Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy.  Ściśle powiązany z modelem medycznym. opartych na materiale opisowym. interwencji. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. kompensacji. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania. pomocy.  Test MMPI. oddziaływao reedukacyjnych.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo.  Musi byd wykonywana celowo. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. na schizofrenię. odwołanie się do jednostek chorobowych.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną. wyrównaniu braków. Strona 4 z 31 .odpowiada modelowi biologicznemu (leki).w pierwotnej wersji zbadano chorych np. itp. różnicowanie objawów.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. psychoterapii. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. objawów.

nie było psychoterapii.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania. w chorobach somatycznych. wojsku. jak to leczyd. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. Zjawisko Rumpelstilzchena.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce. jako osoba.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. to wiadomo też. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza.chory).  Jest pracą twórczą. to on podejmuje decyzje. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. które wskazują na adaptację pacjenta.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. żeby lekarz podjął leczenie. które wiązały się w grupy.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem.opisujemy cechy. które łączymy następnie w zespoły. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. itp. jako przedmiot do zbadania.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy. a nie przedmiotowo. nie rutynową  Pogłębiona. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. w resocjalizacji. Pacjent traktowany podmiotowo. leczono za pomocą medykamentów. działach. Nie po to badamy. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. żeby nazwad problem. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego. Udział pacjenta kooczył się na badaniu. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. 2) Model funkcjonalny.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii. albo jego rozwój. Skoro jest diagnoza.więzieniach. bo obie badały symptomy. która pozwoli te problemy usunąd. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). Pacjent traktowany przedmiotowo.

co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny. psycholog powinien pomóc. Jeśli brakuje rąk do pracy. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną). osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych.pojawia się wątek protodiagnozy. np. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych.to. dochodzi się do wspólnego wniosku. Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. Np. nie może znaleźd pracy. negocjowanie zrozumienia na czym polega problem.dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . to psycholog wybiera osobę.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa.negocjowanie diagnozy z klientem. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. zawiera poprzednie diagnozy.

jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny. interesy stron. protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna.relacje.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna. twórcza. Psycholog pełni też rolę społeczną.  upośledzenia.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. obejmuje szerszy zakres zagadnieo. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. Strona 7 z 31 . rolę sytuacji.

skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego. Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . dezintegracji. cele. opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości). Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. Skąd to jest?  Prognostyczna. radzenie sobie. co poprzednio powstrzymywało). co utrudnia rozwój osobowości.poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju.pojęcie prototypu.03. usytuowanych w przeszłości. poczucie koherencji.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca. tego.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. czyli funkcjonalna). efektywnośd funkcjonowania). jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. kompetencje.2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna).przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje. 20.diagnoza choroby. realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.  Diagnoza różnicowa (etiologiczna). Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). wartości). związanych z tym typem danych.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd. nieobecnośd konfliktów.Wykład 3.a także samoregulacja. sens życia. identyfikacja fazy.

lęk przed oceną. 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia. zależnośd związaną z rolą pacjenta.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania. resocjalizacja nieletnich. detencja) Etapy procesu diagnozowania.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami. cele.niespecyficzna Aktualnego stanu. problemy. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 .Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna.fakty empiryczne). motywacje.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao). oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej. pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych).

spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji. doświadczenie. system wartości.jasności. ekonomii. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. do obrazu świata i siebie.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. preferencje co do stylu diagnozowania. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . narzędzia i procedury diagnostyczne. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. jaki chce zrealizowad w badaniu. wiedzy i doświadczenia. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę.

wymagające weryfikacji.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny. czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. lecz elastyczny  Nie szczegółowy. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. łatwośd manipulowania metodą. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty.

dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 .jako akt twórczy. nadzieja.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty.otoczenie)  Selekcja (wybór. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie.dyscyplinowanie toku myślenia. przemyśleniem. wyjaśnienie)  Przewidywanie. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska.jako formalna konsekwencja Przewidywanie. wsparcie.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek. refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym. klasyfikacja.

Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd. który chce osiągnąd. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. by zachowywał się zgodnie z etykietą. m.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu.in. Wykład 4. zgodnośd z teoriami. naukowośd. stereotypów i uprzedzeo). status. ochrona osób o mniejszych możliwościach. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. korzyści praktyczne. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd. 10. Zrozumiały język  Zwięzłośd. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 . kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład.04. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. osobiste właściwości badacza. presja na pacjenta. decyduje o tym.

 Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. wyższe wykształcenie. otwartego. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. badanie dwóch grup (jedna badana.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. stronniczośd eksperymentalna. otwartośd. druga ma zachowywad się tak. Efekt jest powtarzalny.np. poszukiwanie stymulacji. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. niekonwencjonalnośd. daje niewerbalne wskazówki badanemu. pierwsze wrażenie. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. gdy badacz ma wysoki autorytet. impulsywnośd. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm. stosowanie metod testowo. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania. nieufnośd) Strona 14 z 31 . sztywnośd. od współpracowników. prospołecznośd. jest surowy. zależnośd od grupy. lepsza socjalizacja.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego. lęk przed etykietą)  Wyższy. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. W badaniach nad lekami i hipnozą. IQ. jakby była badana). dystans społeczny. umieszczenie w grupie symulantów. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny. z historii choroby.

Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej.11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. kontrola zachowao. poczucie własnej wartości. poświęcenie uwagi. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę. poziom intelektualny. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 .

Wykład 5. na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje.pozatekstowe. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów. wskazywaniu racji uzasadniających taką. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie). dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). rekonstruuje.jakościowe. środowiska życiowego. 17.04. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. kultury Strona 16 z 31 . szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami. ilościowe.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe. inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej. wiedzy dot. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost. wnioskuje.

opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany. Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego.6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny.kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia). dosłowny. co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych. implikowany). czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 . społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. emocjonalnych.

środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 .Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. związki. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia. ewentualnie pytania. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek. ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. mechanizmy. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera. ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji.

fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium.styl McAuliffe.rozwoju Ego.stadium. funkcjonowanie w rolach. ekonomiczny. rodziną. Sied operacyjna: schemat działania. nabyte. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania. seksualności. skrypty. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie. społeczeostwem.13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 . że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. Przepisy związane z płcią. towarzyski. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą. temperament. Eriksen:  Kontekst. polityczny.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. rodzinny.faza. społeczny. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił. Przepisy dot. rozwoju poznawczego. sytuacyjny..indywidualny.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu. 15) Kontekst. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno. cechy osobowości. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje. kulturowy. sied wartości: mechanizmy popędowo.motywacyjne.

chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie.neuropsychologiczna. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze. celowane na problem. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne. pary. krótkotrwała. idiograficzne. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.05.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna.chorych psychicznie.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza. niemęczące Często cząstkowa.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. celów)  Organizacji.mocnych stron. współpracująca Wykład 22.psychiatra Strona 20 z 31 .odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej. dlatego metody krótkie. zakładu karnego. patriarchalna Dysfunkcja. komunikacji.starszej  Diagnoza osób zdrowych. chorego.osoby dorastającej-dorosłej.

kanałów komunikacji w firmie. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd.in.4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . umiejętności.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. jej przeżywanie. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. odpowiedzialności. w tym m. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk. kompetencji. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta.

stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji.):  Diagnoza w sprawach rodzinno. Gardner). zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją. związków dzieci z rodzicami. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. żeby w trakcie udzielania informacji. emocjonalnego. skale obserwacyjne dołączone do badania. zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. uregulowania opieki nad dziedmi.otoczenie społeczne.d.zwrócenie uwagi na to. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie.biegłego sądowego Oparta na diagnozie.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej. dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 . a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome.oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników. relacji dzieci. w czasie badania. kompetencji rodzicielskich. kierunków resocjalizacji. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka.

rówieśniczych. potrzeby seksualne. tyflo-. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. surdo-. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 . itp.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. możliwości zatrudnienia. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania. rodzinnych.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny.

ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. odmowa chodzenia do szkoły.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. krótka. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. fazę kryzysu. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. itd. wszechstronna. wychowania. odrzucenie. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. rozwinięta. sytuacja społeczna. interdyscyplinarna o dynamicznym. badao (potwierdzenie. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego.

behawioralnej. analiza efektów. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy. borderline. depresyjny.psychotyczny.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd. odroczone badanie kontrolne Wykład 29. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości.05.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej. neurotyczny. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 .paranoidalny. zbieranie danych o wynikach interwencji. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru.

objawy Ego. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności.pacjent uruchamia Ego obserwujące .syntoniczne . należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami. Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru.nerwica  Średni. kruche.pacjent nakłoniony do terapii .zerwanie kontaktu z rzeczywistością. konflikt między lękiem przed zlaniem.objawy Ego.istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami .rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna). nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru).terapeuta spostrzegany jako wrogi. a całkowitą izolacją.współpracuje z terapeutą .zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej .trudności w różnym nasileniu stale obecne .pacjent zmotywowany do terapii .dystoniczne .   Klasyfikacje historyczne:  Osoby. nie doszło do separacji. zadaniem terapeuty jest je osłabid.odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 .pochłonięciem zagrażającym tożsamości. ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna).jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych. co wewnętrzne od tego.pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. mechanizmy obronne za słabe.czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny.indywiduacji. atakujący . co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji.pogorszenie ogólnego samopoczucia .wyraźny początek trudności . aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy. nie odróżnia tego.mechanizmy obronne silne i sztywne.nie uruchamia Ego obserwującego .małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny.niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe. które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.

nieciągłośd. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. myślenie magiczne. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. jak i odrzucenia. zdolności do pozostawania w samotności.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości. archaiczne mechanizmy obronne. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. poczucie tożsamości. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. satysfakcji i kreatywności w pracy. ogólniki i uproszczenia w opisie). korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. autonomia.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające. kliniczna. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. jednak wiedzą. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. dezorganizacja.

itd. a także monitoring ambulatoryjny. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna. miejsce zamieszkania. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. aktywności motorycznej). wiek. komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 . niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki. mowy. hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna..czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. sytuacja życiowa. parametrów fizjologicznych.skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. rasa.

bóle przewlekłe. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof.7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości).poznawcza) Musi byd idiograficzna. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. artykułowanie myśli klienta. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. np. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 .skale postaw. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. dubbing w wykonaniu klienta. przekonao. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. np. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. agresja. odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd.podkładanie myśli. Aleksandrowicza. astma. zbieractwo. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne.

Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie. lecz pełny powrót jednostki. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. bez ograniczeo. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. wrażliwych informacji. itd. co formułuje profesjonalizm. za : Stemplewska.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. innemu psychologowi. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. dokonany etycznie Strona 30 z 31 .PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. ewentualnie przekazuje koledze. Orzeczenie. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. język profesjonalny. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin.skrót diagnozy. medycznego i dezadaptacyjnego. co do intymnych.

3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np. nie musi usłyszed wszystkiego). komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). który ma prawo do informacji.dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 . etykietowania.2) Orzeczenie (raport)  Raport. porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany. upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec.