Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid. wyrównaniu braków. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników. objawów. interwencji. różnicowanie objawów. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. Strona 4 z 31 . Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. opartych na materiale opisowym.w pierwotnej wersji zbadano chorych np. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających. psychoterapii. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. na schizofrenię.  Ściśle powiązany z modelem medycznym.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną. odwołanie się do jednostek chorobowych. pomocy.odpowiada modelowi biologicznemu (leki).  Test MMPI. kompensacji.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. oddziaływao reedukacyjnych. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak.  Musi byd wykonywana celowo. itp. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne.

jako przedmiot do zbadania.opisujemy cechy. żeby nazwad problem. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. nie było psychoterapii. albo jego rozwój. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. wojsku.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. jako osoba. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. Zjawisko Rumpelstilzchena.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. to on podejmuje decyzje.  Jest pracą twórczą. w chorobach somatycznych. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. które wiązały się w grupy. Nie po to badamy.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania. psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody. działach. które wskazują na adaptację pacjenta. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa. która pozwoli te problemy usunąd. Pacjent traktowany podmiotowo. żeby lekarz podjął leczenie.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy. jak to leczyd. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego.więzieniach. nie rutynową  Pogłębiona.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii. Pacjent traktowany przedmiotowo.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. a nie przedmiotowo. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta. w resocjalizacji. leczono za pomocą medykamentów. Skoro jest diagnoza.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem. itp. bo obie badały symptomy. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. 2) Model funkcjonalny. to wiadomo też. które łączymy następnie w zespoły. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. Udział pacjenta kooczył się na badaniu. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii.chory). Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne.

skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja. Jeśli brakuje rąk do pracy. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np.to. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny. to psycholog wybiera osobę.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa. Np. zawiera poprzednie diagnozy. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. dochodzi się do wspólnego wniosku.dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa.pojawia się wątek protodiagnozy. psycholog powinien pomóc. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo. negocjowanie zrozumienia na czym polega problem. Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. np. nie może znaleźd pracy.negocjowanie diagnozy z klientem. osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną).

protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna. jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie.  upośledzenia. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. rolę sytuacji. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie.relacje. interesy stron. Psycholog pełni też rolę społeczną.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna. obejmuje szerszy zakres zagadnieo. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. twórcza. Strona 7 z 31 .

identyfikacja fazy. Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. nieobecnośd konfliktów. Skąd to jest?  Prognostyczna. cele. sens życia. czyli funkcjonalna). co poprzednio powstrzymywało).diagnoza choroby. efektywnośd funkcjonowania).2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna). opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości).Wykład 3. usytuowanych w przeszłości.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca. Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa.poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju.pojęcie prototypu. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 .przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych. 20. dezintegracji. radzenie sobie. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. związanych z tym typem danych.  Diagnoza różnicowa (etiologiczna). kompetencje.03. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się. poczucie koherencji. co utrudnia rozwój osobowości. realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje.a także samoregulacja. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów. Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). wartości).pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. tego.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa.

interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao). pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe. cele. lęk przed oceną.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami. problemy. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 . 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych). zależnośd związaną z rolą pacjenta.fakty empiryczne). resocjalizacja nieletnich. detencja) Etapy procesu diagnozowania.Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej.niespecyficzna Aktualnego stanu. motywacje.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania.

kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. jaki chce zrealizowad w badaniu. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. ekonomii.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. system wartości. wiedzy i doświadczenia. doświadczenie. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych. do obrazu świata i siebie. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. preferencje co do stylu diagnozowania. współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. narzędzia i procedury diagnostyczne.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji.jasności. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 .

ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. wymagające weryfikacji. czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. łatwośd manipulowania metodą. żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . lecz elastyczny  Nie szczegółowy. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny.

nadzieja. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie. refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy.jako akt twórczy. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty. wsparcie. klasyfikacja.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym.otoczenie)  Selekcja (wybór.jako formalna konsekwencja Przewidywanie. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis.dyscyplinowanie toku myślenia. przemyśleniem.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek. wyjaśnienie)  Przewidywanie. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 .

stereotypów i uprzedzeo). 10. naukowośd. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. zgodnośd z teoriami. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem. m. decyduje o tym.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia.04. Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. osobiste właściwości badacza. presja na pacjenta. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. korzyści praktyczne. ochrona osób o mniejszych możliwościach. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. status.in. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd. by zachowywał się zgodnie z etykietą. Wykład 4. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. Zrozumiały język  Zwięzłośd. który chce osiągnąd. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 .

W badaniach nad lekami i hipnozą. lepsza socjalizacja. badanie dwóch grup (jedna badana.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. nieufnośd) Strona 14 z 31 . samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. daje niewerbalne wskazówki badanemu. niekonwencjonalnośd. stosowanie metod testowo.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. druga ma zachowywad się tak. impulsywnośd. stronniczośd eksperymentalna. gdy badacz ma wysoki autorytet. jakby była badana). intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm. od współpracowników. jest surowy. pierwsze wrażenie.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. wyższe wykształcenie. dystans społeczny. Efekt jest powtarzalny. otwartośd.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny. lęk przed etykietą)  Wyższy. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne. sztywnośd. poszukiwanie stymulacji. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. IQ. umieszczenie w grupie symulantów.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. otwartego. zależnośd od grupy.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji.np. z historii choroby. prospołecznośd. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania.

dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę. poczucie własnej wartości. poziom intelektualny. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 . poświęcenie uwagi. Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. kontrola zachowao.11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają.

jakościowe. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np. wiedzy dot. szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami. na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje. ilościowe. inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd.Wykład 5. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów.04. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie). rekonstruuje. wskazywaniu racji uzasadniających taką. środowiska życiowego. kultury Strona 16 z 31 . dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). 17. wnioskuje.pozatekstowe.

społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 .kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia). opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany. co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych.6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny. implikowany). emocjonalnych. dosłowny. Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego.

mechanizmy. związki. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie. ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa.Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. ewentualnie pytania. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek.

rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje. Sied operacyjna: schemat działania.stadium. rozwoju poznawczego. towarzyski.styl McAuliffe. kulturowy. temperament. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone. Przepisy związane z płcią. sytuacyjny. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie. rodzinny. cechy osobowości. społeczny. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą.faza. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu. polityczny. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 . sied wartości: mechanizmy popędowo.13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności.indywidualny. funkcjonowanie w rolach. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania. Przepisy dot.motywacyjne. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił. ekonomiczny.. społeczeostwem. Eriksen:  Kontekst. nabyte. rodziną. seksualności. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. skrypty.rozwoju Ego. 15) Kontekst.

procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza. idiograficzne. krótkotrwała. komunikacji. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. pary. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo.osoby dorastającej-dorosłej.psychiatra Strona 20 z 31 . zakładu karnego.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna.chorych psychicznie. współpracująca Wykład 22.starszej  Diagnoza osób zdrowych. celowane na problem. chorego. celów)  Organizacji. niemęczące Często cząstkowa. patriarchalna Dysfunkcja. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia.neuropsychologiczna.05. dlatego metody krótkie. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki.mocnych stron.

kompetencji. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . odpowiedzialności.in. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta. w tym m. kanałów komunikacji w firmie. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. jej przeżywanie.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk.4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. umiejętności. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego.

umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. skale obserwacyjne dołączone do badania. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka.otoczenie społeczne.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę. żeby w trakcie udzielania informacji. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c. Gardner). kierunków resocjalizacji. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników.):  Diagnoza w sprawach rodzinno. relacji dzieci.oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci. zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja.zwrócenie uwagi na to.d. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome. w czasie badania.biegłego sądowego Oparta na diagnozie. emocjonalnego. uregulowania opieki nad dziedmi. kompetencji rodzicielskich. dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 . zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi. związków dzieci z rodzicami.

rodzinnych. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. rówieśniczych. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 . możliwości zatrudnienia. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. itp. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. potrzeby seksualne. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej. surdo-. tyflo-.

niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. badao (potwierdzenie.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. itd. fazę kryzysu. interdyscyplinarna o dynamicznym. odmowa chodzenia do szkoły. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. odrzucenie. wszechstronna. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . wychowania. oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. rozwinięta. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. sytuacja społeczna. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. krótka.

neurotyczny. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. depresyjny. borderline. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 .psychotyczny.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd. analiza efektów. behawioralnej.paranoidalny.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. zbieranie danych o wynikach interwencji.05. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. odroczone badanie kontrolne Wykład 29.

pacjent nakłoniony do terapii .objawy Ego.odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 .pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna). należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru). nie doszło do separacji.małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny. atakujący .indywiduacji.rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna). zadaniem terapeuty jest je osłabid.jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych.objawy Ego.pacjent zmotywowany do terapii . aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy.mechanizmy obronne silne i sztywne.nerwica  Średni.trudności w różnym nasileniu stale obecne . tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny. nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone. co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności.pogorszenie ogólnego samopoczucia . mechanizmy obronne za słabe.czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . a całkowitą izolacją.zerwanie kontaktu z rzeczywistością.niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe.dystoniczne .istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami .pacjent uruchamia Ego obserwujące . Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru. co wewnętrzne od tego.pochłonięciem zagrażającym tożsamości.współpracuje z terapeutą . które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.syntoniczne .zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej . kruche. konflikt między lękiem przed zlaniem.   Klasyfikacje historyczne:  Osoby.nie uruchamia Ego obserwującego .terapeuta spostrzegany jako wrogi. nie odróżnia tego.wyraźny początek trudności .

problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. ogólniki i uproszczenia w opisie). korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. kliniczna. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . dezorganizacja.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. zdolności do pozostawania w samotności. myślenie magiczne. nieciągłośd. archaiczne mechanizmy obronne. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. jednak wiedzą.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. jak i odrzucenia. satysfakcji i kreatywności w pracy. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości. autonomia. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. poczucie tożsamości. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne.

w innych nie) Jest raczej probabilistyczna. rasa.. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. wiek. aktywności motorycznej). hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna. sytuacja życiowa. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 . miejsce zamieszkania. a także monitoring ambulatoryjny.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii. mowy.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo.czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna. itd. parametrów fizjologicznych.skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki.

astma. agresja.7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi.poznawcza) Musi byd idiograficzna. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. zbieractwo. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie. np. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 . Aleksandrowicza. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. dubbing w wykonaniu klienta. odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. bóle przewlekłe. przekonao. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości).skale postaw. np. artykułowanie myśli klienta. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego.podkładanie myśli.

itd. za : Stemplewska. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. innemu psychologowi. bez ograniczeo. medycznego i dezadaptacyjnego. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. dokonany etycznie Strona 30 z 31 .  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. język profesjonalny. co do intymnych. ewentualnie przekazuje koledze. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin.skrót diagnozy. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to.Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie. co formułuje profesjonalizm.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. Orzeczenie. wrażliwych informacji. lecz pełny powrót jednostki.

porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania.dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 . który ma prawo do informacji. komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany. 3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np. etykietowania. nie musi usłyszed wszystkiego). upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec.2) Orzeczenie (raport)  Raport.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful