Diagnoza psychologiczna

Wykład 1 i 2. 27.02.2013, 13.03.2013

Zaliczenie dwiczeo: praca pisemna, diagnoza pod kątem odporności psycho- fizycznej. Egzamin testowy, próg 60%. 1)     Diagnoza- z greckiego diagnosis (rozróżnianie, osądzanie, ocena) Dia- przez Gignosk- wiedzied Gnose- wiedza osiągnięta pośrednio Diagnostike, diagnostike techne- sztuka odróżniania, różnicowania za pomocą pośredniego poznawania.

2) Nauka czy sztuka? Schemat procesu poznania diagnostycznego wg Ziemskiego. Intuicja rozumiana jako skrócone rozpoznanie oparte o doświadczenie

dane doświadczenia (zbiór cech dotyczący pewnego stanu rzeczy) Uzasadnienie, rozumowanie różnicujące 3)           

Pojęcia typów, gatunków

Diagnozowanie jako czynnośd poznawcza: Zbieranie informacji Tworzenie warunków dla pozyskania informacji Analiza i synteza Integrowanie informacji Wychodzenie poza Hipotekowanie, podejmowanie decyzji Rozwiązywanie problemów dostarczone informacje Rozumowanie, porównywanie Wnioskowanie, uogólnianie, indywidualizowanie Uzasadnianie Korzystanie z wiedzy i doświadczenia Przetwarzanie danych, a nie tylko ich rejestracja- interesują nas nie zachowania lecz informacje, które niosą

Strona 1 z 31

4)     

Diagnozowanie jako modelowanie: Modelowanie w umyśle diagnosty osobowości badanego, jego środowiska Model jest uproszczoną wersją obiektu, co umożliwia jego analizę Zawiera kluczowe elementy zjawiska i relacje między nimi Umożliwia prześledzenie konsekwencji podjęcia lub niepodejmowania interwencji po zdiagnozowaniu Obejmuje określony zakres czasowy

5) Diagnozowanie jako sytuacja emotogenna:  Badany: koniecznośd ujawnienia prywatności, wstyd, zażenowanie, lęk przed oceną, poczucie podporządkowania się  Badający: ciekawośd drugiego człowieka, życzliwośd, bezstronnośd lub poczucie omnipotencji, dominacja, pokusa manipulowania 6)     Diagnozowanie jako złożona sytuacja społeczna: Sytuacja komunikacji interpersonalnej (werbalnej i niewerbalnej) Obie strony odgrywają przyjęte role społeczne Badany: potrzeba aprobaty społecznej, pożądana autoprezentacja, wnosi swój stosunek do osób znaczących Badający: potrzeba akceptacji w roli zawodowej, aprobaty środowiska, uznania, wnosi swoje wyobrażenia o pełnieniu roli i doświadczenia społeczne i zawodowe

7) Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna:  Trzy filary kompetencji:  Wiedza  Umiejętności (praktyczne i interpersonalne)  System wartości  Dodatkowe kompetencji w różnych specyficznych dziedzinach diagnozowania 8) Diagnozowanie jako interwencja:  Wejście w interakcję diagnostyczną zmienia diagnozowanego człowieka dzięki:  Wynikom przeprowadzonego badania i podjęciu interwencji  Autorefleksji podczas badania  Kontaktowi z otwartą i empatyczną, nie oceniającą osobą  Wynikom przeprowadzonego badania i nadaniu etykiety 9)    Komplementarnośd diagnozy i terapii: Diagnoza jest podstawą terapii W trakcie działania terapeutycznego dokonywana jest dalsza diagnoza Po jego zakooczeniu konieczna jest ocena rezultatów terapii

Strona 2 z 31

10)      

Czym jest diagnoza? Proces postępowania diagnostycznego Efekt tego procesu (wynik badania, orzeczenie) Tymczasowa hipoteza robocza Ostateczna odpowiedź na pytanie „jakim jest człowiek” Proces monitorowania w trakcie działania diagnostycznego Dziedzina nauki i praktyki

11) Różne definicje diagnozy:  Witmer 1896: diagnoza psychologiczna to proces zmierzający do zrozumienia, przewidywania i usprawniania zachowania jednostki  Rosenzweig: diagnoza psychologiczna, ujęta zgodnie z tradycją lekarską, to nazywanie zaburzeo na podstawie symptomów (symptom jest nieintencjonalny. W psychologii, pacjent generuje pewne symptomy w określonym celu, którego nie jest świadomy)  Shaffer i Lazarus: diagnoza psychologiczna to zbieranie wszelkich dostępnych danych i …  Adam Frączek: diagnoza psychologiczna to koocowy efekt czynności psychologa nastawionego na:  Zidentyfikowanie  Wyjaśnienie zmiennych psychologicznych u jednostki  Efekt ten polega na zbudowaniu i uporządkowaniu systemu twierdzeo informujących o własnościach czynności, procesów i psychologicznych mechanizmów kierujących czynnościami oraz kształtowaniu się tych czynności, procesów i mechanizmów jednostki  Założenia: odnosi się do określonego zakresu faktów i jest wykonywana przez osobę o określonej roli społecznej, posiadającej kwalifikacje i narzędzie  Hadley: diagnoza to oznaczenie natury i wskazanie źródeł nieprzystosowawczego sposobu zachowania się  English, English: diagnoza to charakterystyka jednostki na podstawie wybranych cech  Lewicki: diagnoza to wskazanie na te dysfunkcje mechanizmu sterującego zachowaniem, które sprawiają, że stosunki człowieka z otoczeniem są niezadowalające.  Ziemski: diagnoza- rozpoznawanie jakiegoś stanu rzeczy i jego tendencji rozwojowych na podstawie jego objawów, w oparciu o znajomośd ogólnych prawidłowości  Paluchowski, Hornowska: diagnozowanie- proces aktywnego poszukiwania i przetwarzania danych potrzebnych do podjęcia decyzji o działaniu zmierzającym do zmiany aktualnego stanu psychospołecznego ludzi 12) Ogólny obraz diagnozowania wg Paluchowskiego:  Jest to rozpoznawanie istoty i uwarunkowania złożonego stanu rzeczy na podstawie obserwacji jego cech (objawów) i tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych tendencji rozwojowych oraz znajomości ogólnych prawidłowości panujących w określonej dziedzinie.  Uwzględnia retro gnozę (diagnozowania stanów przeszłych) i prognozę (stanów przyszłych)

Strona 3 z 31

itp. Zatraca się specyfikę zawodu psychologa  Diagnoza to jedno z trzech podstawowych zadao psychologa:  Psychoprofilaktyka.  Test MMPI. Strona 4 z 31 . na schizofrenię.w pierwotnej wersji zbadano chorych np. a wyniki uznano za typowe dla schizofreników. Test miał odzwierciedlad diagnozę psychiatryczną. nie może byd sztuką dla sztuki 14) Diagnoza powinna:  Ujmowad specyficzne. oddziaływao reedukacyjnych. odwołanie się do jednostek chorobowych. pomocy. kompensacji. opartych na materiale opisowym. tymczasowa Intuicyjna =/= potwierdzona badaniem psychologicznym Diagnoza negatywna (zaburzeo.  Musi byd wykonywana celowo. wyróżnione ze względu na postawione pytania własności człowieka na tle innych własności uporządkowanych wedle jednolitego schematu  Zawierad informacje o aktualnym stanie zmiennych psychologicznych na tle danych o przekształcaniu się tych zmiennych  Byd przedstawiona za pomocą pojęd wyjaśniających.13) Jeśli nie wykonuje się diagnozy…  …. jeśli była niezgodna z przypuszczeniami psychologa. interwencji. warunków żywienia) Funkcje diagnozy: Deskryptywno. charakteryzującym obserwowalne zachowanie się człowieka 15)     Rodzaje diagnozy: Diagnoza całościowa =/= fragmentaryczna Diagnoza ostateczna poparta badaniem psychologicznym =/= diagnoza robocza. celem przedstawienia konkretnej diagnozy  Diagnoza ma pomóc przede wszystkim psychiatrze. Psychiatra mógł zrezygnowad z diagnozy.dlaczego tak jest?) Predykcyjna (dlaczego będzie właśnie tak.odpowiada modelowi biologicznemu (leki). deficytów) =/= pozytywna (diagnoza zasobów jednostki i środowiska jako podstawy przystosowania.ewaluatywna (opis odpowiada na pytanie: jaki jest człowiek?) Eksplanacyjna (wyjaśnienie. psychoterapii.  Ściśle powiązany z modelem medycznym. aby uzyskad pożądany stan rzeczy?) 16)      Modele diagnozy 1) Nozologiczny model diagnozy klinicznej. wyrównaniu braków. promocja zdrowia  Diagnoza psychologiczna  Pomoc psychologiczna i psychoterapia  Pełni służebną role wobec doradztwa. różnicowanie objawów. objawów. a nie inaczej?) Prognostyczna (przewidywanie) Korekcyjna (co zrobid.

gdyż nie uczestniczyli w leczeniu). a nie przedmiotowo. Diagnoza nozologiczna do tego się najczęściej sprowadza.  Badany traktowany przedmiotowo (obiekt)  Diagnoza dla lekarza (nie dla badanego)  Przyczyny zaburzeo tkwią wyłącznie w jednostce.  Psycholog góruje nad pacjentem w terapii.  Jest pracą twórczą. albo jego rozwój. nawet jeśli pyta o zdanie pacjenta.  Konsekwencje:  Umożliwia podjęcie psychoterapii  Może byd stosowana w innych niż lecznictwo psychiatryczne. które łączymy następnie w zespoły. leczono za pomocą medykamentów. a już zwłaszcza leczenie farmakologiczne. holistyczna  Oparta na wiedzy teoretycznej o mechanizmach zaburzeo i praktyce klinicznej Strona 5 z 31 . wojsku. to wiadomo też. Skoro jest diagnoza. która pozwoli te problemy usunąd. w resocjalizacji. 2) Model funkcjonalny. diagnoza była ograniczeniem jego możliwości  Przyjęcie pojęcia jednostki chorobowej (dla psychologów mniej przydatnej. Psychopatologia to częśd wspólna psychologii i psychiatriipsycholog ma prawo obserwowad pojawiające się symptomy. Konsekwencje dla psychologa:  Małe możliwości oddziaływania. Jeśli diagnoza zostanie ujęta w słowa. które wiązały się w grupy.  Działania psychologa mają powodowad zmniejszenie dyskomfortu pacjenta. jak to leczyd. Udział pacjenta kooczył się na badaniu.istnieje coś takiego jak czarodziejska moc nazwania.  Diagnoza nie jest dychotomiczna. Diagnoza lekarska i psychologiczna były podobne. żeby nazwad problem. Pacjent traktowany podmiotowo. to pacjent i jego rodzina czują się uspokojeni. Nie badano okoliczności świata zewnętrznego. Diagnoza wyjaśnia pacjentowi różne rzeczy. Pacjent traktowany przedmiotowo. Diagnoza o pacjencie a nie dla pacjenta.chory).  Dychotomiczne myślenie o badanym (zdrowy. Zjawisko Rumpelstilzchena. Nie po to badamy. do bardzo złej)  Psycholog decyduje o kryteriach prawidłowej regulacji  Diagnoza dla pacjenta. jako przedmiot do zbadania. Diagnoza ma w większym stopniu wpływ na udział psychologa w procesie terapii. itp.etap humanizacji w psychoterapii  W większym stopniu wykorzystuje wiedzę psychologiczną  Diagnoza psychologiczna nie pokrywa się z diagnozą lekarską. bo obie badały symptomy.więzieniach.     Przyjęto klasyfikację chorób i zaburzeo psychicznych. Zwykle wybiera się kilka kryteriów. jako osoba. to on podejmuje decyzje. które wskazują na adaptację pacjenta. nie było psychoterapii. układamy je na kontinuum (od bardzo dobrej relacji z otoczeniem. żeby lekarz podjął leczenie. psycholog współpracuje z pacjentem nad wyborem metody. w chorobach somatycznych. działach.opisujemy cechy. nie rutynową  Pogłębiona.

Warunek: jeśli jest wystarczająca liczba rąk do pracy. skierowanie na diagnozę od pedagoga szkolnego. zawiera poprzednie diagnozy.  Uwzględnia społeczny kontekst diagnozy  Praca psychologa wiąże się z zapewnieniem systemowi społecznemu funkcjonalności (selekcja osób właściwych do pełnienia ról społecznych. Np.to. Jeśli brakuje rąk do pracy. która pracę te wykona najlepiej (więc nie osobę opóźnioną).pojawia się wątek protodiagnozy.skutkowy zaburzeo  Czy istnieją czynniki kompensujące?  Jakie czynniki psychologiczne mogą byd pomocne w usunięciu zaburzenia? Stan osoby badanej nieznany Stwierdzamy zdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Stwierdzenie niezdolności do regulacji stosunków z otoczeniem Opis przejawów niezdolności Określenie przyczyn i psychologicznych mechanizmów niezdolności Określenie właściwości i procesów psychologicznych pomocnych w likwidacji niezdolności Korygowanie niezdolności 3) Model psychospołeczny. który niekoniecznie zawiera etykietę psychiatryczną. nie może znaleźd pracy. psycholog powinien pomóc. celem potwierdzenia ich własnego zdania na temat problemów z uczniem)  Selekcja. osoba o obniżonych zdolnościach intelektualnych. poprzez selekcję pracowników w miejscu pracy. np. dochodzi się do wspólnego wniosku.negocjowanie diagnozy z klientem. ale i społeczeostwa  Odwołuje się i rozszerza poprzednie modele. zwolnienie z ról społecznych oraz pomoc osobom mającym trudności w regulacji stosunków z otoczeniem)  Diagnoza psychologiczna jest w interesie jednostki. Zaburzenie regulacji stosunków z otoczeniem:  Czy jedną z przyczyn są przyczyny psychologiczne?  Jaka jest natura czynników psychologicznych?  Czy nieadekwatnośd zachowania jest proporcjonalna do tych przyczyn?  Mechanizm przyczynowo. wtedy psycholog powinien dostosowad pracę do typu Strona 6 z 31 . negocjowanie zrozumienia na czym polega problem.dotyczy przede wszystkim dostosowania pacjentów do społeczeostwa. co wnosi ze sobą pacjent i o czym mówi jego otocznie (np.  Diagnoza dla pacjenta i dla społeczeostwa. to psycholog wybiera osobę.

jego wybory i zadania mają służyd ładowi społecznemu i interesie społeczeostwa Interakcyjnośd modelu:  Członkowie społeczeostwa uczestniczą w tworzeniu diagnozy (rozpoznają osoby mające trudności w funkcjonowaniu)  Protodiagnoza to proces poznawczy zachodzący w społeczeostwie. protodiagnoza 4) Porównanie modeli:  Każdy model jest wartościowy w konkretnej sytuacji  Dla kogo:  Nozologiczna. bez sztywnych reguł  Nozologiczna i funkcjonalna: w gabinecie.  Stosunek do terapii:  Nozologiczna: dla terapii medycznej  Funkcjonalna: dla terapii psychologicznej  Interakcyjna: także dla celu wpływania na otoczenie (oraz może byd wykorzystywana przez innych specjalistów)  Cel:  Nozologiczna: zaklasyfikowanie do jednostki chorobowej  Funkcjonalna: wyjaśnienie trudności i pomoc. rolę sytuacji. mający na celu identyfikację osób mających kłopoty w regulacji stosunków z otoczeniem  Psycholog weryfikuje jej słusznośd  Diagnoza jest tworzona w dialogu psychologa z pacjentem i członkami jego otoczenia  Rezultaty diagnozy są łatwiejsze do wdrożenia dzięki negocjowaniu wspólnego zrozumienia problemu osoby badanej (z nią i jej otoczeniem Cechy diagnozy psychospołecznej:  Badanie nie odbiega od badania w modelu funkcjonalnym  Uwzględnia szeroko kontekst społeczny. Psycholog pełni też rolę społeczną. role  Ustosunkowuje się do protodiagnozy  Rezultat diagnozy jest negocjowany0 badany ma wpływ na ostateczną wersję  Partnerski kontakt badanego z psychologiem  Ważne elementy: naukowa wiedza psychologiczna. interakcyjna: dociera do środowiska osoby badanej.o badanym  Funkcjonalna i interakcyjna. twórcza. obejmuje szerszy zakres zagadnieo.  upośledzenia. Strona 7 z 31 .relacje. interesy stron.dla badanego i dla społeczeostwa  Aktywnośd diagnosty:  Nozologiczna: rutynowy  Pozostałe: aktywna.  Interakcyjna: wyjaśnienie trudności z badanym i otoczeniem oraz pomoc.

radzenie sobie.indywidualne prawo stanowiące punkt odniesienia dla życiowych decyzji jednostki  Diagnoza klasyfikacyjna (nozologiczna)  Diagnoza predykcyjna (prognoza) 3) Schemat diagnozy wg Ziemskiego: Diagnoza przyporządkowująca.diagnoza choroby. dezintegracji. usytuowanych w przeszłości.skutki w przyszłości wynikające ze stanu aktualnego.Wykład 3. opis patologicznej integracji i dynamiki patologii  Diagnoza integracji (diagnoza osobowości).  Diagnoza zarządzania życiem (analogie. kompetencje.pochodzenie obecnego stanu i wykrywanie czynników przyczynowych.poszukiwanie sensu odrębnych elementów ze względu na funkcje. nieobecnośd konfliktów. Próg dezintegracji (jakie czynniki doprowadziły do poszukiwania profesjonalnej pomocy właśnie teraz.2013 1) Cele diagnozy klinicznej w perspektywie czasowej:  Gbygv 2) Przedmiot diagnozowania (wg Thorne’a):  Klasyfikacyjna (typologiczna).pojęcie prototypu. wartości).przyporządkowanie danych do jakiegoś typu (klasy) z przyzwoleniem na wykorzystanie innych. jakie pełnią w całości z której pochodzą i jak zmieniają się pod wpływem innych elementów.czynników podmiotowych warunkujących odległośd działao jednostki (wewnętrzna zgodnośd. Na jakim to jest etapie?  Całościowa i częściowa. efektywnośd funkcjonowania). co utrudnia rozwój osobowości. Jak się to będzie zmieniad w przyszłości?  Celu (znaczeo dla całości. 20. co poprzednio powstrzymywało).poszukiwanie odchyleo od stanu typowego dla danej fazy rozwoju. identyfikacja fazy. sens życia.03.a także samoregulacja. cele. Jakie to ma znaczenie?  Rozwojowa. gdy czynniki kontekstowe pozostają stałe lub zmieniają się. klasyfikacyjna lub typologiczna Diagnoza genetyczna Diagnoza fazy Diagnoza znaczenia Diagnoza prognostyczna Strona 8 z 31 . związanych z tym typem danych. Co to jest?  Genetyczna (kauzalna).  Diagnoza różnicowa (etiologiczna). czyli funkcjonalna). Skąd to jest?  Prognostyczna. poczucie koherencji. tego. realizacja zadao rozwojowych w kontekście społecznym.

Badanie to dla niego: Strona 9 z 31 . resocjalizacja nieletnich. 1) Etap prediagnostyczny:  Badany: wnosi historię życia.kształtowania się zmiennych Formalna (konkretne zachowania.niespecyficzna Aktualnego stanu.kryteriów nieempirycznych (odniesiona do konstruktów teoretycznych) Opis za pomocą ustalonych symboli (wyniki prób psychometrycznych).Aspekty diagnozy wg Paluchowskiego: Diagnoza klasyfikacyjna Diagnoza genetyczna Diagnoza Diagnoza rozwojowa Pełna Diagnoza funkcjonalna Diagnoza cząstkowa Diagnoza prognostyczna 4)      Rozróżnienia diagnozy Specyficzna. pozwolenie na broo)  Nierozstrzygająca (opinie w sprawach uzależnienia od alkoholu)  Niesamodzielna  Rozstrzygająca (kształcenie specjalne)  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Diagnoza nieobligatoryjna:  Samodzielna:  Nierozstrzygająca (biegłych sądowych)  Niesamodzielna:  Nierozstrzygająca (cele rentowe. zależnośd związaną z rolą pacjenta.interpretacyjna Dokonana za pomocą kryteriów empirycznych (opisu zachowao).lub za pomocą języka potocznego 5) Ramy prawne diagnozy  Diagnoza obligatoryjna:  Samodzielna  Rozstrzygająca (zdolnośd kierowania pojazdami. detencja) Etapy procesu diagnozowania. problemy. cele. oczekiwania co do sytuacji diagnostycznej. motywacje. lęk przed oceną.fakty empiryczne).

spełnia rolę społeczną WAŻNE: atmosfera. preferencje co do stylu diagnozowania. ekonomii.jasności. do obrazu świata i siebie. ocenia kompletnośd i użytecznośd informacji. ich kliniczne znaczenie  Badanie stanowi proces wzajemnego. z użyciem minimum metod  Źródła hipotez:  Historia choroby  Wcześniejsze badania  Protodiagnoza  Pierwsze wrażenie  Obserwacja  Wywiad od badanego i środowiskowy  Pytanie skierowane do diagnosty 3) Etap opisywanie i wyjaśniania:  Obejmuje:  Opis (zachowao rzeczywistych oraz symbolicznych zachowao testowych)  Interpretację (poszukiwanie związku danych testowych i pozatekstowych)  Orzekanie diagnostyczne  Przewidywania  Decydowanie o planie interwencji w oparciu o wiedzę operacyjną (na podstawie teorii wiadomo. oceny sfer zaburzonych i niezaburzonych. wiedzy i doświadczenia. jaki chce zrealizowad w badaniu. segregacji i agregacji zadao testowych i innych danych. co należy zmienid) i pragmatyczną (jak praktycznie działad) Strona 10 z 31 . relacji jednostki z otoczeniem społecznym  Tworzenie hipotez opiera się na wiedzy o funkcjonowaniu psychiki  Może byd również hipoteza stworzona operacyjnie (na przykład badanie konkretnej cechy. dokonuje wyboru zachowao i ekspresji  Osoba badana dokonuje wyboru. zawarcie kontraktu na proces diagnozy 2) Etap badania diagnostycznego:  Formułowanie problemu:  Problem przekazany z zewnątrz  Problem postawiony przez współpracującego lekarza  Stawianie i weryfikacja hipotez:  Osoba badana odwołuje się do celu. doświadczenie.refleksu)  Weryfikowanie hipotez zależy od podejścia badacza. współpracy)  Tworzenie hipotez:  Hipotezy dotyczą zrozumienia zachowania się ludzi. narzędzia i procedury diagnostyczne. oczekiwania co do uzyskania danych diagnostycznych. system wartości. kierowanego komunikowania w celu poszerzenia zakresu wspólnej wiedzy (reguły konwersacji.   Sposób przekazu indywidualnej koncepcji choroby  Próba znalezienia wyjaśnienia sensu cierpienia  Możliwośd oddziaływania na sytuację postdiagnostyczną Badający: wnosi wiedzę.

ale ogólne zarysy  Związany z iteracyjnym charakterem procesu diagnozowania Iteracyjny charakter diagnozy:  Pętle sprzężeo zwrotnych. które pozwalają na decyzje:  Jakie działania podjąd w procesie diagnozowania?  Czy postawione hipotezy zostały zweryfikowane?  Czy wyłoniły się nowe. łatwośd manipulowania metodą. wrażliwośd na zmienną aprobaty społecznej) Orientacja na normy (jednostka w grupie) czy na jednostkę (zależności wewnątrzpsychiczne) Dane ilościowe czy jakościowe? Jedna. lub jednostka tak konstruuje swe sytuacje życiowe. wymagające weryfikacji. w Brak cechy której cecha mogłaby się ujawnid lub wyłącznie czynniki sytuacyjne… Występuje Zachowanie X podczas testowania Nie występuje Strona 11 z 31 . czy wiele miar? Jednorazowe czy wielokrotne badanie? Paulina Kłosek właśnie dziobie w moją klawiaturę:D 4)          5) Zachowanie osoby badanej Zachowanie X w życiu Występuje Nie występuje Zachowanie jest Czynniki sytuacyjne blokują zdeterminowane czynnikami wyrażanie się cech podmiotowymi. hipotezy?  Kiedy zakooczyd zbieranie informacji?  Kiedy obraz badanego jest dostatecznie wyjaśniający z punktu widzenia postawionego problemu? Dziewięciowymiarowy model diagnozowania (wg Bartona): Dopasowanie do poziomu rozwoju Stan czy cecha? Norma czy ekstremum (podobny. żeby ta podmiotowa właściwośd się ujawniła Test nie stworzył sytuacji. lecz elastyczny  Nie szczegółowy. czy różny?) Określony obszar życia psychicznego Metody (umiejętności diagnosty.  Plan badania musi byd:  Nie sztywny.

gdyż decyduje o zmianie sytuacji osoby badanej)  Funkcja legitymizująca (potwierdzenie urzędowe)  Funkcja wyjaśniająca  Funkcja perswazyjna (podanie uzasadnienia i zachęta do współpracy)  Funkcja rozwijająca (dla diagnosty.jako akt twórczy. opieka)  Czynniki specyficzne zależą od rodzaju podjętego działania  Działanie musi byd świadomie zaprojektowane.otoczenie)  Selekcja (wybór. dziełem eksperta laboranta Nie można wykorzystad jednostkowych zdarzeo Można wykorzystywad rzadkie jednostkowe zdarzenia 7) Etap formułowania zaleceo:  Orzekanie diagnostyczne (opis. jaki jest sens przekazu tej informacji i do czego dana informacja może zostad użyta Strona 12 z 31 . refleksja nad własną pracą) 8) Orzeczenie:  Skrót z diagnozy. nadzieja. klasyfikacja. nie przypadkowe  Komunikowanie diagnozy (jest interwencją. wyjaśnienie)  Przewidywanie. rozciągłym) badaniu wielu cech Wszystkie informacje dotyczą grup Wykorzystuje się informacje dotyczące jednostek i grup Przewidywanie oparte jest na obliczaniu Przewidywanie oparte jest na znajomości teorii prawdopodobieostwa Przewidywanie. dokonany etycznie:  Ochrona danych osobowych  Z ograniczeniem intymnych informacji o badanym do koniecznych.6) Podejście statystyczne a kliniczne Podejście AKTURIALNE KLINICZNE Opiera się na intensywnym badaniu kilku cech Opiera się na ekstensywnym (obszernym.jako formalna konsekwencja Przewidywanie. dobór)  Strategie niekompensacyjne (jeśli badany nie osiągnie jednego z kryteriów. wsparcie. przemyśleniem. zostaje zdyskwalifikowany)  Strategie kompensacyjne (słabośd w zakresie jednego kryterium może byd wyrównana w zakresie innego kryterium)  Metody: (a) Przeszkód kolejnych (od najbardziej trafnego wskaźnika) (b) Wszystkie wskaźniki  Modyfikacja  Konieczny kontakt emocjonalny i powstanie sojuszu terapeutycznego  Działają czynniki niespecyficzne (Roska.dyscyplinowanie toku myślenia.prognoza  Interwencja (optymalizacja układu człowiek.musi byd obserwacji0 może byd dziełem komputera.

co i jak chce powiedzied Strona 13 z 31 . strategie zarządzania wrażeniem przez badanego Spostrzeganie badacza przez osobę badaną (atrakcyjnośd. stereotypów i uprzedzeo). decyduje o tym. który chce osiągnąd. Zrozumiały język  Zwięzłośd.2013 MODELUJĄCY WPŁYW OSOBY BADAJĄCEJ I BADANEJ NA SYTUACJĘ BADANIA 1) Diagnoza powoduje konsekwencje indywidualne i społeczne 2) Społeczeostwo tworzy warunki dla diagnozowania i oczekuje wyników  W świadomości społecznej obecna jest głównie diagnoza w modelu nozologicznym 3)     Oczekiwania wobec diagnozy: Pacjenci: poprawa zdrowia. kompetencje) Dostosowanie (nieświadoma akomodacja) w komunikacji Behawioralne potwierdzanie (oczekiwao badacza. osobiste właściwości badacza. korzyści praktyczne. tożsamośd społeczna Psycholog: trafnośd.in. m. interakcyjnym: społeczna użytecznośd diagnozy Na przebieg i wyniki badania ma wpływ społeczny kontekst badania: Spostrzeganie osoby badanej przez diagnostę (pierwsze wrażenie. presja na pacjenta. 5)    6)      O statusie diagnozy decyduje: W modelu nozologicznym: autorytet medycyny W modelu funkcjonalnym: autorytet psychologii jako nauki W modelu psychospołecznym. by zachowywał się zgodnie z etykietą. 10. porozumienie specjalistów  Negatywne: naznaczanie. podobieostwo do Ja) Wywieranie wpływu. ochrona osób o mniejszych możliwościach. naukowośd. wychowaniu 4) Skutki diagnozy:  Pozytywne: leczenie pacjenta.04.wskutek podprogowej wymiany sygnałów 7) Badanie jako konwersacja:  Między badanym a badającym zachodzi świadoma wymiana sygnałów:  Badany wybiera strategie zachowao odpowiednie do celu. Wykład 4. usunięcie cierpienia Społeczeostwo: ład. zgodnośd z teoriami. prostota  Nie wykracza poza postawiony problem. status. Łączy interesy pacjenta i społeczeostwa Specjaliści: przydatnośd w leczeniu.

nie tylko odkrywanie tych znaczeo 8) Czynniki po stronie badanego:  Status motywacyjny. jeden psycholog mógł byd nieświadomie stronniczy i zakwalifikowad badanego do grupy Galatei. jakby była badana). pierwsze wrażenie. badanie dwóch grup (jedna badana. Rostov: ochotników cechuje wyższy status społeczny. lęk przed etykietą)  Wyższy. nie daje informacji zwrotnych  Efekt silniejszy niż efekt ukrytych wymagao 9) Czynniki po stronie badacza:  Efekt Rosenthala (efekt Pigmaliona. prospołecznośd. stosowanie metod testowo. daje niewerbalne wskazówki badanemu. gdy badacz ma wysoki autorytet. dystans społeczny. jak ma się zachowad  w efekcie uzyskuje oczekiwane zachowania. niekonwencjonalnośd.gorzej przystosowani  Ryzyko przeszacowania zmiennych (Kinsley)  Efekt ukrytych wymagao sytuacji diagnostycznej Orne’a: próbuje odczytad oczekiwania badacza i je spełnid (może też byd przekorny)  Ten efekt można zmniejszyd przez wywiad po badaniu. otwartego. sztywnośd. z historii choroby. W badaniach nad lekami i hipnozą. od współpracowników.symulują zachowania rzeczywistych badanych  Efekt lęku przed oceną Rosenberga (potrzeba akceptacji. intuicja (różna waga)  Uprzednie kontakty z pacjentem  Osobowośd badacza (konformizm. IQ. wyższe wykształcenie. Efekt jest powtarzalny. stronniczośd eksperymentalna.  Także badanie kwestionariuszowe to konwersacja z ukrytym badaczem Skrypty badania psychologicznego:  Skrypty posiada zarówno badany i badający:  Pacjent: jak wygląda rozmowa z psychologiem?  Psycholog: stosowanie wywiadu standaryzowanego vs. jest surowy. otwartośd.np.  Efekt Galatei: grupa naznaczona piętnem sukcesu  Efekt Golema: grupa naznaczona piętnem porażki  *te efekty mogą wyjaśniad różnice w wynikach badao psychologicznych przeprowadzonych przez różnych badaczy. zależnośd od grupy. drugi do grupy Golema 10) Źródła oczekiwao badacza:  Zewnętrzne: dane o pacjencie demograficzne. samospełniające się proroctwo):  badacz oczekuje określonych wyników ze strony badanego i nieświadomie inaczej traktuje.zgłoszenie dobrowolne lub przymusowe  Efekt zgłoszeo ochotniczych Rosenthal. impulsywnośd. druga ma zachowywad się tak. poszukiwanie stymulacji. nieufnośd) Strona 14 z 31 . lepsza socjalizacja.psychologicznych  Podczas badania psychologicznego następuje konstruowanie znaczeo i tworzenie wspólnej wiedzy badacza i badającego. umieszczenie w grupie symulantów.

Może również nastąpid zmiana oczekiwao i formułowanie nowych wbrew wstępnym ustaleniom  Czynniki pośredniczące po stronie badającego:  I stopnia to podobieostwo do badającego. dokonywanie atrybucji wewnętrznej/ zewnętrznej  II stopnia to mimika i pantomimika badającego oraz charakterystyka nikrokontekstu  Traktowanie osoby badanej przez badacza:  Pozytywne (wsparcie. poziom intelektualny. hierarchia wartości  II stopnia to poziom lęku przed oceną  Zachowanie osoby badanej staje się zgodne z pozytywnymi lub z negatywnymi oczekiwaniami klinicysty (efekt Galatei/ Golema)  Świadomośd powyższych uwarunkowao pozwala na zachowanie bezstronności badania i uniknięcie efektów zniekształcających diagnozę. poczucie własnej wartości. zachęcanie)  Negatywne (brak w/w)  Czynniki pośredniczące po stronie pacjenta:  I stopnia to status motywacyjny. spostrzegany stopieo kontroli nas zachowaniem osoby badanej. że napływające nowe informacje ulegają przebudowie zgodnie z tymi oczekiwaniami. Należy:  Przestrzegad zasad etycznych postępowania psychologicznego  Rozwijad kompetencje relacyjne Strona 15 z 31 .11) Czynniki psychologiczne wpływające na trafnośd diagnozy Ukryte wymagania sytuacji badawczej Badacz Oczekiwania interpersonalne Sytuacje diagnostyczne Lęk przed oceną Zachowanie badanego Status motywacyjny osoby badanej 12) Model oczekiwao interpersonalnych klinicysty:  Informacje płynące od osoby badanej do badacza modyfikuje szereg czynników pośredniczących (transmiterów):  Wstępne założenia klinicysty (pozytywne lub negatywne) sprawiają. poświęcenie uwagi. kontrola zachowao.

na ujęciu ich w ramach teorii psychologicznych 3)      Odwołanie do teorii: Wyjaśnia wybór rodzaju gromadzonych danych (procedury diagnostyczne) Sposób ich wiązania (łączenie i opracowanie) Zależy od preferencji psychologa (w jakim paradygmacie pracuje.2013 SCALANIE WYNIKÓW DIAGNOZY 1) Scalanie informacji:  W badaniu psychologicznym uzyskujemy dane testowe.04. szuka reguły porządkującej informacje uzyskane w trakcie badania  Wyjaśnienia psychologiczne powinny wypełniad lukę między ogólnymi przewidywaniami. a konkretnym zachowaniem danej osoby  Wyjaśnianie polega na poszukiwaniu utajonych mechanizmów.pozatekstowe. kultury Strona 16 z 31 . 17. a nie inną strukturę informacji  Polega na docieraniu do zjawisk nie obserwowalnych wprost.posługiwad się różnymi koncepcjami dla opisania różnych sfer 5)     Wyjaśnianie: Poszukiwanie znaczenia danych i ich funkcji dla badanego Nadanie sensu zachowaniom jednostki przez wskazanie ich związku z jej doświadczeniem Określenie przyczyn wywołujących i stabilizujących tę organizację zachowao oraz przyszłych konsekwencji Wykorzystanie ogólnej wiedzy humanistycznej.jakościowe. dotyczące różnych obszarów życia psychicznego  Używamy miar jedno lub wielokrotnych  Posługujemy się terminami pochodzącymi z różnych teorii psychologicznych  Dane porównujemy z normami (czyli z grupą reprezentatywną). ilościowe. lub z innymi dyspozycjami tej osoby  Wpływa wiele czynników dodatkowych (np. rekonstruuje. środowiska życiowego. co wnosi osoba badana (charakter jej problemu narzuca wyjaśnienie w duchu jakiejś teorii) Możliwe jest stosowanie eklektyczne różnych teorii (w uzasadnionych przypadkach i w sposób świadomy) 4) Schemat hierarchii opisu zachowao Rose’a:  Założenie: koncepcje psychologiczne są komplementarne  Jedne teorie opisują konstrukty zewnętrzne (zachowanie).Wykład 5. wiedzy dot. wskazywaniu racji uzasadniających taką. lub do jakiego się zniechęcił) Zależy od tego. inne wewnętrzne (mechanizmy obronne)  Można zatem je łączyd. wnioskuje. zmienna aprobaty społecznej) 2) Jak scalid dane?  Psycholog integruje. ale dostępnych doświadczeniu wewnętrznemu osoby badanej.

implikowany). emocjonalnych. czyli kompletnośd Empiryczne uzasadnienie 10) Model procesu wyjaśniania: DANE 1 DANE 2 DANE 3 DANE 4 DANE N Kategoria opisowa B Gotowy model Wybór na podstawie teorii Mechanizmy psychologiczne Kategoria opisowa A Strona 17 z 31 . Dane zebrane w czasie badania są ujmowane jako wskaźniki tych utajonych mechanizmów  Wyjaśnienie psychologiczne stanowi novum w stosunku do tego. opisowy)  Mają też sens utajony (wyinterpretowany.kryteria: Wewnętrzna zgodnośd ogólnych twierdzeo o osobie Zawartośd (ekonomicznośd) wyjaśnienia Zakres (ile faktów z życia badanego pozostaje bez wyjaśnienia).6) Charakter danych:  Zebrane dane mają sens jawny (powierzchowny. społecznych Kategorie wyższego rzędu w wyjaśnianiu: Stopieo wewnętrznej integracji Spójny sposób zarządzania życiem Stopieo podmiotowości zachowania Trafnośd interpretacji. dosłowny. co diagnosta wiedział w oparciu o same dane 7)            8)    9)     Obszary wyjaśniania: Zdobywanie wiedzy Funkcjonowanie w rolach życiowych Zarobkowanie Efektywnośd działania Bycie obywatelem Tworzenie ogniska domowego Rekreacja Realizacja zadao rozwojowych Plany i cele życiowe Zdrowie fizyczne i psychiczne Poziom funkcji intelektualnych.

luki diagnostyczne Zalecenia co do interwencji. ocena wariantów wyjaśniania Zatarte granice w systemie.środowisko Orientacja w otoczeniu Procesy poznawcze Emocje Samoorientacja Dążenia Strona 18 z 31 . ewentualnie powołanie się na literaturę Zalecenia diagnostyczne. ewentualnie pytania. Organiczne nietrzymanie afektu Uzasadnienie zebranych danych. mechanizmy. ewentualnie prognoza Mąż awanturnik Teoria systemowa.11) Przykład schematu interpretacji: Poziom funkcjonowania w danym obszarze Opis funkcjonowania w danym obszarze podczas badania i w warunkach rzeczywistych Złe funkcjonowanie w roli Hipotetyczne wyjaśnienia. związki. Psychopatologia zaburzeo organicznych Czy poza domem także wszczyna awantury? Terapia dla agresywnych mężczyzn Schemat Harrowera.Sanockiego: można tworzyd w podobny sposób własne kategorie zależnie od celu badania. 12)    Model Lewickiego: Opis psychologiczny struktury zaburzenia Rozpatrzenie zaburzeo na tle całokształtu osobowości (sfery zdrowe i zaburzone) Wyjaśnienie za pomocą analizy etiopatologicznej w relacji człowiek.

skutecznośd)  Diagnoza procesów regulacji (dlaczego ktoś coś zrobił. funkcjonowanie w rolach.faza. rodzinny. społeczeostwem. nabyte.motywacyjne. fazy cyklu życia rodzinnego  Stadium. aspekt instrumentalny: jakośd i sposób wykonania.rozwoju Ego. że często mają więcej niż jedną warstwę znaczeniową (analiza treści)  Eliminowanie nadmiarowości przez proces abstrakcji i selekcji (rozpoznanie konkretnego zdarzenia jako przykładu klasy znaczeo)  Ustalenie wewnętrznej spójności komunikatów w celu znalezienia luk i miejsc niejasnych  Poszukiwanie wzajemnych elementów  Poszukiwanie wzorca pozwalającego na dokonanie kategoryzacji w oparciu o teorię  Wnioskowanie na podstawie emocjonalnej relacji osoby badanej z klinicystą  Wnioskowanie na podstawie sposobu wartościowania przez osoby badane…. kulturowy. temperament. towarzyski. rozwoju poznawczego. seksualności. 15) Kontekst. skrypty. wielosystemowe Pojęcie centralne Strona 19 z 31 . polityczny. ekonomiczny. styl poznawczy Zmienna Umiejscowienie problemu Przyczyna problemu Rozwój Typowe podejście patologiczne W osobie Natura/ wychowanie Pojęcie peryferyjne Podejście rozwojowe Między osobą.. ocena społeczna)  Diagnoza mechanizmów regulacji (schemat Ja: schemat inni ludzie. rozwoju moralnego  Styl: indywidualne inklinacje i preferencje. Przepisy dot.stadium. Religia  Faza życia: fazy eiksonowskie. aspekt ustosunkowania: procesy emocjonalno.styl McAuliffe. rodziną. Sied operacyjna: schemat działania. społeczny.indywidualny. Przepisy związane z płcią.w jaki sposób) Sied Wartości Ja realne Sied operacyjna Ja idealne 14) Metody Holta poszukiwania sensu:  Analiza formalnych i strukturalnych właściwości komunikatu  Dekodowanie komunikatu przy założeniu. kulturą Przyczyny biopsychospołeczne. cechy osobowości. sytuacyjny.13) Model Reykowskiego:  Diagnoza czynności (rejestr czynności. Eriksen:  Kontekst. sied wartości: mechanizmy popędowo.emocjonalne i motywacyjne  Diagnoza genezy mechanizmów regulacji (wrodzone.

komunikacji.odpowiedzi na historię rozwoju Przyczynowy Pojęcie centralne Użycie interwencji za pośrednictwem sieci społecznej Egalitarna. psychologa Motywacja chorego do poprawy zdrowia.neuropsychologiczna. procedura dostosowania do klienta i zindywidualizowana  Kryteria zdrowia psychicznego muszą byd przemyślane i stosowane w sposób zindywidualizowany  Motywacja zależna od statusu zgłoszenia (ochotnicze.Patologia Wpływ kultury Rodzina Leczenie Relacja Tak Nie przyczynowy Pojęcie peryferyjne Poszukiwanie najlepszej terapii Hierarchiczna. chorego. niemęczące Często cząstkowa. pary. a nie do zmiany stylu życia Obejmuje problemy psychosomatyczne i somatopsychologiczne Musi uwzględniad stan fizyczny chorego.wykluczająca patologię  Diagnoza dla potrzeb farmakoterapii/ psychoterapii/ w interwencji kryzysowej  Diagnoza w warunkach przymusowych: sprawy sądowej. celowane na problem.starszej  Diagnoza osób zdrowych. społeczności  Diagnoza ze względu na wiek: dziecka. współpracująca Wykład 22.chorych psychicznie. celów)  Organizacji.cnót i zalet  Diagnoza poszukująca patologii. zakładu karnego. zakładu poprawczego  Badania ewaluacyjne 2) Diagnoza w psychiatrii:  Badanie kliniczne.05.nieochotnicze)  Szczególnie doniosłe znaczenie protodiagnozy  Klientów cechuje słaby wygląd i konfliktowy charakter struktur psychicznych  Winna wskazywad słabe i silne strony klienta (są podstawą postępowania korekcyjnego) 3)       Diagnoza chorego somatycznie: Z inicjatywy lekarza. krótkotrwała.osoby dorastającej-dorosłej. wąsko ukierunkowana na cel Adresatem jest lekarz nie. idiograficzne. dlatego metody krótkie. rodziny (gen ogram)  Grupy społecznej (ról.psychiatra Strona 20 z 31 .mocnych stron.chorych somatycznie  Diagnoza negatywna i pozytywna: zaburzeo. patriarchalna Dysfunkcja.2013 1) Różnorodnośd sytuacji diagnostycznej:  Diagnoza indywidualna/szersza:  Jednostki.

4) Diagnoza chorego somatycznie  Zagadnienia:  Postawa wobec choroby (obraz choroby.:  Analiza czynników motywujących  Analiza zespołu i efektywności pracy w grupie  Indywidualny styl kierowania i zarządzania  Zachowania w sytuacjach stresujących  Diagnozowanie czynników stresogennych na określonych stanowiskach  Outplacement (pomoc zwalnianym pracownikom w znalezieniu nowej pracy. określeniu strategii działania w przyszłości Strona 21 z 31 . predyspozycji oraz potrzeb  Ocena pełnienia profesjonalnych ról zawodowych oraz ogólnej efektywności działania na rynku pracy 7) Diagnoza w organizacji:  Ocena efektywności działania firmy  Diagnoza struktury i hierarchii władzy. oferowana przez przedsiębiorstwo zmuszone do redukcji zatrudnienia) 6) Diagnoza w doradztwie zawodowym:  Cel: zaplanowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej w wspieranie rozwoju osobistego  Uwzględnienie indywidualnej sytuacji życiowej i psychologicznej klienta (kontekst pracy doradczej)  Rozpoznanie zasobów klienta. ból i ich emocjonalne uwarunkowania  Zmiany w sytuacji życiowej wskutek choroby  Adaptacja do sytuacji hospitalizacji  Akceptacja ograniczeo i wykorzystanie pozostałych w chorobie możliwości  Wpływ przedchorobowej osobowości (dojrzałośd. umiejętności. ról grupowych  Analiza ogólnego potencjału firmy i gotowości do wdrożenia innowacji  Diagnoza dopasowania kompetencji pracowników do realizowanych zadao  Ma służyd usprawnieniu działania firmy i jej reorganizacji. w tym m. odpowiedzialności.in. odpornośd psychiczna) 5) Diagnoza w psychologii pracy:  Stworzenie dla każdego stanowiska profilu kompetencji  Rekrutacja i selekcja kandydatów:  Rozmowa rekrutacyjna  Praktyczne zadania weryfikujące kompetencje kandydata  Testy z zakresu psychologii różnic indywidualnych  Diagnoza i analiza potencjału pracownika  Rozwój kapitału ludzkiego. współpraca w procesie leczenia)  Specyficzne problemy to lęk. kompetencji. kanałów komunikacji w firmie. jej przeżywanie.

otoczenie społeczne. sprawy karne nieletnich  Dziecko jako świadek:  Ustalenie poziomu rozwoju poznawczego. Gardner). dziecko nie stało się ofiarą sytuacji Strona 22 z 31 .psycholog Pojęcia wiedzy specjalnej.oddzielenie od drugoplanowego opiekuna  Zachowanie rodziców walczących o dziecko są zgodne ze zmianą aprobaty społecznej  Kluczowe: pojęcie dobra dziecka  Zagadnienia: pytania dotyczą wpływu rozkładu pożycia na rozwój dzieci.):  Diagnoza w sprawach rodzinno. kierunków resocjalizacji. skale obserwacyjne dołączone do badania. kompetencji rodzicielskich. zgody poinformowanej Specyficzne problemy to symulacja i agrawacja. a uzyskanymi wynikami Duża zmiennośd i niespójnośd wyników Gwałtowne nasilenie zaburzeo w danym wskaźniku bez potwierdzenia w innych wskaźnikach Co pomaga: metody z kluczami kontrolnymi. uregulowania opieki nad dziedmi.8)        9)      Diagnoza w psychologii sądowej: Ekspertyza wykonywana na zamówienie przez specjalistę. zależnośd i dostosowywanie się do oczekiwao przesłuchującego  Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją. emocjonalnego.d. w czasie badania. związków dzieci z rodzicami.stosunek do norm i wartości  Zagadnienia: określenie stopnia demoralizacji. badanie przymusowe Symulacja/ dyssymulacja/ agrawacja Analiza motywacji osoby badanej Różnica między funkcjonowaniem życiowym. relacji dzieci. stosowanie dwóch metod badających te same zmienne Może pełnid funkcję psychologicznego wołania o pomoc  10) Diagnoza w psychologii sądowej (c.biegłego sądowego Oparta na diagnozie. zawiera prognozę i wskazania dotyczące postępowania (resocjalizacji) Osoba badana to wskazana przez organ procesowy Zakres tematyczny jest wskazany przez organ procesowy Adresat to profesjonalista nie. umieszczenia w placówce opiekuoczowychowawczej. stosowanie metod o konstrukcji nie ułatwiającej zafałszowania wyników.opiekuoczych:  Syndrom PAS (Parental Alienation Syndrome.zwrócenie uwagi na to.  Diagnoza w sprawach dotyczących nieletnich:  Agresywne zachowanie nieletnich mają podłoże rozwojowe  Diagnoza winna obejmowad relację badany. żeby w trakcie udzielania informacji. społecznego i motorycznego dziecka  Analiza jego sytuacji środowiskowej i wychowawczej  Stosunek dziecka do sprawy i sprawcy  Sugestywnośd dziecka.

11) Diagnoza penitencjarna:  Dokonywana w specyficznych warunkach  Obejmuje:  Diagnozę klasyfikacyjną  Resocjalizacyjną i terapeutyczną  Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa  Szczególnym zagadnieniem jest ocena adaptacji skazanego podczas odbywania kary (różne postawy)  W nowych podejściach zaleca się diagnozę sieci społecznej 12) Diagnoza psychologiczna dziecka:  Lęk i poczucie winy rodziców oraz obawa przed zmianami mogą opóźniad podjęcie diagnozy dziecka  Dziecku towarzyszy wiele protodiagnozy z różnych środowisk  Diagnoza odbywa się zawsze w kontekście systemowym  Określa udział czynników środowiskowych. wychowawczy i edukacyjny 13) Diagnoza psychologiczna w rehabilitacji:  Diagnoza ograniczeo i barier równolegle z diagnozą zachowanych dyspozycji i możliwości  Celem diagnozy jest ponadto:  Ocena trudności emocjonalnych  Ocena i poprawa samoakceptacji  Ocena motywacji do współpracy w rehabilitacji  Projektowanie oddziaływao łagodzących trudności  Wczesna diagnoza i kompleksowa. surdo-. itp.)  Określenie strefy utraconego rozwoju (u dzieci. wielospecjalistyczna interwencja są najskuteczniejszą formą oddziaływania  Określenie sprawności poznawczej pacjenta  Analiza sprawności analizatorów w kontekście ich funkcjonalności zadaniowej  Uzyskanie informacji o stanie emocjonalnym badanego ze szczególnym odniesieniem do sytuacji aktualnej (niepełnosprawnośd. choroba przewlekła oraz ich związek ze stanem pacjenta)  Charakterystyka postaw pacjenta wobec własnej niepełnosprawności  Analiza sytuacji rodzinnej. psychologicznych i organicznych w powstawaniu zaburzeo  Musi uwzględniad aspekty rozwojowe  Powinna zawierad prognozę pozytywną i negatywną  Wskazania mają charakter terapeutyczny. potrzeby seksualne. rodzinnych. rówieśniczych. a także w oparciu o dane z wywiadu i obserwacji)  Określenie warunków efektywnej rehabilitacji neuro-. tyflo-. oligofrenopsychologicznej  Określenie pozapodmiotowych uwarunkowao rehabilitacji (sytuacja rodzinna. zawodowej i społecznej badanego  Cele:  Określenie perspektywy rozwojowych pacjenta (z uwzględnieniem procesualnego i dynamicznego charakteru badania. młodzieży i młodych dorosłych) Strona 23 z 31 . możliwości zatrudnienia.

oczekiwao i możliwości w celu zawarcia kontraktu  Określenie mechanizmów zaburzeo i czynników podtrzymujących wzorce zaburzonego funkcjonowania  W trakcie psychoterapii diagnozowanie budowania relacji z terapeutą  Ewaluacja określająca.Żakowicz:  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta [podczas sesji i interakcja z psychologiem  Wyniki badania psychologicznego  Diagnoza nozologiczna Strona 24 z 31 . krótka. interdyscyplinarna o dynamicznym. odmowa chodzenia do szkoły. może byd potem pogłębiana  Wieloaspektowa. która jest warunkiem zaangażowania we współpracę  Zagadnienia: diagnoza środowiska wychowawczego.14) Diagnoza w interwencji kryzysowej:  Bardzo szybka. fazę kryzysu. wszechstronna. badao (potwierdzenie. zasoby osoby w kryzysie i jej otoczenia 15) Diagnoza dla celów psychoterapii:  Identyfikacja problemu klienta (deklarowanego i rzeczywistego). może by potem poszerzona  Określa przede wszystkim tematykę kryzysu. odrzucenie. ciągłym charakterze  Uwzględnia diagnozę jednostki oraz środowiska  Ma wymiar pozytywny i negatywny  Motywuje do autodiagnozy. diagnoza dojrzałości szkolnej dziecka. telefon zaufania)  Obejmuje ostatnie 24-48 godzin. niekiedy z ograniczeniem kanałów dopływu informacji (np. czy założone w kontrakcie cele zostały osiągnięte 16) Diagnoza psychopedagogiczna:  Diagnoza stanowi podstawę podejmowania decyzji w praktyce edukacji. ocena funkcjonowania dziecka w szkole. 17) Postępowanie badawcze w procesie diagnozy  Model Maloneya i Warda:  Budowanie wyjścia zbioru danych (w tym wywiad i zastosowanie wstępnych metod adekwatnie do pytania)  Wyprowadzenie pierwszych wniosków (hipotez cząstkowych)  Konfrontowanie hipotez cząstkowych z wynikami dot. itd. odniesienie do przyjętych kategorii psychopatologicznych  Określenie motywacji do współpracy. sytuacja społeczna. terapii i pomocy społecznej  Jest to najczęściej diagnoza pełna. modyfikacja hipotezy)  Sformułowanie  ??????????????  Konceptualizacja przypadku wg Stemplewskiej. rozwinięta. wychowania.

na co zwrócid uwagę podczas obserwacji) Wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Diagnozy Psychologicznej:  Analiza przypadku (diagnoza opisowa)  Organizowanie i raportowanie wyników  Planowanie interwencji  Ocena interwencji i odroczone badania kontrolne.2013 DIAGNOZA W RÓŻNYCH TEORIACH PSYCHOLOGICZNYCH DIAGNOZA PSYCHOANALITYCZNA 1) Diagnoza psychoanalityczna  Kryteria diagnozowania:  Centralny konflikt  Pierwotny konflikt rozwojowy  Sposób doświadczania lęku  Zdolnośd do relacji z obiektem  Poczucie ja  Co obejmuje diagnoza?  Poziomy rozwoju osobowości (czyli dojrzałośd. analiza efektów. borderline. depresyjny. emocjonalnej)  Rozpoznanie poziomu rozwoju danej osoby jest warunkiem jej zrozumienia i terapii Strona 25 z 31 . organizację charakteru i fiksacje na różnych poziomach rozwoju)  Poziom rozwojowy struty osobowości. zbieranie danych o wynikach interwencji.psychotyczny.05. jakie decyzje zapadną po jego wykonaniu)  Wybór orientacji teoretycznej (w jakich kategoriach będą formułowane decyzje o człowieku)  Sformułowanie pytao/ hipotez (na jakie szczegółowe pytania należy znaleźd odpowiedzi  Dobór wskaźników (jakie wskaźniki mogą dad odpowiedzi na te pytania)  Operacjonalizacja (jakie wykonad testy. schizoidalny (określa rodzaj zaburzenia i jego specyfikację)  Założenia:  Założenia Freuda aktualne niezależnie od modyfikacji koncepcji psychoanalitycznej  Źródłem obecnych zachowao są doświadczenia wczesnodziecięce  Kształtują one sposób asymilacji kolejnych doświadczeo  Rozwój ma charakter fazowy (co dotyczy sfer poznawczej.   Wnioskowanie i skonstruowanie modelu roboczego Procedura 5 pytao Szustrowej:  Określenie celu badania (czemu ma służyd badaniu. normalny (określa głębokośd zaburzenia)  Styl obronny0 typ charakteru. neurotyczny.paranoidalny. behawioralnej. odroczone badanie kontrolne Wykład 29.

pacjent uruchamia Ego obserwujące .pacjent zmotywowany do terapii . co wewnętrzne od tego.odrzuceniem  Poziom neurotyczny: fiksacja na poziomie edypalnym (przeszli pomyślnie separację) 2) Diagnoza neurotycznego poziomu zaburzeo:  Wysoka zdolnośd funkcjonowania mimo problemów emocjonalnych  Obecnośd prymitywnych mechanizmów obronnych nie wyklucza diagnozy poziomu neurotycznego  Zintegrowane poczucie własnej tożsamości (ciągłości i spójności Ja) Strona 26 z 31 .pochłonięciem zagrażającym tożsamości.dystoniczne . nie odróżnia tego.indywiduacji. tworząc dostęp do energii Id  Psychotyczny.współpracuje z terapeutą .pacjent nakłoniony do terapii .zaburzona struktura osobowości wskutek traumy wielokrotnej .mechanizmy obronne silne i sztywne. nie doszło do separacji. atakujący .istotny wzrost poziomy lęku w związku z objawami .jednak tu istnieje znaczne zróżnicowanie od bardzo nieznacznych.rokują wyleczenie  Przyczynowośd wewnętrzna (endogenna).nerwica  Średni.nie uruchamia Ego obserwującego . a całkowitą izolacją.trudności w różnym nasileniu stale obecne .małe szanse na wyleczenie Wczesne klasyfikacje psychoanalityczne:  Dwa poziomy patologii:  Neurotyczny. konflikt między lękiem przed zlaniem. mechanizmy obronne za słabe.czynnik aktualny uaktywnił dziecięcy konflikt . ale nie szalone)  Osoby zaburzone moralnie  Klasyfikacja wg Krepelina:  Przyczynowośd zewnętrzna (egzogenna). zadaniem terapeuty jest je osłabid.niepomyślna diagnoza Nerwice objawowe.pogorszenie ogólnego samopoczucia .terapeuta spostrzegany jako wrogi.objawy Ego.pomyślna prognoza   Trzy poziomy patologii:  Najniższy. które mają zaburzenia o mniejszej intensywności.wyraźny początek trudności . które straciły kontakt z rzeczywistością (szalone)  Osoby. co zewnętrzne  Poziom borderline: fiksacja w fazie separacji.zaburzenia osobowości (nerwica charakteru). Dalsze klasyfikacje psychoanalityczne: Nerwice charakteru.zerwanie kontaktu z rzeczywistością.   Klasyfikacje historyczne:  Osoby.syntoniczne . nie zaburzające kontaktu z rzeczywistością (zaburzone. aż do bardzo utrudniających życie  ?? Klasyfikacje w oparciu o teorię relacji z obiektem:  Poziom psychozy: fiksacja na fazie symbiozy. kruche. należy je wzmocnid w celu obrony przed prymitywnymi zagrażającymi impulsami.objawy Ego.

że istnieją i nie towarzyszy temu lęk egzystencjalny  Testowanie rzeczywistości (jest osadzony w rzeczywistości. zdolnośd do rozdzielania na Ja obserwujące i Ja doświadczające. jednak ich identyfikacja redukuje lęk (u psychotyka nasila)  Defekt Ja (niespójnośd. problemy z tożsamością (aż do utraty poczucia istnienia i świadomości istnienia innych)  Brak zakotwiczenia w rzeczywistości. autonomia. problemy w zaspokojeniu potrzeby miłości. poczucie tożsamości. a nie retrospektywne relacje Strona 27 z 31 . dystans wobec symptomów Osiągnięte podstawowe zaufanie. zdolności do pozostawania w samotności. kliniczna. korzystania z zabawy Współpracuje z terapeutą 3) Diagnoza psychotycznego poziomu zaburzeo:  Chaos. nieciągłośd. archaiczne mechanizmy obronne. idiograficzna  Narzędzie diagnostyczne:  Wywiad psychoanalityczny. ogólniki i uproszczenia w opisie). satysfakcji i kreatywności w pracy. pacjent pochłaniający 4) Diagnoza poziomu zaburzeo borderline:  Prymitywne. lęk egzystencjalny  Prymitywne mechanizmy obronne z poziomu przedwerbalnego i przedracjonalnego  Terapeuta opiekuoczy. pogłębiony  Techniki projekcyjne  DSQ 40  Specyfika diagnozy:  Ściśle oparta na teorii  Dotyczy nieobserwowalnych bezpośrednio konstruktów (jak mechanizmy obronne)  Ma charakter deterministyczny  Jest dokonywana w związku z psychoterapią w i toku jej trwania DIAGNOZA BEHAWIORALNA: 1) Specyfikacja diagnozy behawioralnej:  Narzędzia wymagające jak najmniej wnioskowania diagnostycznego  Bezpośredni pomiar. dezorganizacja.obserwujące i doświadczające  Poczucie egzystencjalnego zagrożenia. terapeuta reaguje opiekuoczością lub silnymi przeciwprzeniesieniowymi emocjami 5) Metody diagnozowania:  Zawsze metoda jednostkowa. jednak wiedzą. myślenie magiczne. jak i odrzucenia. mylenie świata zewnętrznego i wewnętrznego  Nie wytwarza podziału na Ego. chociaż może zaprzeczad własnej symptomatologii)  W relacji z terapeutą boi się zarazem bliskości.   Ścisły kontakt z rzeczywistością.

komputerowe opracowanie wyników Cele diagnozy: Identyfikacja i pomiar określonych problemów z zachowaniem (a nie diagnoza szeroko pojęta) Identyfikacja wzmocnieo i uwarunkowao reakcji Identyfikacja związków funkcjonalnych między zmiennymi Planowanie interwencji indywidualnej (głównie drogą korektywnego uczenia się) 2)     3) Założenia:  Nacisk na uwarunkowania działające w teraźniejszości  Dynamiczny charakter zachowania i jego przyczyn (zmienia się zależnie od warunków sytuacyjnych i czasowych)  Podstawowy charakter interakcji jednostka. parametrów fizjologicznych. hormony) Właściwości osoby badanej i historia jej leczenia (grupa społeczna. mowy. wiek. a także monitoring ambulatoryjny.środowisko i wzajemne dwukierunkowe zależności 4)      Analiza funkcjonalna: Kładzie nacisk na związki przyczynowo. różnice indywidualne) Postępowanie sprawdzające (wielokrotna ocena zmiennych w przebiegu terapii) 5)      6)      Strona 28 z 31 .skutkowych oraz niestałośd sytuacyjno. rasa. niż deterministyczna (mimo deterministycznego charakteru teorii. itd.. gdyż uwzględnia zmiennośd i złożonośd zachowao) Zadania diagnozy: Opis i klasyfikacja zachowao Zrozumienie ich uwarunkowao Prognoza w określonych warunkach sytuacyjnych i czasowych Uzyskanie kontroli nad jakimś aspektem zachowao jednostki w celu doprowadzenia do zmiany (przez odkrycie mechanizmów sterujących) Monitorowanie zmiany Standardowe postępowanie diagnostyczne: Objawy Czynniki je podtrzymujące Etiologia:  Błędy percepcji  Wytworzenie niekorzystnych nawyków  Uwarunkowania biologiczne (neuroprzekaźniki.skutkowe Odzwierciedla kategorie bodźca i reakcji Wskazuje różnice w sile związków przyczynowo. aktywności motorycznej). Techniczne wspomaganie bezpośredniej rejestracji (np. sytuacja życiowa. miejsce zamieszkania.czasową Ma charakter warunkowy (w pewnych okolicznościach może byd trafna. w innych nie) Jest raczej probabilistyczna.

odczud i zachowao Największa przydatnośd:  Terapia behawioralna zaburzeo lękowych  Terapia behawioralna zaburzeo depresyjnych  Skaza stresu (uaktywnia się w sytuacjach trudnych) i zwiększenie odporności na stres  Zwiększenie kompetencji społecznych  Terapia zaburzeo zdrowotnych (otyłośd. astma. zawiera głównie czynniki niespecyficzne)  Służy rozwojowi. ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego. kwestionariusze do pomiaru automatycznych myśli. artykułowanie myśli w odgrywanych sytuacjach)  Metodach projekcyjnych (wkładanie myśli w usta osoby na obrazku)  Metodach pomiaru reakcji fizjologicznych w różnych kontekstach sytuacyjnych  Wywiadzie dotyczącym myśli. np. pod scenkę video)  Metody ekspresyjne (głośne myślenie przy określonych zadaniach lub wyobrażonej sytuacji. Aleksandrowicza.7)       Diagnoza poznawcza (behawioralno. zindywidualizowana Identyfikacja myśli i konstruktów poznawczych Powiązanych z nimi schematów reagowania emocjonalnego i fizjologicznego Poznanie schematów reagowania interpersonalnego Metody diagnozy poznawczej mogą byd oparte na:  Rozpoznawaniu (ustosunkowaniu się do pytao dotyczących własnych myśli i ich częstotliwości). artykułowanie myśli klienta. bóle przewlekłe.skale postaw. np. zaburzenia snu)  Diagnoza i terapia uzależnieo  Diagnoza i terapia dysfunkcji pary małżeoskiej  Diagnoza dysfunkcji i dewiacji seksualnych  Diagnoza i terapia zaburzeo zachowania u dzieci  Diagnoza osób w podeszłym wieku (zmiany sensoryczne. z powodu ostrych objawów psychotycznych)  Podstawą jest atmosfera w grupie terapeutycznej i akceptująca postawa terapeuty  Nie weryfikuje efektów terapii  Zgodnie z zdaniem prof. dubbing w wykonaniu klienta. przekonao. to nie psychoterapia (nie leczy przyczynowo. przejawy dyskryminacji ze względu na wiek) DIAGNOZA PSYCHOLOGII HUMANISTYCZNEJ 1) Psychologia humanistyczna:  Wynika z przyjętej koncepcji terapii  Nie stosuje specyficznej diagnozy (poza wykluczeniem osób niezdolnych do funkcjonowania w grupie.poznawcza) Musi byd idiograficzna. uwarunkowania nieprzystosowanych zachowao jak włóczęgostwo. agresja. zbieractwo. deklaracje na temat interakcji społecznych  Przypominaniu (sporządzanie list myśli dotyczących konkretnego zdarzenia)  Suflowaniu (sytuacyjne podpowiedzi.podkładanie myśli. a nie usuwaniu dysfunkcji Strona 29 z 31 .

co do intymnych.Żakowicz)  Silne strony klienta  Zasoby w środowisku klienta  Słabe strony klienta  Ograniczenia tkwiące w środowisku  Metody:  Krótkie.  Cnoty:  Mądrośd  Odwaga  Miłośd  Sprawiedliwośd  Umiar. bez ograniczeo. pozytywnych instytucji i demokratycznych społeczności 2) Specyfika diagnozy w psychologii pozytywnej:  Oparta na klasyfikacji sił i cnót VIA  Obejmuje (Zalewski. co formułuje profesjonalizm. kiklkunastoitemowe  Wykonywane drogą internetową na dużych populacjach  Dzięki temu mogą uchwycid różnice kulturowe (badani z różnych środowisk i krajów)  Np. itd. medycznego i dezadaptacyjnego. za : Stemplewska. dokonany etycznie Strona 30 z 31 . Orzeczenie.skrót diagnozy. ewentualnie przekazuje koledze. prowadzącego do kompensacji braków  Nie tylko powrót do normy. język profesjonalny. lecz pełny powrót jednostki. innemu psychologowi. jej dobrostan i pełnia zdrowia  Rozkwit rodzin.PSYCHOLOGIA POZYTYWNA 1) Wyjaśnienie funkcjonowania człowieka zgodnie z modelem pozytywnym:  Zaniechanie modelu deficytowego. wstrzemięźliwośd  Transcendencja INFORMACJE DODATKOWE: 1) Konceptualizacja przypadku (S-Żakowicz)  Podstawowe dane socjodemograficzne  Zgłaszane trudności  Treśd wywiadu  Styl wypowiedzi  Przeżycia klienta po Diagnoza – to. wrażliwych informacji. Happy IQ  VIA Inventory of Strenghts  Gratitude Questionnaire-6.

upierania się przy Cztery typy diagnostów (Nosal): Nie angażuje się emocjonalnie (logik) Diagnosta wykorzystujący teorie i prawa ogólne Diagnosta wrażliwy na przebieg emocjonalnej interakcji Doznaniowiec. który ma prawo do informacji. 3)      4)     Informacje dla klienta: Przypomnienie celu diagnozy Proste wyjaśnienie zastosowania technik i wyników Wyjaśnienie znaczenia wyników (np.2) Orzeczenie (raport)  Raport. komu je przekazujemy (jaki jest sens przekazu takiej informacji i do czego ta informacja może byd potrzebna i użyta?). nie musi usłyszed wszystkiego). etykietowania.dążący do pełnego zrozumienia problemów i ich emocjonalnego ogarnięci Strona 31 z 31 .produkt koocowy całego postępowania diagnostycznego:  Po jego upublicznieniu psycholog nie ma wpływu na skutki  W diagnozie psychospołecznej sugeruje się przygotowanie???  Dotyczy postawionego problemu (nie wykracza poza problem)  Zwięzłośd  Prostota i język zrozumiały dla adresata  Aspekty etyczne: przekazywane treści powinny byd selekcjonowane ze względu na to. porównanie z wynikami innych osób) Omówienie wyników z punktu widzenia codziennego funkcjonowania życiowego klienta oraz celu badania Nie powinno zawierad oceniania. z uwagi na dobro pacjenta (nawet badany.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful