P. 1
Rządy ekipy Edwarda Gierka

Rządy ekipy Edwarda Gierka

|Views: 39|Likes:
Wydawca: AdsoZMelku

More info:

Published by: AdsoZMelku on Jun 19, 2013
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/25/2014

pdf

text

original

Rządy ekipy Edwarda Gierka

W 1970 roku doszło w PRL do kolejnego kryzysu. Złożyło się na niego narastające od połowy lat sześćdziesiątych niezadowolenie społeczne. Płace rosły zbyt wolno, a w gospodarce panował zastój. Na rynku coraz bardziej widoczne były braki podstawowych produktów. Gospodarka socjalistyczna nie była w stanie zaspokoić potrzeb społeczeństwa, dlatego władze zdecydowały się na podniesienie cen. Zapowiedziane w grudniu 1970 roku podwyżki na towary rynkowe (o 15-20%) wywołały falę oburzenia i strajki robotnicze. Władze przygotowały się już wcześniej na społeczne niezadowolenie, a w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych powołano specjalny sztab kryzysowy.

14 grudnia 1970 roku pracownicy Stoczni Gdańskiej zorganizowali wiec, żądając cofnięcia podwyżek, który przerodził się w walki uliczne z milicją. Do demonstracji w ciągu dnia przyłączyły się pozostałe stocznie i porty Trójmiasta, a następnie protesty rozszerzyły się na Szczecin. Podczas zajść podpalono m.in. gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku i Komendy Wojewódzkiej Milicji (Szczecin). W odpowiedzi na rozruchy Władysław Gomułka nakazał wprowadzenie do akcji wojska, które dostało rozkaz strzelania do demonstrantów. 17 grudnia rozpoczęły się zamieszki i strajki w Szczecinie, trwały strajki w Tczewie, Elblągu i Słupsku. Podczas tłumienia zamieszek 16 i 17 grudnia w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie zabito ponad 40 demonstrantów, a ponad 1000 zostało rannych. Aresztowano prawie 3 tysiące osób. Do 18 grudnia, dzięki użyciu wojska, manifestacje uliczne zostały stłumione, jednak nastrój buntu nie wygasł. Wydarzenia na Wybrzeżu wykorzystali przeciwnicy I sekretarza i odwołali go ze stanowiska, za zgodą Moskwy. Gomułkę oskarżono o strzelanie do robotników oraz „błędy” w gospodarce. Jego miejsce 20 grudnia zajął Edward Gierek. Zmiany nastąpiły także we wszystkich naczelnych urzędach oraz we władzach partyjnych. Podwyżki zostały cofnięte dopiero w lutym 1971 roku po kolejnych strajkach.

W latach siedemdziesiątych mimo prób unowocześnienia polskiej gospodarki i zbliżenia do Zachodu kraj pogrążał się w kryzysie. Głównym wyzwaniem ekipy Gierka było nastawienie polskiej

gospodarki na produkcję rynkową. I sekretarz zaciągnął na Zachodzie ogromne kredyty, za które kupowano towary, a także licencje (np. na Fiata 126 P). Było to odpowiedzią na wyzwanie modernizacyjne i „ucieczką” przed społecznym niezadowoleniem. Nacisk kładziono na rozwój infrastruktury, czego symbolem może być otwarta w 1975 roku Trasa Łazienkowska, a także budownictwo mieszkaniowe. Dzięki nowym inwestycjom szybko rosło zatrudnienie i wzrastały płace. Rozszerzono także zakres opieki socjalnej, rozwinięto system zasiłków, utworzono Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia, który zajmował się budową szpitali i mniejszych ośrodków zdrowia. W latach 1971-1975 dochód narodowy wzrósł o prawie 60%, wzrastał także eksport. Powstały m.in. Huta Katowice, Lubelskie Zagłębie Węglowe, Bełchatowskie Zagłębie Górniczo-Energetyczne. Dzięki rozluźnieniu przepisów paszportowych i przyciąganiu Polonii wzrosła ilość osób posiadających „twardą walutę”. Powstawały też specjalne sklepy, gdzie można było kupować wyłącznie za dewizy (Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego - Pewex). Mimo wielkich pożyczek i inwestycji sytuacja w gospodarce nie była kolorowa. Kryzys pogłębił się w drugiej połowie lat siedemdziesiątych. Na Zachodzie panowała recesja, w kraju zaś na co dzień widoczne były braki w zaopatrzeniu rynku. Kwitła korupcja, a niekompetencja komunistycznych urzędników przyczyniała się do stagnacji. Nakazoworozdzielczy system zarządzania nie nadążał za szybkim rozwojem sił wytwórczych.

W 1972 roku rozpoczęto reformę administracyjną. Utworzono gminy, które miały stanowić „jednostki pierwszej instancji władzy i administracji państwowej”. Rok później wzmocniono i poszerzono kompetencje rad narodowych. W miejsce prezydiów rad narodowych wprowadzono organy jednoosobowe – wojewodów, prezydentów, naczelników. W 1975 roku zlikwidowano powiaty, co spowodowało chaos w życiu politycznym i gospodarczym. W roku 1975 zaczęto dyskusję nad nowelizacją konstytucji, która uprawomocnić miała „przewodnią rolę PZPR” i podkreślić trwałość sojuszu z ZSRR. Tworząca się opozycja skonsolidowała się wokół sprzeciwu wobec zmian. Poprawki skrytykował również Kościół, a jawny wyraz nie akceptacji wyraził katolicki poseł Stanisław Stomma, wstrzymując się od głosu podczas głosowania nad przyjęciem zmian.

Próby ratowania sytuacji w gospodarce w czerwcu 1976 roku poprzez podniesienie cen zakończyły się protestami społeczeństwa w Radomiu (atak na Komitet Wojewódzki PZPR), Ursusie oraz Płocku. Mimo ich stłumienia rząd 25 czerwca wycofał się z planowanych podwyżek. W całym kraju zorganizowano propagandowe wiece potępiające „radomskich warchołów”, jednak autorytet władz został zachwiany. Wydarzenia te przyspieszyły wytworzenie się silnej opozycji. Mimo przyjęcia w grudniu 1976 roku planu ograniczenia inwestycji oraz zwiększeniu produkcji rynkowej i eksportu, co miało przynieść zmniejszenie zadłużenia zagranicznego, w drugiej połowie lat siedemdziesiątych gospodarka Polski pogrążała się w kryzysie. Na zmniejszenie społecznego niezadowolenia nie wpłynęły zmiany we władzach, ani akcje propagandowe (głoszono hasła: „Polak potrafi”, „Budujemy drugą Polskę”). W kraju szerzyła się korupcja, zwiększał się system przywilejów dla ludzi PZPR, widoczne były braki w zaopatrzeniu, rosnące ceny, kolejki. Szalę niezadowolenia przelały zmiany z lipca 1980 roku, które doprowadziły do strajków na Wybrzeżu i powstania NSZZ „Solidarność”.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->