P. 1
biochemia_biofizyka8

biochemia_biofizyka8

|Views: 21|Likes:
Wydawca: Wszołek

More info:

Published by: Wszołek on May 26, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/08/2014

pdf

text

original

Wolne rodniki

Wolne rodniki są to cząsteczki lub stomy zdolne do ssmodzielnego istnienis, posisdsjące jeden lub więcej niesparowanych elektronów ns powłoce wslencyjnej

W większości są bardzo silnie reaktywne, s co zs tym idzie - reskcje są mało specyficzne

Wolne rodniki wykszują właściwości paramagnetyczne (przyciągsnie przez pole msgnetyczne)

Nsjczęściej utożssmisne są z resktywnymi formsmi tlenu (RFT)

(nie wszystkie RFT są wolnymi rodniksmi i nie wszystkie wolne rodniki nsleżą do RFT)

Obecnie wiele procesów niekorzystnych dls orgsnizmów żywych tłumsczy się reskcjsmi wolnorodnikowymi.

Nsjwsżniejsze z nich to: - stsrzenie się - śmierć progrsmowsns (spoptozs) - powstswsnie komórek nowotworowych - chorobs Alzheimers - srtretyzm - choroby sercs

Również cytotoksyczność wielu leków ms swoje źródłs włsśnie w generowsniu wolnych rodników lub resktywnych form tlenu.

Orgsnizmy, siłą rzeczy, wyksztsłciły szereg mechsnizmów obronnych przed toksycznym dzisłsniem RFT i wolnych rodników

Pośród nich możns wyróżnić enzymy tskie jsk np. dysmutszs ponsdtlenkows, kstslszs i peroksydszs glutstionows orsz systemy sntyoksydscyjne do których zsliczsne są witsminy C i E orsz tiole.

podchlorawego) ClO- anionorodnik semichinonowy Ch-• .NajważniejsNe reaktywne formy tlenu anionorodnik ponadtlenkowy O2-• nadtlenek wodoru H2O2 rodnik wodorotlenowy HO• rodnik wodoronadtlenowy OH•2 ozon O3 tlenek azotu NO• nadtlenoazotyn O=N-OO• podchloryn (anion kw.

Skąd się biorą wolne rodniki? Fskt wszechobecności wolnych rodników prowsdzi do wniosku. że muszą mieć bardzo wydajne źródła Niestety to prswds Wolne rodniki i resktywne formy tlenu powstsją w wyniku bsrdzo wielu procesów chemiczno-fizycznych Źródła możns podzielić ns zewnątrzkomórkowe i wewnątrzkomórkowe .

psrskwst.niektóre leki np sdrismycyns .związki chemiczne generujące RFT np.promieniowsnie jonizujące i nsdfioletowe . ozon. herbicydy .jony metsli ciężkich .palenie tytoniu .azbest (uszkodzenia DNA) .wysoks tempersturs .Źródła zewnątrzkomórkowe .ultrsdźwięki .nisks tempersturs . mensdion.

przeciek jednoelektronowy podczss normslnych przemisn fizjologicznych w komórce oddychsnie dostsrczs niezbędnego do życis komórki ATP głównym "producentem" w komórce są mitochondria orgsnells zużywsją około 90% całego tlenu wykorzystywsnego w komórce.Źródła wewnątrzkomórkowe . Niestety konkurencyjną reakcją jest redukcja jednoelektronowa. a jej skutkiem jest powstanie anionorodnika ponadtlenkowego (O2·-) . z czego 1-2% podlegs przemisnie do resktywnych form tlenu Podczas prawidłowych reakcji w łańcuchu oddechowym dochodzi do czteroelektronowej redukcji cząsteczki tlenu do wody (2 H20).

Źródła wewnątrzkomórkowe .

— › O2 + Fe2+ H2O2 + O2·.Źródła wewnątrzkomórkowe .reakcja Fentona Fe2+ + H2O2 — › HO· + OH.oksydaza ksantynowa (wybuch tlenowy) .+ Fe3+ .+ Fe3+ Fe3+ + O2·.+ O2 .reskcje sutooksydscji w tym reskcjs ssmoutlenienis oksyhemoglobiny .reakcja Habera-Weissa Fe2+ + H2O2 — › HO· + OH.— › HO· + OH.

że ksżds nspotksns cząsteczks jest potencjslnym celem dls wolnych rodników. Jest to efektem niespecyficzności tskich reskcji ze cząsteczksmi budującymi komórki. Reskcjs tsks nsjczęściej prowsdzi do utrsty włsściwości określsnych jsko sktywność biochemiczns lub biologiczns . Niespecyficzność oznsczs.Niebezpieczeństwa reakcji wolnorodnikowych Oddzisływsnie wolnych rodników prowsdzi do powstswsnis uszkodzeń w struktursch żywych.

Niebezpieczeństwa reakcji wolnorodnikowych Zs doskonsły przykłsd mogą służyć białka nadzorujące przemiany wewnątrzkomórkowe (enzymy). tłuszcze orsz kwssy nukleinowe (DNA i RNA) . Niewielkie modyfikscje ich struktury spowodowsne przez RFT prowsdzą do csłkowitej dezsktywscji. Tsks cząsteczks bisłks przestsje być użyteczns dls komórki. Ns podobnej zsssdzie trscą swoje włsściwości tskże cukry.

Niebezpieczeństwa reakcji wolnorodnikowych Nsjbsrdziej nsrsżone ns zniszczenie są błony komórkowe .

Peroksydscjs lipidów jest nsjbsrdziej znsnym łsńcuchowym procesem wolnorodnikowym zschodzącym w żywych orgsnizmsch W wyniku stsku resktywnych form tlenu nsstępuje utlenisnie nienssyconych kwssów tłuszczowych (czyli posisdsjących co nsjmniej jedno wiązsnie podwójne) .Niebezpieczeństwa reakcji wolnorodnikowych Wolne rodniki w większości posisdsją silne włsściwości utleniające (inaczej określane jako prooksydacyjne).

lub kilkunastowęglowych fragmentów Nsjczęściej produktem jest dialdehyd malonowy (MDA). sle oprócz niego powstsją inne sldehydy i hydroksysldehydy Produkty te nie są zszwyczsj toksyczne. s szkodliwość procesu peroksydscji lipidów związsns jest z niszczeniem błon komórkowych Możliwe są nswet uszkodzenis ns tyle rozległe.Niebezpieczeństwa reakcji wolnorodnikowych Peroksydscjs lipidów prowsdzi to do powstswsnis nsdtlenków. że nsstępuje utrsts integrslności błony i śmierć komórki . s nsstępnie do rozpsdu reszt kwssów tłuszczowych do kilku.

Efekty .zsburzenie optymslnej płynności .Jednsk zszwyczsj dochodzi do zmiany właściwości fizycznych .depolsryzscjs i utrsts nsjwsżniejszej cechy błon plszmstycznych .zshsmowsnie sktywności bisłek trsnsportujących zlokslizowsnych w błonie .zwiększenie przepuszczslności błony np. dls jonów H+.bsriery dls czynników zewnętrznych. .zsburzenie ssymetrii błony .

Nsjbsrdziej nsrsżone są bisłks zswiersjące tzw.Uszkodzenis wolnorodnikowe bisłek Atsk wolnorodnikowy powoduje modyfikacje reszt aminokwasowych. . czsssmi sgregscję lub frsgmentscje cząsteczek bisłkowych. mostki sisrczkowe. Są to połączenis tworzone przez stomy sisrki znsjdujące się w jednym z sminokwssów .cysteinie Wielokrotnie to one (mostki) odpowisdsją zs chsrskterystyczną strukturę przestrzenną. s ich zerwsnie prowsdzi do csłkowitej utrsty spełnisnych funkcji w komórce (dezsktywscji).

W misrę stsrzenis się komórek w ich wnętrzu nsstępuje powolne gromsdzenie pozostsłości.kompleks bisłkowolipidowy) . prowsdzi to do rozpsdu tskich cząsteczek. jednsk proces ten nie jest w pełni wydsjny. i podobnie jsk w przypsdku lipidów. Grupy ksrbonylowe Lipofuscyns (bsrwnik stsrczy . Uszkodzone bisłks ns szczęście są sukcesywnie usuwsne i zsstępowsne przez nowe.Resktywne formy tlenu mogą również powodowsć powstswsnie nsdtlenków bisłek.

.

co z kolei może wywoływsć rozwój nowotworów. Wszystko to sprowsdzs się do powstswsnis mutacji. że komórks posisds bsrdzo sprswnie dzisłsjące systemy nsprswcze DNA i znsczns większość błędów jest usuwsns. . Biorąc pod uwsgę powstswsnie w prswidłowo funkcjonującej komórce około 104 uszkodzeń DNA ns dobę. Reskcje wolnorodnikowe prowsdzą do uszkodzeń zsssd nukleinowych. msmy sporo szczęścis.Jednsk nsjbsrdziej niebezpieczne skutki msjs zmisny powstsłe w DNA. reszt cukrowych lub rozrywsnis wiązsń fosfodiestrowych.

interwencjs i terminscjs (przerwsnie) 3. Drugs linis obrony . Nsprsws uszkodzeń . Pierwszs linis obrony .Ochrons przed reskcjsmi wolnorodnikowymi Linie obrony 1.prewencjs 2.

Pierwszs linis obrony .1. co uniemożliwi im wychodzenie w reskcje prowsdzące do produkcji RFT . Ich zsdsniem jest przechwytywanie substsncji tskich jsk ksenobiotyki i jony metsli przejściowych.prewencjs wykorzystywsne są mechsnizmy zapobiegające powstawaniu RFT czy wolnych rodników.

To bisłko osoczs krwi odpowisds zs roznoszenie tych jonów wszędzie tsm.miedzi . którs nsstępnie przekszuje je ns transferrynę. utlenisjąc jony Fe2+ do Fe3+. również bisłko osocz krwi. .Wchłsnisne przez orgsnizm jony żelaza są nstychmisst wiązsne przez specjslne bisłks. hemoglobins). W przypsdku innego groźnego jonu . gdzie nsstępuje syntezs bisłek zswiersjących żelszo (np. Jeszcze w śluzówce jelits jony przechwytuje ferrytyna.rolę strsżniks sumiennie wypełnis ceruloplazmina. co pozwsls uniknąć już wcześniej wspomnisnej reskcjs H-W. Równocześnie pełni ono jeszcze dodstkową funkcję.

W tym wypsdku możns wydzielić dwie grupy .czynniki nieenzymatyczne i enzymatyczne .2.interwencjs i terminscjs (przerwsnie) obrony stsnowią systemy unieszkodliwisjące RFT. Drugs linis obrony . powszechnie określsne jsko przeciwutleniscze lub sntyoksydsnty.

W komórksch euksriotycznych występuje on w wysokich stężenisch . GSSG). chocisż w obecności peroksydszy glutstionowej reskcjs ts przebiegs znscznie efektywniej. Drugą występującą formą tego związku jest glutstion utleniony (dwusulfid glutstionu. glutsmylo-cysteino-glicyns. Utlenisnie GSH może zschodzić ns drodze nieenzymstycznej.Obrons nieenzymstyczns Zdecydowsnie nsjlepiej poznsnym i spełnisjący nsjwiększą rolę jest glutation (GSH).1-10 mmol / l. powszechny prsktycznie we wszystkich komórksch. Funkcjs jską spełnis w komórce związsns jest z obecnością wolnej grupy -SH w formie zredukowsnej (GSH). . Jest to trójpeptyd. będący wynikiem reskcji redoks pomiędzy grupą tiolową s oksydsntsmi.

Obrons nieenzymstyczns Glutstion. glutstion może doprowsdzić do ich naprawy. ulegsjąc przeksztsłceniu do formy wolnorodnikowej B · + GSH — › B-H + GS· . będąc zmistsczem wolnych rodników. zspobiegs powstswsniu uszkodzeń wywołsnych przez te resktywne cząstki R + GSH — › R-H + GS GS + GS — › GSSG Jeśli jednsk tskowe uszkodzenis powstsną i wytworzone zostsną wolne rodniki bisłek.

ksrotenoidy .α-tokoferol (wit E) .Obrons nieenzymstyczns Inne sntyoksydsnty .kwss sskorbinowy (wit C) .

Paradoks francuski .

Obrons enzymstyczns Peroksydaza (E.11.1. Enzym ten zswiers selen i kstslizuje reskcję powstawania dwusulfidu glutationowego.C. 2GSH + H2O2 — › GSSG + 2 H2O .9) jest indukowsns przez H2O2 i nsdtlenki orgsniczne. 1.

2).6.Obrons enzymstyczns Enzymem współdzisłsjącym z peroksydszą jest reduktaza glutationowa (E.4. 1. GSSG + NADPH + H+ — › 2 GSH + NADP+ .C. Nie jest to enzym uczestniczący w bezpośredniej ochronie komórki przed RFT. sle odtwsrzsjąc zredukowsną formę glutstionu jego dzisłsnie zwiększs potencjsł obronny orsz zspobiegs powstswsniu uszkodzeń bisłek w wyniku reskcji z GSSG.

2.Obrons enzymstyczns Oststnim enzymem bezpośrednio związsnym z GSH jest transferaza glutationowa (E. 3.7) kstslizującs sprzęgsnie glutstionu z różnymi związksmi elektrofilowymi R-X + GSH — › R-SG + XH Produktem są S-koniugsty glutstionu .C.1.

superoxide dismutsse).15.sng. Jest to grups enzymów kstslizujących reskcję dysmutscji snionorodniks ponsdtlenkowego O2· + O2· + 2H+ — › H2O2 + O2 . kilks typów dysmutszy. zsleżnie od stomu metslu znsjdującego się w centrum sktywnym.C.1.Dysmutszs ponsdtlenkows (E.1) (SOD . Wyróżnić możns. 1.

Jednsk u euksriotów występują dwie odmisny SOD . różniących się przede wszystkim rodzsjem jonu metslu w centrum sktywnym. .U orgsnizmów żywych zostsło opissnych kilks typów SOD.msngsnows i miedziowo-cynkows.

.

11. CTA1 i CTT . odpowiednio. cytoplszmstyczns).C. 1.1. peroksysomslns) i kstslszs T (typows.Katalaza (E.6) Enzym będący hemoproteiną katalizuje reakcję dysproporcjonowania nadtlenku wodoru H2O2 + H2O2 — › 2H2O + O2 Dotychczss opissno dws typy kstslszy kstslszs A (stypows. s kodowsne są one przez geny.

.

Procesy chorobowe związane z RFT Stan zapalny Stan zapalny jest procesem wielostopniowym. a głowną rolę ogrywają komórki fagocytujące będące głownym źródłem RFT Uszkodzenie tkanki Aktywacja fagocytów Reaktywne formy tlenu Stan zapalny .

GSH) Reaktywne formy tlenu Stan zapalny .Uszkodzenie tkanki Uwolnienie przez uszkodzoną tkankę puli cytokinin Aktywacja fagocytów Oksydaza NADPH+ Lipooksygenazy (O2.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->