansons de geste nie mają wartości historycznej. cykl poematów' z łac. ang. czyniąc z nich odbicie stosunków hist. de Guillaume.) Orańskiego. miłosnej. do podziału poematów przez truwerów na 3 główne cykle (fr. Ogier Duńczyk (zob. Xiii w. szasą de Ŝęst) francuskie poematy epickie z Xi-Xiv w. niekiedy 8(Gormond i Isembard). odzwierciedlając jej obyczajowość. fakty i osoby. sześciu a. Roland). jego syna. o ich potomkach. gdy wędrowali po Francji. 'pieśń'. ze słowami . gł. a gł. budowanych zrazu na jednym asonansie a. W ten sposób powstawały coraz nowe warianty. Raul z Cambrai (zob. złoŜony z 24 pieśni o czynach Garina de Monglane. zawierający m. Zachowało się ok. bachicznej.

zamek na miejscu dawnej gallo-rzymskiej fortecy. las i zamek w depart. zamieszanie.(wym. Kogut. zionąca..dwa pierwsze bóstwa Niebo (Uranos) i Ziemia (Gaja. Chanukka . a wg innych . pustka. pot. Chantecler . Chaos . Chapeau De Paille zob. obecnie mieści się tu Muzeum Kondeuszów (Musee Conde). po raz pierwszy w 1794 na święcie Federacji w ParyŜu. czarodziej. otchłań wypełniona twórczymi siłami i pierwiastkami boskimi. Przeciw charakternikom w wojskach nieprzyjacielskich. upiększany przez późniejszych właścicieli.mit. Charakternik .zob.święto Ŝyd. ośrodek treningowy dla koni wyścigowych i hipodrom. zbudowany w śrdw.. z hebr. umiejmy zwycięŜyć lub polec. Chantilly . których się rzekomo kule nie imały. Odtąd stała się oficjalną pieśnią świąt narodowych. Oise. nie uporządkowana pramateria. trwające 8 dni (w grudniu). Odśpiewany prawdop. święcono kule. tj. Pour elle un Francais doit mourir. . w 5. gr. znakami. Słoma (Słomkowy kapelusz). rozgardiasz. Sachons vaincre ou sachons perir Un Francais doit vivre pour elle. Szwedom. biegły w sztuce rzucania czarów. Ge). z której wg Hezjoda wyłoniła się Noc (Nyks) i Ciemność (Erebos).Marie-Joseph Cheniera i muzyką Etienne-Nicolas Mehula na chór złoŜony z osób wszelkiego wieku i obu płci. upamiętniające zwycięstwo Machabeuszów nad armią syryjską w 166 pne. w miasteczku słynny fr. drugi raz we wrześniu 1795. gdy zwłoki Marata wprowadzano do Panteonu. czarownik. Niemcom. 407km na płn. rozwarta otchłań. dla niej Francuz powinien umierać'). hanukah 'odnowienie. przebudowany w czystym stylu Odrodzenia w Xvi w. Francuz powinien dla niej Ŝyć. bezkształtna. Refren brzmi: La Republique nous appelle. rocznicę zdobycia Bastylii. zamęt.wg dawnych wierzeń człowiek posługujący się magicznymi "charakterami"..-wsch. z której 'powstał świat uporządkowany (kosmos). od ParyŜa. święte obrazy itp. zwł. ('Republika nas wzywa. przez rodzinę Kondeuszów (Conde). szatiji) miasto. i oczyszczenie świątyni jerozolimskiej od profanujących ją posągów bóstw greckich. pocierano szable o relikwie. bezład. Tatarom. uŜywano róŜnych sposobów.. uświęcenie'.

Grandville. 967km na płd.(wym. a takŜe gwizdy i wrzaski. równieŜ londyński "Punch" przybrał w 1841 podtytuł "The London Charivari". Daumier. Katedra Notre Dame . Opłata Charona za przewóz . glątwa' od gr.. we Francji dla wyszydzenia niedobranych małŜeństw a. 'kocia muzyka. ale jako Anioł Śmierci (Charos. szariwari) fr. garnki. karebaria. gr. usta a. sztuki witraŜowej i rzeźby. gdyŜ zmarły uwaŜany był za nieśmiertelnego.projekt konstytucji Galicji złoŜony w 1790 przez delegatów galicyjskiego Sejmu stanowego cesarzowi rz. w ogóle niepopularnych osób'.-zach. kac. staroŜytne Autricum a.Styks i Acheron. Chartres . 1135-55. Charivari . od ParyŜa. Charta Leopoldina . łac. Charlemagne . Leopoldowi Ii. wieńcem kaplic i dwuwieŜową fasadą zachodnią.zob. w stroju niewolnika i okrągłym kapeluszu.(wym. Ludwika Filipa i burŜuazję.moŜe najsławniejszy z gotyckich kościołów Francji. Nazwa dziennika satyrycznego zał. którego prawnie nie moŜna było dziedziczyć. z późn.. nigdy nie rozpatrywany. przewoŜący łodzią dusze zmarłych przez rzeki Hadesu .mit. ale namiastka części zmarłego przy podziale jego majątku. romańską. rękę zmarłego. nereidy i mojry). Charontas). w istocie nie była to wcale opłata za przewóz. ogromna 3-nawowa bazylika z 3-nawowym transeptem i 5-nawowym chórem z obejściem.por. miejsce wielkich zgromadzeń druidów. -baria 'ocięŜałość' od barys 'cięŜki'. kare. Przebudowana w 1194-1260 z romańskiego kościoła spalonego w 1194.-nm. o wielkim wpływie na dalszy rozwój architektury. wykonywana dawn. Talizman. szartr) miasto nad rzeką Eure (dopływem Sekwany). Karol Wielki.obol (grosz) wkładany w.) wsławili pismo karykaturami atakującymi Monarchię Lipcową. Camotum. w okresie gallo-rzymskim prawdop. imbryki itp. serenada na patelnie. Gavarni itd. Przetrwał w folklorze współczesnej Grecji (podobnie jak Lamia. a nie przewoźnik. ocalałą z . 'Karta Leopoldyńska'. ponury starzec ze szczeciniastą siwą brodą. w 1832 w ParyŜu przez Charlesa Philipona. karykaturzyści redakcyjni (Cham.-łac. istniało do 1892. kara 'głowa'. caribaria 'ból głowy. Charon .

Adama (zm. kata'komora. długi poemat prozą. do wydawnictwa. Teagenes i Charykleja. jako nowo odnalezione dzieło Rimbauda.) w ParyŜu. krucjaty (1146).zob. w 1905 w Nałęczowie. 'Przechodniu. Godłem jego był czarny kot. "Le Chat-Noir" . pani Akakia-Viala (właśc. W płn. Chata . który zbudował dla Stefana śeromskiego Jan Koszczyc-Witkiewicz. słynny zespół witraŜy z Xiii w. bądź .zob. Marie Allevy) i Nicolas Bataille. jedna z najsłynniejszych mistyfikacji literackich Xx w. la szas spirituel) fr. nazwa niewielkiego drewnianego domu w stylu podhalańskim. równieŜ projektu J. z przeraŜoną gęsią (kołtuńskim mieszczaństwem) w pazurach. Charykleja . W dzień po ukazaniu się ksiąŜki zgłosili się prawdziwi autorzy. Wuj (Tom). por. Koszczyc-Witkiewicza. jako dzieło autentyczne.. Ŝe rozumieją Rimbauda. 'Duchowe łowy'. Charybdis . wydany w maju 1949 przez "Mercure de France". ruskim ze Wschodu. obecnie muzeum pisarza. Chata wuja Toma . irań. skąd dostał się krętymi drogami. 1880.za pośredn. La Chasse Spirituelle . zasłynął ok. którzy wyjaśnili. W pobliŜu kamienne mauzoleum syna śeromskiego.pop. Chata . Swe prawa autorskie przelali zaś na Muzeum Rimbauda w Charleville. Charyty . kata-. awest. fasadzie gotyckie portale ze wspaniałymi dziełami plastyki gotyckiej (Sąd Ostateczny w tympanonie. rzeźba Piękny Chrystus). spiŜarnia'.zob. 1918).poŜaru. z monumentalnymi rzeźbami Portalu Królewskiego o wielkim bogactwie postaci. Gracje.(wym. symbolizujący Sztukę. i płd. sois moderne" (fr. scylla i Charybda. Ŝe w obliczu wrogiej krytyki postanowili dowieść. członkowie teatralnej grupy eksperymentalnej.(wym.zob. Napis nad wejściem głosił: "Passant. Bernard z Clairvaux wzywał do 2. a Henryk Iv koronował się w 1594 na króla Francji. szanuar) kawiarnia i kabaret na Montmartrze (zob... które przed zaginięciem miał widzieć Verlaine. W katedrze św. Wręczyli manuskrypt bezimiennie pewnemu antykwariuszowi.

co pozwoliło właścicielowi. utrzymując przyjazne stosunki z Bizancjum. ze stolicą Itil nad ujściem Wołgi.nowoczesny'). Chcy na pannu Ŝalować. 740 judaizm. 1-4.plemię tureckie. dojść do majątku. stanowiącym Ŝartobliwą. w lokalnej gwarze polsko-czeskiej. Jasiński. termin sądowy w rotach Xiv-Xv w. kradzieŜ (często połączona z rozbojem). 1792-1845. wyraŜający się w ślepym uwielbieniu dla własnego narodu i pogardzie dla innych (od nazwiska Chauvin). zapisana w 1420 na Śląsku. utwór ten stał się popularną piosenką. Państwo zostało w 966 całkowicie zniszczone przez księcia kijowskiego Świętosława.: ten wybór religii miał stanowić kompromis między islamem i chrześcijaństwem. przedstawiana na litografiach Nicolasa Charleta. Rodolphe Salisowi.) Chcy na pannu Ŝałować . od chęcić 'kraść. Ale go prosić nie śmiała.('chcę się na pannę poskarŜyć') najdawniejsza znana polska pieśń świecka. Szowinizm . KaŜda zwrotka kończy się wersem nierymowym.początek wiersza Jakuba Jasińskiego (zob.). pragnących się znaleźć w atmosferze "bohemy" (zob. Zdobyło Krym. kpiarską przykrywkę dla nie dopowiedzianej nieprzyzwoitej treści poprzedniego dwuwiersza. . (J. Chauvin Nicolas . przez franciszkanina Mikołaja z Koźla. Persami i Arabami. które w Iv-V w. Kupić ich za co nie miała. Chazarowie . i w sztuce La Cocarde tricolore (1831) braci Cogniard.. Władcy i szlachta państwa Chazarów przyjęli ok. Jaś ich miał pełny ogródek. Kaspijskiego do płn. łupić'. zapewniający niezaleŜność polit. Chciało się Zosi jagódek. Cyganeria). wybrzeŜa czarnomorskiego. Ŝywą do dzisiaj. w prawie bartnym i później.złodziejstwo. Chciało się Zosi jagódek . szowę) anegdotyczna postać Ŝołnierza napoleońskiego pełnego naiwnego entuzjazmu. Uczęszczany zrazu tylko przez lokalnych poetów i malarzy. zaszczepiony przez kupców Ŝyd. Chąśba .skrajny nacjonalizm. walczyło z Ormtanami. utworzyło potęŜne państwo od M. Nie chciałać mi trochy dać Memu koni owsa. z czasem przyciągać zaczął mieszczuchów i turystów. wyruszyło z Azji na zachód i w Vii w. Jaś i Zosia.(wym. 1-3.

hebr. przebud.od 457 pne. 'poświęcenie bóstwu rzeczy a.gr.pomnik wzniesiony na grobie poległych Tebańczyków. Mędrcy z Chełma .. Beocji (Grecja). Cherubin . kerub.mn. Chełmno . Grecji i zapowiedź hegemonii macedońskiej i przywództwa Macedończyków w walce Grecji z Persami. z hebr. z Xvi w. Scena klęski. jeden z rodzajów ekskomuniki (klątwy) nakładanej przez rabinat za złamanie nakazów religii.zob. Xvi w.zob..głupcy. podominikański z 1244. zadanej przez Filipa Ii Macedońskiego sprzymierzonym Ateńczykom i Tebańczykom (święty hufiec tebański. l. poł.miasto nad Wisłą przy ujściu Fryby. gotycki kościół farny Wniebowzięcia NMP. pobity przez Aleksandra. do końca Xix w. Pacanów.. por.zob. toruńskim. W 86 pne. króla Pontu. Cheroneja . Lew Cheronejski . Piramida.Chefren . z Xiv w. chełmskiego. w woj. Xvii w. Cheops .. śydzi chełmscy byli wśród śydów polskich przedmiotem Ŝartobliwych kpin i niezliczonych anegdot. Chaironeia. wyłączający winnego ze społeczności wyznaniowej. średniowieczny układ urbanistyczny w granicy obwarowań Xiii-Xvi w. kerubim. Chełm . wódz rzymski Sulla pokonał tu armię Mitrydata Vi. poległ do ostatniego Ŝołnierza) w 338 pne. oznaczającej kres niepodległości płn. mury obronne z Bramą Grudziądzką ze szczytem renesansowym.. z renesansowo-manierystyczną attyką rekonstruowaną w Xix w. i środk. syna Filipa. 1 pofranciszkański. odkryty w 1818 i ponownie ustawiony na ich zbiorowej mogile. z gwiaździstymi sklepieniami z Xv w. anioł wyŜszego rzędu w hierarchii . herem pierw. osoby jako tabu'. Prawo. ratusz z 2. miejsce urodzenia Plutarcha. miasto w staroŜ.stolica woj. Cherem .. Prawo chełmińskie . Piramida.

dawn. ale dopiero w 1929.. 1888-1971. następny po serafinie. spółkować. Ezech. 24. Prosper.zbudowany na wysokim wzgórzu w Xiii-Xiv w. Słomkowy kanotier i uśmiech tego ambasadora piosenki fr. przen. wraz z pojawieniem się filmu dźwiękowego. Cherubinek . trzy legiony Warusa w Lesie (zob.. bramami i murami. w 16 pokonani przez legiony Germanika.i wielkopolskich zwołany przez Władysława Łokietka. po 1. 3. ChędoŜyć . debiutował bardzo młodo w kafejkach paryskich.). W 1909 został partnerem Mistinguett (zob.dawn. istota biblijna. Chevalier Maurice . uwaŜana za straŜnika miejsc świętych i sługę Boga. Ma pomme. zazw.. między Wezerą i Łabą. przedstawiana zwykle z wielkimi skrzydłami.) w Folies-Bergere. kieleckim. czyścić.) Teutoburskim. spośród których wspomnieć warto Valentine. pne.miasto w regionie Gór Świętokrzyskich. ludzką głową i zwierzęcym ciałem. 5. Cheruskowie . z zachowanymi wieŜami.plemię zachodniogermańskie. nim jeszcze zdołał stworzyć własny.(wym. u podnóŜa Góry Zamkowej (3577m npm.pucołowate dziecko ze skrzydełkami. Chesterfield . uprzątać. w woj. stał się prawdziwym gwiazdorem filmowym. w 1331 odbył się tu zjazd panów mało. 100 utracili znaczenie na skutek walk wewnętrznych. sylwetka jego szybko zasłynęła.zob.w plastyce .. czarujące dziecko. osobisty styl. młodzieniec o urodzie świeŜej i delikatnej. gdzie odniósł liczne sukcesy. wojnie świat. List (Listy Chesterfielda do syna). Biblia. schludny. ładne. przeszedł do Casino de Paris. aniołek. sztiwalje). zrujnowany w Xvii-Xviii w. r. 9. Zamek królewski . 3. ok.chórów anielskich. Gen. na płn. Chęciny . Chędogi . ne.. Na ekranie ukazał się po raz pierwszy przed 1914 w filmach Maksa Lindera. . od gór Harcu. pod dowództwem Arminiusa zniszczyli w 9 r. mieszkające w I w. . 1.I w. zasłynęły na całym świecie. czysty. wulg. ne. porządny. piosenkarz fr.

poemat (1816. roztył się na nieprzebranych zasobach swej diety. Poemat. W ostatniej (4.(wym. dziś muzeum. obronnej swego czasu. sziją) zamek śrdw. tł. końcu Jez. choć przemijający sukces. Wiktora (koło Genewy).ok. teŜ Dziewica (z Saragossy). retorycznego i afektowanego przewodnika. otrzymał dom i rentę w Genewie.ang. który miał być pasowany na rycerza'. ang. ang. Chichevache . drugi raz .w zamku Chillon w latach 1530-36. satyra śrdw. na przybrzeŜnej skalnej wysepce dla ochrony drogi z Burgundii do Przełęczy Wielkiej Św. zob.(wym. sziszwasz) fr.. The Prisoner of Chillon. z Chiche face 'Chudogęba'. na wsch.Chichen Itza . 1496 . a opisom towarzyszą rozmyślania o wydarzeniach historycznych i ludziach związanych ze zwiedzanymi miejscami. rezydencja ksiąŜąt sabaudzkich. Chillon . zwł. Genewskiego (Szwajcaria).-fr. Więzień Czyllonu . 'porzekadła'. u czytelniczek. śył jeszcze po tym długo. pol. był teŜ 4 razy Ŝonaty. .. 1829) Byrona na temat uwięzienia w zamku Chillon przeora klasztoru św. przesycony i znudzony Ŝyciem pełnym przyjemności i hulanek. czajld) wczesnoromantyczny bohater autobiograficznego poematu Byrona Wędrówki Childe Harolda.) pieśni poeta porzuca imaginacyjnego pielgrzyma i mówi juŜ we własnym imieniu.. Childe Harold's Pilgrimage (1809-18). zbudowany w Ix w. do Xv w. Bernarda.(wym. Brał on udział w konspiracji grupy patriotów genewskich. opuszczone w Xv w.st.. prawdop. 1570. potem arsenał. oznaczał zapewne młodzieńca.(wym. zachowane wspaniałe zabytki: świątynie. Francois de Bonnivarda. przerastający jego wartość literacką. udaje się w podróŜ po południowej i zachodniej Europie. Dits de Chichevache . przebudowywany do Xvi w. rodzaj sentymentalnego. więzienie.. pałace. dąŜącej do pozbawienia władzy księcia Sabaudii i ustanowienia wolnej republiki. jedzący tylko poczciwych męŜów. miasto dawnych Majów na Jukatanie w Meksyku. odniósł olbrzymi. w Xiii i Xiv w. w której Chichevache jest bajecznym potworem Ŝywiącym się wyłącznie cierpliwymi Ŝonami i dlatego straszliwie wychudłym. Był za to dwukrotnie uwięziony przez księcia. cziczen) zał. rzeźby i malowidła. Childe Harold . jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowany zabytek archit. w Ix w. podczas gdy Bigorne (Bicome). w Xvi w. childe 'rodzaj tytułu młodego szlachcica.

efor Sparty w 556-55 pne.). a złotem człowieka . a częściej.. Mus. por. uwaŜany powszechnie za jednego z siedmiu mędrców greckich. jako "lew z przodu. dąsy. wg Homera (Iliada. smoka i kozy.rada przypisywana Chilonowi. Ci ze swego aptekarstwa Potrafiają i podagrze. chimera'. a koza w środku". O umarłych (mów) tylko dobrze .: Thomasa Chippendale (1718-79). Patrz końca (Pamiętaj o końcu) . pne.gr. jakbyś miał kiedyś znienawidzić. wąŜ z tyłu.apoftegmat przypisany Chilonowi przez Diogenesa Laertiosa.rada Chilona. fanaberie. która była podobno umieszczona na ścianie świątyni w Delfach. nazwa od nazwiska twórcy. potwór z Likii. Walka ta była ulubionym tematem gr. Prosi chłopa albo baby.. z gr. Chimera z Arezzo .Chilon . 6." Przyniosło mnóstwo dzieł oryginalnych i przekładów.brąz z Iii w. chimaira 'koza. wydanych w pięknej szacie graficznej. Mus. grymasy. urojenie. dziwactwa. Chiragra . Naz. Naz.) kaprysy. którą Diogenes Laertios przypisuje Chilonowi.(wym. Neapol. gr. ułuda. malarstwa wazowego od Vii w. Chippendale . ebenisty ang. baroku i fr. zob. .dawn. nienawidź. zabity przez Bellerofonta (zob. czipendejl) styl w meblarstwie ang. rada.głównie mahoń).. a Plutarch . Chimera . potwór niszczący kraj ogniem buchającym mu z pyska.rzeźba etruska.Solonowi.łac. mit. dna moczanowa (artretyzm) kciuka. de mortuis nil nisi bonum.modernistyczne czasopismo literacko-artystyczne wydawane i redagowane przez Zenona Przesmyckiego (Miriama) w 1901-07 pod hasłem "sztuka dla sztuki" i w myśl maksymy: "KaŜda wielka sztuka jest symboliczna w formie i metafizyczna w treści. 1730-80: połączenie elementów ang. rokoka z motywami gotyckimi i chińskimi (materiał . przedstawiany niekiedy jako trzygłowy zwierz o głowach lwa. Mędrcy (Maksymy). cheir 'ręka' i (pod)agra. mrzonka. Kamieniem (probierskim) złota probują. Florencja. z gr. (w l. przen. jakbyś miał kiedyś pokochać . "Chimera" . Kochaj.. Podagra. Chimera . 181). a takŜe sztuki etruskiej i rzymskiej.mn.

prawy. noszona w domu i na ulicy. panem et circenses. Golono.) Chi-Rho . Grecji wierzchnia wełniana szata męska do kolan. wyrazu chrestos 'przynoszący szczęście'.in. na sarkofagach.rzymskie malowidło ścienne z Herkulanum. aby cesarz uŜywał tego znaku w specyficznie chrześcijańskim znaczeniu. Neapol. jedyne dwie rzeczy. Nie ma dowodu na to. mit. Mus. krótka. jako wizja Konstantynowi w przededniu bitwy z Maksencjuszem pod Saxa Rubra (łac. Naz..monogram utworzony z gr. dwóch pierwszych liter tytułu (drugiego imienia) Chrystusa. m. Chiron i Achilles . Był mistrzem Asklepiosa. który. 'Czerwone skały') w 312. bezpłatnego chleba i igrzysk cyrkowych. najsławniejszy z centaurów. chlamydos. 10. 78-81. Centaura (zob. znawca muzyki. a zarazem symbolu pomyślnej wróŜby. co widać na ówczesnych monetach. tj.). gr. strzyŜono. liter chi i rho (X i P). zastąpił on litery Spqr (zob. . Znak. Chiton . Achillesa i Jazona. spinana na ramionach. Mickiewicz. Prawdopodobnie w tym właśnie sensie umieszczony został przez cesarza Konstantyna na rzymskiej chorągwi cesarskiej. Greków.w staroŜ. łucznictwa i medycyny. Chairon.. mądry i uczony. przyjacielem Heraklesa. lniana szata staroŜ. wg Juwenala.gr. Zeus umieścił go na firmamencie niebieskim jako gwiazdozbiór Strzelca (zob. Znaku tego uŜywano o wiele wcześniej jako skrótu gr.łac. Rana była nieuleczalna. dpn. zrzekł się nieśmiertelności na rzecz Prometeusza. utworzona z prostokątnego płata materii zapinanej na ramieniu a. o jakie. noszona przez jeźdźców i podróŜnych. z gr. Chlamida . Chleb.I chiragrze (. występuje często w pierwotnej sztuce chrześc. nauczył ludzi uŜytków z ziół. naczyniach liturgicznych i lampach. Chleba i igrzysk . wg biografów. nie mogąc wytrzymać bólu.wełniana a. który go przypadkowo zranił w kolano zatrutą strzałą. od Iv w. Rzymski: Senat i lud) na chorągwiach rz.) radzić.) a. u młodzieŜy i męŜczyzn w sile wieku zazw. 4-9. (A. Chiron . wychowawcą wielu herosów. pod brodą.. przyjęty przez wczesnych chrześcijan jako symbol chrześcijaństwa. ukazał się we śnie a. więc Chiron. zeszyta z boku. chlamys.

w Biblii. . W końcu stawiła przed nim trzy z chleba gałeczki. 9. Chleb Ŝałobny .szarańczyn.27g). Ŝe za pazuchą niesie kamień..w Biblii. Ks. który przecieŜ niegdyś współrządzii państwem. Chleb kamienny . Ozeasz. stąd nazwa jubilerskiej jednostki masy (0. komunia.gościnnie. panis bene merentium. zdumiony cudem skąpiec wchodzi na drogę poprawy. Pan Tadeusz. poł. twierdząc. NieuŜyty (skąpy. wg Mat. Chlebem i solą witać (a. Król. legenda o przemianie chleba w kamień związana jest w Polsce z dawnym opactwem cystersów w Oliwie.w dawnej Polsce Ŝywność dla wojska na leŜach zimowych (łac. Chleb powszedni . leniwy) człowiek odmawia wędrowcowi kawałka chleba. Chleb utrapienia i woda ucisku .zob.chleb eucharystii. 11. rzecz. powitanie takie było u wielu ludów słowiańskich symbolem przyjaźni i gościnności.troszczył się jeszcze za jego czasów zdegenerowany lud rzymski. Ew. w kośc. 1. kogo kaŜda gałeczka ma przedstawiać. 6. 9-13. wg innych.: jedna osoba kręci gałeczki z chleba. jako odwaŜników aptekarskich i jubilerskich. w dawnej Polsce majątki ziemskie.zob. Chleb (dobrze) zasłuŜonych . Trzy osoby na wybór. rz. wziął najbliŜsza sobie. Kto na ciebię kamieniem. hiberna) dawana w naturze. Chleb płaczu .łac. Gałeczki z chleba . gł. a gdy bochenek zmienia się rzeczywiście w kamień. Chleb zimowy . 3.) Jeśli nie mają chleba. por. 6.codzienne. dobra królewskie. Xix w. starostwa itp. 673-74. chleb płaczących.. a druga odgaduje. Psalm 79. 4. i nazywano je karatami (gr. sam kamień znajdować się ma wśród wotów oliwskiego kościoła katedralnego a. Kamień. w gdańskim kościele Mariackim. 27. pop.-kat. 3. wg Łuk.o chleb powszedni. a od 1649 w pieniądzach.zob. roŜkowiec strączkowy. czwarta prośba w Modlitwie Pańskiej (Ojcze nasz. strąki tego drzewa. Jana (Ceratonia siliqua). czołobitnie. nadawane w doŜywocie osobom zasłuŜonym i niektórym urzędnikom. łac. keration dosł. powszednia sprawa. zwykła. chleb św. Mickiewicz. w Polsce w 1. przyjąć) . ty na niego chiebem . (A. Pater noster) .. w Biblii.. Maria Antonina. niech jedzą ciastka . Chleb świętojański . pospolite poŜywienie. śródziemnomorskie drzewo wiecznie zielone o jadalnych strąkach. twardych nasion uŜywano dawn.zabawa przy posiłku. starostom. Chleb Pański . Ew. 'roŜek'). 22.Śrdw. Stypa.

pozbawiony wyŜszych aspiracji i ideałów. Autor maluje w nim pewną cechę ogólną i typową. wg Mat. 35. (Pierwsze) Ew.. 19. absolutna pustka umysłowa. Zając (Wyszedł jak ksiądz). którego notable małego miasteczka przez nieporozumienie biorą za rewizora ze stolicy i który wchodzi ochoczo w tę rolę. W pocie oblicza twego będziesz poŜywał chleba . przełoŜony z Gesta Romanorum.w Biblii. 37-40. Gen. 6. Ŝe w piekle. zwaną odtąd chlestakowszczyzną: "ten próŜny człowiek i marny charakter zawiera w sobie zespół cech. 106 (zob.. 1. 8. Zjadacz chleba . Łuk.zob. Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna. Ew. 3. 4. Co mi Ŝywemu na nic. feste.).. Chloe .F.. Ŝe przypadnie on temu. drugi... AŜ was. wstał i chleb zjadł sam. Sen o chlebie . 1.postać z komedii Rewizor (Petersburg 1836. drobny urzędnik petersburski. przeciętny. którzy kładli się spać mając tylko jeden mały chlebek. 9. Deut. Marek. 3. 4. zjadacze chleba .. wyst. Święty chleb . 13. trzeci zaś ujrzał we śnie swoich kompanów i doszedłszy do wniosku. Bóg do Adama..) Chlestakow . iŜ jeden śnił. Jan. 4. i postanowili. pol.w Biblii.wł. 4.w aniołów przerobi. występujących nie tylko u ludzi bezwartościowych".. wg Mat. Słowacki.człowiek zwykły. .). na jego koszt. chełpliwe i zupełnie niekonsekwentne łgarstwo. Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna. Dafnis i Chloe. tylko czoło zdobi. 14. głupawe. o trzech zgłodniałych włóczęgach. Ŝe temu w niebie nic nie potrzeba. por. hasło Burbonów sycylijskich w Neapolu 1738-1860. 32. (Powtórne) Mat.gotowy chleb. 10. (J.w Biblii. farina e forza (skr. bezczelne. a temu w piekle nic nie pomoŜe.popularny w Polsce przykład kaznodziejski. Rano okazało się. utrzymanie u kogoś z jego łaski. 6. F.zob.Łaskawy chleb .F. 8. Teslament mój. komu się przyśni najpiękniejszy sen. Święty. Marek. RozmnoŜenie chleba . Łuk. Ŝe jest w niebie. bez pracy. Zabawy. chleb (mąka) i siła (trzymają lud w karbach) . przyziemny. Wilno 1846) Gogola. 15. Nie samym chlebem człowiek Ŝyje .

Honolki. jak kogut na podwórzu mówi. w Indiach. mimo iŜ wie. . chce go od męŜa gwałtem wyciągnąć. 1965. powojem. Olśniony tym chłop garbuje Ŝonie skórę i wraca do zwykłych zajęć.(1) dawn. praktyczny. byle jeno tego roku .przysł. pochodzące z humorystycznej litanii.obraz Louisa Le Nain. grabiną. (A. uwertura do zapomnianego wodewilu (1846) Franza von Suppe. 2.nm. O. wole i gospodarzu w Baśniach z 1001 nocy) i w Europie. przypisywanej dziewczętom chcącym się prędko wydać. wydobywszy od niego. kiszonymi burakami. St. bluszczem. trzeźwy. Chłopi grający w karty . Ŝe ma jakiś sekret. Vesely. opera komiczna opus 37 (Praga.bajka staroŜ. z zieleniną. Chłopski rozum .obraz Adriaena van Ostade.obraz Adriaena Brouwera. chołodziec litewski z boćwiną. Pinakotek. Chłop szelma.zob. krajach arabskich (Opowieść o ośle. rakami itp. bezmięsny. 1. Duglasie. Chłopski Bruegel . Monachium. 1878) Antonina Dvoraka.) Chłop. na kwaśnym mleku. baba i kogut . śona chłopa. WąŜ. mięsem. czes. Dichter und Bauer. miejsce chłodne. wąŜ. porosłe dzikim winem. Drezdeńska. Pan Tadeusz.) Chłodnik .zdrowy. znana m.(2) specjainie przyrządzony zimny barszcz zabielany. pop. obdarza go w zamian umiejętnością rozumienia mowy zwierząt. Chłop szykuje się więc na śmierć. 1. Gal. ParyŜ. wtenczas wszyscy siedli I chołodziec litewski milcząc Ŝwawo jedli. Persji. Selma sedlak. tekst: J.. Bruegel. fasolą. a jego pan jest wobec jednej bezsilny. altana. 306-07. zakwaszony ogórkami. pergola.Chłodnik . Luwr. co jednak chłop musi utrzymać w tajemnicy pod grozą natychmiastowej śmierci. Słowacki. nowe opracowanie K. Chłopska rodzina . Mickiewicz. czym to grozi. Jutro . ocienione lipą. Chłop. (J.in. chmielem.. któremu chłop darował Ŝycie. Choćby był o jednym oku. Chłop i poeta . Chłopi w karczmie . Ŝe daje sobie radę z kilkunastu Ŝonami. gdy nagle słyszy. Maria Stuart.w chłodnikach ogrodu Czekam ciebie.

(1742). Muz. brąz.nm. Mer hahn en neue Oberkeet .jakby ojciec dzieci.. .dawn. tłum. kruk oko wydziobał. (J. Skrzyneckiego. 250-220 pne. Wiedeń.zob. 165-70. Monachium. Kunsthist. ćma.przysł. którzy doprowadzili je do upadku. Madryt.).) Chłopiec duszący gęś . tuman. nie do trudu. Chłop nas zdradził. Taniec chłopów . 1894) Al. Gierymskiego. Taniec chłopski .obraz (1566) Pietera Bruegela St.zaginiona rzeźba gr. Bacha. czyli nędznych chłopów. mnóstwo. Chmiel . tzw. Kordian. Dajmy mu na pośmiewisko Sprzeczne z naturą nazwisko. Kunsthist.. Krukowieckiego i Rybickiego. tronek.. wyrastająca do wysokości kilku metrów. Chmara . szyszki chmielowe (kwiatostany Ŝeńskie) dostarczają lupuliny niezbędnej do wyrobu piwa. Mus. Nar. Wesele chłopskie . Surdutowy chłop . Kmieciów.obraz (1638-40) Rubensa. Nazwijmy od słowa ludu. Wiedeń. J. danieli. Prado. Warszawa. dawn. rój.bylina z rodziny konopiowatych. nr 212. Nar. kopia rzymska. S.obraz (1566) Pietera Bruegela St.Kantata chłopska . Z chłopa król . ryba zatopiła . nowoŜytny odlew. por. skrzynka przyskrzyniła. Przygotowanie. chmura. Warszawa. dłuta Boetosa z Chalkedonu (ok. Szatan: Stary . Grabski. Muz. piwo. pijaństwo. mrowie. Mus. zamoŜny gospodarz ubierający się po miejsku. echo wierszyków satyrycznych chłoszczących przywódców powstania listopadowego 1830: Chłopickiego.stado jeleni. Słowacki. Trumna chłopska . Nie do boju. łosi a. Chłopicki.obraz (ok. dawn.

regimentarzem. ku oburzeniu magnaterii. duŜa. w stepie. oj. dawn. temat pieśni. sprawczyni gwałtów. krzewów ogrodowych. cochlea 'ślimak. wreszcie. postać złoŜona. w 1630. porwań i napadów. Nephelokokkygia. nieboŜe. osobliwa. Chmiel . zapomniane) przy oczepinach panny młodej: śebyś ty. chmielu. Wyspiańskiego. odkrywca właściwej taktyki walki z nimi.monotonna. Ŝona Stefana.słynny wódz polski Xvii w. Chochołowa muzyka . Chmielecki niespodziewanie zmarł. usypiająca. kobieta głośna na całej Ukrainie. Chochoł . Chmurokukułkowo . często okrutna dla podwładnych. z łac. zarówno przy planowaniu działań. na tyczki nie lazł. następnie naczelnym wodzem w walkach z Tatarami. dziś juŜ zresztą. a przy tym surowa. . podobna w charakterze do melodii wygrywanej przez Chochoła w Weselu. pogromca Tatarów. to ku górze.słomiane okrycie roślin. najeŜdŜająca (juŜ jako wdowa) sąsiadów. jak i na koniu.Chmiel . drewniana. śpiewana do niedawna na weselach ludowych (a niegdyś takŜe na szlacheckich i magnackich) wyłącznie przez męŜatki (z uwagi na jej oczywiste aluzje falliczne. Wkrótce potem.scherzo symfoniczne (1926) Stanisłwa Wiechowicza. okrycie słomiane. ściśle związana z krajobrazem kresowym Xvii w. chmielu nieboŜe! 1-5. ul) dla ochrony od deszczu. snopek okrywający kopę zboŜa (a. ale i w obozie. chroniące pasterza przed deszczem.Teofila z Chocimirskich Chmielecka. 37. nie robiłbyś ty z panienek niewiast. hartu. uwielbiany przez polską i ruską ludność kresową. 3. którego imieniem tatarskie matki straszyły dzieci.gr. słynna z energii. z bronią w ręku. podań i legend. to na dół. w 1629 król Zygmunt Iii mianował go wojewodą kijowskim. męstwa. Chochla . szorstka.) Arystofanesa. czerpak. St. chmielu. Oj. okrągła łyŜka o długim trzonku.polska pieśń obrzędowa z Xvi w. gród napowietrzny z komedii Ptaki (zob. Chmielecki Stefan . Wilczyca kresowa . zwł. został..warząchew. pomocna męŜowi nie tylko w domu. przedmiot przypominający muszlę ślimaka'. Choć pochodził z drobnej szlachty. na zimę.

obuwie z drzewa. człowiek o usposobieniu gwałtownym. nie lubiany przez nich. zapalczywy w wybuchach gniewu.). Był przeciwnikiem interwencji polskiej w Rosji. zagonowa. Wojna chocimska .. łyka.) uwaŜany w Europie za jednego z największych wodzów swego czasu. a Koniecpolski znajdował się . umocnionym w dawnym obozie polskim.9 X 1621 obrona obozu warownego przez armię polską (35000 Ŝołnierzy) pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza (od 23 Ix. wobec Ŝołnierzy surowy. Ukr. zdobył Dorpat.historyczny poemat rycerski w 10 częściach (1670. odniósł wielkie zwycięstwo pod Kircholmem (1605). po zwycięstwie pod Kircholmem (zob. gdzie Osman.dawn. chodaczek. napisana gł. kierpce. wszytkie państw swoich z Afryki. Hetman wielki litewski od 1605. wszakŜe szybkość decyzji i Ŝywiołowy impet na polu bitwy pozwalały mu porywać ich do zwycięstwa.Chocim . obdarzony nadzwyczajnym talentem strategicznym i organizatorskim. w obozie polskim pozostała tylko jedna beczka prochu. przeciw 120-150-tysięcznej armii tureckiej. zakończona zwycięstwem polskim.miasto nad Dniestrem. Szlachta chodaczkowa . 11 Xi 1673 druzgocące zwycięstwo wojska polskiego pod dowództwem hetmana Jana Sobieskiego nad korpusem tureckim Hsejna Paszy. pamiętników Jakuba Sobieskiego (ojca Jana Iii). wyd. Piorunem) Szwedów pod Kockenhausen (1601). uboga.. w płd.. trepy. w chwili zawierania rozejmu. 2 Ix . jego sztukę wojenną wspierała biegłość w matematyce. sznurkiem wokół nogi. chodzący w chodakach. pisany oktawą. zw. zagrodowa. człowiek prosty. na podstawie łac. łapcie. Po wyprawach przeciw Nalewajce (zob. przyczynił się do zwycięstwa sił królewskich pod Guzowem (zob.poemat (1780) Ignacego Krasickiego. gdy Chodkiewicz zachorował. z Azyi i z Europy na Polaki zgromadziwszy siły. szaraczkowa. inglorius wrócił do Konstantynopola. ale za namową króla wziął udział w wyprawie pod Smoleńsk (1611) i pod Moskwę (1617-18).. wiązane rzemykiem a. wojewoda wileński od 1616.1560-1621. SRR. nieudana próba epopei bohaterskiej. balistyce i inŜynierii. Wojna chocimska . dowodzone przez hetmana kozackiego Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego..-zach. jeden z najwybitniejszych dowódców Rzeczypospolitej. cesarz turecki. spadł z imprezy swojej i straciwszy sto tysięcy ludzi. Chodkiewicz Jan Karol . pobił (wraz z Krzysztofem Mikołajem Radziwiłłem. na wzór Jerozolimy wyzwolonej Tassa. tytuł: Transakcyja wojny chocimskiej. Chodak . wg tradycji. ubogi. pierw. drobna szlachta. kapcie.) i na Wołoszczyznę. upoetyzowana kronika wojny 1621 r. skóry. pseudoklasyczna. dowodził regimentarz Stanisław Lubomirski) i przez wojska kozackie (30000). 1850) Wacława Potockiego. W 1621 stanął na czele wojsk koronnych przeciw Turcji (śółkiewski poległ juŜ był pod Cecorą.

równieŜ w świecie niechrześcijańskim. chmielowy. Izajasz. bydgoskim. Śpiewy historyczne . 60. poł. Chodkiewicza monografia hist. np. w Polsce u ewangelickich mieszczan pochodzenia nm. księciem Albertem Sachsen-Coburg-Gotha.(1816) J. mieszanym. polski taniec ludowy.w niewoli tureckiej). 13: "Chwała Libanu do ciebie przyjdzie.miasto w woj.powiedział Chodkiewicz przed bitwą pod Kircholmem. wolny.powiedzenie Chodkiewicza. zabawkami. Miecz i łokieć . (1781) Adama Naruszewicza. dla uczczenia starszych gości weselnych i rodziców młodej pary. aby przyozdobić miejsce świętości mojej". Chocim. obchodny. łańcuchami. w Japonii. Zaiste.miał. a w Xx w. wielki to będzie Ŝołnierz . Chocim. U. Historia J.wigilijne drzewko. Chojnice . późny obyczaj niemiecki.pieszy. w okresie mody na rzeczy niemieckie po ślubie brytyjskiej królowej Wiktorii w 1840 z nm. w Xiii w. równy. w metrum trójdzielnym a.zob. chory. gdy młody Jan Karol powitał go łacińską oracją w imieniu uczelni. tańczony dawniej po oczepinach a. Wojna chocimska . marszałek. K. do przodka. Niemcewicza. błyszczącymi nićmi. Choinka . szklanym śniegiem w czasie świąt BoŜego Narodzenia (a.zob. Transakcja wojny chocimskiej . spotykany w 1. Nowego Roku). poprzednik poloneza. polski. starodawny. Gdzie nas starodawne instytucje nie skrzepią. ustawiane i przystrajane świeczkami. oparty moŜe na Biblii. nowe wynalazki prędzej zgubią . Zwyczaj rozpowszechnił się w Europie i Ameryce Płn. powiedzieć Stefan Batory w czasie odwiedzin Akademii Wileńskiej. Chodzony .powieść hist. gdy towarzysz jakiś liczył chorągwie nieprzyjaciela i nie mógł się ich doliczyć. stawiał Turkom opór pod Chocimiem i zmarł na zamku chocimskim przed zakończeniem kampanii. Xix w. łaŜony.powiedzenie Chodkiewicza. i sosna społem. Policzymy je. starosta. obronny gród pomorski. polegający na korowodowym chodzeniu par. wg tradycji. w . W urzędzie moim Ŝadnemu gmerać nie dopuszczę . (1903) Wiktora Gomulickiego. gdy pobijemy . jodła i bukszpan.

ściągniętego na odsiecz miastu. Chłodnik (2). vexilla. sprowadzona do Europy z Chin w Viii w. Rodzaje .. bez wspóludziału instrumentów. palić) cholewki .) AmbroŜy. Sylfy (Sylfidy). chorugw'. godłach.-nm. drapeau od drap 'materia. Chorał .1310 zdobyty i ufortyfikowany przez KrzyŜaków. Fahne od st. Chorał K.liturgiczny śpiew kośc. miasta. Duha. Ujejskiego . czes.zob. na początku 13-letniej wojny z KrzyŜakami.-kat.-cerk. sukno'. orunga 'znak. zostało rozbite przez 15000 zacięŜnego wojska KrzyŜaków. Chorał ambrozjański . korouhev. stąd . chorugy. złoŜona z drewnianych a. Z dymem poŜarów. Chopiniana . przytwierdzony do drzewca. Chorągiew .-słow. 590-604. będący znakiem państwa. st. oficjalny śpiew kościoła protestanckiego. rz. złoŜone prawie wyłącznie z pospolitego ruszenia niekarnej szlachty. ziemi. wyrazy słowiańskie z mongolskiego orungo.. (św..płat materiału o określonych barwach. 18 Ix 1454. kościelnej itd. choragy.nie znana staroŜytnym. zob. Cholewka. ros.zob.(rzymski) kościelny śpiew liturgiczny rozwijający swoje jednogłosowe melodie diatonicznie w skalach kościelnych. okres rozkwitu Ix-Xii w. Chołodziec litewski . fr. mn. Chomąto . zabiegać o jej względy. łac. wojsko polskie w sile 18000. płachta'.czernić je (co było niegdyś oznaką wyjątkowej elegancji) dla zwrócenia na siebie uwagi panny.zalecać się do dziewczyny.-g. miękkim podkładzie. oblegające KrzyŜaków w Chojnicach. politycznej. Chorał gregoriański . metalowych pałąkowatych kleszczyn o. umizgać się.zob. fano 'materia.zob. Smalić (dawn. chorągiew'. śpiewy te miał zebrać i uporządkowaó papieŜ Grzegorz I. stąd nazwa.. część uprzęŜy końskiej opasująca nasadę szyi. organizacji wojskowej. społ. starorus.

sekretna choroba .) Walenty. dworska. skrofuły. w pieśni Turek jest chory J.) Walenty. (św.choroba weneryczna. Poysela. Mahometa). zob.ogień św.zob. dawn. Francuska. nazwana tak juŜ w roku odsieczy wiedeńskiej. Chory człowiek Europy ..zob. rzadka obecnie forma gruźlicy węzłów chłonnych szyi. Chorągiew proroka . Wielka choroba . podstawowa jednostka organizacyjno-taktyczna wszystkich typów jazdy licząca 100-200 ludzi. kiła. Morski. Antoniego . Chore dziecko . związana z romantyzmem. 1. G. poprzednie nazwy: biała z czerwonym. le mal du siecle. skrofuloza.w wojsku polskim Xvi-Xviii w. 19 (1721). 1660) Gabriela Metsu. Choroba morska . Antoniego. Ŝe znika pod dotknięciem dłoni monarchy. teŜ Taniec (św. kanonika klasztoru w Baumburgu (Górna Bawaria). regius morbus. od spokojnej niechęci do świata aŜ do gwałtownej rozpaczy. Rijksmus.łac. Choroba św.zob. róŜa. zołzy. Choroba wieku . Choroba św.zob. w liście Woltera (1770) do Katarzyny Ii i w rozmowie Mikołaja I z ambasadorem bryt.fr. . biała i czerwona. sztandar (od 1937 .chorągiew wojskowa). charakteryzująca uczuciowość początków Xix w. sądzono. 1683. smutek. Angielska choroba . potem w Listach perskich.Turcja sułtańska.padaczka.nazwa polskiej chorągwi narodowej uŜywana od połowy Xix w.obraz (ok.. Amsterdam. Mahomet (Chor. H. Montesquieu.krzywica. Chorągiew . Walentego . Chory. przybierająca róŜne formy. (św. biała-czerwona. melancholia. Seymourem w 1853. Choroba . Choroba królów .chorągwi: flag (państwowa i narodowa). wojenna). Wita).handlowa a. kawalerska. med. poprzednio zwana rotą. bandera (flaga państwowa na okrętach morskich . Chorągiew biało-czerwona . zwł. proporzec (chorągiew marynarki wojennej na dziobie okrętu). A.

utrzymanek czarownic. choros) zespół osób wykonywających pieśni i tańce podczas obrzędów kultowych. Diabeł.zob. Chór . powstały chóry w obecnym składzie. partie wysokie śpiewali chłopcy. instrumentacja M. wolałaby z jego córki uczynić zakonnicę. 1911. śpiewie i tańcu komiczną ceremonię promocji na doktora medycyny. na ogół bez udziału kobiet. na pół szlachetka. często wydzielona od nawy lekkim podwyŜszeniem. chór . Argan udaje zmarłego. Nieszczęśliwa miłość młodej wdowy Marfy (mającej dar jasnowidzenia) na tle buntu księcia Iwana Chowańskiego (1682) przeciw reformom cara Piotra I. Międzyakt kończący sztukę przedstawia w makaronicznej łacinie. balustradą i łukiem tęczowym. ogranicza się do asystowania aktorom. prezbiterium. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa. por. w której grał rolę tytułową. Anioł. zrazu dominującym. przeszedłszy przez etap dialogu dwu półchórów. stara się skłonić swą córkę do poślubienia syna Diafoirusa. Aby mieć lekarza na podorędziu. Nowogródek 1761) Moliera. i zmarł po czwartym przedstawieniu. nygus. nowa wersja oprac. wyst.. jego ostatnia sztuka. który stał się niezbędnym elementem dramatu gr. Grecji (gr. stalle itd.(1) w staroŜ. Rimskiego-Korsakowa. Hipochondryk Argan w bezpodstawnym strachu o swoje zdrowie staje się ofiarą lekarzy Purgona i Diafoirusa. Chowańszczyzna . Aby wypróbować uczucia Ŝony.jeden z diabłów ludowej demonologii polskiej. Le malade imaginaire. później kastraci.ros. ujawniając chciwość i egoizm Ŝony. pedantycznego medyka. rozpoczęło się rozróŜnianie skali głosów śpiewaczych. waŜną postacią dramatu jest tu chór. do komentowania i krytyki działania postaci dramatu. aŜ do początku Xviii w.(2) archit. pol. która w rzeczywistości kocha tylko jego pieniądze.fr. pozostawiony w wyciągu fortepianowym. przez Ravela i Strawińskiego ParyŜ 1913. ale druga Ŝona Argana. później. Argana. chór aŜ do X w. Chóry anielskie .Chory z urojenia . komedia-balet (ParyŜ 1673. Chowaniec . zespół opery belgradzkiej. Warszawa 1963) Modesta Musorgskiego. śpiewał unisono.. Jak w starogreckim dramacie. Chowanszczina. Petersburg 1886. nierób. a wraz z rozkwitem wielogłosowości w Xv w. tak i w pierwotnym kościele. na pół cudzoziemiec. ludowy dramat muzyczny (premiera prywatna. libretto autora. zawierająca ołtarz główny. archit. i miłość córek. dopiero między X i Xiii w. publ. reprezentujący lud rosyjski. Chór .

Sama .-słow. organowa. Scjentyści.zob. porcelany. por. ochotę'. Chram . Była to jedna z najwdzięczniejszych postaci kobiecych Xv w. pomieszczenie w kościele na instrumrnty muz. w Ŝart. Sotheby's. spędziła dzieciństwo i młodość na dworze król. a przy tym . Gontyna. jeszcze za Ŝycia swej bohaterki.. owdowiała. w 1766 w Londynie przez Jamesa Christie. firma zajmuje się sprzedaŜą z licytacji i szacunkiem (oceną wartości pienięŜnej) obrazów. ksiąŜek. subtelna. zwrocie: mieć chrapkę ną coś 'mieć na coś chętkę. wyraz pseudopolski. kobiety. rosyjskim jest to płd. w Bolonii. cerkiewizm.. astrologa Karola V.mn. Samą pozostawił mnie mój miły.muzyczny. Witeź. trybuna śpiewacza.. pierwsza. w jęz. aby sprzedawać do bibliotek magnackich iluminowane rękopisy swoich wierszy. a w 22. pełna kultury. córka Włocha. a przejęty przez Konopnicką i Młodą Polskę.(wym. Sama jestem i chcę zostać sama. por. Chrapka . kristi:z) salon aukcji (przetargów publicznych) zał. równieŜ o nozdrzach dziecka a. 1730-1803. Christine De Pisan . spodziewając się od nich pomocy finansowej. empora organowa. jedno z największych tego rodzaju przedsiębiorstw na świecie. miniatur itd. ZałoŜyła teŜ rodzaj małej oficyny. Kraszewskiego). ur. w których dyskretnie wyraŜa swoje cierpienie (Ballady wdowieństwa). w Księdze trzech cnót i Mieście pań (1405). spontaniczna.świątynia. mebli.1363-1431. opiewając wyzwolenie Francji. starej broni i zbroi. w l. Ujejskiego. uŜywany u nas przez pisarzy pochodzących ze wschodu (Zaleskiego. po polsku brzmiałby chrom. jako zrealizowanego wreszcie ideału kobiety. organy) i dla chóru śpiewaczego. zabrana przez ojca do Francji w 1370. o fonetyce południowosłowiańskiej i czeskiej. i dedykuje je wybitnym osobistościom.zdrobn. Przeciwstawiała się antyfeminizmowi swoich czasów sławiąc kobiety.prawdziwie wielka poetka. (zazw. śpiewaczy. poetka francuska. roku Ŝycia wyszła za mąŜ. zwł. Christian Science . głosi jej chwałę. w 15. Zaczyna układać ronda i ballady. Christie's . od chrapa 'nozdrze zwierzęcia'. zrujnowana przez procesy. zostając z trojgiem dzieci. srebra. w Traktacie o Joannie d'Arc (1429). dziś takŜe z filią nowojorską. klejnotów.

a. Christ.typ wizerunku Chrystusa częsty w plastyce Xv w. Ballada (Seulete sui erseulette vueil estre). Longfellowa: Złota legenda (1851). dezertera.suche gałęzie odpadłe z krzewów i wierzchołków drzew (uŜywane na opał. Kyrie eleison.) Chrust . powsinoga. Sama jestem i niemiłowana. literatury dramatycznej. 1-7.włóczęga.gr. z hebr. ucieczce". w cierpieniu nad siły. Łakoma rzecz chrust . Święty (monogram). którego część środkową napisał Cynewulf. krzaki. Julii Hartwig. (a później w polskiej sztuce ludowej jako wyobraŜenie trosk i udręk Ŝycia . Jezus Chrystus. prawdop. Chrystus Andów . w Nowym Testamencie tytuł przydany Jezusowi. w gąszcz' przed pogonią. dania drapaka w chrusty 'czmychnięcia. Sama w Ŝalach. obieŜyświat. ucieczki w krzaki. w krzaki. do wiązania. Tragedia Nowej Anglii (1868) i Boska tragedia (1871). od drapnięcia. Chrystus frasobliwy .najdawniej zapisana (w 1365 w Płocku) polska pieśń rel. zarośla. od drapania się przez chrusty 'przedzierania się przez zarośla' ukrywającego się zbiega. Chrystus z martwych wstał je . bez druha i pana.brąz (1904) Matea Alonsa.Ŝartobliwy zwrot przysłowiowy makaroniczno-łacińsko-polski 'zmykasz w chrusty'. Sama jestem..faworki. Z bogiem krolewaci. rejteradzie. stał się później jakby drugim jego imieniem. Sama jestem. pomazaniec'. W. christos 'namaszczony. gałgan. tł.jestem. zob. Przełęcz Uspallata. wiklina.. tł. maszijah 'pomazaniec. które dopowiedzieć naleŜałoby prawdop. chrustniak. Mesjasz'. Chrystus . poemat anglosaski zawierający 1694 wersy. co mnie doświadczyły. jako faszyna do pokrywania grobli). granica argentyfisko-chilijska. na południu i wschodzie Polski . et tecum vivamus. EŜ nam z martwych wstaci. Chrystus z martwych wstał je. Viii-X w. pieśń wielkanocna. exemplum dedisti. Ludu przykład dał je.. Drapichrust . hultaj. przekład strofy hymnu łac. Fugas chrustas .ang. Chrystus .przysł. gąszcz.: Christe surrexisti. przez rozpacz znękana. dialog Marii i Józefa uwaŜany jest za pierwowzór ang. Ut nos resurgamus. płotów a. Trylogia dramatyczna H. słowami: "w odwrocie. (Christine de Pisan. chruśniak.

w czasie oblęŜenia zamku trembowelskiego.. Ucieczka do Egiptu i 3. wg Iliady. Chrystus na Górze Oliwnej . ten poskarŜył się Apollinowi.z domu de Frezen a. Rzym.zob. KrzyŜmo. L'Enfance du Christ . w późnym stylu neapolitańskim. Jana z Antiochii.oratorium na solistów. 97.gr. ofiarowana Agamemnonowi jako dar honorowy. Sen Heroda. Fressen. Anna Dorota (zwana niekiedy niesłusznie Zofią). komendanta Trembowli.fr. oratorium (ParyŜ 1854) Hectora Berlioza. trylogia biblijna: 1. Chrzanowska Anna Dorota . niekiedy w drugiej ręce rózga. największego z greckich ojców kościoła. Santa Pudenziana. z cytatem chorału Rorate coeli. Feliksa Mendelssohna-Barthoildy. kapłana Apollina w Chryzie. gdy z powodu zajadłych szturmów i bezustannego ostrzału artyleryjskiego nawet sam nieustraszony komendant zaczął przemyśliwać o kapitulacji.). Przybycie do Sais.Ŝelbeton (1931) Heitora da Silva Costa i Pawła Landowskiego.oratorium (1803) opus 85 Beethovena. Chryzostom . pochodząca prawdop. znacznie młodsza od męŜa i podobno urodziwa. który zesłał na Greków zarazę. a na głowie korona cierniowa. Po 10 dniach.mozaika (Iv w. Góra Corcovado. przydomek św. Chryseis. ale rozgniewany Agamemnon zabrał w zamian Achillesowi jego brankę. Oratorium op. Freyzen.). uzbroiła się w dwa noŜe i stanąwszy przed męŜem. z pochyloną głową opartą na dłoni. doktora kościoła. z Kurlandii. 1. Rio de Janeiro. potęŜnej warowni na wzgórzu. od 398 patriarchy Konstantynopola.gr. a. za radą Achillesa i Kalchasa. Chrystus Odkupiciel . jak głosi tradycja. chór i orkiestrę (1859-66) Ferenca Liszta. 2. Ŝe jednym noŜem . Homera piękna branka. oświadczyła wobec świadków. Chryzmo . brankę zwrócono Chryzesowi i zaraza ustąpiła. słynnego z wymowy kaznodziei. ok.chłopskiego): w pozycji siedzącej. Chrystus . od 20 Ix do 5 X 1675. Bryzejdę (zob. córka Chryzesa. Chryzejda . 347-407. przez armię turecką pod dowództwem Ibrahima Szyszmana. paszy Alepu. 'Dzieciństwo Chrystusa'. nie dokończone. druga Ŝona Jana Samuela. Gdy Agamemnon nie chciał przyjąć za nią okupu od zbolałego ojca. chrysostomos 'złotousty'. Chrystus tronujcący .

bardzo uszkodzony. z hindi khalat. Ew.. w Indiach a." Chrzest Polski . pod bombami. obawiając się odsieczy Jana Iii spod Lwowa. w Biblii. Chrzest . co przyjdzie po mnie. mówi Jan Chrzciciel: "Ja was chrzczę wodą..proces chrystianizacji mieszkańców ziem polskich.. ale ten. Nieustraszona komendantka a.. Annie Dorocie wzniesiono w Trembowli pomnik. Krwawy.. trwający od X do Xiii w.przebije jego.. ogniem.obraz Franciszka Smuglewicza. Mickiewicz.. Na szczycie jaka łuna! poŜar Carogrodu! Czy Allach. wg Mat. prócz tego zagroziła..zob. sonet Widok gór ze stepów Kozłowa.znalezienie się po raz pierwszy pod obstrzałem nieprzyjacielskim. Nar. określany równieŜ tą nazwą chrzest Mieszka I (zob... w bitwie. 5-8) .zob.. gdy noc chylał rozciagnęła bury. a drugim siebie. jeśliby miało przyjść do poddania Trembowli. 3. Chtoniczne Bóstwa . z ukazaną na pierwszym planie komendantową. odstąpił od zamku. Turcji sułtańskiej. męstwo jej zagrzało oblęŜonych do walki. od imienia Chrystus. Bóstwa. zgnębiony poniesionymi stratami.zob. Chylat . malowany później kilkakrotnie w mniejszych rozmiarach i rozpowszechniany w postaci odbitek litograficmych. wielokrotnie przez nieprzyjaciół niszczony i znów odbudowywany.) w 966 r..suknia honorowa.) Tę latarnię zawiesił śród niebios obwodu? (A. Chrzest ogniowy . Obrona Trembowli . Józef. chrzcić was będzie. ofiarowywana przez władcę a. Muz. khilat z arab. Warszawa. Ŝe przez zaufanych podpali prochy i wysadzi zamek w powietrze. Obrona Trembowli . Wybicki napisał na jej temat libretto operowe. dostojnika. osobie zasłuŜonej. hilat. Piramida (Cheopsa). (. wkrótce potem Ibrahim. Krwawy chrzest . 11.z czes. Chufu .obraz (1841) Aleksandra Lessera.

piękny rytm i kadencja zdania. 2.Cianoju . równieŜ jako wielki nauczyciel patriotyzmu. Augustyna. chłop ubierający się z miejska. Po studiach prawa i filozofii rozpoczął w 80 r. dzięki swej energicznej akcji przeciw spiskowi Katyliny (zob. Rozmowy tuskulańskie. liczne mowy. Ciura.in. Jan Kochanowski nazwał ją "anielską".zob. teoretyk wymowy. jak i na Petrarkę. . a sukcesy w tej dziedzinie otworzyły mu drogę do najwyŜszych urzędów: został senatorem w 75. to samo. Hieronima. O powinnościach. gwar. teologiczne. Papirus.. a konsulem w 63. W czasie wojny domowej między Pompejuszem i Cezarem wziął stronę Pompejusza. drobny szlachcic. Prozę ciceroniańską naśladowali Stanisław Orzechowski. Dziedzictwo jego widoczne jest równieŜ w dziełach Sienkiewicza i śeromskiego.. oberwaniec. Cibora .. np. szlachetka. zarówno na św. O najwyŜszym dobru i złu. karierę obrońcy sądowego. do jego przyjaciela Attyka. św. np. Olbrzymią sławę jednej z najwybitniejszych postaci świata antycznego zdobył u potomności głównie jako mówca. stylista i filozof. Przeciw Werresowi. Filipiki przeciw Antoniuszowi. poł. uczył się krągłość myśli zamykać w wyrazie". pogard.3 pne. Herbata (Ceremonia).zob. przest. O przyjaźni. Maria Konopnicka zachwycała się urodą okresów retorycznych Cicerona. polityk. stylista i filozof. Jego najwaŜniejszą zasługą dla literatury było udoskonalenie prozy łac. co "ręką tocząc po korynckiej wazie. Orator. O starości. Kwintylian uwaŜał Cicerona za największego pisarza rz. Był boŜyszczem ludzi Odrodzenia. np. np. pisarz. 106 . poeta. edylem kurulnym w 69. Po zamordowaniu Cezara w 44 poparł Oktawiana przeciw Antoniuszowi. co cierać w ucierać. cechą tej prozy był bogato rozczłonkowany okres. W obronie poety Archiasza. czym wzbudził jego nienawiść. triumwirat z Oktawianem i Lepidusem w 43 r. Pierwszym w Polsce zapalonym wielbicielem Cicerona był Wielkopolanin Jan z Ludziska (1. itp. O państwie. św. który wtedy odsunął się od Ŝycia publicznego. Piotr Skarga. i kilkaset listów. Sławę polityczną uzyskał gł. O prawach. Wśród jego licznych dzieł znajdują się pisma o sztuce wymowy. pretorem w 66. najwybitniejszy mówca rzymski. Wpływ jego był olbrzymi. Klasyczna prostota i naturalność Listów była wzorem dla Ignacego Krasickiego. m. gł. por. AmbroŜego. wyrok wykonano. filozoficzne. ale po jego klęsce pod Farsalos Cezar ułaskawił Cicerona. a.). prostak.dawn. Cicero(n) . Antoniusz zaŜądał zgładzenia Cicerona. Xv w. O naturze bogów. Przeciw Katylinie. udający mieszczucha. Zawierając tzw.Marcus Tullius Cicero. od ciarać 'walać'. Ciarach . pisma prawno-polityczne. O mówcy.). dzięki czemu mogła się stać wzorem literackim języków nowoŜytnej Europy. Łukasz Górnicki.

równowadze antytez i in.organista Franz Xavier Gruber. Neapol. 1. drwiące przyrównanie wielomównych przewodników do Cicerona. Pauzaniasz. Ducate. Cicha Noc. Tuskulum . naszej cierpliwości?'.. Mus.(zob. Naz. Florencja. . Cieciorka .zob. zwł.. Antiquarium. 'jak długo jeszcze naduŜywać będziesz. Cielec . Cicerone . Cielec morski .). retorycznych.(2) roślina zielna z rodziny motylkowatych. początek mowy Cicerona Przeciw Katylinie.łac. Cielica . wielospadkowej kadencji. Catilina. rośliny uprawianej w ciepłych krajach dla jadalnych ziarn w strąkach.dawn. Tuczny cielec . por. Ufiizi.lit.zob. Święta Noc . patientia nostra? .okrzyk. Quousque tandem abutere. 1. wg Łuk.W biblijnej przypowieści o synu mamotrawnym (Ew. Turyn. włoski. Stille Nacht. jakim powitać miał Cicero nasłanych na niego przez Oktawiana zabójców.Rzeźba: popiersia: Rzym. Katylino. cicer 'groch'. Kapitolińskie. o róŜowych kwiatach skupionych w półkoliste główki i wzniesionych strąkach. Cieciorka .(wym. muzyka . cziczerpne) przewodnik. kunsztownie rozbudowane. wieloczłonowe zdanie o majestatycznym rytmie.. dosł. Czas. skomponowana 24 Xii 1818 w Oberndorf kolo Salzburga: słowa ksiądz Joseph Mohr.dawn. głowa: Rzym. najsławniejsza kolęda świata. wł. heilige Nacht. Muz. 1. odchowany byczek. Morski (Cielec). zaletach literackich a.. O tempora! o mores! . z łac.nm. Uderzajcie! . krowa. Chiaramonte. nazwa stosowana równieŜ do ciecierzycy. (O czasy! o obyczaje!). Pal. oprowadzający turystów. 'mały Ciceron'. Mus. Mantua. samica cietrzewia. Ciceroniański okres .(1) cieciora.

Włast' t'my. Kimeryjskie ciemności . Moc) ciemności . Potęga (a. Ciemności kryją ziemię . 1. Ale puste! bo wino wypili Soplice. 23) przebaczający ojciec powiada: "I przyprowadźcie tucznego cielca. Egipskie ciemności .w Biblii. Ew. pomieszczenie. Ŝeby się ich moŜna dotknąć . ciemne. a jedzmy i ucztujmy. Wulgata. MojŜesz (Dziesięć plag. egipskie ciemności. 22. Ciemnogród .Są. Ŝaden z nich nie bada. tenebrae erant super faciem abyssi. Wulgata. 10.. słońca.łac.. 61-64.dawn. i zabijcie. 5. podziemne więzienie. nieprzejrzane. Cimmeriae tenebrae. (A. Mickiewicza: Zaszło słońce. gdzie panuje ciemnota i zabobon. Ale dlaczego zaszło. przest. Gen. Ex. Homera: "Gród Kimeryjczyków. J. (Ciemności) tak gęste. Złoty (cielec).. pełnej aluzji do ówczesnej sytuacji w Polsce.15. 19.. Ciemności były nad głębokością ." Złoty cielec . 2. ciemność. 9)..łac. rzekł Klucznik. gęste.miejsce. tj.. Lecz dlaczego śpią ludzie. w Odysei. . łac. Pan Tadeusz. loch. wołają astronomy z wieŜy. 1886) Lwa Tołstoja. lecz noc zabójcza rozciąga się nad nieszczęsnym narodem". 21. tytuł dramatu (ros.zob.) Ciemności. dense ut palpari queant. nazwa spopularyzowana przez tytuł powieści satyrycznej PodróŜ do Ciemnogrodu (1820) Stanisława Kostki Potockiego. zaczerpnięty z Prologu Dziadów części Iii.zob.. Ciemnica . 851-53. Parandowskiego. nikt nie odpowiada: Ciemności kryją ziemię a lud we śnie leŜy. Nigdy tam nie docierają promienie.) Czy są tu ciemnice W tym zamku? . Mickiewicz. więzienie. okryty mgłą i chmurami. ogromne piwnice.nieprzeniknione. 11. wg Łuk. tł.. 53..tytut powieści (1957) Jerzego Andrzejewskiego. (. grube.

Sprzedać diabłu swój cień . I. cień dawnej świetności. Zemsta.być w biedzie. 135) o Pompejuszu. krwawych prześladowań.zob. Cienkie i Grube Końce . a państwa .) Cień. por. 4. Cierlica . Cienko prząść . gr..w Biblii. dębowego. Cień wielkiego imienia . a druga. kiepski. Cień osła .Cienki. Ŝe z grubszego końca.zob.cienki.tarlica.. Papkin do Rejenta. Ideologie te są odpowiednikami protestantyzmu i katolicyzmu. złagodnieć. cierpieć niedostatek. magni nominis umbra. 3. Kraina cieniów . CóŜ. Schlemihl. Osioł (Spór o cień osla). a wreszcie długotrwałych wojen między państwami Liliputu i Blefuską w satyrycznej powieści PodróŜe Guliwera (1726) Swifta.rodzaj przedstawienia kukiełkowego. słaby trunek (wino. Dni nasze jako cień na ziemi . 15. lepszego to nie macie? (A. 224-26. piwo). 1. Chińskie cienie .) Istna lura panie bracie. Ŝe jajko trzeba nadtłukiwać z cieńszego. spuścić z tonu. Liliput. miejsce przebywania dusz ludzi umarłych.dwie współzawodniczące i walczące z sobą ideologie. z Lukana (Pharsalia. w którym widzowie widzą tylko cienie poruszających się lalek na przejrzystym ekranie. prymitywny przyrząd z drzewa bukowego a. . cherlać. Elizjum.łac. Fredro. grać . Hades.Anglii i Francji. buntów. Ks. Cienkusz! Deresz! (. międlica. 29. Cienki trunek .rzadki. cierpieć niedostatek. być bardzo słabego zdrowia.być w biedzie. z których jedna twierdzi.mit. rozwodniony. Cienkusz . Kronik. Cienko śpiewać. słuŜący do międlenia (oczyszczania z paździerzy) lnu i konopi. będące przyczyną ustawicznych rozruchów. spokornieć. kiepski.

Ciesak . chłosta. przysiek.u. ulubiony motyw rzeźby antycznej (wielokrotnie naśladowany.posąg z brązu w Pałacu Konserwatorów na Kapitolu w Rzymie.. skr. I K. Cierpienie (jest) nauczycielem.(wym. podobne do motyki. z tragedii Agamemnon. uŜywane w ciesielstwie. czinkueczento) nazwa Xvi wieku w odniesieniu do dziejów kultury włoskiej. oberwać cięgi. C. lo spinario. Werter. dzieło eklektyczne. 33. 'kaiserlich und kniglich) poprzedzający nazwy instytucji wspólnych całej monarchii austro-węgierskiej. Korona ciernoiowa .).'.. deksel. skrót od 'cesarski i królewski' (nm. pręga.wł. szrama. Num. pierzchnia.narzędzie ręczne do obróbki drewna.cieślica. Ajschylosa. pne.Cierń. Ŝłobkowanym ostrzu. Najsłynniejszy . List do Kor.dawn.rzecz zbędna. Cięga . zwł. gr.) . bednarstwie. dostać. Chłopiec wyciągający cierń ze stopy . we wczesnym okresie hellenistycznym (Iii w. Ciosła .. zapewne z I w. dręcząca. o jednym płaskim a. fumel. w l. okres dojrzałego i późnego Renesansu w sztuce wł. 12. Cierń w oku (w nodze itd. 176. bindas. prostopadłym do trzonka.zob. odnoszący się do tytułów panujących Habsburgów. 'pięćset'.k. ćwikła. pathe mathos. 2. Cinquecento . liczby. a oznaczający: austriacki i węgierski. od '1500. Cierpienia młodego Wertera . w Biblii. dziś tylko: brać. będą wam jak cierń w oku". dawna siekiera ciesielska do obróbki drewna. por. cięcie (zwł. bolesna. 7: "bodziec ciała". plagi.dawn. takŜe w epoce Odrodzenia). pne.zob. . tj. skweres. 55: "Jeśli nie wytracicie mieszkańców tego kraju. Korona. dokuczliwa. Cierpienie. do . po której rozpoczyna się numeracja lat Xvi w. kołodziejstwie. powstały prawdop.mn.). Ŝłobnia. k.

'. rzymskiej. do przyborów toaletowych. Cisalpiński . Mowa tu zapewne o Wyspach Japońskich. która była zaląŜkiem ParyŜa. skrzynia'. z trzonem osadzonym jak w toporze. uli. alabastru.kosz wiklinowy na Ŝywność i inne rzeczy. łac. Cispadański .zob. z gliny. Conciergerie. opisywana. Sainte-Chapelle. późn.połoŜony na południe od Alp. do wyrabiania niecek. tj.in. z łac. tj.połoŜony na południe od rzeki Pad.wydrąŜania fug. Circe . stronie Alp'.rzymska nazwa północnej części Italii. do przechowywania prochów zmarłych. Alpes. w Etrurii. cispadanus 'znajdujący się po tej.łac.. Padus. Cite . 'miasto. zwł. 'kosz. gdzie dachy domów miały być kryte złotem. w staroŜ. por. najstarsza dzielnica miasta fr.rzymska nazwa części Galii Cisalpińskiej połoŜonej na południe od Padu. Italii. Republika Cisalpińska .utworzona przez Bonapartego w 1796 i wcielona w 1797 do Republiki Cisalpińskiej. bogato zdobione. marmuru a. Transpadański. 1797-1802.. Ŝeleźce z tulejowym osadzeniem trzona. stronie rzeki Pad'. Rzymie . z pokrywą. katedra Notre Dame de Paris. Republika Cispadańska . przez Marco Polo. Cipangu . Cista . Galia Cisalpińska . cisalpinus 'znajdujący się po tej. naczynie cylindryczne z brązu.(wym. uŜywany równieŜ w misteriach eleuzyńskich i dionizyjskich. wyspy) na wschód od Azji. koryt. mała urna grobowa w kształcie sarkofagu. z łac. . s-itę) wyspa na Sekwanie (Ile de la Cite). łac. Pałac Sprawiedliwości.cudowna wyspa (a.państwo utworzone przez generała Napoleona Bonaparte w płn. pierw. z fr. choć nie oglądana.. poszukiwana przez Kolumba. rzymskiej. Galia Cispadańska . Kirke. dziur. znajdują się tam m.

'karbowy' z nordyckiego thiun 'sługa'.. .(wym. sługa. por. głoska "w" wstawiona Jak w Iwan . zał. csizma z tur. karbowych. a po którym Sir Christopher Wren odbudował jego 52 kościoły łącznie z katedrą św. a wreszcie podstarościch. Ciwun . tiwun. CiŜmy . od 1808 więzienie. nie zaliczany do stanu bojowego. z węg.Jan. zwł. później nazywano tak rządców dóbr królewskich. gumiennych i nadzorców folwarcznych robotników pańszczyźnianych. często o wydłuŜonym i zakrzywionym w górę nosku. Ciura . gamoń. s-iti) pierwotne centrum komunalne Londynu rządzone przez Lorda Mayora.obuwie z miękkiej. '(znaczne) miasto. luzak. scena Wielkiego PoŜaru Londynu z 1666. Ciarach. przen. który spalił przeszło połowę City. którego pierwszym opatem był św. Cizjojan(us) . przen. jak w bitwie pod Kircholmem (1605). człowiek naleŜący do czeladzi obozowej. Clairvaux . finansjera bryt.. po unii lubelskiej w 1569 urzędnik ziemski. Cyzjojan. włodarzy. od ciarać.-finansowe wielkich miast. w Europie pod wpływem mody wschodniej. 1115. ang. z białorus.zob. C. woźnica. przyniesionej przez krzyŜowców. noszone w Xii-Xiv w.zob. w wyjątkowych potrzebach uŜyci w boju nieraz przyczynili się do zwycięstwa.w dawnym wojsku polskim pachołek. potem na śmudzi (częściowo teŜ na Litwie i Białorusi) urzędnik ksiąŜęcy. centrum handl. ze Szwedami o Warszawę (1656) czy pod Chocimiem (1673). ekonomów..cywun. anglosaskich'. bankowo-handlowe centrum Brytanii. i K. C. tywun. Francji). kościół opacki (1115-74) . metropolia wielu klasztorów w Europie. Bernard. płytkie a. K. z krótką cholewką. barwnej skóry. mila kwadratowa przestrzeni zajęta niegdyś przez rzymskie miasto Londinium. pierwotnie na Rusi Kijowskiej zarządca dóbr ksiąŜęcych..The City . maruder. Pawła. niedolęga. środmieście o zabudowie biurowo-handl.(wym. klerwo) opactwo cystersów (w pobliŜu Troyes we wsch.

ale bez skrupułów. 'O wojnie' 1823-34. por. ale oczarowana nim.) w Rzymie. pisarz i teoretyk wojskowy. czysta. 1958. Clarissa Harlowe . Cloaca Maxima .katedra gotycka (poł. miejsce urodzenia Blaise Pascala) i Montferrat zał. siedziba biskupstwa. klermą ferą) miasto w Owernii (środk.poł. młoda dama z dobrej rodziny.. witraŜe z Xiii w. wyd. von Clausewitz Karl . lawlejs).. i prus. kla. Ŝe on pragnie ją tylko uwieść. z łac. Jej rodzina sprzeciwia się związkowi z powodu dwuznacznej reputacji Lovelace'a. Francja). zawierająca około miliona słów.). Jest to najdłuŜsza powieść w jęz. autor głośnego... Lowelas. zob. odprowadzający ścieki do Tybru. powstałe z połączenia w 1731 dwóch miast: Clermont (rzymskie Augustonemetum. skromna i pełna zalet. . zgadza się na ucieczkę z Lovelace'em. przez Viollet-le-Duca. angielskim.. (wym. Johna Bedforda. płk Morden. Obrona (jest skuteczniejszą formą). zmuszana przy tym przez rodziców do małŜeństwa z nie kochanym człowiekiem. Xiv w.był wzorem dla budownictwa cysterskiego. freski z Xv-Xvi w. miały olbrzymi wpływ na strategię i taktykę wojen. 'największy kanał (ściekowy)'. jako bazylika z emporami. łac. Przekonawszy się jednak. Clara Vallis 'Jasna Dolina'. Clarissa opiera się wprawdzie przez pewien czas jego zalotom. generał pruski pochodzenia polskiego. napisana w formie listów Klaryssy do jej Przyjaciółki.1780-1831. Notre-Dam-du-Port . do której umizga się Robert Lovelace. od Iv w.kościół romański. zbudowany w Xi-Xii w. i listów Lovelace'a do przyjaciela. Notre-Dame . panny Howe. pol.funkcjonujący do dziś staroŜytny kanat na Forum Romanum (zob. Clermont-Ferrand . wraz z taktyką wojny totalnej. choć nie dokończonego pośmiennie wydanego dzieła Vom Kriege nm. przystojny i uzdolniony. z obfitą dekoracją rzeźbiarską. WyłoŜone w nim doktryny.. gdzie na synodzie w 1095 papieŜ Urban Ii ogłosił pierwszą krucjatę. Wojna (jest tylko kontynuacją). uczestnik walk przeciw Napoleonowi w wojsku ros. ha:lou) postać tytułowa powieści (1747-48) Samuela Richardsona.(wym. zgwałcona przez niego. a Lovelace'a zabija w pojedynku kuzyn jej.(wym.. w Xi w. Xiii . przebudowana w Xix w. umiera ze wstydu i zgrozy.

pielgrzymki. Institute of Arts i Gal. Słynne . pol. śpiewy kościelne. Cnota ugodowa . załoŜył opactwo benedyktyńskie. Cnota. Akcja dzieje się współcześnie w ParyŜu. 1. natchnęły Goethego do eseju o estetyce. Cluny Iii. "Pokój BoŜy" itd. por. potrzebna w naszym świecie. największa (obok bazyliki św. Detroit.wiarę. Siedem (grzechów głównych).(wym. 1. w którym wszystkie łuki są ostre. osoby cnotliwe rumienią się ze wstydu. 1. ruch reformy który rozszerzył się w Xi i Xii w.. Pierwszy (moŜe z wyjątkiem Monte Cassino) wielki kościół. Cnoty teologiczne .fr. kluni) miasto w Burgundii (wsch. pięcioma kaplicami promienistymi i ośmioma wieŜami. łączą motywy cmentarza Ŝyd. w Amsterdamie z motywami ruin w Brederode i z wspomnieniami ze Skandynawii.łac. 54. Piotra w Rzymie) świątynia chrześc. skrzydło transeptu i więŜa. Cnota w czerwieni chodzi . Zachowane tylko płd. a później dopiero o cnotę. arcydzieło sztuki romańskiej. Drezdeńska. z Listów. Horacego. skąd wyszedł w X w. libretto: Georg Okonowsky na podstawie farsy Fils a papa Antony Marsa i Maurice'a Desvallieres. do czterech cnót podstawowych Platona (zob.łac. une vertu traitable. Warszawa 1911) Jeana Gilberta. przestrzeganie celibatu duchowieństwa. wyraŜają zadumę nad przemijaniem Ŝycia. wg słów Filinta. przysł. Bazylika zburzona w 1811. zanotowane u Salomona Rysińskiego. procesje z obnoszeniem relikwii. olbrzymi pięcionawowy kościół (1088-1131). Wpływ tej budowli daje się odczuwać w całej Europie. miłosierdzie). Bazylika opactwa benedyktynów . Cnota po majątku . klasztor zamknięto w 1790. z podwójnym transeptem.dwa słynne obrazy Jacoba van Ruysdael (sprzed 1670). wpierw dbacie o majątek. rubor est virtutis color. Cnotliwa Zuzanna . opactwo stopniowo traci swe znaczenie. Platon). popularna operetka gatunku berlińskiego (Magdeburg 1910. Francja). dodali scholastyry śrdw. ksiąŜę Akwitanii.Cluny . poeta wyszydza obyczaje Rzymian. gdzie w 910 Wilhelm PoboŜny.nm. Cmentarz śydowski . w komedii Moliera Mizantrop.tzw. na całe chrześcijaństwo: podstawą reformy była odnowa wspólnoty Ŝycia mnichów i podniesienie ich obyczajów. nadzieję i miłość (a. 1. virtus post nummus. wyst. Od początku Xii w. chórem z obejściem. Die keusche Susanne.

ZaląŜek jej powstał w 1530. przez ludzką zawiść pozbawiony owoców trzydziestu lat pracy. Maryle. Profesorami uczelni byli m.(wym. niezaleŜna od Uniwersytetu. o szerokiej autonomii w dziedzinie organizacji badań i przedmiotów nauczania.. wschodniego) Londynu.(wym. hebrajskiego. Gaston Paris. Codex . powołał królewskich lektorów greki. pol. 'zniewieścialec. stojącego w Cheapside. londyńczyk ur. koknej) rdzenny londyńczyk o wymowie charakterystycznej dla warstw niewykształconych (zwł. ang. w sercu miasta. zawsze gotów do Ŝartów. dialekt (wschodnio)londyński. kola bronią) postać tytułowa powieści (1919." Colas Breugnon . Colas Breugnon .ściślej kościoła St. ale cierpienie nie powstrzyma dobrego Francuza od śmiechu. Renan i Valery. jako jedna z nielicznych instytucji przeŜyła wszystkie zmiany reŜimów we Francji. z namowy swego bibliotekarza Guillaume Bude. nalot bombowy w 1941. mieszczuch'. College De France . odporności na ciosy i wytrwałości ludu francuskiego. Bow.opera (1938) Dymitra Kabalewskiego. domu.zob. Cockney . dzwony i większą część kościoła zniszczył nm. Bergson. aŜ strach!" por. łaciny i matematyki dla uzupełnienia zachowawczego. radości Ŝycia. wyd. owdowiały. ludowy rzeźbiarz w drewnie. Kukania. Michelet.. nie traci animuszu i optymizmu ("Im mniej mam.in. swawoli i błaznowania na wiejskich zabawach. .(wym. lektorzy ci za Ludwika Xiii stali się instytucją Collegium Regium Galliarum. Zuzanna (i starcy). kiedy Franciszek I. 1921) Romain Rollanda. chłop burgundzki z Xviii w. uosobienie optymizmu. w zasięgu dźwięku dzwonów kościoła Bow Church .zob. Mickiewicz. Suita na smyczki z fletem (1951-52) Tadeusza Bainia. Kodeks. kościół odbudowano. kolę:Ŝ du frąs) słynna uczelnia wyŜsza w ParyŜu. tym bardziej jestem") ani teŜ nie opuszcza go humor: "Śmiech nie uśmierzy cierpienia. Cocagne . Stale rozszerzając zakres wykładów i badań. scholastycznego kursu Sorbony. ach. w środku londyńskiego City.arie: "Kiedy ojciec z synem razem na hulankę mknie" i "Zuzanno. ja kocham cię.

gotycki budynek.łac. 'zrzeszenie. Collegium Nobilium .łac. Collegium Novum . zbud.. zjazd katolików. łac.. 'szlacheckie'. kolegium'. 1860 Biblioteka Jagiellońska (w okresie międzywojennym przeniesiona do nowego gmachu). działający szybko i bez nadmiemych wydatków. Colleoni Bartolomeo . kalwinów i luteranów (z pominięciem arian) zwołany przez króla Władysława Iv do Torunia 28 Viii 1645.zob. w Xvii-Xviii nazwa grup amatorskich uprawiających muzykę dla przyjemności (w Niemczech i Szwajcarii nm..1400-75.łac.). Jana i Pawła (Santi Giovanni e Paolo) w Wenecji. 1479-88 (posąg z brązu na wysokim marmurowym cokole). większość innych kondotierów ginęła gwałtowną śmiercią.-kat. 'nowe'. Collegium Musicum .śrdw. Miodowej. Collegium Maius . pod przewodnictwem kanclerza Jerzego Ossolińskiego. W czasie obrad nie udało się jednak zbliŜenie poglądów. po świetnej karierze wojskowej (w której zabłysnął geniuszem taktycznym w posługiwaniu się artylerią. 'rozmowa przyjacielska'.. w celu zjednoczenia wyznań protestanckich z religią rz. Obecna jego sława Ŝyje dzięki wspaniałemu pomnikowi konnemu Andrea del Verrocchio. zjazd nie przyniósł pomyślnych wyników.łac. słynny kondotier włoski w słuŜbie Wenecji i Mediolanu.. a po restauracji gmachu w 1949-64 Muzeum Uniwersyteckie.) spędzał czas przyjemnie jako władca Bergamo. 1883-87. w Krakowie. neogotycki gmach przy ul. siedziba władz Uniwersytetu Jagiellońskiego. najstarszy z zachowanych gmachów Uniwersytetu Jagiellońskiego. sale reprezentacyjne uczelni i Instytut Historii Sztuki. gł. otoczony dworem uczonych i artystów. po przebudowie ok. o nowatorskim programie. zespołów muzyki dawnej. 'muzyczne'.. Kaplica Colleonich . Colloquium Charitativum .Collegium .łac. . przed kościołem św. zwłaszcza zaś jako idealny capitano di guerra. był przecieŜ godnym uwagi przedsięwzięciem w czasie szalejących wojen religijnych w Europie. Gołębiej 24 w Krakowie. w Xx w. ograniczając się do ściśle określonej operacji wojsk. dla synów magnaterii. odlew w Warszawie na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych. 'większę'. Bergamo. od 1755 przy ul. jednemu z najsłynniejszych pomników Renesansu. konwikt (szkoła z internatem) załoŜony przez Stanisława Konarskiego w 1740 w Warszawie. od 1400 siedziba Akademii Krakowskiej. istniał do 1832. w pierwszym polskim racjonalnie zbudowanym gmachu szkolnym. nazwa muzykujących grup studenckich przy katedrach muzykologii a.

Zob.. krzyŜowa. cechy te zdobyły jej przyjaźń wielu znakomitości. gdzie przekupki. Podziwiana za talent lit.zob. zdolnymi dowódcami wojskowymi i męŜami stanu. z nm. Colonna . niemieckiego (zampern). Ziemer z fr. zał. nie stroniącej równieŜ jednak od tematyki religijnej. Kolos(eum).zwana La Divina.. a w 1948-53 gen.arystokratyczny ród rzymski. . Comber . od którego moŜna się było wykupić ("babski comber"). księcia Urbino. Colosseum . kiedy starsze kobiety stroiły kukłę słomianą i chodziły z nią po wsi. słynna z piękności i surowych zasad moralnych w rozwiązłym otoczeniu. zmuszały przechodniów do tańca po bajorach. 'Rymy'). m. 'Uniwersytet Kolumbijski' w Nowym Jorku (USA). zbierając okup od panien a. Vittoria Colonna .. wł. 'Boska'.. urodę i charakter. wł. Kolombina. jedna z najstarszych i najpowaŜniejszych wyŜszych uczelni amer. słynnego rycerza. markiza di Pescara.(1) zabawa zapustna. zwykle w "tłusty czwartek".zob. w Krakowie ciągnięto słomianego bałwana (zwanego combrem) z Piasku na Rynek..(wym: kolambia) ang. piszącego do niej sonety. humanisty Pietro Bembo i Michała Anioła. bydła domowego. w róŜnych okolicach Polski. wyraz i obyczaj pochodz. dziedziczni wrogowie Orsinich. byli kardynałami.(2) krzyŜówka. Columbia University . odgrywający znaczną rolę w historii Włoch od Xii do Xvi w. pierwszym rektorem był dr Samuel Johnson. Comber .. 1492-1547. nazwa do 1912) z nadania króla Jerzego Ii. odbywająca się dawn. na ogół trzymający stronę gibelinów przeciw papieŜom. w 1754 jako King's College (ang. w śrdw. była natchnieniem większości jej poezji (Rime. 'Kolegium Królewskie'. markiza di Pescara. cimier. wnuczka Fryderyka. męŜatek. 1536-46.Colombina .in. którego gorąco kochała. opłacając muzykę. Dwight Eisenhower. lędźwiowa część mięsa zwierząt łownych a. Ferrante d'Avalos. Śmierć w bitwie pod Pavią w 1525 jej męŜa. Ivy League.

Ruzzante. prowadzili: Willem Kes.'. Santiago de Compostela. Jego zaląŜek stworzył w 1658 Molier (stąd pop. na koniec w Palais Royal. teŜ: Pulcinella. 'teatr aktorów zawodowych'. wł. por. Mazarine.Pantalone i Dottore. dziś zwanym Illiers-Combray). gł. gdzie narrator spędza dziecięce wakacje w domu dziadków (podobnie jak autor w dzieciństwie spędzał wakacje w Illiers.(wym. śrdw. W poszukiwaniu straconego czasu. Comes ..jego własne środowisko bogatej. L. dosł. w Odeonie. krajach w Xvi-Xviii w. van Gendta i orkiestra symf. które przez resztę Ŝycia symbolizowały dla niego: pierwsza .wojak-samochwał.zob. zrywając z literackim tekstem. towarzysz.. W. Richelieu w ParyŜu. Kolejne siedziby Komedii Francuskiej: ul. Truffaldino i Zanni. komedia ze scenariuszem. ul. Mengelberg. 'idący razem.świat arystokracji. był pierwszym teatrem subwencjonowanym przez państwo i stał się pierwowzorem teatrów narodowych. typ włoskiego lud. dostojnik zarządzający okręgiem administracyjnym. doradca cesarzą rz. wł. Eduard van Beinum. J. kąbrę) małe miasteczko w powieści W poszukiwaniu straconego czasu (fr. komedia włoska.(wym. dopuścił na scenę kobiety i uwolnił teatr od sztuczności wczesnego dramatu włoskiego.komes. o sławie światowej. kulturalnej klasy średniej. Scaramuccia. ośrodek kultury muzycznej miasta i kraju (gmach projektu A. miasteczku pod Chartres.Combray . 1680 z rozkazu Ludwika Xiv. oraz dwaj słuŜący Arlekin i Brighella. komedi frase:z) Komedia Francuska. Oficjalna nazwa teatru od maja 1799: Theatre Francais (Salle Richelieu). w którym grywa się repertuar klasyczny. commedia all'improvviso. a spacery jego odbywają się w jednym z dwóch kierunków: w stronę Swanna lub w stronę Guermantów. zob. Zał. francuski teatr narodowy przy ul.Dom Moliera. komedia improwizowana. A la recherche du temps perdu. Commedia Dell'Arte . Concertgebouw . w Tuileries. des Fosses-Saint-Germain.wł. operując typowymi postaciami scenicznymi w ustalonych sytuacjach. La Maison de Moliere) w teatrze du Petit-Bourbon. fr. widowiska scenicznego rozpowszechnionego takŜe w in. druga . Orkiestrę. nazwa teatru . . postacie: dwaj starcy . w 1888). łac. 1913-27) Marcela Prousta. Compostela . commedia a soggetto. konsertchebau) instytucja koncertowa z siedzibą w Amsterdamie (Holandia). Spavento . hrabia. La Comedii Francaise (wym.. subretka Kolombina. mającego wielkie znaczenie w dziejach teatru.

Więźniami byli tam m. Cite). jedno z najstarszych na świecie i najbardziej osławionych. Charlottę Corday. niedoszły zabójca Ludwika Xv.fr.. Deirdre. uosobienie zgody wewnętrznej w państwie i w rodzinie. rz. Conde . powieść (1839-47. 'wyznaję. internowano tam liczne osobistości przed zgilotynowaniem. w sztuce przedstawiana jako dojrzała kobieta z rogiem obfitości w jednej. Dantona. Andre de Chenier i Robespierre'a. kult jej nabrał znaczenia w czasach niepokojów politycznych. przylegająca do Pałacu Sprawiedliwości. złoŜonego z kilku części. skrzypce. Od 1948 Hofland Festival. konkouar) w ulsterskim cyklu mitologii irlandzkiej król Ulsteru. wiolonczela. panią du Barry. dosł. słynna trucicielka. wł. było tam mieszkanie urzędnika królewskiego concierge du palais. Confiteor .(wym.. a z gałązką oliwną. berłem a. później bailli du palais. spowiadam się'. do 1416. w śrdw. Concordia . mającego władzę sądowniczą nad przyległym okręgiem od X w. hol. złoŜona z 4 scen Ŝycia paryskiego) Balzaka.zob. zw. rz. Cuchulain. gebouw 'budynek'. Kamila Desmoulins. m. rozwinięty przez Vivaldiego. Handla i Bacha. kośc.(wym. wykonywanego przez grupę instrumentów solowych (zazw. Splendeurs et miseres des courtisanes. straŜnika pałacu. w najstarszej dzielnicy ParyŜa (zob.-kat. kąsjerŜeri) część zamku królewskiego z Xiv w. zabójca Henryka Iv. dosł. zapoczątkowany przez Arcangela Corellego. Concerto Grosso . Kondeusze. Maria Antonina po straceniu Ludwika Xvi. pierwsze słowo .Bernard Haitink. Conciergerie . zob. Damiens.: Ravaillac.łac.in.. prowadzących kontrastujący dialog z orkiestrą. Conchobar .(wym. Blaski i nędze Ŝycia kurtyzany . markiza de Brinvilliers. fr. zob. łac.. klawesyn). zamieniona w 1392 na więzienie palityczne. 'zgoda'.. W czasach Rewolucji Fr. 'wielki koncert'. Brandenburgia (Koncerty bmndenburskie).in. konozerto) typ koncertu barokowego. wagą w drugiej ręce. 'StróŜówka'. zawiera pamiętny opis więzienia Conciergerie. konkordia) mit.(wym.

zdobywców. uŜyć dla jakiejkolwiek idei. z Pacyfiku na Atlantyk. Cerera. Neptun. 1419 z Wenecji przez Bliski Wschód do Indii. 1728-79. magiem. gdyŜ jest ona celem sama w sobie. . podróŜnik wenecki. Diana i Wenus. i Hernan Cortes. Consentes Dii . Australii.. której nie moŜna ująć w Ŝadne karby.umieszczony w pierwszym numerze 1899 krakowskiego "śycia" głośny program-manifest nowego redaktora. W 1776 wyruszył. "będzie nadal pielęgnowało święty Znicz Sztuki dla Sztuki". negujący krępujące jednostkę więzy "umowy społecznej". "śycie". przez jaką absolut i wieczność się przejawia". zdobywca Meksyku. Westa. W 1772-75 po raz pierwszy opłynął Ziemię z zachodu na wschód (na statkach "Resolution" i "Adventure"). łac. 1453. aby odnaleźć Przejście Płn. ok. Merkury. juŜ jako komandor "Resolution". plagi dotychczasowych dalekich rejsów. Stanisława Przybyszewskiego. Ŝeglarz i odkrywca angielski. Czerwone i Kair do Wenecji.(wym. zdobywca Peru. "kosmiczną metafizyczną siłą. Cieśnina Cooka . a dzięki przestrzeganiu ścisłych przepisów diety i higieny uniknął szkorbutu.i nazwa modlitwy (spowiedzi powszechnej) na początku mszy. wykazał błędność wieści o istnieniu wielkiego kontynentu płd. odkrył Nową Kaledonię. który 3 razy opłynął świat. hiszp. conquistador 'zdobywca' od conquista 'podbój'.(wym. Nowe Hebrydy. Mars. konkista) nazwa podbojów dokonywanych w Ameryce Środkowej i Południowej w Xv w. Conquista . rozumiejący sztukę jako jedyną twierdzę indywidualizmu".między wyspami Nowej Zelandii odkryta w 1769 przez J. 1395-1469. zbadał Ocean Antarktyczny. kuk). głoszący skrajny indywidualizm. wraz z "Discovery"..ok.. zbadał wybrzeŜa Nowej Zelandii i wsch. odkrył Wyspy Cooka.12 głównych bogów i bogiń rzymskiego panteonu: Jowisz. Apollo. kończy Przybyszewski. artysta zaś jest kapłanem. szczere wyznanie (czegoś). (i port.). przyznanie się. dotarł do Alaski i wrócił na Hawaje. z których najwięksi byli Francisco Pizarro. Wulkan. 'bogowie zgodni (między sobą w radzie)'. Wyruszył ok. zaborców hiszp. przen.. Minerwa. przez konkwistadorów. Confiteor . następnie na Archipelag Malajski i z powrotem przez M. dei Conti Niccolo .-Wsch. Cook James . gdzie został zabity przez krajowców. BoŜego Narodzenia i Hawajskie. Junona. W 1768-71 na statku "Endeavour" wokół przylądka Horn do Tahiti. Cooka.

pani Recamier. Coppelia (wym. literackich. . Zakochanemu w Coppelii młodemu Franzowi grozi śmiertelne niebezpieczeństwo z rąk Coppeliasa. załoŜyciel pierwszego biura podróŜy. przedsięwziętej na polecenie lorda Sandwich. przedstawieniami sztuk pisanych przez panią domu lub jej gości (bawili tam m. Schlegel. Jej wzorem jest Olimpia.: La fille aux yeux d'email 'Dziewczyna o szklanych oczach').: A. Benjamin Constant. 1808-92. Po jego śmierci firmę przejęli synowie. ko. Jeden z najwybitniejszych twórców późnego klasycyzmu w Europie. ratuje sytuację. stworzona przez Spalanzaniego w Opowieściach Hoffmanna (1851) komedii J.. a na krótsze pobyty przyjeŜdŜał cały wielki świat kultury europejskiej).dziennik (ogłoszony pośmiertnie. Corazzi Antonio . libretto: Charles Nuitter i Arthur Saint-Leon wg nowel E. kotacc-i). Carrego. architekt dorencki. Coppelii. podtytuł fr.(wym. wzniosłych. w 1784) komandora Cooka z jego trzeciej i ostatniej podróŜy 1776-79. 1792-1877. Cook Thomas . potem w Londynie w 1852. wyst. muzyka: Leo Delibes.in. PodróŜ na Pacyfik . naprzód w Leicester w 1841. sprowadzony do Warszawy przez rząd Królestwa Kongresowego w 1818 w związku z programem reform Ksawerego Druckiego-Lubeckiego.(wym. przebrawszy się za Coppelię (obie role tańczy ta sama baletnica).). Hoffmanna Piaskun (nm.(wym. Wyspy Cooka . urozmaicanych wycieczkami na wieś a. śycie w Coppet składało się z długich rozmów filozoficznych. Der Sandmann) i Automaty (Die Automaten). Swanilda.. a do 1865 w większości stolic Europy. kopę) zamek nad Jeziorem Genewskim w Szwajcarii zakupiony w 1784 przez bankiera Jacquesa Neckera. Barbiera i M. ojca pani de Stael (zob. PodróŜ ku Biegunowi Południowemu i dokoła świata w latach 1772-75 relacja (Londym 1777. dwa tomy) komandora Cooka z podróŜy na morza Południa. Coppet .).Góra Cooka . choreogr. pol. Po emigracji z Francji w 1792 i pobycie w Londynie osiadła w tym zamku.grupa wysp na południowym Pacyfiku odkryta przez J.najwyŜszy szczyt na Wyspie Południowej Nowej Zelandii. kuk). Młody wartogłów zakochuje się w czarującym automacie. który odtąd zastąpić miał jej paryski salon. Anglik. sztucznym tworze Coppeliusa. pierwszego lorda Admiralicji bryt. Saint-Leon. przebywał w Polsce przez 29 lat. T. Warszawa 1882. ale na szczęście narzeczona Franza. tytułowa postać baletu komicznego (ParyŜ 1870. A. Sismondi. dowcipnych. Cooka.

kornel) uniwersytet w Ithaca (stan Nowy Jork. Il Cortegiano . USA) zał.zob. przede wszystkim gmachy uŜyteczności publ. Cornell University .zob. został merem Santiago (Kuba). zawierając przymierza z innymi plemionami indiańskimi. Po załoŜeniu miasta Vera Cruz ruszył przeciw stolicy Azteków Tenochtitlan (dziś miasto Meksyk). Ivy League. 1820-23.zob. Po wylądowaniu udało mu się pozyskać usługi tłumaczki znającej język Azteków i Majów. Cornau Copiae .1485-1547. Corpus Hippocraticum . Bank Polski. 1828-30. jak: Pałac Staszica.zob.(wym. Teatr Wielki.zob. Przyjęty przyjaźnie przez wodza Azteków. Cornelia . w 1869. z której Majowie uczynili niewolnicę.zob. nienawidzącymi Azteków. konkwistador hiszp.zob. 1807-74. zob. Marat. zdobywca Meksyku. przedsiębiorcy komunikacyjnego Ezry Cornella.główne swe dzieła postawił w Warszawie. Koriolan. Cordoba . Cortez uwięził .córki wodza azteckiego. nazwany na cześć fundatora. Coriolanus . Cortes Hernan . słynnej Malinche ochrzezonej Marina . została kochanką i powiernicą Cortesa. Amaltea (Róg). siedzibę Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. przybył do Nowego Świata w 1504. Dworzanin polski. Kordowa. otwarty 1868. Corday Charlotte . charakterystyczne przez swe elewacje kolumnowe i monumentalne portyki. 1824-25. Montezumę. Kornelia. Fernando Cortez. w 1519 wyruszył na wyprawę do Meksyku. 1825-32.. Hipokrates..

aby zostać faworytą Augusta Ii Mocnego. handlu narkotykami w hurcie i detalu. infiltracji przemysłu i handlu oraz przekupstwa sądów i policji. Jej (z pewnością uzasadniona) zazdrość i intryganctwo przyczyniły się do jej klęski: w 1712 król zerwał swe związki z piękną i dumną kochanką. z amer. który w więzieniu został konfidentem policji) organizacji przestępczej w USA (powstałej w czasach prohibicji. Ŝe gubernator Velazquez posłał następną ekspedycję wojsk. usłyszawszy. wyst. W 1535 odkrył Kalifornię. 1680-1765. rządzonych przez swoich "capo". 'tak czynią wszystkie (kobiety)' opera komiczna w 2 aktach (Wiedeń 1790. Uzyskała tytul hrabiny Cosel i przez 9 lat wpływała na politykę króla. pol. odgałęzień mafii sycylijsko-neapolitańskiej) liczącej kilka tysięcy osób zorganizowanych w 30 "rodzin" (gangów regionalnych). Hrabina Cosel Anna Konstanze . W 1716 kazał ją uwięzić w zamku Stolpen. która od przemytnictwa alkoholu i organizowania prostytucji przeszła do organizacji gier hazardowych. Madmozel de Kozel . gdzie pozostała aŜ do śmierci. Cortes zdobył ponownie. 'Nasza Sprawa'. Choć obsypywany honorami. Kraszewskiego.(wym. szacherek polit. stopniowo tracił swe wpływy polityczne w Meksyku. nosząca . W czasie "smutnej nocy" (hiszp. baronem von Hoym. aby odzyskać władzę nad Meksykiem. szantaŜy.go i przez pół roku rządził w jego imieniu. Tymczasem okrucieństwa dokonane przez jego zastępcę i rzeź dostojników azteckich wywołały powstanie.(wym.. kouzel). przy pomocy zastraszania. Film (1968) Jerzego Antczaka z Jadwigą Barańską w roli tytułowej. córka pułkownika duńskiego.. poŜyczki na 150% tygodniowo). I. Maciej (Korwin). Poznań 1933) Mozarta. stolicę w następnym roku. Cosi Fan Tutte .dawne przysłowiowe określenie kobiety z półświatka.zob. W 1540 wrócił do kraju. po czym. Kraszewskiego. noche triste. rozwiodła się juŜ w 1699 z poślubionym w tymŜe roku ministrem saskim. równieŜ: Madame de Cosel de Baranie NóŜki. Corvinus . a Montezumę zabito. La Cosa Nostra . I.. wg powieści J.(wym.. pomaszerował na wybrzeŜe i zdołał nakłonić wojsko przeciwnika do przejścia na jego stronę. lichwy (np. która jednak nadal nie rezygnowala z prób odzyskania wpływu na Augusta. wł. kos-i) wł. 30 Vi 1520) Hiszpanów zmuszono do ucieczki z duŜymi stratami. koza) nazwa (ujawniona po raz pierwszy w 1962 przez gangstera Joe Valachi. 1920-33. Hrabina Cosel .powieść (1874) J.

rozpowszechnione prawdop. Coue Emile . kubertę). działającego w 1732-1856.(wym. Szkoła kochanków. przy Bow Street. zaplanowana przez Inigo Jonesa. Koster. od 1842 i po odbudowie w 1858 słuŜy operze. jako bogatych Albańczyków. mianowicie autosugestii. z największym w Brytanii targowiskiem jarzyn i owoców. dopiero pod wpływem czeskim (dcera). Po upozorowanym wyjeździe oficerów Don Alfonso wprowadza ich do domu dziewcząt w przebraniu. Ce qu'on entend sur la montagne. bo cosi fan tutte. Coster Laurena . Cyniczny Don Alfonso zakłada się.(wym. pedagog francuski. de Coubertin Pierre . gdy tylko narzeczeni znikną im z oczu. Córka . córka rzadkie. kuę). Klasyczna opera buffa. twórcy tej formy muzycznej. po czym następują wyrzuty i przebaczenie.podtytuł: La scuola degli amanti wł. córa.fr. 'ogród klasztorny'. Ŝe siostry Fiordiligi i Dorabella (w których kochają się jego przyjaciele.w staropolszczyźnie zazw. zbudowanego w płn. przest. Zalecał pacjentom częste powtarzanie słów: "Co dzień i pod kaŜdym względem czuję się lepiej i lepiej. . części dzielnicy. Po dłuŜszym oporze siostry ulegają namowom rzekomych cudzoziemców i zgadzają się ich poślubić. farmaceuta i psychoterapeuta francuski. Co słychać w górach ." Covent Garden . odnowiciel idei igrzysk olimpijskich i inicjator pierwszych nowoŜytnych igrzysk w 1896 w Atenach. 1857-1926.. równieŜ nazwa dawnego teatru. mąjąca bawić i śmieszyć. dawny ogród klasztorny Westminsteru w Londynie. napisana na zamówienie cesarza Józefa Ii. W scenie fikcyjnych zaślubin Albańczycy się demaskują. pierwszy poemat symfoniczny (1850) Ferenca Liszta. 1863-1937. libretto: Lorenzo Ja Ponte. po zniesieniu klasztorów dzielnica mieszkaniowa. spalony w 1808 i 1856. propagator psychologicznego środka uniwersalnego przeciw stresom Ŝycia współczesnego w latach 1920.zob. młodzi oficerowie. dziewka. Guglielmo i Ferrando) zaczną flirt z innymi.(wym. kawnt ga:dn) ang. Rzecz dzieje się w Neapolu w Xviii w.

przełoŜonego bóŜnicy. F.). ukochanej młodego . przed rozstrzygającą bitwą ślubował Bogu. tzn. wyst. aby wyrzucił go z jej córki. Łuk. Córka pułku a.fr. Jefta sędzia Izraela . przez diabła. 26.poemat symfoniczny opus 49 (1906) Sibeliusa na temat Kalewali (zob. 8.oratorium (1752) G. sędzia izraelski Jefta z Gileadu. por. o pięknej. (tobie mówię) wstań!". kto pierwszy wyjdzie z drzwi jego domu. Beccafumi). nienasycony. Twardowski.(tj. Bayard. 15. Marka. 40. Ew. 9. Uffizi. Ifigenia. zmarła mając 12 lat.ros. Córka Jaira . 18. córki Hetejczyków. 34-5. gdy wróciła do domu. 11. Córka Ewy .. opera komiczna (ParyŜ 1840. 5. tego ofiaruje Bogu na całopalenie. Maria . Angot. Ezaw poślubił Judytę i Basemat. 21. 2) Szekspira. wg Biblii.i kazał jej dać jeść. Moabitów). powieść historyczna (1836) Puszkina z czasów Katarzyny Ii i powstania Pugaczowa.. Ew. libretto: J. jej pogańska matka prosiła Chrystusa. Mozaika posadzki katedry w Sienie (D. Idomeneusz. czart juŜ był wyszedł. Córka pani Angot . "Dzieweczko. Abraham (Ofiara Izaaka).. wg Biblii.Córka Chananejki . wg Biblii.wg Biblii.zob. Ks.zob. młodej dziewicy z Pohjoli (kraju na dalekiej północy). Opera (Petersburg 1911) Cezara Cui wg Puszkina. a on "uczynił jej. był tematem wielu dzieł art. na prośbę jej ojca Chrystus wszedł do jego domu i rzekł do zmarłej: Talitha kumi. którą cytuje Hamlet w tragedii (2. 1765). wg Mat. Córka Hetejczyka . Kapitanskaja doczka. Sędziów. jak był ślubował". rozmawiając z Poloniuszem. Gen. mówiące: 'Przynieś.ballada staroang. Córka pijawki . który walczył przez 6 lat z najazdami Amonitów (a. wg Mat. Córka Jefty . Marka. Ŝe gdy będzie wracał z pola bitwy po zwycięstwie. (w zbiorze Thomasa Percy Reliques of Ancient English Poetry. Fenicjanki mówiącej po syryjsku) z okolic Tyru i Sydonu dręczona była. 24. La fille du regiment. Ten konflikt między miłością ojcowską a obowiązkiem relig. 30-40. Obraz Le Bruna.obca kobieta.ktoś bardzo wymagający. znajdy. 215: "Pijawka ma dwie córki. Przypowieści. zwanej "córką pułku" (grenadierów napoleońskich). Jephta . Córka kapitana . przynieś!'" Córka Pohjoli . liryczna historia młodej markietanki Marii. które stały się udręką dla Izaaka i Rebeki.. pol. 30. powitała go córka jedynaczka. wg Biblii. 7. pasoŜyt. Florencja. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. o której względy ubiegają się trzej bohaterowie epopei. Hndla. 35.. Saint-Georges i A. Ewa (Nieodrodna córa).

Crooka nad rzeką Rosebud i w bitwie pod Little Bighom pomógł Sitting Bullowi zniszczyć siły generała George A. markiza chce ją wydać za księcia Craquitorpi.najstarszy klub sportowy Krakowa. kot. Taszunka Uitlo.początek popularnej Ŝartobliwej pieśni ludowej w formie dialogu matki z córką. ok. La fille mal gardee. Córka źle strzeŜona .. Custera. wieś w Pikardii (płn.poemat (1925) Johna G. Co w pokoju puka? Mamuleńku. Neihardta. wzięli oni wtedy po raz pierwszy udział w działaniach wojennych na kontynencie wraz ze swymi "długimi łukami" (mierzącymi do 27m długości) przebijającymi z łatwością blachy zbroi rycerskiej. krejzy ho:s). Hanuleńku.. Longfellowa.(wym. Córuleńku.(wym. Francja). Kusza.poemat H. komiczny balet-pantomima (Bordeaux 1789. 1849-77. prototyp komicznego "baletu z akcją". którego bankructwo w 1931 stało się . pokonał w 1876 George A. ang. który tymczasem został kapitanem grenadierów. w której kwiat rycerstwa fr. zob. wódz indiańskiego plemienia Oglala Sioux. Edward Iii pokonał króla fr. został zastrzelony. takŜe przeciw białym. pani matko"). Filipa Vi w jednej z najwaŜniejszych bitw wojny stuletniej.. libretto i choreogr. Songs of the Indian Wars . Warszawa 1809). gdy bronił się przed uwięzieniem. The Year of a Hundred Years . gdzie 26 Viii 1346 król ang. poległ od strzałów pieszych łuczników ang. zał. muzyka róŜnych kompozytorów. "Cracovia" .bank austriacki. która okazuje się córką markizy di Birkenfeld. Kotek myszki szuka. właśc.: Dauberval (Volange).fr. Crazy Horse . W. oparł się próbom zmuszenia go do Ŝycia w rezerwatach. jako Akademicki Klub Footballowy "Cracovia" w 1906. najstarszy balet. por. . dobrodziejku. jednak Maria sprytnie doprowadza do małŜeństwa z Toniem. 'Zwariowany Koń'. w rok potem poddał się wraz z tysiącem Indian.Tyrolczyka Tonia. Credit-Anstalt . dowodził wyprawami przeciw Indianom Mandan i Crow. Crecy . kres-i). Hanuleńku..-zach. jaki przetrwał w repertuarze światowym aŜ do naszych czasów. wiejska sielanka. Córuleńku. Kot ("Kot. zdobył tytuł pierwszego mistrza Polski w piłce noŜnej (w 1921). oficjalnie Crecy-en-Ponthieu. oskarŜony o planowanie powstania.

Cristofori Bartolomeo . przez Giulia Campi. kremońska szkoła lutnicza (zob. skład a. fr. Włochy) nad Padem. część mszy bezpośrednio po Ewangelii. Guameri. stąd nazwa fortepianu. de Crillon Louis Balois de Berton . znany ośrodek nauki. łac. jako pierwsze państwo.miasto w Lombardii (płn. jeden z najsławniejszych francuskich dowódców Xvi w. nazwany ku czci Crillona. w okresie późnego Odrodzenia szkoła malarska zał. Po bitwie pod Arques. słynna z najlepszych na świecie skrzypiec. czyjeś poglądy. Credo .zob. dzielny Crillonie. przyjaciel i towarzysz broni Henryka Iv.. przen. uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych. 'wierzę'. 1543-1615. nazwany przez niego "najdzielniejszym z dzielnych". miejsce urodzenia Claudia Monteverdiego. którego jedno zdanie stało się przysłowiem: Prend-toi. symbol nicejsko-konstantynopolitański zawierający sformułowania ustalone na soborze nicejskim w 325. Stradivari. Hotel Crillon . tzw. Krach (Giełdy). Skład apostolski..1655-1731. 'klawesyn z cichymi i głośnymi tonami'). włoski budowniczy klawesynów na dworze Medyceuszów we Florencji. w śrdw. Henryk napisał do Crillona list. gdzie 6 Ii 1778 Francja traktatem przyjaźni. nous avons vaincu a Arques. zbudowany przez siebie ok. Cressida .pałac przy placu Zgody w ParyŜu.zob. symbol wiary. Crimen Laese Maiestatis . bohater spod Ivry (1590). przekonania.w chrystianizmie .wyznanie wiary.. por. 'Trzymaj się. . brał udział w wojnach religijnych. w Xvi-Xviii w. Troilus i Kressyda. uwaŜany za wynalazcę fortepianu. Zbrodnia (obrazy majestatu).(wym. kriją). 1709 pierwszy fortepian młoteczkowy nazwał gravicembalo col piano e forte (wł. a ciebie tam nie było'. Cremona .pierwszym sygnałem Wielkiego Kryzysu w Europie. brave Crillon. zatwierdzone na konstantynopolitańskim w 381. Amati. Ruggeri). w 1589. wygraliśmy pod Arques. et tu n'y etais pas..

Dziecko. z jego licznych czynów bohaterskich. jako dziecko zabił straszliwego psa kowala Culana. Cudowny mandaryn . Siedem wdów świata .zob. ne. celtyckim Achillesem. kulej). Krakowiak (Krakowiacy i górale). huta szkła załoŜona w 1755-78 przez Prota Potockiego. wojownik czasów pogańskich. które zaskarbiły mu miłość wielu kobiet. Kryształowy (Pałac). Mandaryn. Znaki i cuda .przemiana wody w wino. Szkło (polskie). jeden z gł. Ex. zw. Cuculain. miał Ŝyć w I w. sam wziął na siebie rolę jego psa łańcuchowego (stąd jego imię. bohaterów cyklu ulsterskiego mitologii irlandzkiej. króla Ulsteru. zob. Szeriemietiewa. Cu Chulainn. aby uprowadzić Brązowego Byka z Cuailgne (wym. Ósmy cud świata . 3 Xi 1660 zmusili tu do kapitulacji otoczone wojska moskiewskie dowodzone przez Wasila B.zob.zob. z prologu Dziewicy Orleańskiej (1801) Friedricha Schillera. Cuchulain ." Cudnów . znaczące 'pies Culana'). a widząc Ŝal właściciela. Osiem. gdzie wyrabiano takŜe szkło artystyczne w typie angielskim.zaprzęg składający się z sześciu (a.zob. głównym była obrona Ulsteru w pojedynkę przed swym wojskiem Ulster. zob. SSRR).zob. np. Siedem. niekiedy czterech) koni . Cudowna (gwiazda) . Cudowne dziecko .. Setanta. Mira Ceti. Ach! cuda juŜ się nie zdarzają więcej! . irl. Cud mniemany .zob. Cug .Crystal Palace . 3: "RozmnoŜę znaki i cuda moje w ziemi egipskiej. 7. kahulin). ach! es geschehen keine Wunder mehr!.zob.. Jerzy Sebastian Lubomirski i Stanisław Rewera Potocki.miasto w obwodzie Ŝytomierskim Ukr. Cu Cullin.(wym. Gody (w Kanie). Cud.w wielu miejscach Biblii. Cud w Kanie Galilejskiej . bratanek Conchobara.nm.

podrasowanych. Trzech Budrysów. Ŝonę skrzypka Efrema Zimbalista. "Cutty Sark" . amer. Włochy). Niechaj tępi KrzyŜaki psubraty. Risorgimento). Cullinan . katy) zob. rasowych a. późn. kustocca) wieś koło Werony (płn. zaprzęg. którymi jeździec kieruje wierzchowcem. odkrył 3 wyspy wulkaniczne na płd. maścią itd. a uczniowie.zob. są wszyscy stypendystami. wyruszając w 15 okrętów do Indii. z nm. 24 Vi 1866 zwycięstwo arcyksięcia Alberta nad wojskami króla włoskiego Wiktora Emanuela Ii. Diamenty.(wym. Lejce. Ŝeglarz portugalski. kunja). 16-17. wzrostem. walczącymi po stronie Prus w wojnie prusko-austriackiej. nazwana po jej ojcu. pasy rzemienne połączone z wędzidłem. da Cunha Tristao . z których jedną nazwano jego imieniem.(wym. gdzie odbyły się 2 bitwy: 25 Vii 1848 zwycięstwo generała austriackiego Radetzkyego nad wojskami Sardynii pod dowództwem króla Karola Alberta (zob. dawn. por. Niech zaciągnie się drugi w księdza Kiejstuta cugi. wydawcy prasowym.(wym.in. Mickiewicz. orszak. w 1924 w Filadelfii przez fundatorkę Mary Louise Curtis Bok. ku:tis institju:t ow mju:zyk) jedna z najsławniejszych uczelni muzycznych USA. Curtius . a od 1926 dyrektorem. był wielki pianista polski Józef Hofman). przeciąg'. w 1924-38 profesorem. czwórki typem.ok.wyjazdowych. Zug 'ciąg. najwaŜniejszą swoją podróŜ przedsięwziął w 1506. pluton. szeregi (wojska).) Cugle . Kurcjusz. zał. 1460 . 1540. Tam O'Shanter. ok. Cyrusie Curtis.(wym. Atlantyku.. wybrani z kraju i zagranicy. wykładowcami są głównie wirtuozi (m. nazwa słynnego klipera (szybki handlowy Ŝaglowiec rejowy) zbudowanego w 1869 w Brytanii dla . wojsk. (A. Custozza .wodze. Curtis Institute of Music . dobranych w pary a. pluton. instytutu.zob.

'Młodość Rodryga'. co mu się w końcu udało. wychowywał się tam razem z infantem Sancho i został pasowany na rycerza. szkoc. którego indiańscy mieszkańcy są prawdop.. 1030-99. starając się jednak ciągle wrócić do łask Alfonsa Vi. czyni z Cyda ideał rycerstwa chrześcijańskiego i hiszp. Cantar de Rodrigo . Xv w. Ur. a kiedy spotwarzony przed nim przez wrogów musiał opuścić dwór. sayyid 'pan') rycerza kastylijskiego Rodrigo Ruy Diaz de Bivar. co powstrzymało ekspansję Almorawidów w Hiszpanii. wg legendy przez Manko Kapaka. krewną króla.(wym. splądrowanej przez Pizarra po wkroczeniu do stolicy Inków w październiku 1533. Gdy Sancho wstąpił na tron. wstąpił jako kondotier do armii mauretańskich władców Saragossy. bohatera narodowego. miasto w płd. .. W pobliŜu miasta ruiny wielkiej twierdzy Inków Sacsahuaman i obserwatorium astronomicznego Kenko.mauretański przydomek (arab. pałaców i świątyń. zał.. i królowi. 1140) epickiej poezji hiszp. z pocz. Szczytem jego kariery było zdobycie dla siebie Walencji w 1094. Na murach świątyni zbudowano klasztor Santo Domingo. ok. Alfons Vi.przewoŜenia herbaty z Chin (i opium do Chin). prawdop. zwany teŜ Mocedades de Rodrigo hiszp. któremu nie chce słuŜyć.zob. zwanego przez Hiszpanów Campeador (zob. Rodrigo.hiszp. Peru. mianował Cyda dowódcą wojsk walczących z Maurami. w 2 redakcjach: jedna prozą. które zostaną przejęte przez dalszą twórczość ludową i literacką: staje się młodzieńcem hardym. Po zamordowaniu Sancha na tron wstąpił jego brat i wróg. Cantar de mio Cid . świątyni słońca Coricancha bogato zdobionej złotem. Liczne pozostałości budowli Inków. druga wierszem. po 9-miesięcznym oblęŜeniu.hiszp. Cwał . kusko). 'Poemat o Rodrygu'.. pod Burgos. najstarszy zachowany dokument (z ok. (Cronica rimada). zbuntowanym przeciw ojcu. którego radami gardzi. Koń (Chody).).zob. Od 1954 wbetonowany przy molo Greenwich w Londynie jako ośrodek szkoleniowy Marynarki Handlowej. pierwszego władcę Inków. Ruiny pałacu Manko Kapak. Cuzco . Cicero(n). fantastyczne rysy. W 1074 poślubił Jimenę Diaz. 'Poemat o Cydzie'. wysłany jako chłopiec na dwór Ferdynanda I. nadaje młodemu Cydowi całkiem nowe. Cyd .. przeszedł na słuŜbę nowego króla. który łączył bohaterstwo na polu walki z brakiem skrupułów w polityce. Cyceron . Koń Cyda nazywał się Babieka (Bawieka). 'krótka koszulka'. potomkami plemion pre-Inków. zwł. Cusco. opublikowany w 1779. który przepłynął 363 mile w ciągu jednego dnia. króla Kastylii.

inicjały imienia i nazwiska.. w cyfrę. libretto: Emery. Cyfry arabskie . Arabia. zob. J. Drewniany. znak graficzny liczby. dawn. sznurowa. obowiązującym poglądom estetycznym. Hugo. F. podcyfrować. monogram.: Fr.tragikomedia (ParyŜ 1636. Wyspiańskiego (wyst. J. z 1802. Cyfra . Cyfrować . i synowskim obowiązkiem zmycia hańby swego rodu krwią ojca Jimeny. (A.uŜywane przez staroŜ. Opera (ParyŜ 1885) Masseneta. prowadzących Ŝycie nieregularne.zdobić ornamentem. 1907). z węg csiga.przest. tj.hiszp. Fryga. np. nm. przekład Jana Andrzeja Morsztyna (Zamość 1660) i adaptacja St. być niczym. Gallet i E. L. haftować. konflikt bohatera rozgrywa się między jego miłością do Jimeny. Być cyfrą. litera X. zero. wyraŜające protest przeciw konwenansom. góralskich. drobny.dawn. luźne ugrupowania artystów. który spoliczkował Don Diega. sztuki (1618) Guillena de Castro. w cyfrę powiązany płotek. Wiersze hiszp. Pan Tadeusz. 1830 ParyŜ romantyków. deseń. fr. człowiekiem bezwartościowym. waŜyć za cyfrę . Cedynia. pętlowa ozdoba spodni (np.uŜywane dziś powszechriie..Las mocedades del Cid i Las hazanas del Cid . Cydzyna . normom społecznym. Herdera sztuki Castra na jęz.) Cyga . Blau wg Corneille'a i Castra. Leconte de Lisle. córki Don Gormasa. Mickiewicz. ozdoba. 91. w literę X.zob. 'Czyny bohaterskie Cyda'. ojca Rodryga. niekiedy ekscentryczne. słynny przekład J. Cyfry rzymskie . Rzymian (i w pewnych wypadkach współcześnie) znaki graficzne liczb będące kombinacją niektórych duŜych liter alfabetu łac. G. Zorilla. Jej tradycyjnym ośrodkiem był od ok. huzarskich).. oparta bezpośrednio na sztukach Castra. Cyganeria . 1. wyst. Cascales. M. indywidualistyczne. a . 1666 = Mdclxvi. pol.bohema. zerem. ornament. de Zarate (wg Tirso de Moliny). de Heredia.zob.: V. Warszawa 1662) Pierre Comeille'a. Cyd . podpisywać dokument swoimi inicjałami.

zob. opera (Turyn 1896. powieść (1848. La vie de boheme (1849) Teodora Barriere. 1920) Henri Murgera. Bardziej znani z nich: Roman Zmorski i Włodzimierz Wolski. Cyganie Jozsim. pol.jedna z najpopularniejszych kompozycji skrzypka-wirtuoza hiszp. dedykowane Heinemu. przez czas krótki sympatyzowali z nimi Norwid i Lanartowicz. wg Murgera. Zorika. 1838-43. 2. Lwów 1901) Pucciniego. cechowały ich zainteresowania ludoznawcze. Mimi.nm. płockie). dzieła zapomnianego. nie umiejący pisać autor podyktowanej z pamięci ksiąŜki Myślistwo ptasze. córka bogacza Dragotina.tradycyjna nazwa gromadki literatów i malarzy warszawskich. ma poślubić Jonela. powieści: Próchno (1903) Wacława Berenta. W utworach swoich wyraŜali pogardę dla konwencji obyczajowych.. związana z wyjazdem Norwida za granicę. Cygański. Synowie ziemi (1904-11) Stanisława Przybyszewskiego i Wspólny pokój (1932) Zbigniewa Uniłowskiego.fr. wyd. szlachcic ze wsi Cygany (woj.fr.Xvi w. "Cyganeria warszawska" . lecz hulaszczej egzystencji malarzy i literatów (takich jak autor sam). Melodie cygańskie . śycie cygańskie . Sceny z Ŝycia cyganerii . Cygański Mateusz . Un prince de la boheme. wyd. naleŜące do "Scen z Ŝycia paryskiego" Komedii ludzkiej. Król cyganerii . popr. sentymentalny opis trudnego Ŝycia i niepewnej.fr. niŜej) i młodopolski Kraków (Stanisław Przybyszewski). Sztuka (1912) Adolfa Nowaczyńskiego. myśliwy-ptasznik. wierszowane portreciki 173 . pol. istniejącej w okresie ok. Zawiera ono porady łowieckie. por. opowiadanie (1840. Scenes de la vie de boheme. Ośrodkami polskimi były: Warszawa ok. jak na Cygana przystało. Cygeńska miłość . 1840 (Cyganeria warszawska.La Boheme. wyst. Opera (1897) Leoncavalla wg Murgera. opisy Ŝycia ptaków i krótkie. 1845) Balzaca. dramatyzacja powieści Murgera. ale zakochuje się w grajku. por. rusza dalej w świat.. wojnie światowej znów ParyŜ egzystencjalistów. po 2. odkrytego w 1836.później Wiedeń i Berlin modernistów. Zigeunerliebe. Pabla Sarasatego. operetka (1910) Franza Lehara. Stworzyła liryczną legendę o cyganerii Montmartre'u i Dzielnicy Łacińskiej ParyŜa. libretto: Luigi Illica i Giuseppe Giacosa. Cyganeria . w którym się opisuje sposób dostawania wszelakiego ptaka (1584). który jednak. "filistrów" i świata salonów. poetyczny. 1844-1908.

koło'.słynny cykl ludowych historycznych pieśni serbskich..). Okrągłego Stołu . Cykl księŜycowy. łac. w których powtarzają się serie zjawisk następujących po sobie w określonym porządku. np. poematów bohaterskich itp. Artur. kyklos 'krąg. mających ze sobą luźny związek. po którego upływie dni tygodnia przypadają na te same dni miesiąca. hist. cyclus lunae decemnovennalis. cykle sag śrdw.. np. w znacznej większości zaginiona twórczość cyklików gr. a.łac. z przygodami Tristana i Izoldy i innych związanych z nimi osób. Cykl epicki grecki . od imienia astronoma gr. który odkrył go w 433 pne. cykl sonetów.. pne. kwarfetów. obrazów. wyŜej Cykl bretoński. uzupełniający i rozwijający treść Iliady i Odysei Homera. Cykl słoneczny . .zob. Graala. pieśni serbskich i chorwackich. których tematem jest bitwa na Kosowym Polu (zob. łączących się z sobą formalnie a. Ulster. po którego upływie fazy KsięŜyca przypadają na te same dni miesiąca. poetów cyklicznych.gatunków (w nomenklaturze autora "narodów") ptasich. okres 19 lat. Cykl ulsterski . Cykl platoński zob.z Viii-Vi w. skupiona wokół szczególnie znanych mitów. treściowo.cykl lud. Cykl Marka Królewicza . tworzących zamkniętą całość. łączących się tematycznie z dziejami oręŜa i uczuć miłosnych rycerzy króla Artura poszukujących św. np.zob. Cykl karoliński . Cykl Kosowa . Cykl legend arturiańskich a. okres 28 lat. z gr.) 15 Vi 1389..(1) okresy czasu. zwł. Cykl . Cykl bretoński . ogromna. dotyczących Marka Królewicza (zob. cyclus solaris.. będąca w literaturze gr. Cykl . cykl trojański. związany z tragedią Edypa i jego rodu.zob.(2) zespół utworów art. a. waŜnym źródłem tematów dla poezji. i in. cykl tebański. Platon.ogólna nazwa poematów i romansów późnego średniowiecza i początku epoki nowoŜytnej aŜ do Cervantesa i Ariosta. cykl Metona. Chansons de geste. dramaturgii i sztuki gr.

pomocnicy Hefajstosa. Kniaźnina. świetni kowale piorunów dla Zeusa. kylindros 'walec. Ge): Brontes ('grzmot').Pyracmon). a potem Odyseusz z towarzyszami w niewoli u cyklopa Polifema. i plastyki antycznej.potęŜne mury z okresu kultury egejskiej (wznoszone z olbrzymich bloków kamiennych. w międzywojniu noszony jeszcze przez dyplomatów i kominiarzy. część kostiumu sport. Pałac DoŜów. dopasowanych do siebie. Cymbały . Polifem. o których istniały co najmniej dwie tradycje. podgiętym rondkiem. Wyrokiem sądu ludowego w Atenach Sokrates (zob. tł.dramat satyrowy Eurypidesa. 9. bez rządu i praw.szalej jadowity. równi bogom. przez śydów i Cyganów. ulubiony zwł.poj. jednoocy olbrzymi. obecnie ludowy.Cyklopi . Argos. cicuta 'trawa trująca'. Wenecja. l. z gr. Ulubiony temat lit. niekiedy składany (szapoklak). choć jednoocy. 9. niegdyś bardzo popularny'.obraz (1578) Tintoretta. Mury cyklopie (cyklopowe) . którymi otaczano grody warowne (Tyryps. do 1914. D. powszechne męskie nakrycie głowy w Europie. Ŝyjący w jaskiniach na dalekiej wyspie (zidentyfikowanej później jako Sycylia). Cykuta . Kyklops 'cyklop' dosł. z łac. spotykany często w kapelach węgierskich. zwój'. 106. Wg Hezjoda (Teogonia. pochodzenia wschodniego. w kształcie płaskiej skrzyni z naciągniętymi metalowymi strunami. palcatkami). silnie trująca roślina zielna wieloletnia z rodziny baldaszkowatych. w Xix w. zob. 'krągłooki' od ops 'oko'. Fr. Steropes ('błyskawica') i Arges ('błysk'. Cyklop . 149) byli trzej cyklopi. strunowy uderzany (pałeczkami drewnianymi. nie łączonych zaprawą).mit. zbroi dla herosów. Cylinder . humorystyczne ujęcie epizodu z Odysei. do jazdy konnej. w Xviii w. z niewielkim płaskim a. u Wergiliusza . pol.) skazany został na śmierć przez wypicie soku z kłączy cykuty za "nieuznawanie bogów" i "deprawowanie młodzieŜy". okrutny i ludoŜerczy. słuŜąca jako ochrona głowy przy upadku z konia. kymbalon. U Homera jest to dziki lud pasterski. Odyseja. Z gr.instrument muz. jedyny zachowany egzemplarz tego typu sztuki: Sylen z satyrami.sztywny kapelusz męski w kształcie walca róŜnej wysokości. gr. z gr. Z uwagi na ich wymiary staroŜytni przypisywali ich powstanie cyklopom. kryty jedwabiem. Wulkan i cyklopi . por. Sielanka Teokryta. budowniczowie prastarych fortyfikacji. Homera. . grotów do strzał dla Apollina i Artemidy. synowie Nieba (Uranosa) i Ziemi (Gai. Mykeny).

wbijała dłonią gwoździe w grube deski i łamała podkowy. król Brytanii ok. 2. którą potem. Winowajcom wreszcie przebaczono. z tematem zakładu z opowieści o Ginevrze Nieszczęścia poczciwej białogłowy w Dekameronie. córka księcia mazowieckiego Ziemowita Iv. Po szeregu skomplikowanych perypetii wszystko się dobrze kończy. zobaczywszy po raz pierwszy w Ŝyciu przejrzyście odzianą piękną dziewczynę. z którego uwalnia go Lysimachus. 'bałwan.przest. Nie mogąc przełamać jej oporu. córkę króla Cymbelina. Ale Ŝaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu.jedna na Cypr. kradnie z jej sypialni (dokąd się dostał w kufrze) bransoletę. Ŝart. 1395-1429.-nm. zakąska'. swobodnie zaadaptowane z Kronik (1577) Holinsheda. Boccaccia. 641-42. 5. i obie małŜeńskie juŜ pary wracają do ojczyzny . pot. w wyraŜeniu: sam cymes) rzecz wyborowa. przyczyniła się do wzrostu wpływów polskich na dworze wiedeńskim. Mickiewicz. . bydlę'). 40 ne.gniotła palcami orzechy. zmarły tuŜ przed inwazją Rzymian. zuomuesse 'przystawka. Cyniczny Jachimo zakłada się z Leonatem Postumem. Była jedną z najsilniejszych Polek . rywala Jagiełły do ręki królowej Jadwigi. zakochał się w niej i dzięki temu uczuciu nabrał rozumu i wykształcenia. doskonała. Pan Tadeusz. druga na Rodos.-g. która jako alegoria moralna cieszyła się w Xvii w. gdzie dostaje się do więzienia. 1.para bohaterów z opowieści Podwójne porwanie z Dekamerona. która płynęła statkiem do swego narzeczonego Pasimunda na Rodos. bogaty i potęŜny władca.ok. Obaj porywają Ifigenię i Kassandrę w trakcie ich wesela i uciekają z nimi na Kretę. narzeczonej brata Pasimunda. Ifigenię.Cunobelinus.sztuka (ok. zakochany w Kassandrze. łącząca fragmenty pseudohistoryczne. Cymbelin . 12. matka cesarza Fryderyka Iii i babka Maksymiliana I. siostrzenica Jagiełły. Cymbelin . (zwł. do zdrady małŜeńskiej. Zagnany wiatrem dopływa do brzegów Rodosu. Cymes . Ŝona księcia austriackiego Ernesta śelaznego Habsburga.Było cymbalistów wielu. Porywa na morzu umiłowaną. wręcza Postumowi.. kompot. 'deser. księŜniczka mazowiecka. Tępy i głupi Cypryjczyk Cymon (tzn. 9. (A. Ŝe nakłoni jego Ŝonę Imogenę. a przy tym słynęła z urody. z jid.. jedyna w swoim rodzaju. wielką popularnością. 1610) Szekspira. jako dowód zdrady. Cymon i Ifigenia . Boccaccia. coś dobrego' od śr.) Cymbarka .

ośmiokątnej. dęty o prostej a. Ŝe został obrany dyktatorem w wojnie z Ekwami. orał swoje pole.ang. Beczka cynika . góry Cynthus (gr. zwł. 'Cyncynaci'. kyon 'pies'. w 458. cupressus.Cyncynat . Cyntia. gr. Cynik . Wg tradycji był symbolem rzymskiej prostoty. do 30-407m wysokości. pne. staroŜ. przydomki Artemidy (Diany). Rzymianin z V w.. od jej miejsca urodzenia. w Azji i Ameryce Płn. zazw. Kynthos) na wyspie Delos na M. postać historyczna.. konsul w 460.drzewo iglaste o wysmukłej. Epikur (Ogród). niekiedy gardzący wszelkimi zasadami i wartościami. a po 16 dniach zrezygnował z dyktatury i wrócił do pracy na roli. łac. jednym z nich był Tadeusz Kościuszko. Pies (Scypion i Berganza).) i rozwijającej się w Grecji i w Rzymie do Iv w. budowany w róŜnych wielkościach (zob. Cyprys . przemianowane w 1790 ku czci gen. lekcewaŜący szanowane instytucje.człowiek nie uznający wartości powaŜanych w jego środowisku a. z łac. Cincinnati .miasto w Ohio (USA). Rzymian uwaŜane za symbol Ŝałoby. Claira. a. Serpent). w odmianie ozdobnej o koronie piramidalnej. gdzie wykładał Antystenes. tuŜ przed ich demobilizacją po wojnie o niepodległość. z poezji lud.instrument muz.zob. JuŜ u staroŜ. Delia . cincinnatus 'kędzierzawy'. Akademia. rosnące w krajach. Cynk . gdy. Cypion i Berganza . ne. Losantiville. przez Antystenesa z Aten (zob.mit. Cyncynat pokonał Ekwów.) miał mieszkać a. stoŜkowatej koronie. wg legendy. choć szczegóły jego kariery wzięte prawdop. znany w śrdw.. zwolennik filozoficznej szkoły cyników zał. a jego gałęzi uŜywano przy pogrzebach. dawn. grupie. sposoby postępowania i autorytety. Europy. zakrzywionej rurze. Dziś hodowane w parkach i na cmentarzach płd.w której Diogenes (zob. uŜywany jeszcze w Xviii w.. od gr.-rz.Lucius Quinctius Cincinnatus.. Egejskim. z której miał wykładać. por. odwagi i surowości obyczajów. zawiadomiono go. śródziemnomorskich. członkowie stowarzyszenia oficerów armii amer. St. prezesa stowarzyszenia Cyncynatów. Stoa (Poikile). The Cincinoati . cnoty. . załoŜonego w 1783. Nazwa od ateńskiego gimnazjum Kynosarges.

Ostrzegliśmy o fortelach.) . o zainteresowaniach naukowych. pisarz. zarząd dzielnicy. oraz dwóch powieści fantastycznych wyd. Tukaj albo Próby przyjaŜni. okręgu. Kolber.poetycki dramat płaszcza i szpady (ParyŜ 1897. pisze dla niego listy miłosne do niej i śpiewa serenady pod jej balkonem. Cyrano de Bergerac . kartezjanin. obwód'. dla jej dobra bohatersko pomaga rywalowi. Rycerski Cyrano. 214-15.przest. Mickiewicz.I cyprysy mają swe kaprysy . (w b. potem próŜny kweres. Ŝołnierz. ze śrdw. poznaj gałąź cyprysową. nie daje przez 15 lat wygasnąć jej uczuciu do zmarłego. 2. w bajkach i lit. dowiedziawszy się. obwodu.(wym. Ŝe zaszła zgoda. ateista. kontrakt spisany z diabłem. Dziady. pol. Odkrywa jej swą miłość i rolę w tej sprawie dopiero na łoŜu śmierci. a gdy przyjaciel poległ. Dan w Erebie. część obszaru większego miasta. Cyrograf . nr 33. Jeśli na to się ośmielisz. 173-182. (O. okręg. z łac. relacjonujących podróŜ na KsięŜyc i w okolice Słońca ogłoszonych po śmierci autora w 1656 i 1661. paryŜanin. (A. wolnomyśliciel. Nasz poseł Mefistofelisz Do wymiany traktat poda. mego losu godła. przed zefirem czoła nie ugną. Por.) własnoręczne zobowiązanie na piśmie. 2. 302. Mickiewicz. A za zgodność: Hadramelach. oddający mu duszę po śmierci w zamian za róŜne dobra materialne a. circulus 'koło. pojedynkowicz. Ŝe się nagną mile i nawzajem na siebie mrugną. Łódź 1898) Edmonda Rostanda. w sztuce przedstawiony jako gaskoński szlachcic o czułym sercu mimo komicznego wyglądu (nos!). oryginał. po polsku pod wspólnym tytułem Tamten świat (1956). zaborze ros. berŜerak). StrzeŜ się. wychowanek College de Beauvais. Cyrkul . Dla znaku.skąd Molier zaczerpnął przesłowie: "Po kiegoŜ diabła łaził na ten statek?" (w Szelmostwach Skapena. cirographum. Ŝe jego umiłowana Roksana kocha innego. w szabas rano.) Patrzypatrz się lepiej.) komisariat policji. komedii Le Pedant joue (1654). 1619-55. część Iv. łac. tragedii Śmierć Agrypiny (1653). wyst.o groteskowej powierzchowności (osławiony nochal). 11).) Cyrano De Bergerac Savinien . cytat ze staropolskiego poloneza. To pamiątki rozstania. Mają jednak chwilę. duchowe za Ŝycia. zazw. autor satyrycznych Listów (1654).zwrot przysłowiowy. WszakŜe i cyprysy mają swe kaprysy. (A. Tak ma stać się: Lucyferes. 6. Własną ręką podpisano. (dziśŜart. pakt. Parnas.dawn. Z wysokich Parnasów.

zajął Babilonię. prawdop.Gdy Cyrus najechał ziemie Massagetów. niepowstrzymany gaduła i natręt. aby pozostawił jej kraj w spokoju i wrócił do domu. a zarazem pozwalając śydom na powrót z niewoli babilońskiej i odbudowę świątyni jerozolimskiej. kim on jest. Cyrus i Krezus . W rozstrzygającej bitwie Massageci pobili Persów. Krezus. komediaprozą (ParyŜ 1775. na wysokim poziomie artystycznym. Lidię. Całym swym państwem rządził mądrze i tolerancyjnie. Warszawa 1781) Beaumarchais'go (nosząca podtytuł: Daremna przezorność). opera komiczna (Weimar 1858) Petera Comeliusa. "Cyrulik Warszawski" tygodnik satyryczno-polit. wydawany w Warszawie w 1926-34.dawn. Asyrię. choć nie wiedziała. Szanował zwyczaje i religie miejscowe. Il barbiere di Seviglia) opera-buffa (Petersburg 1782) Giovanniego Paisiello.gr. on jednak prowadził dalej działania wojenne i zdołał nawet podstępem wziąć jej syna do niewoli. nauczyciel muzyki Rozyny. w walce z Massagetami. jest opiekunem Rozyny. faktycznym redaktorem był do 1932 Jan Lechoń. z łac. Cyrus Ii Starszy (Wielki) . Cyrus . pol. Podbił Medię. doktor i stary zrzęda. zobaczył Rozynę i zakochał się w niej z wzajemnością. przy pomocy pomysłowego Figara (dawniejszego sługi hrabiego.fr. w 529. wyd. Krush. Cyrulik sewilski (wł. Zginął w czasie wyprawy przeciw plemionom scytyjskim w dorzeczu Amu-darii.. którym.nm. Syrię i Palestynę. 1780.zob. wydać za mąŜ. pokonanym okazywał łaskę. bo inaczej nasyci go krwią. Kyros. Hrabia Almawiwa. golibroda. Der Barbier von Bagdad. aby zwrócił jej syna i wycofał się bezkarnie. wbrew jej woli. cudak. libretto: Giuseppe Petrosellini wg Beaumarchais'go. cheirourgos 'rękodzielnik'. pol. wyst. później Jerzy Paczkowski. z inicjatywy grupy Skamandra. młody grand hiszpański. podstępny łotr. dziś cyrulika). libretto kompozytora. na zdobywanych ziemiach witano go jak wybawiciela. oddając cześć Mardukowi w Babilonie. Cyrulik z Bagdadu . balwierz. z dynastii Achemenidów. felczer. mimo woli pomaga zakochanemu Nureddinowi w zdobyciu pięknej Margiany. chirurgicus z gr. cyrulik Abul Hassan.Cyrulik . pomaga Bartolowi w jego zamiarach. pers. załoŜyciel państwa perskiego. Bartolo. Don Bazylio. Almawiwa doprowadza do ślubu z Rozyną pod samym nosem Bartola. Komedia ukazuje sposoby. ich królowa Tomyris wzywała go kilkakrotnie. Cyros i Tomyris . Cyrulik sewilski . król perski od 550 pne. którą więzi i chce. Wtedy wysłała herolda do "niesytego krwi" króla. Le barbier de Seville.

Napis na grobie Cyrusa . Kyrou paideia. 1929).ok. Cyryla (stąd nazwa). przełoŜył na ten język Biblię i wraz z Metodym wprowadził go do liturgii. bracia: Cyryl (Konstantyn). i in. zburzono teŜ zabudowę dawnego śoliborza. cittadella zdrobn. Aleksander Wielki.. dziś w ruinie) zachował się i jest czczony jako świętość narodowa Iranu. Cyadela warszawska .powieść heroiczna (1649-53) Madeleine de Scudery..melodramat Pietra Metastasio. Grobowiec Cyrusa . staro-cerkiewno-słowiańskim) w celach misyjnych. Cyryl i Metody .alfabetyczne pismo słowiańskie oparte na gr. utworzone przez jednego z uczniów św. samodzielna twierdza panująca nad miastem. Nie Ŝałuj mi tej odrobiny ziemi..twierdza zbudowana w Warszawie na rozkaz cara Mikołaja I w 1832-34 po upadku powstania listopadowego na terenie konwiktu pijarów i wokół koszar gwardii pieszej koronnej z Xviii w. ok. Cyrylica . od cittade 'miasto'. Nar.święci. Cytadela zahamowała rozwój miasta w kierunku . tj.katolicki zakon kontemplacyjny. w Polsce od 1140. Ciro riconosciuto . Gal. głagolicę (zob. Plutarch. Luwr. powieść Ksenofonta (wyd. Cytadela . Xviii w. jam Cyrus.zginął. z wł. Roberta. "apostoł Słowian". wraz z Metodym ułoŜył najstarszy literacki język słowiański (zwany starosłowiańskim a. która kryje me zwłoki". Cystersi . Angeliki Kaufmann. stąd nazwa) w Burgundii (Francja) przez św.dawn..-cerkiewno-słow. a głowę jego Tomyris włoŜyła do bukłaka pełnego krwi. majuskule. Obrazy: Rubensa.gr. załoŜ. oddzielony od benedyktynów. twórca państwa perskiego. w 1098 w Citeaux (łac. 869. 827 .-macedońskiego okolic Sołunia (Salonik).). w Bułgarii. ParyŜ. Cistercium.. ukazuje Cyrusa jako idealnego władcę idealnego państwa. uŜywane w części zabytków st. Cyropedis . pol.w Pasargade (pierwszej stolicy Persji. 69. na podstawie narzecza płd. Budapeszt. monarchii absolutnej. aby wreszcie napił się do syta. zdaniem autora. Artampne ou le grand Cyrus . stworzył najstarsze pismo słowiańskie. wykwintny portret Ludwika Xiv w pseudohistorycznym kostiumie. powstałe w Ix-X w."Przechodniu.

Cisioianus. którzy w pradawnych czasach nauczyli ludzkość sztuk. później takŜe tłumaczony na języki narodowe i układany w niezliczonych odmianach stosownie do lokalnych potrzeb. Cywilizacja. wół podolski. znany w śrdw. Kytera. 40) strunami. pasterz owiec a.) przyniósł naukę czytania i pisania. od Ianuarius łac. cithara z gr.. I. ze śrdw. z ukr. ciesiołki itd. 'Obrzezanie Pańskie'. 1. Oddział Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego. ianus skr. cithara z gr. 'styczeń'.płn. kithara. dawn.konnej jazdy. Cytara . jako instrument towarzyszący przy śpiewie. Atena ..caban. Cyzjojan . Więzienie mieściło się w osławionym X Pawilonie i w kazamatach. kierowany przez Demeter.) był wielkim bohaterem cywilizacyjnym Attyki. Dziś częściowo zniszczony zabytek architektury obronnej Xix w.). Prometeusz (zob. wyliczający święta i patronów skrótami z początkowych sylab nazw i imion wg ich kolejności w miesiącu. z łac. czoban 'pasterz'.Xvii w. Cytera .).instrument muz. Dawcy cywilizacji . ale najpopularniejszy w Xvi . kithkra. rzemiosł. (w Polsce od Xiv do Xviii w. naciągniętymi na płaskie pudło rezonansowe. Dionizos wprowadził uprawę winorośli itd. tkactwa. łac.Folklor wielu krajów opowiada o ludziach a. a stoki Cytadeli były miejscem straceń. bogach.skr. Czaban . strunowy szarpany. rosły baran wołoski. praktyk religijnych itd.zob. Kadmos (zob. z łac. z kilkudziesięciu (ok. płaskim korpusie rezonansowym i dość długiej szyjce. od Circumcisio Domini łac. . o gruszkowatym. wołów. Triptolemos (zob..instrument muz.wiersz łaciński o 24 wersach (po 2 na kaŜdy miesiąc). strunowy szarpany. czaban od tur. W Xix w.. uŜywana gł. słuŜył jako mnemotechniczna pomoc w braku drukowanego kalendarza od Xiii w. Cytra . W Cytadeli zamykano uczestników powstań narodowych i działaczy ruchu robotniczego. zapamiętywany przez Ŝaków i kler. nauczył ludzi siać zboŜe. Europie. na dobre sto lat. cisio . zwł.

. radziecki dowódca wojskowy. zwrotna. sztywna czapka wojsk.) Pięćdziesiąt wioseł w biegu ja nagli. napaść. stąd dawne zwroty: wyciąć w czambuł 'w pień'. prawnuczka Tadeusza Czackiego.na dziobie i na rufie. dziś tylko w wyraŜeniu: w czambuł 'ogółem. w niektórych armiach uŜywana do 1914. pod dostatkiem'. wypad Tatarów. uŜywane przez Kozaków zaporoskich do Ŝeglugi po Dnieprze i do wypraw wojennych na wybrzeŜa tureckie M. w całości.powieść (1923.1876-1961. skoczył do rzeki Ural i zginął. (. 3. franciszkanka. 18-20.) Jak jaskółka czarna. galopem'. długie. 1935) Dymitra Furmanowa. z tatar. dawne męskie okrycie wierzchnie.. gromada. w czambuł konia puścić 'cwałem. wyd. o dwóch sterach . Film (1934) Gieorgija i Sielgieja Wasiliewów. ranny. przen. noszone w Polsce od Xvii w. Czapajew Wasilij . ryczałtem'. moŜe z wł. Czapajew . po heroicznym oporze. Czamara . wyboru. 14. dywizji odznaczył się w walkach z Czechosłowackim Korpusem w Rosji i z generałem Kolczakiem. lotna (. Czajki . z węg. Nasza czajka szybka.. wprowadzona we Francji w 1805. zagon. zaniewidziała w 1898. którego wyparł na Syberię. tatarski oddział zbrojny. acciamarra 'długa suknia'. z płaskim denkiem i z daszkiem.1887-1919. śmija. csako. wataha.dawn. . z ozdobnymi guzikami i pętlicami. Czambuł . głównie przez mieszczan. szamerowane. wszystkiego w czambuł 'w bród. OkrąŜony w Łbiszczenku (obecnie Czapajewo) w drodze powrotnej na Ural. czapuł 'zagon. najazd. hymn pochwalny na cześć legendarnego bohatera. i przez cały Xix w. w 1918-19 na czele 25. bardzo szybkie i zwrotne. Czarnego. bohater wojny domowej.dawne łodzie kozackie.wysoka. Dwa dział ze spiŜu i sto janczarek. od 1922 organizowała w Laskach warszawskich warsztaty pracy i szkoły specjalne dla niewidomych. kupa.. pol. z ukr. Dla Turków niesie podarek. Słowacki. giwerem i noszona 1807-31 . najazd'.Czacka RóŜa . w 1910 załoŜyła Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Warszawie. w Polsce zwana kaszkietem a.węgierka. bez wyjątku. 16. (J.) Czako . uwaŜane za strój narodowy i patriotyczny. z szalowym kołnierzem do pasa. a od końca Xviii w.

z czewonego sukna. cięŜar władzy. podkładka (filcowa) umieszczana bezpośrednio pod siodłem. galerników w przedrewolucyjnej Francji (fr. pozyskać. król zgodził się w1oŜyć czapkę frygijską na głowę.spiczasta. długa ozdobna kapa okrywająca konia. czapka Amazonek we Frygii. Czapką.(w baśniach i legendach) czyniąca człowieka niewidzialnym. tradycyjna część ubioru kobiet muzułmańskich w niektórych krajach. przychylnie usposobić. W 1790 postawiono przed sądem wojennym Ŝołnierzy z garnizonu w Nancy. okrągła czapka bez daszka. (czapki wolności). czapka wyzwoleńców w staroŜ. do 30 lat galer.). niewielkim zachmurzeniu. Czapka frygijska .przysł. za bunt przeciw niesprawiedliwemu traktowaniu ich przez oficerów.spiczasta. grzecznością). nakrycie głowy uŜywane na staroŜ. Rzymie. tur. kłopoty i troski osoby pełniącej waŜną i odpowiedzialną funkcję. bonnet rouge 'czerwona czapka'). z opadającym szpicem.kołpak wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza (pocz. ostre wyroki. W 2 miesiące później. Xii w..aureola świetlna wokół księŜyca na firmamencie.pokonać olbrzymią przewagą liczebną. Zwolnieni po amnestii w kwietniu 1792.. papką i solą ludzie ludzi niewolą . z dzwonkami i sarnimi uszami. wg mit. Czaprak . z niewielkim otworem na oczy. skaptować. widziana przy zamgleniu a.Czapka. Włodzimierz (Monomach). w Tuileriach. buntownicy z Nancy przybyli do ParyŜa w czerwonych czapkach galerników. gr. czar-szb 'zasłona .jaszmak. zjednać.przykrycie konia pod siodło. Lisia czapa . chlebem i solą (poczęstunkiem) moŜna ludzi ująć. zwanego Monomachem. czapkowaniem (ukłonami. Xiv-Xvii w. przen. z tur. Czapka niewidka . wzbudziły oburzenie. stąd nązwa. zazw. 'prześcieradło' z pers. zob. Czarczaf . Wschodzie. długa zasłona na głowę wraz z twarzą. Czapka błazeńska . które stały się odtąd emblematem Rewolucji Fr. kwef. głównie najemników szwajcarskich. (z długimi brzegami) urzędników bizantyjskich i doŜów weneckich. Czapkami zarzucić . pstra. Czapka Monomacha .

zdobył Bydgoszcz. Ŝe jazda przeprawiła się na małych barkach. 1599-1665. wreszcie Warszawę. powolnej. 1-4. Pobity pod Gołębiem. mistrz wojny podjazdowej. (K. gdy odzyskał przytomność po postrzale w twarz. osiągnął olbrzymią fortunę i skoligacił się z magnackimi rodami. z węg. Odtąd szrama została mu na twarzy. A szumnie. skąd wypuszczono go po ugodzie zborowskiej w 1649. kiedy Ŝołnierze unosili go z pola bitwy pod Monasterzyskami. rzucił się z koniem wpław w nurty cieśniny morskiej. a za nim uczyniło to samo 12 pułków. CięŜko ranny. "rycerza z prostej. csardos dosł.ludowy taniec węgierski w takcie 2/4 składający się z 2 części: melancholijnej. pasji friss a. Przerwa Tetmajer. szlacheckiej zagrody". ruszył na Pomorze Zachodnie. Wojewodą ruskim został w 1657. co mnie boli (wyrosłem) . zasłynął przy zdobyciu wyspy Als. mściwe okrucieństwo w czasie pacyfikacji na Ukrainie. ale z tego. a następnie na Ukrainie przeciw powstańcom.mawiał Czarniecki do dostojników i magnatów. lassu oraz gwałtownej. gdzie jak chce tradycja. gęślo. później kozackiej. Czardasz. umiejętności wodza i niezłomność charakteru. friska. Pobił Rakoczego. Ja nie z soli ani z roli.nocna'. patetycznej lassan a. Czy miasto zdobyte? . świetny kawalerzysta. Syn średnio zamoŜnego szlachcica słuŜył w wojsku od wczesnej młodości. ciągnąc płynące konie za sobą. Uczestniczył jako pułkownik w bitwie pod Beresteczkiem w 1651. gdy musieli zasiadać w senacie obok niego. Hej. zwycięŜył pod Warką. Jednak prozaiczny marszałek Montecucculi twierdzi. Z . ognia. Walczył następnie przeciw Moskwie (zwycięstwo pod Połonką w 1660). Cygańska muzyko! Huczcie. wzór Ŝołnierza i patrioty. 'taniec wykonywany w karczmie'. dostał się do niewoli tatarskiej. boŜyszcze wojska. surowości dla siebie i innych.in. a blaszka zastępowała przestrzelone podniebienie. prowadził nękającą wojnę partyzancką. w ten sam sposób przeprawił się i Czarniecki. m. przy bohaterstwie i patriotyzmie. basy. Walczył ze Szwedami w 1626-29. jeden z najwybitniejszych dowódców polskich. organizator walki wyzwoleńczej przeciw Szwedom (do której nie zawahał się wciągnąć nawet chłopów).) Czarniecki Stefan. czardasza ty mi graj. a dziko. Tucholę. łkaj. a w 1658 na pomoc sprzymierzonej Danii wraz z Austriakami. Czardasz . Buławę hetmańską otrzymał jednak dopiero na łoŜu śmierci. jako syn swego wieku okazywał teŜ bezwzględność. nadmierną ambicję. którzy krzywili się. do czego doszedł. zmarł w drodze powrotnej do Lwowa. odbił Kraków. wzięło się z wojaczki. W 1656 objął dowództwa kampanii przeciw Szwedom. dzięki niej został jednym z najwyŜszych dostojników.zapytać miał zlany krwią Czarniecki. pod śółtymi Wodami w 1648. pełnej Ŝycia. potem na Ukrainie z powstańcami Bohdana Chmielnickiego. Wszystko. W czasie wojny szwedzkiej ukazał wspaniałe.

Których sława pod niebo zwykła wylatować. w Xix-wiecznym dworze . czym winien nagrodzić krzywdy wyrządzone Polsce. Nar.. Lipa czarnoleska).poemat w 12 pieśniach (1858) Kajetana Koźmiana. (C. wznosi się pamiątkowy obelisk. Bo to potwarz i bluźnierstwo. Muz. który wg tradycji Ŝegnał go leŜącego na łoŜu śmierci. z roli . a. wypłakać Polsce oczy obie. (Z.) Czarnolas .muzeum Kochanowskiego.odpowiedzieć miał Czarniecki na pytanie Rakoczego. Cny Czarniecki. Kochowski. gdzie rosła słynna lipa (zob. siwy) Czarnieckiego.) Zarówno w Siewierzu. 1836) Jana Chryzostoma Paska. a tam. Rzecz o wolności słowa. (W. Pamięć walecznemu wojewodzie. Czarnieckiego odpowiada na gorzkie wyrzuty poety pod adresem przodków.z okresu 1656-88 (wyd. Nar. słuszna przy twym grobie. Tarant . Kąkol.. Stefan Czarniecki . zob. Muz. Czarnoleskiej je rzeczy Chcę . Lada jaka to niwa.przydomek nadany Czarnieckiemu przez Ŝołnierzy po jego zwycięstwach nad Szwedami pod Chojnicami. NiepróŜnujące próŜnowanie (1614). 481-83 (1843). Chorzelą i Działdowem.obraz (1870) Józefa Brandta. w Sokołówce.ta serca uleczy! (C. księcia siedmiogrodzkiego. Warszawa. (Hymn naradowy. zob. Jeszce Polska. Krwią i złotem . Xiii. 27-30.koń deresz (a. Dla ojczyzny ratowania Wrócim się przez morze. kary. Norwid. uczony . Przedświt. sielski. Umarłych próŜno płakać. Norwid. Czarniecki pod Kołdynką . hist. gdzie mieszkał Jan Kochanowski w swojej posiadłości. Krasiński.. Lecz stratę uwaŜywszy.wieś w woj. 16 Ii 1665.soli .kmiecy i królewski. 40-41.) Ty nie szukaj w ojcach winy.z dzierŜawy Ŝup solnych. Jak w Królewcu wybrzmiewał albo Sandomierzu. Czarniecki na koniu . Pamiętniki . Trzepaczka . Epigrammata polskie.. epopeja narodowa na wzór Eneidy Wergiliusza. Gminny.) Jak Czarniecki do Poznania Po swedzkim zaborze. na której miejscu znajduje się dziś romantyczny park. który w 1657 najechał ziemie Rzplitej. Warszawa. próŜno i Ŝałować. Ty nie wdawaj się w szyderstwo. widmo St. 13-16.z majątków ziemskich.) .obraz Piotra Michałowskiego. Moja piosnka (1). Ten kasztelański Jana język Czarnoleski. radomskim.

wychowuje dzieci i spędza się większą część dnia.nazwa świętokradczych niszy odprawianych dawn. Czarna międzynarodówka . Czarna bandera piracka.melancholia. gdzie wzywano diabła zamiast Boga i dopełniano sprośnych ceremonii dla ośmieszenia i sprofanowania właściwego obrządku. mających podlegać z jakichś powodów dyskryminacji a. Czarna giełda . Czarny .) uŜyta została jako chorągiew i dotąd uwaŜana jest przez muzułmanów za świętą relikwię.tom wierszy (1929) Juliana Tuwima. Ŝe czarna zasłona wisząca przed drzwiami Aiszy (zob. Czarna Bess . prowadzi gospodarstwo. zakon jezuitów (od ok. wg tradycji. 1873).Rzecz czarnoleska . Jolly Roger.spis osób podejrzanych. por: Biały (Biała izba). Czarna izba . 'Wesoły Roger'. Czarna gałka . za symbol niŜszości. 245). niekiedy ozdabiana wizerunkiem czaszki i skrzyŜowanych piszczeli.Kolor uwaŜany na Wschodzie. ang. zob. niskiego urodzenia. Zawisza Czarny. melancholia z gr. przez satanistów. 10. wyŜej Czarna bandera. notowanych a. gniew'. Egipcjan. przydomek niektórych władców a. a Omajjadów . głos przeciw przyjęciu do klubu. do której się poeta zwraca w sonetach 127-152 i którą kocha mimo jej niewierności.nielegalny.działanie mające na celu wywoływanie zjawisk nadnaturalnych przy pomocy złych duchów.w dawnym domu szlacheckim i chłopskim izba uŜytkowa. Czarna moneta . rycerzy. zapoŜyczony u staroŜ.klacz. w celu zyskania przychylności szatana. czerń dla Ŝałoby to zwyczaj rzymski (por. Czarna choroba . podczas balotaŜu (tajnego głosowania). Czarna msza . chole 'Ŝółć. Czarna flaga ."Czarnymi flagami" nazywano wojska kalifów bagdadzkich dlatego. Turpin Dick. Leszek Czarny. Melancholia. potajemny handel dewizami.w dawnej Polsce .. por. por. niewoli.z sonetów Szekspira.iron. Barwa (Czarna). dosł. gdzie się gotuje na kuchni. powiadano. Ŝe flaga Abbasydów była czarna (podczas gdy Fatymidów była zielona. prześladowaniom.miedziak.oznaczająca dawn. Czarna mogiła . nie zidentyfikowana. Czarna dama . łac. kobieta. Czarna lista . por. niŜej Czarny rynek.biała). zob. melas 'czarny'. . Juwenal. np.

Czarne berety . camicie nere. który go wydobywa.w łowiectwie .osoba sprowadzająca niesławę a.cięŜka. Czarna szabla . Europie. podobnie jak w innych okolicach dawano arbuza (kawon). morowe powietrze. dŜuma występująca epidemicznie a. Czarna wieŜa . zupa z kaczej krwi. Arbuz. przez organizowanie napadów na instytucje robotnicze i ich działaczy oraz pogromów ludności Ŝydowskiej i ormiańskiej. Czarna Ręka . Czarne podniebienie . rekuzy.pop. jednoosobowe) organizacje szantaŜystów a. Czarne koszule . Czarna sotnia . Czarna potęga . por. . pandemicznie w śrdw. Szabla. diament jest regularną odmianą węgla pierwiastkowego. brudna. Czarne diamenty .czernina. nazwa. WieŜa. tworzonym przez policję z drobnego kupiectwa. od noszonych przez nich w 1921-45 czarnych koszul.Czarna owca . pod którą występują tajne (często fikcyjne. gęś lub prosię na szaro.ang. black power. nazwa nadawana od 1905 w Rosji carskiej bojówkom organizacji monarchistycznych. męcząca. porywaczy. Cziornaja sotnia. hasło ruchu pewnych grup Murzynów w skupiskach (gettach) murzyńskich wielkich metropolii USA lat 1960. morowa zaraza. a.zob. Czarna polewka .wojska pancerne. stąd nazwa. źle płatna praca fizyczna.wł. rodzinę.węgiel jako bogactwo kraju. którzy 2 Xii 1789 czarno ubrani wyruszyli powozami na Zamek i złoŜyli królowi i dygnitarzom sejmowym zredagowany przez Kołłątaja memoriał z Ŝądaniem zrównania w najistotniejszych prawach mieszczan ze szlachtą. zwł.o człowieku mającym poglądy skrajnie reakcyjne. głoszącego konieczność izolowania się Murzynów od społeczności białych i wyŜszość fizyczną i umysłową Murzynów nad białymi.w Polsce . podawana dawniej starającemu się o rękę panny na znak odmowy..zob. rzemieślników i lumpenproletariatu do walki z ruchami rewolucyjnymi. Czarna robota .ziemia nie pokryta śniegiem. grochowy wieniec. we Włoszech.mór. Czarna Śmierć . faszyści włoscy. Czarna procesja .ros. hańbę na swoją społeczność a.demonstracyjne wystąpienie przedstawicieli 141 miast królewskich w czasie obrad Sejmu Czteroletniego. Czarna stopa .

a w 1802 obejmuje dowództwo dywizji w korpusie ekspedycyjnym na San Domingo. który w 1724 wszedł w Ŝycie w Luizjanie francuskiej (Ameryka Płn.fr. z ksiąŜęcego rodu. jak powszechnie było wiadomo. Rumunia). black is beautiful. nadany mu z powodu cech murzyńskich jego wyglądu. prawdop. poddający surowym rygorom niewolników murzyńskich. gdzie otwierano listy. Mickiewicz. umiera na Ŝółtą febrę.) Czarny kamień .ang. Czarny korzeń .powieść hist. a wzdycha do kraju. po bitwie pod Szczekocinami mianowany podpułkownikiem.słynny zabytek Braszowa (Siedmiogród. (1912) Wacława Gąsiorowskiego. niŜej: Jestem czarna. trawa jeszcze nie odrosła. Czarny generał . Anglię. Czarny gabinet . bohater opowieści Walter Scotta. Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie Pachnące kwitnął lasy. por. Murzynek. czarnym kamykiem. Czarny Douglas . wmurowany we wsch. zapewne meteoryt. 1. znaleziona w 1899 na Forum Romanum w Rzymie. z legiją Dunaju Tam wódz Murzyny gromi. gdzie zostaje komendantem wojskowym. al-hadŜar al aswad.Sir James Douglas. Jabłonowski zabiegł. wyraźnie. . W 1799 generał brygady w Legionach Dąbrowskiego. środk. Brał udział w powstaniu 1794 jako kapitan. przydomek nadany przez kolegów w wojsku Władysławowi Jabłonowskiemu. Konstytuanta zamknęła gabinet. por. (łac. "Czarny kościół" . herbu Prus. Czarny kamyk . zbyt młoda. złoŜony obecnie z kilku kamieni spojonych srebrną obręczą.Czarny. (A. 924-927.Rzymianie zaznaczali w kalendarzach dni niepomyślne. który najeŜdŜał płn. w sposób oczywisty (dowiedzione)..) w Mekce. zlikwidowano go ostatecznie w 1830. ale piękna..). Czarno na białym . Biały (kamyk). 1769-1802. aŜ kędy pieprz rośnie.tajne biuro załoŜone przez Ludwika Xiv w Hotel des Postes w ParyŜu. Czarny kontynent . fatalne.Czarne to piękne .arab. Pan Tadeusz. z ok. największa świętość muzułm. po zawarciu pokoju w Luneville zostaje generałem francuskim (przejściowo był dowódcą Legii Naddunajskiej).Afryka. splądrował wiele miast i wsi. z nieprawego loŜa.dawn. 500 pne. hasło niektórych organizacji murzyńskich w USA lat 1960.. 1286-1330. ale. Czarny kodeks . Czarny generał . łac. Code noir. lapis niger) stela z najstarszym napisem rzymskim po łacinie. a po zawarciu pokoju z Edwardem Iii zginął w Andaluzji w walce z Maurami. naroŜnik świątyni Kaaba (zob. w druku. nigro lapillo. przywódca szkocki.na piśmie.

Miłość (czarodziejem).dawn. dęby. Zawisza Czarny .24 Ix 1869 punkt szczytowy paniki na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej. "Czarny Kot" . wyŜej: Czarne to piękne. brzozy. księcia Walii. por. Namiot(y Kedara). Łabędź. 1330-76. Czarodziejski. ewent. Czarny rynek . Czarny szlak . liściastych.zob. z których część ocalała. najstarszego syna króla ang. Czarny papieŜ .niewolnicy afrykańscy wystawieni na sprzedaŜ. Czarny zwierz .29 X 1929 dzień największego w historii krachu na Amerykańskiej Giełdzie Akcyjnej.zob.zob. las o róŜnych gatunkach drzew. Radziwiłłowie.ang. por.pop. ściany jego obwieszono cennymi dywanami wschodnimi.zob. por. Czarodziejska góra . Czarny łabędź . generał zakonu jezuitów. Jestem czarna. dzik. potajemny handel towarami. bukowo-grabowy. Szlak(i). . wiązy i jesiony. 1. kładącego kres powojennej prosperity i rozpoczynającego wielki kryzys amerykański. Hans Castorp. Czarodziejska miłość .zob. Czarny ksiąŜę . takŜe zawierający jawory. Czarny las . od koloru zbroi. ale piękna . 4 (Wulgata: nigra sum sed formosa). przydomek Edwarda. Czarny wtorek .zob. klony.czarna zwierzyna. wyŜej Czarna giełda. Black Prince. "Chat-Noir".nielegalny. przydomek od czynów wojennych a.Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zob. gł. Edwarda Ii. 19 Ix 1873 wybuch paniki na Wall Street spowodowanej bankructwami bankowymi.kościół gotycki z 1385-1425.słowa oblubienicy w biblijnej Pieśni nad Pieśniami. o murach sczerniałych od poŜaru z 1689. a wkrótce potem i światowy. Czarny towar . Czarny piątek . Czarny Radziwiłł . Ŝart.

46 proc.poemat symf. rośliny i przedmioty. libretto: Leonid Miasin i Andre Derain (wg libretta Wieszczki lalek. Konstrukcja dramatyczna tego arcydzieła muzyki i poezji. dzięki czemu cudzoziemscy podróŜnicy w Xvi w. napisana nie dla dworu. ksiąŜę Tamino i jego ukochana Pamina. zwierzęta. stała się punktem wyjścia nm. baletu J. podziwiać mogli Polskę jako "państwo bez stosów". naleŜący obaj do wolnomularstwa. Czarodziejski sklepik . J. apologię zagroŜonej masonerii. jedno z 2 najwybitniejszych dzieł gatunku singspiel (śpiewogra. skorzystali z okazji. Czarownice . La sorciere. Autor i kompozytor.. długim jest Uprowadzenie z seraju Mozarta). Bayera). 1731. które przejść muszą bohaterowie. traktat (1862) Julesa Micheleta. nakazującą inkwizytorom i innym karanie śmiercią czarowników i czarownic. aby Sarastro przyjął ich uroczyście do kręgu wtajemniczonych w Świątyni Słońca. a ustają niemal całkowicie z końcem Xvii w. to na wiek Xvi przypada zaledwie kilka procent ogólnej liczby polskich procesów czarownic.fr. powołując się na słowa Biblii. Dopiero w 1776 zniesiono w Polsce karę śmierci za czary. (1896) Antonina Dvoraka. libretto: Emanuel Schikaneder. będącą podsumowaniem i przypomnieniem wcześniejszych uchwał. wydanego przez Wielanda w 1786. po 1580 i w czasie wojny trzydziestoletniej. muzyka: G. La Boutique fantasque. stosowały praktyki magiczne w celu oddziaływania korzystnego a. Xvii w. wg ballady K. Ex. Pławienie. . PapieŜ Innocenty Viii wydał w 1484 osławioną bullę Summir desiderantes. 1802) Mozarta.wiedźmy. opera fantastyczna (Wiedeń 1791. to równieŜ symbolika masońska. Czarownica . aby z opery uczynić. CięŜkie próby. DŜinnistan. przeciwstawiająca sobie dwa światy: realny i fantastyczny. Zwykle jednak pomawiano je o przymierze z diabłem. opery romantycznej. O. Rossini. 22. Erbena. Rozpowszechniły się one dopiero w pocz. Choć pierwszą czarownicę polską spalono w Waliszewie koło Poznania juŜ w 1511. nie ogarnięte obsesją magii. wyst. zatruwanie studzien. przy pomocy aluzji i symboli. na który przypada ok.nm. ale dla teatru ludowego na przedmieściu Wiednia.) czarownic. pol. zgubnego na ludzi." W Europie zachodniej masowe procesy czarownic osiągają kolejne szczyty po 1560.fr. udział w sabatach (zob. Procesy czarownic odbywały się juŜ w śrdw. osoby.Czarodziejski flet .. Czarownica południa . opr. jako modna wówczas feeria z treścią zaczerpnięta ze zbioru bajek wschodnich. mordowanie niemowląt itd. Zob: teŜ Młot (na czarownice). Reszta zaś odbyła się w Xviii w. Respighi. Die Zauberflte. rzucanie uroków.. opierając się na powieści wolnomularskiej księdza Terrasona Sethos. do Xviii w. 18: "Czarownikom Ŝyć nie dopuścisz. które wg Biblii i wierzeń chrześc. Do Polski fala prześladowań czarownic przyszła znacznie później (podobnie zresztą jak i inne zjawiska cywilizacji zachodnioeuropejskiej). balet w 1 akcie (Londyn 1919). procesów.

rozpieszczona. 'Dalsze cuda. 'Próba ognia'. 'Kilka uwag o "Skandalicznej ksiąŜce". Elsnera. JuŜ w 1688 spalono 3 osoby. Sabat. WojaŜe i kontakty ze słynnymi osobistościami Oświecenia zmieniły ją w swawolną. Mathera zawiera rozwaŜania pastora o działalności diabłów. 1959) Arthura Millera. a podejrzanych do dwustu. More Wonders of the Inovisible World ang. matka Adama Jerzego i Konstantego oraz Zofii Zamoyskiej i Marii Wirtemberskiej..dramat (1868) H.. podróŜe. Giles Corey. USA) w 1692 wynikał z purytańskiej wiary w magię. których przepowiednie popychają Makbeta na jego tragiczną drogę zbrodni.. Some Few Remarks upon "a Scandalous Book" ang. pokrywając ambicjonalne cele teatralnymi . K. za młodu była pospolitą panną. Proces w Salem. który sam ustanowił sąd procesowy. Mathera na powyŜszy etak.Czarownica z Endor . Czarownice z Salem . Pastor Cotton Mather (1663-1728) i inni rozpowszechniali pogląd. gorliwość śledcza władz szybko wygasła. sztuka (1953. liczba uwięzionych wzrosła do 150. pt..Proces czarownic z Salem (stan Massachusetts. i bliską krewną Matherą. co przy wrodzonej inteligencji i zdolnościach uczyniło z niej słynną sawantkę. W latach osiemdziesiątych rzuciła się wir intryg koterii politycznych. Ŝe winne tu są czary.. czyli Czarownica z Łysej Góry . Ŝonę jego stracono. WróŜka (z Endor). który zmarł w czasie przesłuchania. The Crucible . w 17. Dwór stanisławowski. 1746-1835. roku Ŝycia wydana za kuzyna ze względu na interesy rodu. Trzy czarownice . 19 osób stracono. a swoboda małŜeńska pozwalała jej na intymne znajomości z wybitnymi męŜczyznami. kontakty z luminarzami epoki skłoniły ją do uzupełnienia swych braków wykształcenia.zob. Leszek Biały. ksiąŜka (1693) C.opera (1809) J.siostry wiedźmy z Makbera Szekspira. The Wonders of the Invisible World ang. 'Cuda niewidzialnego świata'. Wychowana w domu magnackiego dorobkiewicza. Gdy posądzono o czary takŜe Ŝonę gubernatora. wyst: pol. 55 wziętych na tortury przyznało się do winy. W. bez wykształcenia i zainteresowań. Czartoryska Izabela z Flemmingów.ang.'. księŜna. od 1761 Ŝona Adama Kazimierza Czartoryskiego. prawdziwy szał ogarnął miasto dopiero w 4 lata później. . odpowiedź (1701) C.. interesującą lwicę salonową. bohaterów Salem. Sir Williama Phipsa.. Longfellowa o jednym z gł. atak satyryczny (1700) Roberta Calefa na ksiaŜkę Mathera. wraz z wybuchem epidemii nieznanej choroby..zob. Sabat czarownic .

Niki na zamku w noc poślubną słyszy dobiegające z pobliskiego ogródka restauracyjnego dźwięki walców.. 1797). będąc w Wiedniu. Legenda ind.. nowin. Czarny charakter sztuki. nazywana dawniej Matką Spartanką lub Sybillą. ros. Adama Wietemberskiego. operetka (1907) kompozytora austr. Ein Walzertraum. gorąco popiera Kościuszkę. od Iii do X w. w którym umieściła galerię obrazów i zbiór broni. Jednak Wasantasena odzyskuje przytomność. Sansthanaka. zakochała się. Czas. Od ok. Izabela zajęła się takŜe teatrem i kształceniem aktorów. okres .para kochanków z sanskryckiej komedii Gliniany wózek. kiedy brak rozrywek. wystawiany w wielu krajach Europy ok. W 1809 wzniosła Dom Gotycki.'. ZuboŜały kupiec bramiński Czarudatta i piękna kurtyzana Wasantasena kochają się. Goethe sparafrazował tę sztukę w balladzie Der Gott und die Bajadere. rozbiorze zajęła się odbudową zniszczonych Puław (zob. Tytuł powieści (1932. 1791 nastąpiła w niej kolejna zmiana: księŜna ulega ogólnonarodowemu nurtowi przemian i działaniu postępowych sił społecznych. zmarła w Wiedniu. Oscara Strausa.. Mriczczahakatika. później Świątynią Sybilli. wraca do swojej księŜniczki. Oparto na niej popularny balet Le Dieu et la bayadere. Po 3. marzy o Wiedniu i. 1936) Walentina P.). granych przez wiedeńską damską kapelę. W. wpieriod!. naprzód!. które dzięki niej stały się magnesem przyciągającym artystów i pisarzy. W 1800 wybudowała tam Świątynię Pamięci. zw. Banja. Wriemia. uprawiaia filantropię i zajmowała się oświatą ludu. datowanej róŜnie. dusi Wasantasenę w odległym ogrodzie i oskarŜa o tę zbrodnię Czarudattę. akt 6. pisała ksiąŜki. Czarudatta i Wasantasena . pol. wymyka się tam. 'Bóg i bajadera. Puławy zaczęto nazywać "stolicą gustu i nauk". 5 Iii 1831 Izabela opuściła Puławy pieszo.gestami. Zgromadziła w niej relikwie królów.. nierównej zresztą wartości. zjawia się na chwilę przed straceniem kochanka i ratuje mu Ŝycie. Majakowskiego. jednym z głównych ośrodków kultury w Polsce. zbiornicą pamiątek narodowych. wyd.. Pod koniec Ŝycia stała się symbolem patriotyzmu i polskości. Po powstaniu listopadowym Puławy uległy zniszczeniu przez wojska carskie pod dowództwem jej wnuka na słuŜbie ros. Czasie. występowała sama w teatrze puławskim w sztukach patriotycznych. zyskała na koniec przydomek Matki Ojczyzny. Katajewa. księŜniczka Helena. 1830. zajęcia. Czas ogórkowy . Następczyni tronu. "Marsz czasu" (1930). ros. pamiątki kultury. szwagier króla. Czar Walca . sanskr. w poruczniku Niki i chce uczynić go księciem-małŜonkiem. przypisywanej Siudrace. z napisem u wejścia: "Przeszłość Przyszłości". wodzów. Indische Legende (nm.nm. ze sztuki satyrycznej Łaźnia.martwy sezon.

1. zwiady.ang. 'czas jest po naszej stronie'. Wszystkie rzeczy mają swój czas . the time is out of joint. 5. E. urlopowy. 3. O czasy! o obyczaje! . straŜ. wieczność trwa'." Czas ucieka. Trupia czaszka i skrzyŜowane piszczele .. pilnowanie. ze średniowiecza.zob. warta. na urządzeniach pod wysokim napięciem. Ząb czasu . Czarny (Czarna bandera). z Biblii. 1. śmierć goni. Minione czasy! . Czaty . horda'. Znak. tempus edax rerum. z kolein. Gladstone'a w Izbie Gmin (1866) w dyskusji na temat projektu ustawy wyborczej (Reform Bill). oddział podjazdowy. O tempora! O mores! Niestety. niŜej Ząb czasu. kiedy mawiano: tempus fugit. śledzenie.łac. Owidiusza. Atłas. wyŜej: Czas poŜerca rzeczy. wieczność czeka . 1. Szekspira.wakacyjny. wywodzące się ze średniowiecza. tooth of time. z przemówienia W. jakŜe zmieniły się czasy na gorsze! jak się zepsuły obyczaje! Z przemówienia Przeciw Katylinie. zwiad. ze spoin) z tragedii Hamlet. 15. znak sygnalizujący śmiertelne niebezpieczeństwo. por. Szkoda czasu i atłasu . Eklezjasta. Znak czasu .i swym zamierzonym biegiem przemija wszystko pod słońcem. spotkanie. Czas poŜerca rzeczy .przysł. 1. aeternitas manet łac. Czas wyszedł z orbit .zob. time is on our side. .czatowanie. zob. Cicerona.symbol śmierci pochodz. Czaszka.łac. por. nie znany w staroŜytności. hist. tłum. ang. posterunek. dosł. ang. godło pirackie.zob. Fryderyk I Barbarossa (Tempi passari!). z komedii Miarka za miarkę.ang. 234.ang. podjazd. csata 'bitwa. Szekspira. Czas pracuje dla nas . Czas to pieniądz . time is money. ang. przysł. z węg. Jolly Roger. wg powiedzenia Teofrasta: "Czas to kosztowny wydatek. 'czas ucieka. 5. zwł. z Metamorfoz.(z formy. 1.

SRR). Czatyrdahu. z których kaŜdy załoŜył swoje państwo: Czechy. (A. śyłyście nie nam. Czatyrdah . ty zawsze gtuchy. dawn. ozdobna szabla tatarska (Xvii w. Lecha i Rusa. biała koszula śmiertelna. na Ŝupanie. uwaŜany przez legendę czeską za źródło nazwy tego ludu. 11-14. górska. czekmen. ludzi. Mickiewicz. Długosz). ubiór pochodzenia wschodniego.ballada Mickiewicza. Czeczuga . pokrowiec. Po raz pierwszy w pocz. Słuchasz tylko. sukiennego a.początek pieśni Xxv (Księgi wtóre) Jana Kochanowskiego. noszonego w Polsce Xviii w. . Jako te cząbry i ślazy. ryba słodkowodna z rodziny jesiotrów. uŜywana jako przyprawa w postaci ziela a. Polskę i Ruś (Kronika wielkopolska. mityczny protoplasta.sterlet. Ii. co mówi Bóg do przyrodzenia. Dziady. ni kwiatu. Częchło . płaszcz. ogrodowa a. nie światu. Czech ma dwóch braci.. Ni z nich owocu. w kronice Kosmasa.Czaty .masyw górski głównej grani Gór Krymskich w pobliŜu miasta Ałuszty (Ukr.czecheł. Czego chcesz od nas. z 1563-64.. aksamitnego. (A.) Czech .eponim czeski. Między światem i niebem jak drogman stworzenia. Mickiewicz. "religijna . Czechman . stosowana teŜ w lecznictwie lud. z tur. Xii w. majestatyczny hymn dziękczynny.rodzaj kontusza z rękawami. gzło. pod nazwą Bohemus. gromy. nie znanej kronikom czeskim.aromatyczna roślina jednoroczna z rodziny wargowych. giezłko. Panie. kitel.). 257-59. W wersji kronikarzy polskich. nieruchomy. olejku. cz. Podesławszy pod nogi ziemie. sonet Czatyrdah.) Cząber .

któŜ ich zrozumie. słuŜba domowa u magnatów i szlachty. Góry Czekanowskiego . CzegoŜ chcą oni? . Czekanowski Aleksander Piotr .dawn. csakany z tur.. Czekając na godota . Czeladź . Czeladnik .zob. bułg. 1895) pt. grodu.ros. Chrzanowski). z węg.czakan. pasmo górskie w Jakuckiej ASRR. Czekan . zatrudniona na folwarku feudalnym. zatrudniana teŜ jako straŜ zamku a. a towarzysząca panu jako druŜyna obozowa na wojnie.wiersz napisany w 1879 w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej przez 20-letniego więźnia.).). w dorzeczach Dolnej Tunguzki i Leny. Ura! Fabryki! Ziemia! Swoboda! stał się w Bułgarii pieśnią rewolucyjną. od Xvi w. (wyd. pozostawiając po sobie cenne materiały. zmarł śmiercią samobójczą. Wacława Sieroszewskiego. CzegoŜ chcą oni? . przetłumaczony na jęz. równieŜ z wolnych "luźnych ludzi". Arktycznego.hist. obelgą plwa. "zupełna nowość w poezji naszej". . uŜywana przez taterników do rąbania stopni w lodzie. mapy i wielkie zbiory przyrodnicze. słuŜba domowa. "zbójecki instrument" w czasach pokojowych.kontemplacja piękności i ładu natury". któŜ o to dba! 1-4.. CzegoŜ chcą? . mocna laska ze stalową głowicą. prowadził badania w rejonie jeziora Bajkał. Godot. chleba. między dolnym biegiem rzeki Olenok i deltą Leny. zesłany za udział w powstaniu 1863 na Syberię. "pierwszy utwór polski. ludność zaleŜna.. wg ustawy sejmowej z 1620. który wolno nazwać wielką poezją" (I. czeladka. czeladnicy. złoŜona z poddanej ludności chłopskiej. wykwalifikowany rzemieślnik pracujący u majstra. KriaŜ Czekanowskowo. toporek na długim drzewcu do rozbijania hełmów i naramienników nieprzyjaciela i do ściągania go z konia (Xiv-Xviii w. najemna słuŜba folwarczna (Xix w. wyzwolony na czeladnika po złoŜeniu właściwego egzaminu. nie wolno było pod karą mieć przy sobie w miejscu publicznym. późniejszego pisarza. obuch. do Xiii w. swobody. którego. nad brzegami M. nadziak.i gawiedź szumi. geolog i geograf polski. szyderstwem wita.1833-76.

izba dla czeladzi dworskiej. "Czeluskin" . Czeladnia . jedna z najstarszych osad na Mazowszu. W Xiv w..szczęściarz.. W pobliŜu Cieśniny Beringa skuty przezkrę. W czepku urodzony . poł.rosyjski badacz polarny z Xviii w. W Xix w. browary piwa.radziecki lodołamacz zbudowany w Danii. pierw. ksiąŜę mazowiecki Janusz I przenosi siedzibę do Warszawy. uczestnik wielkiej wyprawy z 1733-43 dla zbadania azjatyckich wybrzeŜy Arktyki. Zamek . począwszy od oczepin weselnych. u mieszczanek jeszcze w I. dotarł do najbardziej na północ wysuniętego przylądka Azji. aŜ do oczątku Xx w. Czukockie.. urodzony pod szczęśliwą gwiazdą.. Xix w. co uwaŜano za dobry znak i talizman zabezpieczający przed utonięciem.ksiąŜąt mazowieckich. nazwanego jego imieniem. gotycki.domownicy. Czepigi . Czeluskin Siemion I . zwł. warszawskim.czepiec od średniowiecza nakrycie głowy męŜatek. obecnie w ruinie. utrata praw miejskich. fortuny. drogi morskiej z Murmańska do Władywostoku. związanych z obrzędem weselnym. rzemieślniczej. prowadzoną w krańcowo cięŜkich i niebezpiecznych warunkach. gdzie 13 Ii 1934 został roztrzaskany przez lody. przed 1350. po 1262 księstwo czerskie. dryfował na M.czeladnica. Czepek . z kwadratową wieŜą bramną i cylindrycznymi basztami. zmiana koryta Wisły zmniejsza handlowe i obronne znaczenie Czerska.wieś w woj. folwarcznej. zbudowany przez KonradaMazowieckiego w początku Xiii w. o noworodkach wychodzących na świat z główką pokrytą strzępkiem owodni (błony płodowej). izba czeladna. w 1656 Szwedzi wysadzają w powietrze wnętrze. śledził z zapartym tchem cały świat. w strojach lud. na którym w 1933 przedsięwzięto pierwszą próbę przebycia lodołamaczem płn. Wyroby sławnego sukna zwanego londrynem. siedziba ksiąŜąt mazowieckich. wybraniec losu. Czersk . Szczęśliwie zakończoną akcję ratunkową lotników radzieckich. prawa miejskie.rączki pługa. .

wzniesionym w Xv w. niŜej Czerwony złoty). dawna osadą. lewicowiec.zob. gotyckie wnętrza z polichromią z Xv w. po czym zdobyty został przez Włodzimierza... Augustyna. Zmarł w rejonie Kołymy. przemieniał pospolite metale w złoto. . i renesansową sprzed 1529. Zesłany na Syberię za udział w Powstaniu 1863. 1) góry w Syberii Wsch. ośrodek ziemi czerwieńskiej (między Bugiem a Wieprzem i między ziemią bełską a późniejszą . Chriebiet Czerskowo. X w. komunista. Czerski Jan . Wg Kroniki Nestora (zob. przen. rozbudowanym w Xvii w. W 1410 Jagiełło na czele rycerstwa małopolskiego połączył się tu z wojskami litewskimi.koloru krwi. W 1951 odsłonięto w kaplicy UkrzyŜowania freski z Xiii w. Zabajkalu.) filozoficzny alchemicy nazywali czerwoną nalewką. geolog. przedsięwziętej w 1891 wraz z Ŝoną Marfą. płockim. lokalizowany w miejscu. największy zespół fresków romańskich w Polsce.Xii w.. były zawsze czerwone. Przywilej. gdzie dziś znajduje się wieś Czermno nad Huczwą. (dwuwieŜowa.. mazowieckimi i wielkopolskimi i wyruszył pod Grunwald. W folklorze wielu krajów jest to kolor magii: kapturki i czapeczki wróŜek i czarodziejek.znaczny gród księstwa włodzimiersko-kijowskiego. Czerwińsk .ros. stąd kamień (zob. wstąŜeczki . rozciągające się od rzeki Jany do górnego biegu Kołymy. czerwone tasiemki a. na wysokim brzegu Wisły. mimo licznych przeróbek w okresie gotyku. 2) łańcuch górski we wsch.wieś w woj. na wyprawie nauk. Góry Czerskiego . Kościół ma teŜ polichromię gotycką z Xiv w. Powieść doroczna) naleŜał do państwa Mieszka I do 981.1845-92. Przywllej czerwiński . socjalista."W Czersku na złym piwsku" . Renesansu i baroku zachował charakter romański. gdyŜ jak sądzili. poświęcił się badaniom geologicznym i geograficznym we wsch. W 1148 biskup płocki Aleksander ufundował tu klasztor reguły św. Mazur(owie mili). Grody Czerwieńskie były na krótko samodzielną dzielnicą ksiąŜęcą. Czerwień . na której znajdowało się kilkadziesiąt Grodów Czerwieńskich. teŜ w znaczeniu 'złoty' (por. Romański kościół NMP z Xii w. Na początku Xiii w.ziemią chełmską). rewolucjonista. Czerwony . a takŜe kapelusze magów. w przedsionku portal romański odkryty w 1910. trójnawowa bazylika z trzema apsydami). księcia Rusi Kijowskiej. W klasztorze murowanym. Po uwolnieniu z zesłania pracował w 1886-91 w Akademii Nauk w Petersburgu. powstały w 2. dawn. Syberii. poł. Dawne opactwo kanoników regularnych.zob. paleontolog i geograf polski.

działający w Królestwie Polskim w 1861-63.obóz polityczny przeciwstawny obozowi Białych. opowieści. Cnota (w czerwieni). nurtu dziania się. teŜ Sorel Julien. Red indians.w Chinach cesarskich oznaka mandaryna (zob.). trente-et-quarante.planeta Mars. zdarzeń. Czerwona Gwardia . Ŝe naleŜy do korony. stronnicy Garibaldiego. Podobnie przewija się przez dziennik Otylii nić skłonności i przywiązania.wł. 6. przy czym kolor czerwony symbolizuje wojsko. por.w wyraŜeniu: "przewija się czerwoną nicią" o jakimś motywie. Xx w. Czerwony guz . Rośliny (Emblematy). w Polsce Lud.emblemat ang. którzy pod wodzą Garibaldiego wsparli powstanie przeciw Burbonom i w 3 miesiące oswobodzili wyspę.fr. przygotowujący powstanie styczniowe. Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa. tak Ŝe z najmniejszego nawet kawałka widać. zwolennicy bezpośredniej akcji zbrojnej. tytuł jednej z dwóch (obok Pustelni Parmeńskiej) najsłynniejszych powieści (1831) Stendhala.kler. Znaczenie pierw. Armia Czerwona . Czerwone i czarne . 2 (1809).ang.) pierwszej . Nazwa (fr. przezwisko nadane Indianom przez białych aluzja do indiańskiego obyczaju malowania twarzy i ciała na czerwono. Redskins. w skład Sił Zbrojnych ZSRR. skręcone są tak. Ŝe jedno czerwone włókno przechodzi przez całą długość liny. Czerwone koszule . Goethego: "Wszystkie liny floty brytyjskiej. Czerwoni demokratyczny . Czerwona nić . literatury.w latach 1918-1946 nazwa wojsk wchodzących. temacie. fr. a czarny . obrazującej społeczeństwo fr. którego samice dostarczały barwnika. z powieści Pokrewieństwa z wyboru. 2. elemencie ogólniejszego toku. camicie rosse. Barwa (Czerwona). zob." Czerwona RóŜa . red men. zwanej teŜ "30 i 40".bryt. rouge et noir) hazardowej gry w karty. wraz z Czerwoną Flotą. dynastii Lancaster. Czerwonoskórzy .ros. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjnej od najgrubszych do najcieńszych. Le Rouge et le Noir. Czerwona gwiazda . byli wśród nich takŜe Polacy. ochotnicy w wyprawie Tysiąca na Sycylię 11 V 1860.: 'zabarwiony owadem' czerwcem polskim (Porphyrophora polonica). w okresie Restauracji 1814-30. uzbrojone oddziały robotników organizowane w Rosji pod kierownictwem partii bolszewickiej w czasie rewolucji 1905 oraz lutowej i październikowej 1917. Krasnaja Gwardija. Czerwone berety .chroniły niemowlęta od uroku (na wsi polskiej jeszcze w poł. wojska powietrzno-desantowe. zob.

libretto: Michaił Kuriłko. których przeznaczenie ma z sobą zetknąć. aby tym łatwiej poŜreć takŜe dziewczynkę.wg wierzeń ludowych zmarły. powstała w 1864 w Genewie z inicjatywy Szwajcara Henri Dunanta (zob. Czerwony krąg . To strój. Józefa Korzeniowskiego. Le petit homme rouge. główna część zamku Potala (dawnej rezydencji dalajlamy. za pasem broń . pol.pop.klasy. Czerwony ksiądz . zbudowanej na miejscu zamku królewskiego z Viii w. kogut) poŜar. "Czerwony kapturek" .(tj. Czerwony karzełek . to Ŝycie górala! . który wg wierzeń lud.organizacja społ. wyst. Xvii w. duszka domowego. co błysła z dala.zob.balet (Moskwa 1927. Rotkppchen) bajki (1812-15) braci Grimm. noszona na czapce od Xvii w. 1 (1843).fr. miał czerwoną twarz. aria starego górala Maksyma Tychończuka z dramatu Karpaccy górale. Le Petit Chaperon Rouge. górującej ponad miastem. swobodna dłoń . Alkiermes. Czerwony mak . publicysty. wzniesiona w 2. 1822-46. Czerwony kur . o rudych włosach. Reinholda Gliera. Nain rouge a. Chiny). historyka literatury.przydomek Edwarda Dembowskiego. przydomek kompozytora wł. Wrocław 1952) kompozytora ros. Antonia Vivaldiego. Czerwony kasztelanic .w Lhasie (Tybet. Polski Czerwony KrzyŜ (PCK) powstał w 1919. 1. nakręślony przez Buddę.. Czerwony KrzyŜ . Czerwony jak alkiermes . bohaterka bajki pod tymŜe tytułem ze zbioru Bajki Babci Gąski (1697) Charlesa Perraulta i podobnej (nm..z legendy hinduskiej. duchownego. rodzaj krasnoludka normandzkiego.I topór. Późniejsze konwencje rozszerzyły znacznie zakres jej działań.) w celu niesienia pomocy rannym Ŝołnierzom.). ze pasem broń Wesoła myśl.fr. o charakterze międzynarodowym i narodowym.wł. początek brzmi właściwie: Czerwony płaszcz. poł. filozofa. Częrwony jak upiór . jednego z najradykalniejszych przywódców powstania krakowskiego w 1846. który stawał się upiorem. wilk poŜera babcię dziewczynki i przebiera się za nią. Czerwony Pałac . sprzyja rybakom. il prete rosso. Czerwony pas. wewnątrz tego kręgu muszą się nieuchronnie spotkać ci. przedstawiciela polskiej myśli rewolucyjno-demokratycznej. Solferino: Un Souvenir.

potem tylko urząd tytularny. wyborowa. jak na obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej. imię od pnia cześć.zob.dawn. międzynarodowe godło proletariatu. wg niektórych przez Józefa Czeczota.. zachodu murami Kremla. z których wypędzali diabła paulini . Cześnik . koszałki opałki.od część. brednie podobne do mowy opętanych.autentyczne imię staropolskie. mauzoleum Lenina i cerkiew Wasyla Błogosławionego (ros. 'własność Czestocha'. 1839). Częstochowski . znajdują się tam m. Częstochowska kresa .dawn. por. wprowadzona za Jana Kazimierza.blizna. Częstochowska tabaka . Czerwony sztandar . przednia. zob.w Polsce do końca Xiii w. napisana prawdop. podobnie jak w wyrazie częstować.znaczył 'ze złota'. wyŜej Czerwony. BłaŜennowo). szrama na twarzy.pieśń popularna w okresie przed powstaniem listopadowym i w czasach późniejszych. wielki plac ograniczony od płd. teŜ Krew (naszą długo leją katy).sztandar koloru czerwonego.odpowiednik organizacji Czerwonego KrzyŜa w krajach muzułmańskich.w dawnej Polsce ogólnie przyjęta nazwa złotego dukata. pierw.ros. por. por. Templariusze. Cze.dotyczący (pochodzący z) Częstochowy. nosówka ę pojawia się juŜ w Xv w. Czesław. 'Krasnaja Płoszczad'.zob. Rycerze Czerwonego KrzyŜa . Częstochowskie gadanie . Wojna Białej i Czerwonej RóŜy . w Moskwie. Czerwony PółksięŜyc . Cześć Polskiej Ziemi. Czestochowa.Czerwony Plac . Czerwony złoty . Częstochowski. Czesław . gdy pojawiły się takŜe złote ze srebra. duby smalone. Wojna.in. "Czerwony" . urzędnik dworski opiekujący się piwnicą królewską. przez Feliksa Frankowskiego (zm. usługujący królowi przy stole biesiadnym. Cześć! .

zob. Człowiek-góra . barwnie wyszywane wierzchnie okrycie przypominało cuchę górali podhalańskich.G. Martwy) Gogola. 495. Ostrokół. m. teŜ Homo sapiens. 1430 po zniszczeniu w czasie napadu na klasztor. 413. Człowiek hoŜe igrzysko . z węg. zob. usuwającej się na drugi plan. przypochlebiającej się albo wymownego samochwała.zob. Matka Boska Częstochowska . Asinaria. Częstochowskie rymy. Afryka).in. Człowiek grzechu .pasterz koni na pusztach (stepach) węgierskich w czasach tabunowej.. poezje Pettifiego. wg wizerunku bizantyjskiego. Częstochowskie malowidło bohomaz. por.zob. mistrze w sztuce egzorcyzmu. 370-ok. anthropos theou paignia.częstochowscy. namalowany prawdop. jowialnego.nieudolne. z którym ma ubić interes. Ich piękne. pieśni dziadowskie. Czikos .obraz w kaplicy klasztoru paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.łac. syntetyczny wzorzec aferzysty umiejącego się doskonale przystosować do okoliczności. csikos. gdzie "Don Juan . "człowiek igraszką boską". Częstokół . komedia (1903) . homo homini lupus. bujne Ŝycie opiewała literatura węg. Sokal(skie rymy). wiersze.zob. przedmiot kultu relig. uniwersalny. półdzikiej hodowli. kadencje liche . Odwagę i zręczność czikosów i ich swobodne. ok. Cziczikow .. kicz odpustowy. gr. B.wg filozofa neoplatońskiego Synezjusza z Kyreny (płn. Man and Superman. jak kantyczki pielgrzymów a. przemalowany ok. bezceremonialnego zaleŜnie od sytuacji i od człowieka. autora Pochwały łysiny. istoty sentymentałnej. teŜ Jasny (Klasztor Jasnogórski). Antychryst. parafraza z Plauta. Człowiek i nadczłowiek . prymitywne. pokornej. Shawa. Człowiek . Człowiek człowiekowi wilkiem .ang. Quinbus Flestrin.centralna postać powieści Martwe dusze (zob. "sceniczny obraz tragikomicznych łowów miłosnych".

de la Mettrie.fr.łac. 1869) Victora Hugo. maksyma Protagorasa (ok. Człowiek nowy . nie jest mi obce. powieść (1869. Człowiek jednej ksiąŜki . a nie jakiekolwiek inne. The Man that corrupted Hadleyburg. pełen nienawiści i rozpaczy. De officiis). które w obrębie małego miasteczka ukazuje zgubne skutki chciwości.). Heautontimorumenos (gr. musimy przeto podzielić klasę dwunogich na pozbawione pierza i pierzaste" . Człowiek. opowiadanie (1899) Marka Twaina. Człowiek śmiechu . w którym twierdził na podstawie własnych obserwacji. Człowiek jestem. a Ŝe gatunek ludzki mieści się w tej samej kategorii co stworzenia pierzaste.fr. z Terencjusza. dorobkiewicz. 1958) G. 450 pne. wyd. Człowiek-maszyna . 1. powieść (1908. L'Homme machine. homo unius libri. por. 25. 138 i in. z rozprawy O godności człowieka (1486) Giovanniego Pico della Mirandola.gr. czy przeczytał. lekarza i filozofa J. Człowłek jest kowalem swego losu . ale zwierzyną" (z Listu dedykacyjnego autora). Samodręk). nowicjusz.. pol.. dzieło (1748. KsięŜyc.pomnik z brązu (1953) Osipa Zadkina postawiony w Rotterdamie ku czci zburzonego przez hitlerowców. czy teŜ napisał tylko jedną ksiąŜkę. wyd. powołany na urząd.zob. Księga (StrzeŜ się. którego naleŜy się wystrzegać. wg innych-człowiek.. 1925) fr. Definicja platońska w jęz. humani nil a me alienum puto. pol. pol.. wyd. Człowiek miarą wszechrzeczy . a później odbudowanego miasta. . 1. filozofa wł. K. homo fortunae suae ipse faber. Anthropos metron panton.). u Tomasza z Akwinu definicja człowieka uczonego. parweniusz. bez względu na to. Człowiek Platona . Człowiek o wydartym sercu .łac. Ŝe zjawiska psychiczne są wynikiem budowy organicznej mózgu i systemu nerwowego. Człowiek. L'Homme qui rit. The Man who was Thursday. 266 E. homo sum. Człowiek na KsięŜycu . który był Czwartkiem .pisze Platon w Polityku. Cicerona. Chestertona. brzmi: Animal implume bipes 'zwierzę bezpióre dwunogie'. 1. nic co ludzkie.."Zwierzęta chodzące dzielą się na dwunogie i czworonogie. z O powinnościach (łac. łac. 39. O. który zdemaskował Hadleyburg .ang. łac. i stworzył koncepcję człowieka jako szczególnego rodzaju oŜywionej ("oświeconej") maszyny.nie jest myśliwcem. nikomu nie znany. homo novus. stanowisko itd.ang.łac. Jest to śmiech gorzki.

Ŝe świat naukowy (z wyjątkiem niewielu upartych sceptyków) padł ofiarą sprytnego oszustwa. . 3. Wg śydów człowiek składa się z ciała. Człowiek z motyką . słowa Satina ze sztuki Na dnie. słynna mistyfikacja antropologiczna. Milleta. ciało ludzkie składa się z: 1. świadomość. z Iii w. rozpadającą się po śmierci ciała na: 1. a szczątki zwierząt kopalnych sprowadzono z wykopalisk tunezyjskich. Towarzystwo tych ssaków zdawało się świadczyć. jakby go nie chciała opuścić. Czełowiek w futliarie. cień. thymos 'dusza.). a prócz szczątków ludzkich . które otworzyło malarzowi drogę do sukcesu. Dopiero w 1950 próby fluorowe i dokładne prześwietlenia rentgenowskie wykazały. i hipopotama. Gwynplaine'owi. 2. czełowiek . powietrznej i mglistej. Anima i 3. zbieracz-amator.łac. ktoś obawiający się wszelkich innowacji. znaleźli w tymŜe miejscu Ŝuchwę i kieł ludzki.wg Diogenesa Laertiosa.. Eoanthropus dawsoni. reform. handlarze dzieci zniekształcili w dzieciństwie twarz. do którego sprawca byłby się przyznał. prawnik. pomyślana zapewne zrazu jako kawał. Człowiek . aby rozśmieszał widzów na jarmarkach. mastodonta. zw. wola'.. duszę. zw.zęby plioceńskiego słonia. kto je popełnił.ros.Bohaterowi tytułowemu. Ŝe właścicielem czaszki był praczłowiek. Bohaterowie tego odkrycia nie Ŝyli juŜ. Ŝuchwa natomiast miała charakter małpi. tytuł opowiadania (1898) A. many (zob. Człowiek trzech drewien .łac. Muz. homo trium literarum. nie wiadomo więc. duch. wisielec. rzezimieszek. F. Wywołało to wielkie poruszenie w świecie naukowym i dyskusję trwającą blisko pół wieku. Człowiek w futerale .dawn. Ŝuchwa natomiast naleŜała do samicy orangutana. Gorkiego. San Francisco. złodziej (łac. ale Umbra krąŜy w powietrzu nad ciałem. nastrój'.ros. Umbra. do Tartaru. Wg Rzymian człowiek ma trójdzielną duszę. 4 (1902). aŜ w 4 lata później. w 1912. uczucie. Niejaki Charles Dawson. many dostają się do Elizjum a. przen. fur). Człowiek trójdzielny . zdecydowanych rozstrzygnięć. boskiej i eterycznej. Pokazał te kości profesorowi Woodwardowi z Muzeum Brytyjskiego. wędrując koło wsi Piltdown w hrabstwie Sussex w Anglii znalazł w Ŝwirowisku części czaszki ludzkiej niezwykłej grubości. gdyby skutki nie przerosły tak znacznie zamysłu dowcipnisia.obraz (1863) J. kiedy ogłoszono wiadomość o oszustwie. Czechowa. dzieło. serce. szubienicznik. Ŝyjący od 200 tys. zw. duszy i ducha. Obaj czynili dalsze poszukiwania. części śmiertelnej. Anim powraca do bogów. zw. 2. dusza. Człowiek trzech liter . filozofa gr. do miliona lat temu. który się nimi zainteresował.eto zwuczit gordo. Sklepienie czaszki odpowiadało człowiekowi współczesnemu. Czaszka pochodziła ze starego grobu i naleŜała do osoby cierpiącej na chroniczną chorobę kości. pheren 'przepona. Człowiek z Piltdown .to brzmi dumnie .

najwyŜszy szczyt górski na Ziemi. Ŝe "Peak Xv" liczy 88487m i jest najwyŜszy na Ziemi). z którego inicjatywy podjęto w 1845-50 systematyczne pomiary Himalajów. Ecce homo!. urzędzie pomiarów kraju odkryto. Wielki. Arystotelesowska (Polityka. zw.łac. na granicy Nepalu i Tybetu. Właściwy człowiek na właściwym miejscu . 5. Rousseau.z Biblii. Szary człowiek . obraz Rogiera van der Weyden (ok. z przemówienia A. z Umowy społecznej. które powtarzał szeptem niewolnik stojący na wozie za zwycięskim wodzem.zob. 3. 1939-45. hominem quaero. 6. 1.motto do zbioru z opowiadań Medaliony (1946) Zofii Nałkowskiej o zbrodniach hitlerowców w Polsce w czasie okupacji nm.ang. Towarzystwo (Człowiek to. 19. teŜ Diogenes (Latarnia). 1 (1762).. Ludzie ludziom zgotoweli ten los .z Biblii. płk.. zob. Czomolungma . tyle zdań . quot homines. this was a man!. Izbie Gmin (1855).. np. Szary.zob. w środk. zdobyty 29 V 1953 przez . jako "zwierzęcia społecznego". równieŜ Mount Everest (od nazwiska ang. totsententiae. Layarda w bryt. odbywającym triumf w staroŜytnym Rzymie.).zob. 27. Szukam człowieka . J.").gr. tyle opinii.fr. Brutus M. słowa Piłata o Chrystusie. wg Jana. w 1849 w ind. istoty stworzonej z natury do Ŝycia w państwie. the right man in the right place. Ŝe jesteś (tylko) człowiekiem . z Bajek. Londyn. Nat. I'homme est ne libre. zob.łac. Fedrusa. Horacego. KaŜdy człowiek kłamcą . 19.ang. Himalajach. Talos. Ew. SpiŜowy człowiek .Człowiek zrodził się wolny (a wszędzie jest w kajdanach) . Wszelki człowiek Ŝyjący . 1450). zoon politikon.łac. ile głów. słowa.marność . 1. 9) definicja człowieka. hominem te memento. Istota państwowa .). J. 2. H. o Ezopie. 11.. r. psalm 115. w Biblii. To był człowiek! . George'a Everesta.łac. Por. ("Ze wszystkich Rzymian. Psalm 38. Ilu ludzi. Gall. 1. Wielki człowiek do małych interesów . w plastyce nazwa wielu wizerunków cierpiącego Chrystusa w koronie cierniowej. Pamiętaj. Oto człowiek! . parafraza z Satyr. I. 9 (I w.

. od Xv w. . nowosądeckim. za symbol czasu pokuty. siedziba starostwa.stroik. Czterdziestu męczenników . wł. Czterdzieści . obecnie ze Sromowiec. do ozdrowienia. wdowie wolno było pozostawać w domu męŜa przez 40 dni po jego śmierci. podwstąŜnik. wokół (i na południe . dlatego dawniej uwaŜana za mającą znaczenie magiczne. Napoleon I (śołnierze.. Chrystus pościł 40 dni na pustyni itd..zob. noszona przez dzięwczęta ozdobna opaska na głowę. wielokrotne pobyty królów polskich na zjazdach panujących. okresu niezbędnego do oczyszczenia. nieśmiertelnych .). od czopa. Zamek na Czorsztynie .w Polsce 1466-1813 podatek akcyzowy od piwa. Ali Baba. Czorsztyn . dawniej początek słynnych spływów przełomem Dunajca. z Xiv w.dzień 10 marca. Akademia (Fr. Ryczące czterdziestki . quarantena '40 dni'). dziś ruiny zamku górnego i dolnego.strefa południowego oceanu. którym zatykano beczki i kufy. Czterdziestu. np. Czopowe . do odrodzenia się do nowego Ŝycia. kwarantanna trwała dawniej 40 dni (stąd nazwa. Zamek. uŜywana w Europie od średniówiecza.. kurpiowskiego. Czterdzieści wieków..zob. w czerwcu 1651 główna kwatera powstańczego dowództwa Kostki Napierskiego.zob. o charakterze odświętnym.). Eliasza przez 40 dni Ŝywiły kruki. wody potopu padały na ziemię przez 40 dni. zachowana jeszcze w krajach słowiańskich jako element dziewczęcego stroju ludowego a.wieś w woj. okres czterdziestodniowy odgrywał wielką rolę w dawnych kuracjach lekarskich i doświadczeniach alchemików itd. pamiętajcie.czorsztyński Kazimierza Wielkiego.członków wyprawy brytyjskiej: Nowozelandczyka Sir Edmunda Hillary i Szerpę z Nepalu Norkaja Tenzina.liczba często spotykana w Biblii. Nieśmiertelny.zob. Przywilej azylu w sanktuariach trwał 40 dni. regionalnego. Zamek . a po upływie następnych 40 dni Noe otworzył okno arki. miodu i gorzałki. MojŜesz spędził 40 dni na górze Synaj. 24 Vi wojska biskupa krakowskiego zdobyły Czorsztyn i wzięły Kostkę do niewoli. Czterdziestu rozbójników . a od 1629 takŜe od wina. Czółko . przybrana kwiatami.

fr. Achacego z koroną cierniową a. wokół Przylądka Horn. Czternaście. Bastylia.od) 40. rz. Wita z kogutem. krew jego dawne bohatery. Eustachego z jeleniem. Poeta pytany o znaczenie tej liczby miał jakoby wyjaśnić. Krzysztofa z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu. którzy przed swą męczeńską śmiercią wyprosić mieli u Boga łaskę udzielenia szczególnej pomocy tym. Barbarę z wieŜą. zob. "namiestnika wolności na ziemi" w Widzeniu Księdza Piotra w Dziadach. Ŝe "mu sama się nastręczyła w chwili natchnienia. w 1845. równoleŜnlk . Czternastu pomocnych w potrzebie . równoleŜnika. Czternasty lipca . 5. Magellan i Drake na zachód.tajemnicze imię tajemniczego męŜa.kośc. znaczy ono. A imię jego czterdzieści i cztery. 59-85." Czterdziestu siedmiu roninów . Iii. gdzie nie było miejsca dla rozumowania".granica między USA i Kanadą od Pacyfiku do miejsca na płd. Egidiusza z łanią. zbudowano na tym miejscu w 1448 kaplicę.). Cyriaka z demonem na łańcuchu. (das) Wohltemperierte Klavier. którzy proszą za ich pośrednictwem. ułatwiając Ŝaglowcom opłynięcie Ziemi w kierunku wschodnim. Jerzego ze smokiem. a w 1743 zaczęto budowę słynnego późnobarokowego kościoła pielgrzymkowego Vierzehnheiligen (zob. Ronin. Małgorzatę ze smokiem na łańcuchu i Pantaleona z dłońmi przybitymi do głowy. wiedziałem. Ŝe ukazało mu się na łące 14 świętych wraz z Jezusem. 49. Quatorze juillet. gdzie wiatry zachodnie. Po czterdziestce człowiek jest albo głupcem. Czterdzieści osiem . np.trud trudów. Dionizego z obciętą głową. Katarzynę z kołem. aby utrzymywać go w dobrym zdrowiu. . Niektórzy wcześni Ŝeglarze dokonywali tego jednak w kierunku odwrotnym. Czterdzieści i cztery .lud ludów. Blazjusza z dwiema skrzyŜowanymi świecami. od Winnipeg. krzyŜem. grupa świętych. A tytuł jego .zob. Gdy w 1445 pewien pasterz w Górnej Frankonii oświadczył. Tyberiuszowi. Ŝe mając lat 40 człowiek powinien znać wystarczająco dobrze swój organizm na to. cz. Z matki obcej. Mickiewicza: A Ŝycie jego . Do grupy tej zalicza się zwykle: Erazma z wiatrem. miał powiedzieć: "Kiedy pisałem. nie napotykając na bariery lądowe. wieją silnie przez cały rok. albo własnym lekarzem Plutarch w traktacie O zachowaniu zdrowia przypisuje to powiedzenie cesarzowi rz.-kat. teraz juŜ nie wiem. a później.zob.

czerwonym. 5.liczba uwaŜana dawn. wojnie świat. pol. 3. wronym i płowym koniu. Głód i Śmierć. 11.Czternaście punktów Wilsona . w miarę moŜności. Czterej jeźdźcy Apokalipsy . 8 I 1918. w 1498.zob. Czterech gburów . poprawienia granic Włoch zgodnie z granicami narodowości. zob. składający się z 14 punktów. opera (Monachium 1906. 1934 w obsadzie murzyńskiej) Virgila Thomsona. 9. apokalypsis). Wergiliusz w 4. 13. w orędziu do Kongresu amer. .nm. utworzenia międzynar. 2. Czterej synowie Aymona . przedstawiony przez prezydenta USA. wyst. Warszawa 1954). Ermanno Wolfa-Ferrariego. 1-8. 6. libretto: Giuseppe Pizzolato wg Carla Goldoniego. uŜywane od czasów Czu Si (1130-1200) do 1905 jako podstawowe podręczniki chińskiego systemu oświaty i egzaminów na urzędników administracji państwowej: Lun ju. Los cuatro jinetes del Apocalipsis tytuł trylogii powieściowej o I.w Biblii. Mord. 4. wyst. Czterej apostołowie .Drera zob. libretto: Gertruda Stein. usunięcia. Czterej święci w trzech aktach . konkretnego materialnie. zob. wojnie świat. suwerenności dla narodów monarchii austro-węgierskiej. 7.opera (1927. 4 Ŝywioły. organizacji narodów świata dla utrzymania pokoju. główne źródła wiadomości (obok Pięcioksięgu. tł. swobody Ŝeglugi przez Dardanele. Pozostałe 9 punktów dotyczyło spraw szczegółowych: 6. 10. zwrotu Alzacji i Lotaryngii Francji. Drzeworyt Albrechta Drera z cyklu ilustracji do Apokalipsy wyd. Jana (gr. 1925) Vicente Blasco Ibaneza. 4 strony świata. Aymon. Słynny film (1921) z Rudolfem Valentino. Cztery . Die vier Grobiane. 12. i jest jakby zapowiedzią ruchu wyzwolenia kobiet spod tyrańskiej władzy gburowatych ojców i męŜów. jawności dyplomacji. uosobienie nieszczęść wojny: Zabór. Pięć) o poglądach Konfucjusza. (1918.program warunków ustanowienia pokoju i unormowania stosunków międzynarodowych po I. ograniczenia zbrojeń do potrzeb bezpieczeństwa wewnętrznego. Thomasa Woodrowa Wilsona. 4 wiatry. niepodległości Polski z dostępem do morza i 14. na białym. Ta-sue (Wielka Nauka). 8. wolności mórz w czacie wojny i w czasie pokoju. pol. Analekta (Konfucjańskie). Czteroksiąg . wycofania obcych wojsk z Rosji. Sy-szu" kanonu konfucjańskiego. zachowania suwerenności Belgii. za liczbę człowieka powstałego z prochu ziemi. Apostołowie. uwzględnienia Ŝyczeń i interesów miejscowej ludności przy decydowaniu o losie kolonii. za symbol świata ziemskiego. przywrócenia niepodległości Rumunii i Serbii. 4 epoki dziejów (Owidiusz w Metamorfozach. głosiły one zasadę: 1. stąd np.chiń. eklodze). Pierwsze pięć było natury ogólnej. Hiszp. Objawienie św. Akcja rozgrywa się w Wenecji Xviii w. 4 cnoty kardynalne itd. barier ekonomicznych między krajami. 4 pory roku..

Warszawa 1962). Cztery elementy . dotycząca nieba i Ŝycia przyszłego). balet w 1 akcie (Nowy Jork 1946. Cztery deski . alegoryczna. wg Arystotelesa: ogień (suchy i ciepły). balet Giazunowa i cykl pieśni Noskowskiego.).trumna.Cztery rodzaje wykładni (interpretacji) Biblii: 1. wolność wyznania i mowy. podstawowe pierwiastki. gmyczkową. Humory.). eufemistycznie zamiast "dupa". Fatima (zob. dosłowna. Kiep. Lato. cykl fortepianowy Czajkowskiego. moralna. . woda (mokra i zimna). wyŜej Cztery elementy. ilustrujących 4 wolności. Seria malowideł ściennych Normana Rockwella. 3. Księga czterech królów. Kalewala.niedołęga. Le Quattro Stagioni. Cztery wolności . oferma. Meng-cy (zob. miastem w Palestynie.zob. historyczna a. Cztery znaczenia . Nowym. 4. Jeruzalem Niebieskim a. Cztery rzeczy ostateczne .zob. niebo i piekło. Kościołem. Środek (Doktryna Środka). zob.Czung-jung zob. fr. Die vier Temperamente. Np. 4. wyst. muzyka Paula Hindemitha. Aisza (zob. wyznawcą.nm. Il Cimento dell'Armonia e dell'Invenzione. Cztery temperamenty . fajtłapa. Jerozolima jest odpowiednio: 1.teologii dogmatycznej (eschatologii): śmierć. Cztery legendy z Kalewali Sibeliusa . wojny świat. ze zbioru Szczyt harmonii i inwencji. 4.). Cztery pory roku . Roosevelta w czasie 2.zob. pol. tematyka podjęta później przez oratoria Telemanna i Haydna. Cztery Ŝywioły . 3. 2. Cztery litery . Temat z wariacjami na fortepian i ork.proklamowane przez prezydenta USA Franklina D. Czterolistna koniczyna . fujara. sąd. 2. Piec. wł. Cztery temperamenty . której liście są zazwyczaj trójdzielne. znalezienie czterolistnej ma przynosić szczęście. 2. (1941): wolność od głodu i biedy. Princeton (New Jersey). spirytualistyczna (anagogiczna. symbolem nieba. Nassau Tavern.zob. Jesień. nr 1-4 Vivaldiego.).pierwotne Ŝywioły. zob. koncerty skrzypcowe opus 8.wł. ChadidŜa (zob. Cztery niezrównane kobiety muzułmanów: 1. Cztery mile . Maria (z haremu Mahometa). 3. Cztery kąty. poprzedzone sonetami nieznanego autora (Wiosna. niezguła. powietrze (cieple i wilgotne) oraz ziemia (zimna i sucha).rzadko spotykane egzemplarze koniczyny (Trifolium 'trójlistna'). Zima).

kur. łono niewiasty. droga węŜa na skale. Stara piosnka. (T. Czterysta. Cztery rzeczy trudne do poznania: droga orła w powietrzu.) Zbiór bezimienny .przebiegły. dlaczego ograniczył do 400 osób liczbę zaproszonych na bal wydany przez panią William Astor 1 Ii 1892: "towarzystwo" oznacza tu elitę ludzi bogatych o światowym stylu Ŝycia (ang.) gwałtownie. i słuŜebnica. 30. Bonifratrzy. creme de la creme). cwany. Przyjaźń doświadczona I uczciwa Ŝona. Dziesięć (Górne 10000). nienawistna niewiasta. z których człowiek się wydaje: Kompanija. odpowiedź Warda McAllistera na zapytanie. zmyślny.z biblijnej Księgi Przypowieści. mowa. Aleksander Wielki i Cezar. chytry. Jest tylko około czterystu osób nowojorskiego towarzystwa . Czwartek. . there are only 400 people in New York society.zob. we francuskiej talii czterej królowie to: Karol Wielki. beautiful people. kozioł (baran) i król. Cztery rzeczy. zwł. kiedy się stanie dziedziczką po pani swojej. zabawy.) Cztery rzeczy w Polsce słyną. zajączek. por. Czumak .(wygonić. 1-4. Kuty na cztery nogi . the upper crust. jet set. Lenertowicz.livre des quatre rois. Cztery gatunki zwierzątek mądrych: mrówki. Cztery rzeczy są. Naborowski. pozbawiając zatrudnienia. środków do Ŝycia. 15-31: Cztery rzeczy nienasycone: otchłań. 9-10.ang. stare wino. wygnać itp. Na cztery wiatry . kiedy za mąŜ poszła. chłop ukraiński trudniący się przewoŜeniem soli na maŜach (wozach zaprzęŜonych w woły). kiedy się naje chleba. fr. (D. talia kart. Cztery rzeczy nie do zniesienia: sługa. szarańcza i pająk. szczwany. obyczaje. droga okrętu wpośród morza i drogi męŜa w młodości. smart set.dawn. kiedy króluje. Cztery rzeczy o pięknej postawie: lew. ziemia i ogień. top drawer. Dawid. why. z ukr. Czubki . bezwzględnie. głupi.

lit. która ogłosiła niepodległość i niezawisłość (od Wielkiej Brytanii) trzynastu kolonii płn.Czwartak .dawn.zob. por.dawn. Tłusty czwartek . Czwarty. który był Czwartkiem . czwarcizna. prawa spadkowego w dawn. 1729-97.zob.). . a zwł. święta narodowego.-amerykańskich. Republika (Fr.zob. Obiady czwartkowe .czas (obok trzech wymiarów przestrzeni). nazwa przypisywana politykowi i filozofowi ang. z bohaterskiej obrony Olszynki Grochowskiej w 1831 r.zob. czterogroszówka. Czwartacy . wg. stosowana pierw. Minkowskiego. rocznicy Deklaracji Niepodległości z 4 Vii 1776. moneta o wartości 4 groszy. pułk piechoty liniowej Królestwa Polskiego. uŜyta później przez historyka ang. poczwórny grosz. Edmundowi Burke.jeden z wymiarów róŜnych typów przestrzeni. Człowiek. Wielki (Tydzień). H.zob. Czworak . Czwarty lipca . czwarta część spadku po ojcu. przypadająca wg. słynny z udziału w powstaniu listopadowym. Polsce córkom. do Galerii Reporterów w Izbie Gmin. por. Czwartek. podatek płacony przez kupców od wywoŜonych i przywoŜonych towarów. w geometrii . 1800-59. Czwarty stan . Cztery (cytaty na końcu). Czwarta Republika . Czwarty wymiar .4. Thomasa Macaulay. Wielki Czwartek .w teorii względności . Człowiek.w dawnej Polsce od końca Xvi w. rodzaj utworu epigramatycznego złoŜonego z 4 elementów.prasa. Tłusty. Czwarty grosz . Stan(y Generalne).nazwa amer.

ugrupowanie obozujących wojsk.(filozofia. produktach składanych przez chłopów na rzecz właścicieli gruntów za uŜytkowanie ziemi. kształt obozu wojskowego. w Polsce od Xii w.hist. Zjednoczył wszystkie plemiona mong. opłata' z łac. która ze względu na niską wydajność pracy cofała się w Xviii-Xix w. słuŜąca wyłącznie celom estetycznym (poznawczym. tabula rasa 'wygładzona tabliczka (woskowa)'. w scentralizowane panstwo ze stolicą w Karakorum. a nie praktycznym). twórca imperium mongolskiego. Czysta (nie zapisana) Karta . wynikającą zresztą nie z wysokiej kultury. aŜ do uwłaszczenia chłopów w zaborze pruskim 1811-18. Czarnego. przenikający z Zachodu system oczynszowania jako forma cięŜarów feudalnych został na przełomie Xv i Xvi w.. Czwórniak . o czterech mieszkaniach (stąd nazwa). 1155-1227. ale z obojętności. Czysta sztuka .właśc. Ludnością podbitą rządził przez namiestników. organizator i administrator. w Królestwie Polskim 1864. Miód (pitny). śydzi (Biblia. Z nm. Czworobok . Xix w. census 'oszacowanie majątku. ok. stałe świadczenia w pieniądzach a. Czyngis-chan .StaroŜytni.. Xix w. zastąpiony przez pańszczyznę (odrobek-prace i posługi na rzecz pana). Czynsz .łac. przeznaczony dla słuŜby dwoiskiej. TemudŜyn. Lev. spis ludności'. umysł dziecka nie tknięty jeszcze przez wpływy zewnętrzne (wg Locke'a). Czyste i nieczyste zwierzęta . w procesie wtórnego poddaństwa. Zins 'danina.od staroŜytności do poł. folwarcznej.Czworaki . 11) . nauka) oderwana od bieŜących zagadnień. Czysty. utalentowany wódz. znów na rzecz czynszu.zob. w Galicji 1848. pierw. szyk bojowy powszechnie stosowany w Europie do czasu wpiowadzenia tyraliery i broni szybkostrzelnej w 2 poł. Bezwzględne okrucieństwa zdyscyplinowanego wojska współistniały z tolerancją religijną wewnątrz granic imperium. spraw otaczającego Ŝycia. które się rozciągało od Oceanu Spokojriego do płn.mieszkalny budynek folwarczny. wybrzeŜy M.

) legion. pomroka. etym. odpusty i modlitwy mogą przyspieszyć ich wejście do nieba. Ŝe duszom wolno przez rok po śmierci odwiedzać swe ciało oraz ukochane osoby i miejsca. bo nie są przeŜuwaczami. "ogrodem Edenu". zob. gęstwa. 15. gotówka. Ć Ćma .uwaŜali zwierzęta przeŜuwające o rozdzielonym kopycie za czyste i jadalne.zob. Liście Piotra Ap. w dawnych dobrych. Króliki i zające były niejadalne. bo nie mają rozdzielonego kopyta. 18-19.dawn. "górną Gehenną". dopóki nie oczyszczą się z grzechów. Komedia. mimo Ŝe przeŜuwacze. bajecznych czasach. Czyściec . 9-11 i I. Czystym wszystko czyste . nie był obcy juŜ staroŜytnym śydom: UwaŜali oni. Czyściec .Jak za króla Ćwieczka. jak w czasach nieskomplikowanych. chmara. 10000. Purgatorio.wł. Patryka . wg której dusze zmarłych cierpią przez czas jakiś. 6666.Pewien rodzaj wiary w czyściec. Dante. a nie mające Skrzel i łusek. staromodnie. np. Ten stan pośredni nazywano rozmaicie. purgatorium 'czyściec'. motyl nocny. Krew. pełnych prostoty. a trydencki w 1562 uznał ją za dogmat (odrzucony przez protestantyzm i prawosławie). choć parzystokopytne. 6. Nieczyste były teŜ ptaki drapieŜne i stworzenia Ŝyjące w wodzie.z Biblii. 3. "tonem Abrahama". (św. mrok. Świnie i wielbłądy były nieczyste. ciŜba. kalka językowa z łac. pieniądze. Czyściec św. wielkie mnóstwo. Określa on czyściec jako miejsce. część Ii Boskiej Komedii Dantego. zwł. Zarys tej doktryny przejęli wcześni ojcowie kościoła opierając się na pewnych ustępach z Biblii. List do Tytusa. Król Ćwieczek . gdzie dusze zmarłych pewnych zbawienia ponoszą karę za grzechy jeszcze nie odpokutowane na ziemi. Apok. 1. gotowy) grosz . Pierwszy dekret o niej ogłoszono na soborze ferraro-florenckim w 1439. . Czystej krwi . mrowie. a msze. (Xv w. Czysty (a.) Patryk.dawn.zob. ciemność.

na terytorium ZSRR.Pamir.w Polsce Xviii w. D Dach Świata . z ros. korzec. np. wyŜyna w południowo-zachodniej części Azji środkowej o średniej wysokości 40007m nad poziomem morza. miara objętości ciał sypkich. Chin i Afganistanu.. podbita futrem.rumiany. ani przez obawę roztycia się. ok.archaicznie. o zdrowej cerze.z Bachmanów. prymitywnie. której nazwisko przetrwało jednak jako synonim autorki ksiąŜek kucharskich. Ćwierciakiewiczowa Lucyna . Ćwik (1) . bywały. kogut tuczony. dawniej okrycie wierzchnie podczas zimowych podróŜy. dakhmak. doświadczony. 1361. Dagobert.-pers. wysoko połoŜone pastwisko leśne'. przebiegły. wyroczni w sprawach sztuki kulinarnej nie ograniczanej ani przez moŜliwości finansowe adeptek. kuty na cztery nogi. por. Dacha .zob. 1829-1901. WieŜa (Milczenia). rześki.0 . gra w karty. Ćwierczakiewiszowa. pers. Dachma . człowiek wytrawny. kirgiskie pamir 'zimne. Ćwiertnia .w Polsce śrdw. krakowski. docha.krzepki. właśc. ze śr. Czerwony jak ćwik . z awest. jary. autorka szeroko uŜytkowanych ksiąŜek i artykułów o gospodarstwie domowym i modzie. daxma 'cmentarz'. (2) kapłon.obszerna szuba. czerstwy. szczwany. od Xviii w. Zdrów jak ćwik .

gr. (Drezno 1938) Richarda Straussa. a czule zakochanych w sobie pasterzy. Giorgiona.bohaterowie greckiej powieści pasterskiej. identyfikowane niekiedy ze SwaroŜycem. historia miłości Apollina do uroczej Dafnidy. Dafnis i Chloe .F. Villa Borghese. Wergiliusz w 5. 1.opera (1700) A. syn Hermesa i nimfy.sielanka dramatyczna (1638) Samuela Twardowskiego. daphne 'wawrzyn'. który odtąd stał się jego świętym drzewem. rozmiłowana tylko w łowach w kniei leśnej. z Lesbos) zwanemu Sofistą. Poussina i in. przypisywanej Longosowi (prawdop. w końcu zabrany przez ojca do nieba. o którym nic nie wiadomo (Ii-Iii w. młodych. Eklodze (Bukolice). libretto: Hinsch. jednej z pierwszych tego rodzaju. Dafnis w poezji: Teokryt z Syrakuz w pierwszej Idylli. oślepiony przez zakochaną w nim bez wzajemności. Dafnis drzewem bobkowym . opowaada. pasterz sycylijski. Rzym. daphne 'wawrzyn'. skarŜy się na swój los w smutnych pieśniach. Dafnis i Chloe. Hitndla.rzeźba: Bernini. Gregor. córka boga rzecznego Peneusza. będące przedmiotem autentycznego kultu lub moŜe tylko zmyślone przez kroniki. Idealna para pięknych. Dafni . gr. zazdrosną nimfę. N. gdy miał ją juŜ dogonić. pne. uciekając przed zakochanym w niej Apollinem. czująca wstręt do męŜczyzn. gr. gr. mit.opera (1708) G.opera. A. którzy na koniec odnajdują swe dzieci i łączą je ślubem. Owidiusz w Metamorfozach. Dafnis . Apollo i Dafne . niechętna miłości.mit.stąd imię. DaŜbog. od 'niech da' +'bog(actwo)' albo z irańskiego. Owidiusz w Metamorfozach. porzuconych jako niemowlęta przez rodziców. ubłagała swego ojca o ratunek i została przez niego przemieniona w drzewo laurowe (wawrzyn). Obrazy: Pollaiuola. Dafne . towarzyszki łowów Diany. Scarlattiego.). Dafne . słowiańskie bóstwo słoneczne. libretto: J. por.symbol miłości niedostępnej. 452. jak Dafne. Apollo zaś uplótł sobie wieniec na głowę z liści wawrzynu. matka porzuciła go w krzaku laurowym . Schiavona. nimfa. twórca i główny bohater poezji pasterskiej (bukolicznej): nieszczęśliwy w miłości. aŜ do perwersji niewinnych i naiwnych.Dadźbog .Daćbóg. dziewictwa. Popularność w . Florindo i Dafne .

a moŜe teŜ łotewskie świeckie pieśni ludowe Xiii-Xvi w. a wg Biblii bóg Filistynów. pol. libretto: M. Dagobert I . dobrotliwy i szczodry. Fokin. Samon. Eloi). a ty poczywaj' staropol.Dagan. 'daj. J. ze st. "Daj. po którego śmierci właściwe rządy przejęli majordomowie. wyobraŜany jako człowiek z rybim ogonem zamiast nóg.balet (1909. załoŜonego w 1227 przez księcia Henryka Brodatego. Księdze Henrykowskiej (zob. pol. występując w niej wraz ze św. ostatni wybitny władca dynastii Merowingów. Dagome . Eligiuszem (St. a takŜe zręcznym złotnikiem. w tzw. Warszawa 1926). Pierwszy zachowany zapis całego zdania w języku polskim.ok. Księga) zawierającej spisane przez cystersów po łacinie dzieje ich opactwa. francuski J. uŜywany do połowy Xvii w. w najstarszej części kroniki klasztoru w Henrykowie pod Wrocławiem. starosemickie bóstwo rolnicze. swoim podskarbim i doradcą. wystawionego ok 990-992.dajny. Kronikarz zapisuje słowa da ut ia pobrusa a ti poziwał pewnego Czecha imieniem Boguchwał. ać ja pobruszę. w Europie zachodniej. dagan 'zboŜe' i dag 'ryba'. w Polsce rzadki. niech ja pokręcę Ŝarna. Daga . por. hebr.. 600-39. l. Daphnis et Chloe .imię. wyst. Parandowskiego. opiekun urodzaju. Denis. Amyota (1559).średniowieczny sztylet o trójkątnym ostrzu. W trosce o zbawienie własnej duszy wzbogacił opactwo St. 1925. który . czczony juŜ u Sumerów. poj. co mogłoby wynikać z nieporozumień etymologicznych.-włoskiego. wynalazca pługa. tł. Ćwieczek. śyje we fr. daina. legendzie i piosence ludowej jako "dobry król Dagobert". ale prostoduszny i mało królewski. oddającego posiadłości Mieszka I. czym zyskał przychylną pamięć kościoła. ParyŜ 1912. pod opiekę papieŜa Jana Xv.. Dainy . pod którym pojawia się Mieszko I w regeście (streszczeniu) nie zachowanego dokumentu zwanego Dagome iudex łac. muzyka: Maurice Ravel. od 632 król Franków.czasach nowoŜytnych powieść zawdzięcza przekładowi na jęz. a ty odpocznij'. Dagon . 'Dagome sędzia'. patronem rzemieślników. zamieszczony w 1270.. litewskie.

ukochana mocarza Samsona (zob.zob. Rajnolda Suchodolskiego (1804-31). trójsylabowa stopa wierszowa o pierwszej sylabie długiej (a. z gr. Akcja rozgrywa się w Pradze Xv w. Dalej. bracia. do bułata .zob. bracia.w Biblii Filistynka. wydobyła od niego sekiet siły. Kronika (Dalimila). dalaj 'morze. Daktyl . nie akcentowanych). Poskromienie złośnicy. Sędziów. ocean'.). Tytułowy bohater to na pół legendarny rycerz. Daj buzi. 4-20). mong.opera (Praga 1868. tęskniąca'. wieśniaczką grubą i bardzo niezdamą. tybet. do bułata. złoŜony z 1 długiej i 2 krótkich kości'. Dalajlama . obcięła śpiącemu czuprynę i wydala go wrogom. akcentowanej) i pozostałych krótkich (a. mielącą zboŜe na Ŝarnach. wyst. który podczas buntu przeciw moŜnowładcom stanął po stronie uciśnionego ludu. KaŜdy z nich był uwaŜany za ponowne wcielenie (reinkarnację) swego zmarłego poprzednika i rozpoznawany przez komisję dostojników lamajskich juŜ jako niemowlę po pewnych tradycyjnych znakach. daktylos 'palec. Ŝe Sarmata jeszcze wolnym umie być! 1-4. (b)lama 'kapłan'. tkwiący w jego włosach "nie tkniętych nigdy przez Ŝelazo" (Ks.najwyŜszy zwierzchnik duchowy lamaizmu i głowa państwa tybetańskiego 1578-1959. por. 16. Dalibor . Śpiew rewolucyjny. hebr. stopa wierszowa trójdzielna jak palec..początek popularnej pieśni powstania 1831. Dalej. Dalila .lituje się nad Ŝoną. 'delikatna. pol. wszak nam dzisiaj tylko Ŝyć! PokaŜemy. przekupiona przez Filistynóv. . Warszawa 1902) Bedricha Smetany. Dalimil . Gorze się nam stało. kate! .owoc (jadalny) palmy daktylowej.

symbol dziewictwa. Dumas adaptował powieść na scenę (ParyŜ 1852. nie ma z poprzednią nic wspólnego. i naraŜając się na jego wzgardę). a Armand Duval nazywa się Alfredem Germont. 6). po czym umiera na suchoty. Warszawa 1900) Piotra Czajkowskiego. Dama z Bath. aby został rycerzem. Warszawa 1865) Giuseppe Verdiego. Pikowaja dama. La Dame de chez Maxime. w której bohaterka nosi imię Violetta Valery. na kaŜdym gobelinie figuruje biały jednoroŜec. Hiszpania). Dama Jeziora .fr. Biała Dama . Czarny. tł. Z czasem jednak opera zatriumfowała na całym świecie. tajemnicza wapienna rzeźba staroiberyjska z Iv-Iii wieku pne. Artur) Czarodziejka występująca takŜe jako Vivien. pol. . fr.jedno z najwspanialszych dzieł sztuki staroŜytnej. pol. dziś w muzeum Prado w Madrycie. Dama kameliowa . ParyŜ.powieść. Porwała Lancelota jako dziecko. Piave libretto opery La Traviata (Wenecja 1853. zakochuje się szczerze w Armandzie Duval. Nimiane a. sztuka ta dała początek "komedii obyczajowej". uwodzicielka Merlina. teŜ Duplessis Marie. 1870) Aleksandra Dumasa-syna. nazywana "damą kameliową". młodzieńcu z dobrej rodziny. La dame aux camelias (1848. Modna kurtyzana Marguerite Gautier. o tancerce lekkich obyczajów. Nimue. Młodzi Ŝyją szczęśliwie w wiejskim ustroniu. 1901). Verdi wyprzedził o kilkadziesiąt lat w tej operze kierunek zwany weryzmem (naturalizmem). The Lady of the Lake. Czarna Dama . 1810) Walter Scotta. wyst. słynna. Warszawa 1879). Musee de Cluny. Ellen. gdyŜ lubiła te kwiaty.Dama. Dama pikowa . stąd początkowe fiasco opery u całkiem nie przygotowanej do takiego dzieła publiczności. aby mu nie zniszczyć kariery. wyst.. Na niej oparł Francesco M.zob. a kiedy skończył 18 lat. opowiadanie (1833) Aleksandra Puszkina. pol.w legendzie arturiańskiej (zob. bohaterka poematu Dama Jeziora (ang. zob. Opera (Petersburg 1890. 1899. Georgesa Feydeau.ros. ang. Zob. Dama od Maxima . Ŝe przestała go kochać. komedia (wyst. jednak na prośbę ojca Armanda Marguerite wyrzeka się i porzuca ukochanego (udając.zob. Dama z jednoroŜcem . Wife of Bath.cykl 6 gobelinów. wyst. libretto: Modest Czajkowski wg Puszkina. znalezione 1897 w Elche (Murcja. zaprowadziła go na dwór króla Artura. pol. Biały. popiersie strojnej damy z wielkimi baranimi rogami. Opowieść (Opowieści kanterberyjskie. gdy nauczyła się jego zaklęć. Dama z Elche . wyst. w Turyngii. pol. wykonanych w końcu Xv w. którego zamknęła w dębie.

zob. dawny słynny ośrodek produkcji stali do wyrobu broni białej i luf broni palnej. w Damaszku (stąd nazwa) i Hiszpanii mauretańskiej. Dama z Shalott .dramat (1898) Augusta Strindberga.okres w dziejach kalifatu. kwiecenie. księcia Mediolanu.obraz (1483-85) Leonarda da Vinci. Pawła) po usłyszeniu na drodze do Damaszku głosu z nieba: "Szawle! Czemu mnie prześladujesz?". rozwinięta w krajach islamu. 1852) nosi ona imię Elaine. ten pozwolił mu zakosztować szczęścia monarchy: zaprosił Damoklesa na ucztę i dal mu miejsce przy stole pod zawieszonym u powały na końskim włosie obnaŜonym mieczem. Dionizjosa I Starszego. Omajjadzi (Meczet).demeszkowanie.faworyt i pochlebca na dworu tyrana Syrakuz. Czartoryskich. DamaskinaŜ . Stal demasceńska . moŜe portret Cecilii Gallerani. która umiera z nie odwzajemnionej miłości do Lancelota. Muz.in. The Lady of Shalott.zob.w legendzie arturiańskiej (zob. zob. Damascenka . 405-367 pne. Kraków. Artur) dziewczyna.). 1400 rozpowszechnionym takŜe w Europie. floryzowanie brązu lub Ŝelaza przez inkrustację drutem złotym lub srebrnym. Droga do Damaszku aluzja do biblijnej sceny nawrócenia Szawła (św. w dawnej Polsce. Kiedy z zawiścią wychwalał władcę jako najszczęśliwszego ze śmiertelników. Dziwer. zwł.. 9. kochanki Lodovica Sforzy (zob. Pan I (Damazy). Damokles . prawdop. Till Damaskus . na którego dworze Leonardo pracował 1482-99. technika znana w staroŜytnej Azji. Dzieje Ap. Omajjadzi. 661-750.demeszka. (Las) Meninas. gdy pod panowaniem Omajjadów Damaszek przeŜywał czasy świetności. Biblia. ceniona m.stolica Syrii. wytwarzaną we wczesnym średniowieczu w Indiach sposobem udoskonalonym następnie przez Arabów i Persów.hartowna i elastyczna. Kalifat damasceński . Damy dworu . tworzącym delikatny ornament linearny. Stąd miecz . ok. jedno ze "świętych miast" islamu.zob. 4.Dama z gronostajem (Dama z łasiczką) . W poemacie Alfreda Tennysona (ang. Damaszek . szabla ze stali damasceńskiej. zob. Damazy .

Damoklesa stał się symbolem gróźb zatruwających kaŜdą chwilę szczęścia. króla Argos. Danae stała się matką Perseusza. Danaidy .w greckiej legendy nierozłączni przyjaciele. opera (Salzburg 1940) Richarda Straussa. córka Akrizjosa. Cicero. Admiralicja wysłała go na prawdziwie badawczą ekspedycję na wybrzeŜa Nowej Holandii (dzisiejszej Australii) i Nowej Gwinei. zwalczywszy piętrzące się w drodze powrotnej przeszkody. Die Liebe der Danae.nm.. Wtedy Akrizjos kazał zamknąć córkę z wnukiem w drewnianej skrzyni i spuścić na morze.). pne. Damon i Fintiasz .malarstwo wazowe czerwono figurowe (Vi-V w. Jan Gossart. 1652-1715. Zeus występuje w micie w dwóch swoich waŜnych funkcjach: jako dawca deszczu (gr. bo wyrocznia delficka przepowiedziała mu. aby umoŜliwić uporządkowanie spraw rodzinnych Fintiaszowi. przedostał się do niej w postaci złotego deszczu. 1798) Fr.). gdzie zaopiekował się nimi Diktys. Selkirk Alexander. Gdy mija termin i Damona prowadzą juŜ na szafot. A. tekst: J. balladę Rękojmia (nm. gr. zamiast na szubienicę. I lub Ii. Burne-Jones (Danae i spiŜowa wieŜa). Tintoretto. 21. które wyrzuciło ich na brzeg wyspy Serifios na Cykladach. Inteligentny. por. Tycjan. Tiepolo. zakochany w Danae. Ale Zeus. E. Obrazy: Correggio. Ŝe zginie z ręki wnuka. Schillera wg Bajki nr 257 Hyginusa. jako zakładnik. po powrocie do Anglii opublikował PodróŜ dookoła świata. Damon oddaje się w ręce tyrana.mit. 'Zeus spływa deszczem. 61. przybywa jeszcze na czas. Dionizjosa. zob. króla Argos.a-e) mit. Ojciec zamknął ją w spiŜowej wieŜy. Dampier William . 50 córek Danaosa. Danae (wym. deszcz pada') i jako bóg płodności. Tuskulanki. . brat króla wyspy. po czym. gr.tren Simonidesa z Keos (Vi-V w. trudnił się piractwem na wybrzeŜach hiszpańskich i portugalskich Ameryki i na Pacyfiku aŜ do Chin. Miłość Danae . Fintiasz. Wzruszony tymi dowodami niezłomnej przyjaźni tyran darowuje Ŝycie im obu. który przyrzekł swemu . Por. Rembrandt. pne. aby uratować przyjaciela i złoŜyć własną głowę. malarstwo pompejańskie. Gregor wg scenariusza Hugona von Hofmannsthal. o zacięciu literackim i naukowym. Skarga Danae . skąd przywiózł interesujące materiały. filozofowie pitagorejscy z Syrakuz. skazanemu na śmierć za rzekomy udział w spisku. Die Brgschaft. 5. 1 w. Dzeus hyei dosł. Danae .Ŝeglarz angielski. pne.. Polidektesa. Van Dyck.

Legenda niewiast przykładnych. poemat cykliczny (ok. królowi Egiptu. ratować się ucieczką.Homer określa tą nazwą.trud nie kończący się i bezowocny. zdobyte fortelem. przywódca Iv krucjaty. zob. który wydał czterech doŜów. Danaide .rzeźba (1890) Augusta Rodin.) Owidiusza. jeden z twórców jej potęgi. najstarsza z zachowanych tragedii (ok.gr. libietto: Calzabigi. króla Argos. jako ślepy juŜ. The Legend of Good Women.) Ajschylosa.opera (1742) Glucka. Hiketides. Greków walczących pod Troją pod dowództwem Agamemnona.ok. Hypermestry. a przez rozszerzenie znaczenia-wszystkich Greków.zbiór fikcyjnych listów miłosnych mitycznych heroin (ok. Morderczynię po śmierci musiały w Tartarze napełniać wodą beczkę z przedziurawionym dnem. z których 14. wyd. ang. Heroides . 15 pne. 1108-1205. łączoną tradycyjnie z mitem o królu Argos Danaosie. Danaidy . pierwotnie drewniany koń trojański. 1386. libretto: Pietro Metastasio. Koń (trojański). Linkeusowi.złowieszczy. Beczka (lub praca) Danaid . wielu admirałów i inne wybitne osobistości. kazał córkom zasztyletować swych męŜów w noc poślubną. Tak teŜ uczyniły z wyjątkiem najmłodszej.stary ród wenecki. dowodził flotą wenecką przy szturmie na Konstantynopol.opera (ParyŜ 1784) Antonia Salieri. Błagalnice . Les Danaides . Dandolo . wydać je za jego pięćdziesięciu synów. jest listem Hypermestry do Linkeusa.bratu Ajgyptosowi.w greckim malarstwie wazowym i rzeźbie. Enrico Dandolo . która pomogła swojemu męŜowi. przynoszący nieszczęście. Ipermestra . Danaowie . 490 pne. od 1192 doŜa Wenecji. pokłóciwszy się z bratem. zob. 96-letni starzec. miasto wówczas u szczytu potęgi pod panowaniem dynastii macedońskiej. teŜ Achajowie. Według legendy Dandolo pierwszy miał wedrzeć się na mury zdobywanego Konstantynopola (1204). Danaos. Dar Danaów . . 1532) Geoffreya Chaucera podejmuje legendę Hypermestry wg Owidiusza. obrabowane i spalone przestało być konkurencją Wenecji w handlu morskim.

śył w Vii-Vi w. srebrna pierś. skąd. której autorstwo mu przypisywano.zob. 605 przez Nebokadnezara Ii (Nabuchodonozora) do niewoli babilońskiej. Obraz (1849) Delacroix. zawistni o stanowisko Daniela. Daniel i Bel . aby dotrzymać wiary swemu Bogu. 6. srebrne. Zob. Mane. zwaŜono. wróŜący mu zwycięstwo nad Estończykami.zob. śr. nakłaniają podstępnie króla Dariusza do wydania prawa. por: KrzyŜ. brog 'płótno'. Danne 'Duńczycy'. biodra z miedzi i nogi Ŝelazno-gliniane). 2. Jego proroctwa i czyny mieszczą się w księdze jego imienia.aram. jak spadły z góry kamień skruszył nogi posągu. Daniela. Ks. zob. Mędrcy.Daonebrog państwowa flaga duńska: biały krzyŜ na czerwonym polu. (początkowo jakoby na okup dla duńskich najeźdźców albo na obronę przed nimi) jako podatek gruntowy. Daniel . Biblia. uprowadzony ok. danina'. teŜ Kolos (na glinianych nogach). pne. Uczta (Baltazara). thekel. miedziane i Ŝelazno-gliniane (złota głowa posągu. rozdzielono .Danebrog . wychodzi nietknięty. Daniela.zob.KsiąŜęta perscy. musi naruszyć. Misach i Abdenago . za co zostaje wrzucony do jamy pełnej lwów. przedstawia 4 kolejne królestwa na ziemi babilońskiej: złote. Smok. Danegeld .jeden z tzw. Posąg o glinianych nogach . Sydrach. Ks.-ang. Policzono. tak zniszczone zostaną owe królestwa. geld 'haracz. Drugi Daniel . Mont Dellier. . Daniel w lwiej jamie .podatek ściągany corocznie przez królów anglosaskich od końca X do Xii w.obraz (1618) Rubensa. z duń. "większych proroków" i bohaterów biblijnych.zob. Bel. który się śnił królowi. a później perskim. zdobył wykształcenie na dworze króla i zajmował wysokie urzędy w państwie babilońskim. Daniel i smok . Daniel w lwiej jamie . fares. wg legendy król duński Waldemar Ii ujrzał w 1219 na niebie ognisty krzyŜ. Biblia. Dan 'Duńczyk'. po spędzeniu tam całej nocy. które Daniel.Daniel odgaduje sen Nabuchodonozora i wyjaśnia jego znaczenie: posag.

Jan. ok. wileński (?). w warunkach chaosu. Piekło. plafon w Kaplicy Sykstyńskiej. paniką.Danquart. syn (?) Jana. opisywanych przez Dantego w Piekle (zob. podobne do. gdzie znajduje się jego grobowiec. 1622 (skrzypce. syn (?) poprzedniego. brał udział w Ŝyciu politycznym Florencji jako stronnik Białych gwelfów. zm. Benezzo Gozzoli. Dante Alighieri . Brąz (1657) Berniniego. Głównym jego dziełem jest Komedia (zob. Andrea del Castagno. osobna baszta wysunięta za obręb murów i połączona z nimi krytym mostem. Taniec (śmierci). mauzoleum Agostina Chigi. 8. zamieszania. Zuzanna. którą zobaczył po raz pierwszy w 1274. Dansker . W 1292 napisał La vita nuova wł. wiole). sceny wstrząsające. Toruniu i Kwidzyniu).Michała Anioła. Komedia). Florentyńczyk. makabryczne. w sytuacji trudnej. Muzyka: Symfonia Dantejska i sonata-fantazja Po lekturze Dantego Ferenca Liszta. Obrazy: Giotto. Dankwart . Florencja. ok. Krasińskiego (Nie-Boska komedia) i in. poeta włoski.w obronnych zamkach krzyŜackich wykusz a. Rzym. słuŜąca jako klozet (zachowane przykłady danskerów w Malborku. zawierające dzieje jego miłości do Beatrycze (zob:) Portinari. Baltazar Ii. dramatycznej.zob. Danse Macabre .zob. Słowackiego (Anhelli). Barka Dantego: (1822) Delacroix. Montefalco. katastrofalnej. Luwr. Maria del Popolo. Rafael. Dante uwieczniony został w wielu dziełach sztuki. . rozpaczą. Dantejskie piekło (lub sceny) . z których najsławniejszy był wileński Baltazar I. skazało go na doŜywotnie wygnanie z rodzinnego miasta w 1302.Uczta Baltazara . Uczta. ur.zob. rodzina lutników polskich. 'Nowe Ŝycie' prozą i wierszem. 1600. koszmarne. Zuzanna i starcy .zachowanie się tłumu ludzi ogarniętych strachem. Rzym. S. ParyŜ. Prorok Daniel . por. Wywarł znaczny wpływ na Mickiewicza (przekład Ugolina z Piekła). fantazja orkiestrowa Francesca da Rimini Czajkowskiego.. jedna z wielkich postaci literatury światowej. 28. 1625-po 1682. Zmarł w Rawennie. Komedia.1265-1321. Zwycięstwo Czarnych. sprzyjających papiestwu. warszawski. Watykan.) od 1555 (wydanie weneckie) zwana Boską Komedią.

W czasie 2. sztuka (1835. 19I0. Dary wiatru północnego . Warszawa 1931) Georga Buchnera. władca. jeden z przywódców Rewolucji. Tołstoja. na którym na wezWanie zjawiają się wyszukane potrawy. m. Pan Bóg. Pierwszym jego kapitanem (do 1938) był kpt. Dar. Śmierć Dantona . Dary wiatru północnego . wyst. z którego sypie się złoto. Opera (1947) Gottfrieda von Einem. pol. Piotr. mróz. jak wiatr. człowiek niepoŜytej energii. odbył wiele dalekich rejsów.Danton Georges Jacques .fregata trójmasztowa zbudowana w 1909 w Hamburgu jako "Prinzess Eitel Friedrich".1759-1794.dramat (1900) Romain Rollanda. Tajemnicza istota a. Do legendy przeszły jego słowa. Ŝeglugi wielkiej Konstanty Matyjewicz-Maciejewicz. bajka ludowa. Fr. podróŜ dookoła świata w 1934-35.ogromnie popularna w Europie i Azji. wyst. 1931) Stanisławy Przybyszewskiej. powiedział: "Do zwycięstwa trzeba nam odwagi. siła. adwokat. Dary boŜe . obdarza pewnego biedaka magicznymi przedmiotami.N.in. zwierzę. znakomity mówca. Danton . który daje mu tym razem "kije-samobije". Sztuka (1919) A. stolik. po bitwie pod Longwy (Ix. minister sprawiedliwości. Hamburg. One wymuszają zwrot zagarniętych przedmiotów. encore de l'audace et toujours de l'audace. internowany w Szwecji. a Francja będzie uratowana" (fr. wojny świat. załoŜyciel klubu kordelierów. odwagi i jeszcze raz odwagi.sztuka (wyst.poŜywienie. Il nous faur de l'audace. jeden z najpiękniejszych Ŝaglowców pływających obecnie na morzach.nm. wg Buchnera. Przedmioty te wyłudza od biedaka sąsiad. św. jak sakiewka. działacz klubu jakobinów. Sprawa Dantona . chleb. wybitny członek Konwentu..wciąŜ na nowo napełniająca się złotem. et la France est sauvee). diabeł. Dantons Tod. jako najlepszy środek obrony. . "Dar Pomorza" . we Francji jako "Colbert". wojnie świat. gdy w Ii Zgromadzeniu Narodowym.jedna z Bajek (1910) Wacława Sieroszewskiego. 1792) zalecając atak na Prusaków. Zakupiona w 1929 przez Pomorski Komitet Floty Narodowej i podarowana państwu: Statek ten. biedak zwraca się raz jeszcze do swego dobroczyńcy. karczmarz. zgilotynowany za sprawą Robespierre'a. po 1. słuŜył w latach 1930-81 jako okręt szkolny polskiej marynarki handlowej.

'dzida'. Przekład tego przypisywanego mu dzieła na łacinę ukazał się zapewne w V w. W 492 wysłał do Grecji wielką armię na statkach. Dardanus . Fr. Darda . a pośrednio takŜe Odprawy posłów greckich (1565-66) Jana Kochanowskiego. KsiąŜęta i rŜenie konia .tragedia liryczna (1739) J. Ojciec dwu synów. 5. syn Zeusa i Elektry. dard dawn. Dariusz i Hystaspes . Jako syn rywalki Hery ściągnął na Troję nienawiść bogini. ne. por. Daretis Phrygii de excidio Troiae historia.mit. Naprawdę zaś Dzieje zburzenia Troi Daresa Frygijczyka.legendarny rzekomy autor dziejów wojny trojańskiej. Rameau. Behistun. z fr. Następna wyprawa na Grecję w 490 zakończyła się klęsk4 jego wojsk pod Maratonem. król perski od 522.staropers. Atena). Ŝe ten z nich zostanie królem. . znany jako Dariusz Wielki. bo kazał koniuszemu przyprowadzić koniowi klacz. Wraz z rzekomym dziennikiem wojny trojańskiej Diktysa z Krety stały się one najpopularniejszym źródłem średniowiecznych opowieści o wojnie trojańskiej.w średniowieczu krótki oszczep o dwóch ostrzach. bez wynagrodzenia i nie z powinności. kapłan Hefajsta poboŜny. córki Atlasa. które rozbiła burza u przylądka Atos. oryginalnym utworem rzymskim. Rozszerzył granice imperium perskiego i zbudował potęŜną stolicę Persepolis. dziesięcina z produktów gospodarstwa i łowów. wspomniany przez Homera w Iliadzie.zob. Dardanos . były prawdop.Wg legendy Dariusz był jednym z siedmiu ksiąŜąt perskich.Daradzka ..Ph. z młodszej linii dynastii Achemenidów. zob. której podarował palladion (zob. Dorotea (Panna Dorotka). człowiek cnotliwy i moŜny. 11: śył w Troi Dares. Dryavush. ok: 550-486 pne. którzy się umówili. w Xvi i Xvii wieku w Polsce krótki oszczep do rzucania. Dares Frygijczyk . która "da rada".darmocha. którego koń zarŜy pierwszy.tak nazywano w dawnej Polsce panią swobodnych obyczajów. Tł. w dawnej Polsce doraźne świadczenia chłopa na rzecz pana. Dmochowskiego. łac. świetny administrator. gr. był protoplastą królów Troi. Miltiades. Daremszczyzna . dodatek do pańszczyzny. Królem został Dariusz. Napis z Behistun .

szlachcic gaskoński Charles de Baatz. Ŝe ma go za niedorostka. Ks. seigneur d'Artagnan. aby mu.. król perski od 336.obraz (1565-67) Paola Veronese. wspomina Biblia. "Beagle".Kiedy Dariuszowi doniesiono o spaleniu Sardes przez Ateńczyków. pokonany przez Aleksandra Wielkiego nad rzeką Granikos (334 pne. Naz. Złote jaja. Gall. Na koniec król perski posłał mu gorzki melon jako symbol zmartwień. Uciekł do Baktrii i został zasztyletowany przez satrapę Baktrii. ilekroć zasiądzie do stołu. odleciał na tamten świat. Muszkieterowie w dwadzieścia lat później itd: Postać oparta na Pamiętnikach pana d'Artagnan Courtilza de Sandras. miał być zresztą postacią autentyczną. z czasem generałem brygady. Dariusz Iii wysłał do niego. jako o Dariuszu Persie. Nehemiasza.Panie. który je złoŜył. Mus. Ŝe kijem wytrąci piłkę władzy z rąk Dariusza.ok.Wg legendy śrdw.). ur. pod Issos (333) i Arbelą (Gaugamelą. wydanych w 1700 w Kolonii. gdzie Dariusz musi ich poszukać. w 1611 w Lupiac. poległ przy oblęŜeniu Maastrichtu w 1673. Waza Dariusza .. ostatni z dynastii Achemenidów. d'Artagnan . trzykroć powtórzył to wezwanie. Lecz Aleksander powiedział posłom.z Iv w. Rodzina Dariusza u stóp Aleksandra . 12. Na to Aleksander oświadczył. poselstwo po tradycyjną daninę . Neapol. PodróŜ (na okręcie "Beagle"). Londyn.bohater powieści Aleksandra Dumasa-ojca Trzej muszkieterowie (zob. Ŝe zmusi Persa do spoŜycia tego owocu. Dar. kapitanem muszkieterów Ludwika Xiv. O powstawaniu gatunków. 380-330 pne. dając do zrozumienia. gdy Aleksander wstąpił na tron Macedonii. O nim prawdop. palant i melon .zob. Darwin(izm) . gdzie okazał się nieudolnym wodzem i tchórzem. pne. Dariusz Iii Kodomanus .zob. Bessosa. 22. .złote jaja. które go czekają." Król perski wysłał mu więc kij palantowy z piłką. Dary wiatru północnego . pamiętaj o Ateńczykach . ale Aleksander odpowiedział: "Ptak. przedstawia radę tronową przed wyprawą na Grecję. Trzy). zlecić miał jednemu ze słuŜących. 331). Nat.

Terencjusza. odkrył na nowo Grenlandię. 1550-1605. będące powitaniem albo Ŝyczeniem. powoływał się na nie w swoich esejach i recenzjach w "Neue Zeitschrift fr Musik". Zabity przez piratów japońskich w czasie jednej ze swych dalekowschodnich podróŜy. 4 konie powoŜone z siodła przez dwóch forysiów.dawne zawołanie myśliwych i leśników. oraz Marche des "Davidsbndler" contre les Philistins z Karnawału (zob. drugi król izraelski. zob.. przyrządu do mierzenia wysokości słońca na morzu. 1012-ok. z którego rodu powstać ma wybawiciel . przedsięwziął trzy wyprawy w poszukiwaniu przejścia północno-zachodniego z Atlantyku do Pacyfiku.(wym. nie Edyp jestem prostak. (Das) Wohltemperierte Klavier. 'Związek Dawidowy'. Dawid .(hebr. Jam Davus. nie umiem rozwiązywać zagadek. 'ukochany') w latach ok. nieuczony sługa. Mimo Ŝe celu nie osiągnął. W czasie podróŜy na morza południowe odkrył w 1592 Wyspy Falklandzkie. stowarzyszenie istniejące tylko w wyobraźni Roberta Schumanna. zbadał wybrzeŜa Ameryki Północnej i nawiązał kontakt z Eskimosami. Davis John . opus 9. aŜ do czasu wynalezienia sekstantu przez Hadleya. walczące z konserwatyzmem i przeciętnością "filistynów" muzycznych. Kult Dawida przejęły: chrześcijaństwo i islam. Według .). którym posługiwano się przez sto lat z górą. 972 pne. dejwis) Ŝeglarz brytyjski.Mesjasz. Edyp. Stąd wzięły się tytuły jego kompozycji: Davidsbndlertnze. z komedii Dziewczyna z Andros. często imię niewolnika w sztukach teatralnych greckich i rzymskich. 1762-1831. domą) reprezentacyjny pojazd czterokołowy z zaprzęgiem a Ja daumont.Darzbór . Davus . wprowadzony we Francji za czasów Restauracji przez księcia d'Aumont. Davidsbund . z którymi jego załoga grywała wielokrotnie w piłkę noŜną. cieśninę między Grenlandią a Ziemią.zob. Daumont .prosty.nm.(wym. nazwaną potem jego imieniem. lub powinszowaniem szczęśliwych łowów. Był wynalazcą oktantu. ok. Das Wohltemperierte Klavier .. w tradycji Ŝydowskiej idealny władca. 23. Baffina. 1. 2. opus 6.

wg Biblii. W późniejszych latach oddany grzesznemu uczuciu do Betsabee (zob. 1440) Donatella. Por. Michol.. Średniowieczne cykle ikonograficzne. 1-2. namaszczony w tajemnicy przez proroka Samuela. Najmłodszy syn Izaja (Jessego). Posąg (ok. odlew w ogródku przed dawnym pałacem Sobańskich w Warszawie. Po śmierci Saula ogłasza się królem. Rafael. nic w tym nowego. . 2. Jego młode lata opromieniała przyjaźń z Jonatanem (zob. Dawid . Dawid pokutnik oratorium.zob.) podnosi bunt przeciw ojcu i ginie.. Ks. 2. arrasy. Guido Reni.(1785) Mozarta. I. Volterra. przy Al. Posąg (ok. Król. mistrza Heinricha. Posągi: 1385-96. tekst: R. nad Arno.Biblii był za młodu pasterzem i lutnistą. patron Walii. Mantegna. Ks. Ale równieŜ grą na harfie nie moŜe ułagodzić Saula. pierwszy akt męski w rzeźbie chrześc. Claude Lorrain. święto 1 marca. Bronzino. 1465) Andrea Verrocchia. Ks. L. Domenichino.). Caravaggio.. a zatruwała rosnąca zawiść Saula. Michał Anioł (plafon Sykstyny). Pójść z Dawidem na harfie grać . Tańce Związku Dawida zob. Achitofel. Morax. (1921) Artura Honeggera. W wojnie z Filistynami zabija z procy olbrzyma Goliata (zob. Jaskinia (Odollam). Abisag. kopie: plac przed Palazzo Vecchio i Piazzale Michelangelo. Ratując Ŝycie ucieka z kraju na wiele lat. Ujazdowskich 13. Król Dawid oratorium. Mus. Dawid na łoŜu śmierci do swego syna. Davidsbund. Florencja. Veronese. Florencja.. Norymberga. Szeroko o tym Dawid pisał . Tycjan. później rzekomym autorem psalmów biblijnych. Akademia.umrzeć. Salomona. Król. Św. 16-30. Dawid oratorium . gdy Saul jeszcze władał. Zob. Bargello. synem Saula. Król.. Ks.. to stare dzieje. Psalm(y Dawida). 3. transkrypcja mszy c-moll z 1783.(1954) Dariusa Milhaud. Abigail. syn księcia z południowej Walii. Ŝony Uriasza. okrywając Dawida Ŝałobą. Florencja.). 2. Malarstwo: Pollajuolo. Rembrandt. Posąg (1501-04) Michała Anioła. Chagall i in. Gwiazda (Dawida). Tintoretto. Tańcować jak król Dawid przed arką . Naz. miniatury. "Schner Brunnen". Ostendorfer. witraŜe. Wóz (Dawida).) siejąc popłoch wśród nieprzyjaciół. czyli psalm symf. Dawid biskup z Vi w.to było dawno. Cranach St. 3. Bądź męŜczyzną! .. Ukochany syn Absalom (zob.najstarsze wizerunki króla Dawida z Iii w. Król. Biblia. załoŜyciel klasztorów.

generał obrońca Warszawy w 1794.. miał pod nim sprawować sądy Kazimierz Wielki. kieleckie." . Europy czczone jako święte drzewo boga piorunów. Dąbrowski Jan Henryk . W roli Dawida (1922). największym w Polsce lesie dębowym. uczestnik kampanii napoleńskich 1806-07. liczący ok. "Jeszcze Polska. w Anglii przez T. którą sam autor uwaŜał za najlepszą Ŝe swoich ksiąŜek zapewne dlatego. Dąb się powalił. Dewajtis. Przenoszona wielokrotnie na ekran filmowy. w Puszczy Białowieskiej. Ludwik sprawował sądy. broniąc wdów i sierot.800-letni dąb w rezerwacie buków zwanym "Pod Dębem". wg legendy. Pan Tadeusz.liczący ponad 6d0 lat. 27. w którego ogromie. i śrdw. wg legendy Jagiełło miał pod nim spoczywać w czasie słynnego polowania. Cukora z Freddie Bartholomew w roli tytułowej (1935).in. 4. "Dąb Jagiełły" . koło Jastrowa. Drzewa (święte). zob. "Dąb Słowackiego" .królewskie okazy starych dębów w rogalińskim parku-rezerwacie. św. Ŝe zmienne losy i wydarzenia Ŝycia Dawida zawierały elementy autobiograficzne.Dawid Copperfield . 1200 lat.(1755-1818). w koszalińskiem. temat wielu podań.W. zob. zob.. organizator powstania w.drzewo w wielu krajach staroŜ. wywodzące się z bajki Ezopa O trzcinie z dębem. poznańskim. liczącym przeszło 700 starych "dębów rogalińskich".najsłynniejszy w Polsce i najstarszy dąb. we wsi Bartków koło Zagnańska. Czech i Rus" . Hentleya (1912-14).olbrzymi. kilkusetletni dąb. w Miłosławiu. pod którym. Słynny tysiącletni dąb w Bordzie na śmudzi.przysł. Dwunastu ludzi mogło wieczerzać za stołem. drzewo. uznanej za arcydzieło. w woj. Dodona. Wiekami wydrąŜonym.tytułowy bohater jednej z najpopularniejszych powieści (1850) Charlesa Dickensa. ścięty w 1812: . a trzcina została .wielki Baublis. przedsięwziętego dla zdobycia zapasów mięsa na wyprawę grunwaldzką.w zespole miejskim ParyŜa. w Danii przez A. m. Sandberga z małym Martinem Herzbergiem. Dąb . "Lech. 1809 i 1812. w USA przez G. woj... nazwany ku czci poety. Mickiewicz. pomnik przyrody. jakby w dobrym domie.) "Bartek" . Unieśmiertelniony w refrenie Mazurka Dąbrowskiego. twórca Legionów polskich we Włoszech 1797. Dąb w Vincennes . Wielkopolsce 1806. (A. KsiąŜka wyjawia prawdę o traktowaniu dzieci w Anglii Xix w. "Hubert" .

trząść. uwaŜana przez badaczy Pisma za najstarszy ustęp Biblii (prawdop. napisany ok. debro).eseje biograficzne (1934. Ŝachać się. Przewróciwszy się na scenie w czasie spektaklu. Debr(z)a . pne. podziwiali go Chopin i Słowacki. 2-31. Las. Sędziów. kręcić nosem. 'pszczoła'. Ludzie strodawni) Wacława Berenta. Deburau . Ks. 1796-1846. najsławniejszy mistrz swoich czasów. Dąbrówka . tekst: S. jednym z "ludzi starodawnych" jest tu generał Dąbrowski. sierdzić się na kogoś. Jean Louis Barrault sportretował go w filmie Komedianci (zob.Debrze zob. kipieć gniewem. wysławia zwycięstwo nad Kananejczykami.odpowiadał pogodnie Dąbrowski. komicznego. pod którego sztandarami "dojrzewał duch nowego pokolenia".wiatr! . obruszać się.w Biblii. gdy wyliczano mu pomniki stawiane innym zasłuŜonym męŜom.. Jako gwiazda ludowego teatrzyku "Funambules" stworzył nowoczesną koncepcję usychającego z tęsknoty. 1879. Melissa. 5.dawn. Wypadek ten podsunął Edmundowi de Goncoun zakończenie powieści cyrkowej Bracia Zemganno.) Debora . I.dąsa się okręt. George . Nurt . 5-6. urazę. tak jak gr.zob.F. nurkuje w pienistej zamieci (A. 4-5. 1125 r. z hebr. właśc. szamotać się. czyli Arlekin i skąpiec (1828). w złości. mim francuski pochodzenia czeskiego.Jean-Baptiste Gaspard (wym. (u Mickiewicza) ciskać się. Debora oratorium (1733) G. boczyć się. Dąsać się . Wiatr! . Jan Kaspar Dvorak. Przewala się. zachowaniem okazywać niezadowolenie. Sędziów. miotać. zrywa się z wędzidła. Humphrey. Handla. rzucać (jak) w gniewie. Ks. prorokini i poetka izraelska z epoki sędziów. Mickiewicz. a zarazem wzruszającego Pierrota i wymyślił dla niego nowy kostium. sonet śegluga.).A ja mam mojego mazurka . grymasić. Charles Nodier napisał dla niego scenariusz Złoty sen. Dobrawa. Komedia). (dziś:) kaprysić. umarł od doznanych obraŜeń. stroić fochy. być naburmuszonym. Pieśń Debory. cz.

po czym spadł. wybitny matematyk. daidalos 'artysta. na zachód od Samos. zbyt blisko słońca. di:). którego trzej przedstawiciele. 308. rzemieślnik'. magii. poległym w bitwie z Pyrrusem pod Ausculum. Publius Decius Mus dokonywał bohaterskich. Bruksela. zginął w bitwie pod Sentinum. Decii. Napisał wiele dzieł naukowych.. dla której sporządzał cenne mapy hydro.wczesny obraz Pietera Broegela St. przypisywanych. 34. do morza zwanego odtąd Ikaryjskim. rzymski ród plebejski. wbrew ojcowskim radom. sporządził sobie i synowi skrzydła z piór i wosku. Wsławił się jednak z powodu innych swych zainteresowań.łac. głoszono równieŜ. traktowanych jako hobby: astrologii. gr. propagator wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego do Anglii. Minotaura. konsul w 312. Dedal . Decjusze . które zastosował na przedstawieniu Pokoju Arystofanesa w Trinity College (w Cambridge). które stopiło wosk. wzbił się za wysoko.mit. faworyt królowej ElŜbiety I. 1527-1608. Royaux des Beaux Arts. a potem Labirynt dla jej syna. poświęcili Ŝycie za ojczyznę. Historia miłości konsula Decjusza Musa seria sześciu obrazów Rubensa (1617).. Liwiusz. Ikar. przy których pomocy poleciał na Sycylię. konsulu w 279 pne. Perdyksie (tub Talosie). Liwiusz. devotio). 8. bajecznie zręczny rzemieślnik i wynalazca ateński. Jego syn tegoŜ imienia. Ŝe "poświęcił się" Hadesowi. wg legendy. por. por. por. gdzie zbudował drewnianą krowę dla Ŝony króla Minosa.(wym. gr. wg późniejszej tradycji miał to być takŜe wypadek devotio (jeśli któryś z nich jest historyczny. ojciec. wojnie z Samnitami (343 pne. Pasifae. ale tu sprawa jest juŜ bardzo wątpliwa. PejzaŜ z upadkiem Ikara . Jako konsul wsławił się w bitwie z Latynami w Kampanii (340).. dzięki czemu patronem jego był przez czas pewien cesarz Rudolf Ii. jasnowidzenia z kuli kryształowej (przechowywanej dziś w Muzeum Brytyjskim).Sand i Theophile Gautier jako legendarne niemal wcielenie prawdy i piękna ludowej sztuki scenicznej. udał się na Kretę. wygnany z Aten za mord na tle zawiści zawodowej popełniony na siostrzeńcu. Kurcjusz. 297 i 295.równieŜ Van Dyckowi. 7. 9. . Jego olbrzymia sława jako maga rozpoczęła się od efektów scenicznych. to juŜ raczej ten). Ŝe zapewnił Rzymowi zwycięstwo składając swe Ŝycie w ofierze bogom podziemnym (tzw. syn i wnuk. Doktor Dee John .i geograficzne nowo odkrytych lądów. Mus. cenzor w 304 pne. który wynalazł koło garncarskie. O jego synu tegoŜ imienia. piłę i cyrkiel. a następnie rzucając się na wroga. legendarnych czynów jako trybun wojskowy w nie całkiem pewnej historycznie 1. Uwięziony wraz z synem Ikarem przez Minosa.). w rzeczywistości zapewne nie brał w Iej bitwie udziału. którego był członkiem. wieść gminna głosiła jednak. uczony brytyjski. ale prawdop.

Il n'y a que le premier pas qui coute. Yeatsa.. wracają do Irlandii. 1697-1780. i oddaje ją na wychowanie niańce w ustronnym doma w lesie. Deirdre . Deirdre odbiera sobie Ŝycie na ich grobie. któremu pozostawiła całą swoją korespondencję. dęrdre) bohaterka najsłynniejszej opowieści miłosnej z irlandzkiej legendy cyklu ulsterskiego. Synge. W wieku późniejszym zaniewidziała. otrzymawszy zapewnienie. defensorów (przedstawicieli stanów czeskich) jako wyraz protestu przeciw pogwałceniu swobód religijnych.80 bywali nie tylko arystokraci. ddefą).wyrzucenie przez okno jednej z sal zamku na Hradczanach w Pradze 23 V 1618 dwóch namiestników cesarskich i sekretarza przez tzw. oparta na motywach legendy. Opowieści niańki o Noisim. Wreszcie. aby uniknąć gniewu Conchobara. nie dokończona tragedia (1910) Johna M. a zatrudniona przez nią jako lektorka panna de Lespinasse wdziękiem swym zdołała skaptować licznych gości salonu markizy. bratanku króla. Wyrzucenie z okien magistratu praskiego siedmiu radców katolickich na początku wojen husyckich 30 Vii 1419. Przy jej urodzeniu przepowiedziano.markiza (wym. 'Deirdre bolesna'. Ŝe będzie najpiękniejszą kobietą w Irlandii. gdzie trzej bracia zostają zdradziecko zamordowani. odpowiedź markizy du Deffand kardynałowi de Polignac. a zarazem przyczyną przelewu krwi. harfiarza króla Ulsteru Conchobara. niańka ulega jej prośbom i sprowadza go do ich domu. Conchobar postanawia poślubić ją. wyraŜającemu podziw dla długości drogi (6 mil). 1717-97. ze swą ściętą głową w ręku. du Deffand Marie . Miała młodość burzliwą: Mając lat 65 obdarzyła gorącym uczuciem i przyjaźnią pisarza angielskiego Horacego Walpole'a. gdy dorośnie. Deirdre of die Sorrows . Młodzi zakochują się w sobie i uciekają. córka Felima.Defenestracja Praska .(wym. co wywołało wiele sporów i szumu. jaką miał odbyć wg legendy św.ang. dirdri. 1765). Ŝe im przebaczył. Deirdre . ale i przywódcy Oświecenia. do Szkocji. fr. w której salonie w 1753. jedna z najsławniejszych Francuzek swego wieku. jak d'Alembert i inni "filozofowie". Dionizy (zob. twórcę rodzaju powieści zwanego romansem grozy lub powieścią gotycką (Zamek Otranto. . rozpalają jej wyobraźnię. z dala od ludzi. wraz z dwoma braćmi Noisiego. Tylko pierwszy krok jest trudny.) po egzekucji na Montmartre.tragedia wierszem (1907) Williama B. bezpośrednia przyczyna wojny 30-letniej. 1661-1742.

Luwr. Kachowskiego. Porwanie Dejaniry . króla Kalidonu. Trachinki . Wiedeń. piękna córka Ojneusa. dąŜący do obalenia samowładztwa. jego zatruta krew sprawiła. od których nie ma ucieczki.pne. Dejeuner Sur L'Herbe .gr. W pobliŜu znajduje się podziemny grobowiec Senmuta. architekta Senmuta.rosyjscy-rewolucjoniści szlacheccy lat dwudziestych Xix w. na wprost Kamaku. Szata (suknia. i siostra Meleagra. Veronesa. Konający.podtytuł dramatu Fantazy Juliusza Słowackiego. Dekabryści . próbował ją zgwałcić. męczarnie. Gdy w drodze do domu zatrzymał ich wezbrany strumień.obraz Guido Reniego.) Sofoklesa. Śniadanie na trawie. Tytuł i podtytuł nadany przez wydawców.łac.(1911) Saint-Saensa. Herakles posłał mu zatrutą strzałę i ranił go śmiertelnie (scena ta jest ulubionym tematem malarzy archaicznych waz gr. ParyŜ.coś. Przywódców: BestuŜewa-Riumina. na lewym brzegu Nilu. Widząc to. Herakles na górze Oita . Ojciec postanowił wydać ją za najsilniejszego z zalotników. Nowa Dejanira . kiedy dotarli tam. w górnym Egipcie. . wprowadzenia konstytucji i zniesienia pańszczyzny w Rosji. Dejr El-Bahari .). gr. Dejanira posłała mu tunikę centaura. mit.zob.miejscowość. Nessos dał Dejanirze swoją splamioną krwią tunikę. centaur Nessos podjął się przeniesienia Dejaniry na drugi brzeg. Dejanire opera . 1520-1484 pne... Dejanira popełniła samobójstwo. Okazał się nim Herakles i poślubił Dejanirę. ok. Herakles i Dejanira . koszula) Dejaniry . Jordaensa.Dejanira .obraz P. gdzie znajduje się świątynia grobowa królowej Hatszepsut. Obraz (1649) J.tragedia (przed 416. Ściany świątyni pokrywają barwne reliefy ze scenami z Ŝycia władczyni. Ŝartobliwa aluzja do próby porwania Ŝony Heraklesa. tragedia niesceniczna Seneki Młodszego. Deianeira. twierdząc. Ŝe Herakles po włoŜeniu szaty zmarł w męczarniach. Gdy Herakles zakochał się w Joli. Hercules Oetaeus. zaprojektowana przez jej faworyta. Ŝe zapewni jej ona miłość męŜa. co sprawia największe cierpienia.

przechowywanych później w świątyni jerozolimskiej. Istnieją dwie staroŜytne tradycje podziału przykazań. obie. Dziesięć) przykazań. Kościół rz. a dziesiąte pozostałych jego rzeczy. 5. a drugie zabrania czynienia podobizny rzeźbionej. Przykazania: 1. stanowiących podstawę moralności Ŝyd. wg Biblii. i ewangelicko-augsburski.. Pierwszą przyjęły kościoły: rz. abyś długo Ŝył na ziemi. ani Ŝadnej rzeczy. 2. Nie cudzołóŜ. pne. Nie będziesz brał imienia Pana. Dekalog. ale tylko wizerunków Boga (a.-kat.Murawjowa. 9. nie pragnij Ŝony jego ani sługi. ani wołu. i większość protestanckich. objawionych MojŜeszowi na górze Synaj w 3 miesiące po wyjściu z Egiptu i wyrytych na wręczonych mu kamiennych tablicach. 5. dziewiąte przykazanie zakazuje poŜądania domu.. które są w wodach pod ziemią. od daty powstania zbrojnego: 14 Xii 1825. która jego jest.kośc. Rylejewa i Pestela. Pamiętaj. pochodzenia Ŝyd. W tradycji rz.(zob. 10. 3. łączy te nakazy w jedno. Nie będziesz miał bogów cudzych przed mną. komentując.-kat. sług i zwierząt bliźniego. 20. ani osła. nadaremno. Protestanci łączą oba te przykazania w jedno dziesiąte. Nie kradnij. Dziesięcioro . ani z tych rzeczy. drugą . Ŝony. 7.. 6. Prawa te w rzeczywistości spisano zapewne w Viii-Vi w. . Czcij ojca swego i matkę swoją. czyli praw. Ex. Nie uczynisz sobie obrazu rytego ani Ŝadnej podobizny tego. skazano na śmierć przez powieszenie w 1826. i chrześc. 8.-kat. a przeszło stu dekabrystów zesłano na Syberię. diekkbr' 'grudzień'. Boga twego. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu.Apostoła. co jest na niebie w górze i co na ziemi nisko. Ŝe Bóg nie zakazuje tworzenia obrazów w ogóle. ani słuŜebnicy. Dla protestantów pierwsze przykazanie brzmi: "Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną". Nie zabijaj. pierwsze przykazanie. Nie poŜądaj domu bliźniego twego. abyś dzień sobotni święcił. od ros. innych bogów) w celach kultowych. wsch. 4. Deut.

Deklaracja Praw 1689 . deka 'dziesięć'. Chmielowski (1925).zredagowana przez Tomasza Jeffersona. Wolność. Ustawa o prawach. przy czym kaŜda z osób opowiada jedną historię dziennie. Prawo jest wyrazem woli ogółu. wyd.zob. stwierdzająca odłączenie się ich od Wielkiej Brytanii i utworzenie Stanów Zjednoczonych: Dzień 4 lipca. 4. facecje Xvi w. Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych ..obraz (1786-94) Johna Trumbulla. bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi. 1471) Giovanniego Boccaccio. Deklaracja Niepodlegtości .in.. z poprawkami Benjamina Franklina. Rousseau i wzorowany na amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. Johna Adamsa i in. Waszyngton. 6. 11. własność..Deklaracja waszyngtońska. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela . Wolny przepływ myśli i poglądów jest najcenniejszym prawem cziowieka. podpisany 1 I 1942 przez przedstawicieli 26 państw. Ŝe ludzie rodzą się wolni i równi. oparty na teoriach J. członków Kongresu. m.. pracy i wypoczynku. 1875)..in.: 1. hemera 'dzień'). ang.(1349-53. Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi wobec prawa. "księga..Dekameron . Szancer.. którzy uciekli w 1348 z miasta przed zarazą do willi podmiejskiej. . podzielona na 10 dni (gr. złoŜony ze wstępu i 17 artykułów głoszących m. 2. Deklaracja Narodów Zjednoczonych . Kapitol. Szekspir. uchwalony przez Konstytuantę 26 Viii 1789 na wniosek La Fayette'a.podstawowy dokument programowy Rewolucji Francuskiej.). róŜnice społeczne oparte być mogą tylko na powszechnym poŜytku. P.. wolności. Independance Day 'Dzień Niepodległości'..in. w której zawiera się sto nowel opowiedzianych przez siedem białogłów i trzech młodzieńców" florenckich. to prawa przyrodzone i niezbywalne.). Edward Boye (1930).rezolucja uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 Xi 1948 stwierdzająca m. Ŝe mają prawo do Ŝycia. w tym równieŜ polską (Figliki Reja. Dzieło miało ogromny wpływ na literaturę europejską (Chaucer. stał się odtąd głównym amerykańskim świętem narodowym. Deklaracja Praw Człowieka . przekłady polskie: W. następny po Karcie Atlantyckiej podstawowy dokument przygotowujący utworzenie Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). uchwalona 4 Vii 1776 przez przedstawicieli 13 północnoamerykańskich kolonii.. Polski. Deklaracja. Wolność polega na moŜności czynienia wszystkiego.J. Ordon (właśc. co nie szkodzi innym.. Musset itd.

miecz obosieczny. z których kapłan-prorok układał odpowiedzi. zagadkowości i niezrozumiałości wielu proroctw Pytii.) Po obu stronach świętej drogi. Choć wiele było wyroczni w greckim świecie. połoŜony w głębokiej szczelinie skalistej na południowo-zachodnim stoku Parnasu w Fokidzie. na uŜytek Delfina (łac.nazwa publikacji okrojonych. aluzja do dwuznaczności. Matce Ziemi i strzeŜony przez smoka lub węŜa (Python). w której Czechy znajdują się nad morzem) Szekspir czyni Delfy wyspą. Gnothi seauton). wydanych w 1674 we Francji przez 39 uczonych pod kierunkiem Montausiera. teŜ Wyrocznia. słynny święty okrąg kultu Apollina i jego wyroczni. boga poezji. ocenzurowanych. W (lub obok) świątyni znajdował się omphalos (gr. (epistola) decretalis '(list) rozporządzający'. Humbert Ii. zwłaszcza w sprawach religii. które moŜna było sobie róŜnie tłumaczyć. dziś Kastri. łączącej bramę wejściową ze świątynią. Według legendy Apollo miał go zabić i ustanowić w Delfach wyrocznię. delficką uwaŜano za najwyŜszy autorytet. Klasycy Delfina .fr. które.dekretały..w świątyni Apollina w Delfach kapłanka boga. Na zewnątrz murów znajdowało się źródło kastalskie. tj. wypowiadała słowa bez związku. dauphin. Encyklika. stały skarbce państw greckich. w odpowiedzi na pytania błagalników. odstąpił w 1349 swój kraj królowi Francji Karolowi Valois. 1150 przydomkiem władców Dolnej Burgundii (ze stolicą Vienne).Dekretalia . zawierające normatywne wyjaśnienia prawne w odpowiedzi na czyjeś zapytanie (od Iv w. zwany kiedyś Pytho. szukając azylu przed ścigającymi go eryniami. siadała na trójnogu i w boskiej ekstazie. jako pochodzące od Apollina.. Delphinatus. tytuł najstarszego syna króla Francji od 1349 do 1830. środek'). Bossueta i Hueta. syna Ludwika Xiv. w którym oczyszczali się pątnicy przed zasięgnięciem rady wyroczni. 'pępek. Miecz delficki . ostatni bezpotomny władca Delfinatu. W Opowieści zimowej (tej samej sztuce. in usum Delphini). takich listów od V w. uprzyzwoiconych. zwykle w formie heksametru. z łac. późniejszemu Karolowi V. zwana Pytią. Na frontonie świątyni widniał napis: "Znaj siebie samego" (gr. Delphoi. por. fr. Delfi . w czasach prehelleńskich poświęcony prawdop. 1313-59.seria klasyków łacińskich. nazywanej odtąd Delfinatem. Delfin . zob. Poprzednio delfin był zwierzęciem herbowym. niekiedy zawierające błędy w metrum i stylu. zbiory. łac. pod warunkiem Ŝe odtąd dla uwiecznienia nazwy następcy tronu będą mieli tytuł delfina. Dauphine. (W pierwszej części Eumenid Ajschylosa Orestes przypada do omphalosa. Wyrocznia delficka . listy papieskie. W przenośni . kamienny stoŜek uwaŜany za środkowy punkt Ziemi. dziwiły Greków.gr.). przypisywany Solonowi i . a od ok.

kazał nimi podbić swoją delię. obsada drugiej. Ŝe z czasem nie pozostała w nim ani jedna oryginalna deska. trzecia. teŜ Aleksander Wielki (Aleksander i Pytia). Cieśnina De Longa . Ŝe sobie nic nie robi z wyroków sądowych. autorytet i reputacja wyroczni znacznie zmalały. takŜe przez mieszczaństwo: długi płaszcz narzucany na Ŝupan. Zwyczajowo. Okręt był juŜ tylekroć naprawiany. dotarła do ujścia Leny. która dryfowała przez niemal dwa lata. podbity futrem. Kunigund. RównieŜ wypicie trucizny przez Sokratesa. uratowała się. Melville odnalazł ciała De Longa i towarzyszy oraz dziennik De Longa. przynosił kosztowne podarunki. na znak. jak równieŜ z gwałtów i łupiestw. z G. Delorges . po czym zginęła z zimna.1844-81. Delia . amerykański badacz Arktyki. pne.okręt delijski (z Delos). kto radził się wyroczni. zbudowany wg legendy przez Tezeusza.in. stąd pochodziły olbrzymie skarby świątyni. Z końcem V w. . De Long George Washington . por. skazanego na śmierć w tym okresie. za które był wielokrotnie sądzony. noszone od Xvi w. W czasie trzydziestodniowych obchodów na Ŝadnym Ateńczyku nie wolno było wykonać wyroku śmierci. który miał na nim wyruszyć na Kretę.między Syberią a Wyspą Wrangla. Jednak lody uwięziły "Jeannette". który w 1879 wyruszył z San Francisco na statku "Jeannette" dla przepłynięcia Cieśniny Beringa i dokonania próby dotarcia do bieguna północnego. Delia Łaszcza . Melville'em. Jedna łódź zatonęła. lekko wcięty w pasie. przez szlachtę. prowadzony do ostatniej chwili. gdyŜ w myśl ówczesnej teorii prąd japoński powinien był unieść statek na północ. głodu i wyczerpania. teglej. a w Xviii w. pod dowództwem De Longa. Na pamiątkę tego wydarzenia wysyłano ten okręt co 4 lata z uroczystą deputacją do delijskiego Apollina. z szerokimi rozciętymi rękawami. by zgładzić Minotaura.Samuel Łaszcz (Xvii w.zob. Załoga na trzech łodziach wkrótce została rozdzielona. aŜ w końcu uległa zgnieceniu i zatonęła.wierzchnie okrycie męskie. z tur.W. degle. z duŜym futrzanym kołnierzem. słynny z partyzanckich walk z Tatarami. Powróciwszy w roku następnym. "Delias" . odłoŜono do powrotu świętego okrętu.).

ze śr. List św. Demetriusz . równieŜ ośrodek handlu. Dembowski Edward .jeden z wielkich świętych kościoła wschodniego. Wg legendy wyspa krąŜyła po morzu. V w. która urodziła tu Apollina i Artemidę.-fr. Triptolemos.ksiądz skazany przez władzę duchowną za wykroczenia przeciw swemu powołaniu na pokutę w odosobnieniu. Triptolemos i Kora . 19. Demeter . d'merite 'przestępstwo'. Pelops. a zwłaszcza zboŜa. . Wyspa. matka Persefony (Kory). stała się siedzibą i skarbcem Ateńskiego Związku Morskiego.grecka bogini płodności. "Matka Bolesna antyku" (ok. dom demerytów w klasztorze na Łysej Górze istniał do 1870. utworzonego po bitwie pod Salaminą w 478-477 pne. dawna Ortygia (dziś Mikri Dilos). Ateny. nie mogła juŜ opuścić ich na stałe. PrzeraŜony tym Zeus zwrócił się do Hadesa. Egejskim. rolnictwa.). Zagniewana bogini opuściła Olimp. kopia: Londyn. co wywołało zawiść innych miast-państw greckich i przyczyniło się do wybuchu wojny peloponeskiej. niewolnikami. Boginie wysyłają Triptolemosa. który wywołał rozruchy w Efezie (Dzieje Ap..zob. aby ludziom dał kłosy. Demeryt . a ziemia stała się jałowa i bezpłodna.eleuzyński relief trzyfigurowy znaleziony w Eleusis. m. Eleuzynia: Jazjon. Mus. W 454 przeniesiono skarb do Aten.. Ceres. Demeter. Brit. 1. Czerwony (kasztelanic). Demeter z Ŝagwią w ręku szukała córki wszędzie. Demeter z Knidos . Damaszek. Ŝe dwie trzecie kaŜdego roku spędzać będzie na ziemi z matką. zob. pne. Misteria. 340 pne. aŜ wreszcie Helios powiedział jej. w Biblii: rzemieślnik wyrabiający srebrne świątyńki Diany. Jana. 12).Delos . wraz z Delfami najwaŜniejszy ośrodek kultu Apollina. postanowiono więc. PoniewaŜ Persefona zjadła pestkę granatu w podziemiach. zwanego odtąd Delijskim.zob.in. 23-40). w celu uwolnienia od Persów miast jońskich w Azji Mniejszej. które czerpały z niego na budowę Propylejów i Partenonu. zakotwiczył ją Zeus. Demeszka . aby przyjęła Leto (ściganą przez zazdrosną Herę). co się z Korą stało. aby wspólnie z nim znaleźć wyjście z sytuacji. Gdy Korę porwał Hades do swego podziemnego królestwa. i pasterz (3.opłakująca Persefonę.najmniejsza wysepka archipelagu Cykladów na M. uwaŜana przez wszystkich Greków za świętą.

Demiurg . 4..postać z Odysei Homera. dusza jest rodzajem ognia. Demoiselles D'Avignon . malarstwie i sztuce wojennej. Szlachta. nazwa wysokich urzędników niektórych greckich państw-miast. Sophia). 956. wg Ariosta był on królem elfów i wróŜek. medycynie. najwszechstronniejszy uczony staroŜytności przed Arystotelesem. technice. iŜ gość jego to właśnie Odys. twórca'. Demokryt . Edmund Spenser w Królowej wieszczek. natchniony przez bogów śpiewak dziejów i bohaterów. poezji. podobnie określają go teŜ późniejsi. Milton w Raju utraconym. sławny filozof grecki z Abdery w Tracji. lub Śmiejącym się . o miłości Aresa i Afrodyty i o koniu trojańskim. który przedstawił w Demodoku rzekomo siebie samego. formujący go z bezkształtnej pramaterii (por. Laktancjusza (?). Zwiedził cały znany wówczas Grekom Wschód. 460-370 pne. Na przyjęciu na cześć nieznanego wędrowca (Odyseja. króla Feaków. Wymienione po raz pierwszy przez pisarza chrześcijańskiego z Iv w. idealna siła twórcza. wypowiedzenie jego imienia przynieść mogło najokropniejsze skutki.. Nazywano go Abderytą lub Mądrością (gr. który mieszkał w Himalajach i co 5 lat zwoływał je do siebie. mówi o "strasznym imieniu Demogorgona". "boski aojda" na dworze Alkinoosa. 8) śpiewa pieśni: o sporze Odyssa z Achillesem. Demodok . Stąd początek legendy o ślepocie Homera.zob. 47. 'pracujący dla ludu. które Odyssowi popłynęły z oczu. Ŝe Alkinoos domyślił się. Panna (Panny z Awinionu). 2. z gr. lecz ciała podlegają zniszczeniu.zob. 2. sprawiły. studiował u magów babilońskich i kapłanów egipskich. rolnictwie. umieszcza go z trzema boginiami losu na dnie przepaści. oŜywiającego ciała ludzkie. Demogorgon . Rozwinął przejętą od Leukippa teorię materializmu atomistycznego: świat złoŜony z atomów poruszających się w przestrzeni i formujących się w ciała. dialog Timaios Platona).w filozofii platońskiej: twórca. Demokracja szlachecka . mistrz rzemiosła. budowniczy świata. a łzy. atomy są wieczne. Boccaccio w Genealogii bogów określą go jako pierwotne bóstwo mitologii antycznej. demiourgos dosł.straszliwe bóstwo. dając w zamian dar śpiewu. któremu muza odebrała wzrok.ok. piszący o etyce.

Opera (1875) Antona Rubinsteina. Demon . przekrzykując szum fali morskiej.) W demonologii słow.w dawnych wierzeniach ludowych istota nadprzyrodzona. samotny. uboŜęta i skrzaty (krasnoludki) pilnujące domu. Diabeł. m. najsłynniejszy mówca grecki. aby nie mówił przeciw Harpalosowi.poemat (1829-41.miano nadawane przez Lenina materializmowi. Demostenes . rozróŜniano: boginki (rusałki). pol. NajwaŜniejszymi demonami były diabły (zob. Platon przemilczał go i wszystkie jego dzieła zamierzał spalić. jego zły (lub dobry) duch. daimon 'nadprzyrodzona potęga. aby widok świata nie rozpraszał mu myśli. którą ktoś uczynił. Zachowało się 61 jego mów politycznych i sądowych (z tych 20 wątpliwej autentyczności). 1859) Michaiła Lermontowa. groźna lub rzadziej dobrotliwa. wyd. Horacy.384-322 pne.. Wg legendy ćwiczył wymowę pokonując niedostatki głosu i niewyraźną dykcję. od Iii w. takŜe miedzianych. później deprecjonowana. aby nie wpaść w ręce wysłanników macedońskich. O wieńcu. dla Arystotelesa. udawał. Gelasios) filozofem (por. 1856. denarius 'dziesiątak.(gr. o cechach na wpół boskich i na wpół ludzkich. 1.w filozofii .uwaga. wreszcie "bobo" . O pokoju. porywające dziewczęta i dzieci. regent Macedonii po śmierci Aleksandra Wielkiego. opiera się zasadniczo na przemowach mających przekonać Ateny o groźbie zaboru Grecji przez Filipa Macedońskiego. 10. Listy. Sława jego zdobyta wymową i siłą osobowości. . Ŝe wyłupił sobie oczy. tł. od Xvi w. mimo braku bogactwa i pozycji społecznej. zawierający dziesięć' od deni 'po dziesięć'. Filipiki. z kamykami Ŝwiru w ustach. dola. Juwenal. ten uciekł na wyspę Kalaurię i otruł się. Teofrasta. Demon . Z gr.mała srebrna moneta rzymska. bóstwo opiekuńcze'. . na plaŜy. a takŜe dla Cicerona był równie wielki jak Platon. charakter człowieka.postrach dzieci. za republiki równa 10 asom. ne. 33. Mowy Olintyjskie. Denar (1) . Linia Demokryta . Ŝe stracił głos. los ludzki. por. Legenda głosiła. 194) jako przeciwieństwo melancholijnego Heraklita.miedziak. w średniowieczu nazwa drobnych monet srebrnych. przypołudnice pojawiające się w polu w czasie upału. gdy Demostenes opłacony. zaŜądał wydania mu Demostenesa. zwanych dlatego Filipikami. z łac.in. Gdy po klęsce zjednoczonych Greków Antypater. latawce fruwający na wietrze. topielice wciągające ludzi do wody. płanetnicy w chmurach. 2. tekst wg Lermontowa. Chrypka spowodowana gorączką złota .

.(wym..dynar. arab. z nm. Denar (2) . Petri . na którym stawiano w ogniu garnek. Piotra'.łac. drobna moneta dawana niegdyś jako zadatek przy transakcji kupna lub przy najmowaniu słuŜby. Dennica . Deneb el Asad 'ogon Lwa'. rondel. nad Nilem. deprecatio 'prośba.Denarius Dei .) z zachowaną jej świątynią. Denis .łac. Deprekacja . spowiedź autobiograficzna. z łac. St. między drabinami. Deneb .deska kładziona na całą długość wozu gospodarskiego. sę doni) zob. 'boŜy grosz'. kocioł. 'ogon'. trzecia część dzieła.) Dionizy. (św. 'denar św. Diener 'słuŜący'.najjaśniejsza gwiazda w konstelacji łabędzia.łac. przewaŜnie w kościele. zredagowanego przez sąd polubowny. Denarius S. z arab. wstawienie się za kim modłami. odbywane w dawnej Polsce publicznie. kuchenny trójnóg Ŝelazny. Świętopietrze. Deotyma . we wschodnim Egipcie. Denebola . które Oscar Wilde wysłał z więzienia w Reading lordowi . De Profundis .. Diotima.uroczyste przeprosiny.dawny ośrodek kultu bogini Hathor (zob. 'Z otchłani'. biały nadolbrzym. przeproszenie'. zob.druga co do jasności gwiazda w konstelacji Lwa.zob. polegające na głośnym odczytaniu tekstu przeprosin. Dendera .

). członek muzulm. da:by) doroczny wyścig o "Błękitną Wstęgę Toru". ang.zob. darwisz 'odwiedzający drzwi'. przechowywany w Muzeum Brytyjskim. a od ok. O obrotach sfer niebieskich. 633 Samonowi (zob. kiepskie wino. cienkie. Blue Ribbon of the Turf. który w 1780 zapoczątkował wyścig. por Fakir. bractwa religijnego mistyczno-ascetycznego. zazw. zakon przetrwał w Turcji do 1925.ang. zazwyczaj w pierwszą środę czerwca w Epsom Downs w hrabstwie Surrey w południowo-wschodniej Anglii. De Revolutionibus Orbium Coelestium . wym. z pers. Derwan . od nazwiska lorda Derby. O naturze wszechrzeczy. De Republica Emendanda . Derby (ang. Derwisz .. Deresz .ksiąŜę Sęrbów połabskich (Vii w. 1207-73. Jeden z pierwszych władców słowiańskich znanych z imienia. w pięć lat po śmierci Wilde'a.Ŝebrzący mnich muzułmański. Tytuł dzieła to dwa pierwsze wyrazy łac. rozwiązany przez Atatrka. na której uczniów chłostano w szkole. deres 'koń deresz'. De Rerum Natura . w biegu płaskim dla trzyletnich koni na półtorej mili ang. Kompletny manuskrypt. O poprawie Rzplitej. Deptak Sławy . dziedziniec przed Chińskim (Kino)teatrem Graumana w Hollywood. gdzie znajdują się odciski stóp gwiazd filmowych. brudnoczerwonobiałej. psalmu Wulgaty: De profundis clamavi 'z głębokości wzywałem'. . który podlegał Frankom. (w Polsce 24007m).zob.) po jego zwycięstwie nad królem Dagobertem I (zob. Zakon derwiszów tańczących załoŜył perski poeta mistyczny DŜalal ad-Din Rumi. z węg. podła lura. mógł być opublikowany dopiero w 1960. Walk of Fame.).zob.koń o maści dereszowatej. tekstu 129. ogłoszona w 1905. ławka.Alfredowi Douglasowi.

zob.. z gr.(wym. Des Knaben Wunderhorn . Genesis. (Des) Knaben Wunderhorn. z łac. 17. Deukalion domyślił się. wyrocznia kazała Deukalionowi rzucać za siebie kości swojej matki. ustanowiona jako niemiecki hymn narodowy w 1922 przez prezydenta Eberta i po raz wtóry w 1952 dla Rubliki Federalnej Niemiec przez prezydenta Heussa. Gdy Zeus spuścił na Ziemię potop. Manon Lescaut.. łac.mit. gdyŜ nie mógł ścierpieć dłuŜej grzechów wieku brązu lub zbrodni Likaona (zob. afront. Deuteronomium . dyshonor. od czasów potopu. jak odbudować ludzkość. napisana przez Heinricha Hoffmanna von Fallersleben jako utwór. uchybienie (komu). zbudował arkę i pływał na niej wraz z Ŝoną przez 9 dni..). Niemcy ponad wszystko'. 21-24.przest. Despekt . zob. Księga Powtórzonego Prawa. aŜ wody opadły. Na pytanie. pochodzący z błędnego przekładu hebrajskich słów w Deut. pogarda'. a arka osiadła na górze Parnas. Hellen. ubliŜenie. obraza. Ŝe mowa tu o kamieniach. który by jednoczył duchowo wszystkich Niemców rozczłonkowanej Rzeszy. Deukalion . 'Niemcy. od bardzo dawna. oznaczających 'kopię lub odpis tego prawa'. jednak bez pierwszej . syn Prometeusza. tytuł ostatniej. dekalog i większość praw zawartych w Ex. de gri) zob. Deukaliońska powódź . z porady ojca. Deukalion.potop.hebr.nm. Des Grieux . kościach Matki Ziemi. przez Pyrrę . z komentarzami. 'widok (z góry). Dewarim. a Deucalione. mąŜ Pyrry. piątej księgi biblijnego Pięcioksięgu. 18. gr. deuteros 'drugi'.łac.kobiety. pieśń znana jako Deutschlandslied 'Pieśń Niemiec'. 1792-1806). Deutschland Ueber Alles . Deutschland. Od czasów Deukaliona . Otello. opublikowana w 1841 z melodią Haydna do pieśni Gott erhalte Franz den Kaiser (na cześć cesarza rzymsko-niemieckiego Franciszka Ii.Desdemona . Księga powtarza. despectus. ujma czci. córki Epimeteusza i Pandory. por.zob. nomos 'prawo'. Z kamien rzucanych przez Deukaliona powstawali męŜczyźni.

). Gdy jesienią dąb tracił liście. krakowskim. w 1621-22 kapelan lisowczyków (zob.(Dembołecki) Wojciech. Dębołęcki . Dębniak . figuralnych i roślinnych. wstędze herbu. Dębno ..wytrawny. zawołanie' z łac. devise 'godło. Dewiza orderowa . bojowego hasła rycerskiego. deva 'dewa'.filialny Michała Archanioła. (1623).bajadera. utworu nagrodzonego na konkursie w Warszawie. znany jednak przede wszystkim z najosobliwszej pracy etymologicznej: Wywód jedynowłasnego państwa świata. archit.. z uwagi na jej szowinistyczny wydŜwięk.in. z fr.). Hymn RFN zaczyna się więc od słów: "Einigkeil und Rechl und Freiheit" nm. 1646. motto. zjawisk i sił przyrody. 'słuŜebnica boga'.. wystały miód pitny. o konstrukcji zrębowej. osławiony przez gorszący i awanturniczy tryb Ŝycia. obok dębu stała niegdyś świątynia boga Aleksota.. Dewiza . kompozytor. wywodzące się niekiedy od dawnego zawołania (zob. Kościół .. tancerka świątyni hinduskiej. śmudzini szeptali: "Dewajtis opłakuje stare czasy. dasi 'niewolnica lub słuŜąca hinduska. 'Jedność. 1585-ok. Dewiza heraldyczna . pamiętnikarz.nazwa staro-indoaryjskich bóstw. olbrzymi prastary dąb w dąbrowie połoŜonej w widłach Dubissy i Ejni. Xv w. godło. sanskr. demon.. w którym pokazuje . autor m. Bogata polichromia o motywach geom. umieszczane dawniej na tarczy a.hasło. wieś w widłach Dunajca i Białki. Dewajtis . poł. z 2.umieszczana na insygniach orderów. zwany teŜ kwarcianym lub obozowym. drewniany.w wedyzmie . od których nabierał specjalnego aromatu i cierpkiego smaku. prawo i wolność'.. kobieta niskiej kasty'. z Konojad. prawdop. co ich niegdy lisawczykami zwano.podhalańskie w woj." Powieść przyniosła autorce trwałą popularność. Dewa .bohater tytułowy powieści (1888) Marii Rodziewiczówny. dzieła Przewagi elearów polskich. gotycki. franciszkanin. sentencja.złośliwa istota nadprzyrodzona. divisus 'podzielony'.(krótkie zdanie traktowane programowo jako) zasada postępawania. pierwotnie przechowywany w beczkach dębowych. Dewadasi . w mazdaizmie . zły duch.zwrotki.

Robert (Diabeł). Diabeł kartezjański . kąśliwym języku. teŜ Belfagor. gr.zob. Ŝe język słowieński pierwotny jest na świecie (1633). hosanna to właściwie "popsowana" BoŜenna. Aleksander Wielki. Wyspa (Diabelska). ale tam wkrótce Lucyper i diabły mają jej po same uszy. Ten porywa ją w tańcu do piekła. 1. Don Cleofas .w hinduizmie: obyczaj religijny kasty. jak się zdaje. Dębołęcki y.(.Heczkoś. biblijny Abram to słowiański Obran. zły duch. sprawiedliwość. Adwokat diabła . autor . prawo moralne. której na zabawie chłopcy unikają. półdiablę weneckie. pisarza Valeza de Guevary Diablo cojuelo (1641).dał tor. i Ŝe dlatego Polaki Sarmatami zowią. alleluja .zob. postępowanie zgodne z prawdziwą naturą człowieka. Diabelski młyn . libretto: Adolf Wenig.wł. w panowaniu światu od Boga w raju postanowionym. A gwoli temu i to się pokazuje. obiecuje znieść w swoich dobrach pańszczyznę. figurki małych diaełów. Wielki mówca Daniel Webster. a księŜna. w buddyzmie: prawda idealna przekazana przez Buddę. Piotra.szatan. szukając. diabeł wenecki. sprzedaje duszę diabłu dla doczesnych korzyści. Diabeł . prawo naturalne.) w okrągłym słoiczku wypełnionym wodą i zamkniętym. wyd.) Ŝe nastarodawniejsze w Europie królestwo polskie lubo scytyckie: samo tylko na świecie ma prdziwe successory Jadama. Ŝe "greczyzna. powstała teŜ na ten temat sztuka teatralna i musical. wygłasza mowę obrończą przed sądem piekielnym i uzyskuje zwolnienie Stone'a z obowiązku dotrzymania umowy. pol. kusiciel.słynne opowiadanie (1937) Stephena Vincenta Beneta. kogo by poŜerł .zob.. diabolos 'oszczerca'. kanon zasad kosmicznych. Dharma .chwałę luja. Selha i Japheta. jako lew ryczący. Sześć (Pal go sześć). śliczna dziewczyna o ostrym. Le Diable boiteux (1707. religia. choćby z samym diabłem. warunkujący doskonalenie się w kolejnych wcieleniach. Cert a Kaca. pierwszym kompozytorem polskim. łacina i insze języki ze słowiańszczyzny są wypsowane". opera komiczna (Praga 1899) Antonina Dvoraka. Jabez Stone. która za złe uczynki miała być potępiona. Diabeł i Kasia . Bacchus. poruszające się (przy zmianie ciśnienia atm. Diabeł kulawy . Diabeł i Daniel Webster .. Kasia. Dębołęcki wywodził w swym dziele. Akcja rozgrywa się we wsi czeskiej Mokra Lhota. Dhu'L-Karnain . diavoletli di Murano. A zatem np. Diabeł. Fra Diavolo. dzięki którym rzeczywistość istnieje. List św. 1782-12. upadły anioł. w Murano (Wenecja). litera .lita rzecz itd. Wreszcie odsyłają Kasię na Ziemię. Róg (Diabeł rogaty). Na podstawie tego opowiadania Douglas Moore napisał i wystawił w 1938 operę. farmer z Nowej Anglii (USA).czes. Młyn.Biblia. natura. demon. tzw. naśladująca treścią i tytułem powieść hiszp.fr. 5. krąŜy. 8. który zastosował bas cyfrowany dla organów. potępiony i strącony do piekieł.zob. zabawki wyrabiane dawn. Diabelska Wyspa . diavolo cartesiano. zob. 1804) powieść Lesage'a. chce tańczyć.

cecha diabła częsta na jego wizerunkach. por. Mefistofeles. 5. Dialog . Smołka. w utworze lit. Wyspa Dabelsk zob.. Pergamon (zob. WąŜ. licho. Apok.. wg Mat. Paskuda-Zalotnik.. gdzie go uwięził pewien astrolog. Okres diadochów . w szeregu krwawych wojen rozszarpywali między siebie jego imperium. przewaŜnie generałowie jego wojsk. SłuŜ Bogu. Lilith. Amaimon.. diabeł otwiera przed nim dachy domów madryckich. powiedzieć król Władysław Jagiełło. Nazwy diabła . Ew. Belial. warchoła. Ptolemeusze). Szatan.zob. kusiciel. zarwaniec. Diabły z Loudun . awantumika. Diabeł łańcucki . Lucyfer. Wyganiać diabła Belzebubem . dialogos 'rozmowa'. 12. okrutnika i grabieŜcy. 104-05. kiedy ustaliły się główne granice państw świata hellenistycznego na najbliŜsze stulecie. polecając zapalić "Bogu świeczkę i diabłu ogarek" (por. Marcin(ek).słynna dyskusja w Wojnie peloponeskiej. Daje to autorowi sposobność do przedstawienia satyrycznych obrazków paryskiego towarzystwa. Smętek. Ein' feste Burg. Lelek. KsiąŜę tego świata . W końcu utworzyły się 4 mocarstwa: Egipt (zob. Astarotte. zob. Dialog melijski . alter Frilz. 9.rozmowa. Dialog o dwu najwaŜniejszych układach świata. Legio(n).. co się w nih dieje. dziś Milo. zwł. 'kozły'). słynna ksiąŜka (1542) Sperone Speroniego. Ks... Rozszczepione kopyto .). a diabła nie gniewaj . wg Jana. wg legendy. Loudun. Milos). 31. gdy w farze poznańskiej.przydomek Stanisława Stadnickiego. Legio sum. Syria (zob. pne. Dialog o językach . Iii.następcy (gr. 84-116. mając w pogotowiu wojsko i flotę wojenną. z butelki.od 323 do 281 pne. teŜ Epigoni. a. ukazując mu. ptolemeuszowym i kopernikowym . po śmierci króla w 323 pne.. Rokita. Rabini okeślal diabła i diabły jako serrizim (hebr. starosty zygwulskiego.diabeł wg Biblii. demona zwanego "diabłem kulawym". Aby zabawić swego wyzwoliciela. dając zarazem wykład ateńskiej Realpolitik. Omówienia eufemistyczne . Saligia. Belzebub. obłudy i wojowniczego szowinizmu. Bóg). z gr. Seleucydzi). Mickiewicz. Dialogi Platona . 12.bies. które odmówiło poddania się Atenom. w święto Wniebowstąpienia. głoszącego równorzędność języków narodowych (w .zob.) Diadochowie .wł. Platon. (Św.zob. (A. pisarza i humanisty wł. przyglądał się obrzędowi wyciągania figury Pana Jezusa na wieŜę kościelną i zrzucania z niej diabła. 12. 1551-1610. pokuśnik. cz.wg. który zwodzi cały świat . czart. Posłowie. Biblii. Duch).Zambullo wypuszcza Asmodeusza. Boruta.). ok. wąŜ starodawny..) Walenty.zob. gdyŜ kozioł był wcieleniem nieczystości. DziaJy. jednego z przywódców rokoszu Zebrzydowskiego (zob. Antygonidzi). filozoficzny w formie rozmowy. Lewiatan. Chowniec Demon. 24-27.Biblia. Ew. Abaddon. propują Melijczykom zaniechanie obrony (416. księciem duchów nieczystych. zły itp. utwór lit. Duch (przeczenia). Attalidzi) i Macedonia (zob. Wyspa. r. diadochoi) Aleksandra Wielkiego. Przechera-frant. diasek. Rogaliński. kaduk. którzy. Apollyon.miał tak. 3. dwóch osób. Samael. Dialogo delle lingue. piekielnik. duch nieczysty (zob. Piotr: Ktoś ty? Duch: Lukrecy. Voltaire. Asmodeusz. Tukidydesa między posłami ateńskimi i radnymi miasta Melos (na wyspie Melos. Ów smok wielki. Galileusz.

naleŜący do szacha perskiego. a ok. na południe od Delhi.największy diament świata 3016 karatów. wagi 200 k. o historii sięgającej 1688 r.5-karatowy diament w USA. księciem Burgundii. później kupiony przez Henryka Iii. Gwiazda Południa . po 1747 zaginiony.. w Xvi w. uprzednio 793 k. stu innych diamentów. NaleŜał do księcia Orleanu. w koronie. największy niebieski diament świata. znaleziony w Indiach w 1701. Diamenty . 530 k. Pocięty na mniejsze: Gwiazda Afryki. kuh-i nur 'góra światła'. uwaŜany za najczystszy ze sławnych.piąty co do wielkości diament świata.C. Pocięty w 1941 na 23 kamiene. The Hope ..naleŜący podobno do Karola Śmiałego. Legenda łączy go z Karolem Śmiałym. Najazd ten przyczynił się z czasem do wybuchu wojny burskiej. 1850 między Kimberley i Pretorią w Transwalu w Afryce Południowej.znaleziony w 1853 w Brazylii. Cullinan Ii. gdzie poległ. Sancy . 1432-77. Kohinur . regenta Francji.ang. Regent .Ŝółty olbrzym 137 k. który miał go nosić na palcu w bitwie pod Nancy.. 127 k. kupiony przez księcia Grigori Orłowa i w 1776 ofiarowany Katarzynie Ii. w berle brytyjskim. Indie były jedynym dostawcą diamentów. . wyłupiony z oczodołu posągu boga w świątyni indyjskiej w 1750.piękny Ŝółty diament 140 k.) ze znalezionych w Brazylii (w 1938). Cullinan ..jeden z najdawniej znanych. 'Nadzieja'. ofiarowany królowej Wiktorii w 1849.. widziany w 1304 na dworze radŜy Malwy. urodziny. 317 k. oraz ok. Waszyngton D.kształtu połowy jaja. Vargas .. 44. Spomiędzy najsławniejszych diamentów wymienić warto następujące: Wielki Mogoł 280 karatów po oszlifowaniu. Portugalczyk brazylijski. Orłow . obecnie w Smithsonian Institution. ofiarowany królowi Edwardowi Vii na 66. zamieszkałe dotąd przez potomków Holendrów.AŜ do Xviii w. Florentyn . z pers. W 1728 odkryto złoŜa diamentów w regionie Minas Geras w Brazylii. znaleziony w Transwalu w 1905.zakresie sprawnego wyraŜania myśli i pojęć) z łaciną. co spowodowało po roku 1870 najazd poszukiwaczy pochodzenia anglosaskiego na te ziemie. największy (726 k.. zakupiony w 1830 przez bankiera londyńskiego Thomasa Hope (stąd nazwa). najsłynniejszy.

w koronie monstrancji Jana Kazimierza. połączonym ze zdrojowiskiem. gdzie kapłani stosowali m. święte tarcze Rzymian i ołtarz Matki Boskiej w Loreto. gór i księŜyca. lasów. właśc. górnabyła Ŝłobkowana pionowo. Biblia. Diana Nemorensis . pne. Dzieje Ap.. opiekunka kobiet i ich płodności. por. jeśli ułamał gałąź pewnego drzewa i zabił nią w pojedynku dotychczasowego kapłana. od 1672 w skarbcu jasnogórskim. znany z kopii rzymskich.(łac. Pawła zaszkodzą jego ineresom. od 1504 w skarbcu katedry wawelskiej.(właśc. przez Chersifrona z Knossos. 'z gaju') opiekunka cudzoziemców i wyjętych spod prawa.zob. wcześnie utoŜsamiana z grecką Artemidą (zob. . Naszyjnik diamentowy zob. Jej ołtarz w gaju pod Arycją w Górach Albańskich w środkowej Italii był miejscem najsłynniejszego kultu Diany. Selene. 19. Kapłanem zostawał zwyczajowo zbiegły niewolnik. Największe diamenty w zbiorach polskich: czarny diament w złotej puszce św. przez Herostratosa (zob. Artemidy) w Efezie. Artemizjon. w poł. por. Dolną część kolumn pokrywały płaskorzeźby. Diana z Efezu (na południe od dzisiejszego Izmiru w Azji Mniejszej). Ŝe kazania św. posągi Artemidy w Taurydzie i Kybeli w Pessinus w Galacji. Wielka jest Diana Eteska! . Demeter). Diana . który wyrbiał srebrne świątynki Diany i przestraszył się. Drzewo (Diany). Golden Bough. Niarchosa. wzniesiona na planie prostokąta 111 na 517m. Sens tego dziwnego obyczaju tłumaczy James Frazer w Złotej gałęzi. Plastyka: obrazy i freski przedstawiające Dianę jako łowczynię z nimfami. ozdobiona rzeźbami Skopasa i Praksytelesa. najstarszy wizerunek Ateny w Atenach. zabiegi balneologiczne.. Maria (Antonina). Popiół. Świątynia Diany .).staroitalska bogini łowów. okrzyk złotnika Demetriusza (zob. Właśnie widok tej gałęzi zmusza Charona do przewiezienia Eneasza przez wody Tartaru.in. Na dnie popiołu gwiaździsty dyjament . Wergiliusza Eneasz urywa złotą gałąź przez zstąpieniem do Hadesu. słynnym posągiem Artemidy Efeskiej.znaleziony w 1954 w Transwalu.6. posąg z biustem o kilkunastu piersiach. Stanisława. Cyntia.) później odbudowana. Vi w. kupiony w 1957 przez armatora greckiego Stavrosa S. podobnie jak trojańskie palladium.Niarchos . Z czasem popadła w ruinę. ang. wielka budowla o głównym pomieszczeniu kultowym otoczonym dwoma rzędami kolumn. zwł. Nowa świątynia zaliczana przez staroŜytnych do siedmiu cudów świata. Artemida efeska. miał wg legendy spaść z nieba (moŜe był to obudowany hebanem meteoryt?).symbol opinii uwarunkowanej własną korzyścią. W Eneidzie. Spalona w 356 pne. zbud. 23-8. i diament najczystszej wody wagi 10 k. 135.

Królowa Katarzyna (zob. łac. Dobry). towarzysz podróŜy Vasco da Gamy i Cabrala. z horami itd. Diaspora . przy toalecie. Diana De Poitiers . Tycjana. Po śmierci króla resztę Ŝycia spędziła w swoim wspaniałym zamku w Anet.obraz Francois Cloueta. jakiejś religii wśród innowierców.w staroŜytności: rozproszenie śydów wśród innych narodowości w następstwie niewoli babilońskiej.(wym. utonął w pobliŜu Przylądka w czasie burzy razem ze swym statkiem. 1. gr. Sama miała z Henrykiem dziewięcioro dzieci.zapis wydarzeń. Bocklina. . 1. Lucasa Cranacha Mł. Vermeera. Rubensa. Domenichina.). Bouchera. Biblia. 1450-1500. Scarlattiego.in. m. por.z Akteonem.zob.in. Grainne.. puatję) księŜna de Valentinois. Vinckelboonsa. Diana i Endymion . (diariusz prywatny) domowy. w drodze z Brazylii do Indii. zbudowanym dla niej na polecenie Henryka przez sławnego architekta Philiberta Delorme'a. Diana . później takŜe o Ŝydowskich chrześcijanach zamieszkałych wśród pogan. Przylądka Dobrej Nadziei (zob. stała się kanonem urody kobiecej Xvi w.opera (1670) A. Ŝeglarz portugalski. Diariusz . (publiczny) zjazdów. śpiącą. diarium 'racja dzienna' (Ŝywności itp. podający ich przebieg dzień po dniu. List Jakuba Apostoła. 'dziennik'.) Medycejska musiała się pogodzić z tym trójkątem małŜeńskim. rozproszenie jakiejś narodowości na obczyźnie lub wyznawców. Rembrandta. por. Diana z jeleniem rzeźba (przed 1554) z zamku w Anet (Luwr. Correggia. Z jej powodu imię Diana stało się popularne we Francji.ok. Diaz Bartolomeu . podroŜy. Galut.. ParyŜ).Ŝadnego. sejmowy. Pozostwia interesującą korespondencję. Corota. A. Carracciego. Tintoretta. D. Diana w kąpieli . podziwiana i sławiona przez artystów i poetów. 1499-1566. z której tylko część ludności wróciła do Palestyny. kompozycja mitologiczna z portretem Diany de Poitiers. w kąpieli. z Endymionem. dziennik. wojenny. odkrywca m. faworyta króla Francji Henryka Ii. diaspora 'rozproszenie'. Diarmait o Duibhne .I.

ok.nm.-ok. Pierre. zburzonej 494 przez Persów. Tomasza z Akwinu.Bernal. Ok. 1730-1804. po raz pierwszy we Francji. cykl wokalnych miniatur lirycznych opus 48 (1840) Roberta Schumanna do słów Heinego. Dichterliebe . na miejscu pierwszej. sławnego z ogromu swej produkcji literackiej (ponad 3500 pozycji) i krótkiej pamięci (nieraz się powtarzał lub zwalczał własne opinie). Imieniem Didymos (gr.. pierwszy zasłynął w swym rzemiośle. której dzieje odmalował w monumentalnym Pamiętniku Ŝołnierza Korteza. Synowie Firmina kontynuowali prace ojca. Didot . pol.Diaz Del Castillo . przebudowywana. Ŝywym i prostym językiem mówiącym o wypadkach i ludziach znanych osobiście. 'zapominacz ksiąg'. są one zapewne źródłem wielu ocalałych komentarzy antyznych... syn drukarza Denisa. Pod wpływem Baskerville'a stworzył czcionkę w pseudoklasycznym styłu moderne. gr. na południe od Miletu.zob.w staroŜytności miejscowość na zachodnim wybrzeŜu Azji Mniejszej. Jego syna Ambroise. wzniesiona ok.. ok. o Homerze. ze stereotypów. spisanym na starość w Guatemali. ZałoŜyciel firmy drukarskiej (1713) Francois. ruiny odkryto w 1872.(wym. 1492-1581. tzn. 'Miłość poety'. 331 pne. czyli Prawdziwej historii podboju Nowej Hiszpanii (1632. wpływając z kolei na dzieło Bodoniego. Didymaion . 10 ne. 1764-1836. której zawdzięczał przydomek Bibliolathas. zwł. Kunst der Fuge. nie ukończona. 1761-1853. gdyŜ Tomasz to aramejskie Te'oma 'bliŜniak'.jońska świątynia ku czci Apollina. Wynalazł cienki papier welinowy Syowie jego. 65 pne. słynna z wyroczni Apollina. mający Sitzfleisch . nazywano najlepszym drukarzem swoich czasów. umoŜliwiając tym normalizację wymiarów czcionek i sprzętu. 1775 ustalił wymiar punktu drukarskiego. przydomek (znaczący 'o spiŜowych jelitach'. drukowane. towarzysz i kronikarz Hernana Cortesa z wyprawy w 1519 do Meksyku. 1689-1757. Die Kunst Der Fuge . . wyd. wydawali wzorowe edycje klasyków oraz tanie popularne ksiąŜki. jedna z największych w Grecji. w wyborze 1962). Didyma . dido) rodzina księgarzy i drukarzy francuskich..umiejętność przysiadywania fałdów) greckiego filologa i komentatora z Aleksandrii. Didymos Chalkenteros . i Firmin. konkwistador hiszp. 'bliźniak') nazywano równieŜ św. w Didymie. Choć zachowały się tylko fragmenty jego prac.

Saint-Saens. Digesta . łac. siłacza i uwodziciela. Grzegorzowi i św. jak Mozarta. Ew. DieŜniew Siemion I. jeślim ja zaginął?" Kompozycja (1967) Krzysztofa Pendereckiego o Oświęcimiu.bohater anonimowej bizantyjskiej epopei białym wierszem Czyny Digenisa Akritasa. o charakterze prostszym i mniej konwencjonalnym niŜ greckie. Stała się tematem wielu kompozycji muz..) ku czci DieŜniewa. 1253).łac. od Kołymy do Zatoki Anadyrskiej (1648). por. 'Teodoryk z Werony' zob.. .-kat. świadczy o tym Dawid i Sybilla'). 'dzień gniewu'. dies illa. tytuły itd. który pierwszy opłynął wybrzeŜe Azji płn. Digenis Akritas Basilios ..nm. której sens oddaje przekleństwo: "Niech nic nie będzie! Amen! Bo cóŜ być moŜe. Utwór wywarł wpływ na słowiańską poezję ludową. 1672. przypisywana takŜe św. Dytryk z Bern. a od 1564 (sobór w Trydencie) śpiewana we mszach Ŝałobnych liturgii rz. Liszt. przez (?) Tomasza z Celano (zm.hymn z tomu Ginącemu światu (1902) Jana Kasprowicza. Ŝeglarz rosyjski.zob. ('dzień gniewu. jak Berlioz. Wg Biblii.)'. Isinieje równieŜ wersja ruska. Sąd). Bernardowi. Dietrich Von Bern . 15. Rachmaninow. . wizja ginącego świata. najdalej na północny wschód wysunięty punkt Azji. Mowa w niej o fantastycznych czynach Digenisa. ów dzień. Dygesty.ok. Cherubiniego. Testet David cum Sibylla. która w dzisiejszym kształcie jest kompilacją sześciu redakcji greckich z okresu 928-944 ne. Dies iree. początek rymowanej sekwencji kościelnej. Pandekty. nazwany przez Nilsa Nordensklda (zob. W Xiv w. do melodii z chorału gregoriańskiego.. Solvet saeculum in fevilla. napisanej na przełomie Xii-Xiii w.Dies Irae . 10. dzień Sądu Ostatecznego (zob.-wsch. wg Mat. włączona do mszału. Przylądek DieŜniewa odkryty przez niego. takŜe polską. Verdiego. Dies irae . 1605-ok. co świat rozsypie w proch. zaś melodii chorału uŜyło jako motywu wielu innych.. '(pisma) podzielone (na księgi.Nazywana największym hymnem średniowiecza.

. Ŝe nadano mu przydomek kyon ('pies'). a nie maŜe się . obracał i toczył beczkę tam i na powrót. Latarnia Diogenesa .kiedy moŜesz." Beczka Diogenesa . jadaj.Sposób Ŝycia filozofa sprawił. ujrŜawszy dziecko pijące z własnej dłoni." Pora posiłku .Kiedy Aleksander Wielki odwiedził w 335 pne. Iii. jak np. ok. Czarnym. czego szuka. a mieszkańcy gorączkowo rzucili się do przygotowań obronnych. odpowiedź miała brzmieć: "Szukam człowieka. zapytano go. jak Diogenes wyrzucił swój kubek.Diogenes Laertios (6. z łac.odpowiedź Diogenesa na zarzut. indyjska (Iii-Viii w. Ŝe powiedział: "Gdybym nie był Aleksandrem. być moŜe. por. 3.Dike . i zatapiam zęby w ciele hultajów. arab. dlaczego nazywją go psem. chciałbym być Diogenesem. Diogenes . Kubek . denarius 'denar'." Słońce takŜe kloaki odwiedza. sam ograniczał się teŜ do minimum. w Koryncie Diogenesa i spytał go. Przedmowa do ks. co dają mi cośkolwiek. Ŝe człowiekowi do szczęścia wystarczy zaspokojenie tylko nąjelementarniejszych potrzeb. Złodziej (Wielcy złodzieje). waluta Jugosławii i niektórych krajów arabskich. Lukian. Zachowany posąg starego kaleki-Ŝebraka z psem przedstawia. 412-323 pne. .złota moneta płn. Diogenesa.Kiedy zapytano Diogenesa o najlepszą porę posiłku. odpowiedział: "Bo łaszę się do tych. Dinar . astronomię. co odmawiają. arabska (Vii-Xiii). Hory. Rabelais. niczego więcej nie pragnę". kiedy chcesz.zob.). szczekam na tych. Kiedy król Filip Ii Macedoński zagroził Koryntowi. Aleksander i Diogenes ." Pies . ten odparł: "Nie zasłaniaj mi słońca. Ŝe odwiedza plugawe spelunki. głosił.Kiedy Diogenes spacerował w biały dzień z zapaloną latarnią. odrzekł: "Jeśliś bogaty. a gdyś jest biedakiem . 37) opowiada. De historia conscribenda ('Jak naleŜy pisać historię'). uczeń i następca Antystenesa.Wg Seneki Diogenes miał mieszkać w wielkiej glinianej beczce. czy ma jakie Ŝyczenie. aby nie wydać się bezczynnym. Potępiał wszelkie zainteresowania intelektualne nie poświęcone oczywistym celom praktycznym. co uczyniło na królu takie wraŜenie. zob. filozof grecki ze szkoły cyników. Zapytany. Diogenes.z Synopy nad M.

wstał i ruszył ku wyjściu. tyran Syrakuz 367-357 i 346-343 pne. . Wg niektórych pojęcie to odnosi się do Diomedesa (2). teŜ Rezos. Diomedowa zamiana . Soczewica (Miska soczewicy). Wraz z Odyseuszem wykrada palladion (posąg sakralny Ateny gwarantujący bezpieczeństwo miasta) z Troi. drŜący o własne Ŝycie. do udania się z nim do obozu Greków.mit. dano pierwszą nagrodę w Atenach w 367. Dionizjos I Starszy . Dionizjos Ii Młodszy . władca podejrzliwy. choć jednej z nich. Herakles (8. Ucho (Dionizjosa). zob. kupną wołami dziewięcią" (Homer. 430-367 pne.mit. Okup Hektora. który jednak odjechał w niełasce. ale wykształcony. jeśli nie chcieli spędzić nocy z jego córkami. od 405 tyran Syrakuz. syn Aresa i nimfy tesalskiej Kyreny. Przygoda taka zdarzyła się poecie Filoksenesowi. zob. związał Odyssa i przymusił bijąc płazem miecza. Ŝe za krytykę swych utworów wtrącał do więzienia. władca słaby. a zapytany. Ŝe zbroję złotą. gr. niedoświadczony i prawdop." Zob. który później. Iliada. Diomedes 'boska chytrość'.łac. który oddawał swoim koniom na poŜarcie przybywających do niego w gościnę cudzoziemców. wywęrwał więc do Italii. gr. Diomedes (2) . 236. ceny stu wołów. słynny z męstwa i zuchwałości. juŜ na wolności. syn Tydeusza i Deipyle. córki Adrasta. Dmochowskiego).syn Dionizjosa I. F. dał z chęcią (Diomedesowi) za zbroję z miedzi.w której cała korzyść przypada jednej stronie: "A Zeus zabrał Glaukowi tyle przytomności.ok. ale przy tym jedna z najwybitniejszych indywidualności greckich. absolutnie nieodparty. za to poezje jego wyśmiano na igrzyskach oimpijskich w 388. praca).. Diomedes był szybszy. Diomedowy przymus . targnął się w boju na Aresa i zranił Afrodytę. Diomedea necessitas. por. najdzielniejszy po Achillesie bohater grecki w wojnie trojańskiej (Homer poświęca mu niemal całą 5. ze względów politycznych. dokąd zmierza. gościł u siebie Arystypa z Kyrene i Platona. tł.Diomedes (1) . aby ujść za jedynego sprawcę tego czynu. król Tracji. Schlemihl. Powiadano. 6. przywódca wojowników z Argos i Tirynsu. gr. Ŝe jego Ŝona Aljgialeja za sprawą mściwej Afrodyty zdradzała go. osławiony jako okrutnik. Gdy Diomedes z Odyseuszem wykradli palladion z Troi. protektor sztuk i nauk.. pisał tragedie uwaŜane przez krytykę za dzieła mierne. Odys chciał zgładzić Diomeda. teŜ. Po powrocie z wojny dowiedział się. Damokles. księgę Iliady). odrzekł tyranowi: "Z powrotem do kamieniołomów. rozwiązły. słuchając raz wierszy Dionizjosa. chciwiec. gdzie załoŜył liczne miasta w Apulii. Damon i Fintiasz.

z występami chórów męŜczyzn i chłopców. Zeus wszakŜe uratował dziecko i donosił je.attyckie święta ku czci Dionizosa. twórca podstaw krytyki literackiej. autor Techne grammatike. Thraks. zob. slenów. pochodzącego zapewne z Tracji. 60-ok. które dały początek tragedii. Usunięty przez Diona.ok.. a takŜe entuzjazm i ekstaza jego wyznawców zostały z czasem złagodzone pod wpływem kultu Apollina (zob. bóg wina. miejskie. hałaśliwym orszakiem bachantek. . syn Zeusa i Semele. zbudowany w V w. uczeń Arystarcha z Samotraki. Dionizjos Trak . a potem i komedii. Lenaje w styczniu-lutym. Tys. gramatyk grecki. Dziękijednemu z nich. tłumnym.-rz. wrócił podstępem na tron. zaszyte w udzie. Dionizje Wielkie. Dionizje . historyk (20-tomowe Dawne dzieje rzymskie. Teatr Dionizosa . a Dion. w sanktuarium Dionizosa u południowo-wschodniego podnóŜa Akropolu. plonów. falliczny charakter obrzędów jego kultu.. Grecy utoŜsamiali go z egipskim Ozyrysem. w teatrze greckim. Zagreus. Donata. a wygnany po raz drgi mieszkał odtąd przez wiele lat w Koryncie.in. z wesołym. Menady. koźli. Lidii lub Frygii. pne. który przebywał przez 22 lata w Rzymie w czasach Augusta. retor grecki. ok. Arystyp z Kyrene i in. z których zachowało się 9 pierwszych tomów). na prośby Semele. 5 pne. małŜonek Ariadny. Dionizjos z Halikarnasu . gościł na swym dworze filozofów (Platon. nimf. Dionizos wprowadził uprawę latorośli winnej i uczył wytłaczania gron i fermentacji wina w wielu krajach. kiedy otwierano naczynia z młodym winem. Jego ministrem był historyk Filistos.Bakchos (rzymski Bachus) mit.autor rozpraw filozoficznych i poematów. Melampus). obchodzone w końcu grudnia. satyrów. PodróŜował zaś na rydwanie. obaj jednak otrzymali dymisję.. Stała się ona obowiązującym wzorem wszelkich studiów gramatycznych (m.). zachowały się takie cytowane tam utwory jak Oda do Afrodyty Safony i Danae Simonidesa. Dionizje Małe. autor licznych traktatów z tej dziedziny. Orgiastyczny. Ksenokrates. O zestawianiu wyrazów. do 264 pne. jak Antesterie w lutym-marcu. podobno jako nauczyciel. 170-90 pne. pierwszej zachowanej gramatyki greckiej. płodnych sił natury. w której w sposób zwięzły i jasny usystematyzowal nauki poprzednich gramatyków. usiłował z Dionizjosa uczynić wzorowego monarchę państwą filozofów. Priscianusa) aŜ do epoki Odrodzenia. wiejskie.w Atenach.gr. gr. Dionizos . Wiele świąt Dionizosa miało specjalne nazwy. Oschoforie (winobranie).. Gdy przed urodzeniem Dionizosa. Semele zginęła spalona przez piorun. a Rzymianie ze swym boŜkiem wina Liberem (Bachusem). Zeus objawił jej swą boską postać. a jej wpływ pośredni trwa do dziś. wiosenne. poparty przez Platona.

Św. miała być wg. na 27000 widzów..Deotyma. Dionizos w literaturze. zachód od miasta. W Iliadzie. w której odkryła mu swoje zdumiewające poglądy na miłość jako tęsknotę za pięknem i za filozofią. na wzgórzu Montmartre. zob.) wzniósł w 626 opactwo Saint-Denis. Łuszczewska Magdalena. poszukuje w Hadesie niedawno zmarłego Eurypidesa. główna brama miejska staroŜytnych Aten. zob. Deotyma pseudonim literacki Jadwigi Łuszczewskiej.gr. 'podwójna brama'. Dionizy . królem Teb. która przez 10 lat odwracała od Aten groŜącą im zarazę. dirham od . królu Tracji. ustalona w Arabii jako równa 2/3 attyckiej drachmy. Uczty Platona wieszczką.) Arystofanesa. komedii (405 pne. zanieść miał po egzekucji swą własną głowę i gdzie merowiński król Dagobert (zob. srebrna moneta bita w krajach muzułm. patron Francji.. pierw. na rydwanie zaprzęŜonym w pantery.jednostka wagi w krajach muzułm. ozdobiony posągami poetów. 1834-1908. (du) Deffand (Tylko pierwszy. pucharem i tyrsem. dokąd. W Hymnach homeryckich do Dionizosa . dla nawracania Parizjów (na wyspie Sekwany). Bachantki. Sokrates opowiada tam o rozmowie z nią. tragedia (406 pne) Eurypidesa. zob. W śabach.młodzieńcze przygody u piratów. 'synowie Zeusa'. Denis) apostoł Galii. był to biskup wysłany za panowania rzymskiego cesarza Decjusza. od Vii do Xi w. z ławami audytorium wykutymi w skale Akropolu. wg legendy. Wg Grzegorza z Tours.. bóg teatru. W plastyce do Iv wieku przestawiany jako brodaty męŜczyzna. Dionizos. a pochowany 6 mil na północ od miasta. kapłanka z Mantinei.. na płn.przebudowany w 330 pne.. por. Dipylon . przedstawiają krwawy triumf Dionizosa nad Penteuszem. 249-51. Bachus. uŜywany nie tylko jako teatr. Wraz z dwoma towarzyszami został ścięty w 280 r. z arab. wagi 1 dirhema. Homera .). Diotima . ale i miejsce uroczystości i zgromadzeń publicznych.(St. pierw.legenda o Dionizosie i Likurgu. 6. Prawdop.gr. przepisując odpowiednie ofiary. Kastor i Polluks. potem róŜnej wartości.. Friedrich Nietzsche w pracy Narodziny tragedii (1872) analizuje znaczenie Dionzosa i jego kultu dla narodzin tragedii greckiej. Dirhem . postać fikcyjna. później piękny nagi młodzieniec z wieńcem na głowie. nie znajdując dobrych pisarzy tragedii. Dioskurowie .

Disneyworld . z których kaŜde oddane było pod władzę komesa.(wym. nie czyniący z nich jednak bóstw. słynnego producenta filmów rysunkowych. marquis) był to komes. fantastyczny park zabaw otwarty 1955 przez Walta Disneya. wraz z osłabieniem monarchii. nie dziedziczne. comes 'towarzysz' cesarza). drachma.. tytuł przysługujący od czasów Juliusza Cezara zmarłym cesarzom rzymskim. markizą i komesa były czasowe. marke 'pogranicze') na pograniczu. Divus . fr. otwarty w 1971. diznejland) obszerny. Źródło nazwano imieniem legendarnej Dirke. duc z łac.-g. margraf (fr.łac. od nazwy źródła Dirke w okolicach Teb (Beocja). teŜ Arystokracja. tebański. a nawet dziedziczne. mieszczący się pod Orlando na Florydzie (USA).-nm.ksiąŜę nie krwi królewskiej. na kresach cesarstwa. dla rządzenia kilku hrabstwami. comte z łac. Disneyland . stanowiska te stawały się coraz częściej doŜywotnie.łac. Diuków cesarz powoływał. dux 'przywódca'. RównieŜ niektóre zmarłe Ŝony cesarzy otrzymywały tytuł diva. comitatus). diks-i) amerykańska pieśń patriotyczna. ale raczej "błogosławionych" czy "świętych". Markiz. 518-438 pne.zob. Amfion i Zetos. stosownie do potrzeb chwili. Dixie . w Anaheim pod Los Angeles. Dirke . 'boski'. obowiązki jego miały zatem równieŜ charakter militarny. Zob. Diuk . USA. marche ze śr. beocki) przydomek liryka greckiego Pindara.(wym. Byk (Farnezyjski).(wym. ułoŜona w 1859 . park zabaw na wzór Disneylandu. Cesarstwo Karola Wielkiego podzielone było dla celów administracyjnych na hrabstwa (fr. hrabiego (fr. comte z późn. nadawano je wybranym dworzanom cesarza. co na konec usankcjonował edykt Karola Ii Łysego z 877 r. nadawany przez senat. 1901-66. Disney World Amusement Park. margrabia. diznejua:ld) właśc. rzekomego miejsca urodzenia poety. łac. jeden z najwyŜszych tytułów feudalnych we Francji i Włoszech oraz za Napoleona I. Urzędy diuka. Łabędź dirkeński (tzn. zabitej przez synów Antiopy za brutalne traktowanie ich matki i przemienionej przez Dionizosa w źródło. Pod koniec Ix w. Terytorium takie mogło ulegać zmianie stosownie do łaski lub niełaski cesarza..kóremu powierzono terytorium jednej z marchii (fr..

przypowieść biblijna o potrzebie miłosierdzia (Ew.główny plac zabytkowego śródmieścia Gdańska z Dworem Artusa (zob. rub.zbudowane ok.olbrzymie działo nm. Nazwa oznacza stany Południa. Fontanną Neptuna. który z Charlesem Masonem w 1763-67 wytyczał granicę między stanami Maryland i Pennsylwanią (ang. łączyły szerokim korytarzem Ateny z Faleronem i Pireusem. ostrzeliwujące ParyŜ w 1918 z odległości 1207km. Dwór: Artusa). sekretarz i powiernik Zbigniewa Oleśnickiego. Długosz Jan . kanonik krakowski. oddzielającą później stany niewolnicze od wolnych. Głównym jego dziełem jest łacińska Historia Polonica (1455-80) zwana takŜe Annales seu cronicae inclyti regni Poloniae (łac.. Emmetta. do dziś lubiana. Długi Maks . 18. Roczniki. 460-445 pne. utwór fortepianowy (1810) Beethovena.(Dołgoruki) przydomek charakteryzujący inicjatywę i rzutkość polityczną Jerzego. Zburzone w 404 przez Spartę przy dźwiękach fletów.przez Daniela D. wielkiego księcia kijowskiego. . Długi. Domem Ławników. Złotą Kamienicą i Zieloną Bramą.1415-80. Fr Elise. wg. Dla Elizy . Gruby (Gruba Berta). której część opublikowano 1614-15.nm. organista. Mason-Dixon line). poprawny przekład polski od 1961. biskupa krakowskiego. zapewniając wolny dostęp do portów i tworząc obszerne schronienie dla wszystkich mieszkańców Attyki w czasie oblęŜenia.. moŜe od Jeremiasza Dixona. zbudowane przez Kruppa. Długie mury . 1090-1157. 23-35): król darowuje dług 10000 talentów dłuŜnikowi. a całość 1701-02. a po odbudowaniu ostatecznie zniszczone przez Rzymian w 86 pne.Ŝart. Jej pochodzenie jest niepewne. kraj bawełny. najwybitniejszy dziejopis polski swego wieku. ok. Dławiduda . w 12 księgach. DłuŜnik niemiłosierny . Długi Targ .. syna Włodzimierza Monomacha. popularna wśród wojsk konfederatów w czasie amerykańskiej wojny domowej. por. czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego). Długa ręka . Mat.

Była matką Bolesława Chrobrego i Świętosławy . związków wyznaniowych lub fundacji.(Doboszczuk) Aleksy (Ołeksa) głośny zbójnik karpacki. ten wszakŜe bezlitośnie wsadza do więzienia swojego dłuŜnika. Dobosz . napisana przez Ludwika Mierosławskiego. zmarła w 977. majątki ziemskie naleŜące do kościołów. Zginął w 1745. królowej czeskiej. zabity przez chłopa ze wsi omacz.popularna pieśń powstańców 1848 r. ten odpowiada za długi spadkowe albo tylko spadkiem. księŜniczka ruska.który znalazł się w cięŜkich tarapatach.dawn. Ŝona Kazimierza Odnowiciela. ludy! Powstańmy wraz I bratną sobie podajmy dłoń! Zetrzeć . które pozostawały w ich posiadaniu przez wiele pokoleń. jednym z elementów zamierzonego przedsięwzięcia politycznego: przyjęcia chrztu i chrystianizacji kraju.zwana później Dąbrówką lub Dubrawką. temat śpiewek i kołomyjek huculskich. matka Bolesława Śmiałego. przyszłego poety. Władysława Hermana i Świętosławy. który dowodził bandą opryszków w lesistym paśmie Czarnohory. ale jedynie w granicach wartości stanu czynnego (aktywów) spadku. córka Bolesława I czeskiego. Ŝona Mieszka I.. Ludy! Powstańmy wraz . Do broni. Ŝony Wratysława Ii. dowiedziawszy się o tym król oddaje okrutnika katom. Dobronega . w chwili narodzin jego syna. 1012-1087. Znany jest jego napad na dwór Jędrzeja Karpińskiego na Pokuciu w 1741. Franciszka. Do Broni. umiejącego czytać i pisać).ok. nie mogącego mu wypłacić stu denarów długu. rozdającego biednym. "uczonego" (tj. gdy ten drągiem wyłamywał zaparte drzwi jego chaty. Kto przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza. który strzelił i zranił śmiertelnie Dobosza.prawn. zwana teŜ Marszem Mierosławskiego. Dobra Martwej Rzeki . Dobrodziejstwo Inwentarza . Dobrawa . napadając i rabując dwory. albo teŜ całym majątkiem. miasteczka i wsie. córka wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza.Sygrydy. dla którego małŜeństwo z nią było prawdop. księŜniczka czeska. Legenda uczyniła z Dobosza bohatera biorącego od bogatych.

ale wrodzona miłość bliźniego doprowadza ją do bankructwa. 5. 1434-80. ang. sztuka (1938-40. Marcjalisa. jako swój kuzyn Szui Ta. powiedzenie (1775) Samuela Johnsona. Dobry król Rene . Jan Ii. 1419-67. hell is paved with good intentions. Rene. pol. Zły (Zła wiara).dobra opinia. jest prostytutka Szente. Biblia. Ew. Trzej bogowie schodzą na ziemię szukając "dobrego człowieka". wyd. Za pieniądze otrzymane od bogów otwiera ona sklep.zob. 2. 8. 13.zob. ułatwiające stronom spierającym się lub walczącym z sobą samodzielne podjęcie rokowań i zawarcie układów. reputacja.łac.: Haakon I. Dobra wiara . List do Tymot. W przebraniu męskim. król Norwegii.Biblia. "Lepsze jest imię dobre niŜ maści drogie".łac. król Francji. Dobry bój (stoczyłem) . por. która udzieliła im schronienia. Ks. bona fides. Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. Sezuan. 51.nm. ksiąŜę Andegawenii i hrabia Prowansji. 935-61. 7."(Nasienie) padło na dobry grunt i owocowało". ksiąŜę Burgundii. jeden z najstarszych znanych z nazwiska lutników polskich. Dobre imię . np. Dobre usługi . Tobiasza. 12. 1956) Bertolta Brechta. Rene. Dobry grunt . 2. Jamesa Boswella (1791). przez bezwzględne postępowanie w interesach odzyskuje pieniądze.. 7. ale jedyną osobą w Seczuanie.w prawie międzynarodowym .. Dobry anioł . Dobry człowiek wiecznym nowicjuszem . ok. Dobry człowiek z Seczuanu . Dagobert I. grupy państw. Eklezjastes.przydomek wielu władców. z Epigramów. Der gute Mensch von.starania jakiegoś państwa a. 1-4. . Filip. 4. działający w Krakowie.Biblia. Biblia. 1350-64. prawn. semper homo bonus tiro est. 27. wg Mat. Dobry . przytoczone przez jego biografa. Dobrucki Mateusz .tyranów juŜ nadszedł czas. przekonanie o zgodności własnego postępowania z prawem lub zasadami współŜycia społecznego. uczciwe zamiary. Dobry król Dagobert . Wieńcem wolności ozdóbmy skroń.1520-1602.

zakon rycerski osadzony w ziemi dobrzyńskiej w 1228 przez Konrada Mazowieckiego dla zbrojnego wsparcia misji cysterskiej.drugi po Ilji Muromcu bohater cyklu kijowskiego bylin (zob.) opłynął po raz pierwszy południowy kraniec Afryki w 1487 i nazwał go Cabo Tormentoso (port.całkowicie.siedziba prastarej wyroczni Zeusa w górach Epiru w Grecji. Do Dalekiej Ukochanej .) rosyjskich. 10. łac. kłoda' (wyciąć w pień 'zupełnie. Dobry wojak Szwejk . jednak król portugalski Jan Ii zmienił później tę nazwę na optymistyczniejszą.zob. doszczętnie. aby nie odstraszać Ŝeglarzy. prowadzonej w Prusach.Pruscy Rycerze Chrystusowi. moŜe z pierwotnego do kna od st. Dobrzy chłopcy . Dobry uczynek . kień. An die ferne Geliebte.. harnasie. kna 'pień. pol. Kaap de Goede Hoop.ang. afrik. Szwejk. 11. Zły (Złem za dobre). obszaru między Wisłą. Dobry Samarytanin . siadł na dębie w Dodonie i ..Biblia. Wg mitu gołąb. lute Horynisko" o trzech głowach i dwunastu ogonach.nm.zbójnicy tatrzańscy. i obrony ziemi dobrzyńskiej przed najazdem Prusów. Zakon dobrzyński . Przylądek Dobrej Nadziei .Dobry pasterz . zupełnie. 26. etymologia niepewna. do szczętu').zob. Samarytanie (Miłosierny). Do Cna . 10. Ew. Dobrzyń . Dodona .Biblia. tak niegdyś nazywani przez górali. który pokonał "złe Ŝmiisko. Dobrynia Nikitycz . Ew. bez reszty. który przyleciał z egipskich Teb. Złem za dobre zob. kien dpn. Cape of Good Hope.ośrodek dawnej kasztelanii. ziemi dobrzyńskiej. Milites Christi de Prussia. 'Przylądek Burz'). Skrą i Drwęcą. cykl pieśni opus 98 (1816) Beethovena. wg Mat. wg Jana. śeglarz portugalski Bartolomeu Diaz (zob.

(?) 379. doctor utriusque iuris.Johannes Duns Scotus. 604. irrefragibilis . niezwycięŜony. wyróŜniający się szczególną uczonością lub świętością. Doktorowie kościoła niektórzy wcześni "ojcowie" kościoła. kaznodzieja francuski. d. Dąb ten był ośrodkiem kultu: kapłan odgadywał wolę boga z poszumu liści dębu. mirabilis-Roger Bacon.łac.łac. szkocki teolog franciszkański. wschodniego: św. Zachowane tabliczki z ołowiu. Hieronim. zwł.. Bonawentura. świętoszkowie. hipokryci. 23. Niektórych z nich określano specjalnymi tytułami. benedyktyn anglosaski. bijące o siebie. por. 1622 i in. szemrania świętego źródła i gruchania świętych gołębi.k. Kapłani Dodony. d.lekarskich dawny tytuł naukowy doktora medycyny. 1231. biskup Hippo Regius. Ew.Aleksande z Hales franciszkanin ang. chartami) i ścigający z nimi zwierzynę na łowach. miodopłynny.13-36. 1274. wg Mat.. na których wypisywano pytania. ok. Antoni Padewski.. składali śluby niemycia nóg i spania na gołej ziemi. Doktor. o czym wspomina juŜ Homer w Iliadzie 16. Doctor honoris causa . jak: Beda Venerabilis (łac. Drzewa (święte). św. Doktorowie i faryzeusze obłudnicy. papieŜ: Poza tym tytut ten nadawano świętym teologom takim. invincibilis . św. biskup Mediolanu. Selloi. Doktorewie nauki. zawieszone na gałęziach dębu. tj. 397. poboŜności itd. 1175-1245. 407. 1266-1308. gaduła. świadczą. Bazyli Wielki z Cezarei.AmbroŜy. dawny tytuł naukowy: doktor prawa kanonicznego i cywilnego. zachodniego: św. d.objezdnik. doktor anielski. DojeŜdŜacz . 1274. mellifluus . d. 4 wielcy d. Grzegorz z Nazjanzu. doctor angelicus. Doktor obojga praw . Grzegorz Wielki. 735. 420. Bernard z Clairvaux.św. 1153. Dąb. Augustyn. jak np. d. poruszane wiatrem. łac. najdociekliwszy. Doktor wszech nauk . d. Atanazy z Aleksandrii. papla. w Biblii.. . d. RównieŜ naczynia i gongi ze spiŜu. św. 235. Tomasz z Akwinu. d. niezłomny. św. na dawnych dworach szlacheckich członek słuŜby łowieckiej opiekujący się psami myśliwskimi (ogarami. zm. 373. 'czcigodny'). Bernard z Clairvaux. tłumacz Wulgaty. Franciszek Salezy. 430.k. i złotousty św. oraz d. gr. wykładowców w szkołach klasztornych i katedralnych nazywano doktorami.św. św. wydawały dźwięki.ludzkim głosem polecił załoŜenie wyroczni. z których kapłan dorozumiewał się woli boga. d. honorowy stopień naukowy nadawany przez wyŜsze uczelnie osobom szczególnie zasłuŜonym na polu nauki i kultury. cudowny. arcybiskup Konstantynopola. subtilissimus .Średniowiecznych uczonych. Tomasz z Akwinu. d. cysters francuski. 376. Stąd określenie "spi dodoński". zakonnik franciszkański. Ŝe radzono się tu równieŜ w całkiem banalnych sprawach. teologów. Jan Chryzostom.

. 2. zob. Padół (płaczu). pne. Bonawentura i św. Beatrycze.-wsch. malarz włoski. Dolina Szczęścia . przeniósł do plastyki polskiej zdobycze formalne Odrodzenia i manieryzmu weneckiego. w którym wg proroctwa Joela (Biblia. słynny grobowiec faraona Tutenchamona (zob. 1300-49. W ich twórczości idallizacja uczucia miłości do kobiety oparta jest na rozległej kulturze filozoficznej poetów. szamerowana.wąwóz w Górnym Egipcie. Słodkie Ŝycie. turecki ubiór męski pod futro. m.. ziemia. por. d. Czyściec. Szczęście. długi..płaczu przen.wł. obramowaną barankiem zarzucano na dolman na lewe ramię i spinano pod szyją. gdzie odkryto kilkadziesiąt grobowców skalnych. ye (ho saphat '(Jahwe) osądził'. od Jerozolimy. Guido Guinizelli. takŜe w Polsce Xvii-Xviii w.ok. La Dolce Vita . Franciszek z AsyŜu.Wilhelm Ockham.). noszony teŜ przez Słowaków.zob. w zachodniej części Teb..). nazwę tę (od króla Jozafata. Tintoretta. d. Józefata miejsce. jako miejsce cierpień człowieka.św. 20.zob. . Dolabella Tomasz . z węg. w 1922. drugą kurtkę (mentyk). węgierska kurtka wojskowa. działający od 1602 w Krakowie. 'słodki nowy styl'. takŜe szamerowaną. 2-16) odbędzie się Sąd Ostateczny. seraphicus . Dantego. obszyta barankiem. utoŜsamiane zazw. z obcisłymi rękawami. ten świat. Dolina łez . Biblia. zwł.. Węgrów i w Polsce Xvi w. 20-26) podsunęła zapewne symbolika tego imienia: hebr. Dolman . Cino da Pistoia). 3. podszytą a. Dolce Stil Nuovo . z wielkim cmentarzyskiem faraonów 18-20. z doliną Cedronu na płn. Nazwa wzięta z Boskiej Komedii.in. Guido Cavalcanti. powstałej we Florencji (Dante Alighieri. Kroniki. seraficki. stał się jednym z krzewicieli baroku w malarstwie polskim. Joel. dynastii (opisanym jeszcze przez Strabona w 27 r. nazwa grupy poetów włoskich Xiii-Xiv wieku. por.Józafata. Dolina. 1570-1650. Dolina Królów . pieśń 24. angielski teolog franciszkański. ziemski padół.dołman. Dolina Jozafata .

Dom Liwii zwany pop. Casa Giocosa. . Dom Moliera . słynny z malowideł ściennych. dolama 'owijanie. który. znęcony wysoką nagrodą ogłoszoną przez Hektora. przemówienie. Vittorino da Feltre.pop. stosunkowo dobrze zachowanych w wielu pomieszczeniach. mieści muzeum Matejki.wł. przebudowany w Xviii i Xix w.. jak.zob.łac. Nora. Dom boŜy . Lary. ustawionych na sztorc i przykrytych wielkim płaskim blokiem. Dom Jana Matejki w Krakowie .O. Penaty. Ŝony cesarza. fasada budynku z 1872 projektu J. nadworna szkoła w dobrach księcia Gianfrancesca Gonzagi pod Mantuą. i lit.. dolman'. Trojańczyk Dolon podejmuje się pójść na zwiad do obozu Greków. . we własnej sprawie.zob. Dom lalki . szkołę udostępniono równieŜ młodzieŜy plebejskiej. Dom radości . za obietnicę darowania Ŝycia zdradza im połoŜenie wojsk trojańskich i plany Hektora.Pański. De domo sua. zob. imieniem Liwii. z Xvi w. oratio. naleŜał od końca Xviii w: do rodziny matki malarza.zob. łac. modlitwy świątynia.mit.Floriańska 41. Matejki i T. a takŜe lekcje wychowania fizycznego. nazwa Komedii Francuskiej. por.dolmany z tur. gr. gł. po czym ginie z ręki Diomedesa. Schwytany przez Diomedesa i Odyseusza. Homer opisuje w 5. łac. 57 pne. dla własnej korzyści. Dolon . Menhir. pro domo sua. kościół. Prylińskiego. kierowana od 1423 przez pedagoga i humanistę wł. Domowe bogi . D. w Bretanii i Irlandii. Comedie . wprowadził tam nowe metody nauczania rozwijające samodzielność myślenia. Bóg DOM. Dolmen . np. pieśni Iliady. złoŜony z dwóch lub więcej płyt kamiennych. pałac Oktawiana Augusta na Palatynie rzymskim. Dla własnego domu .Francaise.M. Wg tytułu mowy Cicerona O swoim domu.grobowiec megalityczny z okresu neolitu.

czes. 2. wg Jana. Brunona Tauta. w drodze do ojczyzny . śmierci. 5. Złoty (Dom Nerona). 2.zob.w powieści Przedwiośnie (1925) Stefana śeromskiego. Domy astrologiczne . nieprzyjació. Dom zbudowany na piasku . biblioteki. KaŜdy dom ma własne funkcje: 1. Ca'd'Oro. 7.zob. szkoły itp. por. . dzieci.części nieba na drodze Słońca. z Biblii. ujemnie na jego funkcję. Wg układaczy horoskopów astrologicznych planeta pojawiająca się w "domu" wpływa dodatnio a. Łuk. a zawierających archiwa. 49.budynek ze szkła i Ŝelbetu na wystawie "Werkbundu" w Kolonii 1914. Złoty (Dom Nerona). "ludzi luźnych". Domus Aurea zob.z Biblii. Szklane domy . gł.z ang. dom Ŝycia. braci. Dom Ŝycia . KsięŜyca i planet słuŜące w astrologii do określania połoŜenia tych ciał niebieskich. Szklany dom . 12. zob. 9. przez które ciała niebieskie przechodzą co 24 godziny. przen. 14. wg Mat. Atlantyda (Nowa Atlantyda).w staroŜytnym Egipcie nazwa instytutów kultury istniejących przy świątyniach. muzyka: Franciszek Skroup. 7. Domus Aurea .łac. a utworzone przez wielkie koła (przecinające północne i południowe punkty horyzontu). szczęścia i bogactwa. 8. rodziców i krewnych. tj. Kde domov muj?. zatrzymywanych przez policję. czeska pieśń narodowa (1834). Do Mazura stań wesoło . małŜeństwa. Gdzie (jest) mój dom?. Ew.Dom Salomona . 6. przyjaciół i dobroczyńców. 10. słowa: Józef Tyl. Szczepkin Michaił.w początkowym okresie produkcji kapitalistycznej w Europie istniały najczęściej przy manufakturach. religii. Edwarda Coke'a (1552-1634). 6. Ca'd'Oro.). Mój dom jest moją twierdzą . wg Third Institute. (w Polsce od Xviii w. Domy przymusowej pracy . 26. W domu ojca mego jest mieszkań wiele . rzecz nietrwała.pop: nazwa Teatru Małego w Moskwie. 73.wizje nowej cywilizacji i cudownego Ŝycia w Polsce. my house is my castle. Złoty dom . Dom Szczepkina . dzieło architekta nm. bez fundamentów.. godności. jakie Seweryn Baryka roztaczał przed synem Cezarym (Czarusiem). 3.. 11. którym miały zapewnić tanią siłę roboczą.tj. por. zdrowia. jadąc pociągiem Carycyn-Moskwa. 4. moja ojczyzna.początek słynnego Mazura kajdaniarskiego (1885). Ew.

Domek trzech dziewcząt .operetka (Wiedeń 1916. m. śr. Warszawa 1917) o Schubercie. czyniące z niego bezcenne. następnie emigrant. Cordiliera Domeyko. od anglosaskiego dom 'sąd'. w Gołębiu (ok. przyjaciel Mickiewicza. najczęściej grywana na świecie po Wesołej wdówce i Mikadzie. Mickiewicza.in. pol. Ammonites Domeykanus.znajdujący się w bazylice Santuario della Santa Casa (wł.twórcy i przywódcy I Proletariatu .. Bartscha Schwammerl. hiszp. Domku') w Loreto.dwaj szlachcice z opowieści Wojskiego w Panu Tadeuszu. buntownicza wiaro! Suń wesoło. obszarze. łac. dosł. 874-923 i 973-1002. z nazwisk podobieństwa". zawierający dane o własności. Domeyko Ignacy . był mieszkaniem Matki Boskiej przeniesionym cudownie z Nazaretu w 1295. Domek Loretański . I645). najstarszym zabytku Pragi. archiczny wariant ang. gdzie stworzył podstawy naukowe eksploatacji bogactw naturalnych i przyczynił się do rozwoju kultury i organizacji oświaty. wyst. urzędowy rejestr (kataster) gruntów sporządzony w Anglii w 1086 na polecenie Wilhelma I Zdobywcy. rzecz dziwna. zob. Wg legendy domek ten. wartości ziemi. domesday. nadana pierwotnie przez lud Księdze będącej rozstrzygającym autorytetem w sprawach własności ziemskiej. od 1838 w Chile. 'Księga Dnia Sądu Ostatecznego'. których "wszystkie sprzeciwieństwa pochodziły. pasmo górskie w Andach. dalej w koło Warszawo i Karo! (1-4.przepojonej Ŝarliwym optymizmem. 4.. geolog i alpinista. nazwa wzorowanych na nim domków w (lub przy) innych kościołach. 1856-89 . nazwa. filomata. uczestnik powstania 1830.. napisanej w X Pawilonie warszawskiej Cytadeli.1802-89 polski mineralog. Domesday Book . Amonit chilijski. domzdej buk).(wym. cel licznych pielgrzymek.pieśni więziennej Ludwika Waryńskiego.) Domek. wg powieści R. źródło historyczne i językowe. Domeykit mineral. rąk roboczych. Domeyko i Doweyko . uŜywana od Xii w. . ang. Kara. Do mazura stań wesoło. doomsday. 1640) i w kościele Matki Boskiej Loretańskiej w Warszawie (ok. Góry Domeyki. 'Przybytek św. w środkowych Włoszech. jakości gleby. zestawiona z muzyki Schuberta przez Heinricha Berto do libretta Willnera i Reicherta. trzody itd. H. liczbie dzierŜawców.

W Polsce od 1223 r. św.Titus Flavius Domitianus. Domostroj . Myszce Miki. w państwie moskiewskim. Tomasz z Akwinu. postać z filmów rysunkowych Walta Disneya. W 96 zamordowany w wyniku spisku najbliŜszych krewnych. Najsłynniejszym członkiem zakonu był filozof..(1216) nazwanego później od jego imienia dominikańskim (dominikanie. zarząd domem'. Św. zob. rzemieślnik biorący z domów rondle do bielenia. Dominus Vobiscum . Dominik Guzman. Senat przeprowadził damnatio memoriae łac. w 89 skazał filozofów na wygnanie z Rzymu. młodszy brat Tytusa. od 81 cesarz. niepewnych juŜ swego Ŝycia. duck 'kaczka'. ros. prawno-obyczajowych i moralności dla rodziny bojarskiej. garnki do drutowania. obnoszący po domach towary na sprzedaŜ lub skupujący uŜywane rzeczy.prześladowaniach i egzekucjach inkwizycji. zaczęły się prześladowania chrześcijan i śydów. a w 95 z Italii jako podŜegaczy do opozycji przeciw rządom absolutnym. cenny zabytek literacki i kulturalno-historyczny.staroruski podręcznik praktycznych wskazań Ŝyciowych. wzmagał się absolutyzm. 1901-66. Bóg. 'potępienie jego pamięci'.Domicjan . rządził sprawnie. Antoniusza Saturnina w 88 stał się podejrzliwy.. uniewaŜnił zarządzenia i kazał zetrzeć jego imię z monumentów i tablic. Donald Duck (wym. noŜe do ostrzenia itp. przekupień. w Krakowie. Zakon Kaznodziejski. pierwotnie celem jego było przeciwstawienie się ruchowi albigensów. 'urządzanie domu. Mysz. . Kaczor Donald. łac. Znów rozkwitło donosicielstwo Czasów Kaliguli. Ale od czasu buntu L. szerzącemu się w południowej Francji: Choć jako zakon Ŝebrzący przestrzegali ubóstwa indywidualnego. . 51-96 syn Wespazjana. w Xv w..dak).. DomokrąŜca . załoŜyciel zakonu. Brytanii i w wojnie z Dakami. ustępująca w popularności światowej tylko. choć surowo.zob. odnosił na początku panowania sukcesy w Germanii. Domicjan domagał się kultu boskiego eszcze za Ŝycia. popłynęła krew niewinnych. Ordo Fratrum Praedicatorum).wędrowny kramarz. Brali wybitny udział w procesach. napisany prawdop. dominikanie stali się wkrótce jednym z najbogatszych zakonów. ang. Uporządkował zwłaszcza wymiar sprawiedliwości. 1170-1221.

traktująca w pytaniach i odpowiedziach o ośmiu częściach mowy. Donatywa . uwięziony przez ojca w 1568. Don Juan.. pol. infant hiszpański poemat drmatyczny (Hamburg 1787. wyst.Donat . ofiarę nieszczęśliwej miłości do młodej macochy. Kraków 1818) Friedricha Schillera. Don Giovanni . Kozak znad Donu. 14) wykpiwa oryginalnego Donata. Warszawa 1876) Giuseppe Verdiego. Don Carlos . medal. ksiąŜę Asturii.Aelius Donatus. Ii wersja Mediolan 1884.. Don Juan (wym. zwł. libretto: J.hist.(wym. która zainspirowała wiele utworów. 1545-68. i Ars maior lub secunda.Ŝuan lub chuan) młody szlachcic andaluzyjski. zob. psychicznie chory. z łac. i Marii Portugalskiej. Hieronima. Don Carols . wybijany w większej liczbie przez miasta pruskie. albo propedeutyka.. zazw. wyst. Wkrótce umiera w więzieniu. Doniec . zamordowany. Rabelais (1. nauczyciel św. zawiera równieŜ Vitia et virtutes orationis łac. jako jedno z dzieł. z okazji wjazdu. napisał komentarze do Terencjusza i Wergiliusza oraz podręcznik gramatyki w dwóch częściach: Ars minor. 'Wady i zalety przemówienia'. geogr. Don Juan . wprowadzenie do jakiejś dziedziny nauki a. który idealizuje swego bohatera.Don Karlos. w Polsce Xvi-Xvii w. (Doniec Siewierski) prawy dopływ Donu. teatralnych. ElŜbiety de Valois. donativum 'podarek pienięŜny od cesarza dla Ŝołnierzy'. prawdop. zazw. co podręcznik d nauka języka łacińskiego.moneta. inflanckie.. przez Gdańsk i inne miasta pomorskie jako dar-upominek dla króla polskiego. gramatyk i retor rzymski z Iv w. . wg sztuki Schillera. sztuki. obszerniejsza. Osoba księcia i jego tajemniczy zgon stały się przedmiotem legendy romantycznej namiętności i bohaterstwa. dar(owizna). Dzieła te były ulubionymi podręcznikami szkolnymi łaciny w średniowieczu: donat(us) znaczyło tyle. złoty. wynagrodzenie pienięŜne lub dobrami ziemskimi. które mistrz Tubal Holofemus czytywał młodemu Gargantui. pol. jak sądzili niektórzy współcześni. du Locle. w przeddzień zamierzonej ucieczki do Niderlandów. Mery i C. dla początkujących. czyni z niego bojownika liberalizmu. a przy tym. dŜowanni) wł. króla Hiszpanii. Don Carlos. syn i następca tronu Filipa Ii.opera (ParyŜ 1867.

komedia w trzech dniach. fr. jako bunt przeciw tradycyjnej moralności monogamicznej dostrzec juŜ moŜna w takich postaciach mitologicznych. poemat w 16 pieśniach (z fragmentem siedemnastej.satyra epicka. Pod tym względem przewyŜszył nawet Fausta (nazywano go zresztą "śródziemnomorskim Faustem"). Don Juan. de Calzabigi (wg Moliera). Uczta Piotra. Zemsta komandora. ang. psychologicznych i etycznych. tragiczny balet-pantomima (Wiedeń 1761. Angiolini i R. a ubocznie równieŜ w sztuce muzycznej. historycznych. jakim podlegał w nieprzeliczonych dziełach. Gość z tamtego świata. libertyn. ustalonemu porządkowi rzeczy. dramatycznych i innych.T. Uwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość . Temat Don Juana objawił się jako jeden z najpłodniejszych w dziejach literatury. pol. El Burladorde Sevilla y Convidado de piedra. 1618) przypisywana bratu Gabrielowi Tellez. Warszawa 1783). wyst. 1885) . dramatopisarz Tirso de Molina. wyst. Z dziennika podróŜującego entuzjasty . muzyka: C. aŜ po śmierć. którego zwyczaje i osądy starały się ograniczyć jego nienasyconą zmysłowość. wiarołomny w miłości. zabija w pojedynku komandora.ze zbioru Obrazki fantastyczne w stylu Callota. uwodziciel i rozpustnik. jedna z Opowieści muzykalnych (1814-15) E. pol. an Epic Satire. piękny i zmysłowy.W. Gluck. bohater hiszpańskich romansów lud. wyd. Libertyn ukarany. jak Zeus i Tezeusz. pol. Nic dziwnego więc. uczynienie z małŜeństwa sakramentu i rozbudowany system kar na tamtym świecie nadała temu typowi iście piekielną wielkość. hiszp. Postać legendarna. Don Juan . wielu narodów. które zarazem potępia pragnienia i zachęca do nich. w ciągu stuleci.czyli Kamienny Gość. Ŝe najwyŜsze jego wcielenie powstało w społeceństwie. jego świętokradcze upodobanie w sprawdzaniu swych moŜliwości ciągle na nowo. Nie jest teŜ przypadkiem. ojca uwiedzionej przez siebie Anny. Wilno 1925). komedia prozą Moliera (ParyŜ 1665.. po czym. poeta-teoretyk wolnej miłości w Sztuce kochania.hiszp. Hoffmanna.Tenorio. Hiszpanii. piszącemu pod pseudonimem Tirso de Molina. dumny i kłamliwy. który przychodzi i porywa z sobą Don Juana w ognistą czeluść piekła.A. i art. Ŝe twórcą tej postaci. wreszcie w zakresieposzukiwań historycznych. który sprzeciwia się. Don Juan ou Le festin de pierre. był jednak nie tylko kobieciarzem czy uwodzicielem. wyd. RównieŜ i odleglejsza przeszłość znała ów typ człowieka zbuntowanego przeciw światu. libretto: G. wśród szlachty Hiszpanii. Ale dopiero moralność chrześcijańska przez potępienie "grzechu cielesnego". poŜeracz serc i cnót. kładącemu tamy jego pragnieniom. Don Juan . opanowany nieludzką pychą. Don Juan. tetru barokowego i licznych dzieł lit. zaprasza na wieczerzę kamienny posąg komandora. 1819-24. ale przede wszystkim człowiekiem. DonŜuanizm jako rozlunienie obyczajów. socjologicznych. gdzie szalała inkwizycja i gdzie przewalały się bogactwa zdobyte na krańcach świata przez śmiałych straceńców. grane teŜ pt. wierszem (ok. Płodność tego wzorca tłumaczy się jego zadziwiającą podatnością na zmiany. jej imienia i legendy był dominikanin i przeor klasztoru w arcykatolickiej. jak Alkibiades czy Owidiusz. zdradliwy w przyjaźni.

libretto: Lorenzo da Ponte. To piractwo literackie pobudziło Cervantesa do napisania własnej drugiej części dzieła.poemat satyryczny (1844) Ryszarda W.1605. Don Kiszot jest zaz tylko wariatem.Byrona. Don Karlos . wyd. oparty na fragmencie poematu dramatycznego Don Juan (1844) Nikolausa Lenaua. pióra anonima występującego jako Alonso Femandez de Avellaneda. Don Juan . Kamiennyj gost'. El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha 'Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy' Cervantesa (część I . wyrusza w świat. Opera (Petersburg 1872) Aleksandra DargomyŜskiego.lub Don Kichote (hiszp. o rozumie tak otumanionym lekturą ksiąg o błędnych rycerzach. pol. opublikowana pośmiertnie). część Ii 1615. Berwińskiego. tł. Don Kiszot stał się autentycznym mitem literackim. przeobraŜa się w Don Kiszota z Manczy. dziewczynę z sąsiedniej wioski. Postanawia więc pomścić uciśnionych i zwalczać ih ciemięzców. X) bohater powieści hiszp. Don Juan Tenorio . Warszawa 1789) Mozarta.dramat wierszem (1844.poemat symfoniczny opus 20 (1888) Richarda Straussa. a Sancho . Don Juan . Il dissoluto punito ossia Don Giovanni 'Rozpustnik ukarany. zwany "dobrym". Film (1979) Josepha Loseya. Na swym równie jak on chudym koniu Rosynancie. wg Puszkina. czyli Don Juan'. Don Carlos. wesoły dramat (dramma giocoso) muzyczny (Praga 1787. Don Quijote. jedna z "małych tragedii". Don Juan . w towarzystwie giermka Sancho Pansy. Don Kiszot . którego bierze za kasztelana.. 1925) Josego Zorilli.ros. W obłąkanej wyobraźni rycerza najpospolitsze przedmioty przybierają formy romantyczne lub groźne. najgłębszym i najuniwersalniejszym z całej literatury hiszpańskiej.sztuka (Wiedeń 1909. Kraków 1913) Tadeusza Rittnera.zob. Po ukazaniu się pierwszej części ksiąŜki opublikowano jej dalszy ciąg. Kamienny gość . Ale wkrótce autor . Następuje szereg groteskowych przygód z najsmutniejszymi skukami dla Don Kiszota. zob. Cervantes nadał swemu dziełu formę parodii romansów rycerskich (które zaczęły juŜ wówczas tracić popularność w Hiszpanii). wg Moliera. Ŝe uwierzył w swoją misję naprawienia krzywd całego świata. tkliwy i prostoduszny. tragedia Aleksandra Puszkina (1830. pol. Don Juan Poznański . mianując panią swego serca Dulcyneę z Toboso.tylko wiejskim prostakiem ulegającym dziwactwom zbakierowanego umysłu swego pana. Szlachcic Alonso Quijano z Manczy. wyst. Pasowany na rycerza przez oberŜystę.wł. cudacznej mieszaninie łatwowierności i sprytu. łagodny i pełen godności. 1786). pol.

w dialektyce ich niepodzielności znajdujemy dwa archetypy zawarte w kaŜdym z nas: wysoki.poemat (1965) Antoniego Słonimskiego. chudy astenik i korpulentny. Obaj stają się uosobieniem kontrastu między poezją i prozą Ŝycia. Henryk. ostatnie dzieło kompozytora.hiszp. Zob. Szlachetność jego ducha wpływa w pewien sposób i na Sancha. wyst. Rycerz smętnego oblicza . Don Kichote i Sancho Pansa . 19) przez Sancha. mózgowość i intuicyjność.uŜycza obu postaciom coraz więcej własnej inteligencji. Sherlock Holmes i dr Watson. Opera (Monte Carlo 1910. zwanych w Polsce Flip i Flap). Epos nasza . Don Kiszotowi daje wzniosłe poczucie sprawiedliwości i miłość cnoty. Moniuszko (1843) i Zygmunt Noskowski (1890).wrodzony zdrowy rozum. Rosynant. Don Kichot do Dulcynei . Kraków 1962) Julesa Masseneta. śycie Don Kiszota i Sancha . Kukiełka. Minkus. Tę wą zasadę konfiguracji przedstawiają takie pary lit. otyły pyknik. budzą się dobre cechy prymitywnej natury. Don Kichot . i Falstaff. Sąd nad Don Kichotem . Kukiełki mistrza Piotra . ksiąŜę Walii. połączeni w szlachetnie absurdalnych dąŜeniach. Obaj stają się tak nierozłączni jak dusza i ciało.). których występne i zdemorlizowane społeczeństwo uwaŜa za obłąkanych. muzyka: Ludwig A. rzekomy obłęd zaś jako dąŜenie do nieśmiertelności w pamięci potomnych. jak: Don Juan i Leporello. ze śpiewami (1822) Aleksandra Fredry. Warszawa 1964). ascetyzm i zmysłowość.. Nowy Don Kiszot. pol. pierwsza nowoczesna operetka. Antona Rubinsteina (1829-1912). duchowość i cielesność. Mania Don Kiszota jest cechą wszystkich reformatorów nie zrozumianych przez współczesność. Vida de Don Quijote y Sancho. Don Kichot . Poemat symfoniczny opus 35 (1897) Richarda Straussa. wyst. . W ich wzajemnych stosunkach. libretto: Marius Petipa (wg Cervantesa). Sam Weller i Pickwick (z odwróceniem cech fiz. nazwany tak (1. libretto: Henri Cain wg Lorraina. pol. komików film.wiersz (1848) Norwida. ludzi cnotliwych i mądrych. muzyka: St. 3). linia prosta i koło.Don Kiszot. teŜ Koń (Drewniany.widowisko muzyczne (ParyŜ 1848) Florimonda Herve. czyli Sto szaleństw .tłumaczy postępowanie Don Kiszota jako rozstanie się z logiką na korzyść uczuć.krotochwila wierszem. a takŜe Stan Laurel i Oliver Hardy (para amer. esej filozoficzny (1905) Miguela de Unamuno .zob.utwór na orkiestrę opus 87 kompozytora ros. a jego słudze .balet komiczny (Moskwa 1869.trzy pieśni (1932) Maurice'a Ravela.

Akwaforty i rysunki Honore Daumiera. pochodzi w obecnym kształcie prawdop. ogólna nazwa grupy chansons de geste (zob. fr. Don Pasquale .stołp (np.. udaje się do pogańskiego króla Gormonda i nakłania go do napaści na Francję. Madryt. DonŜon . Gdy jego ojciec. Warszawa 1846) Gaetano Donizettiego. hrabia Gui. Isembard. na Wawelu). Najlepsza opera komiczna Donizettiego (napisana w 11 dni!): bogaty stary kawaler. Pabsta (1934). Cz. w której Isebard walczy z własnym ojcem. Kozincewa (1957). W 2 części Doon. 1130 Gormond i Isembard. PrzeraŜony Don Pasquale kaŜe jej opuścić swój dom i zgadza się na małźeńso Ernesta z Noriną. libretto: Angelo Anelli. z fr. zawierająca skarbiec. 11500 aleksandrynów. pol.Don Kichote . oblęŜonego przez Duńczyków. Grigorija M. a śmiertelnie ranny Isembard uznaje swój błąd. ukochaną swego siostrzeńca Ernesta. Natychmiast po podpisaniu kontraktu ślubnego Sofronia przeobraŜa się w wiarołomną jędzę i awanturnicę. Inna chanson de geste tej grupy. donjon. Plastyka: pomnik Don Kichota (na Rosynancie) i Sancho Pansy (na ośle) na Plaza de Espańa w Madrycie. którzy przynajmniej przez czas pewien buntowali się przeciw władzy króla.) o czynach bohaterów. najeźdźców spotyka klęska. staje się pustelnikiem. Doppelgnger . G. zniewaŜony przezKarola Wielkiego. Doon z Moguncji.opera komiczna (ParyŜ 1843. młody rycerz fr. wznoszona wewnątrz zamku lub przylegająca do murów.W. stanowiąca ostatni punkt oporu w czasie szturmu. Ilustracje Gustawa Dore. Obraz Rodrigueźa de Miranda. wyzywa króla i zmusza go do oddania mu miasta Vauclere w Saksonii. Najstarszą z nich jest opowieść z ok. niesprawiedliwie potraktowany przez króla Ludwika. Don Pasquale. kreacja Nikołaja Czerkasowa. . średniowieczna wieŜa obronna okrągła lub kwadratowa.film fr. ale z reguły wyraŜają na koniec skruchę. które Doon zdobywa. Doon de Mayence. nosząca równieŜ tytuł Doon z Moguncji. Prado. wyst. złoŜona z ok. z której tylko część się zachowała.zob. z Xiii w. Film ros. zdradliwy seneszal Herchembaut planuje popełnienie mordu na Ŝonie i dzieciach hrabiego. Sobowtór. Doon ratuje całą rodzinę i wiesza zdrajcę. daje się namówić do fikcyjnego małŜeństwa z Noriną (występującą jako Sofronia). W wielkiej bitwie. scenariusz: Paul Morand i Aleksander Amoux. 1 opiewa młodość Doona.

poł. Brera. mi. przystosowany do spania w czasie jazdy nocą. irl. Portret. Franciszka I i Karola V. ułatwiający odczytanie melodii z nut. do zaśpiewania do. łatwa. Jana. Fiesco. Panna Dorotka . imię popularne w Niemczech. . "Ojcem pokoju". Święty Janie!') Doria Andrea . z fr. Dorothea 'dar Boga'. Hermanna Dora jest zdrobnieniem od Doroty i Teodory.w dawnej Polsce kobieta lekkich obyczajów. papieskiej.. . Dormeza . LAbii reatum Sancre Johannes! (łac. FAmuli tuorum. najsłynniejszy przedstawiciel arystokratycznego rodu genueńskiego Doria. dla Goethego typowa dziewczyna niemiecką dla typowego młodzieńca niemieckiego. 1650 zastąpiono ut z niską samogłoską łatwiejszym.zob. Xix w. Dorofieja.obraz Agnola Bronzina.). Schillera SprzysięŜenie Fieska w Genui (1784). ułoŜonego jakoby przez Paulusa Diaconusa.we Francji w 1. dormeuse 'kanapka. jeden z najwybitniejszych dowódców floty królów Neapolu. "Wyzwolicielem Genui". Dorotea . REsonare fibris MIra gestorum. Dolly. gr. ang. lub przez Guido d'Arezzo ok.. Doreen. wprowadzony rzekomo przez papieŜa Sylwestra Ii (Gerberta z Akwitanii) w X w. Mediolan. Dorian Gray . Andrea Doria . szezlong'. doŜa Genui od 1528.system zgłosek uŜywany od wieków w nauce śpiewu.. W 1951 nazwano jego imieniem luksusowy transatlantyk włoskich linii okrętowych. Doris. 'Aby twoi słudzy mogli opiewać rozluźnionym gardłem twe niezwykle czyny. SOLve polluti. fr. podobnie jak pani Daradzka (zob. zwany "Ojcem ojczyzny". fryzyjskie Dortje.. uwolnij skaŜoną wargę od winy. to samo co Teodora. zob. znanego od Xii w. Są one pierwszymi zgłoskami półwierszy pierwszej strofy łacińskiego Hymnu do św. W języku polskim i w niektórych innych ok. Dorothee.Dorota imię greckie. 1026 dla skali sześciodźwiękowej. który utonął 25 Vii 1956 po zderzeniu się na Atlantyku ze szwedzkim statkiem "Stockholm". Jest on jedną z głównych postaci tragedii. UT gueant laxis. ros. Dorrit. kryty pojazd konny dwumiejscowy.Do.1466-1560. zwany solmizacją. re.

co pozwala przypuszczać. 1200-1100 pne. zebranie towarzyskie młodzieŜy przed świtem. zazw.Dorowie . którzy wtargnęli do Grecji ok. Dosiewki . Sykionie. dorosnąć. naprzeciwko Whitehallu (zob.). Doświtka .Doryjczycy ostatni z północnych najeźdźców. po czym zajęli Kretę. postać z wł.. monumentalny. w Neapolu). Dottore wł. najprostszy i najsurowszy z trzech porządków greckich. pokonawszy Achajów dzięki uŜyciu Ŝelaznej broni i zniszczywszy kulturę mykeńską. wspólne śniadanie pracowników folwarcznych o świtaniu. Argos. nowoŜytna rekonstrukcja w brązie wg kopii rzymskich: tors wg kopii z Berlina i z Uffizi we Florencji. zdąŜyć. stary "uczeniec" boloński. dojrzeć. 'doktor'. doryphoros 'noszący włócznię'. Apolloniosa z willi Pizonów w Pompei (Mus. Melos i południowe wybrzeŜe Azji Mniejszej. Porządek dorycki w architekturze-cięŜki. dauning stri:t) krótka. Epidaurze. O kolumnie bez bazy. Downing Street . Lakonii (Spartanie). być gotowym do czegoś. Naz. commedia dell'arte. stać się dojrzałym. nieszczęśliwie zadurzony. Język dorycki . ślepa uliczka w Londynie. przedstawiający młodzieńca z włócznią. Ŝe Dorowie byli plemieniem pokrewnym poprzednim najeźdźcom z Północy i Ŝe przed wędrówką mieszkali nad północną granicą świata mykeńskiego.uroczystość zakończenia siewów. głowa wg brązowej hermy rz. ilustracja sławnego "kanonu" Polikleta o proporcjach ciała ludzkiego. z głowicą. Koryncie. Spośród licznych kopii antycznych najlepsza w Museo Nazionale w Neapolu. osiedlili się w Elidzie.dawn. Dośpieć .. głupi chytrus.(wym. gr. W Muzeum Narodowym w Warszawie.słynny posąg dłuta Polikleta. Doryforos . Megarze i Eginie.był dialektem greckim. zawierająca oficjalną rezydencję premiera . w której kwadratową płytę (abakus) wspiera poduszka (echinus).w dawnej Polsce zebranie dziewcząt wiejskich przed świtem dla wspólnego spędzenia czasu przy pracy.

1475-1514. wł. Veronese. przeniesienie prawa własności nie ruchomej.uroczyste. wymowa wycug. Oznaką godności doŜy była okrągła czapka frygijska z długimi brzegami ze złotego brokatu. doge z łac.naczelnik Republiki Weneckiej od 697 do 1797 zajmujący stanowisko księcia. działający w okresie powstania kościuszkowskiego. jego polityka.. Dozorcy . Sposalizio del Mar. postawiony na czele wojska mającego wyruszyć na krucjatę przeciw Turkom. przywódca w węgierskiej wojnie chłopskiej 1514. zazw. Dozsa Gyrgy (wyn. Zaślubiny z morzem . gdzie je przechowywano. plon") i muzyki do chaty czy dworu. pierwsi urzędnicy państwowi nie reprezentujący władzy dominialnej panów. dux 'ksiąŜę'.obŜynki. Tintoretto i in. dawna siedziba władz Republiki Weneckiej.opiekunowie rządowi chłopów powołani przez Uniwersał połaniecki 7 V 1794. Dziesięć) i ministra skarbu (pod nr.: doŜa na barce "Bucentaur" wypływał w morze w dniu Wniebowstąpienia Pańskiego i wrzucał pierścień do wody. wieńcowiny . Marka. RównieŜ tytuł naczelnika Republiki Genueńskiej od 1339 do 1797. DoŜywocie . 11). wł. zdobył Csanad.zapis na przeŜycie. tradycyjne ścięcie ostatnich kłosów. zwany Generałem Szekely (wym. do:Ŝo).wł. z tyłu zakończona rogiem.doroczna ceremonia zaślubin Wenecji. sekej). wieniec. aby ziarno z nich wysiać w jesieni.-muzeum. wzniesiony w połowie Xiv w.. z Adriatykiem. w Wenecji nad Kanałem św.. Palazzo Ducale. przen. którego władzę ograniczyła konstytucja z końca Xii w. rozbudowany w Xv-Xvi w. wymiar. zwrócił się przeciw szlachcie.(zob. pobił Stefana Batorego (ojca króla). Pałac DoŜów . jak Tycjan. w Polsce zwłaszcza gospodarstwa . z reprezentacyjnymi salami ozdobionymi przez malarzy weneckich. okręŜne. od końca Xviii w. DoŜynki . DoŜa . wszczynając antyfeudalne powstanie chłopów rumuńskich i węgierskich. splecionych w wieniec. od 1927 organizowane jako ogólnopaństwowe święto plonów wsi polskiej. w stylu gotyckim. fasadą zachodnią zwrócony do Piazzetty. ok. kiedy oba miasta zajęli Francuzi. "Narzeczonej morza". symbolizowała potęgę morską Wenecji począwszy od Xi-Xii w. obrzędowe. rząd bryt. po klęsce pod Temeszwarem 15 Vii 1514 Ŝywcem upieczony wraz ze swym bratem Gregorem i innymi przywódcami powstania. umowa obopólna między małŜonkami co do doŜywotnie uŜywania dóbr po śmierci drugiego. i przeniesienie ich wśród śpiewów ("Plon niesiemy.

gramatyk Orion utrzymywał. kaŜą nam drabować. stosowany w biologii na przełomie Xviii i Xix w.liniowy układ systematyczny organizmów Ŝywych.wg Biblii. człowiek luźny. probować 'dowodzić. Gen.L. prawn. (zwano tak równieŜ pieszka .starogrecka jednostka wagi 4. drŜy o jego Ŝycie. waluta grecka . 12. w Xvii w. scala naturae. dziś: dryblas. 2). przetrząsać. bliŜej nie znany. roztrząsać. pop.dawn. był tyranem Argos. wertować. Drab . DoŜywocie . Drabina jestestw . Buffona.in. wyrok doŜywotniego więzienia. podkupiwszy doŜywocie lekkoducha Birbanckiego. ciura obozowy. angielskie i amerykańskie jednostki wagi. dlatego i później nazywano okrągłe monety ateńskie obolos od obeos 'roŜen (do pieczenia)'. J. zamian za doŜywotnie utrzymanie lub inne świadczenia..pionka w szachach) odpowiednik gemajna lub hajduka. patriarcha Jakub "ujrzał we śnie drabinę stojącą na ziemi. po wprowadzeniu okrągłych monet . Mickiewicz. opryszek.Ŝołnierz straŜy przybocznej monarchy lub dostojnika. za Ŝycia właściciela na członków rodziny.6 oboli.100 lepta. z dawn. łac. trabant.. Drabant . Lamarcka i Jędrzeja Śniadeckiego. pne. udowodnić') Drachma . Były one okrągłe a. szperać w czymś. i aniołów wstępujących i zstępujących po niej".Ŝołnierz pieszy w wojsku polskim Xv i Xvi w. chciwy lichwiarz Łatka. (A. rzekomo połączenie poloneza z mazurem. knecht. przez G.37g i moneta srebrna . 337-38. który w Vii w.komedia wierszem (Lwów 185) Aleksandra Fredry. Dziś nam szlachectwa przeczą. sięgającą nieba. taniec staropolski. sierpów lub roŜnów. Papiery i szlachectwa papierem probować. Drabina Jakubowa . 28. W 360 ne. drągal. moneta srebrna na Bliskim Wschodzie. tańczony na zakończenie zabawy. śrdw. Pieniądze wprowadzono w Grecji dopiero ok. Vii w. Drzewa (Drzewo genealogiczne. przeglądać. por. Drabina. Ŝe Pheidon.B. m. 4. miały kształt sztabek.rolne go. Pan Tadeusz. Drabować . nm.

ćwiartować. Drachma . Te półmiski kontuzów. winnych i niewinnych.. Transylwanią i Mołdawią w latach 1455-62 i 1476-77. Wojewodą na palach. gr. wieszać i Ŝywcem palić na stosie.ang. jedną dłonią moŜna ich uj akurat 6 sztuk! (H. herby. Uczeni przeczyli temu. A przecieŜ miał rację! W ruinach świątyni Hery znaleziono stare obole w kształcie roŜnów' długości 1207cm. pinelów. smok'). konsulatach lub przewodnik turystów. a później takŜe filmów. Dracul ('Smok' z gr. drakula). Ew. domy. Zgładził co najmniej sto tysięcy ludzi. 144-48. odległego od Pheidona o okrągłe tysiąc lat. jedną z nich zgubiła. Ŝe ich moneta drachme gr. W. poza tym nie wierzono wiadomościom późnych gramatyków gr. kaŜąc ich wbijać na pal (co było jego ulubioną karą).. 15. Tepez ('Wbijacz na pal'). porównuje ewangelista do radości z powodu jednego choćby grzesznika czyniącego pokutę. . Dracula ..kał przechować w świątyni Hery w Argolidzie nieco starych monet roŜnowych na pamiątkę. dragomanos od arab. przedstawiająca diabelską działalność hrabiego Draculi w górach Transylwanii. wg Łuk.robione niegdyś z cukru lodowatego ozdobne baszty. 1430-77.) Dragoman . który rządził Wołoszczyzną. brunelów. gdy znalazła ją po długich poszukiwaniach. o kobiecie.(wym. ścinać. cyfry. dragantów. Mickiewicz. stawiane na półmiskach pod koniec uczty. 12. Dracula . drakon 'wąŜ. blemasów. dosł. w Niemczech pojawiały się setki sztychów z koszmarnymi okrucieństwami Draculi. Z ingredyjencyjami pomuchl. 'pełna garść'. została tak nazwana dlatego.zgubiona przypowieść biblijna. Dragant . jak Nosferatu (1922) E. Sadyzm jego pasjonował umysły Europy zach. Wołoski diabeł. która mając dziesięć drachm. Zawrotne powodzenie ksiąŜki owocowało w postaci licznych serii czarnych romansów o Draculi. Później Grecy twierdzili. Lamer). zasłynąwszy jako straszliwy okrutnik. bo małych srebrnych oboli moŜna było zmieścić w dłoni znacznie więcej. arkasów. Tepes. ze śr. (A. 8-10. Pan Tadeusz. długo po jego śmierci. na Bliskim Wschodzie: tłumacz przy ambasadach. Murnaua. Kto zrozumie nie znane juŜ za naszych czasów. Ŝe moŜna było 6 oboli (a tyle była warta drachma) uchwycić dłonią. przydomki hospodara wołoskiego Vlada Iv.jak rehabilitujący Vladę Iv film Doru Nastase i Nosferatu-Wampir (1978) Wernera Herzoga. jak film Freddie Francisa (z Barry Andrewsem).drogman. powieść o wampirze (1897) Bram Stokera w formie dramatycznego dziennika głównych postaci. Cybetów. Dracula 1973 (z Christopherem Lee). zwłaszcza Oriona. księcia wampirów (bo po śmierci miał się jakoby zmienić w wampira). figatelów. jej radość. piŜm. zwł. Król na palach.

. jeden z twórców brytyjskich tradycji morskich. Drakkar . smok'.prawodawca ateński. 'Złota Łania') odbył pierwszą po Magellanie podróŜ dokoła Ziemi w kierunku zachodnim. które zachęcano do gwałtów i bezprawia. Drakońskie prawa . sporządził kodeks karny i ustalił przepisy procedury sądowej i wysokość kar. 1540-96. uzbrojenie: arkebuzy lub muszkiety. z aram. oparty na akcji i dialogu. . najsławniejszy Ŝeglarz i korsarz angielski epoki elŜbietańskiej. Solon (zob. Dragonady . od połowy Xviii w.dragonia.(wym. turgmana. sztuka sceniczna. z fr. na miejsce dotychczasowych praw zwyczajowych. przez kwaterunki dragonów i innych wojsk. prześladowania hugonotów we Francji 1680-85. bezwzględne. Jako wiceadmirał przyczynił się w 1588 do rozgromienia "NiezwycięŜonej Armady" hiszpańskiej. za którą otrzymał szlachectwo. o charakterze powaŜnym. za panowania Ludwika Xiv. Drakon . Drake Sir Francis . zarządzenia) surowe. W 1577-80 na stutonowym okręcie "Golden Hind" (ang. zwł. w Polsce od ok. szpady lub szable i pistolety. Dragoni . zwł. draco 'wąŜ. drekar 'smok'.) uchylił wszystkie jego prawa z wyjątkiem dotyczących zabójstwa.prześladowanie jednostek lub ugrupowań niemiłych władzy przez kwaterunki wojskowe. Stał się bohaterem wielu legend. wysłanej przez Filipa Ii na podbój Anglii. skand. por. drejk).iardŜuman.) o wysokiej dziobnicy rzeźbionej w kształt głowy smoka. we Francji od Xvi w. wysmukły. dragon 'dragon. Zasadniczym celem kodeksu było zastąpienie obyczaju prywatnej zemsty rodziny zabitego przez karę wymierzoną przez areopag lub trybunały.drewniany. przepisy.jeden z trzech głównych rodzajów literackich.. pozwalających na samowolę arystokratycznych urzędników. jędza' z łac. jednomasztowy Ŝaglowiosiowiec wikingów (Viii-Xi w. Dramat . okrutne. który w 621 pne. Komedia i Tragedia. 1610. lekka jazda.(kary. konna piechota walcząca pieszo. ze st. smok.

Gdy staroŜytni Grecy zapytali wyrocznię delficką. ale dzięki Temistoklesowi. Drapichrust .nm.mit. Drewniane mury . określająca niemiecką ekspansję na ziemie Słowian i Bałtów.zob. Ŝe bezpieczeństwo dadzą im drewniane mury..zob. Trzy.okręty wojenne.dramatu(rgii) zob. 'napór na wschód'. w bitwie morskiej pod Salaminą. Dranica . Trzy jedności . Drang Nach Osten . W 180 pne. złoty pierścień magiczny wykuty przez gnomy Odynowi. otrzymać mieli tajemnicze zapewnienie. Draupnir . mający tę własciwość. wąska deska nie rŜnięta. Ŝe w co dziewiątą noc wylatuje z niego osiem identycznych pierścieni. Drewniany.zob. Dreigroschenoper ..zob..zob. Kasztelan. DrąŜkowy . nie dzięki wyroczni jednak. skand.). lecz łupana z pnia drzewa iglastego. Satyrowie. Określenie po raz pierwszy w uŜycie w Niemczech ok. Senat (Co senator. flota perska została rozgromiona.Dramat satyrowy . w czasie dyskusji na temat zamierzonej budowy linii kolejowej z Berlina do Bagdadu.cienka. Krzesło. nazwa kierunku agresywnej polityki feudalnych i kapitalistycznych Niemiec. Szlachta (drąŜkowa). Chrust. DyliŜans. flota wojenna (nim zaczęto stosować Ŝelazo do budowy i opancerzenia okrętów). 1888. . Opera (za 3 grosze). jak mają się bronić przeciw inwazji wojsk Kserksesa. Drapaudi .. Mahabharata.

W tym czasie Emil Zola opublikował w obronie niewinnie skazanego swój słynny list otwarty do prezydenta Francji pt. został wykradziony z ambasady i wręczony francuskiemu Ministerstwu Wojny. i zaciekłego sporu poprzedzającego jego rehabilitację. starych ozdób. miasto w Saksonii nad Łabą (płd.) Diabelską w Gujanie francuskiej.drwalnia. wykręcanie złotych lub srebrnych nici z drogich tkanin. Aresztowany. Drewniany ksiąŜę . które mają mu być wystane.).(trojański. Budapeszt 1917). Ten anonimowy list przypisano. część NRD). czapraków. osądzony i skazany. Sprawa ta na wiele lat podzielila społeczeństwo francuskie na dwa wrogie obozy .dreyfusistów i antydreyfusistów. Ŝe prawdziwym przestępcą był niejaki major Esterhazy. świadczący. Dreyfus Alfred . zaczarowany) zob. który pracował w ministerstwie. przy uŜyciu fałszerstwa. libretto: Bela Balazs. wojny świat.wypruwanie. Drewutnia . W 1894 list (znany jako bordereau fr. zrehabilitowany i przywrócony do słuiby wojskowej w randze majora. na zasadzie podobieństwa charakteru pisma. w czasach Księstwa Warszawskiego) w celu przetopienia. który spowodował jego uwięzienie. szopa. muzyka: Bela Bartok. Przekazany niemieckiemu attache wojskowemu w ParyŜu i wymieniający szereg tajnych dokumentów. słowiańska osada rybacka opanowana w końcu X w. miasto spustoszone w czasie wojny siedmioletniej 1756-63. galonów (zwł. zniszczone w czasie bitwy 26-27 Viii 1813 Napoleona I z armiami sprzymierzonymi oraz podczas bombardowania alianckiego 13 Ii 1945. pasów litych. W 1896 płk Picquart natknął się przypadkiem na dowód. sławny z powodu niesprawiedliwego wyroku sądowego. za co skazano go na rok więzienia. od 1216 miasto na prawie magdeburskim.balet (1914-16. Ale przeciw rewizji procesu rozpętano nagonkę o charakterze szowinistycznym i antysemickim (Dreyfus był śydem). Drezno .1859-1935. Drezlowanie . Sprawa Dreyfusa. przez kolonizatorów nm. J'accuse ('Oskariam') w "L'Aurore" z 13 I 1898. rozkwit za panowania elektorów saskich i królów polskich Augusta Ii i Iii. Dreyfusowi. wysłany został na Wyspę (zob. gdzie składa się i rąbie drzewo. Koń.Drewniany koń . Dreyfus został dopiero w 1906 uniewinniony przez sąd apelacyjny. oficer wojska francuskiego. zastraszania i gwałtownej kampanii prasowej. proporców. Miejsce pobytu Kościuszki i .. w 1806-1918 stolica królestwa Saksonii.Dresden. został pułkownikiem i otrzymał Legię Honorową. W czasie I.

część trzyczęściowych Mitów opus 30..in. roślina zielna z rodziny szczeciowatych. Driakiew . franc. Droga. teŜ Frauenkirche. theriakos (antidotos) '(środek przeciwzwierzęcy'. Hioba. Obrazy: Rembrandt.Driady i Pan .w Biblii.. do kresu trudów. nm. Zbiory malarstwa wł. 16.I. dąb'.. zob. ang. 23. . teŜ Emaus. Damaszek. przen. 3. wg Łuk. Ir's long way to Tipperary.średniowieczny "lek" uniwersalny z kilkudziesięciu składników. Veitneer. Staatliche Kunstsammlungen Dresden. (1914-23) Karola Szymanowskiego. Droga do Damaszku .. skabioza. Ew. 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Driady .in. Via (Appia). pop. hol. Słowackiego 1830. Zwinger. miejsce objawienia Chrystusa po śmierci dwóm Jego uczniom: Kleofasowi i Szymonowi Piotrowi. do celu. Judge).w Biblii. rzekome antidotum na wszystkie trucizny i jady.oddział Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie. nimfy. piosenka wojskowa.. 24. Irlandii. a wzbogacona dalej przez Fryderyka Augusta I Mocnego.zob. boginki lasów. Zielony (Zielone Sklepienie). zapoczątkowana w 1560 przez elektora saskiego Augusta I. niderl. powstała w 1907-08 (H. Heinricha von Brhla. z pomocą m.mit. Kraszewskiego 1863-83. zob. zob. zwłaszcza zaś przez Fryderyka Augusta Ii. gr. Droga bez powrotu . z gr.Kołłątaja 1792-94. który tu napisał m.ang. Błędny. nazwa miasta Tiobraid Arann w płd.zob.zob. Starą baśń. z gr... Lek(arstwo). mieszczą się w budynku Sempergalerie. dryks od drys 'drzewo. Daleka jest droga do Tipperary . Droga do Emaus . Ks. Droga Apposka . Mickiewicza 1831-32. hiszp. Williams i J. Błędne drogi . 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Galeria Drezdenska . jedna z największych i najsławniejszych kolekcji malarstwa europejskiego. produkowany w Norymberdze i w Wenecji aŜ do Xviii w. który tu napisał Dziadów część Iii i Redutę Ordona. do domu rodzinnego. roznoszony i fałszowany przez olejkarzy słowackich lub driaczników. Pillnitz.utwór na skrzypce i fort.ang. w czasie wojny 1914-18. 15-31. Tipperary . oraz J.

Droga święta .postrzępiony pas mglistego światła na niebie. Droga na zatracenie . teŜ Kalwaria.. consuetudo est altera natura utworzone wg De finibus. 7. 25.). Przysłowie łac. następnie Złotą Bramę. Warszawy itd. Drogą do Częstochowy. Adam. Droga Mleczna . Republika (Fr. Via (Flaminia). pochodzącego od miliardów gwiazd Galaktyki.zob. Drugi. w której skład wchodzi teŜ nasz Układ Słoneczny.zob. zrzeszenie partii i organizacji socjalistycznych utworzone na I kongresie. Drugi Adam . Via (Sacra). ulicę Długą i Długi Targ do Zielonej Bramy nad Motławą. Druga Rzesza .w Gdańsku szlak wiodący od Bramy WyŜynnej przez Katownię i WieŜę Więzienną. Obraz (1564. W polskich gwarach ludowych nazywają ją: Drogą (Mleczną). por. Druga Migdzynarodówka . ChoŜdienije po mukam dosł. Rzymu. 'Droga przez mękę' inteligencji ros.międzynar.w Biblii. Ew. Drogman . Mezopotamii. 13. via Crucis. do Rewolucji). via Dolorosa. zwołanym 14 Vii 1889 w ParyŜu. Druga natura .łac. droga cierniowa.Droga Flaminijska . wg Ewangelii ulice. 5. Rzym. Golgota. 74.przyzwyczajenie. Zob. zob.w staroŜ. od domu Piłata do Golgoty. śelazny.zob. Męka (Pańska). łac.zob. Wiedeń) Pietera Bruegela. Egipcie. Tołstoja (ros. Rzesza.zob. Druga Republika . droga Męki. Cicerona. Stacja (Stacje Męki Pańskiej). przez które przechodził Chrystus dźwigając krzyŜ. później w Grecji nazwa dróg prowadzących do miejsc kultu religijnego. Dragoman.zob. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu . Wg legendy antycznej jest to droga do pałacu Zeusa (Jowisza). trylogia powieściowa (1922-41) Aleksjeja N. Gościńcem. Droga krzyŜowa . Droga Królewska . a sporadycznie Drogą do Egiptu. wg Mat. . Droga Ŝelazna .zob.

jak Gdańsk.Drugi Daniel . Drukarstwo polskie . Dwie odcięte ręce w herbie Antwerpii wiązano z tą legendą. wydobywa dźwięk. por. Zakliczynie. Zamość. łac. Jedynym niemal źródłem literackim wiedzy o kulcie druidycznym są Pliniusz i Pamiętniki Cezara: obrządki religijne druidów odbywały się w dąbrowach leśych. z elastyczną spręŜynką umocowaną na osi geometrii. Częstochowa. przejąwszy rzymską wiedzę. które wytłoczyły kitkaset tysięcy druków.międzyplemienny zakon staroŜytnych kaptanów celtyckich z siedzibą w Brytanii. Mędrcy. . obserwowali gwiazdy. Druidowie . Fontannę Brabona (1887) przed ratuszem zdobi statua Brabona potrząsającego uciętą ręką Druona. Toruń. zagiętą na końcu. Po rozwiązaniu organizacji przez Rzym spadli do roli nieszkodliwych wróŜbitów. który obcinał prawą rękę Ŝeglarzom odmawiającym mu haraczu. Straube. lekarzy i magów. Hochfeder. Rakowie. Druon Antigonus . Drumlę znano w Europie Xiv w. wierzyli w wędrówkę dusz i uprawiali magię. W ciągu Xvi i Xvii w.rządy cesarza Napoleona Iii we Francji od 2 Xii 1852 do 2 Ix 1870 (bitwa pod Sedanem). Fiol. stali się nauczycielami i przyczynili się do szybkiego rozwoju kulturalnego Galii. wkrótce jednak. Drumla . Kalisz. NieświeŜu. w Polsce od Xvi w. oficyny drukarskie powstały prawie we wszystkich większych miastach Rzplitej. Koźminie.legendarny olbrzym z Antwerpii. jak np. złoŜony z oprawki metalowej w kształcie greckiej litery omega. kuzyn Juliusza Cezara. Od końca Xv w.serdeczny przyjaciel. Januszowski. Poznań. Przypisywane Pitagorasowi. Węgrowie. Wilno. czcili oni dąb i jemiołę.zob.prymitywny instrument muzyczny pochodzący z południowo-wschodniej Azji. do 1795 funkcjonowało w Polsce blisko 500 drukarni. Drugie Cesarstwo . Grający wkłada drumlę do ust i szarpiąc palcami koniec spręŜynki. alter ego. Sprawowali teŜ funkcje sędziów. i w licznych małych miejscowościach. Haller. Lublin.. Zob. Szarfenbergowie. Salvius Brabo. nie w Galii.zapoczątkowane w Krakowie w 1473. Sternacki. w Brześciu Litewskim. Drugie ja . Lwów. jego prawicę z kolei obciął inny legendarny olbrzym. Wietor Wirzbięta. Jajo (druidów). Ungler. Pińczowie.

uliczka w Londynie. 'uliczka Drory'. pisała mierne wiersze i poematy religijne. Garrick.. Akademia (drybińska). Co mi się nie zda. . pne. DruŜbacka ElŜbieta z Kowalskich . pani Siddons. panegirycznych.(wym. Germanów V-Viii w. Bractwo (kurkowe). postać z bajki. przy pomocy której wodzowie i inni wybitni męŜowie kierowali pierwszymi organizacjami państwowymi plemienia lub grupy plemion w stadium demokracji wojennej. 1794 i 1812. Drosselbari dosł. druŜyna weselna. nazwana tak od rodziny Drury.. która domagała się równouprawnienia kobiety: W Polszczem zrodzona. Normanów Viii-X w. mającej przy niej duŜy dom jeszcze za czasów Tudorów (Xvi w. przebudowany w 1662. moralnych i światowych. grywali m. W Drury Lane. Potem. poczet druhów pana młodego i druhen (druŜek) panny młodej..Drury Lane . Safoną (którą na pewno nie była).w staroŜytności i wczesnym średniowieczu .).. odbudowywany w 1674. chwalona przez Ignacego Krasickiego. DruŜyna . ang. bezatutowa.. 'drozdobrody'. Drybin . rodzina i domownicy.zob.. najmniejsza jednostka organizacyjna wojska. Wybór jej poezji wydał w 1752 biskup Józef Andrzej Załuski pt. czteroosobowa. Ŝe i ja na to nie pozwalam. a od początku Xvii w. Dziewiątka Ŝołędna nazywała się starka.zob. najznakomitsza poetka czasów saskich i jedna z pierwszych kobiet w literaturze polskiej. czeladź. z nm. W wolnym narodzie mnie teŜ wolność dana Mieć głos. Budynek o tej nazwie mieścił pierwotnie arenę walki kogutów.ok. 1695-1765. Wtedy uzyskał oficjalną nazwę Teatru Królewskiego..in.. a po niej król czerwienny (druŜbart). po trzech poŜarach. Kele i Kean. Była pierwszą Polką. w dawnej Polsce towarzystwo. .siła zbrojna. teatr. uboga szlachcianka z Wielkopolski. Zbiór rytmów duchownych. Booth. w której najwyŜszą kartą była szóstka winna (dola). w Polszcze wychowana. zorganizowany zespół ludzi. niezłe wierszowane powieści fantastyczne i lepsze jeszcze satyry. Bardzo ceniona przez współczesnych. DruŜyna kapitana Fransa Banninga Cocqa . wzgardzony kochanek i królewicz zdobywa w końcu wyniosłą i nieprzystępną księŜniczkę przecierpiawszy jednak wprzody wiele upokorzeń. Theatre Royal.ne. jak u Greków epoki Iliady Homera X-Viii w. nazywana nawet "dziesiątą Muzą". na najsłynniejszej scenie angielskiej. w Polsce do Xii w. DruŜbart .lejn) ang. Minerwą..gra w karty polskie popularna u nas do końca Xviii i na początku Xix w..

a jeśli nie chcecie. Dafne).(a.figowiec indyjski. i zaproponowały tę godność kolejno oliwce. Zeszły się raz drzewa. Dąb. U Greków drzewa i gaje. a on odpowiedział: "Jeśli naprawdę chcecie. Drzewo Diany . 9.rodowód przedstawiony graficznie w kształcie rozgałęzionego drzewa z wizerunkami lub tylko imionami protoplastów (często bajecznych) u korzeni i kolejnymi potomkami coraz wyŜej na pniu. 7-15. rozpłodnika lub w ogóle ognistego rumaka. mądrości . przechowywany starannie w rodzinach szlacheckich dawnej Polski.swoje owoce. tak jak źródła. Cyprysy. popularne w 2. nimf. por. często poświęcane Artemidzie. Pielgrzymki odwiedzają potomka tego świętego dla buddystów figowca we wsi na południe od świętego miasta Gaja w płn. wawrzyn z Apollinem (por. mirt z Afrodytą. figowcowi i winorośli. pod którym Gautama doznał "oświecenia" i stał się Buddą. Drzewo genealogiczae (1) . Indiach. a w przenośni donŜuana. Drzewa. to niechaj was ogień pochłonie!" Drzewa Święte. góry itd. były mieszkaniem lub własnością bóstw. abym był waszym królem. dla których Diana była symbolem srebra. Dęby łączono zazw. łac. symbolizowały więc takŜe świat podziemny. dziś gwarowa (np. a nawet gałęzi. Wycinając las. Buddy. a figowiec i winorośl . Cedr libański. filozofów) amalgamat krystalicznego srebra otrzymany z roztworu rtęci w srebrze. zob. jako bóstw zajmował waŜne miejsce (adoracja. schrońcie się w moim cieniu. W dawnej religii kretenskiej kult drzew. niŜej drzewo (Jessego). niŜej Drzewo (Ŝycia). Drzewo Bo. graficzne przedstawienie stosunków pokrewieństwa grup zwierząt i roślin. połowie Xix w.najmłodszego syna króla Jerobaala. Ficus religiosa. konarach i gałęziach.Drygant . Bajka Joatama . zob. z Zeusem. nazywany tak przez średniowiecznych alchemików. (2) rodowe drzewo. platany często z Dionizosem. juŜ tylko święte. Las.-wsch. oliwki z Ateną. zdobywcy serc. wiązy i topole białe zdobiły cmentarze. wg legendy drzewo.drys. gdyŜ oliwka bardziej niŜ władzę ceniła swoją oliwę. teŜ Brzoza gryŜyńska. Wtedy drzewa ofiarowały koronę głogowi. Figa (Romulusa). na Warmii i Mazurach) nazwa ogiera. . aby ustanowić nad sobą króla. stadnika. opowiedziana w biblijnej Księdze Sędziów. dawna. pozostawiano jedno drzewo lub kępę drzew. ofiary). Cyprys. ale spotkały się z odmową. w stanie Bihar.

teŜ Ew.zob.. 1-17. Bibl. Codex Vysehradensis (Xi w. które by rodziło dobre". Uniw.). obciŜając się odpowiedzialnością moralną za swe uczynki. Drzewo rodowe . np.). witraŜ w Saint-Denis (1144) i w Chartres (1150).. Praga.'cyprysowe' lub 'heblowane' (?).przypowieść biblijna. wysokie do 757m.przodków Chrystusa. 2. 6) Adam i Ewa (tj. Drzewo Jessego w plastyce . ołtarz Wita Stwosza w kościele Mariackim. Gen.rodzące złote jabłka.drzewo zasadzone (lub słup postawiony) przez ludność. Gen... ludzkość) utracili niewinność i nauczyli się rozróŜniać dobre od złego.. syn Booza i Ruth) wyrasta łodyga lub pień drzewa o gałęziach zakończonych wizerunkami królów Ŝydowskich . fresk w kościele św. por. Drabina (jestestw). dziadka Charlesa. wg Mat. weszło do europejskiej legendy jako drzewo.. W USA w czasie wojny o niepodległość sadzono topole i inne drzewa jako symbol "wzrastającej wolności". 3 3 75 0 2 108 1 4b 1 74 1 Drzewo Judaszowe . Drzewo wolności . praca).Igdrasil.w biblijnym Raju. 6. Przekraczając ten zakaz (Gen. strzeŜone przez smoka w gaju Hesperyd na zachodnich krańcach świata. Konary jesionu obejmują Asgard. wytwarzające trujący sok mleczny uŜywany przez krajowców do zatruwania strzał. Izajasz. drzewo. trójkątami (równość) i czapkami frygijskimi. które rzekomo niszczy wszelką inną roślinność w promieniu 247km. 43-6: "Nie ma drzewa dobrego. por. ukoronowane czapką frygijską. na wierzchołku zaś umieszczano Marię z Dzieciątkiem. Temat częsty w sztuce europejskiej Xi-Xvii w. Prometeusz. Drzewo wszechświata . por. ani złego. 12. z którego owoców Bóg nie pozwolił spoŜywać Adamowi..wyobraŜenie drzewa genealogicznego Chrystusa: ze spoczywającego na ziemi Jessego (w Biblii ojciec króla Dawida. 1. Herakles (11. w . Łuk. Ew. Bóg kaŜe Noemu zbudować przed potopem arkę (korab).Drzewo Gofer . mit. a korzenie Niflheim. wiecznie zielony jesion podtrzymujący wszechświat. "wielkie drzewo świata". z którego w Biblii. o ozdobnej półkolistej koronie. 1200) w RFN. Jakobini w ParyŜu sadzili je juŜ w 1790. Owoc (Po owocach ich. 14. które by rodziło złe owoce. por. przez Erazma Darwina. Yggdrasill. obwieszone flagami i emblematami. 1: "I wyjdzie róŜdŜka z korzenia Jessego". 3.(Antiaris loxicaria) gatunek z rodziny morwowatych rosnący na Archipelagu i Półwyspie Malajskim. zdobiąc trójkolorowymi wstęgami. Drzewo Ŝycia . skand. Jtunheim i podziemny świat zmarłych. por. Mesjasz wyjdzie z rodu Dawida. Drzewo Upas .. Michała w Hildesheim (ok.zob.. tj. kołami (symbol jedności).. Drzewo złe i dobre . 6. Drzewo wiadomości dobrego i złego . a wyrastający z ciała olbrzyma Imira (zob. W Biblii. wg Mat. wyŜej Drzewo genealogiczne (2). Judasz(owiec). 9. 33. 11.). równieŜ Włosi w czasie rewolucji 1848.

Drzwi muszą być albo otwarte. Otwarty (Otwarte drzwi. arcybiskup gnieźnieński od 1531.jedno z dwojga. Drzewiej . Drzwi płockie . Il faut qu'une porte soit ouverte ou fermee (1845. Wichmana. Drzwi Raju .drzwi muszą być albo otwarte. Pan gromi słuŜącego. w ramkach o ornamentacji roślinnej.. tak nazwane przez Michała Anioła główne dzieło Lorenza Ghibertiego. doradca króla Jana Olbrachta." Tytuł "przysłowia w jednym akcie prozą". i magderskiego. Testamentu otoczonych bordiurą o motywach roślinnych i figuralnych."Abym je zostawił otwarte?" "Nie!" . wizerunki biskupów . Dla jego biblioteki wykonano pierwszy polski ekslibris (zob. alegorie i symbole. Drzwi gnieźnieńskie . który ofiarował je soborowi sofijskiemu w Nowogrodzie Wielkim w Rosji.słynne romańskie drzwi brązowe z katedry w Płocku (ok. podkanclerzy 1501.wł. i pyta: "Czy pan chce."Nie!" . wyŜej). fr. przedtem. 1848) Alfreda de Musset.wspaniały zabytek (ok.płockiego. łączyli je z drzewem KrzyŜa św. równieŜ Babilończyków i Asyryjczyków. dawniej. abym je zamknął?" .. 1170) sztuki romańskiej w Polsce. . 31. Wojciechu. 1152-55). słuŜący odpowiada. Teologowie chrześc. zawierające sceny biblijne. znajdujący się w płd. Jeśli czynią to na zielonym drzewie. zob.zob."CóŜ . Drzewicki Maciej . symbol Ŝycia i Ŝyciodajnych sił. Otwarte drzwi . 23. oraz Bolesława Kędzierzawego (z Ŝoną). wg Łuk.A. Ew. portalu katedry gnieźnieńskiej. złocony brąz i marmur. de Brueysa i Jeana Palaprata. albo zamknięte.dawn.). bo je zamknął. albo zamknięte . Aleksandra. Ŝe zostawił otwarte drzwi.mitologii wielu ludów. trzecie drzwi baptysterium florenckiego (1425-52). Drzwi. Porta del Paradiso. gdzie znajdują się od końca Xiv w. trzeciego wyjścia nie ma.1467-1535. sekretarz Kallimacha. cóŜ będzie na suchym? Biblia. teŜ Kain (Drzewiej).rzecze słuŜący . kanclerz wielki koronny 1511-15. a wreszcie przedstawiali je jako symbol zbawienia.legendy o św. wyst. patronie katedry. 10 płaskorzeźb przedstawiających sceny ze St. uwaŜali je za przeciwstawienie drzewa wiadomości dobrego i złego (zob. Ŝe poprzednim razem zbesztano go. Polityka). 1691) D. Z francuskiej komedii Le Grondeur (Zrzęda. obejmuje 18 płycin ze scenami z Ŝycia . dyplomata.

najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. gałęzie dębu (ruskie dub). Duch . (A. w faszystowskich Włoszech o Benito Mussolinim. o załodze z 8-14 ludzi. 1883-1945. ghost. Geist. nm.zob. spirit.pleść mówić nonsensy. pneuma. głupstwa. Liczba (podwójna). Duby smalone . właściwość odróŜniającą człowieka Ŝywego od nieboszczyka.. wzgórę i na dół bieŜący. fr. Jarzębski.wieś w woj. spiritus. doublon z hiszp. Caudillo. Gościniec albo. i dzięki właściwej taktyce nie dopuścił do rozbicia wojska polskiego nad Bugiem.złota moneta Hiszpanii i Ameryki hiszpańskiej Xvi-Xix w. ang. esprit. por.oznaczał początkowo '(od)dech. pod Ŝeglem szumiący. uŜywany do przewozu towarów Wisłą do Gdańska w Xvi-Xviii w..) Dubhe . ale nie moŜna ich było pleść. wódz'. moŜna było co najwyŜej giąć. Dubienka . jak wskazuje etymologia wyrazu i jego odpowiedniki w innych językach: gr. łac. Dualis . tchnienie'.. pod którą 18 Vii 1792 Kościuszko stoczył bitwę z wojskami ros. fr. smalone nad płomieniem. mniejszy od szkuty i komięgi. ładowności do 80 ton.zob. Dublon . Wóz (Drzymały). androny.(wym. wiosłowo-Ŝaglowy statek rzeczny.dłubas. Dubas . koszałki-opałki.Drzymała Michał . jak wiklinę czy brzezinę. tj. chełmskim.. ducze) wł. . Duby. 'przywódcą. Il Duce . opisanie Warszawy (1643). Dubas. wartości 8 złotych eskudów lub 2 (stąd nazwa) pistoli bądź (1848-64) stu reali. doblon od doble 'podwójny'.

. 6. ros.). List św. mens agitat molem.zob.z Biblii. Pawła do śydów. epoki.-kat. jeden z wodzów wojsk króla Szkocji. rz.. 14. duch wątpienia. Duch przeczenia .. nie wiadomo. Duch róŜy . Banko. 727. gdzie chce. 3. Pawła do Efezjan. rozumu. Duch. Wiatr (kędy chce. duch bluźnierczy (tł. Litera. 31-2. 1. w Biblii. Duch wojewody. Miecz ducha . Sylfy (powietrze) i Ondyny (woda). ale ciało mdłe .łac. gdyŜ wiedźmy przepowiedziały. duch zaprzeczania. skąd i jak przychodzi. J. kędy chce. trzecia Osoba Trójcy św. tchnie . Tuwima) z wiersza Anioł (1827) Puszkina.nm. niewidzialny dia innych biesiadników. Ew. Duchch wprawdzie jest ochotny. kośc. diabeł. łac. Mefisto(feles) o sobie w Fauście (cz. duch somnienija duch negacji. 17. czyli U wód . Spiritus Sanctus. słabe) z Biblii. wg Mat. Kronika) Holinsheda. Ew. 41. Wulgata. L. Ŝe potomkowie Banka będą rządzić Szkocją. Grzech przeciw Duchowi św.Paracelsa i róŜokrzyŜowców. wg Mat. 26. Litera zabija.zob. nie jest uwaŜany za postać historyczną. List św. Duchy elementarne . Jana.. Duch Banka ukazuje się później. spiritus ubi vult spirat..zob. der Geist. 8. libretto: Wł. Diabeł (Rozszczepione kopyto). Makbetowi. wieku . I. choć wymieniany w Kronikach Anglii (zob. władające czterema elementami (Ŝywiołami): Salamandry (ogień). Ew.panujące w jakimś okresie poglądy i tendencje. Duch święty . Duchy słuŜebne .w tragedii Makbet (ok. nat ubi vult. Gnomy (ziemia).pierwiastek duchowy oŜywia wszechświat (określenie przewagi inteligencji. Nieczysty duch . Duch czasu.(tj. 6. por. Anczyc. 1606) Szekspira Banko. nad materią). duch otricanija. zazw. 12. Zaproszenie do tańca. Wergiliusza: łac. duch oŜywia . Duch porusza materię .z Biblii.działanie wbrew poznanej prawdzie.opera komiczna (Warszawa 1873) Ludwika Grossmana. w czasie uczty.objawia się tam. der stets verneint. z Eneidy. z Biblii. wg . w formie: spirilus. . Ew. Pracownia) Goethego. natchnienie od woli nie zaleŜy. zostaje zamordowany na rozkaz Makbeta. wg.Duch Banka .

" (Wojski) wciągnął w głąb pół brzucha I do płuc wystał z niego cały zapas ducha. Obiecać.najwyŜsze odznaczenie monarchii francuskiej 1578-1791 i 1815-30. hutek. pokazać dudka na kościele .zrobić z kogoś głupca.'oddech. 30. dudniącego monotonnie głosu. czubaty). wudwud(ek). zaniepokojone. 1. nie mnie! . zob. 12.. nadawane arystokracji. Dudek . czym moŜe się pochwalić. mens sana in corpore sano. KaŜdy dudek ma swój czubek . nabrać. dawn. powietrze'. naśladownictwem głosu dudka.dawn. Juwenala: "Bogów prosimy tylko o zdrowy rozsądek w zdrowym ciele. puchowy czepiec nocny. nicht mir! słowa Ducha z Fausta (cz. nic nie pokazać. błazna. młode w gnieździe. Mickiewicz. nazwa jest dość trafnym. 664-65. 4.zob. Du Deffand . zwieść. 3. Deffand. Kurek.głupiec. strojny czub. szlafmyca.omamić. piszczałka.(właściwy. tubek.fujarka. z Satyr. Wyzionąć ducha . zdrowy rozum. prawdop. duch . Dudek . hupka. z Biblii.łac. coś go pojąć zdolny. Dudka .. kiep. od dukającego. 356. Treny Jerem. ośmieszyć. Order Ducha św. . Noc) Goethego. pierzynka (duchenka).umrzeć. . Wystrychnąć na dudka . na główce ma rozkładany. Równyś duchowi. 2.Marka. Zdrowy duch w zdrowym ciele . 10. ptak zamieszkujący Stary Świat.) Duchna .przysł. du gleichst dem Geist. wystrzykują z gruczołu tłuszczowego cuchnącą ciecz. oszukać. pierzyna. (A. den du begreifst.nm. pospolity. tj. prastary ludowy instrument muz. Pan Tadeusz. coś.

Ŝe jego córka Luiza poślubi młodego i brzydkiego śyda Izaaka. zbankrutował w 1790. z czego jakoby pochodzi nazwa. w Polsce za Łokietka w 1320. wł. Jerome odkrywa. W końcu Izaak poślubia duennę. łac. czątym. jedna z odmian dud nazywała się koza. por. z których dudziarz (dawn.). kiedy niedźwiednicy przygrywali na dudach do tańca tresowanym misiom.) drewniany kabłąk nad chomątem słuŜący do umocowania uŜwy (rzemieni przy chomącie) i połączenia jej z dyszlami (hołoblami) w zaprzęgu jednokonnym. Duha . ukr. 'starsza kobieta słuŜąca jako guwernantka i towarzyszka młodych dam w rodzinach hiszp. a od 1785 takŜe w Łowiczu i Grodnie. tj. Polsce. francuskiego. oddala więc duennę i zamyka Luizę. pod melodią). Obruczenije w monastyrie opera (Leningrad 1946. ona jednak kocha Antonia.ang. Sheridana z muz. z hiszp.in.(wym: drfu:r). libretto kompozytora wg Sheridana.przysł. wydawał w Warszawie od 1773 druki w wielu językach. króla Sycylii. ta wymyka się z domu w przebraniu duenny.Dudy . Dudy w miech . wyst. Don Jerome.. z czasów. Zaręczyny w klasztorze . duga (ros. księcia Apulii. Ŝe duenna jest łączniczką między Luizą i Antoniem. instrument muz. Dukat . ducato 'księstwo'. pozostawiąc ją w swym pokoju. składaniu broni. sztuki teatralne. Dufour Piotr . duca 'ksiąŜę'. potem od 1528 do 1831. Niedźwiędź zdechł. 'Rogerus Dux Apuliae'. m. dudarz) wydobywa dźwięki przez naciskanie worka ramieniem. Pierwszy złoty dukat w 1284 w Wenecji.ros. zwijaniu chorągiewki.). pol. burdonowych (dla dźwięków wytrzymywanych nad a. Kobza (instrument strunowy). Thomasa Linleya seniora i juniora. a Luiza Antonia.srebma moneta bita w 1140 przez Rogera Ii (zob. i port. dudy w miech . duena.' Opera komiczna (1775) Richarda B. uŜywany we wsch. nosząca napis "R DX AP". . dawaniu za wygraną. na Ukrainie i Białorusi.gajdy.o ustępowaniu. Duenna . potem w wielu krajach. dudziarz po skończeniu gry owijał piszczałki w opróŜniony z powietrza miech. zdecydował. wybuchowy i uparty ojciec. złoŜony ze skórzanego worka z zapasem powietrza i piszczałek (piszczeli) melodycznych i bardunowych a. drukarz. księgarz i wydawca polski pochodz. Bytom 1966) Sergiusza Prokofiewa. zwany czerwonym złotym a. 1727-96.(białorus.

aby u jej stóp składać trofea swych zwycięstw. kształt. Dulszczyzna kołtuńska . Bohdanie Chmielnickim. Dulle Griet . Tatarami. Antwerpia. Mayer van den Bergh. ciasnota horyzontów i wysokie mniemanie o własnych walorach moralnych i obywatelskich.lit. Turkami. ciąg'. a wszystko to z nieustannym akompaniamentem moralizatorskim. krój. śpiewanej od Xvi w. Janie Wyhowskim i in.. obłuda. oraz poglądu. Duma (1) . właścicielki kamienicy. wybranka.(hol.). z towarzyszeniem bandury.tytułowa bohaterka tragikomedii kołtuńskiej Moralność pani Dulskiej (Kraków 1906) Gabrieli Zapolskiej. pani serca. liry. iron. ustanawiana. dzielący las na ostępy i oddziały. przest. wycięty w lesie pas. często w formie ballady. Sawie-Calińskim. Neczaju.mieszczańska hipokryzja. prześwit w parku. Dulcynea z Toboso . faryzeuszostwo. ogranicza się do zasady prania swoich brudów we własnym domu i tuszowaniu.. 'Obłąkana Greta') obraz (1562) Pietera Bruegela St. Dumka zachodnioukraińska ludowa piosenka liryczna. wytyczana i znaczona pod kierunkiem podkomorzego (od Xv w. z łac. Muz. epicko-liryczny ukraiński utwór poetycki o charakterze smętnej pieśni ludowej. W istocie jednak była to Aldonza Lorenzo. Mazepie. o charakterze elegijnym.). piękna dama serca Don Kichota (zob. młoda wieśniaczka z pobliskiej wioski. ductus 'prowadzenie. jak Amadis de Gaula (zob. kobzy a. o Bohunie. charakter pisma. . krzepka dziewczyna z winiami. groŜących "szkandałów".Dukt . okno widokowe. Ŝe pieniądz nie cuchnie. za wszelką cenę. półlegendarnej (walki i przygody Kozaków z Polakami.w dawnej Polsce . megiera atakująca piekło w krwawych blaskach ognia.linia graniczna między posiadłościami prywatnymi bądź między prywatnymi a królewszczyznami. którą wybrał. o treści historycznej a.szlachetna. umiłowana. Dulska . otwierający pośród drzew widok na dalszą perspektywę.) lub obyczajowej. moralność Dulskiej.) Orianę.

Gordona Craiga. danken) król Szkocji od 1034.C. która wkrótce miała zasłynąć: Wenus z Milo. a odcinek wybrzeŜa wsch. 1790-1842. wnuk i następca Malcolma Ii. ok. Była Ŝoną wielkiego teoreta i praktyka teatru. który wkręcił się w szprychy koła.z nm. aŜ wreszcie wziął z nią ślub w samolocie.1878-1927.Terre Adelie. następne jej małŜeństwo. Ŝeglarz i podróŜnik francuski. Zginął jako ofiara pierwszej katastrofy kolejowej. parlament w Rosji od 1906 do 1917. aby zdobyć jego koronę. reformatorka tańca scenicznego.Duma (2) . Dunder . niech go piorun strzeli. Duncan Isadora . Jako pierwszy oficer na "Coquille" odbywa podróŜ dokoła świata. W 1903-27 występowała we wszystkich stolicach Europy i Ameryki (w Warszawie w 1905). którego Makbet zabija. Dumont D'Urville Jules S. 8 V 1842 w Saint-Germain-enLaye pod ParyŜem. który miał odtwarzać technikę. Duma Państwowa. ale w Europie zdobyła wielką sławę i wpływ na taniec współczesny. było jednym z najgłośniejszych wydarzeń obyczajowych Europy lat dwudziestych: piewca chłopskiej Rusi ścigał gwiazdę tańca po całym kontynencie. Zginęła w czasie przejaŜdŜki otwartym autem. Gosudarstwiennaja Duma.) w 40 lat po katastrofie. opracowała własny system tańca "wolnego". dmą drwil). z Sergiuszem Jesieninem.bojarska. odbywa podroŜ na "Astrolabe" na Melanezję. od 1547 do 1711 rada cara. tancerka amerykańska. Mianowany kapitanem fregaty. . 1040. i łaskawy król Szkocji. Jego mapy Mórz Południowych zrewolucjonizowały ich hydrografię i wprowadziły podział na Polinezję. do 1547 rada feudałów wielkiego księcia moskiewskiego. Makbeta. Nie znalazła początkowo uznania w USA. Morzu Śródziemnym na Ŝaglowcu "Corvette" i przewozi do Francji pasaŜerkę. Odchodząc od wzorów akademickich. gdzie w 1828 odnajduje na płytkim dnie morza szczątki rozbitego statku La Perouse'a (zob. od Xv w. Duncan I . ale ilustrował utwory nowoŜytnej muzyki powaŜnej.) Szekspira szczodry.(wym. W 1826-29 i 1837-40 kierował wyprawami na wody antarktyczne. w tragedii Makbet (zob. Donner 'grzmot'. ros. 'Ziemią Adeli'. ruchy i kostium bosych tancerek antycznej Grecji. Antarktydy nazwał imieniem swej Ŝony . uduszona szalem.niech go licho porwie. Niech go dunder świśnie . w 1819-20 bierze udział w 2 wyprawach hydrograficznych na wsch. gdzie odkrył Ziemię Ludwika Filipa i wyspę Joinville. zamordowany przez dowódcę swoich wojsk. Mikronezję i Melanezję.(wym. .

duplesi). Duse Eleonora . Romeo i Julia). 1858-1924. często występowała w jego sztukach. Edin. zob. Romantyczna miłość wiązała ją z poetą Gabrielem D'Annunzio. występująca w trzech nowelach detektywnych. słynna kurtyzana paryska 40. umiała z krańcową prostotą i brakiem sztuczności teatralnej oddawać najsubtelniejsze odcienie uczuć.. duze). załoŜyciel miasta. zał.(wym. bazylika trzynawowa z transeptem i trzynawowym chórem przebudowanym w 1235-89. dani:din) poetycka nazwa Edynburga. gromić. dun 'twierdza'. Dupin Auguste . tragiczka włoska ze starej rodziny aktorskiej. zrzędzić.król Northumbrii. darem) miasto w płn. zmienna w nastrojach. lat Xix w. a kiedy się w 1909 rozstali. sobaczyć. sztorcować.(wym.Dunderować . Durham . Edwin . Anglii. pochodząca z ubogiej wsi normandzkiej.(wym. Szekspira. Xii w. jedna z najpiękniejszych w Anglii.romańsko-gotycka. Po raz ostatni wystąpiła w sztuce D'Annunzia Porta chiusa wł. Szczupła. Cartera. o melancholijnym. celt. Sherlocka Holmesa.(wym. w ParyŜu zaś w 1897 sława jej zaćmiła samą Sarę Bemhardt (zob. "racjocynacyjnych" (opartych na rozumowej analizie) Edgara Allana Poe: Zabójstwo przy rue Morgue (1841). w 1093. dupę) pierwsza w literaturze postać detektywa-analityka.(wym. pana Lecoq. 1824-47. pomstować.. sumy właściwości i procesów . Katedra . Tu po raz pierwszy zastosowano (w pocz. ukończona w 1133. Tajemnica Marii Roget (1843) i Skradziony list (1844). jak iDumasa-syna. zarówno bohaterek Ibsena. burczeć. aby wrócić na scenę dopiero na 3 lata przed śmiercią. Dusza . W 1893 uwaŜano jej Damę kameliową za wydarzenie teatralne Nowego Jorku i Londynu. Duplessis Marie . rzuciła teatr. nawa środkowa z obiema potęŜnymi wieŜami jest z Xii w.). wyrazie twarzy. JuŜ mając 14 lat grała z powodzeniem Julię (zob. 'Zamknięte drzwi'. Dama (kameliowa). pierwowzór Marguerite Gautier. protoplasty Nicka. Dunedin .łajać.tradycyjna nazwa psychiki człowieka.) krzyŜowo-Ŝebrowe sklepienia gotyckie.

w wielu religiach niematerialny. wędrując do Salamanki. Chór do ukazujacych się zjaw. najbardziej ukochanego. fr. siła sprawcza.psychicznych. któryś miał cierpliwość. psyche tou kosmou. Dusza głodna. Martwy (Martwe dusze). kto z was łaknie? (A.uzdrowisko w woj. młodszy Ŝak poszedł dalej. wałbrzyskim nad Bystrzycą Dusznicką. aby jak rozsądniejszy z Ŝaków. Grób Agamemnona. Póty kat będzie rąbał twoje cielsko. w 1897 wystawiono mu pomnik w parku. ale starszy odwalił kamień.serdeczny. zob. Dusza sprawy ." Autor upomina czytelnika. . wychodzący z ciała w momencie śmierci. spiritus movens (a.gr. Dusza Pedra Garcias . Lesage'a.jej motor. Naga dusza . Słowacki. 9. łac. muzyka.w Biblii. przypowiastka w przedmowie do powieści (1747) Przypadki Idziego Blasa. nieśmiertelny pierwiastek Ŝyciowy.) Dusza m(oj)ej duszy . 47-48. Mickiewicz. Dziady cz. Duszniki-Zdrój . Mieć duszę na ramieniu.-R. 91-93. Rogata dusza . w piętach . weź te pieniądze i uŜywaj ich do woli. (J. Nagi. Histoire de Gil Blas de Santillane. Pod spodem ukazał się skórzany trzos z setką dukatów i papier z napisem: "Przechodniu.coś najdroŜszego. rector). dawn. Krasińskiego. poddany. Dwaj Ŝacy. wyciągnął z dzieła ukryte w nim nauki moralne. chłop pańszczyźniany. por. PodróŜ do Ziemi Świętej.bardzo się bać. Mówcie. Z. np.człowiek hardy. Psalm 106. w. poezja. uczynny. komu czego braknie! Kto z was pragnie. O Polsko! póki ty duszę anielska Będziesz więziła w czerepie rubasznym. spragniona . nieustępliwy. Ŝyczliwy. do Ŝelazek do prasowania. łaknąca. kobieta.) Dusza człowiek . od 1946 co rok w sierpniu odbywa się tu festiwal chopinowski. człowiek. gdzie w 1826 przebywał na kuracji Fryderyk Chopin. spostrzegli omszały kamień z napisem: "Tutaj jest uwięziona dusza licencjata Pedra Garcias". A. poemat Fanfazja Ŝycia.pieniądze. aby zrozumieć napis na kamieniu. główna spręŜyna (o człowieku). Ii. anima mundi.zob. 263. łac. Dusza świata . płytka Ŝelazna rozgrzewana do czerwoności i wkładana dawn. przen. niewidzialny.

Przypowieść o dwu synach . Wojna Dwóch RóŜ . Zły. Dwaj panowie to Walentyn i Proteusz. przysł. Zwei Herzen im Dreivierteltakt. Władysław (Jagiełło). protoplasta musicalu. Dwa razy do tej samej rzeki wstąpić niepodobna . operetka (1933) Roberta Stoltza. duobus daminis servire. wg Mat. zob. to nie jest to samo . Sługa (dwóch panów). równieŜ film dźwiękowy. debiut operetkowy w I akcie (1855. kto prędko daje .por. ta sama natura jest ciągle inna.tuzin. duobus litigantibus tertius gaudet. wczesna (ok. korzysta) .łac. później rywale. 540-ok. Dwóm panom słuŜyć . non est idem. krotochwila muzyczna. duo cum faciunt idem. Dwaj ślepcy .nm..opera (Praga 1874) Bedricha Smetany. Dwie wdowy .Dwa . przysł. teŜ Trzeci. rzeka jest obrazem zmiennej rzeczywistości. Drugi.zob. Ogień.zob. Dwa razy daje. Foscari. w której wszystko płynie.zob.łac.zob. Les deux aveugles. do ręki Sylwii. wraz z Białą nocą) J. Ew. The Two Gentemen of Verona. Wulgata. Dwa ognie . musiquette. który chce ją wydać za Turia. Dwa miecze . Dwaj Foscari .zob.sentencja Heraklita z Efezu (ok. .ang. bis dat qui cito dat.zob. zob. 480 pne. Dwaj panowie z Werony . Offenbacha.fr. Liczba podwójna .zob.łac. zrazu serdeczni przyjaciele.. Wojna (Białej i Czerwonej RóŜy). 1594-95) komedia Szekspira o wątku wziętym z bukolicznego romansu Diana Montemayora. Dwa serca biją w walca takt . 6. Syn. tam trzeci się cieszy (a. Gdzie dwaj się kłócą.łac. Z dwojga złego mniejsze . przysł. Liczba. Dwanaście . córki księcia Mediolanu. Gdy dwaj robią to samo.). 24.

próba mająca wartość dokumentu kształtowania się ideałów humanizmu Odrodzenia w Polsce. 12 apostołów . ale był protoplastą Lewitów). .zob. Judę (od którego pochodziło plemię Dawida i jego monarchia). 12 paladynów . synowie jego.. poemat (1918) Aleksandra Błoka.słynnych 'rozstrzygnięć. potępiających naukę o dwóch osobach w Chrystusie.numeracji. Manasses i Efraim.których patronimicznymi protoplastami miało być potomstwo biblijnego Jakuba (Gen.komponowania utworów muz. Bilha urodziła mu Dana i Neftalego. Issachara i Zebulona. SłuŜebnica Lii. V w. 12 plemion Izraela . Paladyn. Ostap Bender. w anglosaskich miarach i wagach jeszcze w Xx w. z którą wystąpił patriarcha Konstantynopola Nestoriusz. Dworzanin Polski . Synami Racheli byli Beniamin i Józef.zob. w miarach stopniowych kąta.12 enatematyzmów . urodziła mu Gada i Asera. 41). (szyling =12 pensów) do 1971. nadspodziewanie udana próba przeszczepienia wytwornego wzoru włoskiego człowieka Renesansu. podsystem systemu sześćdziesiątkowego. Apostołowie. wprowadzonego przez astronomów chaldejskich ok. Jakub miał trzynaścioro dzieci. System dwunastkowy . ideału dworzanina.ros. Dinę. Prawo dwunastu tablic . "grubej" kultury polskiej.. Dwunastodźwiękowa (12-tonowa) technika . Dwanaście krzeseł . Lewiego (który nie dał początku plemieniu.zob. postanowień' ułoŜonych przez Cyryla z Aleksandrii i przyjętych w 431 przez sobór efeski. aby nie powstało centrum tonalne. i sześciu synów: Rubena. w walucie bryt. spolszczenie włoskiego arcydzieła renesansowego Il Cortegiano (1528) Baldassara Castiglione. słuŜebnica Racheli. pne. oddział czerwonej gwardii patroluje ośnieŜone ulice Piotrogrodu. byli protoplastami plemion. dodekafonia. Lia urodziła mu jego jedyną córkę.zob. Zilpa. Symeona.. Górnicki przenosi miejsce akcji z dworu ksiąŜęcego w Urbino do willi Samuela Maciejowskiego. gros = 12 tuzinów) itd. biskupa krakowskiego i kanclerza koronnego. Dwunastu . do dziś zachowany w rachubie czasu (12 godzin). w niektórych gałęziach handlu (tuzin. z których dziesięcioro było załoŜycielami plemion Izraela.napisany z inicjatywy króla Zygmunta Augusta traktat prozą (1566) Łukasza Górnickiego. Dwienadcat'. który nie załoŜył plemienia. z materiałem dźwiękowym 12 półtonów oktawy ułoŜonych w dowolnie wybraną serię (szereg) bez powtórzeń dźwięków serii. na grunt szlacheckiej. Prawo.

folwark. administracja. spalony w 1945.późnogotycki. pot. por. zob. majątek ziemski. w Polsce do 1945 dom mieszkalny. nieprzystojne anegdoty. zamek a. Artur). niegdyś miejsce zebrań i zabaw mieszczan gdańskich.pod Krakowem. odmiana pręgierza. nazwa od starego pałacu św. rozmawiające uczenie kobiety.kłoda. siedlisko. renesansowa fasada z attyką. dzielący przestrzeń omą na 2 części. prcebudowa w 1552. zamek panującego a. Dwór Artusa . 1494. mniejszej) posiadłości ziemskiej. stosowany w Polsce do Xiv w. co wg niego w oryginale jest nieodpowiednie dla Polaków. Jakuba . rezydencja właściciela (zwł. (król) Petaud. Miód (pitny). pastwisko. Górnicki opuszcza wszystko. gotycki Dwór Artusa przy Długim Targu w Gdańsku. z 1481. Dwupolówka .ang. rolniczy system gospodarowania. świta. Dwór króla Petaud . Trójpolówka. Dwór św. Dyby .w dawnej Polsce osobna zagroda chłopska w polu a. dworzanie. trójdzielne halowe wnętrze z gotyckim. nad Prądnikiem. panujący. niemieckim.gospodarka dwupolowa. a więc np. budynek.zob. liczne facecje. Dwór Bractwa św. orszak. w puszczy przed kolonizacją wsi na prawie polskim a. Dworzyszcze . korporacyjnego. Jerzego . magnata. z których się co rok na przemian jedną obsiewa. zrekonstruowany 1957 wg stanu z Xvii w. m. rząd. dodaje natomiast wiele z Ŝycia polskiego.zob. uŜywanego przez dwór do przyjęć oficjalnych itp. w Anglii. gwiaździstym sklepieniem. wielki dwór. w Xiii w. Court of St. dyskusję o malarstwie. dwie sztuki drewna (z .. później w krajach nadbałtyckich (nazwa od legend o królu Artusie. przeznaczonego na zebrania. magnat i jego otoczenie. brytyjski dwór królewski. pęta drewniane.typ budynku cechowega a. spalony w 1945. parcela osadnicza. Jakuba. niegdyś bogato wyposaŜone. państwa z monarchą na czele.in.w ustroju monarchicznym siedziba. niewielka siedziba ziemiańska wraz z zabudową mieszkalną i gospodarczą. słuŜba dworska. Dwójniak . zrekonstruowany. 1616-17. obok Złotej Bramy w Gdańsku. Dwór . a drugą ugoruje. jego właściciele. James.

zwł. zaprzedaje duszę diabłu.wyŜłobieniami na ręce i nogi). rozstaje się z Ŝyciem skacząc w płomienie stosu. Pod wpływem egzorcyzmów rabina-cudotwórcy opuszcza ciało ukochanej. Wg starszej wersji legendy. sprowadza do Kartaginy Eneasza. łączący obie części masztu. Dido and Aeneas .. i błaga. gdy zmarł ojciec rodzina Chonena. poł.dudek. Dydona. kara wymierzana w śrdw. Pigmalion. mit. trójhalerzówka'. pol. król Tyru. uchodząca za ang. zob. aby zagarnąć jego majątek. umiera. 1863-1920. akropol Kartaginy. dzieło Owidiusza. Ojcowie młodych przysięgli sobie niegdyś połączyć swe dzieci ślubem. Xviii w. drobna moneta zdawkowa w Polsce w 2. Eneasz (Eneida.opera (Londyn 1689) Henry Purcella. pierścień drewniany a. cofa ją z Ix w. wierna pamięci zmarłego męŜa. mieszczanom i chłopom. The Tragedy of Dido . zakochany w córce bogacza Lei. aby został u niej. Ŝe objęła nimi miejsce. co dla niego uczyniła. do czasów wojny trojańskiej. w które zakuwano skazańca. Dydona . dusza zmarłego grzesznika która zamieszkała w ciele osoby Ŝyjącej. zawierają list Dydony do Eneasza. zabierając jednak i jej duszę. dyba. a po śmierci dusza jego wstępuje w nią jako dybuk. która uciekła z Fenicji do płn.fikcyjne listy miłosne kochanek z legendarnej przeszłości. trojak. jaki da się nakryć skórą wołu.. powstała w czasie wojen punickich. opowiedzianej przez Timajosa. Afryki. dibbuk 'połączenie. operę narodową. który budzi w Dydonie miłość. Gdy dowiaduje się o jej zaręczynach. przywiązanie'. na którym stanęła Byrsa (łac. z hebr. . zamordował jej męŜa Sycheusa.w folklorze Ŝyd. Ŝegl. aby dostać Leę. 'skóra').Elissa. Dydoria pocięła skórę na tak wąskie pasy. Hemidy . odpycha atrętne zaloty króla Libii i wreszcie. rz. Dydek . pozostawiwszy go w biedzie. znękana jego groźbami. w którym przypomina mu wszystko. stalowy. Łódź 1925) Salomona An-skiego.tragedia (1594) Christophera Marlowe'a i Thomasa Nasha. jarzmo górne. Duttchen 'trójfenigówka. Europie. Dybuk . W Libii król Jarbas ofiarował jej taki obszar ziemi.sztuka (Warszawa 1920. Inna wersja legendy. pne. z nm. Młody jeszybotnik (uczeń szkoły talmudycznej) Chonen. kiedy jej brat. wyst. Dybuk . 1-4). później 6 groszy miedzianych. legendarna córka króla Tyru. ale ojciec Lei nie dotrzymał obietnicy.

. w dawnym prawie procesowym odroczenie rozprawy sądowej. Dymarka .obraz Rubensa (ok. dilatio 'zwłoka. z łac. Haydna. tekst: Pietro Metastasio. tekst: A. prymitywny piec o otwartym ognisku. 1637).duŜy. Opera (1778) J. Dygesty . Dylacja . dyliŜans'. diligence 'pośpiech. Scarlattiego (powtórnie skomponowana). Franceschi. Londyn.lekki.opera (1853-63) Hectora Berlioza. Obraz J.odkład. Trojanie . Śmierć Dydony .Didone delirante wł. pryw. były wspólne dla całego królestwa polskiego. publiczny pojazd konny.. Diele 'deska. 'opuszczona'. digesta (zob. Dyl Sowizdrzał . z nm. opera (1696) A. DyliŜans . Dido(ne) . Scarlattiego. ParyŜ. DyliŜans drąŜkowy . najszybszy (przed wprowadzeniem kolei Ŝelaznych) i najwygodniejszy środek komunikacji długodystansowej. Reynoldsa. na podstawie statutów Kazimierza Wielkiego. Sowizdrzał. bal. słuŜący do wytapiania Ŝelaza z rudy przez jej odtlenienie przy pomocy węgla . Londyn. Obraz W. z miechami. bez resorów. gruba deska. Turnera (1814). tarcica'. odkładanie'.zob.gruba tarcica. Dyl .nazwa 7wodów (zbiorów praw) powstałych w Xv w.obraz Mantegny. Didone abbandonata wł. opera (1724) A. Londyn. zamknięty. pryw. 'w obłędzie'. z fr. uŜywany w Xvi-Xix w. z łac.). w całej Europie do przewozu (kilkunastu) pasaŜerów i poczty. którego pudło zawieszone było na drąŜkach. belka.dymówka. pień drzewny (przepiłowany wzdłuŜ). przetłumaczone z łaciny na język polski w 1449 przez Świętosława z Wojcieszyna.

wędliny itp. śmigus .powieść hist. obwołali carem mniha Grigorija Otriepjewa (podającego się za cudem ocalałego carewicza Dymitra).człon (1870) trylogii dramatycznej Aleksjeja K. ok. dramat (1617) Lope de Vegi. Ŝony Marii Nagoj.czyli Polskie na Moskwie gody .). zabity w 1610 przez własną straŜ tatarską EI gran Duque de Moscovia y Emperador perseguido hiszp. syn cara Iwana Iv Groźnego i jego 7. równieŜ podający się za carewicza Dymitra. w 1598 sam został carem. carewicz.dramat (1908) Adolfa Nowaczyńskiego. dingnus. gdzie zginął. Tołstoja. schmacken 'bić'. rabunku. który po śmierci nieudolnego i bezdzietnego Fiodora I (starszego brata Dymitra). 'Wielki ksiąŜę moskiewski i cesarz prześladowany'.). Dyptam . kontrybucja wojenna'. najstarszy sposób otrzymywania Ŝelaza (Egipt. 3000 pne. wojewody sandomierskiego) został zabity wraz z obecnymi na Kremlu Polakami przez lud podburzony przez bojarów.(jesionolistny) bot. ze st. Car Boris . bylina z rodziny rutowatych. Car Samozwaniec . Agaj-Han . Dymitr . przy poparciu części magnaterii polskiej. ostatniego z rodu Rurykowiczów. o duŜych . nm. wykupno od podpalenia. Dymitr Samozwaniec Ii. z nm.Ŝartobliwy zwyczaj polewania się wzajemnie wodą w poniedziałek wielkanocny. tzw.powieść (1928) Zofii Kossak-Szczuckiej poświęca sporo miejsca dziejom kariery i upadku Samozwańca. zwanego Dymitrem Samozwańcem. po śmierci ojca w 1584 zesłany do Uglicza.trzeci . Schmackostern. Śmigus uderzenie (na szczęście) rózgą wierzbową z baziami z Niedzieli Palmowej. który panował 1605-06 i w kilka dni po ślubie z Maryną Mniszchówną (córką Jerzego.1581-91.drzewnego.) od gospodyń dla chłopców chodzących po domach "po dyngusie". Ostern 'Wielkanoc'. Schmeckostern. Dyngus. w okresie wojny domowej i interwencji polskiej i szwedzkiej zwanym "smutą". zapewne zamordowany na polecenie Borysa Godunowa (zob. Po jego śmierci w 1605. (1834) Zygmunta Krasińskiego. bojarzy. stopniowo od Xiii w. W 1607 pojawił się następny fałszywy pretendent do tronu.. dawniej dwa róŜne obyczaje wielkanocne: Dyngus datek (jaja. podopieczny Jerzego Mniszchta. dingnis 'okup. Złota wolność . zastępowany przez wielkie piece. W Polsce stosowano go jeszcze w Xviii w.

Gargantua i Pamagruel. odszczepieńcy od dogmatów kościoła panującego. 450 pne. w Muzeum Brytyjskim. zwł. mającą moc wyciągania strzał z ran i gojenia ich.. nazwa od góry Dikte na Krecie. Boy-śeleński. Dyskobol . distractio 'rozłączenie'.krąŜek metalowy a. z gr. diskos. Dysk . meblarstwa i kostiumologii. człowiek roztargniony.. 1795-99. krótkie spodnie. fular. nie zgadzający się'. równieŜ dyrektoriatem). w Gliptotece w Monachium. Jutumę. Nar.) przedstawiający zawodnika w chwili poprzedzającej rzut dyskiem. wąskie i długie suknie z trenem. szal. T. wydzielająca wonne. rosnąca w Europie i Azji. coś. "Tym zielem Wenus uleczyła swego ukochanego syna Eneasza. Kobiety: tuniki. Porziano.dawn." F. kamizelka.dawn. distraction od łac. bufiaste rękawy. łącząca się z tym okresem faza rozwojowa klasycystycznej sztuki fr. 4. parzące olejki eteryczne.róŜnowiercy. W księdze Ix Jerozolimy wyzwolonej Tassa Godfryd zostaje przez nią uratowany.brąz dłuta Myrona z Eleuterai (ok. co rozprasza uwagę. dissidens 'siedzący po przeciwnej stronie. Muz. przeszkoda w skupieniu uwagi. nowoŜytny odlew brązowy: tors z Castel. Dysk z Fajstos . drewniany okuty metalem. z fr. do luteranów. Naz. najlepsza z kolekcji Lancelotti. okres trwający od rozwiązania Konwentu do zamachu stanu Bonapartego. skaleczonego w lewe udo strzałą wypuszczoną przez siostrę Turnusa. zwł. nie zachowany. 62. directoire) schyłkowy okres Rewolucji Fr. kiedy władzę ustawodawczą miał dwuizbowy parlament (Rada Pięciuset i Rada Starszych). płaski krąŜek przypominający kształtem dysk sportowy. uwaŜana niegdyś za leczniczą. głowa z Palazzo Lancelotti. Rabelais.zob. Dyrektoriat . Dystrakt . a wykonawczą pięcioosobowy rząd (zw. Rzym. uŜywany w sporcie do rzutów w dal. Fajstos. Mus. Warszawa. . tł. znany z kopii rzymskich w Watykanie. kalwinów i arian. w Museo delle Terme w Rzymie.(fr. por. roztargnienie.liściach. w dawnej Polsce nazwa stosowana gł. Dystrakcja . gdzie rosła obficie. wysoki stan podkreślony paskiem. z łac. rozrywka. MęŜczyźni: frak. Dysydenci . Dyzunici.

Teodoryk Wielki (zob. namiestnika. Thidrekssaga i w pomniejszych poematach śrdw.drąg umocowany do przedniej części wozu. 36 ("I oddaliśmy mu wiatr. a prócz króla mieściło się tam całe jego wojsko. aby go niósł miękko i spiesznie. sala posiedzeń. poł. jako bohater śrdw.na utrzymanie ulic i bruków. z gr.(jechać. pobierana od przejeŜdŜających (po) wozów na drogach i rogatkach przez miasta średniowieczne. dla osłony od słońca ptaki z rozpostartymi skrzydłami tworzyły nad nimi baldachim. podróŜować) często zbaczając z drogi dla odwiedzin a.. Dyszlowe opłata . wezyra a. umoŜliwiający kierowanie pojazdem przy pomocy zaprzęgniętych do niego koni. sag i pieśni niemieckich i islandzkich. Deichsel 'dyszel. Xix w.(Sulejmana) legenda muzułmańska oparta na Koranie. zabierając się okazjami na spotykane wozy. król dawał sygnał. prawdop. Turcji Osmańskiej. z towarzyszeniem aulosu. śpiewana przez chóry przebrane za satyrów z orszaku boga. 38. dała początek (Vi w.kobierzec. Rzemiennym dyszlem .grecka pieśń chóralna. . Thidrek. panegiryk. decydujący o sprawach wagi państwowej. kancelaria. Latający) z Opowieści o księciu Achmadzie (zob. rozszerz. Dietrich von Bern. Dytyramb . z nm. król Ostrogotów. Dywan .) i wróŜce Pari-Banu. ku czci boga Dionizosa. narzuta. silny. grządziel (pługa) '.Dyszel . Dywan króla Salomona . po lewicy zaś duchy. na usługi. Hołoble. ksiąŜę pokoju. do 2. Pieśni o Nibelungach.). isl. Czarodziejski dywan . 'Teodoryk z Werony'.nm. Wielki Dywan) zespół wysokich dostojników zasiadający w obecności władcy. państwach tureckich (zwł. występuje w Pieśni Hildebianda. dokądkolwiek rozkaŜe"): na dywanie z zielonego jedwabiu ustawiano tron. pne. dithyrambos. po prawicy męŜowie i kobiety. w Persji. lecz powściągliwy. Dytryk z Bern . pieśń pochwalna.(latający) księcia Husajna (zob. a dywan się unosił i lądował na wskazanym miejscu.) tragedii. w literaturach Wschodu zbiór wierszy napisanych przez jednego poetę. por.

balet-feeria (Petersburg 1892. dawn. pol. mn. Kraków 1901) Mickiewicza. na którym pojawiają się duchy zmarłych. pochodząca z czasów pogańskich. WsiewotoŜski wg wersji A. z komicznej. (wersje sanocka. por. słaba On skurczony we dwoje. baśni Dziadek do orzechów i Król myszy E. na Litwie i Białorusi.popularny wiersz J. Xx w. Stal się cud pewnego razu. Dziad kalwaryjski ..zob.I. kukła słomiana.przysł. . czepliwe koszyczki kwiatowe łopianu. drwiącej pieśni dziadowskiej. muzyka: P. oj. stary Ŝebrak. pierwszy człon cyklu. obchodzona gł. 9-12.wyznawcy kościoła greckokatolickiego w Polsce.A. Dziad . oj. (w. zwł. krzaki jeŜyn a. A obraz doń ani słowa.ojciec ojca a. kościelny. fr. Nussknacker. Bardzo starzy oboje. z czasem zastąpiona obrzędami Zaduszek. oj. stary człowiek. Dysydenci. Dziady . 1-4.ros. staruch. z pocz. oj. Unici.Dyzma Nikodem . The Nutcracker. wyst.Ŝebrak odpustowy. nm. nie zgodzili się na unię z kościołem rz. Przemówił dziad do obrazu . Bydgoszcz 1958). Petipa i I. lekcew. ich owoce. Taka byłla ich rozmowa. Casse-Noisette. pochodzenia sowizdrzalskiego. libretto: M.poemat dramatyczny (1823. którzy w 1596. stary. Hoffmanna. wyst. matki. po unii brzeskiej. widowiska kultowego. Jana. opartego na motywie dawnego święta dziadów ku czci przodków. Przemówił dziad do obrazu.uroczystość ludowa ku czci zmarłych.) Dziadek do orzechów . nazwany Dziadów częścią Ii. sporządzana zwykle na św. Czajkowski. ang.-kat.) Dziad i baba . Dyzunici . ona kaszląca. w l. Kraszewskiego: Był sobie dziad i baba. przywoływane zaklęciami. składająca się z uczty obrzędowej i uroczystego wywoływania dusz zmarłych. jest rodzajem oratorium.T. prawdop. pomyślany jako całość cykliczna. Szczełkunczik. Nikodem Dyzma. Dumasa-ojca. Dziady .

16. wg.. tureckiej. Cudowne dziecko . pika. Działobitnia w Polsce (2. tekst: G.. L'Enfant et les sortileges. Colette. neapolitańskiej. Dziecko. łac. fantazja ze świata wróŜek i czarów zamieszkujących wyobraźnię dziecka. Wunderkind.lekka włócznia. mantuańskiej.'armata' i dzieło 'czyn' pierwotnie jeden wyraz: działo (miejsc. Dzianety .-S. łac. Komedia(nci). List 1. Dzieci Beliala . pueri puerilia tractant. Xviii i Xix w. the child is the father of the man. 14.paradne konie rasy hiszpańskiej. poł..) stanowisko ogniowe baterii artyleryjskiej złoŜone z platformy (ławy) działowej i schronów. sunt pueri pueri. Belial. Dzieci ojczyzny . Marek. czyn. z . Dziecko zrodzone bez matki . z tur. do Korynt. 18. 19. enfant prodige. dzida. z My heart leaps up Williama Wordswortha.ang. sinite parvulos venire ad me. praca'. najdawniejsza broń drzewcowa z grotem.fr.łac. odlewnia dział. Dzieci raju . Mat. Dzida .zob. wybitnie uzdolnione. z Wulgaty.zob. Działolejnia . hodowane w stadninach królewskich w Polsce w Xviii w.fr.zob.Działo . Marsylianka. robota. nad wiek rozwinięte umysłowo. Dziecko i czary . Ew. Dziecko jest ojcem człowieka .: w dziele) 'dzieło. nm. Dzieci są (przecieŜ zawsze) dziećmi i postępują dziecinnie . 11. parafraza z Wulgaty.(zajmują się dzieciństwami). jaki człowiek z niego wyrośnie. prolem sine matre creatam. z wł.w dawnej Polsce ludwisarnia. opera (1925) Maurice Ravela. gianetto 'koń wyścigowy'. 14. Dopuśćcie dziatkom przychodzić de mnie. moŜna po dziecku poznać. 13. 10.. Łuk.

Wschodu i miastami-państwami greckimi. posiadacz majątku po przodkach. Ewangelii. kraina. Pawła. w jęz. dla podkreślenia. hist. Nie dawaj dziecku miecza .. 'własność dziada'. Ŝeby ani dzieje ludzkie z biegiem czasu nie zatarły się w pamięci.pierw. ani wielkie i podziwugodne dzieła. bądź barbarzyńcy dokonali. nieprzebrzmiały bez echa. siedziba rodzinna. od kołysanki matczynej dzidzi-leli czy luli. arcydzieło lit. Actus Apostolorum. ne puero gladium. Las (Osadnicy). scheda. Biblia). łac. prawdop. spadkobierca. Afrodyty). Nadrzędny cel pracy wyjaśnia autor w pierwszych słowach Dziejów: "Herodot z Halikarnasu przedstawia tu wyniki swych badań.in. księga Nowego Testamentu (zob. 'potomek dziada'. Podział Dziejów na 9 ksiąg i nazwanie ich imionami muz pochodzi prawdop. sukcesor. Dziegciarze . morałem Dziejów jest ostrzeŜenie przed hybris (nieposkromioną pychą. sfera. Hammer). przedstawiają okres od Wniebowstąpienia do pierwszego uwięzienia św. 553.Metamorfoz. dawn. właściciel majątku ziemskiego. puścizna. Ŝe dzieło to nie miało wzoru. wg dawnej tradycji kościelnej napisana przez Łukasza Ewangelistę. Wydarzeń czasów mitycznych utor nie uwzględnia. m. zuchwałością) jednostek i narodów. poczytanej w średniowieczu za pozostałość pogańskiej litanii. dzieło Herodota z Halikarnasu. przysł.Dziedzilelia. Historiai. gałąź (nauki. Dzieje. 2.łac. dziś zakres. (dziedziczna) posiadłość. zatargi. Owidiusza.).pierw. Dzieje . kultury. S. ziemianin. greckim. . dział. wg Długosza słowiańskie czy polskie bóstwo miłości (odpowiednik gr. Dziedzina . ok. gospodarki itd. Dziedzilia . Dziedzic . gr. od wydawców aleksandryjskich. 'okolica'. 484-425 pne. majątek.zob. szczególnie wyjaśniając. Autor śledzi od początku czasów historycznych spory między despotycznymi monarchiami staroŜ. dlaczego oni z sobą nawzajem wojowali" (tł. Historia. jakich bądź Hellenowie. wywołującą gniew i pomstę bogów. dzięki któremu otrzymał miano "ojca historii". w dialekcie jońskim.por. 5. Dzieje Apostolskie. które osiągnęły punkt kulminacyjny w wojnach perskich. cytat uŜyty jako motto ksiąŜki O duchu praw (1748) Monteskiusza. autora 3.

Hammer. Dziel i rządź . kiedy wyruszają z kościoła procesje do krzyŜa przydroŜnego. Dni zimorodków. i to odnosi się do wszystkiego. 15. Historia. S. historia Lidyjczyków. ten musi mówić o kaŜdym bez miłości i bez nienawiści. ale nie zawsze muszę w to sam wierzyć. króla Francji. monumentalne dzieło Polibiusza z Megalopolis w Arkadii. która przekazała potoności wspomnienie wielkich zmagań Rzymu z Kartaginą. w charakterze wprowadzenia. 7. rz. pierwsza historia powszechna. 200-ok. co się opowiada (gr.). pięknej pogody w czasie zimowego przesilenia dnia z nocą. Babilończyków. Apelies. gr. ok. czas pogodny i szczęśliwy. Kronik. Libijczyków i Greków. Ii po przedstawieniu rewolty Jonów (5. t. byś mógł łatwiej rządzić. I.. 27.siej niezgodę. Relata refero łac. Dzielnica Łacińska . Dzieło kończy się opisem zdobycia twierdzy Sestos przez Ateńczyków. z gr. obejmująca okres od 264 do 146 pne.łac. co mi opowiedziano.kośc. 14 dni stałej. 118 pne.z Biblii. legein ta legdmena). sed incorrupram fidem-professis. 32) i pochodu Dariusza (6. alcyonei diesd ni spokoju i ciszy (morskiej). Dzień. co sam słyszałem'. Arystofanesa. z 14 ksiąg zachowały się 4 i część piątej.zob. divide et impera. z Ptaków. łac. tł. . "Kto nieskaŜonej prawdzie ślubował. (zdobycie Koryntu). Egipcjan. Dzieje. łac. 1. 29. 69-96) Tacyta. 48-140) następuje relacja z ofensywy Kserksesa przeciw Grecji (7-9). 152. łac: Historiae. Ani dnia bez kreski .6. Herodot pisze: "Ja zaś muszę podać to. zdaję tylko sprawę z tego.W cz. Scytów. tł. przypisywana jednak na ogół Makiawelowi (zob." Tacyt. w cz. w 1594. W Dziejach.zob. I. dni alkionowe . Dni krzyŜowe . okres trzech dni przed świętem Wniebowstąpienia.-kat. Łacina. "Dzieje. 'powtarzam to. co tu opowiadam. (ok. necamore quisquam. dzieło obejmowało okres od Galby (69) do Domicjana (96). er sine odio dicendus est.. Dzieje. przedstawiona jest. dewiza królów: Filipa Ii Macedońskiego i Ludwika Xi (w postępowaniu z arystokracją). do 5. Persów. Ks. pierwsze z wielkich dzieł hist. Dni nasze jako cień na ziemi (a nie ma Ŝadnego przedłuŜenia) . 28 .

vigilate itaque. gr. 8. Dzień gniewu . Ŝe w tym dniu nie spełnił Ŝadnego dobrego uczynku. Horacego. 2. czuwajcieŜ tedy . nie marnuj mijających chwil. Izajasz. Dzień Barykad . z Wulgaty. Tytus. Dzień Sądu . od śpiewu ptaka: dyrli. Swetoniusza.. . uspokajając w ten sposób fale.gdy wg mit.obszywać drobnym ściegiem. Sąd(ny Dzień).(dzień pomsty. tak miał wykrzyknąć cesarz rz. przen. robić na klockach. z prawem pobierania przynoszonych przez nią dochodów (czerpania poŜytków).z Biblii. trzpiot.zob. 34. DzierŜawa . Alkione. diem perdidi. ptak z rodziny skowronków.zob. por. dosł.zob. 11. roztrzepana. Ew. gdy zdał sobie sprawę. od dzierg 'węzeł' (Xvii w. Sąd (Ostateczny). dzień pańszczyzny . zob. 5. Straciłem dzień . beztroska. Suchy. 13. Suche dni ..zob. haftować. za opłatą czynszu. dyrli.łac.zob. Dies irae. dźwiękonaśl.łac. zob.uŜywanie. Sto Dni . Nie znacie dnia ani godziny.. 25.). Korzystaj z (kaŜdego) dnia . Sąd(ny Dzień). 'chwytaj dzień'.(po) śmieciuszka. 8. I. Dzień zapłaty . figlarna dziewczyna. międlić. Dzień pańszczyźniany. Barykada. z Pieśni.zob. Dzień Pojednania . List do Tesaloniczan. Dziergać . płocha. quia nescitis diem neque horam. 1. Dzień Pański niewiadomy. z Boskiego Tytusa. Krew (naszą długo leją katy). cudzej własności nieruchomej. przeciągać po grzebieniu dla oderwania główek'.ilość pracy wymaganej od chłopów pańszczyźnianych przez dziedzica. 8. termin techn. zimorodki wysiadywały jajka w gniazdach pływających po morzu. Dzierlatka . przy obróbce lnu: 'trzeć.łac. tak przyjdzie jak złodziej w nocy . wg Mat. rok odpłaty) wg Biblii. Napoleon (I). szydełkować. carpe diem.

. W Panu Bogu jest nadzieja! Dziesięcina . majątek dzierŜawiony. dawn. w Polsce od Xi-Xii w. Gen. Dekalog. ksiąŜka (wyd. do 2. Dziesięcioro przykazań . Dziesiąty grosz . por. w 1919 w USA. Dziesiąty pawilon . Dziesiąta woda po kisielu . Dziesiąta Muza . Grosz. 12. słów reŜysera.ang.zob. The Ten Commandments. ze wstępem Lenina) amer. Woda. 21. Johna Reeda. 18. Ten Days that Shook the World. Dziesięć.. Xix w. a Abraham wstawia się za miastem. wg Mat. 9. panowie gospodarze! StrzeŜcie ognia i zł