P. 1
mikroby grzyby

mikroby grzyby

|Views: 430|Likes:

More info:

Published by: Joanna Rajchel on Jun 18, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/16/2013

pdf

text

original

© Copyright by $taś

GRZYBY DROŻDŻOPODOBNE CANDIDA Diagnostyka serologiczna kandydozy CRYPTOCOCCUS Diagnostyka serologiczna kryptokokozy GEOTRICHUM CANDIDUM SACCHAROMYCES CEREVISIAE PITYROSPORUM Identyfikacja grzybów drożdżopodobnych GRZYBY PLEŚNIOWE ASPERGILLUS PĘDZLAKI (PENICILLUM) MUKORMYKOZY IN. ZYGORMYKOZY (MUCOR, ABSIDIA, RHIZOPUS) GRZYBICE POWIERZCHNIOWE Scopulariopsis brevicualis Aspergillus GRZYBY DERMATOFITOWE Trichophyton Epidermophyton Microsporum Diagnostyka CZYNNIKI PREDYSPONUJĄCE DO ZAKAŻENIA GRZYBAMI

Wszystkie grzyby chorobotwórcze dla człowieka ze względów praktycznych, klinicznych i diagnostycznych dzielimy na 4 grupy: Grzyby drożdżopodobne (drożdżoidalne) Grzyby pleśniowe (nitkowate) Grzyby dermatofitowe (dermatofity) Grzyby dimorficzne (powoduj ące grzybice tropikalne)

Grzyby drożdżopodobne

Candida o 14 gatunków patogennych dla człowieka § C. albicans § C. glabrata -1-

© Copyright by $taś

§ § § § § § o o o o o

C. guillermondii C. krusei C. kefyr C. tropicalis C. rugosa C. parapsilosis

Flora fizjologiczna przewodu pokarmowego oraz pochwy Tworzą pseudostrzępki lub strzępki prawdziwe Rozkładają niektóre cukry, nie tworzą silnego kwasu z glukozy Nie wytwarzają barwników karoteinowych Hodowla Candida albicans § Grzyby Candida rosną na wielu standardowych podłożach, szczególnie dobrze na agarze Sabourauda § Po 48 godzinach inkubacji na podłożu agarowym tworzą się okrągłe, białawe kolonie o nieco szorstkiej powierzchni. § Różnicuje się je z innymi grzybami drożdżopodobnymi na podstawie cech morfologicznych i biochemicznych • W preparacie bezpośrednim zabarwionym metodą Grama C.albicans jawi się jako Gramdodatni, owalny, pączkuj ący grzyb drożdżopodobny o średnicy około 5μm. • Często są widoczne Gram-dodatnie strzępki rzekome (pseudohyphaw), • sporadycznie widoczna grzybnia z przegrodami Postacie kliniczne § Kandydoza skóry · to najczęstsza postać kandydozy. · Występuje zwłaszcza u pacjentów leczonych antybiotykami o szerokim zakresie działania · Drożdżyca wyprzeniowa fałdów skórnych o Najczęstsza postać o Lokalizacja : fałdy pachwinowe, podsutkowe, fałdy na brzuchu (otyli) o Stan zapalny, sączenia, maceracja naskórka, pęknięcia o W otoczeniu głównych zmian występują satelitarne wykwity rumieniowe z pęcherzykami i krostami Wyprzenie drożdżakowe nadżerkowe międzypalcowe o Najczęściej między III a IV palcem ręki o maceracja naskórka, który na obwodzie złuszcza się kołnierzykowato o stan zapalny, pęknięcia o grupa ryzyka : osoby pracujące w warunkach wilgoci Drożdżyca mieszków włosowych o W obrębie brody o Przymieszkowe wykwity krostowe Drożdżyca paznokci i wałów paznokciowych o C. Albicans atakuje paznokieć począwszy od wału, a dermatofity od wolnego brzegu o o o o · Wał paznokciowy: stan zapalny, obrzęk, bolesność, po ucisku wydobywa się ropa paznokieć: zmiany barwy, nieprzeźroczystość, złuszczanie, rogowacenie podpaznokciowe proces początkowo obejmuje 1-2 paznokcie, a następnie dalsze utrzymuje się przez wiele miesięcy, wykazuje okres remisji i zaostrzeń

·

·

·

Ziarniak drożdżakowy o Schorzenie wywołane zakażeniem C. albicans zwykle u dzieci przed 5 rokiem życia z zaburzeniami endokrynologicznymi i immunologicznymi o Ogniska ziarniniakowe na skórze głowy, twarzy, rzadziej kończyn o guzowate wykwity, z nadmiernym rogowaceniem, strupami, złuszczaniem o przebieg przewlekły

§

Kandydoza błon śluzowych -2-

© Copyright by $taś

·

Drożdżakowate zapalenie jamy ustnej (Stomatitis candidamycetica) o Najczęstsze obrazy kliniczne: § Ostre rzekomobłoniaste zapalenie jamy ustnej –białawe naloty, pod nimi żywoczerwone dno § Ostre zanikowe zapalenie jamy ustnej – czerwona błona śluzowa, język obrzmiały, łatwo ulegający urazom § Przewlekłe zanikowe zapalenie jamy ustnej – związany z noszeniem protez; stan zapalny, pieczenie, rumień § Przewlekłe rozrostowe drożdżakowate zapalenie jamy ustnejbiały nalot nie daj ący się usuwać Zapalenie drożdżakowate kącika ust o zwykle obustronne o Tworzenie nadżerek, pęknięć Drożdżakowe zapalenie czerwieni wargowej o Brak białych nalotów o wargi obrzękłe z głębokimi popękaniami, nadżerki, złuszczenia, sączenia Zapalenie drożdżakowate sromu i pochwy o występuje głównie w ciąży na skutek zmian pH i flory bakteryjnej w drogach rodnych o kobieta zakaża noworodka podczas porodu i rozwija się u dziecka Stomatitis Candidamycetica o błona śluzowa zaczerwieniona i obrzęknięta o białe naloty o serowate upławy o świąd i pieczenie Zapalenie drażdżakowate żołędzi i napletka o na żołędzi stan zapalny, biały naloty, nadżerki o częste u starszych mężczyzn chorych na cukrzycę o powstawaniu sprzyja ciepły klimat, brak higieny

·

·

·

·

§

Kandydoza narządowa i układowa · Układu oddechowego: ostre, pierwotne i wtórne zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli · Układu moczowego: zapalenie pęcherza, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zakażenie grzybicze przeszczepionej nerki · Przewodu pokarmowego: jamy ustnej, przełyku, żołądka, jelita grubego, grzybicze zapalenie otrzewnej · Ośrodkowego układu nerwowego · Układu kostno-stawowego: zapalenie szpiku i kości, · Kandydoza oka · Zapalenie wsierdzia. Zwłaszcza u pacjentów ze sztucznymi zastawkami Kandydoza uogólniona – posocznica · drożdżaki przedostają się do krwi (kandydiaza) i rozprzestrzeniają się po całym organizmie. U pacjentów z upośledzoną odporności ą może rozwinąć się rozsiane zakażenie skóry i błon śluzowych lub zakażenia narządowe (zapalenie płuc, zapalenie wnętrza gałki ocznej, zakażenie nerek) Kandydoza uczuleniowa

§

Diagnostyka kandydozy o Posiewy z kału, błon śluzowych i wydzielin o Badanie mikroskopowe krwi o Testy ELISA o Test PCR o Test Real-Time PCR o Test wielogatunkowy na 6 gatunków Candida Diagnostyka serologiczna kandydozy Grzyby z rodzaju Candida posiadają: -3-

© Copyright by $taś

o o

antygeny glikoproteinowe, występujące w ścianie komórkowej (mannan) oraz antygeny białkowe, znajduj ące się w cytoplazmie (enolaza)

Wykrywanie przeciwciał anty-Candida o Do wykrywania przeciwciał swoistych dla antygenów polisacharydowych ściany komórkowej Candida stosowane są następujące odczyny serologiczne: § Testy ilościowe · Hemaglutynacja bierna · Immunofluorescencja pośrednia · ELISA § Testy jakościowe · Test podwójnej dyfuzji w żelu

o

Interpretacja wyników § Wartość mian przeciwciał > 1:160 oraz obserwowana dynamika ich narastania sugerują rozwój narządowej kandydozy § Ni ższe wartości są diagnostycznie niezamienne, ponieważ u większości zdrowych osób występują w surowicy przeciwciała anty-Candida w zakresie mian od 1:20 do 1:80

Wykrywanie antygenów Candida o Stwierdzenie w surowicy chorych antygenów Candida jest istotne w rozpoznawaniu inwazyjnej kandydozy o Powszechnie w laboratoriach stosowane są testy lateksowe o Wykazanie obecności antygenu Candida w rozcieńczeniu surowicy 1:8 jest diagnostycznie znamienne

Cryptococcus o 19 gatunków § C. neoformans · 4 serotypy (A, B, C, D) o Cryptococcus neoformans var. Neoformans o Cryptococcus neoformans var. Gattii § Otoczkowe · C. gastricus · C. albidus var. albidus · C. terreus · C. uniguttulatus · C. laurentii Bezotoczkowe · C.luteolus · C.albicans var. Diffluens

§

o

Charakterystyka § Rozmnażanie: wielobiegunowe pączkowanie - wytwarza blastospory § Brak lub pseudostrzepki szczątkowe § Nie fermentuj ą w ęglowodanów § Wytwarzanie ureazy § Asymilacja inozytolu (niektóre gat. asymilują azot) § Czynniki determinujące zjadliwość: · Otoczka mucynowa (polisacharyd): o Skład: kwaśne heteropolisacharydy zawierające ksylozę, mannozę i kwas glikuronowy o Wytworzenie otoczki zależne od podłoża hodowlanego · Wydzielanie melaniny o Barwnik odkłada się w ścianie komórkowej i chroni komórki grzyba przed działaniem wolnych rodników

-4-

© Copyright by $taś

o

Patogeneza § C. neoformans przeżywa w glebie, roślinach, odchodach zwierząt zachowuj ąc zjadliwość § Człowiek wdycha unoszące się komórki albo blastospory, które indukują postać płucną zakażenia § Jeśli człowiek ma obniżoną odporność C. neoformans jest przenoszony drogą krwi do CSN § Drobnoustrój przenika barierę krew-mózg Postacie kliniczne § Kryptokokoza układu oddechowego: · Przebieg bezobjawowy lub objawy słabo wyraźne, niecharakterystyczne (np. katar) · Współwystępowanie z zakażeniem OUN · W śródpiersiu mogą występować guzopodobne zmiany (cryptococcoma) Kryptokokoza ośrodkowego układu nerwowego · Ok. 70% zakażeń neoformans · Zapalenie podostre/ przewlekłe (kilka dni do kilku lat) · Inwazja do OUN: droga nosowo-gardłowa przez płytkę sitową, droga krwiopochodna z ogniska pierwotnego (płuca) · Objawy niecharakterystyczne/słabo wyrażone, mogą towarzyszyć objawy płucne sugerujące gruźlicę Kryptokokoza skórna · Lokalizacja: miejsca w których istniała maceracja i uszkodzenie skóry, łącznie z iniekcjami · 10% wszystkich przypadków kryptokokozy · z wyjątkiem rzadkiej pierwotnej skórnej kryptokokozy, zmiany skórne są głównie wynikiem krwiopochodnego rozsiania · morfologicznie bardzo różnorodne · zawierają sporą ilość komórek grzyba – pobieranie z nich materiał u do badań · występują na każdej części ciała, choć najczęściej na głowie i szyi Kryptokokoza uogólniona · Bardzo rzadko w skojarzeniu z innymi postaciami Inne narządy: · węzł y chłonne · śledziona, w ątroba · nadnercza · szpik kostny · przewód pokarmowy

o

§

§

§

§

o

Epidemiologia § Szeroko rozpowszechniony na całym świecie § Siedlisko C. neoformans – kał gołębi. § Drożdżaki można wyizolować z owoców, nawozu, kurzu, kału zwierząt, z mleka § Występują na skórze i w kale ludzi zdrowych. Hodowla, diagnostyka § Materiał: · Płyn mózgowo-rdzeniowy · Materiał z biopsji tkankowej · Mocz · Plwocina § § § § § § Hodowle najlepiej prowadzić na agarze Sabourauda. Wzrost widoczny po 24 – 48 h Kolonie białe lub kremowe Śluzowate (obecność otoczki) Obecność drobnoustrojów można wykryć w osadzie płynu mózgowo-rdzeniowego pod mikroskopem z kontrastem fazowym. · W preparatach zabarwionych tuszem widoczne są niezabarwione otoczki. C. neoformans można różnicować z innymi grzybami drożdżopodobnymi na podstawie swoistych właściwości metabolicznych (np. rozkładania mocznika). -5-

o

© Copyright by $taś

§ §

Wydzielanie ureazy Asymilacja węglowodanów

Diagnostyka serologiczna kryptokokozy Polega na wykazaniu przeciwciał oraz antygenów w płynie mózgowo-rdzeniowym i w surowicy Przy podejrzeniu o kryptokokozę centralnego systemu nerwowego, we wczesnym stadium choroby należy wykonać test lateksowy, wykrywający polisacharydowy antygen otoczki grzyba w płynie mózgowordzeniowym o Test lateksowy umożliwia wykrycie polisacharydów otoczkowych w płynie mózgowo-rdzeniowym i w surowicy Identyfikacji przeciwciał przeciw polisacharydom otoczkowym dokonuje się za pomocą testu aglutynacji lub testu immunoenzymatycznego

Geotrichum candidum Wywołuje geotrychozę Geotrichum candidum występuje jako saprofit w jamie ustnej i przewodzie pokarmowym, wykrywany jest także m.in. w produktach mlecznych i w ziemi. Grzyb może, zwykle w stanach obni żonej odporności, powodować: o zapalenia jamy ustnej o endogenne zakażenia: § gałki ocznej § przewodu pokarmowego § dróg oddechowych § narządów płciowych o a także grzybice uogólnione. § Geotrychozę uogólnioną, poza stanami podgorączkowymi i osłabieniem, mogą cechować objawy dyspeptyczne (nudności, biegunka, bóle brzucha), w przypadku zaj ęcia układu oddechowego kaszel z obecnością obfitej, czasem podbarwionej krwią, plwociny. Notowano także zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Postaci narządowe przebiegiem przypominają kandydozę. Diagnostyka o polega na wykryciu obecności grzyba w pobranym materiale biologicznym (kał , plwocina, płyn mózgowo-rdzeniowy). Saccharomyces cerevisiae znane też jako: drożdże piekarnicze, piekarskie, piwne, górnej fermentacji, spożywcze, szlachetne, pączkujące Rozmnażaj ą się bezpłciowo w procesie pączkowania. Mogą powodować np. zapalenie pochwy Pityrosporum Inna nazwa tego rodzaju to Malassezia Stanowią one naturalną mikroflorę skóry (zazwyczaj w przetłuszczających się okolicach), jednakże w pewnych warunkach stają się pasożytami chorobotwórczym Istotne są gatunki: o Pityrosporum orbiculare o Pityrosporum ovale (Malassezia farfur) Wywołują stan zapalny skóry oraz nacieczenia zapalne o Łupież pstry (Pityriasis versicolor) § To powierzchniowe zakażenie grzybem Malassezia farfur (Pityrosporum ovale) § Powoduje odbarwienia.

-6-

© Copyright by $taś

§

Pojawienie się choroby na skutek : zmian hormonalnych naruszających równowagę flory drobnoustrojowej skóry, nadmierne pocenie, produkcja dużej ilości łoju (sport, obcisła odzież, przebywanie w wysokiej temp.) Objawy : · Żółtobrunatne, lekko złuszczające się plamy · grzyb uszkadza melanocyty, po opalaniu na słońcu w miejscach zajętych przez grzyba uwidacznia się biała plamka · zaj ęcie głównie karku, ramion, klatce piersiowej, plecach · występują też dyskretne zmiany skóry ow łosionej

§

o

zapalenie mieszków włosowych ( folliculitis ) § małe sw ędzące krostki § zwłaszcza u młodych ludzi, którzy obficie się pocą § wykwity często na tułowiu ( plecy, klatka piersiowa ) łojotokowe zapalenie skóry § łuszcząca się skóra § miejsca, w których występuje dużo gruczołów łojowych : skóra głowy, plecy, klatka piersiowa, twarz

o

Identyfikacja grzybów drożdżopodobnych Ocena preparatów bezpośrednich – przygotowanych z materiałów klinicznych o Poszukiwanie elementów morfologicznych grzybów w preparatach z plwociny i wymazu z pochwy barwionych metodą Grama (Candida albicans barwi się Gram-dodatnio) Ocena mikroskopowa hodowli na podłożu Sabourauda Mikroskopowa ocena morfologii grzybów drożdżopodobnych o Przygotowanie preparatu z hodowli grzybów na stałym podłożu Sabourauda o Utrwalenie w płomieniu palnika o Barwienie metodą Grama o Ocena preparatu przy zastosowaniu obiektywu immersyjnego mikroskopu Identyfikacja gatunku C. albicans na podłożu zubożonym (PCB, kukurydzianym, ryżowym) o Stwierdzenie obecności chlamidosporów na nitkach pseudogrzybni świadczy, że jest to gatunek C. albicans Identyfikacja grzybów na podstawie prób biochemicznych o Fermentacja cukrów na stałym podłożu wg Widro o Asymilacja (auksanografia) związków węglowodanowych o Szereg biochemiczny API 20 – AUX Test kiełkowania o Wynik po 1-3 godzinach o Inkubuje się dany szczep i blastospory kiełkują .. ??

Grzyby pleśniowe
Występują powszechnie w środowisku naturalnym Znajdują się na zdrowej skórze ludzkiej, zwłaszcza na głowie owłosionej oraz w przestrzeniach międzypalcowych stóp, są typowymi drobnoustrojami oportunistycznymi, wywoł ującymi zakażenia, przede wszystkim, u osób z obniżoną odpornością Niektóre gatunki grzybów pasożytują, przenikając do tkanek narządów gospodarza (aspergiloza płuc) Inne egzystują jako drobnoustroje saprofityczne, rozwijając się w organizmie, wewnątrz rozstrzeni oskrzeli lub w jamach pogruźliczych, nie przenikając do tkanki płucnej (grzybniak płuc) Wi ększość z nich może działać jako czynniki alergizujące, odgrywając istotną rolę w patogenezie części przypadków dychawicy oskrzelowej, atopowego zapalenie skóry, czy pokrzywki

-7-

© Copyright by $taś

Grzyby pleśniowe wywołujące grzybice głębokie (narządowe, systemowe) o Penicillium marneffei, chrysogenum
o

o o o

Aspergillus fumigatus, flavus,, nidulans, niger Rhizopus oryzae Mucor sp. Absidia sp.

Zmiany skórne są powodowane przez grzyby z rodzajów:
o o o o o o o o o Scopulariopsis Alternaria Cladosporium carrionii Cephalosporium Fusarium Trichoderma Verticillium Aspergillium Penicillium

Aspergillus Aspergilozy najczęściej są wywołane przez Aspergillus fumigatus, rzadziej przez: o A. flavus, o A. niger, o A. nidulans Patogeneza i obraz kliniczny o Wrota zakażenia: § drzewo oskrzelowe (głównie) § uszkodzone miejsca na skórze lub błonach śluzowych o Aspergiloza układu oddechowego § Zapalenie zatok § Zapalenie tchawicy i oskrzeli § Zapalenie płuc § Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych Zapalenie wnętrza gałki ocznej Aspergiloza mózgu (rozwija się w następstwie rozsiewu krwiopochodnego) Aspergiloza przewodu zewnętrznego ucha Aspergiloza skóry § Najczęściej na palcach dłoni Rzadziej powodują zapalenie: § Wsierdzia § mięśnia sercowego § szpiku kostnego

o o o o o

Diagnostyka: o Ocena mikroskopowa § Prowadzi się ją, wykonuj ąc preparaty podbarwione laktofenolem z założonej dla badanego szczepu hodowli § Preparaty ogląda się pod powiększeniem 100-400 razy § Podstaw ę identyfikacji rodzaju lub gatunku grzybów pleśniowych stanowi wygląd owocników – konidioforów · Konidiofory na szczycie są buławkowato rozszerzone, wytwarzaj ą fialidy ułożone, w zależności od gatunku, w postaci jedno- lub dwurzędowej warstwy oraz łańcuszki zarodników – układ przypomina kropidło Hodowla Aspergillus § Wyrastają po 24-48h w postaci płaskich, nitkowatych kolonii à po 4 dniach przyjmują różne zabarwienie zależnie od gatunku · A. fumigatus – kolonia zielone, ciemniejące w miarę starzenia, zwarte, filcowate do zamszowych · A. flavus – wyrasta w postaci puszystych jasnożółtych lub żółtych kolonii o zwartej, filcowatej strukturze

o

-8-

© Copyright by $taś

·

A. niger - wytwarza puszyste ciemnoszare, brunatne lub czarne kolonie o postrzępionym brzegu

o

o o o

Znalezienie typowych rozgałęzionych nici w preparacie bezpośrednim i wzrost grzybów Aspergillus w powtarzanych hodowlach czyni rozpoznanie prawdopodobnym. Jeżeli w materiale bioptycznym wykrywa się rozgałęzione nici, zabarwione urotropiną, rozpoznanie można uznać za potwierdzone Stosuj ąc cząstki lateksu płaszczone przeciwciałami monoklonalnymi, można wykryć antygen swoisty dla Aspergillus (galaktomannan) w surowicy krwi w reakcji aglutynacji. Za pomocą metod immunodyfuzji i ELISA można wykazać przeciwciała w przebiegu aspergilozy układowej. DNA grzybów Aspergillus wykrywa się za pomocą metod PCR

Pędzlaki (Penicillum) Pędzlaki (Penicillium) rodzaj grzybów występujących np. na owocach. Tworzą zwykle zielony nalot (pleśń). Z grzybni pędzlaka wyrastaj ą pionowo wzniesione strzępki grzybni, które na szczycie rozwidlają się wielokrotnie. Na końcach strzępek powstają zarodniki (konidia) - tworzące łańcuszki. Nadaje to strzępkom kształt pędzelków - stąd nazwa grzyba. Z pewnych gatunków pędzlaka (np. P. notatum) otrzymano pierwszy produkowany na skalę przemysłow ą antybiotyk - penicylinę - stosowany przy zwalczaniu bakteryjnych chorób zakaźnych. Mukormykozy in. zygormykozy (Mucor, Absidia, Rhizopus) o o o Te grzyby są wszechobecne Szczególnie często występują w rozkładaj ącym się materiałach roślinnych Patogeneza i objawy kliniczne Mucorales są typowymi grzybami oportunistycznymi, które wywołują chorobę tylko u pacjentów z upośledzoną odpornością lub chorobami metabolicznymi (cukrzyca). Drobnoustroje dostają się do narządów wraz z kurzem. Mają wysokie powinowactwo do naczyń, w których się mnożą, co może doprowadzić do zatorów i zawałów. Klasyfikacja zakażeń opiera się na objawach klinicznych. · Mukormykoza nosa i mózgu Szerzy się z nosa lub zatok przynosowych i może doprowadzić do zajęcia mózgu Najczęściej jest następstwem kwasicy cukrzycowej Mukromykoza płuc z septycznymi zawałami płuca Najczęściej występuje u chorych na nowotwór z neutropenią w okresie remisji Mukormykoza przewodu pokarmowego Bardzo rzadka Występuje u dzieci niedożywionych Towarzyszą jej zwały w przewodzi pokarmowym Wrzodziejące zmiany Mukormykoza skóry i tkanki podskórnej Występuje w następstwie uszkodzeń skóry, zw łaszcza oparzeń Zmiany wrzodziejące, początkowo twarde guzy, z czasem rozmiękające wydzielające treść ropną Mukormykoza rozsiana Bywa następstwem mukormykozy płuc każdej z wymienionych postaci, a zw łaszcza

·

·

·

·

Rozpoznanie o Potwierdzenie rozpoznania opiera się na wykryciu nacieczenia tkanek przez nici grzyba o typowej morfologii o Można próbować posiewu na agarze Sabourauda. białe, puszyste, w miarę starzenia brunatniejące o Identyfikacja polega jedynie na ocenie cech morfologicznych narządów owocowania W mikroskopie sporangiofory z kulistymi sporangiami, oparte na jednej maczugowatej lub owalnej Columelli -9-

© Copyright by $taś

o

Nie istnieje metoda diagnostyczna oparta na wykrywaniu przeciwciał

Grzybice powierzchniowe Wywoływane są przez grzyby drożdżopodobne, dermatofity oraz właśnie przez grzyby nitkowate (pleśnie), a głównie Aspergillus i Scopulariopsis Scopulariopsis brevicualis grzyb chorobotwórczy saprofityczny aktywność enzymów zewnątrzkomórkowych Duże zdolności do rozkładu keratyny Powoduje akauliozę paznokci o Akaulioza (pleśnica) paznokci (Acauliosis unguinum) o Głównie paluch o Charakter wieloletni o Przebieg: § Zmiana zabarwienia § Pasma o charakterystycznym żółtawobiaławym zabarwieniu wnikają w głąb płytki paznokciowej § Rogowacenie podpaznokciowego dystalnych części paznokcia § Zmiana zabarwienia na brunatnobrązowy § Pod niezmienioną płytką widoczne gromadzące się masy rogowe (grzyb nie trawi twardej powierzchni paznokcia). o Sprzyjają: zaburzenia krążenia obwodowego w obrębie kończyn dolnych, starszy wiek

Aspergillus Aspergilozy skóry Zakażenie skóry w wyniku: o Krwiopochodnego rozsiewu o Pierwotnej infekcji skóry (szczególnie nadżerki po mikrourazach lub owrzodzenia oparzeniowe)

Grzyby dermatofitowe
Dermatofity (dermatomykozy lub dermatofykozy) Dermatofity należą do trzech rodzajów: o Trichophyton § T. mentagrophytes § T. rubrum § T. schoenleinii § T. tonsurans o Microsporum § M. audouinii § M. canis § M. gypseum Epidermophyton § E. floccosum

o

Dermatofity są grzybami, które zakażają tkanki bogate w keratynę (skórę, w łosy, poznokcie) o Grzyby te mają zdolność asymilacji keratyny Powinowactwo dermatofitów o Trichophyton § Atakuje paznokcie, w łosy i naskórek - 10 -

© Copyright by $taś

o o

Epidermophyton § Atakuje paznokcie i naskórek Microsporum § Atakuje włosy i naskórek

Źródłem zakażenia: o chory człowiek - dermatofity antropofilne o zwierzę – dermatofity zoofilne o w rzadkich przypadkach gleba – dermatofity geofilne o pośrednio przez przedmioty § odzież, dywany, wilgoć i kurz w umywalniach z prysznicem, basenach pływackich, przebieralniach, salach gimnastycznych Do częstych dermatomykoz należą: o Tinea corporis: Microsporum canis i Trichophyton mentagrophytes à zajęta bywa skóra nieow łosiona o Tinea pedis: T. rubrum, T. mentagrophytes i Epidermophyton floccosum à zajęte są głównie dystalne odcinki kończyn dolnych o Tinea capitis: T. tonsurans i M. canis à Zajęta bywa owłosiona skóra głowy o Tinea barbae: T. rubrum i T. Mentagrophytes à Grzybica brody o Tinea unguium: T. rubrum, T. Mentagrophytes i E. Floccosum à Onchomycosis (grzybica paznokci) Trichophyton Grzyby strzygące o Grzyby należące do Dermatofitów (nitkowate grzyby, które zakażają tkanki bogate w keratynęskórę, w łosy i paznokcie) Powoduje grzybice: o Wyprzeniowe (T. mentagrophytes, verrucosum) § zlokalizowane na skórze gładkiej, między palcami, skóra zmacerowana, nadżerki o Potnicowe (T. mentagrophytes) § charakteryst. pęcherzyki na brzegu stopy i dłoni o Obraz spracowanych dłoni (T. rubrum) § rogowaciejący nabłonek na skórze dłoni o Woszczynowa (T. schoenleinii)- w Turcji § postać tarczkowa- odpadające strupy na głowie (włosy nie odrastaj ą) o o Te dermatomykozy à tinea Rodzaj zmian na skórze ow łosionej głowy: § endothrix– grzyby rosną wewnątrzw łosowo - ułamane na różnej wysokości w odległości kilku cm od skóry- grzybica strzygąca · włosy nierówno ścięte § ectothrix- grzyby w mieszku włosowym i na zewnątrz włosa · włosy ułamane na jednej wysokości (1-3mm)

Diagnostyka o Zarodniki układające się w łańcuchy występują wewnątrz w łosów lub na zewnątrz – schorzenia zapalne i ropne o Mikrokonidia – liczne, gruszkowate lub owalne, układają się wzdłuż strzępek lub tworza skupienia – „grona” o Makrokonidia – widoczne w młodych hodowlach, wiele przegród, kształt cylindryczny, czasem nieregularny, gładkościenne o o o o o o o o Pobieranie materiału- z obwodu zmiany skórnej, ze znamiona, płytki paznokciowej, zmienionych włosów- z jak najgłębszej warstwy Wzrost nitkowaty Wytwarzaj ą różne barwniki Wzrost na podłożu Sabourauda z antybiotykiem hamującym wzrost drożdży- 2 tygodnie Preparat bezpośredni: rozjaśniony KOH lub w płynie DMSO- rozpuszczenie innych struktur Hodowla na podłożu Sabourauda z antybiotykiem Identyfikacja w oparciu o morfologię Trichophyton mentagrophytes: § mikrokonidia zebrane w grona - 11 -

© Copyright by $taś

§ § § o

owocniki szczątkowe w postaci spiral wytwarza biały barwnik nie rozkłada mocznika

Trichophyton rubrum: § wytwarza czerwony barwnik, krwisty od strony podłoża § rozkłada mocznik

Epidermophyton Grzybica pachwin (Tinea inguinalis) o Chorują głównie mężczyźni (wiąże się głównie z większą potliwością tej okolicy). o Cechy rozpoznawcze: § ogniska zapalne ograniczone do okolicy pachwinowych § ustępowanie zmian w części centralnej, ze znaczną aktywności ą na obwodzie o OBRAZ KLINICZNY: § stan zapalny o miernym nasileniu w okolicy pachwin § zmiany rumieniowo-złuszczaj ące są wyraźnie odgraniczone od otoczenia. § występuje przeważnie silny świąd § Istnieje wyraźne nasilenie aktywności na obwodzie ogniska (czasem obecność grudek lub pęcherzyków § Przebieg choroby jest przewlekły, zmiany mogą przechodzić na pośladki, worek mosznowy, członek.

W mniejszym stopniu może wywoływać: o Grzybicę stóp o Grzybicę dłoni Diagnostyka o Materiał do badania à łuski skórne o Preparat bezpośredni à ł uski skórne-strzępki o Hodowla : § obserwacja makroskopowa § na podłożu Saborauda wzrasta powoli § początkowo puszyste kolonie z czasem staja się niskie zamszowe promieniście pobruzdowane § kolonie zabarwione na kolor khaki ("koloru pyłu”) z biaław ą plamką w centrum, wykazuj ą pleomorfizm w postaci białych kłaczkowatych kępek w obrębie kolonii Obserwacja mikroskopowa: § Makrokonidia à rakietowate, rozdęte na końcach § brak mikrokonidiów § w starszych koloniach liczne chlamydospory

o

Microsporum powoduj ą grzybice skóry, włosów, nigdy paznokci strzępki grzybni – trzon włosa (endothrix) zarodniki – na zewnątrz włosa (ectothrix) w hodowlach wytwarzają makrokonidia o kształcie wrzecionowatym z przegrodami hodowla na podłożu stałym Sabourauda źródło zakażenia o grzyby zoofilne - pierwotnie u zwierząt, mogące jednak przenieść się na ludzi, wywołując nasiloną, ale szybko ustępującą reakcję zapalną, np. M. canis, M. gallinae, M. Nanum

- 12 -

© Copyright by $taś

o o

grzyby geofilne – znajdują się w glebie, czasem mogą jednak wywołać zakażenie o silnym odczynie zapalnym u ludzi, np. M. gypseum, M. cookei grzyby antropofilne - bytujące jedynie w organizmie człowieka, wywołujące zapalenie o przewlekłym i łagodnym przebiegu, np. M. ferrugineum

Microsporum canis – diagnostyka o Strzępki grzybni występuj ą najczęsciej w łodydze włosa, natomiast zarodniki na zewnątrz włosa o Makrokonidia § na końcach krótkich strzępek § z dzióbkowatym końcem § wrzecionowate § grubościenne o Mikrokonidia – kształt owalny lub gruszkowaty, ze ścięta podstaw ą o Kolonie na podłożu Sabourauda (SGA): szybko rosnące, grzybnia powietrzna, niska, wełnista, barwy srebrzysto-białej, silnie promieniście pobrużdżona, ze wzniesionym środkiem

Microsporum canis – chorobotwórczość o Gatunek zoofilny, szeroki zasięg światowy o Grzybice u zwierząt domowych à Infekcje odzwierzęce § Grzybica skóry owłosionej, głowy, tułowia § przypadki zmian chorobowych brzegów powiek Microsporum gypseum o Kolonie na podłożu Sabourauda (SGA): § intensywnie rosnące, § grzybnia powietrzna § postrzępiony brzeg kolonii, § z wiekiem – suche, gipsowate o Powierzchnia często pofałdowana i nieregularnie promieniście pobrużdżona o Makrokonidia – szeroko wrzecionowate, o cienkich ścianach o Chorobotwórczość § geofilny, zasięg światowy § Grzybice skóry, głowy owłosionej § Szczególnie rozległe infekcje u chorych na AIDS § Przyczyna zmian brzegów powiek § Najczęściej chorobotwórczy dla zwierząt

Diagnostyka Materiałem diagnostycznym są opiłki paznokciowe, łuski skórne i zakażone włosy. Grzyby są widoczne pod mikroskopem w preparatach rozjaśnionych za pomocą KOH wzrost poszczególnych dermatofitów na podłożach (Sabourauda) jest charakterystyczny i może stanowić podstaw ę do wstępnego różnicowania Ocena makroskopowa hodowli dermatofitów Typy wzrostu najczęstszych gatunków dermatofitów: Trichophyton rubrum – wydziela czerwony barwnik do podłoża Trichophyton mentagrophytes – hodowla biała mączysta Microsporum canis – hodowla lekko beżowa gipsowata Microsporum gypseum – kolonia z postrzępionym brzegiem, początkowo biaława, później brązowieje Epidermophyton floccosum – hodowla oliwkowo pomarszczona

- 13 -

© Copyright by $taś

Ocena mikroskopowa morfologii dermatofitów o Ocena pod mikroskopem (10x i 40x) preparatów barwionych błękitem metylenowym i zatopionych w balsamie o Podstaw ą identyfikacji poszczególnych gatunków dermatofitów jest wygląd mikrokonidii (aleurospory), makrokonidii (klosterospory) oraz obecność i wygląd owocników szczątkowych, będących wytworem grzybni wegetatywnej (spirale, rozgałęzienia dychotomiczne, rogi renifera) § § § M. canis à wrzecionowatego kształtu makrokonidia T. mentagrophytes – kuliste mikrokonidia zebrane w grona i owocniki szczątkowe w postaci spiral E. floccosum – maczugowate makrokonidia

Próba na ureazę o Próba wykonana na podłożu stałym z mocznikiem i wskaźnikiem barwnym o Test wykorzystywany do różnicowania T. rubrum (ujemna próba – żółte zabarwienie podłoża) od T. mentagrophytes (rozszczepia mocznik – zabarwienie czerwone)

Czynniki predysponujące do zakażenia grzybami
Upośledzenie odporności komórkowej Leczenie lekami cytotoksycznymi, kortykosteroidami lub lekami immunosupresyjnymi Antybiotyki o szerokim zakresie działania o Mogą zmienić skład fizjologicznej flory bakteryjnej na korzyść endogennych grzybów Wrodzone o Zespół Di Georga Nabyte o AIDS o Białaczka o Chłoniaki o Choroba Hodgkina § Inaczej: chłoniak Hodgkina, ziarnica złośliwa, limfogranulomatoza, (łac. Lymphogranulomatosis maligna LGM, ang. Hodgkin's disease HD) · To ukł adowa choroba nowotworowa układu chłonnego (chłoniak), atakuj ąca węzły chłonne i pozaw ęzłow ą tkankę limfatyczną. Fizjologiczne o Podeszły wiek o Noworodki o Ci ąża o Miesiączka Choroby o Cukrzyca § Stwarza korzystne warunki do wzrostu grzybów (wysokie st ężenie glukozy); zwłaszcza w obrębie układu moczowo-płciowego o Niewydolność nerek o Nadczynność i niedoczynność tarczycy Zabiegi chirurgiczne o Szczególnie z zastosowaniem różnych protez, zastawek itp. à tworzy się na nich biofilm Przerwanie ciągłości powłoki skórnej. Różne czynniki uszkadzające skórę takie jak rozległe oparzenia, maceracje naskórka, iniekcje u narkomanów Dł ugotrwałe cewnikowanie Dieta o Bogata w cukry

Nadużywanie narkotyków dożylnych

- 14 -

© Copyright by $taś

Stosowanie chemioterapii i radioterapii.

- 15 -

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->