Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

na schizofrenię.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak.  Ściśle powiązany z modelem medycznym.  Musi byd wykonywana celowo. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających.  Test MMPI. deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. kompensacji. objawów. aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. interwencji. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną. pomocy. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy. itp. różnicowanie objawów. opartych na materiale opisowym. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka. psychoterapii. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. odwołanie się do jednostek chorobowych.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  ….w pierwotnej wersji zbadano chorych np.odpowiada modelowi biologicznemu (leki). jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. Strona 4 z 31 . wyrównaniu braków. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo. oddziaływao reedukacyjnych. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno.

holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . które wiązały się w grupy. wojsku. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem. bo obie badały symptomy.opisujemy cechy. a nie przedmiotowo. które wskazują na adaptację pacjenta.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. albo jego rozwój. Nie po to badamy. jako osoba. to on podejmuje decyzje. żeby nazwad problem. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. Zjawisko Rumpelstilzchena.  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy. która pozwoli te problemy usunąd. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii. w resocjalizacji. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce. nie było psychoterapii.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. leczono za pomocą medykamentów. które łączymy następnie w zespoły.  Jest pracą twórczą. itp. jak to leczyd. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. Skoro jest diagnoza. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. jako przedmiot do zbadania.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską.chory). Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. w chorobach somatycznych. nie rutynową  Pogłębiona.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. to wiadomo też. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta. działach. żeby lekarz podjął leczenie.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. Pacjent traktowany podmiotowo. psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody. gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). Udział pacjenta kooczył się na badaniu. 2) Model funkcjonalny. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. Pacjent traktowany przedmiotowo.więzieniach.

ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele.pojawia się wątek protodiagnozy. Np. dochodzi się do wspólnego wniosku. Jeśli brakuje rąk do pracy.negocjowanie diagnozy z klientem. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. zawiera poprzednie diagnozy. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. negocjowanie zrozumienia na czym polega problem. nie może znaleźd pracy. np. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . to psycholog wybiera osobę.to. osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych. psycholog powinien pomóc.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego.dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną). Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa.

mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. Strona 7 z 31 .dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna. interesy stron. jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie.  upośledzenia. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej. Psycholog pełni też rolę społeczną. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. obejmuje szerszy zakres zagadnieo. rolę sytuacji.relacje. protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna. twórcza.

20. Skąd to jest?  Prognostyczna.  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. sens życia. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz.  Diagnoza różnicowa (etiologiczna). Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. usytuowanych w przeszłości. czyli funkcjonalna). Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. dezintegracji.03. radzenie sobie. identyfikacja fazy. co utrudnia rozwój osobowości.przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych. tego. wartości). klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów.poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju. Co to jest?  Genetyczna (kauzalna). co poprzednio powstrzymywało).pojęcie prototypu. efektywnośd funkcjonowania). związanych z tym typem danych. cele. kompetencje.Wykład 3. opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości). realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje. poczucie koherencji.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd.a także samoregulacja.2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna).diagnoza choroby. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego. nieobecnośd konfliktów.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca.

detencja) Etapy procesu diagnozowania.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych). problemy. lęk przed oceną.lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao). resocjalizacja nieletnich.Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 .niespecyficzna Aktualnego stanu. oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania. 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia. motywacje. cele.fakty empiryczne). zależnośd związaną z rolą pacjenta. pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe.

co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. ekonomii. wiedzy i doświadczenia. preferencje co do stylu diagnozowania. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. narzędzia i procedury diagnostyczne. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji.jasności. system wartości. jaki chce zrealizowad w badaniu.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. doświadczenie.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. do obrazu świata i siebie. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych.

lecz elastyczny  Nie szczegółowy. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. wymagające weryfikacji. łatwośd manipulowania metodą.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny.

jako formalna konsekwencja Przewidywanie. dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym.jako akt twórczy. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis.dyscyplinowanie toku myślenia. klasyfikacja.otoczenie)  Selekcja (wybór. wsparcie. gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. przemyśleniem. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów. nadzieja. refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 . rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie. wyjaśnienie)  Przewidywanie. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane.

04. stereotypów i uprzedzeo). ochrona osób o mniejszych możliwościach. decyduje o tym. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. 10. co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 . usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia. osobiste właściwości badacza. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem.in. naukowośd. presja na pacjenta. status.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. zgodnośd z teoriami. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. który chce osiągnąd. Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta. Zrozumiały język  Zwięzłośd. m. by zachowywał się zgodnie z etykietą. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. Wykład 4. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. korzyści praktyczne. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza.

IQ. sztywnośd.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji. nieufnośd) Strona 14 z 31 . intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs.np. impulsywnośd. nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny. stosowanie metod testowo. daje niewerbalne wskazówki badanemu. W badaniach nad lekami i hipnozą. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje. otwartego. dystans społeczny. z historii choroby. niekonwencjonalnośd. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. wyższe wykształcenie. jakby była badana). gdy badacz ma wysoki autorytet. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. zależnośd od grupy. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. stronniczośd eksperymentalna.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. od współpracowników.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego. Efekt jest powtarzalny. pierwsze wrażenie. prospołecznośd. umieszczenie w grupie symulantów. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania. lepsza socjalizacja. badanie dwóch grup (jedna badana. otwartośd. lęk przed etykietą)  Wyższy.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. poszukiwanie stymulacji. druga ma zachowywad się tak. jest surowy.

Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego. poziom intelektualny. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. poczucie własnej wartości. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 . poświęcenie uwagi. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę.11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. kontrola zachowao. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej.

rekonstruuje.jakościowe.pozatekstowe.Wykład 5. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd. kultury Strona 16 z 31 . środowiska życiowego. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np. na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje. 17. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów. wnioskuje.04.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie). wskazywaniu racji uzasadniających taką. wiedzy dot. ilościowe. szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami.

co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych. implikowany).kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia).6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny. Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego. emocjonalnych. społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany. dosłowny. czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 .

ewentualnie pytania. ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne.Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa. mechanizmy. związki. luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia.

kulturowy. społeczeostwem. Sied operacyjna: schemat działania. seksualności. Przepisy związane z płcią. cechy osobowości. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje.13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności. temperament. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. ekonomiczny. skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił. Eriksen:  Kontekst. nabyte.indywidualny.rozwoju Ego. społeczny. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. polityczny.motywacyjne. towarzyski. funkcjonowanie w rolach. Przepisy dot. sytuacyjny. 15) Kontekst.faza. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone. sied wartości: mechanizmy popędowo. rodziną. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu.styl McAuliffe. rozwoju poznawczego.. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą. skrypty.stadium. rodzinny. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 . aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania.

psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna. krótkotrwała. celów)  Organizacji.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna.psychiatra Strona 20 z 31 . komunikacji.osoby dorastającej-dorosłej. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie. idiograficzne.05. współpracująca Wykład 22. niemęczące Często cząstkowa. dlatego metody krótkie. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.neuropsychologiczna.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo.starszej  Diagnoza osób zdrowych. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze. zakładu karnego. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza. pary. chorego.mocnych stron.chorych psychicznie. celowane na problem. patriarchalna Dysfunkcja.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej.

kanałów komunikacji w firmie. kompetencji.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. w tym m. umiejętności. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk.in. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta.4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. jej przeżywanie. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. odpowiedzialności. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy.

sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 . żeby w trakcie udzielania informacji. kierunków resocjalizacji. zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. związków dzieci z rodzicami.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym.zwrócenie uwagi na to.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c.otoczenie społeczne. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją. uregulowania opieki nad dziedmi. skale obserwacyjne dołączone do badania. emocjonalnego. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie.oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci.):  Diagnoza w sprawach rodzinno.d. relacji dzieci.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. w czasie badania. Gardner). stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników.biegłego sądowego Oparta na diagnozie. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome.psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej. kompetencji rodzicielskich. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej.

potrzeby seksualne. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej.11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. rodzinnych. tyflo-. możliwości zatrudnienia. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania. surdo-. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 .)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. itp. rówieśniczych.

ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. itd. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego. badao (potwierdzenie. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. odrzucenie. rozwinięta. sytuacja społeczna. krótka. wszechstronna. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. interdyscyplinarna o dynamicznym. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. odmowa chodzenia do szkoły.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . fazę kryzysu. wychowania. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin.

odroczone badanie kontrolne Wykład 29.psychotyczny.paranoidalny. neurotyczny. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. zbieranie danych o wynikach interwencji. analiza efektów. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 .05. borderline. behawioralnej.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd. na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej. depresyjny. organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości.

tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny. mechanizmy obronne za słabe. nie doszło do separacji.nie uruchamia Ego obserwującego .objawy Ego.pacjent nakłoniony do terapii .zerwanie kontaktu z rzeczywistością.jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych. konflikt między lękiem przed zlaniem.niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe.wyraźny początek trudności .pacjent uruchamia Ego obserwujące .istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami . Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru. a całkowitą izolacją.trudności w różnym nasileniu stale obecne . nie odróżnia tego. nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone.   Klasyfikacje historyczne:  Osoby. aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy.zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej .syntoniczne .pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna). kruche.terapeuta spostrzegany jako wrogi.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru).czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt .objawy Ego. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności.indywiduacji.mechanizmy obronne silne i sztywne.pogorszenie ogólnego samopoczucia .pacjent zmotywowany do terapii .małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny. zadaniem terapeuty jest je osłabid.rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna).odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 . które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby.pochłonięciem zagrażającym tożsamości. co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji. co wewnętrzne od tego.dystoniczne . atakujący . należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami.współpracuje z terapeutą .nerwica  Średni.

autonomia.   Ścisły kontakt z rzeczywistością. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. kliniczna. dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. jak i odrzucenia. problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. poczucie tożsamości. korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. archaiczne mechanizmy obronne. że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . myślenie magiczne. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości. dezorganizacja. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. jednak wiedzą. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. nieciągłośd. ogólniki i uproszczenia w opisie). zdolności do pozostawania w samotności. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. satysfakcji i kreatywności w pracy.

mowy.czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 . komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. itd. rasa. wiek. Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna. niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii.. parametrów fizjologicznych. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki. a także monitoring ambulatoryjny. sytuacja życiowa. miejsce zamieszkania.skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. aktywności motorycznej).

odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji.poznawcza) Musi byd idiograficzna. agresja. zbieractwo.podkładanie myśli. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi.skale postaw. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie. dubbing w wykonaniu klienta. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli.7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. bóle przewlekłe. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 . astma. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. artykułowanie myśli klienta. Aleksandrowicza. przekonao. np. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości). uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. np.

język profesjonalny. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin. co do intymnych. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6. wrażliwych informacji. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np.Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie. itd. co formułuje profesjonalizm. lecz pełny powrót jednostki. dokonany etycznie Strona 30 z 31 . innemu psychologowi.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. ewentualnie przekazuje koledze. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. medycznego i dezadaptacyjnego.skrót diagnozy. Orzeczenie. bez ograniczeo. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. za : Stemplewska.

z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany.2) Orzeczenie (raport)  Raport.produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. 3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np. etykietowania. który ma prawo do informacji. upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec. komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). nie musi usłyszed wszystkiego).dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 . porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania.