Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

 Ściśle powiązany z modelem medycznym. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo. objawów. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników.  Test MMPI.  Musi byd wykonywana celowo. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. Strona 4 z 31 . aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej.odpowiada modelowi biologicznemu (leki). itp. opartych na materiale opisowym. kompensacji. interwencji. pomocy. na schizofrenię.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania. odwołanie się do jednostek chorobowych. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających. psychoterapii. różnicowanie objawów. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. wyrównaniu braków. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid.w pierwotnej wersji zbadano chorych np. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. oddziaływao reedukacyjnych.

 Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. które łączymy następnie w zespoły. albo jego rozwój. nie rutynową  Pogłębiona. itp.  Jest pracą twórczą. a nie przedmiotowo. które wiązały się w grupy.chory).  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii. leczono za pomocą medykamentów. jako przedmiot do zbadania. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. Zjawisko Rumpelstilzchena. Nie po to badamy. działach.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. Udział pacjenta kooczył się na badaniu. nie było psychoterapii. żeby lekarz podjął leczenie.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. która pozwoli te problemy usunąd.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. żeby nazwad problem. bo obie badały symptomy. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa. wojsku. jak to leczyd.więzieniach. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta.opisujemy cechy. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. Skoro jest diagnoza. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. to wiadomo też. Pacjent traktowany przedmiotowo. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii. w chorobach somatycznych. w resocjalizacji. które wskazują na adaptację pacjenta. Pacjent traktowany podmiotowo. to on podejmuje decyzje. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. 2) Model funkcjonalny. jako osoba.

osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych.to. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 .dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. to psycholog wybiera osobę. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa. Jeśli brakuje rąk do pracy. psycholog powinien pomóc. ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele. co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych. Np.negocjowanie diagnozy z klientem. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. dochodzi się do wspólnego wniosku. nie może znaleźd pracy. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy.pojawia się wątek protodiagnozy. np. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego. Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja. zawiera poprzednie diagnozy. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną). negocjowanie zrozumienia na czym polega problem.

protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. twórcza. interesy stron. rolę sytuacji. Psycholog pełni też rolę społeczną.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny.relacje. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc. Strona 7 z 31 . bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie. obejmuje szerszy zakres zagadnieo.  upośledzenia.

pojęcie prototypu. Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym. nieobecnośd konfliktów. Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). poczucie koherencji.Wykład 3. wartości). Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . związanych z tym typem danych. efektywnośd funkcjonowania). co poprzednio powstrzymywało).poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju. cele. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego. opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości).czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd.przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych. Skąd to jest?  Prognostyczna.2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna). sens życia. co utrudnia rozwój osobowości.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. 20. czyli funkcjonalna).03. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się. tego.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz. dezintegracji.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca.a także samoregulacja. identyfikacja fazy. usytuowanych w przeszłości.  Diagnoza różnicowa (etiologiczna).diagnoza choroby. kompetencje. radzenie sobie.

zależnośd związaną z rolą pacjenta. 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia.fakty empiryczne). lęk przed oceną.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych).niespecyficzna Aktualnego stanu. oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej. pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao).Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. resocjalizacja nieletnich. problemy. detencja) Etapy procesu diagnozowania. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 . cele.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania. motywacje.

   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę. doświadczenie. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. narzędzia i procedury diagnostyczne. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . jaki chce zrealizowad w badaniu. do obrazu świata i siebie. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji.jasności. wiedzy i doświadczenia. ekonomii. preferencje co do stylu diagnozowania. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. system wartości. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych.

żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. łatwośd manipulowania metodą. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. lecz elastyczny  Nie szczegółowy. czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty. wymagające weryfikacji. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna.

dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych. nadzieja.jako formalna konsekwencja Przewidywanie.dyscyplinowanie toku myślenia. refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 .otoczenie)  Selekcja (wybór. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska. przemyśleniem. klasyfikacja. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. wsparcie. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym. wyjaśnienie)  Przewidywanie.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera.jako akt twórczy.

wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. stereotypów i uprzedzeo). Zrozumiały język  Zwięzłośd.04. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. ochrona osób o mniejszych możliwościach. który chce osiągnąd. by zachowywał się zgodnie z etykietą. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 . Wykład 4. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem.in. zgodnośd z teoriami. decyduje o tym. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. status. m. korzyści praktyczne. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. presja na pacjenta. osobiste właściwości badacza. Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia. 10. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. naukowośd.

zależnośd od grupy. wyższe wykształcenie. dystans społeczny. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. badanie dwóch grup (jedna badana. impulsywnośd. sztywnośd. daje niewerbalne wskazówki badanemu. od współpracowników. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. stosowanie metod testowo.np. intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm. Efekt jest powtarzalny. umieszczenie w grupie symulantów. W badaniach nad lekami i hipnozą. druga ma zachowywad się tak. IQ. z historii choroby.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. jakby była badana). stronniczośd eksperymentalna. otwartego. jest surowy. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji. poszukiwanie stymulacji.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. lęk przed etykietą)  Wyższy.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. prospołecznośd. gdy badacz ma wysoki autorytet. nieufnośd) Strona 14 z 31 . lepsza socjalizacja. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. otwartośd. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. niekonwencjonalnośd. pierwsze wrażenie.

kontrola zachowao. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 . poświęcenie uwagi.11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę. poczucie własnej wartości. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej. poziom intelektualny. Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego.

inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd. szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej. rekonstruuje.pozatekstowe. 17. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie).Wykład 5. środowiska życiowego. kultury Strona 16 z 31 . a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów. dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost. wskazywaniu racji uzasadniających taką.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe.jakościowe. wiedzy dot.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej. ilościowe. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np. wnioskuje.04. na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje.

emocjonalnych.6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny.kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia). społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 . opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany. implikowany). Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego. dosłowny. co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych.

Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek. ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa. ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. mechanizmy. związki.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . ewentualnie pytania. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie.

motywacyjne. Eriksen:  Kontekst.indywidualny. ekonomiczny. towarzyski. polityczny. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 .13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności. rodzinny.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu.stadium. kulturowy. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania. 15) Kontekst. rozwoju poznawczego. rodziną.. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą. Sied operacyjna: schemat działania.rozwoju Ego.faza. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno. cechy osobowości. społeczny. sied wartości: mechanizmy popędowo. Przepisy związane z płcią. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium. społeczeostwem. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone. seksualności. skrypty. sytuacyjny. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane….styl McAuliffe. temperament. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje. nabyte. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. funkcjonowanie w rolach. Przepisy dot. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne.

nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. chorego.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie. niemęczące Często cząstkowa. celów)  Organizacji. zakładu karnego.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna.starszej  Diagnoza osób zdrowych. współpracująca Wykład 22. dlatego metody krótkie. celowane na problem. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze. komunikacji.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka.05. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne.psychiatra Strona 20 z 31 .neuropsychologiczna.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia.chorych psychicznie. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. patriarchalna Dysfunkcja.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo. idiograficzne.mocnych stron. krótkotrwała. pary.osoby dorastającej-dorosłej.

kompetencji. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. jej przeżywanie.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy.in. w tym m. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta.4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby. odpowiedzialności. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. umiejętności. kanałów komunikacji w firmie.

stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c. związków dzieci z rodzicami.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. w czasie badania.biegłego sądowego Oparta na diagnozie.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji. kompetencji rodzicielskich. skale obserwacyjne dołączone do badania.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome. kierunków resocjalizacji. uregulowania opieki nad dziedmi.d.otoczenie społeczne. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę. emocjonalnego.zwrócenie uwagi na to. Gardner). zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. relacji dzieci. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników.):  Diagnoza w sprawach rodzinno. żeby w trakcie udzielania informacji. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 .oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej.

rodzinnych. itp. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. rówieśniczych. surdo-. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 . tyflo-. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. potrzeby seksualne.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. możliwości zatrudnienia. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania.

wychowania. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. badao (potwierdzenie. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. odrzucenie. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. rozwinięta. wszechstronna. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. sytuacja społeczna. odmowa chodzenia do szkoły. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin. ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. itd. interdyscyplinarna o dynamicznym. krótka.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. fazę kryzysu.

emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 . analiza efektów. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. behawioralnej.psychotyczny. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej. borderline. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. neurotyczny.paranoidalny.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd. odroczone badanie kontrolne Wykład 29. depresyjny. zbieranie danych o wynikach interwencji. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości.05.

konflikt między lękiem przed zlaniem.trudności w różnym nasileniu stale obecne . nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone.małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru). co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji.współpracuje z terapeutą .pacjent zmotywowany do terapii . nie odróżnia tego. zadaniem terapeuty jest je osłabid.syntoniczne .pacjent uruchamia Ego obserwujące .pacjent nakłoniony do terapii .wyraźny początek trudności .mechanizmy obronne silne i sztywne. co wewnętrzne od tego.czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny.rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna).pogorszenie ogólnego samopoczucia . atakujący .pochłonięciem zagrażającym tożsamości.terapeuta spostrzegany jako wrogi.nie uruchamia Ego obserwującego .istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami . należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami.jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych. kruche.zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej . ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna). mechanizmy obronne za słabe.pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. nie doszło do separacji. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności. a całkowitą izolacją. aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy.objawy Ego.objawy Ego.zerwanie kontaktu z rzeczywistością.nerwica  Średni.dystoniczne .indywiduacji.odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 .niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe. które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.   Klasyfikacje historyczne:  Osoby. Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru.

pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. autonomia. kliniczna. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. poczucie tożsamości. zdolności do pozostawania w samotności. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. archaiczne mechanizmy obronne. myślenie magiczne.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. ogólniki i uproszczenia w opisie). mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. dezorganizacja. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości. korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. jednak wiedzą.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. satysfakcji i kreatywności w pracy. jak i odrzucenia. nieciągłośd.

hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna. aktywności motorycznej). miejsce zamieszkania. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. mowy. itd.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo.skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. a także monitoring ambulatoryjny..czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna. niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii. wiek. parametrów fizjologicznych.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki. sytuacja życiowa. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 . rasa.

poznawcza) Musi byd idiograficzna. agresja. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego.podkładanie myśli. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. bóle przewlekłe. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. zbieractwo. astma. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie.7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. artykułowanie myśli klienta. np. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 .skale postaw. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. dubbing w wykonaniu klienta. Aleksandrowicza. przekonao. np. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości). deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne.

za : Stemplewska. Orzeczenie. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. wrażliwych informacji. co formułuje profesjonalizm. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. język profesjonalny. itd. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin.Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie. co do intymnych.skrót diagnozy.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. lecz pełny powrót jednostki. dokonany etycznie Strona 30 z 31 . innemu psychologowi. bez ograniczeo. ewentualnie przekazuje koledze. medycznego i dezadaptacyjnego.

komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?).dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 . upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec. który ma prawo do informacji.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. etykietowania.2) Orzeczenie (raport)  Raport. porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania. nie musi usłyszed wszystkiego). 3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np. z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful