Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze.  Musi byd wykonywana celowo. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną. aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników. interwencji.odpowiada modelowi biologicznemu (leki).  Ściśle powiązany z modelem medycznym. różnicowanie objawów. odwołanie się do jednostek chorobowych.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. na schizofrenię. pomocy.  Test MMPI. oddziaływao reedukacyjnych. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno. wyrównaniu braków. psychoterapii. opartych na materiale opisowym. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. itp. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak. objawów.w pierwotnej wersji zbadano chorych np. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania. kompensacji. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo. Strona 4 z 31 .ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie.

etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. żeby lekarz podjął leczenie.więzieniach. bo obie badały symptomy. w resocjalizacji. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni.opisujemy cechy. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. nie rutynową  Pogłębiona. psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. która pozwoli te problemy usunąd.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. nie było psychoterapii. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. jak to leczyd. Pacjent traktowany przedmiotowo. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem. to wiadomo też. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. itp.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. a nie przedmiotowo. 2) Model funkcjonalny. działach. to on podejmuje decyzje. które łączymy następnie w zespoły. jako osoba. Skoro jest diagnoza.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. jako przedmiot do zbadania. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii. Udział pacjenta kooczył się na badaniu. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego.chory). żeby nazwad problem. Nie po to badamy. leczono za pomocą medykamentów. które wiązały się w grupy. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. Pacjent traktowany podmiotowo. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza.  Jest pracą twórczą. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). w chorobach somatycznych.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania. Zjawisko Rumpelstilzchena. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta. wojsku.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . które wskazują na adaptację pacjenta. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. albo jego rozwój.

skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych. Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy.negocjowanie diagnozy z klientem. np. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną).  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa.to.dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. negocjowanie zrozumienia na czym polega problem. nie może znaleźd pracy. Np. co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np. dochodzi się do wspólnego wniosku. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja. osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . Jeśli brakuje rąk do pracy. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. zawiera poprzednie diagnozy.pojawia się wątek protodiagnozy. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego. to psycholog wybiera osobę. psycholog powinien pomóc.

rolę sytuacji. twórcza.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna. jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny.relacje. interesy stron. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej.  upośledzenia. Psycholog pełni też rolę społeczną.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna. obejmuje szerszy zakres zagadnieo.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie. Strona 7 z 31 .  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc.

identyfikacja fazy. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów. efektywnośd funkcjonowania). radzenie sobie. czyli funkcjonalna).diagnoza choroby. tego. cele. nieobecnośd konfliktów.Wykład 3. poczucie koherencji. Skąd to jest?  Prognostyczna. związanych z tym typem danych.przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . wartości). Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. kompetencje.poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju. dezintegracji.2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna).indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. co utrudnia rozwój osobowości. opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości).  Diagnoza różnicowa (etiologiczna). realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. 20.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego. co poprzednio powstrzymywało).a także samoregulacja.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd. sens życia.pojęcie prototypu.03. Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz. Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). usytuowanych w przeszłości. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się.

fakty empiryczne). oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej. problemy. resocjalizacja nieletnich. lęk przed oceną. pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao). detencja) Etapy procesu diagnozowania. zależnośd związaną z rolą pacjenta.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych).kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania. 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia.niespecyficzna Aktualnego stanu. cele.Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. motywacje. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 .

współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji.jasności. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę. spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . wiedzy i doświadczenia. do obrazu świata i siebie.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. ekonomii. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. preferencje co do stylu diagnozowania. narzędzia i procedury diagnostyczne. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. system wartości. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych. doświadczenie. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. jaki chce zrealizowad w badaniu.

wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. wymagające weryfikacji. lecz elastyczny  Nie szczegółowy. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . łatwośd manipulowania metodą.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty. czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi.

refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy. wsparcie. dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis.jako formalna konsekwencja Przewidywanie. wyjaśnienie)  Przewidywanie. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie.jako akt twórczy.otoczenie)  Selekcja (wybór.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera. klasyfikacja. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 . przemyśleniem. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska.dyscyplinowanie toku myślenia. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów. nadzieja.

Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu. który chce osiągnąd. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. ochrona osób o mniejszych możliwościach. zgodnośd z teoriami. stereotypów i uprzedzeo). prostota  Nie wykracza poza postawiony problem. Wykład 4. 10. status.in. korzyści praktyczne. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. Zrozumiały język  Zwięzłośd. by zachowywał się zgodnie z etykietą. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. osobiste właściwości badacza. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd. naukowośd.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. decyduje o tym. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd.04. m. presja na pacjenta. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 .2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia.

umieszczenie w grupie symulantów. daje niewerbalne wskazówki badanemu. otwartośd. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. pierwsze wrażenie.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. gdy badacz ma wysoki autorytet. otwartego. nieufnośd) Strona 14 z 31 . stronniczośd eksperymentalna. jest surowy. poszukiwanie stymulacji. z historii choroby. wyższe wykształcenie.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. badanie dwóch grup (jedna badana. lęk przed etykietą)  Wyższy. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne. od współpracowników. jakby była badana). dystans społeczny.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji. IQ.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. stosowanie metod testowo. zależnośd od grupy. impulsywnośd. intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm. Efekt jest powtarzalny. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. W badaniach nad lekami i hipnozą.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego.np. prospołecznośd. druga ma zachowywad się tak.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. niekonwencjonalnośd. sztywnośd. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny. lepsza socjalizacja. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania.

hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę.11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 . poziom intelektualny. kontrola zachowao. poczucie własnej wartości. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej. Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. poświęcenie uwagi.

posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe. rekonstruuje. wnioskuje. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np.pozatekstowe. wskazywaniu racji uzasadniających taką. szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami. dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną).Wykład 5. kultury Strona 16 z 31 . ilościowe. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. środowiska życiowego. wiedzy dot. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów. inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd. 17. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost. na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje.04. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie).jakościowe.

opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany. społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. emocjonalnych. dosłowny. Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego. co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych. czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 .kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia). implikowany).6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny.

ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera. ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie. ewentualnie pytania. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. związki. mechanizmy.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia.Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania.

motywacyjne. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą. seksualności. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu. sied wartości: mechanizmy popędowo.indywidualny. społeczeostwem. rodziną. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. polityczny. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. cechy osobowości. kulturowy. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. Sied operacyjna: schemat działania. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 .13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno.faza.stadium. Przepisy dot. funkcjonowanie w rolach.rozwoju Ego.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone. towarzyski. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium. skrypty. rodzinny. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania. sytuacyjny. Przepisy związane z płcią.. Eriksen:  Kontekst. społeczny. temperament. nabyte. rozwoju poznawczego. 15) Kontekst. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie.styl McAuliffe. ekonomiczny. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił.

a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.neuropsychologiczna.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze.psychiatra Strona 20 z 31 .Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka.chorych psychicznie. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. idiograficzne.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza.05. celów)  Organizacji. zakładu karnego. współpracująca Wykład 22.starszej  Diagnoza osób zdrowych. niemęczące Często cząstkowa.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne. krótkotrwała.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. pary. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia. komunikacji. patriarchalna Dysfunkcja. celowane na problem. chorego. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie.osoby dorastającej-dorosłej.mocnych stron. dlatego metody krótkie.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej.

:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. umiejętności. w tym m. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . kompetencji. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. odpowiedzialności.in.4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby. jej przeżywanie. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. kanałów komunikacji w firmie.

oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym.otoczenie społeczne. skale obserwacyjne dołączone do badania. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej. zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. uregulowania opieki nad dziedmi. kompetencji rodzicielskich. Gardner). żeby w trakcie udzielania informacji. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka. relacji dzieci. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją.):  Diagnoza w sprawach rodzinno. dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 . związków dzieci z rodzicami.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome. emocjonalnego. w czasie badania. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie. kierunków resocjalizacji.biegłego sądowego Oparta na diagnozie. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę.zwrócenie uwagi na to.d.

możliwości zatrudnienia. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. rówieśniczych. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania. rodzinnych. tyflo-. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. surdo-. itp. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. potrzeby seksualne.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 .

14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. badao (potwierdzenie. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. rozwinięta. odmowa chodzenia do szkoły. oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. odrzucenie. krótka.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. wychowania. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). sytuacja społeczna. wszechstronna. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin. itd. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. fazę kryzysu. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. interdyscyplinarna o dynamicznym. ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy.

jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu.psychotyczny. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 . behawioralnej.paranoidalny. zbieranie danych o wynikach interwencji. borderline. neurotyczny. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. depresyjny.05. analiza efektów. odroczone badanie kontrolne Wykład 29.

nerwica  Średni.syntoniczne . ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna).objawy Ego.pogorszenie ogólnego samopoczucia .zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej . które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.pacjent uruchamia Ego obserwujące . mechanizmy obronne za słabe.jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych. nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone.indywiduacji.pochłonięciem zagrażającym tożsamości. zadaniem terapeuty jest je osłabid.istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami . atakujący .   Klasyfikacje historyczne:  Osoby.rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna).niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru). kruche.pacjent nakłoniony do terapii . co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji.wyraźny początek trudności .czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . nie doszło do separacji. konflikt między lękiem przed zlaniem.nie uruchamia Ego obserwującego . należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami. nie odróżnia tego. a całkowitą izolacją. aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy.małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny. tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny. Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru.dystoniczne .pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy.odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 .zerwanie kontaktu z rzeczywistością.współpracuje z terapeutą . które mają zaburzenia o mniejszej intensywności.trudności w różnym nasileniu stale obecne .terapeuta spostrzegany jako wrogi. co wewnętrzne od tego.objawy Ego.pacjent zmotywowany do terapii .mechanizmy obronne silne i sztywne.

jednak wiedzą. kliniczna. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. autonomia. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. nieciągłośd. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. poczucie tożsamości. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. dezorganizacja. korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. archaiczne mechanizmy obronne. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. jak i odrzucenia. ogólniki i uproszczenia w opisie). idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. satysfakcji i kreatywności w pracy. zdolności do pozostawania w samotności. myślenie magiczne. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające.

sytuacja życiowa. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 . komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. aktywności motorycznej). niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii. a także monitoring ambulatoryjny.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. itd. miejsce zamieszkania.skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. rasa. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna..środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo. parametrów fizjologicznych. wiek. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki. mowy. hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna.czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna.

7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. Aleksandrowicza. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości). kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie. agresja. przekonao. astma.poznawcza) Musi byd idiograficzna. artykułowanie myśli klienta.skale postaw. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 . dubbing w wykonaniu klienta.podkładanie myśli. odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. bóle przewlekłe. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. np. np. zbieractwo.

za : Stemplewska. język profesjonalny. co do intymnych. Orzeczenie. itd.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. wrażliwych informacji. dokonany etycznie Strona 30 z 31 .Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. ewentualnie przekazuje koledze. medycznego i dezadaptacyjnego. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. bez ograniczeo. lecz pełny powrót jednostki. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. co formułuje profesjonalizm. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin. innemu psychologowi.skrót diagnozy.

3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np. nie musi usłyszed wszystkiego). upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany. który ma prawo do informacji. etykietowania.2) Orzeczenie (raport)  Raport. komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania.dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful