P. 1
Chiński Masaż I Akumpresura

Chiński Masaż I Akumpresura

|Views: 1,872|Likes:
Wydawca: basti75
Chiński Masaż I Akumpresura
Chiński Masaż I Akumpresura

More info:

Published by: basti75 on Jun 04, 2009
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

CHINSKI

MASAZ
I AKUPRESURA
DR KUAN HIN
CHINESISCHE
MASSAGE UND
AKUPRESSUR
MITARBEIT VON
BRIGITTE ZAUGG
COK KAN
HALLWAG VERLAG BERN UND
STUTTGART
DR KUANHIN
CHINSKI
MASAZ
I AKUPRESURA
WSPÓLPRACA BRIGITTE
ZAUGG, COK KAN
WARSZAWA
WYDAWNICTWO LEKARSKIE PZWL
Tytul oryginalu: Chinesische Massage und Akupressur
Wydawca oryginalu: Hallwag AG, Berno, Szwajcaria II
wydanie 1989
© 1988 Hallwag AG, Berno i Stuttgart Wszystkie prawa
w jezyku niemieckim zastrzezone
© Copyright for the Polish edition by Panstwowy Zaklad Wydawnictw Lekarskich,
Warszawa 1992
© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1997
Tlumaczyl z jezyka niemieckiego lek.
WIESLAW SALACH
Autorzy rycin:
Dr Kuan Hin: wszystkie rysunki i znaki pisarskie na poczatku rozdzialów i rycina na s. 39
Felicitas Prescher: ss. 49-56,64,66, 74-76 Eduard Rieben: ss. 26, 91,96 Brigitte Zaugg: ss.
8,93
Projekt okladki Andrzej Pilich
Redaktor Anna Plewa
Redaktor techniczny Agnieszka Janowska
Korektor Malgorzata Kolakowska
ISBN 83-200-2158-8
Wydawnictwo Lekarskie PZWL
Warszawa
Wydanie II
Rzeszowskie Zaklady Graficzne
Rzeszów, ul. plk. L. Lisa-Kuli 19
Zam. 5894/97
Spis tresci
Doktor Kuan Hin skromny wielki mistrz ................................................ 7
Inhoa.......................................................................................................... 13
Wprowadzenie w medycyne chinska........................................................... 21
Praktyka chinskiej medycyny...................................................................... 29
Osiem cudów chinskiego masazu................................................................ 43
Akupresura: leczenie rekoma . .................................................................... 67
Nerwowosc................................................................................................. 95
Kolatanie serca ........................................................................................... 99
Stany depresyjne....................................................................................... 103
Zaburzenia snu ........................................................................................... 106
Bóle glowy................................................................................................ 112
Stany oslabienia ....................................................................................... 120
Uczucie zawrotów glowy.......................................................................... 124
Odzwyczajanie od palenia .......................................................................... 128
Bóle............................................................................................................ 131
Trawienie................................................................................................... 151
Drogi oddechowe ....................................................................................... 165
Dolegliwosci ze strony ukladu moczowo-plciowego ................................... 174
Choroby skóry............................................................................................ 188
Zylaki......................................................................................................... 194
Zapalenie oczu ........................................................................................... 198
Podwyzszone cisnienie............................................................................. 202
Wspólpraca miedzy zachodnia i wschodnia medycyna ................................ 206
Slowniczek................................................................................................. 211
Skorowidz rzeczowy .................................................................................. 213
Doktor Kuan Hin
Skromny wielki mistrz
Energia, inspiracja i wewnetrzna równowaga sa potrzebne do stworzenia takiego rysunku. Wykonany
zostal blyskawicznie jednym pociagnieciem. Pomimo to nie jest przypadkowa kreska lecz
symbolem.
Dr Kuan Hin przygotowujacy sie do zabiegu: kazde leczenie wymaga ogromnej koncentracji i
wewnetrznego spokoju.
N
a wysokosci 8000 metrów miedzy Ziirichem a Paryzem spotkalam
go po raz pierwszy. Niski i pelen wdzieku, azjatyckie oblicze, wlosy
czarne z niebieskim odcieniem, madre oczy. Taki oto pasazer usiadl
obok mnie w samolocie szwajcarskich linii lotniczych. Zafascynowaly
mnie piekne rece, przygladalam sie im nadzwyczaj waskie, wrazliwe,
z niezwykle dlugimi paznokciami. Kto to moze byc? Mial moze czter-
dziesci, piecdziesiat lat, moze nieco wiecej trudno bylo mi ocenic
jego wiek. Dyskretnie zerkalam na jego teczke z aktami, która próbo-
wal wlasnie otworzyc. Jakiez bylo moje zdziwienie, gdy zobaczylam
zwykle igly do iniekcji i nic wiecej! Zastanawialam sie, kim moze byc:
spekulant, handlarz narkotykami, szarlatan? Rózne okreslenia przycho-
dzily mi do glowy. Usmiechajac sie, zgadywal moje mysli. Hostessa
przeniosla posilek. Walczac ze soba podziekowalam. Przygladal mi
sie bez skrepowania. .Problemy z figura". Naturalnie! Przedstawil
sie, zaspokajajac moja ciekawosc. Zrozumialam akupunkturzysta,
akupresurzysta! Co sie dzialo dalej...! Krótko przed ladowaniem na
lotnisku Charlesa de Gaulle'a niektórzy pasazerowie zaskoczeni byli
dziwnym striptisem, skoncentrowany doktor masowal i uciskal moje
cialo. Moglam jednoczesnie korzystac z praktycznej lekcji akupresury.
Potem majac jeszcze troche czasu, poswiecil go innym pacjentom. Tak
wiec dla doktora Kuana ani lotnisko, ani dworzec nie sa miejscem
bezczynnego czekania tam gdzie sa lawki do siedzenia, mozna
równiez wkluwac igly. Dwie igly w obnazona noge w poczekalni na
dworcu, do czasu przyjazdu pociagu dalekobieznego... Czas jest do
wykorzystania, a wiec ...! Kiedy doktor Kuan jest we wlasnym zywiole,
zapomina o otoczeniu. Zdziwione spojrzenia przechodniów nie robia na
nim wrazenia. Swiat bez igly jest dla doktora Kuana czyms niewyob-
razalnym, poniewaz akupunktura jest dla niego nie tylko zawodem, ale
równiez trescia zycia.
Tak bylo juz od najwczesniejszej mlodosci w Kantonie. Urodzil sie
22 stycznia 1922 roku pod znakiem psa w Kantonie w Chinach, jako
syn kupca i lekarki, u której w rodzinie zawód ten byl uprawiany od
wielu pokolen. Juz jako maly chlopiec pomagal swojej matce w pracy.
Wyjmowal igly, ale przede wszystkim uczyl sie szukac punktów. Wkrót-
ce zauwazyl, ze jego rece sa zródlem duzej sily magnetycznej. Pomagal
zbierac i suszyc ziola, przygotowywac leki. Z jego szesciorga rodzen-
stwa i dziesieciorga przyrodniego rodzenstwa jest jeszcze dwoje czyn-
nych zawodowo lekarzy. Siostra Sion Hong jest kierownikiem kliniki
ginekologii pierwszego ludowego szpitala w Kantonie. Zalozyla póz-
niej jeszcze dwa prywatne szpitale, gdyz nie bylo to wtedy zabronione.
Dzialo sie to bowiem na krótko przed powstaniem obecnego rzadu.
Dzis w klinice tej pracuja równiez emerytowani lekarze na zasadach
odplatnosci, a nie tak jak dawniej za oplaty w naturze.
Kiedy Kuan mial 5 lat, rodzice przeprowadzili sie do Haifongu
w Pólnocnym Wietnamie. Tam uczeszczal do szkoly do 16 roku zycia.
Gdy wybuchla wojna japonsko-chinska przeniósl sie do Yiinanu, który
byl wzglednie nietkniety dzialaniami wojennymi. Rozpoczal tam studia
medyczne. Trzy lata pózniej zmienil miejsce, mianowicie na fakultet
Tong-Nann w Szanghaju. Jako mlody lekarz zostal przydzielony do
armii chinskiej i we wrzesniu 1945 roku awansowal do rangi oficerskiej.
Byl komendantem i prowadzil szpital wojskowy w Potchi w Hanoi.
Tam wlasnie byl swiadkiem niewyobrazalnej brutalnosci wojny Indo-
chinskiej, kiedy Wietnam sprzeciwil sie francuskiej okupacji. Jako dy-
rektor szpitala opiekowal sie równiez francuskimi jencami wojennymi.
Pomagal im w kontakcie z ich rodzinami. Chociaz byl bardzo zaan-
gazowany w walke o niepodleglosc Wietnamu, jako lekarz byl wrazliwy
na los Francuzów, którzy doznawali równiez wielu okrucienstw. Niósl
pomoc z narazeniem wlasnego zycia, przechodzac miedzy frontami.
W tym burzliwym czasie ozenil sie z Pao Tschou, co znaczy .Perla"
nauczycielka z Hajfongu. Po powstaniu Chinskiej Republiki Ludowej
w 1949 roku, sytuacja polityczna zmusila go do opuszczenia ukochanej
ojczyzny. Rzad francuski uhonorowal jego dzialalnosc w Wietnamie,
nadajac tytuly i odznaczenia, zaofiarowano mu równiez mieszkanie
w Paryzu. Na poczatku pobytu we Francji doktor Kuan znalazl prace
w firmie importowo-eksportowej, poniewaz w tamtym czasie w Paryzu
nie mógl utrzymac siebie i swojej rodziny z wykonywania akupunktury.
Do konca lat szescdziesiatych chinska medycyna na Zachodzie byla
prawie nie znana. Doktor Kuan nawiazal kontakt z europejskimi leka-
rzami i zaczal z nimi wspólpracowac. Na poczatku leczyl ostre i prze-
wlekle bóle, depresje, a przede wszystkim migreny. Pacjenci zauwazyli
wnet, ze delikatny Chinczyk dokonywal malych cudów. Niebawem
poswiecil szczególna uwage dzieciom uposledzonym. Nieprawidlowo
uksztaltowane konczyny po kuracji doktora Kuana uzyskiwaly nieocze-
kiwana ruchomosc. Bezplatna prace dla biednych, czesto do póznych
godzin nocnych, kompensowal sobie rachunkami od prominentnych
pacjentów ze swiata polityki i showbiznesu.
Jego praktyka w 11 dzielnicy Paryza, gdzie mieszkaja ludzie wszyst-
kich ras, umozliwia mu troszczenie sie o swoja zone, siostre i dwoje
dzieci (z osmiorga). Kuan jest równiez uzdolnionym malarzem. Kilka
razy w roku leczy równiez uposledzonych pacjentów w szpitalach
w Danii, gdzie jest znany ze swej sztuki lekarskiej. Dobre wyniki
leczenia osiaga u ludzi ze swiata muzyki (których praca wymaga szcze-
gólnej .ruchomosci") i u chorych na raka. Jednym z wazniejszych
celów doktora Kuana jest przezwyciezenie strasznej choroby
AIDS, a zarazem wspólpraca z zespolem lekarzy francuskich, zwiazana
ze zwalczaniem tej choroby. Pracy tej poswieca wiele czasu. Ma duza
kolekcje listów i fotografii oraz uporzadkowana dokumentacje
lekarska z wynikami leczenia. Chinska metoda inhoa robi duze
wrazenie.
Zachodni lekarze interesuja sie tylko niektórymi aspektami leczenia
doktora Kuana, a nie cala jego wiedza. On sam nie jest fanatykiem lub
guru, lecz czlowiekiem rozumiejacym swój kunszt lekarski, .przede
wszystkim jako komplementarna medycyne. Jego celem jest wzmoc-
nienie ciala, które tak czesto i mocno jest obciazone zachodnimi meto-
dami leczenia. Wielkim pragnieniem doktora Kuana jest zblizenie me-
dycyny chinskiej i zachodniej. Jego postawa i metoda, zarówno nau-
czyciela samoleczenia, jak i lekarza, przyniosla mu szczególna slawe
w Paryzu. Dla doktora Kuana jest zrozumiale, ze samodyscyplina,
wlasna walka z choroba i pozytywne myslenie ma leczace dzialanie.
On zyje akupunktura i nie cwiczy samotnie. Porusza sie w czwartym
wymiarze królestwa tradycyjnej chinskiej sztuki leczenia. Jest to sfera,
której nikt sam za pomoca wiedzy szkolnej nie moze nabyc. To spot-
kanie w samolocie z czlowiekiem, który cale swoje zycie poswiecil na
badanie prawidlowosci naszej wewnetrznej alchemii, praktykujac jak
artysta starej wiedzy nakluwania, bylo dla mnie zeslaniem losu.
Jesli zabierzecie te ksiazke w podróz, byc moze równiez dla Was
bedzie zeslaniem losu.
Yerena Burki
Inhoa
Oprócz wlasciwego zna-
czenia, chinskie znaki pi-
sarskie moga wyrazac Yin lub
Yang: na poprzednie] st r oni e
pr zedst a wi amy w górze
znak Yang (jest twardy,
meski, naladowany energia),
znak na dole to Yin
(miekki, lagodny, plynny).
Widzimy to równiez na
rysunku: Yin jako wygieta
krzywa trawa, natomiast
krótka trawa Yang.
Pewien francuski general doswiadczony w sztuce wojennej prosil
mnie kiedys o pomoc w delikatnej sprawie. Otóz podczas kazdej uro-
czystej rocznicy skoro tylko uslyszal marsz wojskowy zaczynal
plakac. Lzy dla niego byly czyms przykrym, ale nawet przy dobrych
checiach nie mógl sie powstrzymac wlasnie tak na niego dzialaly
dziarskie dzwieki. Postanowilem na krótko przed nastepna oficjalna
uroczystoscia wkluc mu pod skóre w okreslone miejsce reki igle do
akupunktury. Efekt byl nieoczekiwany: stary general spokojnie przyjal
odznaczenie. Grzmiace bicie werbli tym razem nie wycisnelo lez igla
pod rekawem jego munduru osiagnela swój cel. To bylo przede wszyst-
kim silne dzialanie naklutego punktu na psychike lub dostateczne przy-
gotowanie pacjenta na dzialanie igly w konczynie. Oba te czynniki
wspólwplywaja na wynik, gdyz razem konieczne sa do osiagniecia
sukcesu.
Opisujac tutaj historie generala, chcialbym w tej ksiazce wyjasnic, ze
takie problemy moga dotyczyc dowolnego obszaru zdrowia: duch i cia-
lo sa razem i moga wzajemnie na siebie wplywac pozytywnie, ale
równiez negatywnie. Zabiegi moga dzialac zapobiegawczo, lub tez lecz-
niczo. Najlepsza gwarancja ich skutecznosci jest zaufanie do tej meto-
dy, ale równiez zaufanie sobie. Do tego potrzeba sily ducha i równo-
wagi wewnetrznej. Wszystkie propozycje terapeutyczne tej ksiazki zmie-
rzaja nie tylko do utrzymania zdrowia czy leczenia ciala, ale równiez
do wzmocnienia ducha. Wkrótce przekonacie sie o lym, jesli zastosuje-
cie ucisk okreslonych punktów na ciele (akupresura). Duch i cialo sa ze
soba zwiazane energetycznym zwiazkiem sieciowym. Moga nadzwyczaj
czujnie reagowac na delikatny ucisk palca. Na tym zalozeniu zbudowa-
na jest chinska medycyna i to jest podstawa metody inhoa, która
opiera sie na starej szkole chinskiej.
Najpierw zajmiemy sie blizej chinska medycyna, a pózniej praktycz-
nym zastosowaniem metody inhoa. Na kilka pytan dotyczacych inhoa
chcialbym odpowiedziec, szczególnie na te, które interesuja
czytelni-
ków. Co to jest inhoa? Jak dziala ta metoda? Jakie choroby moze
leczyc? Czy mozna przy jej stosowaniu popelnic blad, czy jest niebez-
pieczna?
Co to jest inhoa?
Inhoa znaczy .srebrny kwiat". Jest to nazwa metody moich przod-
ków. Zapobiega ona chorobom i leczy je. Wiedza o tej metodzie i jej
mozliwosciach oddzialywania przekazywane sa od stuleci nastepnym
pokoleniom. Wlasciwie musialbym powiedziec przodkiniom, poniewaz
w mojej rodzinie wiedza zawodowa wbrew zwyczajom ludowym
przekazywana byla z matki na córke. Tak wiec moja siostra w Kan-
tonie (w Chinach) podtrzymuje dotychczasowa tradycje inhoa i ciagle
ia rozwija. Oczywiscie wiedza ta nigdy nie byla ukrywana przed syna-
mi. Mimo to sposród moich dzieci najbardziej zwiazana z metoda
inhoa jest moja córka Cok Kan. Poniewaz ta zawodowa wiedza prze-
kazywana byla przez kobiety, to pozostalo na niej równiez pietno
kobiet. A wiec prosze Panstwa, osadzcie sami!
Inhoa pozwala w sposób wypróbowany ustrzec ludzi zdrowych przed
chorobami, a chorym przywrócic zdrowie. Stosujemy wszystkie moz-
liwe dostepne chinskie sposoby terapeutyczne. Poslugujemy sie wspólna
wiedza, która nam daje zarówno medycyna zachodnia, jak i medycyna
alternatywna.
Naszym glównym zakresem jest akupunktura, akupresura i masaz,
do tego nalezy dolaczyc jeszcze dietetyke, chinskie ziola i joge. Ksiazka
ta ogranicza sie do opisania masazu chinskiego i akupresury. Sa to dwa
zagadnienia, które wprowadzaja w temat samopomocy i nie wymagaja
uprzedniej wiedzy podstawowej, jak i zadnych srodków pomocniczych:
bowiem tylko wasze wlasne rece moga przyniesc niewiarygodne efekty.
Inhoa moze czynic prawdziwe cuda. Jak pojedyncze krople wody
moga prowadzic do wylewu morza, tak delikatny ucisk panstwa dloni,
stymulujacy przeplyw energii ciala, moze spowodowac rzeczywiscie spe-
ktakularny efekt. To tak, jak mala sila dzieciecej dloni moze wprawic
w ruch samochód ciezarowy, podczas gdy silni mezczyzni bezskutecznie
próbuja go pchac. W podobny sposób proste stymulacje punktu aku-
punktury rozwiazuja czasami problemy medyczne, które dotad byly
nierozwiazywalne.
Pewnego dnia przyszla do mojego gabinetu w Paryzu kobieta po-
chodzaca z Danii z uposledzeniem chodu. Paraliz wymuszal na niej
podjecie decyzji o ponownej operacji, z która lekarze wiazali nadzieje
na poprawe. Leczylismy ja intensywnie podczas trzydniowego pobytu,
szczególnie zwracajac uwage na konczyny dolne. Dobry wynik leczenia
okazal sie trwaly i utrzymywal sie po jej powrocie do Danii. Czy byl to
cud, przypadek, logiczne nastepstwo leczenia akupunktura? Jak od-
powiedziec na to pytanie: to nie byl w zadnym wypadku kolejny
sukces, który moglem umiescic na moim koncie. Bylem tylko reka
dziecka, która prace dunskich lekarzy doprowadzila do szczesliwego
zakonczenia.
Inhoa jest metoda delikatna. W Chinach okreslano ja ogólnie deli-
katna medycyna. Inhoa akupresura, a przede wszystkim masaz.
Jezeli pojecie muskanie wzieto ze slownika medycyny i bedzie mialo
jasny cel przeznaczenia jak slowo masaz, to trzeba rzeczywiscie wczes-
niej mówic o muskaniu niz o masazu. Dlon slizga sie faktycznie po
skórze jak plynaca woda: nie bez powodu okresla sie pojeciem sucha
kapiel poszczególne elementy calkowitego masazu. Ucisk przy inhoa
akupresurze wykonuje sie opuszka palca troche silniej, ale jednak nie
tak mocno, aby wymagalo to zbyt duzo sily. Równoczesnie wystepuje
dzialanie na przeplyw energii, w mniejszym stopniu bezposredni, oraz
nie tak gwaltowny, jak to wystepuje przy uzyciu igiel w akupunkturze.
Masaz i akupresura wykonywane wedlug metody inhoa moga kazdemu
pomóc, nawet osobom, które z okreslonych powodów nie znosza na-
kluwan. U ciezko chorych, oslabionych ludzi mamy mozliwosc obser-
wacji i dobroczynnego wzmacniajacego dzialania masazu inhoa. To jest
tak, jakby glodujacemu podano kilogram ryzu. Ta ilosc ryzu dla glodu-
iacego ma znaczenie zyciowe. Dla sytego czlowieka ten sam dar moze
byc juz czyms zupelnie innym.
Co moze inhoa?
Wiemy jak istotne znaczenie ma przeplyw energii w ciele. Energia
jest paliwem zycia, pokarm jest paliwem dla organizmu. Energia
krazy w calym ciele i latwo zrozumiec, dlaczego moze wystapic
choroba jakiejs czesci ciala, jezeli doplyw energii bedzie niedostateczny.
Czesto uszkodzenie jednej czesci ciala powoduje utrudnienie przeplywu i
male zablokowanie, które moze przyczynic sie do zaburzenia ogólnej
równowagi energetycznej, co równiez moze przejawic sie choroba czesci
ciala bezposrednio nie zwiazana z uszkodzeniem. Choroby zas
powoduja ponownie nowe zablokowanie w przeplywie energii, a uklad
immunolo-
2 Chinski masai
giczny staje sie coraz slabszy, co w konsekwencji moze prowadzic do
regularnej lawiny objawów chorobowych. Kto nie chcialby temu zapo-
biegac! Zapobieganie jest zasadniczym celem postepowania w medycy-
nie chinskiej. Oczywiscie zapobieganie w podwójnym znaczeniu: zdro-
wy czlowiek powinien przez odpowiednie zapobiegajace postepowanie
chronic swoje zdrowie, chory natomiast powinien sie leczyc, ale nie
tylko scisle okreslone schorzenie, ale równoczesnie chronic sie przed
mozliwymi nastepstwami chorobowymi. Inhoa spelnia te dwa wymaga-
nia inhoa byla i bedzie odpowiedzia rozwijajaca te zagadnienia:
· Jezeli przyjmiecie masaz jako element codziennej higieny ciala, to
w ten sposób wplyniecie na swobodny przeplyw energii, przez co bloki
energetyczne beda mogly byc usuniete juz w poczatkowym stadium.
Zasada tego postepowania jest masowanie duza powierzchnia dloni,
w krótkim czasie, calego ciala. Aktywizowane sa wówczas wszystkie
meridiany i wszystkie drogi, po których krazy energia w ciele. Masaz
moze byc stosowany jako leczenie; bezposrednio wplywa na cala powie
rzchnie ciala, zwalczajac zaburzenia krazenia krwi, choroby
miesni
i stany zapalne stawów. Jest takze cudownym srodkiem w przypadku
leczenia nerwic uwarunkowanych stresami, a takze szybko dzialajaca
i skuteczna technika relaksujaca u osób szczególnie obciazonych zawo
dowo. Nawet juz krótki masaz jesli znajdziecie oczywiscie czas
miedzy dwoma posiedzeniami lub w przerwie w pracy moze natych
miast przywrócic zdolnosc koncentracji. Sam masaz tego jednak nie
sprawi. Jest to osiagalne równiez dzieki koncentracji mysli w czasie
masazu, tzn. przez zatopienie mysli, co wplywa po powrocie do pracy
na dobra koncentracje. Wszystkie informacje o poszczególnych ro
dzajach masazu i ich wlasciwosciach zapobiegawczych i leczniczych
mozna znalezc w rozdziale .Osiem cudów chinskiego masazu".
· Celem akupresury jest leczenie skomplikowanych chorób i róznych
ostrych i przewleklych dolegliwosci. Wynika to juz z techniki zabiegu.
W tego rodzaju przypadkach zabieg wykonujemy nie cala reka jak
w masazu, ale tylko opuszkiem palca, który w scisle okreslonym,
strategicznym miejscu (punkt akupunktury) musi byc tak przylozony,
ze uciskajac ten punkt aktywizujemy meridiany. Dobór punktów od
bywa sie na tych samych zasadach co przy nakluwaniu iglami w aku
punkturze punkty zawsze sa takie same, niezaleznie od tego, czy je
nakluwamy, czy uciskamy palcami. Wykonujemy akupresure tych pun
któw, które dzialaja na istniejace obecnie symptomy chorobowe i rów
noczesnie stale na takie punkty, które zapobiegaja chorobom i cier-
pieniu. Pod koniec zabiegu dziala sie na takie punkty, które sluza
ogólnemu wzmocnieniu ducha i ciala. Wzmocniony pacjent lepiej znosi
nie tylko chorobe, ale i leczenie przebiega wówczas pomyslniej. Aku-
presura jest predestynowana do bezposredniego leczenia bólowych
schorzen aparatu ruchowego, bólów glowy, problemów zwiazanych
z trawieniem, dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego i oczywiscie
w cierpieniach uwarunkowanych stanem psychicznym, jak zaburzenia
snu, nalogi, nerwice lub depresje. Akupresura powinna byc stosowana
jako terapia dlugotrwala, w chronicznych zespolach bólowych, gdzie ze
wzgledu na dzialanie uboczne leków przeciwbólowych, wczesniej czy
pózniej, dalsze ich stosowanie nie jest mozliwe. Poniewaz wykonywanie
tej metody jest dziecinnie latwe, to samoterapia powinna byc stosowa-
na przede wszystkim w przeziebieniach, dolegliwosciach zoladkowych
i w innych codziennych niedomaganiach. W Chinach juz malym dzie-
ciom pokazuje sie, gdzie musza uciskac skóre w przypadku konkret-
nego cierpienia. Jest jeszcze jedna korzysc wynikajaca ze stosowania
akupresury: mianowicie jest ona w pelni bezpieczna Lak dlugo, jak
dlugo przestrzega sie podstawowych zasad higieny, m.in. myje sie rece
przed jej rozpoczeciem.
Wprowadzenie w medycyne
chinska
Wprowadzenie w tajniki
chinskiej medycyny mozna
przestawic w rózny sposób.
Znaki pisarskie na
poprzedniej stronie sa tylko
jedna z takich mozliwosci.
Cienkie, ostre konce
wybijaja sie w rysunku
stanowia symbol Yang.
W medycynie chinskiej oznaka zdrowia ciala jest harmonijna
równowaga energii Yin i Yang i jej swobodny przeplyw. Dlatego kazda
choroba jest symptomem nierównowagi energetycznej.
Historia
Juz w czasach prehistorycznych znana byla wiedza o tym, ze masaz
okreslonych bolesnych miejsc ciala nie tylko lagodzi ból, lecz ponadto
przyczynia sie do szybkiej poprawy stanu ogólnego. Spiczaste przed-
mioty wykonane z kamienia sluzyly w epoce kamiennej zarówno do
leczenia chorób, jak i w codziennej pracy. Te kamienne przedmioty
byly pierwszymi iglami stosowanymi w akupunkturze. Zdolnosc do
rozpalania ognia i obserwacja, ze okreslone bóle znikaja w cieple, które
daje ogien, stworzyly podstawy do rozwoju moxybusji drugiego Filaru
chinskiej medycyny. W tej metodzie uzywa sie zarzacego, sproszkowa-
nego materialu roslinnego do ogrzewania okreslonych miejsc ciala.
Tak jak udoskonalano narzedzia pracy starozytnych Chinczyków,
tak równiez ulepszano narzedzia do akupunktury: po ostrzach kamien-
nych byly igly z kosci i bambusa. W drugiej polowie drugiego tysiac-
lecia przed Chrystusem produkowano juz igly z metalu. Od tego czasu
coraz bardziej poznawano zwiazek miedzy naklutym punktem a jego
dzialaniem, które przynosilo ulge. W ten sposób zostal odkryty zwiazek
meridianów i ich polaczen. W .Huangdi Nei Jing" klasycznej ksie-
dze chinskiej medycyny, majacej ponad 2000 lat opisano cala ów-
czesna wiedze. W .Huangdi Nei Jing" zawarty jest protokól rozmowy
miedzy cesarzem Huangdi i jego lekarzem. Duza czesc poswiecona jest
miejscu i funkcji akupunktury, chorobom meridianów oraz wskaza-
niom i przeciwwskazaniom do nakluwan punktów.
Przez stulecia trudnym problemem do rozwiazania byla lokalizacja
poszczególnych punktów. Mianowicie jeden pacjent byl szczuply, drugi
gruby, trzeci wysoki, a czwarty niski. Nasuwalo to pytanie, jak aku-
punkturzysta powinien postepowac, aby precyzyjnie lokalizowac na-
klucie? Jak je wykonac, zeby nie wyjsc poza punkty i zachowac wlas-
ciwe odstepy miedzy nimi. Prawidlowe trafienie w punkty bylo zalez-
ne mniej lub bardziej od intuicji danego akupunkturzysty. Roz-
wiazanie znaleziono za czasów dynastii Han (okolo 202 rok przed Chry-
stusem do 220 roku po Chrystusie), przyjeto wówczas jako wzgledna
miare pomiaru cun, tzn. okreslony odcinek ciala pacjenta, np. szero-
kosc jego kciuka jako wielkosc proporcjonalna. Do dzis indywidual-
na jednostka pomiarowa jest podstawa praktykujacych lekarzy.
Za czasów dynastii Tang (618907) stworzono specjalne katedry
akupunktury i moxy oraz podniesiono je do poziomu uniwersyteckiego.
Szkolenia dla lekarzy poczatkujacych byly obowiazkowe. Na dwóch
brazowych modelach wielkosci czlowieka zaznaczyli mistrzowie, znane
od tysiacleci, dokladne przebiegi meridianów z precyzyjna lokalizacja
punktów. Modele te byly niezwykle pomocne w nauczaniu i wykorzy-
stywano je równiez w egzaminach koncowych studentów. Trójwymiaro-
wy model byl duzym sukcesem, poniewaz pierwszy raz mozna bylo
przedstawic i studiowac cala laczna siec meridianów.
Kompendium lekarza o nazwisku Ki-tcheon i trzy modele z meridia-
nami z okresu dynastii Ming (13681644) naleza do koncowego okre-
su rozkwit u akupunkt ury, poni ewaz nast epna dynast ia Tsi ng
(16441911) nie ufala tradycyjnej medycynie. Jedynie chinski lud ni-
gdy nie stracil zaufania, dlatego akupunktura i moxa byly dalej prak-
tykowane, chociaz postep w tej dziedzinie nie mial zadnego wsparcia ze
strony wladz.
Dla tradycyjnej medycyny chinskiej zaczal sie posepny
rozdzial z chwila nastania imperializmu kulturowego, wraz z wojna
opiumowa (18401842), az wreszcie osiagnal najbardziej
dramatyczny punkt w postaci dekretu zabraniajacego praktykowania
tej sztuki leczenia. Dzialo sie to w czasie, gdy w Japonii i w Europie
akupunktura byla juz znana i praktykowana.
W komunistycznych Chinach akupunktura otrzymala nowe poparcie
od rzadzacej partii, a pózniejszy przewodniczacy Mao w 1928 roku,
bezposrednio po zalozeniu Czerwonej Armii, szczególnie kladl nacisk
na wspóldzialanie obejmujace tradycyjna medycyne Wschodu i medycy-
ne zachodnia.
W czasie powstania przeciw Japonii i w .Dlugim marszu" na Jenan
akupunktura i moxa odegraly istotna role w opiece zdrowotnej zol-
nierzy. Od czasu proklamowania Republiki Ludowej Chin mogla ona
ponownie zajac swoje miejsce w nauce i badaniach. Inaczej nie doko-
nalby sie olbrzymi krok w przyszlosc, jakiego dokonal rozwój akupun-
ktury lat piecdziesiatych w dziedzinie anestezjologii, jak równiez postep
w dziedzinie laseropunktury. Nalezy podkreslic, ze nie nastapiloby to,
gdyby tysiacletnie dziedzictwo chinskiej medycyny musialo istniec
w cieniu nieprzyjaznej jej nauki przyrodniczej i ograniczone jedynie do
watpliwej jakosci praktyk pokatnych.
Techniki akupunktury i moxy
Ksiazka ta w calosci poswiecona jest zapobieganiu i samoleczeniu za
pomoca masazu i akupresury. Bez watpienia jednak samoleczenie ma
pewne granice i czasami wizyta u lekarza jest jednak konieczna. Natu-
ralnie w pierwszej kolejnosci u lekarza dotychczas prowadzacego.
Moga pojawic sie watpliwosci dotyczace zaufania akupunkturzyscie,
jak równiez inne, np.: czy to sprawia ból? czy igly sa rzeczywiscie
czyste? czy wszystko przebiega prawidlowo?
Nastepujace krótkie dygresje nie sa niczym innym, jak zwróceniem
uwagi, w jaki sposób akupunkturzysta powinien postepowac. W miare
swoich mozliwosci powinien on udzielic informacji podobnie jak
chirurg, który informuje o teoretycznym przebiegu operacji wyrostka
robaczkowego. Powinnismy wiec informowac równiez lekarza prowa-
dzacego o planowanym leczeniu akupunktura. Natomiast po zakon-
czeniu zabiegu trzeba powiedziec lekarzowi o przebiegu i o leczeniu.
Równie wazne jest przekazanie istotnych informacji akupunkturzyscie
o wynikach: prosze opowiedziec o dotychczasowej terapii i lekarstwach
przyjmowanych lub o przewidzianym planowanym leczeniu.
W akupunkturze sa okreslone punkty, które w wiekszosci przypad-
ków stymulowane sa punktami meridianów za pomoca igiel, zarówno
zlotych, srebrnych, jak tez z innych metali. Poslugujemy sie iglami
o przekroju ponizej pól milimetra. Glebokosc naklucia w zaleznosci
od miejsca wynosi od kilku milimetrów do paru centymetrów. Igla
wkluwana jest pod scisle okreslonym katem w stosunku do powierzchni
ciala. Jedynie przy nierozsadnym postepowaniu lub w razie poruszenia
sie chorego podczas zabiegu moze wystapic ból spowodowany doty-
kiem scian tetnic lub zwiazany ze zranieniem ogranów wewnetrznych.
Istnieja poza tym punkty wrazliwe, które powinni nakluwac jedynie
dlugo praktykujacy lekarze specjalisci akupunktury. Dotyczy to na
przyklad nakluwania punktu wewnetrznego kata oka. Igla musi byc
w tym przypadku bardzo ostra, a nastepnie wprowadzona o ulamek
milimetra od kacika oka po wewnetrznej scianie oczodolu tak, aby nie
uszkodzic galki ocznej. Dlatego znajomosc anatomii czlowieka w ksztal-
ceniu chinskich akupunkturzystow zajmuje centralne miejsce.
W nauczaniu duzo miejsca zajmuja równiez naklucia wykonywane
na sobie samym. Z jednej strony doskonali to prace palców i daje
poczucie bezpieczenstwa poczatkujacym akupunkturzystom. Z drugiej
strony po wczesniejszym doswiadczeniu wielu mozliwosci na so-
bie uczy wrazliwosci podczas naklucia, przez co latwiej
zrozumiec im pacjenta w czasie zabiegu. Pacjent prawie nic nie czuje
przy wkhi-waniu igly. Jezeli wystepuje jakis lokalny ból przy wkluciu,
to najczesciej spowodowany jest manipulacja. To, co sie czuje przy
prawidlowo wykonanej akupunkturze, nazwano de Qi to znaczy
.przybycie energii". Charakterystycznym odczuciem de Qi jest uczucie
goraca lub zimna, ociezalosci umyslu, ucisku, mrowienia lub pradu.
Bóle pojawiac sie moga w oddalonych miejscach ciala. Czesto
chorzy informuja o uczuciu ciagniecia wzdluz danego meridianu.
Jesli chodzi o lokalne
bóle, to istnieje jedno ograniczenie: kazdy pacjent niezaleznie od wraz-
liwosci przy nakluwaniu punktów szczególnie wrazliwych, jak opuszki
palców, czy tez podeszwy stóp, moze odczuwac lekkie bóle. Ogólnie
mówiac, pacjenci wrazliwi, lekliwi, nerwowi, jak równiez pierwszy raz
poddani akupunkturze, którzy czuja sie niepewnie, poniewaz czesto
mieli bóle, musza poznac akupunkturzyste i zaufac mu. Dobry aku-
punkturzysta musi byc nie tylko dobrze wyszkolony technicznie, lecz
takze powinien byc osoba subtelna, pelna milosci i przyjemna w kon-
takcie z innymi. Nie zmusza on nigdy chorego do znoszenia bólu.
Chetnie w kazdej chwili przerywa terapie i w czasie rozmowy wzmacnia
zaufanie pacjenta do leczenia.
Po wkluciu igly normalnie pozostaja w skórze na okres 1520 minut.
Co kilka minut akupunkturzysta kontroluje pozycje igiel i porusza nimi
zaleznie od celu terapii, tzn. obraca palcami lub wprawia je w wibracje.
W naglych wypadkach, lub przy intensywnym leczeniu ciezkich chorób
z silnymi bólami, igly pozostaja czasami przez godzine i przez caly ten
czas manipuluje sie nimi do chwili uzyskania poprawy.
Delikatne igly z ostrzem i trzonem nie sa jedynym instrumentem
akupunkturzysty. Przy okreslonych schorzeniach mozna pod scisla
kontrola pobrac kilka kropel krwi, wykonujac maly krwioupust, poma-
gajac w taki sposób choremu. W tym przypadku terapeuta uzywa
lancetu, jakim posluguje sie medycyna zachodnia przy pobraniu krwi
z opuszki palca. Wazne miejsce zajmuje równiez .kwiat sliwy". Jest to
cylindryczny mloteczek zbudowany z 57 ostrzy, równo osadzonych
igiel na dlugim trzonku, którym rytmicznie stuka sie w leczone miejsca
na skórze. Zadrapaniom zapobiega sie przez utrzymanie czubka igiel na
jednym poziomie i nie zaginanie ich, a takze przez precyzyjne uderzenie
prostopadle do skóry. Najwyzszym przykazaniem przy wszystkich tych
technikach jest czystosc i sterylnosc igiel. To kaze nam jeszcze raz
zwrócic uwage na choroby przenoszone przez krew, takie jak wirusowe
zapalenie watroby czy AIDS, i uswiadomic sobie koniecznosc prze-
prowadzania sterylizacji narzedzi. Sluza do tego celu sterylizatory do
suchej sterylizacji, w których igly przebywaja odpowiednio ustalony czas
w temperaturze 18O°C. W gabinetach zabiegowych moga znajdowac sie
urzadzenia o podobnym dzialaniu. Sama dezynfekcja w alkoholu lub
gotowanie w wodzie jest niewystarczajace. Na zyczenie pacjenta uzy-
wam zawsze nowych igiel. Jezeli pacjent przychodzi regularnie i znam
go dobrze, to daje choremu jego wlasne igly do domu. Wtedy w roz-
tworze alkoholowym przechowuje je w domu do nastepnej wizyty.
Moxa byla zalecana w .Huangdi Nd Jing" przede wszystkim do
leczenia chorób, które byly spowodowane przez zimno i wilgoc.
Nato-
miast moxa, która wytwarza cieplo, nie jest wskazana przy goraczce,
stanach zapalnych i nadcisnieniu tetniczym. Sa to bowiem tak zwane
syndromy goraca, które pod dzialaniem ciepla moga szybko ulec po-
gorszeniu. W moxie okreslone punkty ciala podgrzewa sie, nawet takie,
których naklucie jest zabronione jak pepek, który ogrzewany jest
zarzacym sie stozkiem ubitych lisci piolunu. Poprzednio zarzace sie
kulki moxy kladziono bezposrednio na skóre, obecnie kladzie sie warst-
we izolujaca w postaci krazków wycietych z czosnku lub korzenia
imbiru miedzy skóra a zarzaca sie kulka moxy. Najpewniejsza
metoda zapobiegajaca oparzeniu jest lagodna moxa wykonywana cyga-
rem, akupunkturzysta zbliza rozzarzony koniec cygara i oddala w regu-
larnych odstepach od skóry, obserwujac dokladnie nagrzewane miejsce.
To pozwala na uchwycenie momentu pojawienia sie zaczerwienienia
skóry w miejscu nagrzewania. Glównym wskazaniem do terapii cieplem
z uzyciem piolunu {Artemsia vulgaris) sa wszelkiego rodzaju stany
oslabienia, jak równiez zawroty spowodowane niskim cisnieniem tet-
niczym. Równiez jako srodek przeciw oslabieniu piolun ma dluga tra-
dycje w Europie. Rzymscy legionisci wkladali do sandalów piolun, aby
wytrzymywac meczace marsze i zapobiec stanom wyczerpania. W nie-
mieckiej strefie jezykowej sluzyl on jako dodatek do kapieli stóp stoso-
wany przeciw zmeczeniu nóg i stad pochodzi niemiecka nazwa piolunu
(Beifuss: fuss stopa, bei przy). W tradycyjnym ludowym lecznic-
twie jest duza obfitosc receptur z udzialem piolunu, stosowanych w róz-
nych dolegliwosciach, np. w przewleklych biegunkach, oslabieniu spo-
wodowanym pasozytami jelit. Piolun bowiem zawiera eteryczne olejki,
glównie cineol substancje przeciw robakom. Czy takie dzialanie
piolunu bylo znane, kiedy stosowano go jako przyprawe kuchenna do
salat? Teraz trudno jest na to odpowiedziec. Piolun zadomowil sie
zarówno w Azji, jak i w Europie. Obie kultury niezaleznie wczesnie
odkryly wlasciwosci lecznicze tej rosliny. Zapewne jest to tylko poje-
dynczy przyklad opisujacy wspólna wiedze. I moze nie jest szczególnie
szczesliwym przykladem, poniewaz piolun odgrywa wspólczesnie wazna
role tylko w homeopatii. W medycynie akademickiej zostal dawno
zastapiony przez substancje chemiczne. Pomimo to pozostanmy jednak
przy zyczeniu, aby wspólpraca miedzy zachodnia i wschodnia medycy-
na poglebiala sie, w zgodnym poszukiwaniu tradycji, ale przede wszyst-
kim we wspólnym posuwaniu do przodu badan nad rozwiazywaniem
istniejacych problemów zdrowotnych.
Praktyka chinskiej
medycyny
Yin i Yang sa nie dajac; mi sie rozdzielic
biegun; mi. Luk symbolizuje Yi ale
wybiega on z Yang.
Pewien pacjent chorujacy na raka, po latach mozolnych terapii,
kontroli lekarskich i nowych terapii, pewnego razu dowiedzial sie od
lekarza, ze jest znowu zdrowy. Cieszyl sie tak bardzo, ze podczas
przyjecia wydanego z tej okazji dla swoich przyjaciól zaslabl. W tym
samym jeszcze dniu zmarl z powodu niedomogi serca. Sam przyjecia
nie przygotowywal, zlecajac innym organizacje i zakupy, aby uniknac
w ten sposób stresu. Z mojego punktu widzenia zostalby przy zyciu,
gdyby mniej sie cieszyl z dobrej wiadomosci.
Co sie stalo? Przez nadmierna radosc doszlo do zaburzenia równo-
wagi Yin i Yang tego czlowieka, wzajemna bowiem równowaga tych
dwóch elementów jest podstawa zycia. Dlatego tez niekontrolowane
uczucia, zarówno pozytywne, jak i negatywne, naleza w medycynie
chinskiej do pierwszych przyczyn chorobowych. W naszym wyobraze-
niu czlowiek przychodzi na swiat jako calkowicie nienaruszalna istota.
W ciagu zycia na skutek chaosu w uczuciach, zlego odzywiania, jego
odpornosc slabnie. Jezeli jest w stanie nierównowagi, to w róznych
sytuacjach ekstremalnych szybko zaczyna chorowac, latwiej ulega róz-
nym wypadkom, jest bardziej podatny na infekcje. Utrata naturalnych
sil obronnych zaburza przeplyw energii, która we wschodnim rozumie-
niu utrzymuje cialo czlowieka w aktywnosci i zdrowiu. Drogi, którymi
krazy energia w ciele, nazywamy meridianami. Maja one dokladna
lokalizacje i na tym oparte jest moje leczenie. Jezeli przeplywa za duzo
energii, to przez odpowiednie leczenie zostaje ona rozpraszana w meri-
dianach. Jezeli przeplywa za malo, mozna ja stymulowac. Diagnostycz-
ne i terapeutyczne metody chinskiej medycyny oparte sa na regule
pieciu zywiolów, które nie tylko dotycza srodowiska naturalnego ko-
smosu, ale równiez czesci ciala, organów, emocji i aktywnosci czlowie-
ka. I tak na przyklad ogien jest zywiolem serca, równiez radosc nalezy
do tego zywiolu; natomiast nadmiar radosci niszczy serce. Drzewo jest
zywiolem dla watroby i zlosci. Napady zlosci uszkadzaja watrobe.
Sledziona (i trzustka) oraz zmartwienie (troska) sa podporzadkowane
zywiolowi ziemi; pluca i smutek metalowi; nerki i strach
wodzie. Jezeli spojrzymy na przedstawiona wyzej historie czlowieka
który odzyskal zdrowie, a nastepnie z nadmiaru radosci doznal zawali
serca, to lepiej zrozumiemy, dlaczego z punktu widzenia kultur)
Wschodu byloby dla niego lepiej, zeby swoja nadmierna radosc
w pore opanowal.
ReguIa pieciu zywioIów
Pod wplywem zmieniajacych sie pór roku oraz zycia ludzi, uzalez
nionego przez wieki od pracy na polu, powstal obraz pieciu zywiolów
i ich energetycznego zmiennego dzialania. Wiosna i lato, pózne laU
i jesien, takze zima sa to okresy, w których zywioly drzewa, ognia
ziemi, metalu i wody kazdorazowo osiagaja najwyzszy punkt swoje
aktywnosci. Kazdy zywiol odzywia nastepujacy po nim, tak jak kazdi
pora roku wydaje nastepna. Równoczesnie kazdy zywiol dziala na inm
hamujaco i rozpraszajaco, tak ze koncowa suma energii pozostaje be;
zmiany. Za pomoca tych dwóch regul tworzenia i rozpraszania ludzi*
w starozytnych Chinach wyjasniali sobie wspóldzialanie zmian i po
wtórzen na przestrzeni czasu. Tak jak jest sie pewnym, ze po kazdyn
wieczorze nastepuje nowy ranek, tak tez caly rok przebiega wedhij
znanych odwiecznie zasad. Dlatego tak wielki wystepowal niepokój
jezeli jedna z pór roku byla nadzwyczaj goraca i wilgotna. Goraa
powietrze na wiosne oznaczalo, ze zywiol ognia typowy dla lata
jest zbyt wczesnie aktywny a przegrzanie nie jest wcale korzystne
Porzadek swiata wedlug reguly pieciu zywiolów przeniesiono na wieli
dziedzin ludzkiego zycia. Szczególnie zas na obszar ochrony zdrowia
Kazdemu narzadowi {sercu, sledzionie, plucu, nerce, watrobie) pod
porzadkowany jest odzywiajacy tak zwany pusty narzad (jelito cienkie
zoladek, jelito grube, pecherz moczowy, pecherzyk zolciowy). Odpowia
dajace pary meridianów wplywaja na siebie wzajemnie wedlug zasad;
tworzenia i niszczenia. Dlatego obserwujac chory narzad nigdy go ni
rozpatrujemy indywidualnie, lecz w polaczeniu z innymi narzadam
i czesciami ciala, poniewaz lacza sie one przez meridiany oraz prze
system przeplywu energii na zasadzie pieciu zywiolów. Dokladna znajo
mosc wszystkich zaleznosci jest szczególnie wazna w chinskiej profilak
tyce medycznej. W ten sposób mozna na przyklad zapobiegac choro
bom latem, wzmacniajac wiosna okreslona energie. Mozna równie
przez odpowiednie leczenie meridianu wzmacniac narzad, gdy jest oi
Piec zywiolów i jego odpowiedniki w czlowieku, w
naturze, w kosmosie
Drzewo Ogien Ziemia Metal Woda
Narzady watroba serce sledziona pluca nerki
Narzady
puste
woreczek
zolciowy
jelito
cienkie
zoladek
jelito
grube
pecherz
moczowy
Organy
zmyslu
oczy iezyk wargi nos uszy
Tkanki
wiezadla
sciegna
tetnice miesnie skóra wlosy
ciala
kosci wlosy
glowy
Wydzieliny
lzy pot
slina plwocina mocz
Smak kwasny gorzki slodki ostry slony
Nastrój zlosc radosc
zmartwienie
(troska)
smutek strach
Wyrazenie krzyk smiech spiew placz
ieczenie
(skamlenie)
Pora dnia rano poludnie popoludnie wieczór
noc
Rozwój urodziny wzrastanie przelom schodzenie smierc
Kierunki wschód poludnie srodek zachód pólnoc
Klimat wiatr goraco wilgoc suchosc zimno
Pory roku wiosna lato pózne lato jesien zima
Planety Jupiter Mars Saturn Wenus Merkury
Kolor zielony czerwony zolty bialy czarny
Pokarm
rosliny
zyto ryz kukurydza owies fasola
Pokarm
zwierzecy
drób baranina wolowina konina wieprzowina
Metal cyna rtec miedz zelazo olów
Symbole smok slonce ptak tygrys ksiezyc
zolw
zagrozony przez chory sasiedni narzad. Narzady i tak zwane puste
narzady sa polaczone w pary. Kazda para nalezy do jednego z pieciu
zywiolów, a przebieg energii narzadu jest zgodny z okreslona pora
roku. Regula wzmacniania i hamowania utrzymuje obieg energii w rów-
nowadze.
Yin i Yang
Pojecia Yin i Yang weszly do jezyka niemieckiego wkrótce po tym,
jak chinska sztuka leczenia stala sie popularna na zachodzie. Niestety
trzeba znowu stwierdzic, ze nadal funkcjonuje nieprecyzyjne przedsta-
wienie tresci tych kluczowych pojec. Nalezy równiez dodac, iz przed-
stawienie uniwersalnego dzialania dwóch sil jest tak bardzo zwiazane
z chinska kultura, ze Europejczykowi zrozumienie ich moze sprawiac
pewne trudnosci. Z drugiej strony znajduje sie równiez w zachodnim
mysleniu pojecia, które na wskros odpowiadaja chinskiej szkole mys-
lenia. To, ze czlowiek powinien zachowywac wewnetrzna równowage,
to ze jego sily obronne beda oslabione przez gwaltowne emocje i nie-
prawidlowe odzywianie
1
stanowia wiedze, która od bardzo dawna byla
znana w chinskiej nauce o zdrowiu, a oparta zostala na starozytnej
teorii Yin i Yang.
Glówne kierunki tej nauki (która ma naturalnie jeszcze slabszy sens
i róznokierunkowe ujecia) przedstawiamy w nastepujacym zarysie: Yin
i Yang sa przeciwstawnymi glównymi zasadami starochinskiego mys-
lenia, wedlug których wszystkie rzeczy i zjawiska swiata sa uporzad-
kowane. W starozytnosci Yang znaczylo swiatlo, Yin jako biegun
przeciwny cien. Pózniej Yang pojawilo sie w znaczeniu meskim,
aktywnym, a Yin - w zenskim, pasywnym. Ziemie identyfikowano
z Yin, niebo z Yang. Dlatego Yin umieszczono na dole, a Yang na
górze. I tak Yin i Yang staly sie ogólnym okresleniem dla przeciwienstw
w naturze, w kosmosie, ale i równiez istniejacych w czlowieku. W chin-
skim mysleniu czlowiek stanowi czesc organiczna wszechswiata. Jedno-
czesnie jest on kompletna caloscia i sam jest malym wszechswiatem.
Budowa czlowieka i procesy zyciowe przebiegaja wedlug zasad sil Yin
i Yang. Aktywnosc czlowieka to jest Yang, jego sen to Yin; górna
polowa ciala Yang, dolna Yin, ramiona Yang, nogi Yin.
Tak zwane puste narzady systemu trawienia sa aktywnymi producen-
tami energii i dlatego sa Yang. Serce i osierdzie, pluca, watroba i sle-
dziona, a takze nerki otrzymuja energie dlatego sa Yin. Energie
okresla sie jako Yang. Krew i inne plyny ciala sa Yin. Yin jest równiez
wnetrzem ciala, gdy tymczasem powierzchnia ciala jest Yang. Chcial-
bym jednak przestrzec przed pospiesznym szufladkowaniem.
Yin i Yang nie sa stalymi wielkosciami, poniewaz Yin zawiera stale
równiez Yang. Yang ma zawsze jakas czesc Yin. Konczyny dolne w sto-
'Porównaj Mark P. Friedlander, prof. dr Terry M. Phillips .Dla wzmocnienia systemu
immunologicznego", Berno 1987 r.
Yin ÷ to cien, a Yang to jasne swiatlo;
obie przenikajace sie sily sa nierozdzielnymi
biegunami. W kazdym Yin jest równiez
Yang i w kazdym Yang jest Yin.
sunku do tulowia sa Yang. Watroba nalezy do Yin, ale jej powierzchnia
do Yang. Ta sama choroba moze miec charakter Yin albo Yang oraz
przebieg postepujacy lub przewlekly. Yin i Yang nie sa wielkosciami
statycznymi, ale znajduja sie w plynnej równowadze. Jezeli teraz wyob-
razimy sobie Yin i Yang jako nieskonczenie rozgaleziajaca sie delikatna
siec w ciele czlowieka, majaca polaczenia z umyslem i duchem, ze
swoim srodowiskiem oraz pora roku, to latwo nam bedzie zrozumiec
dlaczego najwieksza wartoscia chinskiej medycyny jest zapobieganie
chorobom. Tak skomplikowana równowage latwo jest utrzymac, ale
odbudowac ja znowu jezeli zostala zburzona jest bardzo trudno.
Rozwazne odzywianie i harmonia uczuc, nienaruszone srodowisko na-
turalne sa tym wszystkim, co jest potrzebne do utrzymania doskonale-
go zdrowia ciala i ducha. Dlatego wschodni akupunkturzysci tak sobie
cenia prewencyjny codzienny masaz i bardziej go polecaja niz trudna
kuracje iglami.
Wybitni lekarze lecza jeszcze nie ujawnione choroby, natomiast slabi
lekarze lecza widoczne choroby mówi chinskie przyslowie. Dlatego
w starozytnych Chinach placono czasami lekarzom tak dlugo, jak
dlugo ich podopieczni byli zdrowi; w innych wypadkach odmawiano
zaplaty ... To wydaje sie zbyt rygorystycznym pogladem, ale mozna
w tym znalezc ziarnko prawdy (a moze wiecej). Ja równiez przypisuje
duza wartosc zapobieganiu i wzmacnianiu ciala na co dzien. Chinski
masaz wykonywany codziennie jest wysmienita tarcza obronna przeciw
chorobom i obciazeniom dnia codziennego. Akupresura pomaga prze-
zwyciezac choroby, przywracajac równowage przeplywu energii, zapo-
biegajac pogorszeniu.
Diagnoza
Tradycyjna chinska medycyna nie zna ani badan radiologicznych
i testów laboratoryjnych, ani endoskopii i biopsji, ani tez precyzyjnych
techniczno-diagnostycznych zachodnich metod badania. Dlatego tak
istotne jest w przypadku lekarza chinskiego precyzyjne poslugiwanie sie
wlasnymi organami zmyslu, gdyz sluza one jako srodek do stawiania
diagnozy. Naturalnie równiez lekarze zachodni zdani sa czesto na
informacje od chorych i na wlasna intuicje. Na wynik leczenia ma
wplyw zarówno we wschodniej, jak i zachodniej medycynie wza-
jemny stosunek pacjenta i lekarza. Czy pacjent ma zaufanie i mówi
otwarcie o swoich problemach? Czy lekarz ma czas rozmawiac ze
swoimi pacjentami i dokladnie ich obserwowac? Zarówno moim obo-
wiazkiem, jak równiez obowiazkiem zachodnich kolegów jest wyczer-
pywanie wszystkich mozliwosci diagnostycznych, jakie daje nam roz-
mowa z pacjentami, ogladanie, sluchanie, pytanie, czucie, obmacywa-
nie to znaczy bez poslugiwania sie dodatkowymi narzedziami.
W chinskiej medycynie diagnoza jest czteroetapowa. Tworzy ona dla
lekarza siatke pomocnicza do prowadzenia biezacych obserwacji.
Oparta jest na zasadzie sil Yin i Yang i regule pieciu zywiolów. Prowa-
dzenie takich obserwacji jest mozliwe wówczas, gdy lekarz ma od-
powiednio wyszkolone narzady zmyslów.
Akupunkturzysta musi ocenic w pierwszej kolejnosci stan nalotu
iezyka chorego czy jest szary, brazowy lub zoltawy. Ocenia równiez
sile i intonacje glosu. Powinien sie zainteresowac, czy pot pacjenta ma
won slodka lub kwasna. Jest to dosc trudne do wykonania, poniewaz
wiekszosc chorych jest po kapieli i uzyciu wonnych kosmetyków. Aku-
punkturzyscie swiezo wykapany pacjent utrudnia diagnoze, równiez
dlatego, ze kapiel wplywa na temperature ciala i skóry. Dwa nastepne
stopnie czteroetapowej diagnozy to badanie pulsu i obmacywanie
ciala chorego. W czterech etapach diagnozy lekarz chinski patrzac,
sluchajac i wachajac, pytajac oraz czujac stawia diagnoze wedlug zasa-
dy Yin i Yang i reguly pieciu zywiolów. Przy czym nie szukamy
choroby w zachodnim rozumieniu, tzn. aby ja zwalczyc. Idziemy jed-
nak dalej, szukamy przyczyn choroby lub tez miejsca i rozmiaru nie-
równowagi energetycznej, która lezy u podstawy schorzenia. W tym
ujeciu choroba bedzie objawem. Akupunkturzysta leczy tez choroby,
usmierza bóle, hamuje stany zapalne. Jednakze terapia ta na dluzsza
mete nie przyniesie efektu, jezeli lekarz nie znajdzie przyczyny zaburzen
równowagi energetycznej, a nastepnie jej nie usunie. Akupunkturzysta
leczy wiec nie tylko chorobe, ale calego chor ego. To znaczy, ze
u dwóch chorych z ta sama diagnoza, lub uskarzajacych sie na te same
bóle leczenie niekoniecznie musi byc takie samo. Rodzaj terapii zalezy
zreszta od pory roku i w zaleznosci od pory roku podejmowane jest
odpowiednie leczenie. Badanie kliniczne rozpoczyna sie od dokladnej
obserwacji. Lekarz ocenia typ konstytucji oraz aparat ruchowy pacjen-
ta. Szczególna uwage zwraca na kolor twarzy, odcien ust, jezyka oraz
oczu. Zgodnie z nauka pieciu zywiolów, kolor jest dla lekarza dodat-
kowa informacja o stanie narzadów wewnetrznych. Równoczesnie po-
zwala mu juz blizej okreslic przyczyny zaburzen równowagi energii.
Za pomoca sluchu, wechu lekarz dalej prowadzi badanie. Czy glos
pacjenta brzmi slabo? Czy mówi szybko, glosno, przerywanymi slowa-
mi? Jaki jest zapach skóry chorego? Czy ma zapach z ust? Chociaz te
objawy sa trudne do uchwycenia i interpretacji, ale dla postawienia
diagnozy sa równie wazne jak wlasciwe dolegliwosci.
W trzecim etapie lekarz zadaje choremu pytania, które pozwalaja mu
poznac codzienny dzien pacjenta, jego nalogi, przeszlosc, rodzine. Cho-
ry powinien mówic o swojej chorobie, opisujac w kolejnych fazach jej
przebieg. Wazne jest, aby dokladnie lokalizowac swoje bóle. Ból glowy
moze byc spowodowany na przyklad zaburzeniami przeplywu energii
w meridianach. Tstnieje bowiem zwiazek miedzy meridianem zoladka
a bólami okolicy czolowej, miedzy meridianem woreczka zolciowego
a bólami okolicy ciemieniowej, miedzy meridianem pecherza moczo-
wego a bólami tylu glowy i karku, miedzy meridianem watroby a bó-
lem szczytu glowy.
Diagnostyka pulsu i obmacywanie zamykaja kliniczne badanie. Ob-
macujemy bolesne miejsca ciala, obrzmiale i wrazliwe na ucisk, jedno-
czesnie kontrolujemy temperature ciala i skóry.
W medycynie chinskiej podwyzszona temperatura jest zlozonym ob-
jawem skladajacym sie z tak zwanej .pustki" i .goraca". Natomiast
zimny pot przeciwnie, oznacza .pustke" i .zimno".
Nadmiernie gorace rece i stopy wskazuja na niedobór Yin, natomiast
zimne na niedobór Yang. Doskonalego zmyslu dotyku i duzego
doswiadczenia wymaga chinska diagnostyka pulsu. Lekarz bada puls,
przykladajac swoje srodkowe palce w okreslonym miejscu przedramie-
nia. Zmieniajac intensywnosc ucisku palców ocenia sie puls na trzech
poziomach: powierzchownym, posrednim i glebokim. Nastepnie porów-
nuje sie z pulsem na drugiej rece i okresla sie jego charakter. Jezeli
natomiast w poszczególnych miejscach puls jest zgodny, wtedy okresla
sie go jako prawidlowy.
Takie metody diagnostyczne moga sie wydawac kolegom zachodnim
Wazna pomoca i wsparciem
dla wyobrazni jest ta figura:
meridiany i punkty
akupunktury mozna tu
znalezc bardzo szybko.
bardzo proste, ale w codziennej praktyce sa bardzo trudne do wykona-
nia. Stawiaja bowiem przed lekarzami wysokie wymagania dotyczace
umiejetnosci obserwacji i wczuwania sie. Te wlasciwosci wedlug
mojego mniemania przewyzszaja bardzo skomplikowane metody
i w dalszym ciagu pozostaja podstawa diagnozy.
Osiem kluczowych objawów
W czterech etapach diagnozy chinski lekarz powoli i dyskretnie laczy
je w calosc. Lekarz najpierw obserwuje pacjenta, slucha i ocenia jego
zapach. Potem zadaje pytania, przede wszystkim takie, które psychicz-
nie nie obciazaja chorego. Pod koniec wizyty dotyka i obmacuje
pacjenta oraz bada puls. Koncowe rozstrzygniecia terapeutyczne
uwzgledniaja nie tylko chorobe, ale cala osobe chorego. Nastepnie
lekarz porzadkuje wyniki badan klinicznych wedlug osmiu kluczowych
objawów chinskiej medycyny, którymi sa:
glebokosc powierzchownosc
zimno goraco
pustka pelnia
Yin Yang
Po zróznicowaniu objawów mozna zlokalizowac zaburzenie energii
i zaszeregowac chorobe wedlug jej przebiegu i ciezkosci. Schorzenia,
w których przewazaja objawy pustki, maja raczej przebieg przewlekly.
Pustka wskazuje na deficyt energii. Objawami .pustki" sa: brak apety-
tu, nocne poty, slaby glos, meczliwosc. Objawami .pelni" sa: sluzowa
plwocina, zaparcia i wzdecia, ale równiez czerwonkowe biegunki wska-
zujace na ostry przebieg. W syndromie zimna nie mamy pragnienia lub
ochoty na zimne napoje. W syndromie goraca wystepuje ochota na
zimne napoje, pacjent ma suche usta, zaczerwienione oczy oraz wy-
stepuje ogólny niepokój. Bóle ramion i konczyn dolnych zaliczane sa
do syndromu powierzchownego, a bóle brzucha i klatki piersiowej
naleza do glebokich zaburzen przeplywu energii. Yin i Yang to pod-
stawowa zasada, wedlug której organizm funkcjonuje jako calosc.
A wiec schorzenia maja charakter typu Yin lub Yang. Schorzenia typu
Yin maja charakter: gleboki, zimna, pustki; natomiast choroby typu
Yang: powierzchowny, goraca i pelni. Chinski lekarz bada pacjenta nie
tylko pod katem danej choroby, ale ocenia calego pacjenta wedlug
zasady osmiu symptomów. To calosciowe badanie prowadzi do in-
41
dywidualnie dopasowanej koncowej terapii. Waznym punktem leczenia
jest poradnictwo dotyczace zywienia oraz stosowanie leków ziolowych.
Lekarz moze masowac pacjenta lub prowadzic zabiegi akupresury.
Moze stosowac moxe lub wykonywac akupunkture. Igly do akupunk-
tury sa wykonane z róznych metali, które w zaleznosci od pacjenta
moga byc stosowane dodatkowo. To ma wplyw na stan ogólny chore-
go, chociaz nie ma bezposredniego wplywu na chorobe. Dzieki delikat-
nym manipulacjom iglami mozna w zaleznosci od wskazan prze-
plywu energii stymulowac ja lub hamowac.
Te wszystkie i róznorodnie zlozone mozliwosci terapeutyczne nie
zamykaja dalszych poszukiwan. Czy mozemy pomóc choremu naszymi
skromnymi srodkami? Czy sa choroby, które tylko kwalifikuje sie do
leczenia klasycznego? Jezeli nawet medycyna zachodnia ma potezna
bron przeciw róznorodnym schorzeniom, to my mozemy wtedy zaofia-
rowac towarzyszaca terapie usmierzajaca ból i ogólnie wzmacniajaca
bez zadnych dzialan ubocznych.
Osiem cudów chinskiego
masazu
Masaz jest miekki, posuwisty i
zharmonizowany próbujemy pokazac to na
rysunku.
K
an znaczy obszerna woda. W .I Ging"
1
, w Ksiedze Przemian,
czytamy pod znakiem kan: woda osiaga swój cel nieustannym plynie-
ciem. Wypelnia kazde zaglebienie, zanim dalej poplynie. Obraz wody
z ksiazki .I Ging" z jej dynamicznego opisu przeplywu: .Niech sie
pojawia przed oczyma podczas masazu. Tak jak energia w naszym ciele
plynie bez przerwy i równomiernie, tak tez powinna posuwac sie reka
po skórze", wplywajac na przeplyw energii. Reka nie podskakuje nawet
na malych zaglebieniach, lecz przesuwa sie wszedzie z tym samym
naciskiem. Jak silny powinien byc ucisk, kazdy musi rozstrzygnac to
sam. Delikatne glaskanie moze dzialac cuda, poniewaz nie intensyw-
nosc a równomiernosc jest odpowiedzialna za wynik masazu. Chinski
masaz w zadnym wypadku nie jest aktem przemocy. Nie mamy tutaj
do czynienia z silnym gnieceniem miesni. Poniewaz nasze cialo jest
czyms wiecej niz kawalkiem ciasta, które trzeba rozwalkowac. Chinski
masaz wzmacnia równoczesnie i cialo, i ducha. Pobudza on bowiem
klasyczne meridiany i wazne punkty z systemu pozameridianowego,
ozywia caly organizm, dziala zapobiegawczo i leczaco. Masaz jest bar-
dziej calosciowy niz akupunktura czy akupresura, której celem jest
pojedyncze schorzenie. Jest on dziecinnie latwy, poniewaz nie jest wy-
magana wiedza o dokladnym polozeniu meridianów i punktów. Poza
tym mozna stosowac go w kazdym miejscu i bez niczyjej pomocy.
Jezeli masaz chinski stosuje sie regularnie, to wkrótce stanie sie on
rytualem w codziennej higienie ciala. Na poczatku stosowania masazu
koncentracja na ciele "jest slaba, a jezeli przejdziecie osiem etapów
masazu i doswiadczycie je jako osiem cudów, to znajdziecie równiez
dziewiaty slad. Cialo wasze bedzie wówczas malym, lecz jednoczesnie
doskonalym, wszechswiatem.
W wersji anglojezycznej: 1 Cing lub I Ching (przyp. tlum.)
,Czy ma pan zatkany nos? To bylo pierwsze pytanie, jakie zadal mi
Doktor Kuan Hin, gdy przyszedlem do jego gabinetu. Co za pytanie?
Naturalnie nie mam zatkanego nosa. Ja nie z tego powodu przyszedlem
aby poddac sie akupunkturze, ale z powodu bólów glowy. Teraz zaczalem
jeszcze bardziej watpic, czy mi ten znawca rzeczywiscie pomoze.
Bylem zreszta nieszczególnie przekonany o tym, ze akupunktura moze
mi pomóc. Juz od dluzszego czasu poszukiwalem srodków do walki z bó-
lem glowy bez stosowania leków, moglem i tym razem wejsc i spróbowac
Poniewaz czesto sluzbowo bywalem w Paryzu, to gdyby igly zadzialaly
móglbym regularnie chodzic na wizyty do doktora Kuana. Teraz przy
szedlem z moim bólem glowy, a doktor chcial koniecznie, zebym masowa
swój nos, poniewaz stwierdzil, ze jest zatkany. Ociagajac sie robilem
masaz nosa, jak mi wczesniej pokazal. Jakiez zaskakujace bylo dzialam
tego masazu. Z poczatku w moja glowe uderzyl strumien powietrza
Mialem zatkany nos, o czym w ogóle nie wiedzialem. Usmiechajac sie
zapytal mnie, czy jest teraz lepiej! Bylem jeszcze tak oszolomiony, ze nie
moglem odpowiedziec. Pózniej pokazal mi zasady calego masazu inhoa
polecil, abym w ciagu dnia masowal glowe i twarz, a takze w tym czasie
gdy zaczynaja sie bóle glowy. Miejsca, w których wykonywana byl
akupunktura, mialem masowac, gdyby pojawily sie bóle glowy. To nie
bylo potrzebne, poniewaz bóle glowy nie byly tak silne, od czasu, kiedy
poznalem masaz inhoa i codziennie go stosowalem.
K. W., handlowiec
Frankfurt
Przygotowanie
Przygotowanie do masazu sklada sie z trzech faz. Na poczatku
nalezy przyjac wlasciwa pozycje ciala; nastepnie koncentrujemy sie
Ostatni etap to stala kontrola oddechu podczas cwiczen.
Pozycja. Prosze uwazac, aby podczas masazu nikt nie przeszkadza
Najlepiej jest wykonywac masaz rano po obudzeniu (zwlaszcza gdy
klopoty ze wstawaniem), lub tez wieczorem przed spaniem, wówczas
jest lepsze samopoczucie. Jezeli stan zdrowia pozwala, to podczas ma-
sazu mozna byc rozebranym. Mamy wówczas okazje do skorzystania
z dobroczynnej kapieli powietrznej. Nie mozna jednakze przebywa
w przeciagu, bo jak mówi chinska zasada zdrowotna wiatru nalezy
unikac jak strzaly. Jezeli chlód uniemozliwia masaz, to mozna go
wykonac pod kocem. Najwazniejsze, aby rece przesuwaly sie po skórze
tak jak gdyby woda plynela po ciele. Czesc masazu mozna przeprowa-
dzic w pozycji lezacej, czesc w pozycji siedzacej. Za kazdym razem
mozna dobierac sobie pozycje wedlug wlasnego upodobania. Na pelny
masaz potrzeba okolo pól godziny.
Koncentracja: po przyjeciu wlasciwej pozycji uwolnijcie wasza swia-
domosc od wszystkich waszych trosk, od kazdej mysli. Zapominacie
0 wszystkim, o tym, co was otacza, nic nie widzicie i nic nie slyszycie,
wasze miesnie sa calkowicie rozluznione. Koncentrujecie sie na zmiane
na dwóch punktach ciala. Pierwszy specjalny punkt akupunktury YIN-
TANG, który znajduje sie powyzej nasady nosa, dokladnie posrodku
miedzy brwiami oraz drugi w okolicy pepka, gdzie znajduje sie kilka
waznych punktów miedzy innymi: Qihai to znaczy .morze energii",
(meridian przedniego regulatora nr 6) i Guanyuan to znaczy .punkt
obrotu zycia" (glówny regulator przedni nr 4). Starzy mistrzowie mó
wili rzeczywiscie o tych dwóch punktach punktach glównego regula
tora w nich mieszka Tan Tlen. W tradycyjnej medycynie chinskiej
Tan Tien znaczy .morze energii" zycia, to .brama oddechu" i .korzen
narzadów", tak zwanych pustych narzadów i meridianów. Prosze pro
wadzic koncentracje na Yintang i na pepku w nastepujacy sposób: jezeli
macie niedocisnienie (hipotonie), to prosze sie koncentrowac przede
wszystkim na punkcie Yintang. Jezeli cisnienie tetnicze jest raczej wyso
kie, prosze sie koncentrowac przede wszystkim na pepku. Silna koncen
tracja na punkcie Yintang moze spowodowac zwiekszenie cisnienia
tetniczego.
Oddech: w rozumieniu wschodnim czlowiek oddychajac pobiera nie
tylko tlen, ale równiez energie kosmiczna. Oddech ma ogromny wplyw
na wynik masazu. Dwa proste cwiczenia przynosza spokój i regular-
nosc oddechu, które podczas calego masazu powinny byc zachowane.
Rozrózniamy dwa rodzaje oddychania: brzuszne (przepona) naturalne,
1 przeciwne do oddychania brzusznego, które jest rozpowszechnione na
zachodzie. Prosze powtarzac dwa rodzaje oddychania po trzy razy
i stopniowo zwiekszajac w kolejnych dniach do okolo 20 lub 30 od
dechów.
Naturalne oddychanie brzuszne (przepona): przy wdechu powieksza
sie obwód brzucha, klatka piersiowa unosi sie tylko minimalnie. Przy
wydechu brzuch sie wciaga. W razie naglej niedyspozycji przerywamy
cwiczenia. Pocieramy dlonie o siebie, a nastepnie masujemy nimi twarz.
Podnosimy sie powoli, wykonujac pare kroków i wypijamy troche
cieplej wody.
Przeciwne oddychanie do oddychania brzusznego; przy wdechu wciaga
sie brzuch, klatka piersiowa unosi sie. Przy wydechu powieksza sie
obwód brzucha i równoczesnie klatka piersiowa sie obniza. Wdech
wykonuje sie przez nos; podczas wdechu koniuszek jezyka lekko uci-
skajac dotyka podniebienia z tylu za siekaczami. Podczas wydechu
iezyk wraca do swojej pozycji spoczynkowej.
Do masazu wybiera sie ten rodzaj oddechu, który kazdemu bardziej
odpowiada i latwiej sie go wykonuje. Przy chorobowym podraznieniu
dróg oddechowych czy zoladka oraz w czasie ciazy nalezy sie wstrzy-
mac z cwiczeniami oddechowymi. Pozwólcie sie spokojnie prowadzic
swoim wewnetrznym odczuciom, które pozwola na odpowiedni dobór
poziomu cwiczen.
Pierwszy cud: sucha kapiel
Pierwszy cud sklada sie z osmiu energetycznych masazy, które nazy-
wamy sucha kapiela. Stosowana jest na podstawie 800-letniego przeka-
zu, jakim jest stare dzielo pod tytulem .Osiem cudów swiata". Sucha
kapiel wzmacnia caly organizm. Z jednej strony usprawnia krazenie
krwi i w ten sposób zapewnia dobre ukrwienie organów. Z drugiej:
strony aktywizujac przeplyw energii wspiera prace narzadów trawien-
nych i ukladu limfatycznego. To podwójne dzialanie na krew (Yiri) i na
energie (Yang) pomaga cialu w utrzymaniu lub przywróceniu ener-
getycznej równowagi- Skóra i miesnie pozostana elastyczne, a wy be-
dziecie sie czuli swiezo i zrównowazeni. Podczas regularnie powtarzanej
suchej kapieli wzmacnia sie system obronny i w ten sposób prak-
tykujecie najwyzsza sztuke medyczna zapobieganie.
Kapiel rak. Rece sa miejscem, gdzie zaczyna sie i ma swój koniec
szesc z dwunastu meridianów powiazanych z narzadami. Trzy Yang
meridiany reki biegna od koniuszków palców
1
. Kapiel rak wzmacnia
1
Porównaj str. 74.
ruchomosc stawów palcowych i uwrazliwia sie zmysl dotyku i zapo-
biega pekaniu skóry. Równoczesnie masowane sa punkty meridianów
majace liczne wlasciwosci terapeutyczne. Wprawdzie nie tylko dlon
jednej reki masuje grzbiet dloni drugiej reki, ale stale sa masowa-
ne równoczesnie meridiany Yin jednej reki i meridiany Yang dru-
giej reki.
Prosze pocierac dlonie o siebie az do rozgrzania. Obejmijcie teraz
dlonia grzbiet drugiej reki na wysokosci stawu nadgarstkowego. Masuje
sie 16 razy grzbiet dloni, do konca palców tam i z powrotem. Ten sam
masaz powtarza sie 16 razy na drugiej rece.
Kapiel ramienia. Meridiany reki przechodza przez ramie. Banalne
infekcje moga sie stad przeniesc na cale cialo. Kapiel ramienia zapobie-
ga stanom zapalnym, wzmacnia naczynia i czyni bardziej elastyczne
stawy nadgarstka, lokcia i barku. Jezeli wystepuje infekcja na jednej
konczynie, to ograniczamy leczenie tylko do drugiego zdrowego ramie-
nia. Bóle ramienia mozna ponadto leczyc wykonujac masaz odpowied-
niego miejsca na konczynie dolnej, i tak: bark odpowiada biodru,
lokiec kolanu, staw nadgarstkowy stawom stopy.
4 Masaz chinski
Prosze polozvc dlon na wewnetrznej powierzchni przeciwleglego stawu
nadgarstka. Przesuwamy dlon do góry po wewnetrznej stronie ramienia
przez bark do jego zewnetrznej strony i dalej z powrotem do stawu
nadgarstka. Kazde ramie masuje sie w ten sposób 16 razy.
Kapiel glowy. Glowa jest wrazliwa czescia ciala, gdzie znajduje sie
mózg, narzady zmyslów i bardzo drobno rozgaleziona siec naczyn
krwionosnych. Jest to miejsce, w którym spotyka sie wszystkie meridia-
ny Yang. Znajduje sie tutaj równiez bardzo duzo punktów z systemu
pozameridianowego. Podczas nieoczekiwanych reakcji, jak: zawroty czy
bóle glowy, nalezy wykonywac szczególnie delikatny masaz. W przy-
padku nasilania sie dolegliwosci przerywamy masaz. Ta kapiel ciala
wzmacnia krazenie, a przez to zwieksza dowóz tlenu. Poprawia zatem
zdolnosc koncentracji, pamiec, wzrok, wplywa na osrodki mowy i za-
pobiega objawom paralizu.
Prosze polozvc zlaczone dlonie pionowo na czole i przesuwac je przez
oczy, policzki, usta do dolu brody. Przesuwamy je po obu stronach szyi
do tylu karku i stad przez tyl glowy do góry z powrotem do czola.
Powtarzamy te ruchy 16 razy. W ciagu dnia, zeby nie psuc uczesania,
mozna zrezygnowac z masazu tylu glowy i zamiast tego od brody przez
skronie powraca sie bezposrednio do czola. Jezeli ktos ma makijaz, to
mozna zrezygnowac z masazu w ciagu dnia, a masuje sie tylko rano przed
toaleta poranna, albo tez wieczorem przed spaniem.
Na koniec masujemy skronie od dolu do szczytu glowy, az sie palce
obu rak lekko skrzyzuja. Naciskajac mocno skrzyzowanymi palcami ra-
zem przesuwamy wzdluz srodkowej linii glowy do tylu, powoli, tak glebo-
ko, jak tylko jest to mozliwe. Masaz powtarzamy 16 razy.
Po masazu twarzy i tylu glowy, leczymy owlosiona skóre glowy: roz-
stawionymi palcami masujemy, uderzajac lekko 40 razy jednoczesnie
wszystkimi opuszkami palców. Uwazamy, aby tych czterdziesci delikat-
nych uderzen rozdzielic równo na cala glowe.
Kapiel nosa. Zatkany nos jest jak zamkniete okno. Lubili tak mó-
wic starzy mistrzowie, gdy mówili o znaczeniu tego organu zmyslu.
W rzeczywistosci nos jest brama wejsciowa dla powietrza i kosmicznej
energii waznego czynnika naszego zdrowia. Wielu moich pacjentów
ma zatkany nos, nie wiedzac o tym. Czesto sa mocno zdumieni, ze po
masazu nosa nagle swobodnie oddychaja jak nigdy dotad. Zatkany nos
jest nie tylko dyskomfortem, ale latwo prowadzi do infekcji zatok,
oskrzeli i pluc. Pluca wedlug naszego wyobrazenia pelnia równiez kon-
trolna funkcje nad skóra
1
. Dlatego równiez pewne zmiany skórne moga
byc spowodowane przez zatkany nos.
Poprzez kapiel nosa walczymy nie tylko ze schorzeniami dróg od-
dechowych, ale i ze stanami zapalnymi skóry. Nos z polozonymi na
nim punktami reprezentuje cale cialo czlowieka. Odrobina wyobrazni
pozwoli nawet zewnetrzny ksztalt nosa porównac z niemowleciem: glo-
wa usytuowana jest u podstawy nosa miedzy brwiami, grzbiet nosa to
tulów, koniuszek nosa to podbrzusze, natomiast skrzydelka nosa to
rozlozone uda.
Kladziemy swoje wskazujace palce lub grzbiety kciuka na skrzydelka no-
sa i przesuwamy przez nasade nosa do czola tam i z powrotem. Powtarza-
my masaz 40 razy.(porównaj str 72)
Kapiel klatki piersiowej. Kapiel klatki piersiowej wzmacnia nie
tylko serce i pluca, ale moze uwolnic od uczucia ucisku w klatce
piersiowej spowodowanego przezyciem psychicznym. Mozna dzieki niej
przezwyciezyc stany leku.
Kladziemy lewa dlon na prawym barku. Przesuwamy dlon do prawej
piersi i okrazamy brodawke sutka 3 razy, a dalej po przekatnej do lewego
uda. Z tego miejsca przesuwamy dlon z powrotem do punktu wyjscia na
prawym barku. Przy okazji staramy sie wyobrazic sobie plynaca wode,
która nie przeskakuje przez zaglebienia, ale najpierw je wypelnia, zanim dalej
poplynie. Masujemy obie strony po 40 razy.
Kapiel konczyny dolnej. Konczyny dolne sa miejscem przejscia
trzech Yin i trzech Yang meridianów stopy. Kapiel nóg wzmacnia
krazenie krwi i aktywizuje przeplyw energii przez te meridiany. Masaz
pozwala zachowac ruchomosc stawów stopy, kolan i bioder. Równo-
czesnie wzmacnia miesnie konczyn dolnych i zapobiega stanom przeme-
czenia naczyn (zylaki podudzi, obrzeki stóp). W tym przypadku rów-
niez duze znaczenie ma zasada, ze przy stanach zapalnych jednej kon-
czyny wykonuje sie masaz tylko drugiej zdrowej konczyny lub ewen-
tualnie odpowiadajace miejsce na ramieniu.
Przesuwamy dlon od pachwiny przez wewnetrzna czesc nogi do stawu
skokowego stopy i stad po zewnetrznej stronie z powrotem do biodra.
W ten sposób masujemy kazda noge 16 razy próbujac wszedzie utrzymac
ten sam ucisk.
Kapiel kolan. Zaden ze stawów nie jest tak obciazony jak staw
kolanowy. Bolesne objawy starcia stawów moga pojawic sie juz w mlo-
dzienczym wieku. Kolano jest ubogie w naczynia krwionosne, szczegól-
nie wrazliwie reaguje na zimno, czesto wystepuja stany zapalne. Masaz
pozwala utrzymac ruchomosc stawów i chroni przed zimnem. Jezeli
masaz sprawia ból, mozna zamiast tego opukac kolana piescia.
Rozgrzewamy rece
przez tarcie dloni.
Masujemy oba kolana
jednoczesnie ruchem
okreznym. Wykonujemy
masaz okrezny w
obu ki erunkach 16
razy.
Kapiel oczu. Kapie] oczu reguluje krazenie krwi i energii i zapobie-1
ga w ten sposób róznym cierpieniom oczu. Utrzymuje stan elastyczny!
miesniówki oczu i zwalcza wczesne zmarszczki powodowane smiechem
I i troska. Na sasiednich stronach opisy ilustracji dotyczacych kapieli!
oczu i technik masazu.
Masujemy równoczesnie obie gaiki oczne. Poslugujac sie przy tym\
wedlug wlasnego uznania albo palcem wskazujacym, albo kciukiem. Wy-\
konujemy ruchy okrezne kolo oka w obie strony po 16 razy. Zaczynamy
od wewnetrznego kacika oka, nastepnie dolem na zewnatrz. Zachowuje-
my kolejnosc masazu, poniewaz na koniec gladzimy specjalny punkt
Yintang znajdujacy sie u nasady nosa miedzy brwiami i w ten sposób
otwieramy go. Na koniec przesuwamy palce obok wewnetrznego kacika
oka powyzej górnej i dolnej powieki na zewnatrz.
Dwa masaze, które równiez stosujemy w zwalczaniu bólów glowy,
uzupelniaja kapiel oczu.
Masujemy skronie kciukiem wykonujac 16 okreslonych ruchów w jedna
strone i 16 ruchów w druga strone.
Chwytamy skóre palcem wskazujacym i kciukiem prawej reki w punk-
cie Yintang miedzy brwiami, a nastepnie przesuwamy kciuk przez nos do
górnej wargi. W tym czasie lewa reka przesuwa sie od lewej skroni przez
czolo, szczyt glowy, tyl glowy do dolu karku. Te troche skomplikowane
cwiczenia wykonujemy 16 razy, a nastepnie zmieniajac rece powtarzamy 16
razy (patrz str. 58).
Drugi cud: beben nieba
Zarówno ucho, jak i nos reprezentuja cale cialo czlowieka. Dzieki
aurikuloterapii, ograniczajac sie do ucha, mozna leczyc caly organizm.
Jest na nim odpowiednio duza liczba punktów akupunktury; opisano
ich juz ponad 200. Masaz tych punktów zwalcza problemy zwiazane
z uchem i zapobiega stanom zapalnym ucha.
Zatykamy uszy dlonmi, natomiast palce: wskazujacy, srodkowy i ser-
deczny uderzaja 40 razy rytmicznie w tyl glowy. Rytm uderzen powinien
byc podobny do tempa wlasnego chodzenia. Po wykonaniu cwiczen od-
suwamy dlonie od uszu. Wkladamy palec wskazujacy do ucha. Obracamy
trzykrotnie tam i z powrotem, a nastepnie wyjmujemy. Cwiczenie to
powtarzamy trzykrotnie. Jezeli posiadamy dlugie paznokcie, rezygnujemy
z tych cwiczen, poniewaz mozna uszkodzic narzad sluchu.
W aurikuloterapii nakluwane sa tylko punkty
ucha, poniewaz ucho symbolizuje calego czlo-
wieka. Wszystkie wazne punkty akupunktury
sa tu gesto zlokalizowane.
Trzeci cud: cwiczenie oczu
Chinscy lekarze moga ocenic stan poszczególnych narzadów na pod-
stawie oznak zewnetrznych. Wlosy sa zródlem informacji o nerkach,
skóra zwiazana jest z plucami, serce oceniamy na podstawie jezyka,
Reka
Nerki------ / - -
Oko-
a oczy zdradzaja stan watroby. Przy dolegliwosciach ze strony oczi
chinski lekarz bedzie myslal o problemach watroby i równoczesnl
bedzie leczyl oczy i watrobe.
Cwiczenia oczu wzmacniaja miesnie oczu i nerw wzrokowy. Stosuja
my je szczególnie przy zaburzeniach wzroku.
Utrzymujemy plecy i glowe prosto, zarówno w pozycji siedzacej, jak i
lezacej. Obracamy oczyma 3 razy i zatrzymujemy wzrok na krótki czas na
prawo. Nastepnie patrzymy prosto. Obracamy oczy w drugim kierunku i
patrzymy na lewo. Powtarzamy te cwiczenia, z tym, ze wzrok
kierowany jest po kolei: do góry, do dolu, a na koniec po przekatnej.
Czwarty cud: cwiczenia zebów
Zeby wedlug medycyny chinskiej, to nie tylko kosci i wiezadla. Sa
one równiez bezposrednio powiazane z nerkami, sledziona, watroba
i zoladkiem. Cwiczenia zebów wzmacniaja zuchwe i zeby oraz
pielegnuja równoczesnie uklad trawienny. Do tego dostarczaja
delikatnych uderzen pobudzajacych mózg i rozjasniajacych mysli.
Zamykamy usta, rozluzniajac sie w pelni. Stukamy zebami w równym
tempie 40 razy.
Piaty cud: pIukanie ust
Wlasciwosci dezynfekujace oraz odtruwajace sliny wykorzystuje
kazde dziecko skaleczone w palec. Szybko bierze go do ust, niezaleznie
czy mieszka w Delcie Nilu, w dolinie Odry czy nad rzeka Yangcy.
Wiedza o sile sliny, która zabija zarazki, nalezy do starozytnej wiedzy
medycznej czlowieka. W Chinach slina jest nawet równoznaczna z
zyciem.
Chinski znak pisarski .zycie" sklada sie z dwóch czlonów .plyn"
I ,Jezyk".
Plukanie jamy ustnej ulatwia trawienie i chroni przed infekcjami.
Razem z cwiczeniami zebów zwalcza próchnice i wzmacnia miesnie
zuchwy. I tak zaczynamy!
Zamykamy usta, zeby sa równo zlaczone. Poruszamy jezykiem tak jak
podczas plukania ust woda. Powtarzamy te czynnosci 40 razy. Nastepnie
powstala sline lykamy w trzech porcjach. Wyobrazamy sobie przy tym, ze
slina staje sie stala substancja i w takiej postaci przesuwa sie na dól do
zoladka.
.Nie ma na swiecie nic bardziej slabego i miekkiego od wody, a jed-
nak w pokonywaniu twardego i mocnego nic nie moze jej dorów-
nac" mówi Lao-tsy. Nasz masaz jest miekki, harmonijny, chce
stwardnialosci zmiekczyc, wyrównac zaburzenia równowagi. Czym gor-
sze cierpienie, tym wczesniej powinno sie stosowac te delikatne zabiegi.
Szósty cud: masaz nerki
Celem masazu nerek jest ochrona .oczu nerek" przed zimnem, .O-
czy nerek" leza na meridianie DA/ MAI tak zwanym cudownym
meridianie, który jak pasek opasuje talie na wysokosci nerek. Jest on
wrazliwy na wahania temperatury, nie lubi zimna, woli cieplo. Masaz
nerek harmonizuje krazenie krwi i energii, wplywa takze na stala tem-
perature ciala. Lagodzi przy tym bóle pleców i zapobiega schorzeniom
reumatycznym. Z harmonijnego dzialania korzystaja równiez narzady
plciowe. Moze dojsc do uregulowania nieregularnych cyklów miesiacz-
kowych. Bóle miesiaczkowe moga sie zmniejszyc lub tez calkowicie
ustapic. W zaburzeniach potencji moze byc stosowany przynajmniej
jako terapia towarzyszaca. Kobiety w ciazy powinny sie wstrzymac
z masazem nerek, a szczególnie z ich rozgrzewaniem. W stanach zapal-
nych okolicy nerek odstepuje sie od masazu, poniewaz rozgrzanie moze
pogorszyc istniejacy stan.
Pocieramy dlonie o siebie do chwili uzyskania odpowiedniej temperati
ry. Przykladamy rece w okolicy nerek. Wyobrazamy sobie, ze przyjemt
cieplo z rak przechodzi na plecy i lekko rozgrzewa ,oczy nerek". Pozi
stajemy w tej pozycji przez dwie minuty, do czasu oddania calej energi
Nastepnie kladziemy rece w okolicy kosci ogonowej i przesuwamy je ta
wysoko jak tylko jest to mozliwe w góre wzdluz kregoslupa. Masc
powtarzamy 40 razy.
Siódmy cud: masaz brzucha
Podczas masazu brzucha jest stymulowanych jednoczesnie piec mer
dianów: zoladka, sledziony, nerki, watroby i glówny regulator przedn
Meridian zoladka i sledziony wzmacnia prace ukladu trawienia i uspr;
wnia prace jelit. Stymulacja moze uchronic uklad trawienny od róz-
nych schorzen, jak wrzód zoladka, biegunka, zaparcia, kolka brzuszna.
Linia srodkowa ciala jest miejscem przebiegu meridianu glównego
regulatora przedniego, zarzadcy wszystkich Yin meridianów. Kon-
troluje on plyny ciala i zaopatruje w nie wszystkie narzady. Stymu-
lujac ten meridian wzmacniamy narzady plciowe i uklad immunolo-
giczny. Jezeli stymulujemy meridian nerki i watroby, to regulujemy
prace pecherza moczowego i zapobiegamy dolegliwosciom okolicy pod-
brzusza.
Meridian jest wtedy poddany stymulacji, gdy przesuwamy po nim
reka. Jak prosty wydaje sie masaz brzucha dla osób przygladajacych sie
z boku, a przeciez tak wielostronnie oddzialuje na osoby stosujace go.
Ze wzgledu na zróznicowanie w budowie ciala, mezczyzn masujemy
duzym ruchem kolistym, a u kobiet stosujemy masaz podbrzusza i oko-
licy zoladka. Zwiazane jest to z wysoka wrazliwoscia narzadów rozrod-
czych.
Uwaga! Masaz brzucha moze wprawdzie zapobiegac wrzodom zo-
ladka, ale jezeli juz je mamy, to wtedy jest zabroniony. Nie wykonuje-
my masazu brzucha w stanach zapalnych wyrostka robaczkowego,
w zapaleniu otrzewnej, jak i we wszystkich rodzajach nowotworów
okolicy brzucha. Rezygnujemy z niego równiez w stanach duzego glodu
spowodowanego dlugim niejedzeniem oraz bezposrednio po obfitym
jedzeniu. Jezeli chcemy dlugo cieszyc sie zyciem, to powinnismy unikac
ekstremalnych sytuacji zwiazanych z nadmiernym jedzeniem lub glodo-
waniem.
Masaz brzucha dla kobiet. Kladziemy prawa reke pod lewa piersia.
W tym miejscu zaczyna sie masaz okrezny okolicy zoladka. Wykonujemy
40 okrazen zgodnie ze wskazówkami zegara. Najnizszy punkt tego kola
lezy powyzej pepka. Nastepnie kladziemy lewa reke ponizej pepka i wy-
konujemy 40 ruchów okreznych w okolicy podbrzusza w kierunku prze-
ciwnym do wskazówek zegara. Masaz powinien byc wykonywany lagod-
nie i prawie bez ucisku. Dotyczy to szczególnie kobiet w ciazy i w star-
szym wieku.
Masaz brzucha dla mezczyzn. Kladziemy prawa reke pod lewa pier-
sia. Zgodnie ze wskazówkami zegara wykonujemy 40 duzych ruchów
okreznych na calym brzuchu. Nastepnie kladziemy lewa reke pod pra-
wa piersia i powtarzamy masaz 40-krotnie przeciwnie do wskazówek
zegara.
Jezeli masujemy sie w pozycji lezacej, wolna reke rozluzniamy. Gdy
wykonujemy w pozycji siedzacej lub stojacej, to wówczas dlon kladzie-
my w okolicy nerek w ten sposób, ze kciuk skierowany jest do przodu,
a pozostale palce do tylu. Taka postawa powoduje, ze górna czesc ciala
sie rozciaga i optymalnie powieksza sie powierzchnia masazu.
Ósmy cud: masaz wytryskujacego zródla
.Tryskajace zródlo" (Yongguan) jest to nazwa pierwszego punktu
meridianu nerki. Biegnie on od podeszwy przez wewnetrzna powierzch-
nie konczyny dolnej, nastepnie przez brzuch do obojczyka. Dzialanie
tego punktu odpowiada jego nazwie. Punkt znajduje sie posrodku
przedniej jednej trzeciej czesci stopy. Ze wzgledu na pomocne dzialanie
tego punktu w naglych wypadkach, akupunkturzysci uzywaja go w sta-
nach nieprzytomnosci, zapasci, równiez w atakach padaczki.
Stopy sa najbardziej oddalona czescia ciala od serca i objawy zabu-
rzenia krazenia wystepuja w tym miejscu czesto. Chinski masaz ak-
tywizujac punkt .tryskajace zródlo" wplywa na krazenie krwi. W ten
sposób zapobiega obrzekom stóp, slabosci naczyn, zylakom i innym
nieprzyjemnym nastepstwom zaburzen krazenia krwi. Punkt na sto-
pie tak jak wszystkie inne ponizej kolana ma rzeczywiscie poten-
cjal zapobiegawczy, jak i terapeutyczny, i dziala równiez na dalej
polozone obszary. Zapobiega stanom zapalnym nerek, wzmacnia wat-
robe, a dzieki temu zgodnie z zasada pieciu zywiolów oddzialuje
na oczy. Poza tym lagodzi bóle brzucha, zwalcza kaszel, chrypke i bóle
gardla, dziala uspokajajaco przy kolataniu serca oraz w stanach leko-
wych.
5 Masaz chinski
Kladziemy prawa stope na lewym kolanie. Ten punkt najwygodniej
masowac prawym kciukiem, w taki sposób, aby dlon obejmowala stope.
Teraz kladziemy kciuk na punkcie ,tryskajace zródlo" i wykonujemy 40
okreznych ruchów na zmiane raz zgodnie ze wskazówkami zegara,
a nastepnie przeciwnie do wskazówek zegara. Powtarzamy masaz na
lewej stopie lewym kciukiem.
Akupresura: leczenie rekoma
,,Palec igla, która leczy"
wlasnie to oznaczaja
znaki chinskie z lewej
strony {na poprzedniej
stronie). .Sztuka pal ców"
akupresura wedlug meto-
dy inhoa znaki chinskie
umieszczone z prawej
strony {poprzednia strona).
Chinskie pismo jest pismem
calych wyrazów. Kazdy znak
pisarski przedstawia caly
wyraz.
Przegladajac nastepna czesc ksiazki, w której sa ilustracje, mozna
zapytac, dlaczego czesto uzywa sie tych samych punktów przy róznych
chorobach i dolegliwosciach. Czy nie jest to dziwne, ze ten sam punkt
raz jest uzywany jako glówny, innym razem jako pomocniczy. Wkrótce
przekonamy sie, ze poczatkowy nielad jest dobrany zgodnie z celem
terapeutycznym. Jest to optymalna próba kombinacji pojedynczych
meridianów i punktów, gdzie meridiany i narzady sa podporzadkowane
wedlug zasady pieciu zywiolów i moga wzajemnie sie wspierac i leczyc
lub ewentualnie sobie szkodzic. Ta zasada umozliwia leczenie choroby
u jej korzeni, a zarazem zmniejsza mozliwosc wystapienia zakazenia
wewnetrznego. Tak wiec kazdy punkt ma inne specyficzne zadanie do
wykonania: leczy lub zapobiega. Chinscy lekarze wiedzac o tym, ze
wiekszosc punktów ma wiecej niz jedno pole dzialania, mogli rózne
zadania przypisywac punktom w róznych chorobach. Podobnie jak
figury na szachownicy w stale zmieniajacej sie sytuacji maja rózne
mozliwosci ataku lub obrony.
Chinskie dzieci juz od wczesnych lat sa wprowadzane w sztuke
masazu i akupresury. Kazdy wczesnie poznaje swoje cialo i przeplywa-
iaca w nim energie. Pozwala to na szybkie rozpoznawanie znaków
alarmujacych o zaburzeniu równowagi energetycznej. Ucza sie one po-
stepowania w dolegliwosciach dnia codziennego, jak bóle glowy, katar.
Wiedza o odzywianiu, higiena ciala, codzienne masaze i podstawowe
wiadomosci o waznych punktach akupresury sa fundamentem zapobie-
gania w chinskiej medycynie.
Wiedza o wewnetrznych zaleznosciach, o licznych
bezposrednich i posrednich zmiennych dzialaniach miedzy róznymi
meridianami i narzedziami jest równiez zastrzezona w Chinach tylko
dla specjalistów. Dla ludzi Wschodu, a przede wszystkim dla tych,
którzy nie znaja kryteriów leczenia ludzi Zachodu, dobór punktów do
nakluwania jest gleboka tajemnica. Tak, ale tez akupunkturzysta cale
zycie sie uczy, a oceniajac na biezaco swoje sukcesy terapeutyczne, a
takze niepowo-
dzenia, odkrywa zawsze nowe mozliwosci kombinacji punktów. Natu-
ralnie sa tez podreczniki, w których opisane sa wlasciwosci lecznicze
setek punktów. Jezeli nawet mamy dobre efekty leczenia okreslonymi
punktami akupunktury, to byc moze sa jeszcze nie odkryte inne moz-
liwosci kombinacji punktów bardziej skutecznych w leczeniu. Znowu
posluzymy sie porównaniem z gra w szachy. Wysokiej klasy szachista
ma zarejestrowane w pamieci tysiace rozegranych partii. W decydujacej
jednak partii ze swoim przeciwnikiem zwycieza przez wykonanie ruchu,
którego dotychczas nie wykorzystal. Tak tez nalezy rozumiec przed-
stawione w nastepnym rozdziale propozycje. Wiedza ta jest oparta na
tysiacletniej literaturze medycznej, na przekazywanych doswiadczeniach
moich przodków, a takze na dlugoletnich obserwacjach medycznych.
Pomimo to proponowana terapia nie jest czyms wyjatkowym. Chcial-
bym, aby akupresura nie byla konkurencja lub srodkiem zastepczym
medycyny zachodniej. Akupunkturzysta bedzie prowadzil indywidualne
leczenie chorego, którego podstawy oparte sa na chinskiej diagnozie.
Pewne punkty z okreslonym dzialaniem terapeutycznym stanowia glów-
na konstrukcje. Pojedyncze punkty beda uzupelnione lub tez zmienione
w zaleznosci od stanu chorego. Leczenie choroby nie bedzie sie ograni-
czalo jedynie do losowo wybranego objawu, ale calosci: mianowicie
czlowieka, u którego nastapilo zaburzenie energii w tej czy innej for-
mie. Nasuwa sie wiec pytanie: dla kogo przeznaczona jest ksiazka do
akupresury nie mówiaca o indywidualnych problemach i potrzebach
czytelnika? Nasze propozycje sa wlasnie takie. Dla jednych beda wy-
starczajace do wyleczenia, u innych trzeba bedzie indywidualnie roz-
budowac dalsza terapie. Indywidualne rozbudowanie dalszej terapii nie
musi koniecznie znaczyc zmiany punktu akupunktury. Moze to byc
zmiana zwyczajów zywieniowych, zmiana sposobu codziennej pracy,
warunków zycia, które moga byc przyczyna chorób. To jest terapia
wolna, która sobie sam kazdy moze przepisac' Trzeba jednak znalezc
czas, aby móc uslyszec swoje cialo i dusze. Moze spotka sie to z mil-
czacym protestem.
Akupunktura i akupresura sa taka sama wiedza i nauka, bowiem
punkty do leczenia sa te same. Akupunktura jest bez watpienia pelniej-
sza i glebsza, gdyz pozwala na uruchomienie energii i jej swobodny
przeplyw. To jest to podloze, które nie ogranicza mozliwosci pomocy
wielu ludziom. Z akupresury równiez wynikaja korzysci. Chory bowiem
moze ja wykonywac, kiedy chce powtarzac w jakimkolwiek miejscu.
Te wszystkie czynniki moga byc dla chorego uzupelnieniem leczenia.
Po ciezkim wypadku samochodowym z powaznym uszkodzeniem stawu
kolanowego udalam sie na rekonwalescencje do miejscowosci Bad Schmz-
nach w Szwajcarii. Po udanej operacji nie moglam przez wiele tygodni
obciazac kolana. Chodzilam tylko o kulach, ostrozne próby poruszania
sie bez wózka konczyly sie zalosnie. Spowodowane to bylo znacznym
zanikiem miesni. W tym samym czasie, w tymze wlasnie szpitalu, leczyl
doktor Kuan Hin i czynil jak twierdzono prawdziwe cuda. Bylam dosc
sceptyczna w stosunku do tych metod leczenia i nie widzialam powodu,
dla którego mialabym sie u niego leczyc. Pewnego dnia mialam moz-
liwosc rozmowy z doktorem i spontanicznie przedstawilam mój przypa-
dek. Natychmiast powiedzial mi: ,Bede pania teraz leczyl, a pózniej
bedzie pani mogla chodzic tak jak przed wypadkiem". Zgodzilam sie
z mieszanymi uczuciami. Zaraz po wkluciu igiel w róznych miejscach
ciala, poczulam silny przeplyw falowania w uszkodzonej nodze. Leczenie
bylo dla mnie bolesne i nieprzyjemne. W najlepszym przypadku uwaza-
lam, ze bedzie bezskuteczne, ale dalo jednak efekt. Doswiadczylam sily,
której poprzednio nie mialam. Po kilku minutach doktor Kuan Hin wyjal
igly i powiedzial: ,prosze isc", bez pomocy. Zrozumialam wówczas, ze
chodzenie z kulami skonczylo sie. Bez najmniejszego bólu szlam przez
park do szpitalnego kiosku. Tam spotkalam leczacego mnie lekarza,
który patrzyl na mnie zdumiony. Zalecil mi ponowne lezenie w lozku,
uwazal bowiem, ze ryzyko ponownego uszkodzenia jest bardzo duze.
HG., aktorka, Bern
Meridiany
Sila zyciowa sklada sie z trzech energii:
Energia wrodzona ma ja juz czlowiek w momencie narodzenia,
dziedziczona jest po przodkach, a wyposazona w pewne predyspozycje
cielesne, duchowe i psychiczne.
Energia pozywienia jest to produkt uzyskany z pracy ukladu
trawiennego.
Energia kosmiczna uzyskiwana z atmosfery.
Przez system meridianów i polaczen obocznych przeplywa ta trzy-
czesciowa energia przez cale cialo w rytmie 24-godzinnym i jest od-
powiedzialna za dobowa prace calego organizmu. W chinskiej medycy-
nie meridiany sa podzielone na dwie grupy. Do pierwszej grupy nalezy
dwanascie regularnych meridianów .reki" i .nogi". Przebieg w prawej
i lewej polowie ciala jest jak okresla nazwa taki sam jak w lustrzanym
odbiciu. Poszczególnym meridanom podporzadkowane sa odpowiednie
narzady stad biora sie ich nazwy i naleza do systemu meridianów
typu Yin lub Yang. W drugiej grupie znajduje sie osiem specjalnych
meridianów, które nie sa bezposrednio zwiazane z okreslonymi or-
ganami. Dwa z nich maja szczególne znaczenie kontroluja pozos-
talych dwanascie. Znajduje sie na nich duza liczba punktów akupunk-
tury majacych znaczenie terapeutyczne w codziennej praktyce. Razem
z dwunastoma regularnymi meridianami tworza ,,14 klasycznych meri-
dianów medycyny chinskiej".
Dwanascie regularnych meridianów
Powtarzane jest zawsze interesujace doswiadczenie starozytnych
Chinczyków, ze leczenie wewnetrznych chorób odbywa sie przez ucisk
scisle okreslonego miejsca na powierzchni ciala. Sami mozemy stwier-
dzic, ze okreslone kombinacje punktów moga leczyc schorzenia okres-
lonych narzadów. Z zaleznosci narzadów miedzy funkcja narzadu,
a tym samym miejscem ciala ,Xue" .punkt", tworzy sie system, na
Kiorym opana jcsi icuna mcnuianow.
Dwanascie organów ma regularne meridiany, od których pochodza
nazwy. Szesc z nich jest Yin: sa to meridiany tak zwane .pelne",
gromadza i rozdzielaja energie. Pozostalych szesc to meridiany typu
Yang sa puste i produkuja energie. W kolejnosci nazywamy pierwsze
.narzadami", drugie .pustymi narzadami".
Narzady (Yin) Puste narzady (Yang)
pluco jelito grube
serce jelito cienkie
osierdzie potrójny ogrzewacz
sledziona zoladek
nerki pecherz moczowy
watroba pecherzyk zolciowy
Teoria meridianów nie jest oparta na samych narzadach i pustych
narzadach, lecz równiez na ich funkcji. Z powyzszej listy nie jest znany
medycynie zachodniej pusty organ .potrójny ogrzewacz". Jest to przy-
klad na to jak bardzo jest rózne rozumienie pewnych pojec w medycy-
nie wschodniej i zachodniej. Przeglad glównych funkcji narzadów i pus-
tych narzadów w rozumieniu chinskiej medycyny pozwoli lepiej poznac
meridiany i ich wlasciwosci.
Pluco jest polaczone przez drogi oddechowe i nos z otaczajacym
srodowiskiem. Dobry stan skóry i wlosów ciala w znacznym stopniu
zalezy od stanu pluc. Pluca kontroluja oddychanie i stopien przemiany
materii. Natura pluca jest opadanie. Kontroluje ono wszystkie narzady
oddechowe, reguluje plyny ciala i krazenie krwi. Schorzenia z tego
zakresu naleza do pluca (w kategoriach chinskich).
Jelito grube transportuje pozostalosci pokarmowe, które przeksztal-
cane sa w stolec, a nastepnie wydalane przez odbyt.
Serce wedlug starych koncepcji jest siedziba ducha, krwi
i meridianu. Stan serca rozpoznaje sie po jezyku. Wedlug medycyny
zachodniej serce jest powiazane z mózgiem i systemem sercowo-naczy-
niowym. Schorzenia te zaliczane sa do schorzen serca.
Jelito cienkie trawi drugi raz wszystko to, co otrzymuje z zoladka.
Oddziela przy tym substancje odzywcza od odpadów pokarmowych.
Nastepnie substancje pokarmowa asymiluje i odzywia caly organizm
przez sledzione, w ten sposób, ze podnosi substancje odzywcze do serca
i pluc. Odpady kierowane sa do jelita grubego do ostatecznego ufor-
mowania. Jelito cienkie ma funkcje oddzielania tzw. czystych elemen-
tów od nieczystych.
Osierdzie jest tarcza serca. Wszelkie ataki na serce dochodza naj-
pierw tutaj. Osierdzie musi zastepowac choroby serca. Jako pelnomoc-
nik generalny serce wydaje rozkazy. Równoczesnie funkcjonuje osier-
dzie jako brama wejsciowa i wyjsciowa dla ducha, który mieszka w ser-
cu. Psychiczne objawy chorobowe naleza nie tylko do serca, ale rów-
niez do osierdzia.
Potrójny ogrzewacz nie jest uchwytnym materialnie narzadem. Usy-
tuowany jest w trzech jamach ciala i jest jak gdyby stacja przekaz-
nikowa ludzkiego ciala. Cala aktywnosc narzadów w nim przeksztalca
GR meridian glóv
nego regulatt
ra przednieg
P meridian plu
2 meridian zt
ladka
S meridian se
ca
0 meridian osii
rdzia
W meridian WJ
troby
Kazdy akupunkturzysta ma
umieszczone na scianie takie
wlasnie tablice, na których
zaznaczone sa punkty.
GRT PM PM GRT
JC ÷ meridian
cienkiego
PO ÷ meridian potrój-
nego ogrzewacza
PM ÷ meridian peche-
rza moczowego
GRT ÷ meridian glówne-
go regulatora tyl-
nego
PM
P2 meridian peche-
rzyka zolciowego
JG meridian jelita
grubego
S meridian sledzio-
ny
N meridian nerek
energie. Tylko wtedy, gdy funkcjonuje potrójny ogrzewacz, narzady
moga prawidlowo wykonywac swoje zadania w nastepujacym zakresie;
transport i rozdzial energii i krwi, plynów, asymilacja
pozywienia,
rozdzial odpadów i tak dalej...
Sledziona kontroluje pozywienie, wzmacnia plyny ciala i zwalcza
wilgoc. Choroby systemu trawienia i krazenia sa przyczynowo zwiazane
ze sledziona. Wlasciwoscia sledziony jest niechec do wilgoci, natomiast
lubi suchosc.
Zoladek przyjmuje pokarm, rozdziela i trawi. Sledziona dozoruje
transport substancji odzywczych, natomiast zoladek troszczy sie o jego
przeksztalcenie i centralny rozdzial. W przeciwienstwie do sledziony
lubi wilgoc i .trzyma sie" mozliwie daleko od suchosci.
Nerki sa magazynem esencji i energii. Maja one wplyw na roz-
mnazanie, uklad nerwowy i wydzielania wewnetrznego. Nerki sa matka
szpiku kostnego, kontroluja kosci i sa zwiazane z mózgiem. Przez uszy
lacza sie ze srodowiskiem zewnetrznym. Stan nerek ocenia sie na pod-
stawie wlosów.
Objawy chorobowe wymienionych czesci ciala zwiazane sa z ner-
kami.
Pecherz moczowy jest zbiornikiem i miejscem wydalania moczu.
Przeksztalca on energie i zajmuje sie nadmiarem wody w organizmie.
Pecherz moczowy zwiazany jest z nerkami, choroby kazdego z tych
organów wplywaja na siebie.
Watroba jest magazynem krwi. Kontroluje sciegna i krazenie ener-
gii. Stan watroby mozna poznac po oczach. Wedlug nauki chinskiej do
systemu tego narzadu zalicza sie równiez uklad nerwowy i wydzielania
wewnetrznego. Przyczyny pierwotne chorób czesto zalezne sa od watro-
by. Równiez choroby oczu czesto poprzedzaja wczesniej zaburzenia
funkcji watroby.
Pecherzyk zolciowy jest podporzadkowany watrobie. Dlatego nie-
które choroby wystepuja razem. Jako czesc aparatu trawiennego ten
pusty organ jest rezerwuarem zolci i centralnym jej dyspozytorem.
Jezeli wilgoc i goraco wzajemnie dzialaja na organizm, to moze dojsc
do zaburzenia równowagi w pecherzyku zolciowym i moze wystapic
zoltaczka.
Opisane tu glówne funkcje dwunastu narzadów i narzadów pustych
podkreslaja, ze meridiany nie zaczynaja sie w okreslonych narzadach,
a gdzies na powierzchni ciala sie koncza, ale jest to siec wzajemnych
wplywów i zaleznosci razem sprzezonych. Przebieg meridianów potrze-
buje kazdorazowo organu lub pustego organu, który nadaje mu nazwe.
Musimy zrozumiec, ze meridiany sa czynnosciowym obrazem narzadów
i pustych narzadów, wystepuja takze na powierzchni ciala. Dlatego na
narzady gleboko lezace mozemy wplywac za pomoca akupunktury
i masazu. Dwanascie meridianów ma swoje zewnetrzne punkty na
konczynach. Dlatego dla niektórych osób palce u rak lub nóg beda
celem, natomiast dla innych zródlem (poczatkiem).
Szesc Yin meridianów narzadów przebiega po wewnetrznej stronie
ramienia i konczyny dolnej. Szesc Yang meridianów narzadów pustych
przebiega po stronie zewnetrznej. Kazdy Yin meridian jest polaczony
z Yang meridianem za pomoca odgalezienia. Dlatego choroby moga
przechodzic z jednego meridianu na drugi. Schemat na stronie 89
obrazuje wzajemna zaleznosc
Meridiany typu Yin i Yang sa polaczone w pary przez odgalezienia. W
ten sposób powstaje zrównowazony obieg energii z koniecznymi
dodatkowymi polaczeniami miedzy meridianem reki a meridianem no-
gi. Kazdy Yin meridian reki ma swojego Yang partnera, laczy sie on
z meridianem Yin stopy. I odwrotnie jest w przypadku kazdego Yang
meridianu. Powstaje wiec nastepujacy obieg:
1. Meridian pluca reki Taiyin
2. Meridian jelita grubego reki Yangming
3. Meridian zoladka stopy Yangming
4. Meridian sledziony stopy Taiyin
5. Meridian serca reki Shaoyin
6. Meridian jelita cienkiego reki Taiyang
7. Meridian pecherza moczowego stopy Taiyang
8. Meridian nerki stopy Shaoyin
9. Meridian osierdzia reki Jueyin
10. Meridian potrójnego ogrzewacza reki Shaoyang
11. Meridian pecherzyka zolciowego stopy Shaoyang
12. Meridian watroby stopy Jueyin
Obieg choroby
dwunastu regularnych
meridianów
Jezeli meridiany nie spelniaja swoich fizjologicznych zadan krazenia
energii i krwi, moga powodowac szkody w nalezacych do nich or-
ganach lub tez w pustych organach. Moga pojawic sie objawy chorobo-
we wzdluz przebiegu meridianu. Na przyklad w zaburzeniu funkcji
meridianu jelita grubego. Oprócz tego wystepowac moga bóle zebów,
poniewaz meridian ten przebiega przez dziasla i szczeke dolna. Zabu-
rzenie funkcji meridianu ma przyczyny na zewnatrz i wewnatrz. Mówi-
my wtedy o chorobach endogennych (wewnetrznych) i egzogennych
(zewnetrznych).
Choroby endogenne spowodowane sa dysharmonia emocji, jak:
zlosc, radosc, troska, smutek i lek, które prowadza do zaburzen równo-
wagi. Choroby endogenne dotycza najpierw narzadów lub pustych na-
rzadów, nastepnie nalezacych do nich meridianów. Sa trudniejsze do
leczenia niz choroby egzogenne.
Choroby egzogenne przyczynami tych chorób sa czynniki klima-
tyczne, jak: wiatr, goraco, wilgoc, suchosc lub zimno. We wczesnym
stadium choroba egzogenna przejawia sie wzdluz meridianu. Jezeli nie
jest leczona, moze przechodzic na organy i puste organy.
Na podstawie obiegu energii i polaczen otrzymujemy objawy choro-
bowe pojedynczego meridianu.
Meridian pIuca reki - Talyln
Meridian pluca zaczyna sie w srodkowej czesci jamy brzusznej po-
trójnego ogrzewacza. Nastepnie kieruje sie w dól do jelita grubego.
Stad wstepuje do zoladka i przechodzi przez przepone jamy brzusznej.
Rozdziela sie do obu pluc, nastepnie przechodzi przez tchawice, a ko-
niec jest na powierzchni ciala w okolicy podobojczykowej. Tu znajduje
sie pierwszy punkt akupunktury meridianu pluca. Przechodzi po we-
wnetrznej powierzchni ramienia jako jeden z pierwszych z trzech Yin
meridianów reki, nastepnie przez kciuk do koniuszka kciuka. Od barku
do koniuszka kciuka znajduje sie jednoczesnie jedenascie punktów aku-
punktury, na które mozna bezposrednio oddzialywac. Galaz oboczna
laczy sie na dloni z palcem wskazujacym, a wiec meridianem jelita
grubego, to znaczy jego Yang partnerem.
Objawy chorobowe: uczucie sciskania, kaszel, dusznosc, kaszel
z krwia, bóle gardla, katar, zimno i bóle okolicy lopatki, a takze bóle
wzdluz meridianu.
Meridian jelita grubego
reki - Yangming
Meridian jelita grubego biegnie od koniuszka palca wskazujacego
przez kosci sródrecza jako pierwszy meridian Yang reki przez zewnetrz-
na strone ramienia do barku. Po skreceniu w okolicy siódmego kregu
szyjnego, gdzie spotykaja sie wszystkie meridiany Yang, wchodzi w za-
glebienie znajdujace sie nad obojczykiem. Stad schodzi w dól do pluc
i konczy bieg w jelicie grubym. Boczna galaz z waznymi punktami
akupunktury wstepuje w góre zaglebienia nadobojczykowego przez szyje
i policzek. Miedzy górna warga a nosem przekracza linie srodkowa
ciala i konczy sie bocznie od skrzydelek nosa. W tym miejscu laczy sie
z meridianem zoladka. Jelito grube ma miedzy palcem wskazujacym
a nosem 20 punktów akupunktury.
Objawy chorobowe: bóle brzucha, biegunka, zaparcie, bóle gardla,
bóle zebów, krwawienie z nosa, bóle w obszarze meridianu.
Meridian zoIadka stopy - Yangming
Meridian zoladka swój pierwszy punkt ma pod okiem. Stad przecho-
dzi przez dziasla, szczeki, kacik ust, brode do stawu zuchwowego. Kolo
ucha wstepuje nastepnie w góre do czola, podczas gdy galaz boczna od
zuchwy biegnie bezposrednio do obojczyka i stad wchodzi do wewnatrz
ciala osiagajac zoladek. Glówna galaz prostopadle schodzi w dól przez
brodawke sutka i okolice brzucha, zblizajac sie do linii srodkowej ciala
i przez podbrzusze schodzi na udo. Laczy sie tam z galezia boczna,
która zaczyna sie w zoladku i przechodzi przez przednia czesc bocznej
powierzchni nogi, grzbiet stopy i dochodzi do drugiego palca nogi.
Dalsza galaz boczna odchodzi ponizej kolana i dochodzi do trzeciego
palca. Ostatnia odchodzi od grzbietu stopy i idzie do pierwszego palca,
gdzie ma polaczenie z meridianem sledziony.
Meridian zoladka przebiega jako jedyny meridian Yang stopy przez
przednia czesc ciala i ma 45 punktów.
Objawy chorobowe: wzdecia, bóle brzucha obrzeki, wymioty,
obrzmienia: bóle szyi i krwawienia z nosa, choroby goraczkowe, nalogi,
bóle okolicy meridianu.
Meridian sledziony stopy - Taiyin
Meridian sledziony zaczyna sie od duzego palca i biegnie wzdluz
granicy stopy i grzbietu stopy. Przez kostke wstepuje w góre na we-
wnetrzna strone kosci piszczelowej i uda do podbrzusza. Z tego miejsca
dochodzi do sledziony. Bocznie od brodawki sutka wstepuje do "dolu
pachowego i pózniej schodzi na bok. W szóstej przestrzeni miedzyze-
browej ponizej dolu pachowego jest ostatni punkt. Galaz boczna idzie
do przelyku i pod jezyk i powierzchownie sie rozdziela. Druga przecho-
dzi przez zoladek i przepone do serca i laczy sie z meridianem serca.
Meridian sledziony ma 21 punktów.
Objawy chorobowe: bolesne dretwienie jezyka, bóle zoladka, wzdecia,
wymioty, zoltaczka, ogólne oslabienie, bóle w obszarze meridianu.
Meridian serca reki - Shaoyin
Meridian serca zaczyna sie w sercu, przekracza pluca i wychodzi
w srodku dolu pachowego jako pierwszy punkt na powierzchni ciala.
Jako ostatni z trzech meridianów Yin przechodzi do reki wzdluz we-
wnetrznej powierzchni ramienia do stawu nadgarstkowego, skad przez
dlon w prostej linii biegnie do koniuszka malego palca. Laczy sie tam
ze swoim partnerem Yang meridianem jelita cienkiego. Jedna galaz
idzie z serca przez przepone w dól do jelita cienkiego. Druga galaz
6 Masaz chinski
prowadzi do glowy i konczy sie w oku. Meridian serca mozna stymulo-
wac w dziewieciu punktach.
Objawy chorobowe: suchosc gardla, bóle okolicy serca, uczucie gora-
ca w dloniach, bóle w obszarze serca.
Meridian jelita cienkiego reki - Taiyang
Meridian jelita cienkiego zaczyna sie od malego palca i prowadzi
przez grzbiet reki do nadgarstka. Stad jako ostatni z trzech meridia-
nów typu Yang reki przechodzi do lokcia i przez zewnetrzna strone
ramienia przez staw barkowy. Nastepnie wedruje przez lopatke do
siódmego kregu szyjnego, gdzie spotyka sie z innymi meridianami typu
Yang. Pózniej przekracza kark i osiaga zaglebienie nadobojczykowe
i bezposrednio zdaza do serca. Wzdluz przelyku idzie dalej do zoladka
i jelita cienkiego. Galaz boczna wstepuje od obojczyka bocznie przez
szyje do policzka. Od zewnetrznego kata idzie do tylu i dochodzi do
ucha. Dalsza galaz rozgalezia sie na policzku i prowadzi pod okiem do
wewnetrznego kata oka i laczy sie z meridianem pecherza moczowego.
Objawy chorobowe: bóle podbrzusza, gluchota, zoltaczka, obrzek po-
liczków, bóle gardla, bóle wzdluz meridianu.
Meridian pecherza moczowego stopy - Taiyang
Meridian pecherza moczowego zaczyna sie w wewnetrznym kacie
oka, biegnie przez czolo do szczytu glowy. Galaz boczna idzie od
szczytu glowy do skroni, podczas gdy meridian wchodzi do mózgu,
a nastepnie przez tyl glowy zstepuje na kark. Meridian pecherza biegnie
równolegle do kregoslupa, tylko w okolicy krzyza jest droga oboczna
przez nerki do pecherza moczowego. Galaz od krzyza prowadzi przez
posladki i tylna powierzchnie uda do dolów podkolanowych. Tam
spotka sie z druga galezia glównego meridianu, która wychodzi z ob
szaru karku i biegnie w nieco dalszej odleglosci od kregoslupa i do
chodzi do posladka. Galaz ta konczy sie w meridianie pecherza moczo
wego, który dalej biegnie przez lydke z tylu za kostka zewnetrzna,
grzbiet stopy i po zewnetrznej stronie do malego palca. Tam laczy sie
z meridianem nerki. *
Na meridianie pecherza moczowego znajduje sie 67 punktów.
Objawy chorobowe: zatrzymanie moczu, moczenie nocne, delirium,
bóle glowy, bóle w obszarze meridianu.
Meridian nerki stopy - Shaoyin
Meridian nerki biegnie od palca malego stopy do pierwszego punktu
akupunktury na podeszwie. Z tylu za kostka wewnetrzna osiaga piete,
okraza i wstepuje w góre przez koniec faldu wewnetrznego zgiecia
kolanowego, przechodzi nastepnie przez udo do kosci guzicznej (ogo-
nowej). Stad prowadzi do nerek oraz kieruje galaz boczna do pecherza.
Przez watrobe, przepone, pluca dochodzi do gardla i podstawy jezyka.
Swój ostatni punkt ma w obszarze podobojczykowym. Galaz boczna
rozgaleziajaca sie na poziomie pluca prowadzi do serca, gdzie meridian
nerki laczy sie z meridianem osierdzia. Meridian nerki ma 27 punktów.
Objawy chorobowe: kaszel z krwia, zaparcia, biegunki, slabe kon-
czyny, uczucie goraca w stopach, bóle w obszarze meridianu.
Meridian osierdzia reki - Jueyin
Meridian osierdzia zaczyna sie w klatce piersiowej i na poczatku
przechodzi przez worek osierdziowy, który jest mu podporzadkowany.
Stad zstepuje przez przepone w dól do jamy brzusznej i przechodzi
przez 3 pietra potrójnego ogrzewacza. Galaz boczna opuszcza klatke
piersiowa w poblizu dolu pachowego. Tam lezy pierwszy punkt meri-
dianu osierdzia. Lukiem okraza dól pachowy i idzie dalej przez we-
wnetr zna strone ramienia do zgiecia lokciowego Jako srodkowy
z trzech meridianów Yin reki konczy sie na opuszce palca srodkowego.
Galaz boczna idzie od dloni do palca serdecznego, gdzie meridian
osierdzia laczy sie z meridianem potrójnego ogrzewacza.
Meridian osierdzia ma dziewiec punktów.
Objawy chorobowe: Angina pectoris, uczucie sciskania, kolatanie ser-
ca, pobudzenie, uczucie goraca po wewnetrznej stronie dloni, bóle
w obszarze meridianu.
Meridian potrójnego ogrzewacza reki - Shaoyang
Meridian potrójnego ogrzewacza zaczyna sie w okolicy paznokcia
palca serdecznego i przechodzi miedzy dwoma meridianami Yang reki.
Dalej przez grzbiet dloni po zewnetrznej stronie ramienia z tylu barku,
gdzie krzyzuje sie z meridianem pecherzyka zolciowego. W zaglebieniu
nadobojczykowym wchodzi do klatki piersiowej. Laczy sie z osierdziem
i zstepuje stad przez przepone do potrójnego ogrzewacza, którego
nazwe nosi. Galaz boczna idzie z klatki piersiowej z powrotem do
wglebienia nadobojczykowego i dalej przez kark, potem okraza z tylu
ucho i konczy sie w oczodole. Inna galaz wchodzi do ucha i wychodzi
znowu na powierzchnie. Na policzku krzyzuje sie z pierwsza galezia
i zaraz osiaga swój cel w zewnetrznym kacie oka gdzie laczy sie
z pecherzykiem zolciowym.
Na tym meridianie leza 23 punkty.
Objawy chorobowe: wzdecia, moczenie nocne, bóle przy oddawaniu
moczu, gluchota, szum w uszach, obrzeki i bóle gardla, bóle w okolicy
meridianu.
Meridian pecherzyka zóIciowego stopy - Shaoyang
Meridian pecherzyka zolciowego biegnie od zewnetrznego kata oka
przez ucho, skronie do karku. Przez barki wchodzi do zaglebienia
nadobojczykowego. Jedna galaz boczna odchodzi od kacika oka, wcho-
dzi do oczodolu z meridianem potrójnego ogrzewacza. Pózniej wstepuje
do klatki piersiowej w zaglebieniu nadobojczykowym. Przez
przepone i jame brzuszna laczy sie z watroba, a nastepnie konczy sie w
pecherzyku zolciowym. W stawach biodrowych ta galaz wstepuje
znowu do glównego meridianu, który biegnie od obojczyka bocznie
przez klatke piersiowa, brzuch do stawów biodrowych. Po zewnetrznej
powierzchni nóg biegnie meridian pecherzyka zolciowego dalej i
przechodzi z przodu kostki zewnetrznej, nastepnie przez staw skokowy i
konczy sie na czwartym palcu. Galaz boczna rozdziela sie na grzbiecie
stopy i biegnie do palucha, osiagajac meridian watroby.
Mozna wplywac na meridian watroby przez 44 punkty.
Objawy chorobowe: gorzki smak w ustach, zamroczenie, goraczka,
bóle glowy, bóle szczeki, stany zapalne zewnetrznego kacika oka, glu-
chota, szumy w uszach, bóle w calym otoczeniu meridianu.
Meridian watroby stopy - Jueyin
Meridian watroby ma swoje zródlo w paluchu stopy. Przebiega on
najpierw przez grzbiet stopy i przechodzi z przodu kostki wewnetrznej.
Na wewnetrznej stronie podudzia krzyzuje sie z meridianem sledziony.
Stad dalej przechodzi z tylu meridianu sledziony. Po okrazeniu zewne-
trznych narzadów plciowych z okolicy pachwinowej wstepuje na pod-
brzusze zblizajac sie do linii srodkowej ciala. Dalej biegnie lukiem
w kierunku watroby. Laczy sie z watroba, od której bierze nazwe, oraz
laczy sie z pecherzykiem zolciowym pustym narzadem, partnerem
Yang. Od przepony meridian pozbawiony jest bezposrednich punktów
akupunktury, dalej wstepuje do glowy i laczy sie z oczami, a konczy sie
na szczycie glowy. Jedna galaz boczna kieruje sie od oka w dól i okra-
za usta. Druga galaz boczna wychodzi z watroby, przechodzi przez
przepone i laczy sie w plucach z meridianem pluc; w ten sposób
zamyka sie obieg regularnych dwunastu meridianów.
Meridian watroby ma 14 punktów.
Objawy chorobowe: lumbago, przeczulica uciskowa klatki piersiowej,
wymioty, moczenie, zatrzymanie moczu, przepuklina, bóle podbrzusza,
bóle w obszarze meridianu.
Dwa specjalne meridlany:
gIówny regulator przedni I tylny
Regularne meridiany reki i nogi sa symetryczne i maja swój obraz
zwierciadlany na drugiej polowie ciala. Osiem meridianów specjalnych
nie ma tych cech charakterystycznych. Szesc z nich nie ma swoich
wlasnych punktów. Z innymi meridianami sa w lacznosci i krzyzuja sie.
Spelniaja one funkcje nadzorcze i koordynujace. Tak zwany meridian
Dai Mai opasuje talie i wiaze pary meridianów Yin i Yang w central-
nym miejscu. Specjalista nie moze dzialac bez dokladnej znajomosci
specjalnych meridianów. Dobór punktów i rozwój terapii stale jest
zwiazany z róznymi polaczeniami miedzy regularnymi i specjalnymi
meridianami. Dwa ze specjalnych meridianów odgrywaja centralna ro-
le. Centralna w znaczeniu doslownym, poniewaz glówny regulator
przedni i tylny biegna po linii srodkowej ciala przedniej i tylnej.
Tworza osiowo symetryczna siec, na której znajduje sie caly rzad
pelnowartosciowych punktów.
GIówny regulator tylny
Glówny regulator tylny przechodzi wzdluz tylnej linii srodkowej cia-
la. Grzbiet w chinskim pojeciu jest typu Yang, dlatego tez meridian
glównego regulatora tylnego ma charakter Yang. Czesto okreslany jest
jako morze Yang meridian. Na poziomie siódmego kregu szyjnego
znajduje sie punkt spotkania wszystkich meridianów Yang. Chinska
nazwa brzmi Du Mai, przy czym Du znaczy zarzadca, a Mai
naczynia. W tej nazwie okreslona jest glówna funkcja: zarzadza wszy-
stkimi meridianami Yang. Glówny regulator tylny zaczyna sie w
kroczu i przechodzi przez kosc guziczna, przez kregi ledzwiowe, okolice
krzyzowa. Laczy sie najpierw z nerkami, dalej biegnie przez
kregoslup prosto do glowy. Wchodzi do mózgu, a nastepnie
pojawia sie na szczycie glowy i dalej biegnie wzdluz linii srodkowej
ciala i nosa do górnej wargi. Konczy sie w dziaslach powyzej siekaczy.
Przez 28 punktów mozna bezposrednio wplywac na meridian glównego
regulatora tylnego.
Objawy chorobowe: choroby goraczkowe, nadmierna pobudliwosc,
sztywnosc kregoslupa, toniczne skurcze miesni grzbietu. Objawy choro-
bowe osrodkowego ukladu nerwowego.
GIówny regulator przedni
Glówny regulator przedni jest Yin partnerem glównego regulatora
tylnego. Chinczycy nazywaja go czesto morze Yin meridian, poniewaz
tu lacza sie wszystkie meridiany Yin. Oficjalne okreslenie tego meridia-
nu jest Ren Mai. Mai znaczy .naczynia"; ren odpowiedzialny lub
dyrektor. Glówny regulator przedni jest odpowiedzialny za meridiany
Yin. Zaczyna sie równiez w kroczu, wstepuje dalej przez kosc lonowa,
pepek, mostek, przez bruzde miedzy broda a warga dolna; konczy sie
wykonujac okrag kolo ust.
Glówny regulator przedni ma 24 punkty.
Objawy chorobowe: przepukliny, kaszel, astma, choroby ukladu mo-
czowo-plci owego.
Glówny regulator przedni i tylny tworza razem z regularnymi meri-
dianami system 14 klasycznych meridianów. Ta siec energetyczna ma
w kazdej polowie ciala po 309 punktów i na linii srodkowej ciala razem
52 klasyczne punkty akupunktury.
Punkty akupunktury
System meridianów ciala czlowieka jest siecia energetyczna, co moz-
na porównac do pewnego regionu zaopatrywanego w energie. Jesli
doplyw energii w sieci nie dochodzi do pewnego miejsca, to trzeba
wykonac prace w okreslonej stacji rozdzielczej przekaznika. Tak tez jest
z meridianami, gdzie oddzialywanie odbywa sie tylko w specjalnych
punktach. Te stacje przekaznikowe (rozdzielcze) systemu meridianów
nazywamy punktami akupunktury. Tutaj koncentruje sie energia, tutaj
wiec mozemy za pomoca akupresury, akupunktury i moxy (terapii
cieplem) aktywowac lub tamowac i regulowac rozdzielanie energii.
W ciagu stuleci opisano razem 361 punktów akupunktury. 28 z nich
lezy na meridianie glównego regulatora tylnego i 24 na glównym
regulatorze przednim.
W zwiazku z tym, ze meridiany te przebiegaja prostopadle w linii
srodkowej grzbietu i brzucha, i klatki piersiowej, to nie maja lus-
trzanych blizniaczych punktów. Natomiast pozostale meridiany typu
Yin i Yang stopy i reki maja podwójny bieg i sa do dyspozycji na
prawej i lewej polowie ciala. W praktyce nie ma zadnego znaczenia, czy
akupresure wykonujemy po prawej czy po lewej stronie. Wiekszosc
punktów mozemy bez problemów leczyc nawet po obu stronach rów-
noczesnie. Nie masujemy zadnego punktu w otoczeniu wystepujacego
stanu zapalnego. Wykonujemy wówczas akupresure tego samego punk-
tu, ale po drugiej stronie. Nie wszystkie z 361 punktów akupunktury
maja takie samo znaczenie. Niektóre z nich uzywane sa rzadko, gdyz
sluza tylko do usuwania bardzo specyficznych objawów chorobowych.
Inne nakluwane sa stale, poniewaz maja regulujace dzialanie i sa dale-
ko od obszaru oddzialywania. W akupunkturze szczególne punkty sa
rozmieszczone od pachy do lokcia i ponizej kolana. Im wieksza odle-
glosc od centrum ciala, tym nieregularniej plynie energia, ale tez
tym latwiej i dalekosiezniej mozna manipulowac przeplywem energii.
Chcialbym to przedstawic na prostym przykladzie. Najszybciej i naj-
wrazliwiej reaguja na zimno nasze rece i stopy. Jezeli je masujemy,
uzyskujemy cieplo, które wkrótce jako przyjemne odczucie ogarnie cale
cialo.
Szerokie terapeutyczne dzialanie punktu na konczynach bylo dosc
wczesnie odkryte. Podczas wielu stuleci mistrzowie akupunktury mówi-
li, ze tylko czterema punktami akupunktury mozna leczyc wszystkie
choroby. Przy czym mieli na mysli 4 punkt meridianu jelita grubego,
lezacy przy kosci sródrecza palca wskazujacego; punkt 36 meridia-
nu zoladka ponizej kolana; 40 punkt meridianu pecherza moczo-
wego lezacy w dole podkolanowym oraz punkt 7 meridianu pluc
powyzej stawu nadgarstkowego. Punkty te nazwano kluczowymi punk-
tami akupunktury. Niektórzy lekarze dolaczaja 6 punkt meridianu osie-
rdzia i punkty Ashi to znaczy lokalne, bólowe punkty wrazliwe na
ucisk. Inni natomiast zastepuja punkty Ashi punktem 26 glównego
regulatora tylnego.
Dwanascie punktów mistrza Ma
Za czasów dynastii Sing okolo 960 roku mistrz Ma Tan Yan zalecil
do stosowania dwanascie punktów. Zawarta jest w nich sila dzialania
wszystkich wówczas znanych 357 punktów. Obok czterech kluczowych
punktów na swojej liscie umiescil jeszcze nastepujace: punkt 44 meri-
dianu zoladka, punkt 3 meridianu watroby, punkt 11 jelita grubego,
punkt 30 i 34 pecherzyka zolciowego, punkt 5 meridianu serca, punkt
57 i 60 pecherza moczowego. Mozliwosci terapeutyczne, jakie daje
tuzin punktów, sa w praktyce bardzo duze, jak przedstawia to na-
stepujace zestawienie terapeutycznych wskazan.
Punkt 36 meridianu zoladka (Zusanli): chorobliwe podraznienie
ukladu trawienia, skurcze zoladka, wymioty, wzdecia, zaparcia, zapale-
nie jelit.
Punkt ten jest punktem tonizujacym cale cialo.
Punkt 4 meridianu jelita grubego (Hegu): bóle glowy, bóle zebów,
stany zapalne migdalków podniebiennych, katar, stany zapalne zatok
i gardla, bóle oczu, porazenie miesni twarzy, wole, bóle i niedowlady
górnych konczyn, nadmierne i nieprawidlowe wydzielanie potu, przezie-
bienie, goraczka.
Punkt 40 meridianu pecherza moczowego (Weizhong): rwa kul-
szowa, bóle krzyza, porazenia konczyny dolnej, oparzenie sloneczne,
choroby kolana.
Punkt 7 meridianu pluca {Lieaue): bóle glowy, sztywnosc karku,
astma, porazenia miesni twarzy, neuralgia nerwu trójdzielnego.
Punkt 11 meridianu jelita grubego (Guchi): bóle barku i ramienia,
niedowlady konczyn górnych, choroby stawu lokciowego, goraczka,
nadcisnienie tetnicze, egzemy.
Punkt 44 meridianu zoladka (Neiting): bóle zoladka, bóle glowy,
stan zapalny migdalków, czerwonka.
Punkt 30 meridianu pecherzyka zólciowego (Huantiao): rwa kul-
szowa, porazenie konczyn dolnych, choroby stawów biodrowych.
Meridiany i ich powiazania: Meridian pluca jest zwiazany z watroba i meridianem
jelita grubego. Dwa meridiany jeden meridian stopy i jeden reki maja
wspólne chinskie okreslenie; np. Taiyin okresla zarówno meridian pluca i
sledziony. Meridiany pluca, serca i osierdzia sa trzema meridianami Yin reki, które
zaczynaja sie wewnatrz, a biegna na zewnatrz, a wiec biegna od tulowia do
konczyn.
P meridian pluca reki Taiyin
JG meridian jelita grubego reki Yangming
Z meridian zoladka stopy Yangming
S meridian sledziony stopy Taiyin
O meridian serca reki Shaoyin
JG meridian jelita cienkiego reki Taiyang
PM - meridian pecherza moczowego stopy Taiyang
N - meridian nerki stopy Shaoyin
O - meridian osierdzia reki Jueyin
PO - meridian potrójnego ogrzewacza reki Shaoyang
PZ - meridian pecherzyka zolciowego stopy Shaoyang
W - meridian watroby stopy Jueyin
Punkt 34 meridianu pecherzyka zólciowego (Yanglingguan): pora-
zenia polowicze, schorzenia dróg zolciowych, bóle okolicy
krzyzowej i bóle nóg.
Punkt 5 meridianu serca (Tongli): bóle glowy, ostra chrypka, sztyw-
nosc jezyka, zaburzenia mowy, zaburzenia snu, kolatanie serca, bóle
ramienia i stawu nadgarstkowego.
Punkt 3 meridianu watroby (Taichong): bóle glowy, zawroty
glowy, padaczka, drgawki goraczkowe u dzieci, choroby oczu, prze-
puklina, krwawienia z macicy wylaczajac menstruacje, stany zapalne
sutka.
Punkt 60 meridianu pecherza moczowego (Kunlun): niedowlady
konczyn dolnych, bóle krzyza, rwa kulszowa, wypadanie odbytu, bóle
stóp.
Punkt 57 meridianu pecherza moczowego (Chengshan): rwa kul-
szowa, wypadanie odbytu, zylaki i bóle podeszwy, niedowlady konczyn
dolnych.
Cun - indywidualna jednostka pomiarowa
W zwiazku z rózna wielkoscia ciala pacjentów oraz ze stale po-
wtarzanymi bledami w lokalizacji punktów, lekarze zyjacy okolo dwa
tysiace lat temu za czasów dynastii Han, ustalili wlasna dla pacjenta
jednostke pomiarowa. W ten sposób odmierzane sa odleglosci miedzy
punktami. Dzieli ona cialo ludzkie na proporcjonalne odcinki i nazywa
sie cun. Cun pozostal do dzisiaj najwazniejsza jednostka pomiarowa
akupunktury.
1 cun odpowiada szerokosci kciuka. Jezeli zlozymy 4 palce razem, to
otrzymamy szerokosc 3 cunów. Dwa palce zlaczone razem daja szero-
kosc 1,5 cuna.
Pomiary szerokoscia palca sa proste i porównywalne, i sa pewna
metoda lokalizacji punktów w akupresurze wykonywanej na sobie sa-
mym. Szerokosc palca moze zmienic sie jednakze pod wplywem ciez-
kiej, codziennej pracy. Na nastepujacym zestawieniu znajduja sie waz-
niejsze, proporcjonalne pomiary, tak ze mozna sprawdzic, czy wlasna
szerokosc palca zgadza sie z podanymi pomiarami.
Glowa
12 cunów: od linii wlosów powyzej czola do linii wlosów karku
3 cuny: od srodkowego punktu miedzy brwiami do linii wlosów
3 cuny: od linii wlosów karku do siódmego kregu szyjnego, latwo
mozna go znalezc, poniewaz jego wyrostek jest bardziej
wystajacy od poprzedzajacych
6 cunów: miedzy dwoma skroniowymi liniami wlosów
Tulów
8 cunów: miedzy dwoma brodawkami sutkowymi
8 cunów: miedzy pepkiem a mostkiem
5 cunów: miedzy pepkiem a koscia lonowa
6 cunów: miedzy dwoma wewnetrznymi brzegami lopatki
Ramie
9 cunów: od przedniego konca faldy pachowej do faldy lokciowej
12 cunów: od faldy zgiecia lokciowego do faldy zgiecia nadgarstka
Nogi
19 cunów: od kretarza wiekszego, wyczuwalnego guza kosci udowej
przy miednicy, do srodka rzepki kolana 16 cunów:
od srodkowego punktu rzepki do kostki zewnetrznej
Mamy dwie rózne mozliwosci lokalizacji punktów akupunktury. Jedna
metoda pomiaru za pomoca szerokosci palca, przy czym szerokosc
kciuka wynosi 1 cun. W drugiej metodzie proporcjonalnego pomiaru
odleglosci miedzy dwoma okreslonymi miejscami ciala sa podzielone na
jednostki cunowe. Punkt znajdujacy sie 2 cuny powyzej zgiecia stawu
nadgarstkowego mozna znalezc odmierzajac dwie szerokosci kciuka
w góre od linii zgiecia stawu nadgarstkowego. Mozemy równiez zloka-
lizowac punkt za pomoca tasmy pomiarowej. Odleglosc miedzy linia
zgiecia stawu nadgarstka a linia zgiecia lokcia mierzymy, a nastepnie
dzielimy na 12 odcinków. Przy koncu drugiego odcinka wykonujemy
akupresure. Druga metoda jest wprawdzie bardziej precyzyjna, ale za-
razem bardziej skomplikowana od pierwszej. Aby wykonac akupresure
na sobie, mozna stosowac pomiary za pomoca szerokosci palców, gdyz
sa wygodniejsze. Jednakze lokalizacja nawet pomiaru proporcjonalnego
jest ostatecznie miejscem przyblizonym, w którym znajduje sie punkt.
Czy rzeczywiscie zostal odnaleziony poszukiwany punkt, wskazuje po
pierwsze specyficzna wrazliwosc na ucisk. Na ten sam ucisk punkt
akupunktury reaguje o wiele czulej od dowolnego miejsca w poblizu.
Dlatego ciagle trzeba szukac wrazliwego miejsca. Po drugie jest to
identyfikator, który jest wlasciwoscia punktu akupunktury. Wiekszosc
punktów lezy w zaglebieniu, którego wzrokiem nie mozna dostrzec,
jednakze przy ucisku palcem mozna go dokladnie wyczuc.
Praktyczne zastosowanie
Niezaleznie od tego, czy na punkty akupunktury bedziemy dzialali
tradycyjnymi srodkami, jak igly zlote czy srebrne, czy bardzo nowo-
czesna technika laserowa, czy tez golymi rekoma, cel terapii pozostanie
ciagle ten sam, tzn. regulacja przeplywu energii oraz ponowne do-
prowadzenie do stanu równowagi Yin i Yang. Wymienione w pierwszej
kolejnosci techniki sa bardziej precyzyjne i dlatego bardziej efektywne
od akupresury. Stanowia one jednak pewne niebezpieczenstwo, jesli nie
sa perfekcyjnie opanowane. Stosowanie akupresury niesie bowiem rów-
niez pewne ryzyko. Jezeli ktos na przyklad wykonuje akupresure paz-
nokciami, to zwieksza jej precyzje, ale równoczesnie wzrasta niebez-
pieczenstwo infekcji spowodowane malymi zranieniami skóry i obec-
noscia zarazków na paznokciach. Zalecamy wykonywanie masazu pun-
któw akupunktury opuszkami palców, najlepiej opuszkami kciuka lub
palca wskazujacego, ewentualnie klebem kciuka. W ten sposób nie
popelniamy bledu i zarazem akupresura nie stanowi ryzyka. Praktyczna
korzysc jest równiez dla akupunktury, gdy punkt jest precyzyjnie trafia-
ny. Przy masazu palcem lub dlonia powierzchnia jest wieksza i w zwia-
zku z tym mamy mozliwosc pelnego trafienia. Nie strzelajcie strzelba
w ziarno, nawet jesli nie ma natychmiastowego efektu z akupresury
wykonywanej wedlug propozycji przedstawionych dla pewnych scho-
rzen w tej ksiazce. Niezliczone przyklady z mojej kilkunastoletniej
praktyki wskazuja, ze wiekszosc ludzi moze sie uczyc akupresury.
Z biegiem czasu punkty sa coraz bardziej precyzyjnie odnajdywane.
Tym samym bedzie mozliwe szybsze róznicowanie ucisku na punkty
akupunktury od innego miejsca na powierzchni ciala.
Profesjonalny akupunkturzysta stosuje rózne kombinacje masazu.
Rozróznia on na przyklad .ciagniecie", .skrobanie", .stukanie", .ude-
rzanie", .ucisk w miejscu", .ucisk podczas okreznego ruchu". Dla
wykonywania akupresury na sobie samym szczególnie dobra jest ta
ostatnia technika, zwlaszcza jezeli przy tym wykonujemy akupresure na
zmiane raz w kierunku zgodnym ze wskazówkami zegara, a nastepnie
przeciwnym. Postepujemy równiez wedlug zasady równowagi Yang
i Yin. Zgodnie ze wskazówkami zegara dajemy Yang, a przeciwnie do
Masaz wykonywany przez wielkiego mistrza. Delikatnie slizgajace sie
dlonie po ciele, znika napiecie, plyny ciala plyna swobodnie, dochodzi
do równowagi energetycznej.
wskazówek zegara wyrównujemy Yin. Cialo bierze automatycznie ener-
gie wtedy, kiedy jej potrzebuje. Ucisk powinien byc przynajmniej tak
silny, ze tkanki znajdujace sie pod palcem powinny sie przy ruchu
okreznym poruszac.
Bedzie tez wskazany glówny punkt · i wspomagajacy O. Nie ma to
wprawdzie zadnego znaczenia jakosciowego. Polega to na tym, ze pun-
kly wspomagajace sa mniej wazne i moga byc pominiete. Masujemy
wszystkie punkty, które sa wskazane do stosowania przy danej choro-
bie. Glówne punkty powinny byc czesciej i dluzej masowane od punk-
tów wspomagajacych, tak aby ich specyficzne dzialanie moglo sie w pe-
lni ujawnic. Punkty moga byc masowane w dowolnej kolejnosci do
czasu usmierzenia bólu. Zbiorczy czas akupresury powinien wynosic
najwyzej od 20 do 25 minut. Mozna leczenie w ciagu dnia kilka razy
powtarzac.
Jezeli nie pojawia sie poprawa, to trzeba zglosic sie do lekarza.
Mozemy jednak w kazdym rodzaju bólu stosowac akupresure, jako
przejsciowa terapie, jezeli mamy juz ustalona wizyte u lekarza. Nie
musimy czekac bezczynnie do terminu wizyty z zalozonymi rekoma, ale
mozemy podjac w miare mozliwosci samemu cos przeciw bólowi.
Jeszcze kilka slów na temat chorób wymienionych w ksiazce. Próbo-
walem ograniczyc opracowanie do pojawiajacych sie dolegliwosci dnia
codziennego. Czesc chorób okresla sie jako lekkie, jak np. przeziebie-
nie, które moze leczyc kazdy czlowiek bez wizyty u lekarza, jesli poza
tym jest zdrowy. Czesciowo równiez w chronicznych dolegliwosciach,
jak np. reumatyzm, jezeli chory nie stosuje nic innego jak tylko tabletki
i masci przeciwbólowe.
W sytuacjach przedstawionych ponizej nalezy przed wykonaniem
akupresury najpierw zapytac lekarza:
· pacjent z powodu choroby jest w trakcie leczenia lekarskiego,
· w razie bardzo podwyzszonego cisnienia,
· podczas ciazy.
Wielcy mistrzowie w starozytnych Chinach mogli chorych leczyc tylko
ich dotykajac. Kierowali swoja koncentracje na punkt
akupunktury i pozwalali na plyniecie ich energii. Do takiej perfekcji
prawie nikt juz dzis nie dochodzi, inne sa bowiem czasy. W kazdym
razie udalo mi sie przeprowadzic masaz u siebie w moich wlasnych
myslach, z takim samym dokladnie dobroczynnym skutkiem.
Nerwowosc
Czasami dokladnie znamy przyczyne naszej nerwowosci:
czekajace nas egzaminy, zmiana stanowiska pracy, podróz, wielkie
swieto wymagajace intensywnego przygotowania. Moze wówczas
pojawic sie niespokojny sen, moze pogorszyc sie apetyt oraz kolatanie
serca, kiedy jestesmy sami ze swoimi myslami. Lek, niepewnosc i
przedwczesna radosc naleza do czestych przyczyn nerwowosci.
Nerwowosc jest problemem zdrowotnym wtedy, kiedy pojawia sie bez
przyczyny. Jezeli jest stalym gosciem, to pojawia sie równiez
niezadowolenie, które uruchamia diabelski krag. Moze to byc
sytuacja podobna do tej, jaka dzieje sie w malzenstwie, kiedy to jeden
z partnerów zlosci sie kazdorazowo, gdy dziecko placze, a potem
trudno jest spedzic razem przyjemny wieczór. Moze nawet dojsc do
klótni miedzy rodzicami, która jednoczesnie moze oddzialywac na
dziecko. Dziecko ponownie bedzie reagowalo placzem. Rozwiazania
problemu nie nalezy szukac w dziecku, ale w rodzicach. Jezeli beda
dzialali przeciwko swojej nadmiernej drazliwo-sci, to krzyk dziecka nie
bedzie doprowadzal ich do zlosci. Moze przyczynic sie do tego, ze
dziecko bedzie plakalo mniej i ciszej niz poprzednio. Czesto bedzie
plakalo tak samo glosno jak poprzednio, ale bedzie plakalo rzadziej,
jezeli poczuje, ze jego rodzice prowadza harmonijne zycie.
Dotyczy to równiez innych obszarów zycia. Wówczas, tak jak w po-
wyzszym przykladzie, nie nalezy doprowadzac dziecka do milczenia, ale
trzeba wzmocnic naszego ducha, tak aby nie tracic równowagi przy
jakiejkolwiek zmianie w naszym otoczeniu. W tym moze pomóc aku-
presura. Nerwowosc rzadko ma przyczyny organiczne. Pomocne sa
wówczas przede wszystkim punkty na konczynach. Punkty te maja
wiec dzalanie lecznicze, chociaz sa daleko polozone od miejsca docelo-
wego dzialania.
3 cuny powyzej kostki
wewnetrznej znajduje sie
punkt 6 meridianu
sledziony Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Tutaj spotykaja sie trzy
meridiany Yin stopy,
Kladac stope na drugie
kolano ulatwiamy sobie
pomiary i akupresure.
Trzeci punkt meridianu
watroby (W3) lezy 2
cuny powyzej pierwszej
przestrzeni
miedzypalcowej stopy
Punkt 4 meridianu jelita grubego jest jednym z najstarszych punktów medycyny
chinskiej. Znajduje sie z boku srodka kosci sródrecza palca wskazujacego.
Przyciskamy kciuk do wyprostowanych palców dloni tak, ze na grzbiecie dloni
tworzy sie wzgórze. Drugi kciuk kladziemy na szczycie tego wzgórza i
rozluzniamy dlon. Po znalezieniu tego punktu mozemy go masowac,
Odmierzamy od dolnego bieguna rzepki 3 cuny w dól i 1 cun w bok od kosci
piszczelowej. Tak znajdujemy Z 36, czyli trzydziesty szósty punkt me-ridianu zoladka.
Punkt 26 meridianu glównego
regulatora tylnego (GRT 26) lezy w
górnym koncu drugiej z trzech czesci
miedzy górna warga a nosem.
Ponizej pierwszego wyrostka
kolczystcgo pierwszego kregu
piersiowego znajduje sie punkt 13
meridianu glównego regulatora tylnego.
Ponizej siódmego kregu szyjnego znajduje
sie 14 punkt tego samego meridianu. Przy
pochylonej do przodu glowie siódmy
wyrostek kolczysty kregoslupa szyjnego
jest jeszcze bardziej wystajacy od innych i
dlatego latwo go znalezc. Punkt 20
meridianu pecherzyka zolciowego lezy
miedzy miesniami. Latwo mozna go
okreslic, jezeli glowe pochylimy i
bedziemy nia poruszac do tylu i do przodu
KoIatanie serca
W
Chinach uwaza sie, ze serce jest siedziba ducha. Na nasze
zdrowie wplyw ma nastrój. Musimy chronic ducha i jego siedzibe.
W kazdej terapii chinskiej medycyny wzmocnienie ducha ma podstawo-
we znaczenie, poniewaz jest on najwazniejszym warunkiem szybkiego
leczenia. To samo dotyczy nawet malej, nieszkodliwej, cietej rany. Jest
to szczególnie istotne na Zachodzie, gdzie dla wielu ludzi szybkie tem-
po i napiete terminy w pracy sa nie tylko w ciagu tygodnia, ale równiez
dominuja w wolnym czasie i odpoczynku. Dochodzi do silnego zmecze-
nia ducha i serca. Tym bardziej, ze coraz wiecej ludzi zada za wiele, nie
chcac sie przyznac do tego. To wszystko przyczynia sie do powstawa-
nia sytuacji stresowych, których przyczyna sa oczekiwania spoleczne,
a takze wlasne, ograniczone mozliwosci. Skutkiem tego moga byc stany
lekowe, moga sie pojawic depresje, w najgorszym przypadku serce
moze odmówic posluszenstwa. Kolatania serca i stany lekowe sa ze
soba mocno zwiazane. Jezeli wzmocnimy serce, to wzmocnimy tez
ducha, który byl oslabiony przez strach. Nasza terapia obejmowac
bedzie przede wszystkim punkty meridianu serca i osierdzia z ich od-
powiednim dzialaniem terapeutycznym. Przez odlegly punkt stymuluje-
my meridian pecherza moczowego, który wedlug chinskiej zasady zy-
wiolów jako woda zwiazany jest z lekiem. Kolatania serca moga byc
powodowane lekiem, ale mozna równiez uczucie leku usuwac. Spróbuj-
my jednak spojrzec na przyczyny i dzialanie oddzielnie. Kolatanie serca
moze byc rzeczywiscie symptomem choroby i powinnismy o tym zglosic
lekarzowi.
Na dalszych stronach zamieszczone sa fotografie dotyczace tego za-
gadnienia.
Punkt Shanzhong
(srodek klatki
piersiowej) lezy
dokladnie miedzy
brodawkami na
mostku. Punkt GRP
17 lokalizuje sie w
ulozeniu na
plecach, poniewaz
brodawki sutka
maja wtedy
prawidlowa
lokalizacje w
czwartym
Punkt 7 mendianu
serca lezy w faldzie
stawu nadgarstka,
jednak poza
sciegnem, które
laczy kosc lokciowa
i staw
nadgarstkowy.
Jezeli od srodka
faldy przesuniemy
sie o 2 cuny, to
trafimy na punkt 6
meridianu osierdzia
Neiguan
(wewnetrzne
polaczenie).
PM 15 pietnasty punkt meridianu pecherza moczowego; kazdy moze sam znalezc
ten punkt i masowac go. Ulatwic to moze druga osoba, jesli mamy zgiete plecy. Punkt
lezy 1,5 cuna w bok od 5 wyrostka kolczystego kregu piersiowego. Latwo mozna go
znalezc, jesli zaczniemy liczenie od wystajacego ostatniego kregu szyjnego. Ostatni krag
szyjny przy pochylonej glowie do przodu bardziej wystaje od pozostalych.
Jezeli zegniemy ramie
do kata prostego, to znaj
dziemy punkt 3 meridianu
serca, w wewnetrznym
koncu bruzdy zgiecia lok
ciowego. Punkt 4 meridia
nu osierdzia (O 4) mozna
latwo znalezc; lezy na we
wnetrznej powierzchni
przedramienia doklad
nie 5 cunów powyzej pier
wszej bruzdy zgiecia stawu
lokciowego
Stany depresyjne
K
tóz nie zna takiego dnia, juz od momentu posepnego wstania, jak
mgla listopadowa. Otwierasz oczy i juz wiesz, ze dzien bedzie szary.
Tak opisuje sie dni z okresu nizu wlasnego biorytmu. Ludzie widza w
tym wlasne id, swoje ego i swoje super-ego uwiklane w nierówna
walke. Jedni chwytaja najpierw papierosa, nastepnie przy porannej
kawie siegaja po pudelko pigulek. Drudzy znajduja usprawiedliwienie
dla swojego pracodawcy w bezsennej nocy lub w zaburzeniach zolad-
kowych i zwyczajnie zostaja w lozku. Jedno jest wspólne dla wszy-
stkich: czuja sie zmeczeni, rozbici, bez jakiejkolwiek checi zaczynaja
nowy dzien. Depresyjne zaburzenia nie maja czesto zadnej uchwytnej
przyczyny. Wyjasnienie przyczyn wedlug chinskiej medycyny moze czy-
telnikom z kregu kultury zachodniej takze sie podobac. Mianowicie
bedzie to dla wszystkich zrozumiale, jezeli rzeczywiscie bedziemy cialo
i ducha pojmowac jako jednosc. Siedziba ducha jest serce. Jezeli serce
jest zle lub niedostatecznie odzywione, moze sie zdarzyc, ze duch sie
wyprowadzi: pozostanie pustka, która czujemy wyraznie jako brak
ochoty i slabosc motywacji. Trzeba zlikwidowac charakterystyczny
symptom Yin. Stymulujemy wówczas z jednej strony punkty na meri-
dianie serca, sasiadujacym meridianie osierdzia i meridianie sledziony,
bezposrednio zwiazanej z sercem. Z drugiej strony masujemy caly rzad
silnych punktów na Yang meridianach zoladka, pecherzyka
zolciowego i glównego regulatora tylnego.
Ponizej pierwszego kregu
piersiowego lezy punkt 13
meridianu glównego re-
gulatora tylnego. Ponizej
siódmego kregu szyjnego
(przy pochyleniu glowy do
przodu wyraznie wystaje)
lezy punkt 14 meridianu
glównego regulatora tylnego.
Jezeli na linii wlosów
przekroczymy pierwszy
miesien, to znajdziemy
punkt Fengchi (wiatr
staw), czyli punkt 20 me-
ridianu pecherzyka zolcio-
wego.
Odmierzamy od punktu
srodkowego miedzy brwiami
8 cunów, dwie szerokosci
dloni i dwie kciuka przez
czolo do tylu na linii
srodkowej ciala. W ten
sposób Miniemy 20
punkt meridianu glównego
regulatora tylnego Baihui
(miejsce stu zgód).
Punkt 36 meridianu
zoladka latwo jest znalezc.
Odmierzamy od rzepki
kolana 3 cuny do dolu i 1
cun na zewnatrz. Punkt Z
36 dziala na caly organizm
wzmacniajaco. Dlatego
wykonuje sie tu
akupresure w wielu
organicznych cierpieniach.
3 cuny powyzej szczytu
wewnetrznej kostki lezy
punkt 6 meridianu
sledziony. Tu spotykaja
sie z meridianem
sledziony równiez oba
meridiany Yin stopy:
meridianu watroby i nerki.
Nazwano go San-yinjiao
jest to miejsce, w
którym spotykaja sie 3
meridiany typu Yin.
Punkt 5 meridianu serca
Tongli (wewnetrzna ugoda) lezy w odleglosci
szerokosci kciuka od .bramy ducha" (Shen-men
S 7). Sa to dwa glówne punkty w terapii depresji.
Dwie szerokosci kciuka od faldy, na której lezy S 7
i w srodku wewnetrznej powierzchni
przedramienia, jest punkt 6 meridianu osierdzia.
Zaburzenia snu
Orodki nasenne naleza wraz ze srodkami przeciwbólowymi, pobu-
dzajacymi i uspokajajacymi, do grupy leków zmieniajacych nastrój.
Moga one powodowac niebezpieczne dzialania uboczne na cialo i psy-
chike. Naduzycie ich moze prowadzic do smierci. Dlugo trwajace,
regularne przyjmowanie tych leków prowadzi do uzaleznienia. Starzy
ludzie maja czesto róznorodne dolegliwosci spowodowane organiczny-
mi zmianami, które prowadza do przewleklych zaburzen snu. Problemy
psychiczne dodatkowo powoduja powstanie takich sytuacji, jak na
przyklad: samotnosc, bezczynnosc zawodowa, brak samowystarczalno-
sci w zyciu codziennym. Zwatpienie w sens zycia, lek przed smiercia
nasila zaburzenia snu i powoduje, ze dla wielu starszych osób wieczor-
na konsumpcja srodków nasennych staje sie rytualem. Wlasnie dla
starszych osób akupresura moze stanowic pelnowartosciowa pomoc
w zasypianiu bez niebezpiecznych dla zdrowia dzialan ubocznych. Gló-
wnym punktem jest 7 punkt meridianu serca i 6 meridianu osierdzia.
Dwa punkty na konczynie górnej mozna bez problemu masowac, na-
wet przy ograniczonej ruchomosci. Zaburzenia snu nalezy traktowac
powaznie. Moga to byc objawy organicznych lub psychicznych chorób,
wówczas moga byc leczone tylko przez lekarzy. Nalezy tez samemu
szukac przyczyn i sposobów rozwiazania bezsennosci. Czy w sypialni
nie jest za goraco, czy z ulicy nie dochodzi halas, swiatlo? Czy nie
pijemy za duzo alkoholu, kawy, herbaty? Czy nie bierzemy leków, czy
tez srodków leczniczych mogacych zaburzyc sen? Czy w pracy, w rodzi-
nie nie oczekujemy zbyt wiele? Czy nie ogladamy za duzo i dlugo
telewizji? To moze byc równiez przyczyna bezsennosci. Jezeli bedziemy
regularnie i lagodnie wykonywac akupresure podanych punktów, be-
dzie to pomocne w zasypianiu, nawet jezeli przyczyna zaburzen snu nie
bedzie usunieta.
Na kolejnej stronie znajduja sie fotografie ilustrujace, w jaki sposób
mozna rozwiazac ten problem.
Siódmy punkt
meridianu serca (S
7) nazywa sie
Shenmen (brama
ducha). Znajduje sie
on na zewnetrznej
stronie sciegna
laczacego kosc
lokciowa ze stawem
nadgarstka. Punkt 6
meridianu osierdzia
lezy 2" cuny
powyzej faldu
zgiecia stawu
nadgarstka.
Punkt 6 meridianu
sledziony znajduje
sie 3 cuny powyzej
szczytu kostki wewnetrznej. W zaglebieniu miedzy
kostka wewnetrzna a sciegnem pietowym (Achillesa)
lezy punkt 3 meridianu nerki. Przesuwamy palec od kostki
wewnetrznej poziomo do tylu. Uwazamy przy tym, aby nie
popelnic bledu i nic masowac punktu N 4, który lezy tylko o
0,5 cuna w dól od naszego punktu.
Pierwszy punkt meridianu nerki N 1 latwo mozna znalezc,
poniewaz znajduje sie w zaglebieniu, w jednej trzeciej czesci
stopy.
[Winili l mii im
Mm ta
wedzi rzepki
do dohi i 1 cun
na zewnatrz, w
ten sposób
znajdujemy
punkt 36
meridianu
zoladka.
Taichong
(najwyzszy
przyplyw
morza) nazywa
sie punkt 3
meridianu
watroby.
Znajdziemy go
2 cuny
powyzej
pierwszej przestrzeni miedzypalco-wej stopy.
Punkt 4 meridianu jelita grubego nazywa sie
Hegu (zamknieta dolina). Ten stary punkt
znajdujemy w ten sposób, ze przyciskamy
kciuk do pozostalych palców dloni tak, ze
tworzy sie wzgórze. Nastepnie kladziemy
palec na szczyt tego wzgórza, rozluzniamy
dlon i masujemy
Dzielimy zaglebienie miedzy
nosem a górna warga na trzy
równe odcinki. Punkt 26
meridianu glównego regulatora
tylnego lezy miedzy górnym a
srodkowym odcinkiem.
W odleglosci o pól szerokosci
kciuka powyzej linii wlosów,
znajduje sie punkt 24 meridianu
glównego regulatora tylnego.
Mozna równiez znalezc ten punkt
odmierzajac 3,5 cu-na powyzej
punktu srodkowego miedzy
brwiami. Jezeli z tego samego
miejsca odmierzymy 9 cunów, to
irafimy na punkt 20 tego samego
meridianu
Punkt S 7 (siódmy punkt meridianu serca) lezy
na zewnetrznej stronie sciegna laczacego kosc
lokciowa ze stawem nadgarstka. Nazywa sie
Shenmen (brama ducha).
2 cuny powyzej pierwszej przestrzeni
miedzypalcowej stopy lezy punkt W 3
(meridian watroby), czyli Takhong (najwyzszy
przyplyw morza). 0,5 cuna powyzej drugiej
przestrzeni miedzypalcowej stopy lezy Neiting
(wewnetrzny dziedziniec), czyli 44 punkt
meridianu zoladka. Ostatni, czyli 45 punkt
meridianu zoladka (Z 45), znajduje sie na
zewnetrznej stronie kata paznokcia drugiego
palca.
Natomiast punkt 4 meridianu jelita grubego
znajdujemy w nastepujacy sposób:
przyciskamy kciuk do pozostalych palców reki
tak, ze tworzy sie wzgórek. Nastepnie
kladziemy drugi kciuk na szczycie wzgórka i
wykonujemy akupresure, rozluzniajac znowu
dlon.
Najlepiej, jezeli w tym punkcie ktos inny wykonuje akupresure. PM 15, czyli pietnasty
punkt meridianu pecherza moczowego, znajduje sie o dwie szerokosci palca (1,5
cuna) z boku wyrostka kolczystego piatego kregu piersiowego.
Bóle gIowy
M
oga byc one przeszywajace, ciagnace, palace lub pulsujace. Rów-
niez moga byc jak mocne uderzenie, jak uczucie ciezaru lub uczucie
tepego ucisku. Inne dolegliwosci nie maja takiej ilosci i róznorodnosci
okreslen jak bóle glowy. Bóle glowy sa przeciez zawsze tylko objawem.
Przyczyna tych dolegliwosci moga byc zaburzenia neurologiczne lub
guzy mózgu, a takze schorzenia twarzy, a przede wszystkim oczu.
Wiele kobiet uskarza sie na ból glowy podczas miesiaczkowania i przy
zmianie pór roku. Bóle glowy moga miec podloze psychiczne. Równiez
nadcisnienie tetnicze, spaliny samochodów, opary trucizn w zakladach
pracy oraz nieprawidlowa postawa ciala moga sie do tego przyczyniac.
Medycyna chinska laczy bóle glowy z zaburzeniami przeplywu energii
w okreslonych meridianach. Do czola odnosi sie meridian zoladka, do
skroni meridian woreczka zolciowego, do karku meridian pecherza
moczowego oraz do szczytu glowy meridian watroby.
Akupresura nalezy do bezposrednich form terapii w bólach glowy.
Nie ma ona w przeciwienstwie do tabletek zadnych nieprzyjemnych
dzialan ubocznych. Nalezy zaznaczyc, ze juz rozluzniona postawa, która
przyjmujemy przy akupresurze, powoduje ustapienie bólów. Obok
punktów lokalnych na glowie wykonujemy na koniec akupresure tak
zwanych punktów odleglych. Punkty za lokciem i ponizej kolana w od-
dalonych czesciach ciala sa przeznaczone specjalnie do leczenia bólów.
Spróbujmy w pelni rozluznic sie fizycznie i psychicznie, zanim zacznie-
my akupresure. Gdy bedziemy rozluznieni, to szybciej uzyskamy efekt.
Cala glowa
Punkt 20 meridianu
pecherzyka zolciowego lezy
powyzej linii wlosów w
zaglebieniu obok miesnia
trapezowego, który sie ciagnie
od grzbietu do tylu glowy.
Fengchi (wiatr staw) jest to
glówny punkt stosowany w
bólach calej glowy
Czolo
Dokladnie miedzy
brwiami znajduje sie
specjalny punkt Yintang. Lezy
co prawda na linii meridianu
glównego regulatora tylnego,
ale pomimo to nie jest do
niego zaliczany
Jezeli odmierzymy od srodka
miedzy zewnetrznym katem oka
a brwia 1 cun na zewnatrz, to
trafimy na punkt Taiyang. Jest to
jeden z licznych, specjalnych
punktów, który nie nalezy do
zadnego z meri-dianów. Punkt
GRT 20 (meridian glównego
regulatora tylnego) znajdujemy
wyznaczajac 8 cunów oj punktu
znajdujacego sie dokladnie
miedzy brwiami, przez czolo do
tylu szczytu
Czwarty punkt meridia-nu jelita grubego
znajduje sie na zewnatrz od srodka kosci
sródrecza palca wskazujacego. Znajdujemy
go w nastepujacy sposób; przyciskamy kciuk
mocno do sródrecza, tak ze obok tworzy sie
wzgórek. Kladziemy palec na szczyt
wzgórka i rozluzniamy dlon.
2 cuny powyzej
poprzecznej faldy stawu
nadgarstka lezy, po
srodku wewnetrznej
powierzchni
przedramienia, punkt 6
mcridianu osierdzia.
Siódmy punkt meridianu
pluca latwo znajdziemy,
jezeli skrzyzujemy kciuki
obu rak w ten sposób, ze
dwa palce wskazujace
znajda sie na górnym
brzegu drugiej kosci
przedramienia. P 7 jesl
punktem, który wskazuje
na koniuszek palca
wskazujacego. Lezy on
1,5 cuna od zgiecia stawu
nadgarstka.
3 cuny powyzej
zewnetrznej kostki
znajduje sie punkt
Xuanzhong (wiszace
dzwony), czyli 39 punki
meridianu pecherzyka
zolciowego.
Punkt 44 meridianu
zoladka tezy 0,5 cuna nad
szczelina miedzypalco-
wa stopy.
Specjalny punkt nazwany Taiyang nic nalezy do zadnego meridianu. Nie popelnimy
bledu przy szukaniu, jezeli od srodka miedzy zewnetrznym katem oka a brwia od-
mierzymy 1 cun na zewnatrz.
Jezeli popatrzymy na dlon, to od strony malego palca mozemy zauwazyc granice zmiany
koloru miedzy mocno ukrwiona czerwona powierzchnia dloni a normalnym kolorem
skóry grzbietu dloni. Punkt 3 mendianu jelita cienkiego lezy dokladnie na tej granicy.
Punkt 60 meridianu pecherza moczowego lezy we wglebieniu miedzy kostka zewnetrzna a
sciegnem pietowym (Achillesa).
Glównym punktem w leczeniu
bólów glowy okolicy szczytu
jest GRT 20 (meridian
glównego regulatora tylnego),
czyli Baihui (sto zgód).
Znajdziemy go, jezeli od
punktu srodkowego miedzy
brwiami odmierzymy 8 cunów
w góre przez czolo i szczyt do
tylu.
Punkt 20 meridianu pecherzyka
zolciowego, czyli Fengchi
(wiatr staw), lezy tuz nad
linia wlosów w zaglebieniu
obok miesnia trapczowatego,
który lezy po nhn strnnarii
kregoslupa i ciagnie sie od
grzbietu do tylu glowy. Miesien
tra-pezowaty mozna latwo
wyczuc, jezeli glowe
pochylimy i zaczniemy nia
poruszac tam i z powrotem
0cuny powyzej pierwszej szczeliny miedzypalcowej stopy lezy punkt Tai-chong
(najwyzsza fala morska), czyli me-ridian watroby 3. Moze niektórym osobom
wydawac sie dziwne, ze punktem na stopie leczymy ból glowy. Dawno juz
stwierdzono, ze punkty na konczynach (ponizej lokcia, ewentualnie ponizej
kolana) lecza dolegliwosci w oddalonych miejscach ciala.
W jednej trzeciej przedniej czesci stopy znajduje sie Yongauan (ukryte zródlo), czyli
pierwszy punkt meridianu nerki.
Stany osIabienia
O eden z dwóch glównych punktów w leczeniu stanów oslabienia
nazywa sie Guanyuan (punkt zwrotny zycia). Jest to 4 punkt meridianu
glównego regulatora przedniego. W podrecznikach opisywany jest jako
punkt tonizujacy dla calego ciala. Drugi glówny punkt ma równiez
ogólnowzmacniajace dzialanie. Jest nim 36 punkt meridianu zoladka,
za pomoca którego wzmacniano zolnierzy w starozytnych* Chinach
podczas uciazliwych marszów. Zmeczenie i uczucie oslabienia nalezy
w chinskiej diagnostyce do objawów pustki. Wiekszosc osób ma niskie
cisnienie. Ludzie z niskim cisnieniem czesto uskarzaja sie, ze maja
gwiazdki w oczach jak sie pochyla lub robi sie im czarno przed oczy-
ma, gdy podnosza duzy ciezar. Czuja sie bezsilni, bez krwi, a niektórzy
w ostrych stanach oslabienia sa nawet omdlali. Akupresura moze cis-
nienie krwi stabilizowac i nie dopuscic w okreslonych sytuacjach do
naglego zaslabniecia.
Nalezy zaznaczyc, ze niskie cisnienie nie jest ogólnie niebezpieczne
dla zdrowia. Czesto jednak chcemy cos z tym zrobic, poniewaz niskie
cisnienie czesto nie tylko prowadzi do stanu oslabienia, ale moze osla-
bic ducha: jestesmy wówczas zdekoncentrowani, gubimy watek podczas
czytania artykulu w gazecie, a podczas dyskusji czujemy sie zmeczeni.
Akupresura moze równiez usunac te objawy. Rozwazne odzywianie,
bogate w witaminy, moze wspierac leczenie akupresura. Takze znane
biologiczne produkty, jak pylek kwiatowy, moga okazac sie wspaniala
pomoca przy niskim cisnieniu.
Punkt czwarty i szósty meridianu glównego regulatora przedniego lezy na linii srod-
kowej brzucha. GRP 6, czyli Qihai (morze energii), znajduje sie 1,5 cuna ponizej pepka.
Jezeli przesuniemy sie w dól, to trafimy na GRP 4 Guanyuan (punkt zwrotny zycia).
Jezeli wyobrazimy sobie kolo otaczajace talie i biegnace na wysokosci pepka, to
znajdziemy z tylu miedzy wyrostkami kolczystymi drugiego oraz trzeciego kregu
ledzwiowego punkt Mingmen (brama zycia).
Punkt 23 meridianu pecherza moczowego lezy 1,5 cuna obok.
Punkt 4 meridianu jelita grubego nazywa sie Hegu (zamknieta dolina). Nalezy on
do najstarszych punktów akupunktury. Przyciskamy kciuk do sródrecza, tak aby
utworzylo sie wzgórze na grzbiecie reki. Kladziemy palec na szczycie wzgórza i
rozluzniamy dlon. Teraz palec lezy dokladnie w punkcie JG 4, obok srodka kosci
sródrecza palca wskazujacego.
Nie pomylimy lokalizacji ogólnie wzmacniajacego punktu 36 meridianu zoladka,
jezeli od dolnej krawedzi rzepki odmierzymy 3 cuny w kierunku stopy i potem 1
cun w bok.
Uczucie zawrotów gIowy
K
iedys odwiedzil mój gabinet zamozny Libanczyk i uskarzal sie na
czeste napady zawrotów glowy. Juz na poczatku badania czulem, ze
jest to czlowiek o nerwowym i chwiejnym usposobieniu. Poczatkowo
pozwolilem mu wszystkie cierpienia opisac i zapytalem ostroznie o jego
zawód, sytuacje rodzinna, sytuacje zyciowa. Byl handlowcem. Opowie-
dzial, ze jest zonaty, ma czworo doroslych dzieci, studiujacych w Pary-
zu. On i jego zona sa prawie bez przerwy w drodze, obowiazki zawo-
dowe powoduja, ze sa oddzielnie. Ponadto zona prowadzi sklep z ar-
tykulami biurowymi na Wybrzezu Kosci Sloniowej. Po dlugim wyjas-
nieniu bylem coraz bardziej pewien ze Libanczyk powinien byc leczony
nie z powodu zawrotów glowy, ale z powodu nerwowosci. Tak wiec
wklulem igly w odpowiednie miejsca. Po kilku dniach przyszedl znowu
z promieniejacym obliczem, tym razem w towarzystwie malzonki. Byl
niezmiernie szczesliwy i chcial sie upewnic, czy napady zawrotów glowy
juz ustapia. Leczylem go znowu z powodu nerwowosci. Podczas uspo-
kajajacego dzialania igiel w rozmowie z zona potwierdzilem w pelni
swoja diagnoze. Jej maz byl zawsze nerwowy, tak ze przed spaniem nie
mogla czytac, poniewaz nawet szelest kartek doprowadzal go do wscie-
klosci. Napady zawrotów glowy u Libanczyka byly najpewniej uwarun-
kowane psychicznie. Takie przypadki rzeczywiscie czesto sie zdarzaja.
Jednakze zawroty glowy moga miec przyczyne organiczna. Szczególnie
czesto przyczyniaja sie do nich zaburzenia wzroku i podraznienia ucha
wewnetrznego, siedziby zmyslu naszej równowagi.
W punkcie Baihui (sto zgód) znajduje
sie 20 punkt meridianu glównego
regulatora tylnego. Aby go okreslic,
trzeba dokonac nastepujacych
czynnosci. Najpierw trzeba znalezc
punkt dokladnie posrodku obu luków
brwiowych. Nastepnie, wzdhiz linii
srodkowej glowy, odmierzamy 8 cunów
do tylu i juz jest Baihui
Punkt 20 meridianu pecherzyka
zolciowego lezy w zaglebieniu z boku
miesnia trapezowatego, który ciagnie
sie od grzbietu do tylu glowy.
Punkt Neiguan (wewnetrzne
polaczenie), czyli punkt 6 meridianu
osierdzia, znajduje sie 2 cuny
powyzej pierwszej linii zgiecia
stawu nadgarstka posrodku
wewnetrznej powierzchni
przedramienia.
W zaglebieniu miedzy kostka
wewnetrzna a sciegnem pietowym
(Achillesa) znajduje sie 3 punkt
meridianu nerki. Dokladnie na linii
biegnacej poziomo od szczytu kostki
do tyhi.
2 cuny powyzej pierwszej szczeliny
miedzypalcowej stopy lezy trzeci
punkt meridianu watroby (W 3).
Specjalny punkt Yintang lezy miedzy wewnetrznymi koncami brwi.
Odzwyczajanie od palenia
w alenie papierosów podwyzsza znacznie ryzyko wystapienia cho-
rób. W latach szescdziesiatych naukowcy okreslili i przekazali dokladne
dane o wielkosci ryzyka zachorowalnosci palacych i niepalacych. Ryzy-
ko zachorowania i zgonu z powodu raka pluc wedlug tych badan jest
10,8 razy wyzsze dla palacych niz niepalacych. W przypadku zapalenia
oskrzeli i rozedmy pluc wielkosc ta jest 6,1 razy wieksza, a w przypad-
ku raka krtani jest wieksza 5,4 razy. Najczesciej nie reagujemy na
wszelkie wiadomosci o zagrozeniu zdrowotnym. Musi byc bowiem
chec, bez której nie jest mozliwe odzwyczajanie sie od palenia. Jedni
chca rzucic palenie z dnia na dzien bez niczyjej pomocy. Drudzy
równiez chca, ale nie udaje sie im, mimo najlepszych checi, pomimo
uzywania antynikotynowej gumy, stosowania pinezek w uchu i terapii
stopniowej z filtrami. Leczylem liczna grupe ludzi z uzaleznieniem
nikotynowym i mam w tym zakresie interesujace doswiadczenia.
Pacjenci z silna czescia Yin, którzy w przeszlosci mieli niskie cis-
nienie, preferowali cieple pokarmy i napnje, takze mieli UCZUCJC Zimna
tym pacjentom okazuje szczególna troske przy rzucaniu palenia. Pa-
cjenci ci podswiadomie szukaja w papierosie Yang zywiolu ognia i tego
aktywizujacego ciepla.
Akupresura pomaga oddalic ochote na zapalenie papierosa. Jest to
szczególnie wazne w pierwszych dniach po zaprzestaniu palenia, wów-
czas czesto przesladuje nas chec zapalenia. Wykonujemy akupresure
w tych momentach, przez co wzmacnia sie wola. W ten sposób zapo-
biegamy objawom psychicznym odstawienia, zalecamy dodatkowo pun-
kty przeciw stanom depresyjnym (patrz str. 104) i nerwowosci (patrz
str. 96).
Specjalny punkt Yintang zostal
pózniej odkryty niz punkty klasyczne
meridia-nu. Lezy on dokladnie
miedzy brwiami. Miedzy
skrzydelkiem nosa a bruzda nosa,
która tworzy kat w kierunku ust,
znajduje sie punkt 20 meridianu jelita
grubego (witamy powietrze).
Szukamy punktu 4 meridianu jelita
grubego. Przyciskajac kciuk do boku
sródrccza, tak ze obok tworzy sie
wzgórek, kladziemy palec,
wykonujemy akupresure szczytu
wzgórka i rozluzniamy dlon. Teraz
palec lezy dokladnie przy srodkowej
czesci sród-recza palca wskazujacego
w miejscu poszukiwanego punktu.
Posrodku miedzy brodawkami znajduje sie 17 punkt meridianu glównego regulatora
przedniego (GRP 17). Punki len najlepiej lokalizuje sie w ulozeniu na plecach, brodawki
znajduja sie na anatomicznie prawidlowej wysokosci czwartego miedzyzebrza.
Bóle
I radycyjna medycyna i farmacja chinska sa bogatym dziedzictwem.
Musimy jej postep wzmocnic i rozwijac na coraz wyzszym poziomie.
Juz w póznych latach piecdziesiatych chinscy lekarze mogli przedstawic
dalsze spektakularne rezultaty. Na bazie tysiacletniej wiedzy o dzialaniu
usmierzajacym ból rozwinela sie wówczas anestezja akupunkturowa.
Dwadziescia lat pózniej mozna juz bylo ocenic wyniki ponad stu opera-
cji na otwartym sercu, podczas których pacjenci byli w pelni przyto-
mni, unikneli tym samym skutków dlugotrwalej narkozy. Korzysci
z akupunktury w anestezjologii sa przeciez tak widoczne. Nie istnieje
ryzyko zwiazane ze srodkami usypiajacymi. Pacjent podczas operacji
jest przytomny i sam moze wnosic swój wklad w udana operacje.
Szybko wraca do sil, poniewaz podczas operacji jego funkcje fizjo-
logiczne byly zaledwie ograniczone.
W ten sposób chcialbym podkreslic dzialanie przeciwbólowe akupun-
ktury oraz zachecic do stosowania jej w ekstremalnych wypadkach.
Najbardziej powszechne uznanie uzyskala chinska medycyna w walce
z bólem.
Równiez akupresura jako .miekki" wariant akupunktury moze
lagodzic skutecznie bóle, niezaleznie od tego, czy dotycza one zmian
zwyrodnieniowych stawów, czy zranien w uciskach na nerwy. Jezeli
wystepuja bóle stawowe mozna stosowac punkty w zapaleniu stawów
oraz punkty lokalne. Trzeba zawsze uwazac, aby nie wybierac punktów
na stawach z procesem zapalnym, lecz odpowiadajacy mu punkt, lub
z drugiej strony ciala.
Yanglingguan (zródla przy wzgórzu Yang) tak sie nazywa punkt 34 meridianu
pecherzyka zolciowego. Lezy w zaglebieniu miedzy koscia piszczelowa a
strzalkowa, 2 cuny ponizej kolana. Jezeli wyciagniemy stope, lo utworzy sie nam
na miesniu brzuchatym lydki wglebienie w ksztalcie odwróconej litery V. Punkt 57
meridianu pecherza moczowego lezy w szczycie litery V.
Przy bólach barku jest wykonywana akupresura punktu JG 4 (patrz nastepna
strona).
Pietnasty punkt meridianu jelita grubego (JG 15) jest stosowany w akupresurze
przy bólach barku i ramienia. Znajdujemy ten punkt podnoszac ramie, tak ze
miedzy zewnetrznym koncem obojczyka a koscia ramienna wytworzy sie
widoczne wglebienie, w którym lezy ten punkt.
Jezeli zegniemy ramie pod katem, tak ze utworzy sie falda w okolicy stawu
lokciowego, to przy koncu zewnetrznej faldy znajduje sie Quchi (staw na
zakrecie), czyli 11 punkt tego samego meridianu.
Jednym z najstarszych i zarazem wielostronnych punktów chinskiej medycyny jest 4
punkt meridianu jelita grubego, czyli Hegu (zamknieta dolina). Lezy on przy kosci sród-
recza palca wskazujacego. Przyciskamy palec do sródrecza, tak ze obok na grzbiecie dloni
utworzy sie wzgórze. Kladziemy palec na szczycie wzgórza, rozluzniamy dlon. Teraz palec
lezy dokladnie w tym punkcie. W tym punkcie mozna równiez wykonywac akupresure
przy bólach barku.
Bóle biodra
Aby znalezc punkt PZ 31, trzeba
rozluznione ramiona przylozyc
swobodnie do boków ciala.
Poszukiwany punkt znajduje sie
dokladnie w miejscu przylegania
opuszki palca srodkowego reki, Punkt
34 {PZ 34) mendianu pecherza
zolciowego znajdujemy pod górna
glówka kosci strzalkowej. 3 cu-ny
powyzej szczytu kostki zewnetrznej z
tylu strzalki trafiamy na punkt PZ 39,
czyli Xuanzhong (wiszace dzwony).
Punkt 30 mendianu pecherzyka
zolciowego nazywa sie Huantiao
(skaczace kolo). Znajdujemy go na
górnym koncu szyjki kosci udowej,
najlepiej jest go lokalizowac sprzy
ulozeniu na boku, przy wyprostowaniu
dolnej czesci nogi i zgieciu czesci
górnej. W tej pozycji latwo sie
wyczuwa guz kosci udowej, tak zwany
kretarz wiekszy. Nastepnie dzieli sie
odcinek miedzy kreta-rzem a koscia
guziczna (ogonowa) na trzy równe
czesci. Punkt PZ 30 lezy miedzy
srodkowa a zewnetrzna trzecia czescia.
Stajemy pionowo, ramiona zwisaja swobodnie i dotykaja
bocznych powierzchni uda. Opuszka palca srodkowego dotyka
dokladnie punktu 31 meridianu pecherzyka zolciowego. Punkt
40 meridianu pecherza moczowego lezy posrodku faldy zgiecia
podkolanowego. 3 cuny powyzej szczytu kostki zewnetrznej z
tylu kosci strzalkowej znajduje sie 39 punkt meridianu
pecherzyka zolciowego (PZ 39). Jezeli od szczytu kostki
zewnetrznej przesuniemy sie poziomo do tylu, to trafimy przed
sciegnem pietowym (Achillesa) na PM 60. Nazywany jest on
Kunlun, podobnie jak chinskie góry.
Miedzy srodkowym a zewnetrznym odcinkiem odleglosci
miedzy koscia guziczna (ogonowa) a kretarzem wiekszym kosci
udowej, na krawedzi szyjki kosci udowej, lezy punkt PZ 30.
Kretarz wiekszy wyczuwa sie najlepiej w pozycji lezacej.
Wyczuwalny jest on latwo jako guz, jezeli lezymy na boku przy
zgietej górnej czesci konczyny dolnej, podczas gdy czesc dolna
jest wyprostowana.
W srodku faldy zgiecia podkolanowe-go lezy punkt 40 meridianu pecherza
moczowego. Punkt 34 meridianu pecherzyka zolciowego Yanglingquan, czyli
.zródlo przy wzgórzu Yang" znajdujemy w zaglebieniu z przodu brzegu glówki
kosci strzalkowej.
Jezeli odmierzymy od dolnego konca rzepki 3 cuny w dól, a nastepnie 1 cun w
bok, to trafimy w 36 punkt meridianu zoladka. Jest to ogólnie wzmacniajacy punkt
stosowany jako dodatkowy punkt w róznych terapiach.
Punkt Kunlun (meridian pecherza moczowego 60) znajduje sie w zaglebieniu
miedzy kostka zewnetrzna a sciegnem pietowym (Achillesa)
Punkt 3 meridianu nerki znajdujemy. miedzy kostka wewnetrzna a sciegnem
pietowym (Achillesa). Jesli przesuniemy palec poziomo od kostki do tylu, nie
popelnimy bledu i nie bedziemy wykonywac akupre-sury punktu N 4, który
znajduje sie o szerokosc kciuka w dól.
Trzeci punkt mendianu jelita cienkiego (JC 3} lokalizujemy najlepiej, gdy reke
zacisniemy w piesc. Lezy on na koncu poprzecznej faldy, prowadzacej od
wewnetrznej faldy powierzchni dloni do brzegu dloni
Punkt 60 meridianu pecherza moczowego lezy we wglebieniu miedzy szczytem
kostki a sciegnem pietowym (Achillesa).
Bóle karku
W zaglebieniu obok miesnia Irapezowatego ponizej linii wlosów znajdziemy punkt
20 meridianu pecherzyka zolciowego. Na zewnetrznej stronie tego samego
miesnia, skosnie ponizej PZ 20, lezy punkt 10 meridianu pecherza moczowego. W
zaglebieniu pod siódmym kregiem szyjnym (który znacznie wystaje przy
pochylonej glowie), trafiamy na punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego.
1,5 cuna po obu stronach wyrostka kolczystego nastepnego kregu lezy punkt 11
meridianu pecherza moczowego.
Bóle grzbietu
Punkt 40 meridianu pecherza
moczowego lezy w srodku faldy zgiecia
dolu podkola-nowego. Punkt PM 57
znajdziemy najlatwiej, gdy
wyprostujemy stope, tak ze pod
miesniem brzuchatym lydki utworzy sie
zaglebienie w ksztalcie odwróconej
litery V. Punkt ten lezy na szczycie litery
V. Wreszcie PM 60: punkt Kunlun lezy
miedzy szczytem kostki zewnetrznej, a
sciegnem pietowym (Achillesa).
Dzielimy wglebienie miedzy warga
górna a nosem na trzy równe odcinki.
Punkt 26 meridianu glównego
regulatora tylnego
Bóle grzbietu
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego znajduje sie w zaglebieniu pod
wyrostkiem kolczystym siódmego kregu szyjnego. Punkt Mingmen (brama zycia)
(GRT 4) lezy miedzy wyrostkiem kolczystym drugiego i trzeciego kregu
ledzwiowego.
Jezeli od srodka faldu poprzecznego zgiecia faldu stawu nadgarstka,
miedzy tymi samymi sciegnami, gdzie równiez znajduje sie O 7 i O
6, odmierzamy 5 cu-nów wzdluz ramienia, to trafiamy na 4 punkt
meridianu osierdzia.
Punkt 15 meridianu pecherza moczowego (PM 15) byc moze uda
sie nam znalezc i masowac bez pomocy osób drugich. Ulatwic nam
to moze jednak inna osoba, liczac kregi przy zgietych plecach.
PM 15 lezy 1,5 cuna obok piatego kregu piersiowego. Punkty 12 i
17 meridianu glównego regulatora przedniego, jak równiez punkt
14 meridianu watroby, najlepiej lokalizowac w pozycji lezacej.
Wtedy górna polowa ciala jest wyprostowana i równoczesnie
rozluzniona, tak ze mozna bez problemu wymacac mostek i zebra.
GRP 17 lezy dokladnie na mostku miedzy brodawkami sutków.
GRP 12 lezy w polowic drogi miedzy pepkiem i dolnym brzegiem
wyrostka mostka. Prostopadle pod brodawka znajduje sie we
wglebieniu, w miejscu polaczenia szóstego zebra punkt W 14.
Bóle zeber
3 cuny od stawu nadgarstka znajduje sie zaglebienie miedzy koscia lokciowa i
ramieniowa, w którym znajduje sie punkt PO 6 (potrójnego ogrzewacza). Najlepiej
wyczuc to zaglebienie, jezeli ramie jest w takiej pozycji, w jakiej nosi sie je po
zranieniu na temblaku. W tej pozycji kosc promieniowa i lokciowa leza równolegle
do siebie i odleglosc miedzy mmi jest najwieksza.
Punkt Zhaohai (promieniujace morze), czyli meridian nerki 6, znajduje sie o
szerokosc kciuka ponizej szczytu wewnetrznej kostki
Bóle zeber
Punkt 34 meridianu
pecherzyka zolciowego
(PZ 34) znajduje sie na
dolnej, przedniej
krawedzi glowy strzalki.
Qiuxu (wielka grobla)
(PZ 40) szukamy w
zaglebieniu skosnie
ponizej kostki
zewnetrznej.
2 cuny ponizej srodka
pierwszego faldu zgiecia
nadgarstka lezy Neiguan
(wewnetrzne polaczenie),
punkt 6 meridianu
osierdzia.
148 Bóle Iydek, kurcze
W dole podkolanowym w
srodku faldu zgiecia
znajduje sie punkt 40
meridianu pecherza
moczowego. Punkt PM 57
znajdujemy w nastepujacy
sposób: prostujemy stope
tak, ze pod miesniem
brzuchatym lydki tworzy
sie zaglebienie w formie
odwróconej litery V. Punkt
lezy na szczycie tej litery.
Punkt 60 meridianu
pecherza moczowego lezy
w zaglebieniu miedzy
szczytem kostki
zewnetrznej a sciegnem
pietowym (Achillesa).
Przesuwajac sie od kostki
wewnetrznej poziomo
natrafiamy na zaglebienie
przed sciegnem pietowym.
Znajduje sie lu punkt 3 meridianu nerki, czyli punkt Taixi {wielki prad).
Zapalenie stawów
RT14
W zaglebieniu tworzacym sie po pochyleniu glowy do przodu miedzy siódmym kregiem
szyjnym a pierwszym piersiowym znajduje sie punkt 14 meridianu glównego regulatora
tylnego. Punktów PM 15, PM 17, PM 18 nie mozna zlokalizowac i wykonywac
akupresury bez pomocy drugiej osoby. Drugiej osobie ulatwimy liczenie kregów, jezeli
zegniemy kregoslup. Wszystkie te trzy punkty meridianu pecherza moczowego leza
1,5 cuna od linii srodkowej: PM 15 obok piatego kregu piersiowego, PM 17 obok
siódmego i PM 18 obok dziewiatego wyrostka kolczystego kregu piersiowego.
Zapalenie stawów
Punkt Guanyuan (zwrotny zycia) znajduje sie 3 cuny ponizej pepka. Ten punkt
meridianu glównego regulatora przedniego nalezy do ogólnie wzmacniajacego punktu
calego ciala (GRP4).
Trawienie
U ak wielka jest sztuka lekarska wschodnia czy zachodnia, mozemy
teraz ocenic sami. Lekarstwo, jakie mozemy sami brac codziennie z po-
karmem, ma nieskonczenie wieksza wartosc. Z jednej strony niedobór
zywnosci, jaki jest w krajach Trzeciego Swiata,- otwiera zarazkom drzwi
i bramy. W bogatych zachodnich krajach jest swoboda w odzywianiu,
ale czesto nie najlepiej wplywa na trawienie. Podczas gdy w Trzecim
Swiecie wystepuje glód, w bogatych krajach rozwinela sie nadmierna
i niekontrolowana konsumpcja. Problemy zdrowotne spowodowane
nadmiernym jedzeniem nie sa jakosciowe, ale ilosciowe. Za duzo spozy-
wa sie cukru, tluszczu, soli, bialka, ale za malo substancji balastowych,
które oczyszczaja i aktywizuja jelita. Wielu chorobom narzadów trawie-
nia, serca i krazenia mozna zapobiec stosujac rozsadne i róznorodne
odzywianie. Równowaga energetyczna jest wówczas mozliwa, jesli nie
ma nadmiaru lub niedoboru pozywienia. Chinskie wyobrazenie prawid-
lowego odzywiania jest zgodne w gruncie rzeczy z mysla reformatorska
lekarza i filozofa Paracelsusa, który juz w XVI stuleciu pisal: .we
wszystkich rzeczach jest trucizna, i nic nie ma bez trucizny, ale to
wszystko zalezy od samej dawki, czy jest trucizna czy nie".
Przez pozywienie wprowadzamy do ciala energie pochodzaca z pozy-
wienia, trzeci skladnik sily zycia obok energii kosmicznej pochodzacej
z powietrza i energii wrodzonej otrzymanej od rodziców. Dobre trawie-
nie nie tylko jest zalezne od dostarczonej zywnosci, ale równiez od
naszego nastroju psychicznego. Nie nalezy nigdy myslec o pracy pod-
czas jedzenia. Jak równiez, gdy odpoczywamy po jedzeniu np. na
trawie.
Rozstrój zoIadka
Odmierzamy od dolnej krawedzi
rzepki 3 cu-ny w dól i nastepnie 1
cun w bok na zewnatrz. W ten
sposób znajdujemy ogólnie
wzmacniajacy punkt 36 meridianu
zoladka (Z 36).
Rozstrój zoIadka
W srodku miedzy wyrostkiem mieczykowatym mostka i pepkiem znajduje sie punkt 12
meridianu glównego regulatora przedniego, czyli Zhongwan (srodek zoladka).
Bóle brzucha (trawienie)
Lokalizujemy punkt 12 meridianu glównego regulatora przedniego (GRP 12) w uloze-
niu na plecach i przy wyprostowanej górnej czesci ciala, wtedy mozemy dokladnie
odmierzac. GRP 12 lezy w polowie drogi miedzy wyrostkiem mieczykowatym mostka
a pepkiem. 2 cuny bocznie od pepka znajduje sie punkt .zwrotny nieba", czyli Tianshu
(meridian zoladka 25).
Wzdecia
Punkt Zhongwan (srodek zoladka) meridianu glównego regulatora przedniego 12 lezy w
polowie drogi miedzy wyrostkiem mieczykowatym mostka a pepkiem. 2 cuny bocznie od
pepka lezy punkt 25 meridianu zoladka punkt .zwrotny nieba" (Tianshu). Jezeli od
pepka przesuniemy sie o 1,5 cuna w dól, to znajdziemy Qihai (morze energii), czyli 6
punkt meridianu glównego regulatora przedniego. Lokalizacja tych punktów powinna
odbywac sie w ulozeniu na plecach, wtedy górna polowa ciala jest prawidlowo rozciag-
nieta i mozna dokonywac prawidlowych pomiarów
Wzdecia
Odmierzamy od dolnej
krawedzi rzepki 3 cuny do
dolu i stad 1 cun na
zewnatrz. Tak znajdujemy
punkt ogólnie wzmacniajacy
(Z 36) meridianu zoladka.
Punkt 9 i 6 meridianu nerki
znajduje sie na wewnetrznej
powierzchni nogi. Zhubin N
9 (dom gosci) odnajdujemy w
nastepujacy sposób.
Wyobrazamy sobie linie
pozioma miedzy szczytem kostki
wewnetrznej i sciegnem
pietowym (Achillesa).
Odmierzamy stad 5 cunów do
góry. Teraz kladziemy palec 1
cun z tylu za koscia piszczelowa
w punkcie N 9. W jednej
szerokosci kciuka ponizej
szczytu kostki wewnetrznej
mozna odnalezc Zhaohai N 6 (promieniujace morze).
Biegunka
2 cuny obok pepka lezy punkt 25 meridianu zoladka, czyli Tianshu (zwrotny punkt
nieba). Meridian glównego regulatora przedniego 6, czyli Qihai (morze energii), znaj-
dujemy 1,5 cuna ponizej pepka.,
Biegunka i zaparcia
Biegunka
Punkt 36 meridianu
zoladka lokalizujemy
odmierzajac od dolnej
krawedzi rzepki 3 cu-ny w
dól i stad 1 cun na
zewnatrz.
Zaparcia
Punkt Zhaohai
(promieniujace morze),
czyli meridian nerki 6,
lezy w zaglebieniu, 1 cun
ponizej szczytu kostki.
Zaparcia
We wglebieniu
ponizej przedniej
krawedzi glowy
strzalki znajduje
sie punkt 34
meridianu
pecherzyka
zolciowego
Yanglingauan
(zródlo przy
wzgórzu Yang).
1cuny powyzej
stawu nadgarstka
znajduje sie
zaglebienie
miedzy koscia
promieniowa a
lokciowa, w
którym jest punkt
PO 6 (potrójnego
ogrzewacza)
meridianu Yang
reki. Aby zaglebienie wyraznie wyczuc, trzeba kosc promieniowa i lokciowa
równolegle ustawic, tak ze odstep miedzy obiema koscmi przedramienia jest
najwiekszy. Pozycje te osiagamy, jezeli ukladamy ramie jak na temblaku po
zranieniu
Zaparcia
1,5 cuna obok wyrostka kolczystego czwartego kregu ledzwiowego znajduje sie punkt 25
meridianu pecherza moczowego. Lezy on na wysokosci górnej krawedzi miednicy
Zaparcia
Odmierzamy od pepka 2
cuny w bok. Tak
znajdujemy sie w
punkcie zwrotnym nieba
(Tianshu), czyli 25
punkcie meridianu
zoladka.
Wymioty
Punkt 6 meridianu
osierdzia lezy 2 cu-
ny powyzej
pierwszego faldu
zgiecia stawu
nadgarstka w
srodku
powierzchni
wewnetrznej
przedramienia
Punkt tonizujacy
36 meridianu
zoladka
znajdujemy
odmierzajac od
dolnej krawedzi
rzepki 3 cuny w
dól, a stad t cun na
zewnatrz.
Wymioty
Jezeli na
wlasna stope
popatrzymy od
strony
wewnetrznej, to
zauwazymy grani-
ce barwna miedzy
rózowa
powierzchnia
stopy, mocno
ukrwiona, a
grzbietem stopy o
normalnej barwie
ciala. Dokladnie
na tej granicy lezy
punkt 4 meridianu
sledziony ( S 4)
w zaglebieniu u
podstawy kosci
sródstopia palucha.
2 cuny powyzej stawu nadgarstka pomie-
dzy koscia promieniowa i lokciowa znajduje
sie punkt 5 potrójnego ogrzewacza Waiguan
(zewnetrzne polaczenie).
Drogi oddechowe
N
iarzady trawienne uzyskuja energie Ziemi z pokarmów, podczas
gdy drogi oddechowe lacza nas z kosmosem i otrzymujemy z powie-
trzem energie kosmiczna. Dlatego czynniki klimatyczne, jak wiatr lub
zimno, nie oddzialuja na nas tak szybko. Mamy bowiem wyksztalcone
znakomite systemy filtracyjne w nosie. Reguluja one temperature wdy-
chanego powietrza, zatrzymuja kurz i zarazki przed dostaniem sie do
gardla i szyi. Gardlo w pierwszej kolejnosci jest atakowane przy prze-
ziebieniu. Dlatego powinnismy wówczas wszystko czynic, aby oddychac
przez nos. Mówiac inaczej, nie mozemy dopuscic, aby nos byl zupelnie
zatkany. Poniewaz, kiedy zaczniemy oddychac przez usta, szybko do-
chodzi do znanego zespolu przeziebieniowego.
Jezeli w odpowiednim czasie bedziemy wykonywali akupresure punk-
tów w celu oswobodzenia dróg oddechowych, to zadzialamy
leczniczo i zapobiegajace Usuwamy wówczas nieprzyjemny objaw
obrzeknietych blon sluzowych i chronimy jednoczesnie gardlo i szyje
przed nowa infekcja, ale równiez przed chorobami spowodowanymi
suchoscia, wiatrem i zimnem. Chinski zwrot .unikaj wiatru jak strzaly"
dotyczy zdecydowanie dróg oddechowych. W nim kryje sie spostrzezenie,
ze juz maly przeciag powoduje drapanie w gardle. Niektórzy ludzie
maja przewlekle zablokowany nos bez przeziebienia, a nawet o tym
nie wiedza. Przyczyna moze byc przewlekle, mniej lub bardziej ciezkie,
zapalenie zatok. Czesto skarza sie na oslabienie wechu i na uczucie
ciezaru, a takze na meczace uczucie ucisku w glowie. W tych wypad-
kach akupresura dziala szczególnie szybko. Najczesciej zaczyna sie
juz podczas pierwszego zabiegu, pojawia sie wówczas uczucie prze-
plywu powietrza, nos staje sie wolny i przez to lagodzi uczucie ucisku
w glowie.
Zatkany nos, przeziebienie
Zatkany nos
Specjalny punkt Yintang
nie nalezacy do zadnego
meridianu lezy dokladnie
posrodku miedzy brwiami.
Miedzy skrzydelkami nosa a
bruzda nosa, która biegnie
skosnie do dolu do kacików
ust, znajduje sie równiez
punkt 20 meridianu jelita
grubego (JG 20). Na górny
JG 20 trafiamy przesuwajac
sie wzdluz bruzdy do jej
konca.
JG 4 poddajemy aku-
presurze zarówno przy
przeziebieniu, jak i przy
zatkanym nosie. Znajdujemy
go posrodku kosci sródre-
cza palca wskazujacego.
Przeziebienie
Punkt 20 meridianu
pecherzyka zolciowego
znajdujemy w zaglebieniu
miedzy miesniem, który
biegnie od przedniego konca
obojczyka z tylu za uchem
na calej szerokosci barku do
tylu glowy. Miesien
najlepiej wyczujemy, jezeli
glowe pochylimy i bedziemy
nia poruszac tam i z
powrotem. Punkt 14
meridianu glównego
regulatora tylnego lezy w
zaglebieniu ponizej
siódmego kregu szyjnego.
Najlatwiej jest go wyczuc,
jezeli glowe pochylimy,
gdyz wtedy wyrostek
kolczysty bardziej wystaje
od pozostalych.
Przeziebienie
Przesuwamy sie poziomo od
szczytu kostki wewnetrznej do
zaglebienia przed sciegnem
pietowym (Achillesa) i stad
odmierzamy 2 cuny prostopadle
do góry. W ten sposób sie nie
pomylimy przy szukaniu punktu
N 7 meridia-nu nerki Fuliu
(powracajacy prad).
Quchi .staw na zakrecie", czyli me-
ridian jelita grubego 11,
lokalizujemy przy zgietym lokciu.
Punkt ten lezy miedzy
zewnetrznym koncem bruzdy a
glówka stawowa kosci ramiennej.
Chrypka
Punkt 23 meridianu glównego
regulatora przedniego lezy w
polowie wysokosci miedzy
szczytem tzw. jablka Adama a
dolna krawedzia zuchwy.
Jezeli odmierzymy od jablka
Adama 3 cuny poziomo, to w
ten sposób trafimy na punkt 18
meridianu jelita grubego.
Chrypka
Punkt 5 meridianu serca Tongli
(wewnetrzne zrozumienie) lezy po
zewnetrznej stronie sciegna laczacego
kosc fokciowa ze stawem nadgarstka i
prawie 1 cun od bruzdy zgiecia
stawowego.
Punkt JG 4 znajdujemy w nastepujacy
sposób. Prostujemy dfon i przyciskamy
kciuk do sródrecza, tak ze obok niego
wytworzy sie wzgórze. Kladziemy palec
na szczycie tego wzgórza, rozluzniamy
dlon. Teraz palec znajduje sie posrodku
kosci sródrecza palca wskazujacego na
szukanym punkcie meridianu jelita
grubego
Kaszel
Pól szerokosci kciuka powyzej mostka na szyi znajduje sie punkt 22 meridianu
glównego regulatora przedniego. Punkt GRP 17 lokalizujemy w ulozeniu na
plecach, wtedy bowiem brodawki sutkowe znajduja sie anatomicznie na
prawidlowej wysokosci na czwartym miedzyzebrzu. Punkt GRP 17 lezy
dokladnie w srodku linii laczacej obie brodawki sutkowe.
KASZEL
Punkt 5 meridianu pluca
znajduje sie obok przyczepu
sciegna miesnia dwuglowego
ramienia, w bruzdzie zgiecia
lokciowego. Najdokladniej
lokalizuje sie ten punkt wtedy,
gdy ramie lekko sie zegnie.
Kaszel
Siódmy punkt meridianu phica (P 7) wyznaczamy w nastepujacy sposób.
Obejmujemy jedna reke druga reka krzyzujac kciuki i palce wskazujace, tak ze
palec wskazujacy dotyka do krawedzi górnej drugiego przedramienia.
Poszukiwany punkt lezy dokladnie w miejscu dotyku opuszki palca wskazujacego
1,5 cuna nad bruzda zgiecia stawu nadgarstka we wglebieniu na górnej
krawedzi kosci promieniowej.
Odmierzamy 3 cuny od szczytu wewnetrznej kostki do góry. Tam trafiamy na
tylnej powierzchni kosci piszczelowej na punkt 6 meridianu sledziony.
Kaszel
1,5 cuna obok wyrostka kolczystego trzeciego kregu piersiowego lezy punkt 13
meri-dianu pecherza moczowego. Jezeli sami tego punktu nie lokalizujemy i nie
wykonujemy akupresury, to ulatwiamy liczenie kregów i akupresure drugiej
osobie. Mianowicie lekko pochylamy glowe i zginamy kregoslup. Wtedy to bez
problemu znajdujemy siódmy kreg szyjny, który przy pochylonej glowie znacznie
wystaje, a pod spodem znajduje sie pierwszy kreg piersiowy.
Dolegliwosci ze strony
ukIadu moczowo-pIciowego
W
chinskim wyobrazeniu caly uklad moczowo-plciowy nalezy
funkcjonalnie do obszaru nerek. Jezeli nerki sa oslabione, moze to
latwo prowadzic do chorób pecherza moczowego, dróg moczowych, ale
równiez do oslabienia funkcji seksualnych i wystapienia dolegliwosci
narzadów plciowych. Narzady z obszaru moczowo-plciowego sa poza
tym stosunkowo wrazliwe, czesto reaguja jako pierwsze na problemy
psychiczne. Na przyklad stres u niektórych kobiet prowadzi do cal-
kowitego zaburzenia cyklu miesiaczkowego. Wiekszosc mezczyzn z za-
burzeniami potencji bardziej kwalifikuje sie do leczenia psychologicz-
nego niz do lekarskiego. Lek moze nie tylko u dzieci powodowac nie
kontrolowane oddawanie moczu. Równiez psychika reaguje bardzo
wrazliwie na dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego. Czeste uczucie
parcia na pecherz spowodowane zapaleniem pecherza moczowego lub
chorobami gruczolu krokowego (prostaty) jest dla ludzi tak bolesne, ze
nie moga mówic na ten temat.
Kobiety moga miec zaburzenia psychiczne spowodowane zmianami
hormonalnymi w okresie przejsciowym (klimakterium). Niektóre z nich
przezywaja w czasie silnie bolesnych krwawien miesiecznych nize de-
presyjne. Jezeli natomiast chodzi o problemy i trudnosci seksualne, to
wiekszosc osób, których dotycza te problemy, pisze anonimowo listy
do kacików poradnictwa seksualnego, udzielajacych odpowiedzi w sro-
dkach masowego przekazu.
W leczeniu akupresura dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego sto-
suje sie kombinacje przede wszystkim punktów meridianów nerki, pe-
cherza moczowego i bliskich punktów meridianu glównego regulatora
przedniego, którego zaburzenie przeplywu energii moze wywolywac
objawy z obszaru moczowo-plciowego. Do tego dochodza ogólnie
wzmacniajace punkty, jak 36 punkt meridianu zoladka, i dystalne pun-
kty innych meridianów.
Zatrzymanie moczu
Yinlingauan (zródto u wzgórza Yin), czyli meridian sledziony 9, lezy w
zaglebieniu na tylno-dolnej krawedzi glowy kosci piszczelowej; wyczuwalne jest
wyrazne wyniesienie na wewnetrznej stronie kolana. Przy szukaniu 6 punktu
meridianu sledziony nie pomylimy sie, jezeli dokladnie odmierzymy 3 cuny
powyzej szczytu kostki wewnetrznej przy grzbietowej, stronie kosci piszczelowej.
W zaglebieniu przedniej krawedzi glowy strzalki znajduje sie punkt 34 meridianu
pecherzyka zolciowego Yanglingauan (zródlo przy wzgórzu Yang).
Parcie na mocz
Punkty 3 i 2 meridianu
glównego regulatora
przedniego leza na linii
srodkowej brzucha. GRP
3 znajduje sie 4 cuny
ponizej pepka. Dla
punktu GRP 2 dodajemy
jeszcze 1 cun, lezy on
bezposrednio nad koscia
lonowa.
Punkt 6 meridianu
sledziony znajduje sie 3
cuny powyzej kostki
wewnetrznej na
grzbietowej krawedzi
kosci piszczelowej.
Nazywa sie on Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Punkt 3 meridianu nerki
lezy w zaglebieniu
miedzy szczytem kostki a
sciegnem pietowym
(Achillesa).
Zaburzenia erekcji
Najwygodniej mozna lokalizowac punkty 4 i 2 meridianu glównego regulatora
przedniego w ulozeniu na plecach, wtedy nasze wyprostowane cialo odpowiada
proporcjonalnym pomiarom w omach. Guanyuan (zwrotny punkt zycia), czyli
GRP 4, znajduje sie 3 cuny ponizej pepka, bezposrednio nad koscia lonowa
trafiamy na punkt GRP 2 Qu-gu (wykrzywiona kosc).
Punki S 6 znajdujemy tak jak na poprzedniej stronie.
Zaburzenia erekcji
Jezeli w wyobrazni zakreslimy kolo od pepka obejmujace talie, to na grzbiecie
trafimy na punkt GRT 4, czyli Mingmen (brama zycia). Ten punkt meridianu
glównego regulatora tylnego lezy miedzy wyrostkami kolczystymi drugiego i
trzeciego kregu ledzwiowego. 1,5 cuna obok wyrostka kolczystego drugiego kregu
ledzwiowego znajduje sie punkt PM 23 meridianu pecherza moczowego.
Dolegliwosci okresu przekwitania
3 cuny powyzej szczytu
koslki wewnetrznej na
tylnej krawedzi kosci
piszczelowej jest punkt S
6. W tym punkcie meri-
dian sledziony spotyka
sie z dwoma innymi
meridianami Yin stopy
meridianem nerki i
watroby. Dlatego punkt
nazywa sie Sanyinjiao
(spotkanie trzech Yin).
Jezeli od dolnej krawedzi
rzepki odmierzymy 3
cuny w dól, a nastepnie
1cun na zewnatrz, to
trafimy na punkt
Z 36 meridianu zoladka.
Punkt 7 meridianu serca
(S 7) lezy na zewnetrznej
stronie sciegna laczacego
kosc lokciowa ze stawem
nadgarstka. Jezeli w
wyobrazni
przeprowadzimy linie od
przestrzeni miedzy
malym palcem a palcem
serdecznym do pierwszej
bruzdy zgiecia stawu
nadgarstka, to nie
pomylimy sie przy
poszukiwaniu tego
punktu. Punkt 6 meridianu osierdzia (O 6) znajduje sie posrodku wewnetrznej
powierzchni przedramienia w odleglosci
2 cunów od pierwszej bruzdy zgiecia stawowego.
Bóle miesiaczkowe
2 cuny powyzej
wewnetrznej górnej
krawedzi r/epki znajduje
sie na wypuklosci uda
punkt 10 meridianu
sledziony Xuehai
(morze krwi).
Sanyinjiao S 6
{spotkanie trzech Yiri)
lezy 3 cuny powyzej
szczytu kostki
wewnetrznej na
grzbietowej stronie
kosci piszczelowej. A
nastepnie, jezeli od
szczytu kostki poziomo
przesuniemy sie do tylu,
to w zaglebieniu przed
sciegnem pietowym
(Achillesa) trafimy na
punkt 3 meridianu nerki
(N 3).
Untitled 173
Bóle miesiaczkowe
Jezeli w wyobrazni przeprowadzimy kolo od pepka ciagnace sie przez talie, to
trafimy w odleglosci 1,5 cuna od wyrostka kolczystego drugiego kregu
ledzwiowego na punkt 23 meridianu pecherza moczowego (PM 23).
Obfite krwawienia miesieczne
Punkty 6 i 4 meridianu glównego regulatora przedniego leza 1,5 cuna oraz 3 cuny
ponizej pepka.
Obfite krwawienia miesieczne
2 cuny powyzej
wewnetrznej górnej
krawedzi rzepki
znajduje sie punkt 10
meridianu sledziony
Xuehai (morze
krwi). Punkt 6
meridianu sledziony (S
6) znajduje sie 3 cuny
powyzej kostki
wewnetrznej na tylnej
powierzchni kosci
piszczelowej.
Pierwszy punkt
meridianu nerki
nazywa sie Yangauan
(tryskajace zródlo).
Z tylu przekatnej kata
paznokcia wielkiego
palca miedzy palcami
znajduje sie 1 punkt
meridianu watroby (W
1). Bezposrednio
naprzeciw drugiego
kata paznokcia lezy
punkt 1 meridianu
sledziony (S 1).
Choroby skóry
Zaledwie jedna galaz przemyslu zachodniego, taka jak przemysl
kosmetyczny, oferuje bogaty asortyment produktów pod róznymi, cza-
sem mniej lub bardziej fantazyjnymi, nazwami. Srodki jak sie okres-
la sa przetestowane derma to logicznie, klinicznie oraz alergicznie
prawie ze uwierzylem w to w pierwszych latach pobytu w Europie! To,
co znajdujemy w prospektach i na opakowaniach, jest przede wszy-
stkim oparte na takich okresleniach jak: .intensywne", .upiekszajace",
.stymulujace" lub .relaksujace"; kremy i plyny stosowane na wrazliwa,
zmeczona skóre sa co najmniej aktywujace komórki i .opózniajace"
proces starzenia.
W chinskim wyobrazeniu zdrowia piekna skóra zalezy nie od na-
kladanych preparatów, ale od pozywienia, od powietrza i stanu pluc.
Sa one rzeczywiscie organem kontrolujacym skóre i czesto nieprawi-
dlowa skóra wskazuje na slabosc funkcji pluc. Skóra jest leczona lub
chroniona przed wypryskami, luszczyca i innymi zmianami ciagle od
wewnatrz.
Jezeli proponowane punkty znajda sie w ognisku chorobowym, to
ich nie masujemy, ale masujemy blizniaczy punkt na przeciwleglej stro-
nie ciala. Akupresura dotyczaca wyprysków sklada sie z dwóch serii,
z dowiedzionym pelnym dzialaniem w nastepujacej kolejnosci.
Pierwsza seria: meridian glównego regulatora tylnego 14, meridian
jelita grubego 11, meridian potrójnego ogrzewacza 8, meridian sledzio-
ny 10, meridian zoladka 36.
Druga seria: meridian glównego regulatora tylnego 20, meridian jelita
grubego 4, meridian sledziony 6, meridian pecherza moczowego 12, 13,
40. Przy luszczycy uciskamy najpierw takie punkty jak przy wyprys-
kach, a na koniec grupe trzech punktów: meridian jelita grubego 4,
meridian watroby 3, meridian serca 7.
Wypryski i luszczyca
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego lezy bezposrednio pod
wyrostkiem siódmego kregu szyjnego. Kreg ten jest latwy do lokalizacji przy
pochylonej glowie, poniewaz wyrostek bardziej wystaje od pozostalych, Dlatego
punkt GRT 14 nazywany jest równiez .wielkim kolkiem" (Dazhui). 12 i 13 punkt
meridianu pecherza moczowego znajduje sie 1,5 cuna obok linii srodkowej: PM 12
obok drugiego wyrostka kolczystego, PM 13 obok trzeciego wyrostka kolczystego
kregu piersiowego. Jezeli druga osoba wykonuje akupresure, to ulatwiamy
szukanie punktów zginajac kregoslup.
Wypryski i luszczyca
Przy zgietym ramieniu punkt 11 meri-dianu jelita grubego (JG II) lezy przy
zewnetrznym koncu bruzdy zgiecia lokciowego.
Ósmy punkt potrójnego ogrzewacza (PO 8) znajduje sie w zaglebieniu miedzy
koscia lokciowa a promieniowa, 4 cuny powyzej bruzdy zgiecia stawu nadgarstka.
Aby lepiej wyczuc zaglebienie, ukladamy ramie tak jak po zranieniu na
temblaku, wtedy kosc lokciowa i promieniowa sa wzgledem siebie równolegle.
Wypryski i luszczyca
2 cuny powyzej wewnetrznej górnej krawedzi rzepki trafiamy na punkt 10
meridianu sledziony (S 10). Lezy on na wypuklosci miesni uda, która nad kolanem
jest latwa do rozpoznania. 6 punkt tego samego meridianu znajduje sie 3 cuny
powyzej szczytu kostki wewnetrznej po tylnej stronie kosci piszczelowej.
Odmierzamy od dolnej krawedzi rzepki 3 cuny w dól i nastepnie 1 cun na
zewnatrz. Tak dochodzimy do punktu 36 meridianu zoladka (Z 36).
Wypryski i
luszczyca
Jezeli od punktu srodkowego miedzy
brwiami odmierzymy 8 cunów do
tylu przez czolo i szczyt glowy, to
trafimy na punkt 20 GRT Baihui
(sto zgód).
Punkt Hegu (zamknieta dolina), czyli
meridian jelita grubego 4, znajdujemy
w nastepujacy sposób. Przyciskamy
kciuk bocznie do sródre-cza, tak ze
obok na grzbiecie dloni wytwarza sie
wzgórek. Kladziemy palec, którym
wykonujemy akupresure na
szczycie wzgórka i znowu
rozluzniamy dlon. Teraz palec
znajduje sie w miejscu
poszukiwanego punktu przy kosci
sródrecza palca wskazujacego.
Wypryski i luszczyca
W srodku bruzdy
zgiecia dolu
kolanowego lezy punkt
40 meridianu pecherza
moczowego (PM 40).
Nazwa punktu podkresla
jego polozenie, tzn.
.srodek dolu kolana"
{Weizhong).
Punkt Taichong (wysoki
przyplyw), czyli
meridian watroby 3,
znajduje sie 2 cuny
powyzej pierwszej
szczeliny mie-
dzypalcowej stopy,
Shenmen meridian
serca 7 (brama ducha)
lezy w bruzdzie stawu
nadgarstka, po
zewnetrznej stronie
sciegna laczacego kosc
lokciowa ze stawem
nadgarstka.
Zylaki
Uezeli zyly sa oslabione, moze to doprowadzic do nieprawidlowego
transportu powrotnego zuzytej krwi z komórek. Dochodzi wówczas do
zmian, sciany naczyn sa oslabione, a to prowadzi do zastoju krwi.
Zastój moze powodowac wykrzepienie i czasem doprowadza do niebez-
piecznych dla zycia zakrzepów i zatorów. Niebezpieczenstwo jest prze-
de wszystkim wtedy, gdy nie jest rozpoznane i leczone. Niektórzy
ludzie przychodza w sytuacji rzeczywistego ciezkiego zaawansowania
choroby naczyn, tzn. gdy wystepuja wezlowe zgrubienia zyl, szczególnie
zylaki podudzi dla wiekszosci w pierwszej kolejnosci sa to problemy
kosmetyczne. Towarzysza temu czesto nieprzyjemne objawy w postaci
ciezkosci bolesnej nóg. Jest wystarczajaco duzo powodów, aby roz-
poczac walke z zylakami. Celem wielu zalecen jest zapobieganie cier-
pieniom, poniewaz ten, kto juz ma zylaki, nie moze sie ich pozbyc.
Równiez akupresura nie leczy zylaków, jednakze przynosi zlagodzenie
objawów towarzyszacych i zapobiega pogorszeniu. Dzialanie akupresu-
ry moze byc skuteczne, jezeli bedzie wykonywana codziennie.
Zylaki
Punkt 14 meridianu glównego regulatora tylnego (GRT 14) lezy pod wyrostkiem
kolczystym siódmego kregu szyjnego, wyczujemy go najlepiej, jezeli glowe
pochylimy, wtedy wyrostek wystaje znacznie bardziej od pozostalych. Punkty 15,
17 i 18 meridianu pecherza moczowego leza 1,5 cuna obok linii srodkowej ciala.
PM 15 lezy obok wyrostka kolczystego piatego kregu piersiowego; PM 17 obok
siódmego kregu piersiowego i PM 18 obok 9 kregu piersiowego. Jezeli sami nie
mozemy wykonac akupresury, ulatwimy drugiej osobie liczenie kregów zginajac
plecy.
Zylaki dolnej polowy ciala
Punkt Sanyinjian (S 6) lezy 3
cuny powyzej szczytu kostki
wewnetrznej. Sanyinjiao
znaczy .spotkanie trzech Yin".
Ogólnie wzmacniajacy punkt
36 mendianu zoladka
znajdujemy w nastepujacy
sposób: od dolnej krawedzi
rzepki odmierzamy 3 cuny do
dolu i nastepnie cun na
zewnatrz.
Na grzbiecie stopy
wyczuwamy tetno. Tu lezy
punkt 42 meridianu zoladka
Chongyang (szemrzacy Yang).
1 cuny powyzej pierwszej
przestrzeni mie-
dzypalcowej znajduje sie
.wysoki przyplyw"
(Taichong meridian watro-
by 3).
Zylaki górnej polowy ciala
Jezeli dlon odwrócimy, to znajdziemy
obok pulsu tetnicy promieniowej
zaglebienie w bruzdzie nadgarstka. W
zaglebieniu tym lezy punkt 9 meri-dianu
pluca Taiyuan (gleboka przepasc). Punkt 6 meridianu osierdzia znajduje sie w
srodku wewnetrznej powierzchni przedramienia, 2 cuny powyzej pierwszej bruzdy
zgiecia stawu nadgarstka.
Ósmy punkt potrójnego ogrzewacza (PO 8) lokalizujemy w nastepujacy sposób:
trzymamy ramie jak przy zranieniu na temblaku, wtedy rzeczywiscie odleglosc
miedzy obiema koscmi przedramienia lokciowa i promieniowa jest
najwieksza. Znajduje sie on wówczas w zaglebieniu miedzy koscmi i mozemy
wykonywac akupresure. Odleglosc od stawu nadgarstka wynosi 4 cuny.
Zapalenie oczu
W,
lasciwie powinno sie mówic nie o zapaleniu oczu, lecz o zapale-
niu spojówek. Jezeli jest stan zapalny oczu, to nalezy zwrócic sie
0 pomoc do lekarza. Zapalenie teczówki, infekcje wewnatrz oka moga
prowadzic do jaskry lub zacmy, jezeli nie sa szybko leczone. Stany
zapalne rogówki pozostawiaja blizny, które moga pogarszac ostrosc
wzroku. Te stany zapalne sa czesto bolesne, jezeli juz zostaly stwier
dzone, nie musimy ciagle szukac potwierdzienia u lekarza. Jesli ktos byl
kiedys oslepiony blaskiem sniegu, nie musi tego potwierdzac. Z zapale
niem oczu wiekszosc ludzi laczy nie tylko choroby galki ocznej, ale
równiez swedzace obrzeki i zaczerwienienia spojówek i powiek. Przy
czyny zapalenia spojówek sa róznorodne. Jedna z nich moze byc to, ze
pylki kurzu silnie podrazniaja nasze oczy, a my trzemy je i w t en
sposób doprowadzamy do stanu zapalnego. W niektórych
restauracjach
1 barach powietrze jest tak zanieczyszczone zapachami, ze goscie z wra
zliwymi oczyma po prostu nie wytrzymuja. Równiez wirusy i bakterie
moga powodowac stany zapalne spojówek. Sezonowo wystepuja przede
wszystkim alergiczne zapalenia spojówek, np. wczesnym latem oczy
reaguja na pylki kwiatów. Do przewleklych stanów zapalnych moze
przyczyniac sie niedokladny makijaz, np. nieostroznie nakladany cien
na powieki lub tusz na rzesy. Przewleklym zagrozeniem moga byc nie
myte rece. Szczególnie dotyczy to okolicy oka, bardziej nawet niz
innych miejsc. Akupresure wykonujemy zawsze czystymi palcami. Trze
ba równiez uwazac, aby paznokcie nie byly za dlugie, poniewaz latwo
moga skaleczyc oko.
Zapalenie oczu
Bezposrednio nad wewnetrznym
katem oka znajduje sie punkt
pierwszy meridianu pecherza
moczowego (PM 1).
Prostopadle powyzej trafiamy na
wewnetrzny koniec brwi w
zaglebieniu. Znajduje sie tam 2
punkt tego samego meridianu.
Taiyang jest jednym z licznych
specjalnych punktów spoza systemu
meridianów. Znajdujemy go w ten
sposób, ze ze srodka miedzy katem
zewnetrznym oka a koncem brwi
przesuwamy sie do zaglebienia z
tylu kosci jarzmowej.
Zapalenie oczu
Kladziemy palec powyzej linii
wlosów na kregoslupie i
przekraczamy miesien tra-pezowaty,
który od tylu glowy ciagnie sie do
grzbietu. W zaglebieniu, które tu
znajdujemy, lezy punkt 20 meri-dianu
pecherzyka zolciowego. Latwiej jest
wyczuwac miesnie karku, jezeli
poruszamy glowa tam i z powrotem.
Punkt Hegu (zamknieta dolina), czyli
meridian jelita grubego 4, znajdujemy
w nastepujacy sposób. Przyciskamy
kciuk bocznie do sródre-cza, tak ze
obok tworzy sie na grzbiecie dloni
wzgórze. Kladziemy palec na
szczycie tego wzgórza i rozluzniamy
dlon. Teraz palec znajduje sie kolo
kosci sródrecza palca wskazujacego
na szukanym punkcie meridianu jelita
grubego.
Zapalenie oczu
Punkt 3 meridianu watroby,
czyli Taichong (wysoki
przyplyw), lezy 2 cuny
powyzej pierwszej szpary
miedzypalcowej stopy.
Podwyzszone cisnienie
Vrisnienie jest podwyzszone wówczas, gdy tetnice z okreslonych
powodów sa wezsze, a wiec transport krwi z serca do róznych miejsc
ciala jest utrudniony. U ludzi starszych najczestsza przyczyna sa zwap-
nienia na wewnetrznej scianie tetnic, prowadzace do miazdzycowego
nadcisnienia tetniczego. Dawniej na podwyzszone cisnienie cierpieli naj-
czesciej starsi ludzie, obecnie czesto zdarza sie nawet u czterdziesto-,
trzydziesto-, dwudziestolatko w. Przyczyna tego moze byc na przyklad
stres, obciazenia psychiczne, powodujace z kolei zwezenie tetnic.
Podczas gdy wobec cisnienia miazdzycowego jestesmy bezbronni, to
mozemy jednak wplywac na uwarunkowania psychiczne przez silne
dzialanie akupresury. Jezeli cisnienie tetnicze jest znacznie podwyzszone
i z tego powodu jestesmy pod opieka lekarska, to nie powinnismy
wykonywac akupresury do chwili, az skontaktujemy sie w tej sprawie
z lekarzem prowadzacym. Cisnienie tetnicze reaguje bowiem czesto
silnie na stymulacje punktów akupunktury. Najwazniejsze przykazanie
w nadcisnieniu tetniczym zaleznym od stresu brzmi: stres niszczy, przy
czym w zadnym wypadku nie moze przychodzic z naszego utoczenia.
Jedna z czestych przyczyn wysokiego cisnienia jest rzeczywiscie nad-
waga. Naczynia czlowieka z nadwaga maja duzo wieksze obciazenia,
takze i w tym przypadku mozna spokojnie mówic o prawdziwych
objawach stresu.
Zblizamy sie znowu do podstaw chinskiej medycyny to znaczy do
zdrowego, róznorodnego i rozsadnego w ilosci odzywiania. Trzeba
o tym myslec, jezeli chcemy cisnienie krwi zredukowac gdyz
nie uwzgledniajac tego mozemy przyczynic sie do pogorszenia stanu
zdrowia.
Podwyzszone cisnienie
Quchi meridian
jelita grubego 1 \
(staw na zakrecie)
lezy miedzy
zewnetrznym
koncem bruzdy
zgiecia lokciowego a
wyrostkiem
lokciowym ramienia.
Odmierzamy ponizej
rzepki 3 cuny wzdluz
kosci piszczelowej, a
stad 1 cun na
zewnatrz. Tak
trafiamy w punkt 36
meri-dianu zoladka
(Z 36).
Podwyzszone cisnienie
- W 3 3 punkt meridianu
watroby lezy 2 cuny
powyzej pierwszej
szczeliny miedzypalcowej
stopy. 0,5 cuna powyzej tej
szczeliny znajduje sie
punkt W 2.
Jezeli powyzej linii
wlosów przekroczymy
pierwszy miesien karku
przesuwajac sie od
kregoslupa, to dochodzimy
do Fengchi punktu 20
meridianu pecherzyka
zolciowego (wiatrstaw).
Punkt PZ 14 Yangbei
(bialy Yang) znajduje sie
dokladnie nad zrenica,
jezeli patrzymy prosto przed siebie. Lezy on w
odleglosci 1 cuna nad brwia.
Stosunek miedzy medycyna
wschodnia (wyzej) a medycyna
zachodnia (nizej) w widzeniu dra
Kuan Hin. Znaki pisarskie na
nastepnej stronie znacza: chinska
medycyna wzmacnia cialo, atakuje
chorobe, ale malo dziala,
natomiast medycyna zachodnia
zwalcza chorobe bardzo
efektywnie, ale za malo wzmacnia
cialo. Jedno okreslenie mozna porównac ze
strzala, a drugie z armata.
Wspólpraca miedzy zachodnia i
wschodnia medycyna
W
latach dwudziestych w Chinach Mao nawolywal do wspól-
pracy miedzy medycyna zachodnia a tradycyjna medycyna chinska.
W tym samym czasie w Europie twórca leczenia antropozoficznego
próbowal polaczyc rózne kierunki medycyny z duchowymi praktykami
leczenia. W ten sposób w nowym miejscu ustawil homeopatie. We-
zwanie do wspólpracy przynioslo juz znaczace efekty. W niektórych
zachodnich klinikach scisle wspólpracuje ze soba medycyna zachodnia,
homeopatia i akupunktura. Leczenie antropozoficzne jest oficjalnie wy-
dzielona nauka medyczna przygotowana do ksztalcenia.
Istnieje jednak jeszcze wiele do zrobienia. Nie wierze, by wspólpraca
ponad wszystkimi granicami miala duzo mniej zadan niz w latach
dwudziestych. Mysl e, ze mozna to wyrazic w taki sam sposób jak
w masazu Inhoa Kana, gdzie obraz wody wzieto z Ksiegi Madrosci .I
Ging": .Woda osiaga swój ce! przez nieprzerwane plyniecie. Wypelnia
kazde zaglebienie, zanim dalej poplynie. Tak czynia szlachetni. Pod-
stawa ich wartosci jest dobro, które jest mocna podstawa charakteru,
a nie czyms odosobnionym i przypadkowym. Równiez w nauce wszyst-
ko przychodzi przy konsekwentnej postawie. Poniewaz tylko przez
powtarzanie materia stanie sie wlasnoscia uczacych sie".
WspóIpraca na przykIadzie
chorób nowotworowych i AIDS
Co maja wspólnego rak i AIDS (zespól nabytego uposledzenia od-
pornosci), ze wymienie je jednym tchem? Nie mozna zaprzeczyc temu,
ze AIDS jest choroba zakazna, która moze sie przenosic przez krew,
sperme, wydzieline pochwy. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus
HIV. Nowotwór moze byc wprawdzie wywolany przez wirusy, na przy-
klad równiez przez wirus HIV. Do tej pory jednak nie zostalo udowod-
nione, ze nowotwory zlosliwe sa zakazne. Chociaz w wielu przypad-
kach guzów nie wiadomo, w jaki sposób dochodzi do chaosu infor-
macyjnego w komórkach, az wreszcie do niekontrolowanego dzikiego
rozrostu. Istnieje równiez male podobienstwo w objawach nowotworów
i AIDS, a dodatkowo jest wiele róznego rodzaju nowotworów. Wspól-
na slabosc systemu immunologicznego nie jest tak jasna. Jesli chodzi
0 AIDS, to obronnosc ciala slabnie, spowodowana czynnikiem choro
botwórczym. W wiekszosci guzów paradoksalne jest to, ze terapia
powoduje niekorzystny wplyw na system immunologiczny, jak np.
w przypadku zastosowania radioterapii czy chemioterapii niszczacej czes
ciowo chore komórki, ale równiez zdrowe. Tak wiec zarówno pacjenci
chorzy na AIDS i z nowotworami powinni byc przede wszystkim
wzmocnieni, zeby przeciwstawic sie opornym infekcjom i ubocznym
skutkom leczenia. To znaczy, aby organizm mógl sie przeciwstawic
chorym komórkom i latwiej mógl zniesc chemioterapie cytostatykami
1 w ten sposób nowotwór postawic .w szachu".
Jak medycyna chinska moze tu pomóc?
Nowotwór
Jestem przekonany, ze medycyna zachodnia znajdzie bron, która
pomoze zwyciezyc nowotwór. Obecnie ma juz taka bron, ale jeszcze nie
tak doskonala, aby osiagnac swój cel. Podobnie jest z wybudowanym
samolotem super Concorde, do którego nie ma jeszcze pilota, który
móglby nim kierowac.
W chemioterapii przeciw nowotworom jeszcze niestety nie ma leków,
które by zdecydowanie niszczyly jedynie komórki nowotworowe. Trze-
ba wiec w miare mozliwosci szukac sposobu chronienia zdrowych ko-
mórek przed agresywnymi lekami. Delikatna medycyna moze przyjsc
tutaj z pomoca, dajac naturalne srodki i akupunkture, która wzmocni
system immunologiczny i ochroni zdrowe komórki. Wspólpraca moze
obejmowac dwa punkty:
· Przed zastosowaniem chemioterapii i podczas chemioterapii cialo
i duch pacjenta beda wzmacniane przez srodki delikatnej medycyny.
W ten sposób chory bedzie mógl latwiej zniesc leczenie. Równoczesnie
bedzie aktywowana specyficzna obrona przeciw komórkom nowotwo-
rowym.
· Gdy tylko dzialanie cytostatyków nie bedzie skuteczne, chemiote-
rapia bedzie zastepowana przez metody delikatnej medycyny. Dobre
wyniki uzyskujemy z polaczenia akupunktury i leczenia substancjami
uzyskiwanymi z jemioly.
W Chinach nowotwory próbuje sie leczyc tylko za pomoca tradycyj-
nej medycyny. Sily obronne przeciw komórkom nowotworowym moga
byc znacznie wzmocnione, ale do zniszczenia tych komórek srodki te sa
zbyt slabe. W Chinach najlepsze rezultaty osiagane sa przy stosowaniu
medycyny zachodniej i wschodniej. Wspólpraca ta poparta dodatkowo
przez pacjenta uprawianiem chinskiej Yogi Qi Gong, z odpowiednio
dopasowanym odzywianiem i stosowaniem filozofii Tao, daje najlepsze
rezultaty.
AIDS
Slowo zapobieganie w chinskiej medycynie ma podwójne znaczenie.
Szczególnie wyrazone jest to w oslabieniu immunologicznym AIDS
chronienie zdrowych i chronienie chorych. Czlowiek przychodzi na
swiat jako istota nienaruszona z nienaruszonym systemem immunologi-
cznym. Niestety nie utrzymuje tej nienaruszalnosci, nielad zycia emo-
cjonalnego powoduje oslabienie ciala, a to z kolei sprawia, ze czlowiek
nie moze sie bronic przed zewnetrznymi czynnikami chorobowymi. Na
przyklad stres oslabia sily obronne ciala. Dlatego dzieci nalezy chronic
przed stresem, a w dalszym wychowaniu pokazywac, jak utrzymywac
w równowadze swoje uczucia. Jak uzywac swoich sil harmonijnie i eko-
nomicznie. Jak przestrzegac prawidlowego odzywiania, aby wzmocnic
cialo i ducha. Jest to pierwsze znaczenie zapobiegania. Drugie znacze-
nie chronic chorego, aby jak najlepiej mógl zniesc leczenie choroby.
Przy kazdym leczeniu powinnismy próbowac równoczesnie chronic pa-
cjenta przed dalszymi chorobami.
Terapia w przypadku AIDS obecnie jest niemozliwa. Dlatego tez
w centrum zainteresowania znajduje sie zapobieganie.
W celu ochrony zdrowych prowadzona jest kampania uswiadamiaja-
ca, zachecajaca do .bezpiecznego seksu", uzywania prezerwatyw, od-
stepowania od niepewnych praktyk seksualnych. Stara chinska zasada
zdrowotna radzila nie bezposrednio odstepowac od seksu, ale zalecala
rozsadne gospodarowanie .sokami" ciala. Za duzo seksu oslabia cialo,
poniewaz cenna substancja jest tracona i nastepnie musi byc odbudo-
wywana. Krwawiaca rana jest dla Chinczyka ziem, poniewaz ubytek
krwi oznacza utrate sily.
Ochrona zainfekowanych osobników przed zagrazajacymi licznymi
chorobami jest glówna linia poradnictwa w AIDS. Bedzie ona prawid-
lowa, jezeli oporne infekcje i guzy beda rzeczywiscie zniszczone. Ochrona
osób zainfekowanych obok ochrony zdrowych jest glównym celem
mojej terapii. Lecze, wspierajac medycyne zachodnia, HIV-zainfekowa-
nych, którzy maja w pelni rzeczywisty zespól chorobowy AIDS. Czesto
jednak przychodza HIV-pozytywni pacjenci, bez objawów chorobo-
wych, którzy chca leczyc sie zapobiegawczo, aby zapobiec ujawnieniu
sie objawów chorobowych. Takich jednak gwarancji nie moge nigdy
dac. Medycyna chinska moze jednakze ducha i cialo wzmocnic w taki
sposób, ze bedzie to korzystniejsze dla zdrowia.
Wspieram ich akupunktura w nikotynizmie, poniewaz jest to wysokie
ryzyko nawet dla ludzi bez wirusa HIV. Alkohol, zle odzywianie, stresy
psychiczne i fizyczne sa to czynniki, które oslabiaja system immunolo-
giczny. Musze ciagle z nimi rozmawiac, poniewaz niektórzy ludzie nie
maja zadnego wyobrazenia o tym, ze ich cialo ma równiez okreslone
potrzeby.
Na zakonczenie tej ksiazki chcialbym czytelnikom szukajacym rad
polecic masaz inhoa jako codzienna higiene. Tak wiec moga swoje cialo
i ducha wzmocnic bez pomocy innych i w ten sposób równiez sie
leczyc. Wzrasta takze zaufanie do samego siebie. Masaz inhoa pozwala
na eliminowanie emocji zwiazanych z obawa pojawienia sie objawów
chorobowych, które najczesciej wystepuja, jezeli stwierdzono pozytyw-
ny wynik badania testu HIV.
SIowniczek
Anestezja znieczulenie ogólne lub czesciowa niewrazliwosc na ból
(przy operacjach).
Angina pectoris dusznica bolesna; schorzenie naczyn wiencowych
serca, napadowy charakter bólów zamoslkowych jako nastepstwo
zmian naczyniowych.
Aurikuloterapia wszystkie punkty akupunktury sa nie tylko roz-
mieszczone na calym ciele, ale równiez ciasno zlokalizowane na uchu.
Aurikuloterapia jest to metoda leczenia poslugujaca sie tylko punktami
na uchu.
Biopsja badanie tkanek, które zostaly pobrane z zywego orga-
nizmu.
Dietetyka nauka o zywieniu.
Embolia zatkanie naczynia krwionosnego przez substancje wlasne
organizmu lub obce, które dostaly sie do krwiobiegu i zostaly z pradem
krwi przeniesione do tego naczynia.
Endoskopia wziernikowanie pustych narzadów lub jam ciala przy
pomocy endoskopu.
Enteritis stan zapalny jelita cienkiego.
Fizjologia nauka o normalnych (nie chorych) narzadach i ich
funkcji w organizmie czlowieka.
Moxibustion chinska metoda leczenia, obok akupunktury i aku-
presury bardzo czesto stosowana. Ogrzanie punktów akupunktury, cze-
sto przy pomocy moxy z piolunu.
Neuralgia .bolesnosc nerwu", napadowe wyst epowanie bólów
w miejscu rozprzestrzeniania sie nerwu.
Obrzek przesycenie tkanek plynami (woda).
Podraznienie chorobowe zaj ecie przez chor obe danego
organu.
Przeciwwskazania okolicznosc, w której zastosowanie okreslonej
terapii jest niemozliwe.
Przepuklina szczególnie przepuklina trzewna. Najczesciej wydo-
stawanie sie trzewi jamy brzusznej lub ich czesci poza jame zawierajaca
je normalnie.
Rozedma nagromadzenie powietrza w tkance plucnej, rozdecie
tkanki plucnej.
Rwa kulszowa dolegliwosci w dole miednicy i bóle bioder. Okre-
sowo napadowo nasilajaca sie lub utrzymujaca sie dluzszy czas neural-
gia nerwu kulszowego.
Zmiany sercowo-naczyniowe dotyczace serca i naczyn krwionos-
nych.
Sinusitis zapalenie zatok obocznych nosa lub zatoki opony
twardej.
Thrombosis zakrzep (czasami tylko czesciowy) naczynia, przez
powstajacy lokalnie skrzep krwi.
Trigeminus nerw trójdzielny. Neuralgie nerwu trójdzielnego sa
szczególnie bolesne.
Wskazania warunki lub objawy, z powodu których stosuje sie
okreslone srodki lecznicze lub mozliwosc stosowania okreslonej terapii.
YIN i YANG dwie przeciwstawne zasady chinskiej filozofii,
które caly widziany swiat przenikaja (wspóldzialaja). Yin pierwotnie
znaczylo cien, Yang swiatlo. Yin jako element równiez zenski, pasy-
wny, plynny oraz ziemia. Yang odpowiada cechom meskim, aktywnym,
energii oraz niebu. Czlowiek jako obraz wszechswiata równiez zawiera
Yin i Yang. W kazdym Yin znajduje sie Yang i na odwrót.
Skorowidz
rzeczowy
AIDS 27, 207, 209 Akupresura
18, 36, 67, 131
bóle glowy 19
depresja 19
dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego
19
nalogi 19
nerwica 19
schorzenie aparatu ruchowego 19
zaburzenia snu 19
Akupunktura 25, 70
punkty 39, 86
------ mistrza Ma 88
Anestezja 211
akupunkturowa 131
Angina pectoris 83, 211
Artemisia vulgaris zob. Piolun
Astma 86
Aurikuloterapia 59, 211
Biegunka 63, 80, 157, 158
przewlekla 28
Ból(e) 131
barku 132
biodra 134
brzucha 65, 80, 81, 154
gardla 65, 80, 82, 84
glowy 82, 84, 112, 113
------- migrena 115, 116
------- skronie 114
------- szczyt i tyl 117119
grzbietu 142,
143 - karku 140,
141
klatki piersiowej 144, 145
kolan 138
lydek 148
miesiaczkowe 183185
okolicy lopatki 80
okolicy serca 82
pleców 61
podbrzusza 82, 85
przy oddawaniu moczu 84
ramienia 133
stawów skokowych stopy 134
szczeki 84
szyi 81
zebów 79, 80
Ból(e)
zeber 147
zoladka 81
Choroba(y), egzogenne 79
endogenne 79
goraczkowe 81, 86
gruczolu krokowego 174
nowotworowe 207
ukladu moczowo-plciowego 86
Chrypka 65, 168, 169
Ciaza, przeciwwskazanie do cwiczen
oddechowych 48
------- do masazu nerki 61
Cisnienie podwyzszone 202, 203
niskie 47
wysokie 47 Cun
90 Cytostatyki 208,
209
Dai Mai 61
Delirium 82
Depresja zob. Stany lekowe
de Qi 26
Diagnoza 37
Dietetyka 211
Dolegliwosci ukladu moczowo-plciowego 174
Dretwienie jezyka 81
Drogi oddechowe 165
------- kapiel nosa 53
Dusznosc 80
Embolia 211
Erekcja zoft.Zaburzenia erekcji
Gluchota 82,
84 Guanyuan
47
Hangdi Nei Jing 23
Homeopatia 207
I Ging 45 Inhoa 13,
16, 18
Jaskra 198 Jelito,
cienkie 73
grube 73 Jemiola
209
Kaszel 65, 80, 86, 170173
z krwia 80, 83
Katar 80 Kapiel,
glowy 50
klatki piersiowej 54
kolan 55
konczyny dolnej 55
nosa 53
oczu 56
ramienia 49
rak 48
sucha 48
Klimakteriumzob. Przekwitanie,
dolegliwosci
Kolka brzuszna 63
Kolatanie serca 99, 102
Krew, krazenie, kapiel konczyny dolnej 55
Krwawienia, miesieczne obfite 186, 187
z nosa 80, 81
Kurcze lydek 148
J-eczenie antropozoficzne 207
Lek 54, 65, 147 zob. tez Stany lekowe
Lumbago 85
Luszczyca 189193
Masaz, brzucha 62
------- przeciwwskazania 63
chinski 43, 44, 46
glowy 52
inhoa 210
koncentracja 18
leczenie nerwic 18
nerki 61
nosa 46
punktów akupunkturowych 92
Meridian(y) 31, 39, 71, 77, 78
jelita cienkiego reki 82
grubego reki 80
nerki stopy 83
watroby 63
osierdzia reki 83
pecherza moczowego stopy 82
pecherzyka zolciowego stopy 84
pluca reki 80
potrójnego ogrzewacza 83
serca reki 81
sledziony stopy 81
watroby stopy 84
Yang (puste) 72
Meridian(y)
Yin (pelne) 72
Yin i Yang 78, 79
zoladka stopy 80 Miesiaczki nieregularne
61 Miesiaczkowanie zob. Bóle miesiaczkowe.
Krwawienia miesieczne obfite
Migrena zob. Bóle glowy
migrena Mocz, zatrzymanie 175,
176 Moczenie 85
nocne 82, 84
Moxa 27
techniki 25
Moxibustion 211
Moxybusja 23
Nadcisnienie miazdzycowe tetnicze
202 Nadwaga 202 Nalogi 81
akupresura
19 Narzad(y)
32
puste 32
Yang 72
Yin 72
Nerki 77
masaz 61
stany zapalne 65
Nerwice, akupresura
19 Nerwowosc 95, 96
Nos zatkany 166, 167
Nowotwór 207
Objawy kluczowe
40 Obrzeki 81
gardla 84
policzków
82 Obrzmienia
81 Oczy 65
choroby 77
cwiczenia 60
kapiel 56
zapalenie zob. Zapalenie(a) oczu
Oddech, kontrola 46 Oddychanie
brzuszne 47
przeciwne 48
przepona 47 Odzwyczajanie
od palenia 128 Odzywianie 202
prawidlowe 209
Ogrzewacz potrójny 73, 77
Osierdzie 73
Oslabienie 120-123
ogólne 81
Padaczka 65
Palenie papierosów a rak pluc 128
Pasozyty jelit, piolun 28
Pecherz moczowy 63, 77
Pecherzyk zolciowy 77
Piolun 28
Pluco 73
Plukanie ust 60
Pobudliwosc nadmierna 86
Prostata zob. Choroby gruczolu krokowego
Przeczulica uciskowa klatki piersiowej 85
Przekwitanie, dolegliwosci 180182
Przepukliny 85, 86
Przeziebienie 166
Qui Gong 209
Quihai 47
Rak pluc, palenie 128
Regulator glówny przedni 63, 85, 86
tylny 85
Regula pieciu zywiolów 31, 32
Ren Mai 86
Reumatyzm 61
Rozedma pluc 128
Rozstrój zoladka 152, 153
Rwa kulszowa 136, 137, 212
Samoterapia akupresura
19 Seks bezpieczny 209
Sen, niespokojny 110
zaburzenia zob. Zaburzenia snu
Serce 73
kolatanie 65,
83 Shaoyang 83,
84 Shaoyin 81,
83
Sily obronne zob. Uklad (system)
immunologiczny Skóra, stany zapalne 189
Skurcze miesni grzbietu toniczne 86 Smak
gorzki w ustach 84 Stany lekowe 100
Stany zapalne zewnetrznego kacika oka 84
Stawy, bóle 131
kapiel kolan 55
zapalenia 131, 149, 150
zmiany zwyrodnieniowe
131 Stres 174, 202, 209
Suchosc gardla 82 Szpik
kostny 77 Sztywnosc
kregoslupa 86 Szum w
uszach 84
Sledziona 78
Taiyang 82
Taiyin 80, 81
Tan Tien 47
Trawienie 151
zaburzenia 19
Trudnosci w zasypianiu 107109
Ucho, stan zapalny
59 Uczucie, goraca
82, 83
Uczucie
sciskania 80, 83
ucisku w glowie 165
Uklad (system) immunologiczny 63, 208, 210
------- a masaz inhoa 17
moczowo-plciowy, dolegliwosci 174
trawienny 60, 63
Utrata przytomnosci 65
Uzaleznienie nikotynowe zob. Odzwyczajanie
od palenia
Watroba 65, 77
Wech, oslabienie 165
Wirus HIV 207
Wrzód zoladka 63
Wymioty 81, 85, 162, 163, 164
Wypryski 189, 190193
Wzdecia 81, 84, 155, 156
Yang 23
Yangming 80
Yin i Yang 23, 29, 30, 31, 35
Yintang 47, 56, 57
Yongauan 65
Yueyin 83, 84
Zaburzenie(a), cyklu miesiaczkowego 174
depresyjne 103, 104, 105
erekcji 178, 179
potencji 174
snu 19, 106, 107109
trawienia 19 Zacma 198
Zamroczenie 84 Zanik miesni
71 Zapalenie(a), oczu 198,
199, 200
oskrzeli 128
pecherza moczowego 174
spojówek 198
alergiczne 198
stawów 131, 149, 150
teczówki 198
watroby wirusowe 27
zatok 165
Zaparcia 63, 80, 83, 158161
Zapasc 65
Zatrzymanie moczu 82, 85
Zawroty glowy 124127
Zespól nabytego uposledzenia odpornosci
zob.
AIDS Zeby,
cwiczenie 60
Zimno 80
Zoladek 77
rozstrój 152,
153 Zoltaczka 77,
81, 82 Zylaki,
194, 195
dolnej czesci ciala 196
górnej czesci ciala
197

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->