Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

1

PREHISTORIA I DZIEJE STAROŻYTNE

Rys. 1.
Na podstawie rys. 1 odpowiedz na p. 1 – 8.

2

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

1. Kolebką ludzkości jest:
a) Europa

b) Afryka

c) Ameryka Południowa

d) Australia

2. Pierwszą istotą dwunożną, która prawdopodobnie używała kamieni i kawałków drewna jako narzędzi, sprzed 4 milionów lat, nazywamy:
a) Australopitek ramidus

b) Australopitek afarensis

c) Paranthropus aethiopicus

d) Australopitek robustus

3. Odpowiedz na pytania 3.a. i 3.b. Człowiek zręczny zaczął zgrabniej chwytać przedmioty i tworzyć narzędzia.
3.a. Ile lat temu człowiek zręczny się pojawił na świecie?
a) 6 milionów lat temu

b) 4 miliony lat temu

c) 3 miliony lat temu

d) 100 tysięcy lat temu

c) Homo erectus

d) Homo sapiens

3.b. Jak się inaczej nazywa człowieka zręcznego?
a) Homo rudolfensis

b) Homo habilis

4. Jak się nazywała istota humanoidalna, która wywędrowała poza Afrykę?
a) Homo habilis

b) Homo erectus

c) Homo neanderthalensis

d) Homo sapiens

5. Wybierz jedną z odpowiedzi a, b, c, d z pyt. poprzedniego i przepisz je w p. 5.1. oraz skorzystaj z rys.1. by uzupełnić p. 5.2. Uzupełnij tekst:
Około 1,8 miliona lat temu ukształtował się człowiek wyprostowany, który był wyższy od swoich przodków i charakteryzował się większą
pojemnością puszki mózgowej. Nazywa się go 5.1. ......................... . Aby móc spożywać więcej mięsa, wędrował coraz dalej od swoich siedzib i
poszerzał tereny łowieckie. Około 700 tysięcy lat temu zaczął posługiwać się 5.2. ......................... .
6. Podkreśl poprawną odpowiedź. Mięsa nie spożywały istoty humanoidalne zwane:
a) Australopitek ramidus

b) Homo heidelbergensis

c) Homo habilis

d) Homo ergaster

7. Zaznacz właściwą odpowiedź. Ta istota humanoidalna pojawiła się prawdopodobnie około 250 tysięcy lat temu w Europie. Rozmiar jego czaszki jest zbliżona do czaszki
homo sapiens. Potrafiła rozniecać ogień, żyła w okresie ostatnich zlodowaceń, prowadziła koczowniczy tryb życia i mieszkała w jaskiniach. Prawdopodobnie posługiwała się
prymitywną mową i chowała swoich zmarłych. Nazywa się ją:

a) Homo neanderthalensis

b) Homo heidelbergensis

c) Homo sapiens

d) Paranthropus robustus

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

8. Na podstawie rys. 1 opisz własnymi słowami (minimum 420 znaków, 4 zdania) rys. obok.
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
Mapa przedstawia obszary, na których niezależnie od siebie zapoczątkowano produkcję żywności – uprawę roślin i hodowlę zwierząt.
9. Na podstawie tej mapy oraz własnej wiedzy określ państwa, na
obszarach których kilka tysięcy lat temu hodowano:
a) indyki–

..............................

b) kozy–

..............................

c) lamy–

..............................

d) bydło–

..............................

e) jedwabniki– ............................

f) świnie–

..............................

10. Na podstawie tej mapy oraz własnej wiedzy określ państwa, na
obszarach których kilka tysięcy lat temu uprawiano:
a) proso–

..............................

b) ryż–

..............................

c) kukurydza– ..............................

d) pszenica– ..............................

e) fasola–

..............................

f) groch–

..............................

g) ziemniaki– ..............................

h) dynia–

..............................

11. Na podstawie tej mapy dokończ zdanie:
Rewolucję agrarną, która diametralnie zmieniła tryb życia człowieka, datuje się na okres .................................................................. .

3

4

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Na podstawie umieszczonej obok ilustracji odpowiedz na pyt. 12 – 17:
12. W jakich czasach mógł żyć człowiek, do którego należał szkielet
przedstawiony na ilustracji?
……………………………………………………………………………
13. Gdzie mógł żyć ten człowiek?
……………………………………………………………………………
14. Jaki rodzaj skał występował na obszarze występowania tego
człowieka?
……………………………………………………………………………
15. Czym na co dzień mógł zajmować się ten człowiek?
……………………………………………………………………………
16. Na co najchętniej mógł on polować?
……………………………………………………………………………
17. W jakim miejscu (nie chodzi o miejscowość) znaleziono narzędzia i
broń, które mogły do niego należeć?
……………………………………………………………………………
18. Wędrowny tryb życia był typowy dla społeczeństw:
a) paleolitu i mezolitu
b) mezolitu i neolitu
c) paleolitu i neolitu
d) epoki brązu

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

5

§ 196 : Jeśli obywatel wybił oko jednemu z obywateli, należy wybić jego oko.
§ 197 : Jeśli złamał kość obywatela, należy złamać jego kość.
§ 198 : Jeśli wybił oko poddanego pałacu lub złamał kość poddanego pałacu, zapłaci jedną minę srebra.
§ 199 : Jeśli wybił oko niewolnika obywatela lub złamał kość niewolnika obywatela, zapłaci połowę jego ceny kupna.
§ 200 : Jeśli wybił obywatel ząb obywatela równego sobie, należy wybić jego ząb.
§ 201 : Jeśli wybił ząb poddanego pałacu , zapłaci jedną trzecią miny srebra.
§ 202 : Jeśli obywatel uderzy w twarz obywatela godniejszego niż on, zostanie na zgromadzeniu uderzony 60 razy bykowcem.
§ 203 : Jeśli obywatel wystąpi w sprawie z fałszywym zeznaniem, a prawdziwość słów, które wypowiedział nie dowiódł, jeżeli jest to
sprawa gardłowa, człowiek ten zostanie zabity.
§ 204 : Jeśli wystąpił z zeznaniem dotyczącym zboża lub pieniędzy, poniesie karę tej sprawy.
Źródło: fragm. z Kodeksu Hammurabiego

19. Odpowiedz na dwa poniższe pytanie na podstawie powyższego fragmentu z Kodeksu Hammurabiego.
a) Od czego zależał wymiar kar za dokonane przestępstwa?
...............................................................................................................................................................
b) Jaka kara groziła za fałszywe oskarżenie?
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
20. Ludy pierwotne zdobywały pożywienie:
a) polując na zwierzęta, łowiąc ryby, uprawiając ziemię
b) hodując zwierzęta, łowiąc ryby, zbierając owoce leśne
c) łowiąc ryby, uprawiając ziemię, zbierając owoce leśne
d) polując na zwierzęta, łowiąc ryby, zbierając owoce leśne

6

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

20. Dopasuj opisy do stanowisk:
Jerycho

osada obwarowana palisadą na Kujawach

Çatal Höyük

najstarsza znana na świecie osada obronna w dolinie Jordanu

Osłonki

gród na wyspie na jeziorze otoczony wałem drewniano – ziemnym

Biskupin

najlepiej zachowana osada z okresu wczesnego neolitu, położona w Turcji

22. Kiedy i gdzie prawdopodobnie zastosowano po raz pierwszy nawadnianie w rolnictwie?
a) ok. 8500 lat temu w Mezopotamii

b) ok. 6500 lat temu w Mezopotamii

c) ok. 6500 lat temu w Egipcie

d) ok. 8500 lat temu w Egipcie

23. Dopasuj podane poniżej nazwy państw lub ludów do tekstów im odpowiadających, wpisując w wykropkowane miejsca.
Persowie, Asyryjczycy, Hetyci, Babilonia, Akadyjczycy, Egipt, Fenicjanie, Sumerowie, Izraelczycy
a) Lud niewiadomego pochodzenia zbudował na obszarze międzyrzecza rywalizujące ze sobą miasta – państwa, w których centrach położone były zigguraty. ..........
b) Ludność semicka, która pod dowództwem Sargona I, podbiła Sumerów i stworzyła scentralizowane państwo. ..........
c) Państwo założone przez lud Amorytów, którego król Hammurabi dokonał słynnej kodyfikacji praw. ..........
d) Lud semicki, który w okresie X – VII w. p. n. e., podbił cały Bliski Wschód, a jego siedzibami były Assur i Niniwa. ..........
e) Lud semicki, który założył swoje państwo w Anatolii w okresie XX – XIX w. p. n. e., słynął z stosowania ówcześnie nowej broni – rydwanów. ..........
f) Lud semicki, który słynął z doskonałego rzemiosła, m. in. wyrobów ze szkła, barwnych tkanin i szkutnictwa. Wyznawał kult m.in. Baala. Słynął z wielkich wypraw
handlowych i założył wiele kolonii wzdłuż południowych wybrzeży Morza Śródziemnego. ..........
g) W XII wieku p. n. e. ten lud semicki napłynął do Palestyny. Wyróżniał się tym, że w odróżnieniu od innych ludów wyznawał religię monoteistyczną. ..........
h) Lud indoeuropejski, który stworzył największe imperium na Bliskim Wschodzie w latach 558 – 332 p. n. e. ..........
i) Jedna z najstarszych cywilizacji i najbardziej rozwinięta starożytna cywilizacja, niezwykle zależna od kaprysów wielkiej rzeki. Ten lud wierzył w wielu bogów
przypominających zwierzęta bądź ludzi z głowami zwierząt. ..........

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

7

24. Uzupełnij tekst, wybierając właściwe hasła podane poniżej i wpisując je w odpowiednie rubryki.
brąz, dymarkach, żelaza, Stonehenge, obeliskami, dolmenami
Najsłynniejszym megalitem, który w czasach prehistorycznych mógł pełnić funkcję kultową, grobową lub astronomiczną, jest krąg wielkich
kamieni zbudowany w okresie neolitu i brązu niedaleko miasta Salisbury w hrabstwie Witshire w południowej Anglii. Nazywa się z języka
staroangielskiego

. Często megality były pojedynczymi obeliskami, zwanymi

przykrytymi kamienną płytą zwanymi
wytwarzać narzędzia i broń z

, albo głazami

. W epoce brązu, kiedy to powstawały te monumentalne obiekty kamienne, ludzie zaczęli
, który był stopem miedzi i cyny, w prymitywnych

. Ów metal okazał się lepszym

i trwalszym surowcem od stosowanego dotąd powszechnie . Ok. 3500 lat temu, gdy rozbudowywano piece, w których można było osiągnąć
coraz to gorętszą temperaturę, zaczęto wytwarzać metal twardszy i tańszy – żelazo. Zaczęła się wtedy epoka
25. Czy ludzie żyli w czasach dinozaurów?
a) tak

b) nie

26. W jakiej epoce żyły dinozaury?
a) paleozoiku

b) mezozoiku

c) kenozoiku

d) archaiku

.

.

8

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

27. Na podstawie ilustracji obok odpowiedz na dwa pytania a i b.
a)Kto i kiedy najechał ziemie polskie?
……………………………………………………………………………
b) Co takiego ten lud pozostawił na ziemiach polskich, a co dzisiaj nazywamy
skarbami archeologicznymi?
……………………………………………………………………………
Na podstawie tekstu informacyjnego wyraź swój pogląd w odpowiedzi na pyt.
28.
Historia rozumiana jest dwojako. Z jednej strony jako dzieje, z łac. „historia gestae” i w
tym sensie jest to wszystko to, co przeminęło, co było, co się wydarzyło. Nie tylko to, co jest
zapisane, sfilmowane czy sfotografowane, ale także m.in. ulotne chwile, słowa, gesty, czyny
dnia codziennego. Z drugiej strony historia jest rozumiana jako opis dziejów, z łac.
„historia rerum gestare”, czyli wszystko to, co jest przekazem historycznym w księgach,
kronikach, filmach, na zdjęciach, w inskrypcjach kamiennych itp.

28. Co to jest historia?
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

9

29. Podkreśl to, co jest źródłem historycznym, a następnie po przecinku dopisz rodzaj tego, co uznajesz za źródło historyczne.
materialne, niematerialne, pisane, niepisane, opisowe, normatywne, epistolarne, hagiografie, biografie,
epistolarne, archeologiczne, ikonograficzne, architektoniczne, dzieła sztuki

1. książka

2. komiks

3. stokrotka

4. czarno-biały film na taśmie filmowej 8 mm

5. kolorowy film na DVD

6. płyta pilśniowa

7. piosenka mp3

8. melodia grana przez skrzypka

9. pożółkły rękopis

10. tory kolejowe z wybitą datą produkcji

11. drewniany kościółek wiejski

12. herb miasta

13. wykopane z ziemi korzonki krzewów

14. Encyklopedia PWN

15. wikipedia

16. wykopane z ziemi szczątki naczyń ceramicznych

17. atlas geograficzny

18. Żywot św. Franciszka

19. pamiętniki Jana Chryzostoma Paska

20. Wawel

21. spis powszechny GUS

22. ikona Matki Boskiej

23. biografia Lecha Wałęsy

24. obraz Jana Matejki

25. XVI-wieczne protokoły z procesów czarownic

26. krakowskie Sukiennice

27. wróżby andrzejkowe

28. legenda o polskim Smoku Wawelskim

29. listy Williama Szekspira

30. polski zwyczaj święcenia darów w koszyczkach

31. zwyczaj wręczania sobie prezentów na Gwiazdkę

10

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

30. Zaznacz różnymi kolorami na osi czasu, jak długo, trwały epoki: prehistoria, starożytność, średniowiecze, nowożytność i współczesność.

4 mln

3000 p.n.e.

476 n.e.

1492

1789

1914

1989

Odpowiedz własnymi słowami w dwóch zdaniach i uzasadnij.
31. Jakie wydarzenia są cezurami, wyznaczającymi ramy czasowe epok podanych w poprzednim pytaniu?
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
32. Zaznacz na osi czasu daty i okresy podane w ramce.

p.n.e., n.e., 966, 1025, 1364, 1410, 1525, 1683, 1717, 1791, 1795, 1807, 1830, 1848, 1863, 1914, 1918, 1939, 1945, 1989

33. W latach, podanych w pyt. 32., miały miejsce wielkie i istotne wydarzenia w historii Polski i Polaków. Rozszyfruj poniżej, co się wydarzyło w
danym roku, oraz podaj właściwe dla danego wydarzenia stulecie.
966 –

1025 –

1364 –

1410 –

1525 –

1683 –

1717 –

1791 –

1795 –

1807 –

1830 –

1848 –

1863 –

1914 –

1918 –

1939 –

1945 –

1989 –

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Na podstawie pyt. 29 odpowiedz w jednym zdaniu na pyt. 34.
34. Co to jest źródło historyczne?
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
35. Dopasuj właściwe pojęcia do ich definicji tak, jak podaje przykład.
PRZYKŁAD: epigrafika
sfragistyka
demografia historyczna

bada napisy wykonane na twardych materiałach takich jak kamień, metal czy drewno
bada stosunki ludnościowe i czynniki je kształtujące
bada i opisuje rozwój form pieniądza

heraldyka

bada pieczęcie jako źródła historyczne

numizmatyka

bada herby, historię ich powstania i pochodzenie

paleografia

bada narzędzia pomiaru czasu i podziały czasu w ich rozwoju historycznym

chronologia historyczna
epigrafika

bada rozwój pisma oraz materiałów pisarskich
bada napisy wykonane na twardych materiałach takich jak kamień, metal czy drewno

36. Zaznacz w wykropkowanych miejscach W (wędrowny) albo O (osiadły) na scharakteryzowanie trybów życia ludzi prehistorycznych.
1. …… tryb życia charakteryzował się mieszkaniem w szałasach i namiotach,
2. …… tryb życia charakteryzował się uprawą zbóż,
3. …… tryb życia charakteryzował się wędrówką za zwierzyną łowną,
4. …… tryb życia charakteryzował się żywieniem się owocami leśnymi,
5. …… tryb życia charakteryzował się hodowlą zwierząt,
6. …… tryb życia charakteryzował się zakładaniem nowych osad.

11

12

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

37. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
a) system nawadniający

b) system przeciwpowodziowy

c) system obronny

d) system irygacyjny

to jest
system zbiorników, śluz, kanałów doprowadzających wodę na tereny uprawne i odprowadzających jej nadmiar oraz system wałów
przeciwpowodziowych.

38. Przyporządkuj nazwy, znajdujące się pod ilustracjami, tych obiektów do właściwych im opisów.

Ziggurat

Piramida

a) Świątynia zbudowana na planie prostokąta, z wewnętrznymi podworcami o pochyłych ścianach, której miejsce najświętsze znajdowało
się w środku budynku.
b) Świątynia zbudowana na planie prostokąta, o pochyłych ścianach, przypominających schodki, na szczycie której znajdowało się
miejsce

najświętsze.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

13

39. Przyporządkuj właściwe cywilizacje w ramkach, w których czczono odpowiednich wybranych z poszczególnych panteonów bogów:
Mezopotamia,

Egipt,

Aztekowie,

Chiny,

Re – władca bogów, bóg słońca

Anu – bóg nieba, król bogów

Ptah – stwórca świata, bóg rzemiosła i sztuki

Szamasz – bóg słońca

Horus – bóg nieba

Sin – bóg tarczy księżyca

Set – bóg burzy i pustyni

Enlil – bóg ziemi

Izyda – bogini miłości, nieba, magii i czarów

Marduk – pierwotne bóstwo lokalne

Ozyrys – bóg życia i wegetacji, sędzia zmarłych

Enki – bóg wód i świata podziemnego

Tot – bóg pisma, mądrości i sztuki

Isztar – bogini świata Wenus

Hathor – bogini miłości

Ninurta – bóg wojny, burzy i rolnictwa

Anubis – bóg zmarłych

Dumuzi – bóg życia i przyrody

Bastet – bogini zabawy i muzyki

Nabu – bóg pisma i mądrości

Hunab Ku – bóg stwórca

Tezcatlipoca – bóg słońce

Ahau Kin – władca oblicza słońca

Tlatocatecutli- bóg piekła

Itzamna – bóg nieba i księżyca

Camaxtli - bóg myślistwa

Pawahtuun – bóg o wielu wcieleniach

Ehecatl – bóg wiatru
Miktlantekutli – bóg świata zmarłych

Majowie,

Inkowie

14

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Inti – bóg słońce

Bi Fang – bóg ognia

Wirakocza – bóg stwórca

Cai Shen – bóg fortuny i szczęścia

Mama Quilla – bogini księżyc

Chi You – bóg wojny

Illapa – bóg piorunów, grzmotów, błyskawic i deszczu

Hai Re – bóg wody

40. W której cywilizacji starożytnej dokonywano mumifikacji i pisano na papirusach?
a) Izraelici

b) Egipcjanie

c) Asyryjczycy

d) Sumerowie

41. W której cywilizacji starożytnej wynaleziono pismo i koło?
a) Babilończycy

b) Egipcjanie

c) Chińczycy

d) Sumerowie

42. Na mapie obok:
a) zaznacz literkami podanymi w nawiasach, gdzie leży: Memfis (M), Teby (T), Babilon (B),
Jerycho (J), Górny Egipt (GE), Dolny Egipt (DE),
b) podpisz punkty zaznaczone na mapie, nazwami starożytnych cywilizacji, które w tych regionach
występowały.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

15

43. Uzupełnij schematy, wpisując właściwe hasła z ramki, która znajduje się pod tymi schematami.
w północno – ……………… części Afryki

Położenie geograficzne starożytnego Egiptu:

nad rzeką ………………

nad morzami ………………
W Egipcie panował ……………… . Wszystko zależało od jego władcy:

………………

………………

władca Egiptu

………………

monarcha

atrybuty władzy:

syn boga słońca Ra

podwójna korona
bicz
………………

16

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

………………

był absolutnym władcą, którego poddani otaczali kultem religijnym

kapłani

doradcy króla, pośrednicy między ludźmi a bogami, duchowni

żołnierze

poddani lub najemnicy, którzy służyli w armii

………………

słudzy, którzy prowadzili dla króla usługi administracyjne

………………

poddani uprawiający rolę na ziemi

………………

zniewoleni jeńcy wojenni lub ludzie sprzedani do niewoli

Podpowiedź do pyt. 43: król, bóg, wschodniej, faraon, Nil, Czerwonym i Śródziemnym, despotyzm, faraon, urzędnicy, laska, chłopi, niewolnicy
Na podstawie mapy obok odpowiedz na pyt. 44 – 47.
44. W dorzeczu jakich rzek powstały miasta mezopotamskie?
a) ………………………
b) ………………………
45. Nad jaką zatoką znajdowała się cywilizacja Mezopotamii?
a) ………………………
46. Dlaczego miasta mezopotamskie powstawały na południu, a
nie w północnych górach?
a) ………………………
b) ………………………
47. Uzupełnij zdanie.
Mezopotamia leży w południowo - ………….. części Azji na
obszarze współczesnego dzisiaj państwa Irak.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

17

48. Uzupełnij tekst.
Tabliczkami glinianymi posługiwali się a) ………………………, gdyż ziemia między rzekami Eufratu i Tygrysu była nie tylko bardzo żyzną,
ale bogatą w glinę. Tymczasem w Egipcie z powodu powszechnie występującej trzciny papirusowej oraz suchego klimatu tamtejsi mieszkańcy
pisali na b) ……………………… .
49. Dopasuj nazwy świętych ksiąg do odpowiadających im religii i cywilizacji wg przykładu.
Tora –

Pięcioksiąg, zw. inaczej Biblią hebrajską

Talmud –

uzupełnienie Tory, które powstało między III a VI w. p.n.e.: spisane zasady judaizmu przekazywane ustnie

Wulgata –

święta księga muzułmanów, złożona z 114 sur, powstała ok. 610 – 632 n.e.

Koran –

łaciński przekład z greki i hebrajskiego Biblii dokonany przez św. Hieronima w latach 382 – 406

18

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Mapa A.

50. Wskaż dwie poprawne odpowiedzi. Czym było greckie polis?
a) miastem – państwem

b) państwem – miastem

c) wspólnotą wszystkich jej obywateli

d) wspólnotą możnych jej obywateli

51. Ważkie dla polis decyzje państwowe podejmowali obywatele:
a) poprzez wybranych ze swojego grona urzędników

b) na Agorze obywateli

c) na Radzie, wybranej na Zgromadzeniu obywateli

d) na Zgromadzeniu obywatelek

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

19

Na podstawie mapy A odpowiedz na pyt. 52 – 53.
52. Czyją kolonią były podane poniżej miasta? (zaznacz „f” na oznaczenie fenickich albo „g” na oznaczenie greckich kolonii)
Selinus –

Hemeroskopejon –

Bizancjum –

Chersonez –

Syrakuzy –

Massalia –

Korkyra –

Cypr –

Kartagina –

Naukratis –

Milet –

Akraga –

Teodozja –

Arad –

Emporion –

Side –

53. W którym wieku i co miało miejsce, przedstawione na mapie?
.....................................................................................................................................................
54. Wybierz właściwe pojęcie do podanej poniżej definicji:
a) macierz

b) metropolia

c) autonomia

d) kolonia

jest to
posiadłość państwa, nazywanego metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca
bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej.

55. Gdzie i w którym tysiącleciu p.n.e. rozwijała się kultura minojska?
a) na Peloponezie ok. II tys. p.n.e.

b) na Peloponezie ok. III tys. p.n.e.

c) na Krecie ok. II tys. p.n.e.

d) na Krecie ok. III tys. p.n.e.

56. Na podstawie mapy obok uzupełnij wg przykładu.
Eubea – grecka wyspa na Morzu Egejskim, leżąca przy wsch. wybrzeżu Peloponezu
Kreta –

.............................................................................

Peloponez – .............................................................................
Troja –

.............................................................................

Korynt –

.............................................................................

20

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Tesalia –

.............................................................................

Epir –

.............................................................................

Korfu –

.............................................................................

Samotraka – .............................................................................
Rodos –

.............................................................................

57. Na podst. map do p. 52, 53 i 56 zlokalizuj jednym zdaniem położenie geograficzne
Grecji.
.......................................................................................................................................
58. Kogo przedstawia waza z VI w. p.n.e. na zdjęciu obok?
a) hoplitów

b) katafraktów

c) legionistów

d) jeźdźców

59. Przyporządkuj definicje do właściwych pojęć.
1) o kluczowych sprawach decydowała grupa osób wywodzących się z starych i szanowanych rodów
2) władzę nad ludem sprawował król

demokracja
oligarchia

3) obywatele decydowali na agorach o tym, kto miałby rządzić

arystokracja

4) o kluczowych sprawach decydowała grupa osób nie wywodzących się ze starych i szanowanych rodów, ale mających spore majątki

monarchia
tyrania

60. Co miało decydujący wpływ na powstanie greckich polis?
a) niezgoda wśród Greków

b) zbyt duże różnice w poziomie gospodarczym polis

c) górzyste ukształtowanie terenu

d) zbyt duże odległości geograficzne między polis

61. Igrzyska greckie były:
a) uroczystą procesją obywateli polis do świątyni

b) nauką w gimnazjonie

c) zawodami sportowymi organizowanymi co 4 lata

d) zawodami sportowymi

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

21

62. Wpisz w ramce, która odpowiedź z pyt. 61 odpowiada pojęciu „olimpiada”?
63. Pierwsze igrzyska olimpijskie zorganizowano:
a) w Olimpii 767 p.n.e.

b) w Olimpii 776 p.n.e.

c) na Olimpie 767 p.n.e.

c) w Olimpii 776 n.e.

64. Kim był archonta? (UWAGA! 2 odpowiedzi są poprawne!)
a) urzędnik rzymski wybierany przez senat

b) najwyższy urzędnik w Sparcie

c) urzędnik ateński wybierany przez obywateli

d) członek 10 – osobowego areopagu

65. Solon przeprowadził w VI w. p.n.e. reformy w Atenach poprzez:
a) utworzenie sądów ludowych

b) wprowadzenie podziału na klasy majątkowe

c) wprowadzenie nowego podatku

d) reforma rolna

66. Klejstenes zreformował pod koniec VI w. p.n.e. ustrój polityczny Aten, zapoczątkowując demokrację, która dosłownie oznacza z greki:
a) władzę większości

b) władzę narodu

c) władzę ludu

67. Przyporządkuj instytucje i urzędy demokracji ateńskiej do ich charakterystyki:
Co cztery lata zbierali się obywatele polis, którzy na agorze podejmowali decyzje i wybierali urzędników na kolejne kadencje. Aby ich głosy
były uznane za ważne, musiało się zebrać ok. sześć tysięcy obywateli:
Rada złożona z 10 osób, która sprawowała władzę sądowniczą:
Rada sprawująca codzienne rządy w polis:
Urzędnik dowodzący wojskami, posiadający kompetencje wojskowe:
Rada Pięciuset,

Areopag,

Zgromadzenie Ludowe,

Strateg

68. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
Na Zgromadzeniu Ludowym obywatele wypisywali na glinianych skorupach naczyń, imiona osób, które ich zdaniem zagrażały państwu.
a) wotum nieufności

b) ostracyzm

c) prawo weta

d) wniosek do Trybunału Stanu

22

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

69. Na podstawie poniższych tekstów źródłowych opisz krótko wpływ Peryklesa na życie starożytnych Ateńczyków:
Wywierał wpływ dzięki swemu autorytetowi i mądrości; będąc bez wątpienia nieprzekupnym, z łatwością trzymał lud w ryzach i nie lud nim kierował, ale on ludem. (...)
Choć więc z imienia była demokracja, w rzeczywistości były to rządy pierwszego obywatela (...).
Tukidydes „Wojna peloponeska”
Powstawały (...) budowle zdumiewające swą wielkością, niedościgłe w swej sztuce i piękności. (...) Przypuszczano, że każde z nich będzie wymagało do ukończenia czasu co
najmniej kilku pokoleń (...) , a tymczasem wszystkie one zostały doprowadzone do końca w ciągu tych jednych rządów Peryklesowych (...).
Plutarch „Żywoty sławnych mężów”

.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
70. W Sparcie pełnoprawnymi obywatelami byli:
a) heloci

b) spartiaci

71. A kim byli ci, którzy w p. 70 nie byli pełnoprawnymi obywatelami Sparty?
.........................................................................................................................................................................................................................................
72. Przyporządkuj instytucje rządowe Sparty do ich funkcji.
Zgromadzenie Ludowe

1. Organ doradczy, posiadający funkcje sądownicze, którego członkowie byli wybierani na roczną kadencję

eforowie

2. Ogół obywateli, który teoretycznie poprzez aklamacje podejmował ważkie dla Sparty decyzje

geruzja

3. Rada złożona z dwóch królów i 28 urzędników wybranych przez obywateli

73. Najsłynniejszą świątynią grecką jest Akropol z Partenonem w:
a) Koryncie

b) Atenach

c) Sparcie

d) Troi

74. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
Bogów wyobrażano sobie na podobieństwo ludzi, zarówno pod względem wyglądu, jak i charakteru. W malarstwie i w rzeźbie przedstawiano bogów i boginie zazwyczaj pod
postacią ludzi.

a) antropocentryzm

b) antropomorfizm

c) zoomorfizm

d) antropologia

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

23

75. Dopisz do podanych poniżej imion bóstw te dziedziny życia, które patronowali im Grecy. Podkreśl to bóstwo, które było władcą panteonu
bogów i bogiń greckich.
Zeus –

Atena –

Artemida –

Hefajstos –

Afrodyta –

Artemida –

Posejdon –

Apollon –

Hermes –

Hades –

Dionizos –

Charon –

76. Wyjaśnij krótko pojęcia własnymi słowami tak, jak je rozumiesz:
Tartar –

...................................

Elizjum –

...................................

teatr –

...................................

misteria –

...................................

misteria eleuzyńskie –

...................................

komedia –

...................................

epikureizm – ...................................

stoicyzm –

...................................

cynizm –

...................................

filozofia –

...................................

bajki Ezopa – ...................................

tragedia –

...................................

77. Z czym ci się kojarzą postacie historyczne? /kim byli, co stworzyli lub pojęcia z nimi związane/
Tales z Miletu –

...................................................................................

Anaksymenes –

...................................................................................

Heraklit z Efezu –

...................................................................................

Parmenides –

...................................................................................

Demokryt z Abdery –

...................................................................................

Sokrates –

...................................................................................

Platon –

...................................................................................

Arystoteles –

...................................................................................

Ajschylos –

...................................................................................

24

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Eurypides –

...................................................................................

Sofokles –

...................................................................................

Arystofanes –

...................................................................................

Fidiasz –

...................................................................................

Poliklet –

...................................................................................

Myron –

...................................................................................
78. Przyporządkuj greckie style architektoniczne z podanych na rys. A.: koryncki, joński, dorycki, rzymski,
romański, gotycki, klasycystyczny.
a – .........................................................
b – .........................................................
c – .........................................................
79. Na podstawie rys. B. opisz strukturę
budynków na Akropolu.
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
Rys. A.

Rys. B.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

25

80. Co przedstawiają rysunki C i D oraz czyjego są autorstwa?
Rys. A. przedstawia ………………………………… autorstwa ………………………………… .
Rys. B. przedstawia ………………………………… autorstwa ………………………………… .

Rys. C.

Rys. D.

81. Kto jest uważany za ojca medycyny i autora zasady leczenia „po pierwsze nie szkodzić”?
a) Euklides

b) Hipokrates

c) Pitagoras

d) Archimedes

26

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

82. W którym wieku Macedonia podbiła skłócone greckie polis?
a) IV w. p.n.e.

b) V w. p.n.e.

c) VI w. p.n.e.

d) VI w. n.e.

83. Wpisz poprawne odpowiedzi w luki, uzupełniając tekst.
Król macedoński 83.1. ................................ pokonał połączone wojska greckie z 83.2. ..................................................... pod 83.3.
................................ w roku 83.4. ....................... p.n.e.
83.1.

a) Dariusz III

b) Aleksander Wielki

c) Filip II

83.2.

a) Sparty i Aten

b) Aten i Teb

c) Sparty i Teb

83.3.

a) Cheroneją

b) Salaminą

c) Maratonem

83.4.

a) 336 p.n.e.

b) 337 p.n.e.

c) 338 p.n.e.

84. Uzupełnij tabelkę.
Filip II

Hellespont

Zwycięskie potyczki Greków i
Macedończyków w Azji Mniejszej i na
Bliskim Wschodzie.

331 p.n.e.

Grecy i Macedończycy zajęli stolicę imperium
Persów.

84.1. Aleksandrowi Wielkiemu nie udało się podbić:
a) Mezopotamii

b) kraju Partów

c) delty Nilu

d) doliny Indusu

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

27

84.2. Podkreśl właściwą odpowiedź. Nie udało mu się podbić krainy, o której mowa w p. 5.1. z powodu:
a) trudnych warunków

b) demoralizacji wśród hoplitów

c) niechęci do kontynuowania walk

d) buntu generałów Aleksandra Wielkiego

e) zbyt ciężkich kufrów ze zrabowanym wcześniej złotem

85. Skreśl fałszywą odpowiedź. W czasie wyprawy Aleksandra Wielkiego część Greków:
a) zasiedlała nowe krainy i budowała miasta
b) paliła, gwałciła i rabowała wszystko co popadnie
c) zachwycała się pięknem Bliskiego Wschodu
86. Zaznacz prawidłową odpowiedź.
86.1. Królem królów był w świecie starożytnych Hellenów:
a) król Sparty

b) król Macedonii

c) król Itaki

d) król Persów

c) Miltiadesa w 490 r. p.n.e.

d) Miltiades w 480 r. p.n.e.

86.2. W bitwie pod Maratonem Persów pokonali Grecy pod dowództwem:
a) Leonidasa w 480 r. p.n.e.

b) Leonidasa w 490 r. p.n.e.

86.3. Flota grecka pokonała perską pod:
a) Termopilami

b) Maratonem

c) Salaminą

86.4. Związek Morski był koalicją greckich polis pod wodzą:
a) Sparty

b) Myken

c) Miletu

d) Aten

c) Tebami

d) Salaminą

c) Spartą a Macedonią

d) Atenami a Macedonią

c) 323 p.n.e.

d) 323 n.e.

86.5. Polis greckie podbił król macedoński w 338 r. p.n.e. po bitwie pod:
a) Maratonem

b) Cheroneją

86.6. Wojna peloponeska lat 431 – 404 p.n.e. toczyła się między:
a) Spartą a Atenami

b) Spartą a Tebami

86.7. Aleksander Wielki zginął młodo w roku:
a) 332 p.n.e.

b) 332 n.e.

28

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

87. Pierwotnym ludem mieszkającym w Italii byli:
a) Grecy

b) Fenicjanie

c) Włosi

d) Etruskowie

88. Jak głosi legenda Rzym założono w 753 r. p.n.e. przez dwóch braci Romulusa i Remusa, wychowanych przez:
a) lwa

b) słonia

c) wilka

d) żyrafę

89. Za czyich potomków uważali się Rzymianie?
a) Romulusa

b) Remusa

90. Zaznacz właściwą odpowiedź.
90.1. Rzym powstał:
a) po połączeniu osad leżących nad Tybrem i nad sześcioma wzgórzami
b) po połączeniu osad leżących nad Tybrem i nad pięcioma wzgórzami
c) po połączeniu osad leżących nad Tybrem i nad siedmioma wzgórzami
90.2. Juliusz Cezar nad rzeką Rubikon powiedział, że kości zostały rzucone, co miało oznaczać, że nie ma już odwrotu. W 334 r. p.n.e.
Aleksander Wielki miał również „swój Rubikon”. Gdzie?
a) Cheroneja

b) Gaugamela

c) Hellespont

d) Rubikon

90.3. W którym roku Aleksander Wielki zajął stolicę Imperium Persów – Persepolis?
a) w 331 r. p.n.e.

b) w 332 r. p.n.e.

c) w 334 r. p.n.e.

d) w 335 r. p.n.e.

c) Seneka

d) Plutarch

90.4. Kto był nauczycielem Aleksandra Wielkiego?
a) Platon

b) Arystoteles

90.5. Jakie ziemie objęła swoim zasięgiem kultura hellenistyczna?
a) ziemie podbite przez Aleksandra Wielkiego

b) ziemie dawnego imperium perskiego

c) ziemie podbite przez Greków i Macedończyków w IV w. p.n.e. na Persję

d) wszystkie odpowiedzi są poprawne

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

29

90.6. Pierwotna religia Rzymian cechowała się:
a) znaczącą rolą symbolu świętego, wiecznego ognia

b) politeizmem, inspirowanym wierzeniami greckimi

c) wiarą w nadprzyrodzoną siłę potęg natury

d) pierwotnym animizmem

91. Formacja bojowa przedstawiona na ilustracji obok to falanga grecka. Przeanalizuj ilustrację
i opisz własnymi słowami, dlaczego i jak falanga odnosiła ogromne sukcesy na starożytnych
polach bitew?
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
92. Uzupełnij tabelkę.
Jowisz (Jupiter) Junona

Wenus
bogini
mądrości

Westa

bóg wojny bóg głębin
morskich

93. Przyporządkuj poniższe zdania do pojęć: patrycjusze, plebejusze.
a) zamożni i bogaci ludzie mający szlachetnych przodków:
b) zamożni i bogaci ludzie nie mający szlachetnych przodków:
94. Rzymianie musieli drogą podbojów podporządkowywać swoich sąsiadów na Półwyspie Apenińskim z powodu:
a) deficytu źródeł wody pitnej

b) braku ziemi uprawnej

c) chęci posiadania

95. Król Epiru Pyrrus z Tarentu odniósł dwa zwycięstwa nad Rzymianami, które byśmy dzisiaj określili mianem „pyrrusowych zwycięstw”, ale
ostatecznie został pokonany pod Tarentem w 272 r. p.n.e.. Wyjaśnij pojęcie „pyrrusowego zwycięstwa”.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

30

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

96. W jakim okresie Rzymianie zdołali podbić całą Italię?
a) V – IV p.n.e.

b) V – III p.n.e.

c) V – II p.n. e.

b) konsulowie

c) archonci

97. Na początku Rzymem rządzili:
a) królowie

98. Przyporządkuj urzędy i instytucje (podane na dole w ramce), które istniały od ok. 509 r. p.n.e. do właściwych funkcji:
98.1. miał władzę wojskową i pełnił nadzór nad całą biurokracją
98.2. większością głosów wybierano urzędników
98.3. decydował o najistotniejszych sprawach w państwie
98.4. sporządzali listę wszystkich obywateli, dbali o porządek w państwie i sprawowali
nadzór nad majątkiem i dochodami państwa
98.5. zastępowali podczas nieobecności tych, którzy byli najwyższymi urzędnikami
98.6. w wypadku zagrożenia państwa na wniosek senatu najwyższy urzędnik stawał się
98.7. wybierany przez plebejuszy urzędnik, który miał prawo weta wobec decyzji senatu i
nie podlegał władzy najwyższych urzędników w państwie
Podpowiedź do pyt. 98: dyktator, pretorzy, cenzorzy, zgromadzenie ludowe, trybun ludowy, konsulowie, senat, król

99. W połowie V wieku spisano w brązie, odlano i wystawiono na widok publiczny spis praw, który nazwano:
a) Kodeksem Rzymskim

b) Spisem Praw Publicznych

100. W którym roku miało miejsce największe powstanie niewolników w dziejach Rzymu?
a) w 73 r. p.n.e. pod wodzą wyzwoleńca Spartakusa
b) w 73 r. p.n.e. pod wodzą gladiatora Spartakusa
c) w 63 r. p.n.e. pod wodzą niewolnika Spartakusa

c) Prawem XII Tablic

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

31

101. Jedna z kolonii fenickich stała się miastem macierzystym dla nowych kolonii w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, która
zbudowała niezależną od Fenicji punicką potęgę morską, rywalizującą z Rzymem. Ta kolonia nazywała się:
a) Hemeroskopejon

b) Selinus

c) Kartagina

d) Mainake

102. Wyjaśnij własnymi słowami pojęcie „wojna punicka”.
.........................................................................................................................................................................................................................................
103. W jakim okresie Rzymianie toczyli wojny punickie?
a) II – III w. p.n.e. z Kartagińczykami

b) III – II w. p.n.e. z Kartagińczykami

104. Uzupełnij tabelkę:
Wydarzenie

Postacie

Opis

264 – 241 p.n.e.

Appiusz Klaudiusz Kadeks

Rzym zwyciężył, zdobywając ..............., która stała

I wojna punicka

Hamilkar Barkas

się pierwszą rzymską prowincją.

218 – 201 p.n.e.

......................................

Kartagina płaciła kontrybucje Rzymowi.

II wojna punicka
149 – 146 p.n.e.
III wojna punicka

Potęga ......................................
Scypion Młodszy

Zrównano z ziemią .............................
Zagarnięcie wybrzeży Afryki Północnej na
............... basenie Morza Śródziemnego. Rzym –
największą potęgą morską.

Jeśli masz problem z uzupełnieniem tabeli wykorzystaj niniejszą podpowiedź: Hannibal, Rzymu, Kartaginę, Kartaginę, zachodnim.

105. Wyjaśnij podkreślone w powyższej tabelce pojęcia, wpisując po lewej stronie pojęcie, a po prawej wyjaśnienie:
........................... –

.......................................................................................................................................................

........................... –

.......................................................................................................................................................

32

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

106. Zaznacz na osi czasu wiek, w którym Rzym podbił:
a) Macedonię i Grecję,

III

b) Azję Mniejszą i Syrię,

II

I

I

c) Półwysep Iberyjski

II

III

i

d) Galię.

IV

V

107. Wyjaśnij pojęcie „Imperium Romanum”.
.........................................................................................................................................................................................................................................
108. Na podstawie rys. 1. i rys. 2. scharakteryzuj armię rzymską.

Rys. 1.

Rys. 2.

Rys. 1 przedstawia podział legionu na manipuły wg klas majątkowych, natomiast rys. 2. prezentuje bitwę armii rzymskiej z wojskiem Hannibala.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

33

109. Na podstawie rys. 2. opisz własnymi słowami, jaką zwykle strategię przyjmowali Rzymianie na polach bitew w starciu z ich wrogami.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
110.1. Wyjaśnij pojęcia:
pryncypat –

..............................................................................................................

dominat –

..............................................................................................................

cesarstwo –

..............................................................................................................

110.2. Zaznacz różnymi kolorami na osi czasu okresy monarchii, pryncypatu, dominatu i cesarstwa w historii starożytnego Rzymu.

VI

V

IV

III

II

I

II

III

IV

V

111. Co to jest triumwirat?
.........................................................................................................................................................................................................................................
112. Które z wymienionych postaci współtworzyły który triumwirat? Wpisz we właściwe miejsce wymienione postacie: Marek Krassus, Gnejusz
Pompejusz, Juliusz Cezar, Marek Antoniusz, Oktawian August, Lepidus.
I triumwirat –

...............................................................................................

II triumwirat –

...............................................................................................

113. Czym się różnił imperator od dyktatora?
.........................................................................................................................................................................................................................................

34

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Na podstawie mapy, przedstawionej poniżej, odpowiedz na pyt. 114 – 115.
114. Z ilu prowincji składało się imperium rzymskie?

115. Z jakich prowincji składało się imperium rzymskie?

116. Uzupełnij tekst, wpisując wybrane słowa: Kleopatra, 31 r. p.n.e.,
Akcjum, Aleksandria: W wyniku klęski w bitwie morskiej pod
w roku

upadła dynastia Ptolemeuszy, których ostatnią

królową była

a Egipt stał się prowincją rzymską.

117. Kto był głównym rywalem w wojnie o Egipt Oktawiana Augusta?
(dwie postaci)

118. Kto zmienił charakter władzy cesarskiej na dominat?
a) Oktawian August

b) Hadrian

c) Kaligula

119. Na podstawie poniższej mapy odpowiedz na pyt. 119.1., 119.2., 119.3., 119.4. i 119.5.

d) Dioklecjan

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

35

36

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

119.1. W której części imperium rzymskiego następowała romanizacja, a w której hellenizacja? Zaznacz na mapie literką „R” te prowincje, w
których miała miejsce romanizacja, a literką „H” – gdzie miała miejsce hellenizacja.
119.2. Czerwone kropki na mapie oznaczają koncentrację garnizonów wojskowych na zaznaczonych nimi regionach. Na podstawie mapy i na
podstawie własnej wiedzy odpowiedz na pytanie: Przed jakimi ludami Rzymianie musieli bronić swoich limes (limes = łac. granice) i z kim
walczyli na rubieżach swojego imperium?
.........................................................................................................................................................................................................................................
119.3. Wykonaj polecenia a) i b).
a) Zaznacz na mapie granicę, jaka powstała po podziale imperium rzymskiego na zachodnie cesarstwo rzymskie ze stolicą w Rzymie, a później w
Rawennie oraz na wschodnie cesarstwo rzymskie ze stolicą w Bizancjum (które potem przechrzczono na Konstantynopol).
b) W którym roku i kto podzielił imperium na dwa cesarstwa rzymskie: zachodnie i wschodnie?
119.4. Spójrz jeszcze raz na mapę i korzystając z własnej wiedzy odpowiedz na p. a), b), c) i d):
a) Jaką funkcję pełnił Egipt dla całego imperium? Tę samą funkcję pełniła Sycylia dla miasta Rzym po wojnach punickich: Rzymianie nazywali
tę wyspę „spichlerzem dla Rzymu”. Co dostarczał Egipt Rzymowi?
b) Co dostarczała Rzymowi prowincja Syrii?
c) Co dostarczała Rzymowi prowincja Hiszpanii i Grecji?
d) Co Rzymowi dostarczała podbita Afryka?
Jeśli masz problem z pyt.119.4. skorzystaj z niniejszej podpowiedzi: szkło, dywany, oliwa, zboże, niewolnicy, oliwki, wino, barwniki.

119.5. Zaznacz na mapie mur Hadriana i napisz krótko, kto i kiedy kazał go zbudować i dlaczego.
.........................................................................................................................................................................................................................................
120. Krótko wyjaśnij czym była:
a) romanizacja –

.................................................................................

b) hellenizacja –

.................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

37

121. Uzupełnij tabelkę, wpisując właściwe tytuły i autorów z ramki pod tabelką w odpowiednie rubryki.
Literatura
Autor

Tytuł
„Eneida”

Horacy

„Ody”
„Dialogi”, zw. inaczej „124 listy moralne do Lucyliusza”

Ammianus Marcelinus
Seneka Starszy, zw. Retorem

„Historia rzymska“
„Wojna galicyjska”

Podpowiedzi: Seneka Młodszy zw. Filozofem, „Dzieje rzymskie“, Juliusz Cezar, „Metamorfozy”, Owidiusz, Wergiliusz

38

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

123. Na podstawie ilustracji poniżej oraz własnej wiedzy zastanów się, jak mogło wyglądać życie codzienne starożytnych Rzymian i jak
mieszkała przeciętna rodzina rzymska w mieście? Odpowiedź umieść w dłuższej wypowiedzi pisemnej, wykorzystując takie pojęcia jak:
Koloseum, termy, Circus Maximus, agora.
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

39

124. Jak myślisz, co oznacza rzymskie powiedzenie: „dura lex, sed lex” (z łac. „twarde prawo, ale prawo). Czy zgadzasz się z takim podejściem
do przestrzegania prawa w państwie? Odpowiedź uzasadnij.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
Na podstawie ilustracji obok odpowiedz na pyt. 125.1. –
125.2.
125.1. Jaką budowlę przedstawia ta ilustracja?

125.2. Do czego mogła służyć ta budowla?

126. Dokończ zdanie.
Wódz rzymski, który zwyciężył na wojnie swoich wrogów, uroczyście na czele wojsk,
maszerował wzdłuż ulic w Rzymie wśród wiwatujących go tłumów. Tym samym odbierając
swój triumf. Zaś senat rzymski ku pamięci stawiał mu ………………………… w mieście.
127. W którym roku cesarz Teodozjusz uznał religię chrześcijańską za religię panującą w
całym imperium?
a) w 313 n. e.

b) w 318 n. e.

c) w 331 n. e.

d) w 381 n. e.

40

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

28. Wpisz w pustą lukę prawidłową odpowiedź z trzech możliwych podanych w każdym podpunkcie.
Panteon bóstw rzymskich nie wystarczał już Rzymianom w III w. n. e. Stąd też zaczęli uprawiać kulty bóstw wschodnich, z których największą
popularnością cieszyły się kulty w boginię – małżonkę Ozyrysa, zwaną 128.1.

, gdyż dawały nadzieję Rzymianom w

zmartwychwstanie, oraz w azjatycką Wielką Macierz i boginię płodności i urodzaju, która nosiła imię 128.2.
zdobył zaś kult irańskiego 128.3.

. Największe wpływy

, boga światłości i cieni. Na wschodzie imperium popularny był manicheizm, którego nazwa wywodzi

się od jego perskiego twórcy Maniego, który akcentował na wieczną walkę dobra ze złem. Na 128.4.
chrześcijańska narodziła się na imperium w 128.5.

, którego przywódcą religijnym był 128.6.

imperium narodziła się religia
. Głosił on powszechną równość,

miłowanie wszystkich ludzi, solidarność powszechną, zbawienie i życie po śmierci.
128.1.

a) Izydą

b) Afrodytą

c) Inanną

128.2.

a) Isztar

b) Kybele

c) Zaratusztra

128.3.

a) Mitry

b) Izydy

c) Isztar

128.4.

a) wschodzie

b) zachodzie

c) południu

128.5.

a) Syrii

b) Palestynie

c) Fenicji

128.6.

a) Jezus

b) Piotr

c) Paweł z Tarsu

Zaznacz prawidłową odpowiedź.
129. W którym roku i gdzie cesarz Konstantyn wydał edykt, który czynił religię chrześcijańską religią legalną w imperium?
a) w 331 n. e. w Rzymie

b) w 313 n. e. w Mediolanie

c) w 313 n. e. w Rzymie

d) w 331 n.e. w Mediolanie

e) w 313 n. e. w Konstantynopolu

f) w 313 p.n.e. w Rzymie

130. Co nie było znakiem rozpoznawczym (i symbolem) chrześcijan)? (zaznacz 5 odpowiedzi)
a) ryba

b) kotwica

c) sieć rybacka

d) krzyż

e) laska pasterska

f) włócznia św. Jerzego

d) chleb

f) woda

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

131. Przyporządkuj właściwe pojęcia do podanych definicji: (1 pojęcie nie pasuje)
a) zgromadzenie biskupów określonego terytorium
b) zgromadzenie biskupów reprezentujących cały Kościół
c) poglądy religijne uznane za błędne i sprzeczne z naukami Kościoła
d) przywódca religijny i świecki w gminie chrześcijańskiej
e) wspólnota religijna chrześcijan zamieszkujących określone terytorium
Podpowiedzi: gmina, synod, sobór, herezja, schizma, biskup

132. Na podstawie zamieszczonych obok ilustracji własnymi słowami w maksymalnie
czterech zdaniach (nie przekraczając 360 słów) opisz legionistę rzymskiego.
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………...

41

42

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Na podstawie poniższej mapy odpowiedz na pytania 133 – 134.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

43

133. Uzupełnij zdanie:
Barbarzyńcy w okresie III – V wieku n.e. najeżdżali przede wszystkim ……………… rubieże ……………… cesarstwa rzymskiego.
134. Gdzie swoje siedziby po plądrowaniu cesarstwa rzymskiego założyli:
a) Wandalowie?
A) w Hiszpanii

B) w Afryce

C) w Italii

D) w Dalmacji

B) w Italii

C) na półwyspie Bałkańskim

D) w Anglii

B) w Hiszpanii

C) w Afryce

D) w Italii

B) w południowej Italii

C) w północnej Italii i w Dalmacji

D) w północnej Italii

B) w południowej Italii

C) w Afryce i w południowej Italii

D) w Hiszpanii

b) Wizygoci?
A) w Hiszpanii
c) Frankowie?
A) w Galii
d) Longobardowie?
A) w południowej Galii
e) Ostrogoci?
A) w Afryce
f) Hunowie?
A) w południowej Galii

B) w południowej Italii i Dalmacji C) na Nizinie Węgierskiej

D) na półwyspie Balkańskim

Zaznacz prawidłową odpowiedź.
135. Cesarstwo zachodnio – rzymskie upadło w 476 r. n. e. w wyniku zamachu stanu zorganizowanego przez barbarzyńskiego wodza imieniem:
a) Odoaker

b) Attyla

c) Genzeryk

d) Brennus

136. Czy zdanie: Cesarstwo wschodnio – rzymskie upadło wraz z upadkiem Rzymu jest prawdziwe czy fałszywe? Zaznacz „R”, jeśli prawdziwe
albo „F”, jeśli fałszywe w ramce.

Uzasadnij swoją odpowiedź w jednym zdaniu.

.........................................................................................................................................................................................................................................

44

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

ŚREDNIOWIECZE I CZASY NOWOŻYTNE

Mapa nr 1.

Mapa nr 2.
Na podstawie mapy nr 1 i mapy nr 2 odpowiedz na pyt. 1 – 3.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

45

1. Jakie państwo zaznaczone jest na mapie nr 1 i mapie nr 2?
a) imperium rzymskie

b) Persja

c) Bizancjum

d) kalifat arabski

2. Jaka była sytuacja tego państwa w okresie od VI do IX w. n.e.?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
3. Jakie były przyczyny tej sytuacji, opisanej w pyt. 2?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
4. Podkreśl to, co łączyło wielonarodowościowe społeczeństwo Imperium Romanum.
rzymskie prawo,
grecka administracja,

rzymska kultura,
grecki język,

rzymska administracja,
łaciński język,

grecka kultura,

religia rzymska,

chrześcijaństwo

5. W którym roku nastąpił upadek Rzymu?
6. Który z cesarzy u schyłku III w. n.e. gruntownie zreformował cesarstwo?
a) Hadrian

b) Dioklecjan

c) Tyberiusz

d) Justynian

7. Stolicą cesarstwa zachodniorzymskiego był Rzym, a wschodniorzymskiego?
a) Aleksandria

b) Jerozolima

c) Ateny

8. Symboliczny upadek Rzymu to fakt historyczny:
a) obalenia władzy Romulusa Augustulusa przez germańskiego wodza Odoakera
b) zamordowania Romulusa Augustulusa przez germańskiego wodza Odoakera
c) wygnania Romulusa Augustulusa przez germańskiego wodza Odoakera

d) Konstantynopol

46

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

9. Z uwagi na to, że Rzym po licznych najazdach barbarzyńców był zrujnowany, papież i cesarz rzymski przenieśli stolicę z Rzymu do:
a) Neapolu

b) Rawenny

c) Wenecji

10. Uzupełnij tekst. Do rozłamu religijnego, zwanego 10.1.

d) Florencji

, między Kościołem wschodnim a zachodnim doszło w roku 10.2.

.............................. . Jednakże rycerze z Europy łacińskiej, jako krzyżowcy zaangażowali się w grę o tron i poparli jednego z pretendentów. Ten
zaś nie miał pieniędzy, aby im wypłacić obiecanego wynagrodzenia, i zdobyli Konstantynopol, tworząc własne, jako 10.3.
10. 1.

a) herezją

b) rozdziałem

c) schizmą

10. 2.

a) 1025

b) 1054

c) 1118

10. 3.

a) Cesarstwo Łacińskie

b) Królestwo Łacińskie

c) Państwo Łacińskie

.

11. Uzupełnij tekst.
Na czele Kościoła wschodniego stał biskup Konstantynopola 11.1.

, zaś na czele Kościoła zachodniego – biskup Rzymu 11.2.

.............................. . Kościół wschodni nazywamy greckim lub inaczej 11.3.

, a Kościół zachodni – łacińskim lub inaczej 11.4.

.............................. .
11.1.

a) arcybiskup

b) patriarcha

c) papież

11.2.

a) arcybiskup

b) patriarcha

c) papież

11.3.

a) protestanckim

b) łacińskim

c) prawosławnym

11.4.

a) protestanckim

b) łacińskim

c) prawosławnym

12. Jakie było znaczenie Bizancjum dla cywilizacji europejskiej?
.........................................................................................................................................................................................................................................
13. Dokończ zdanie.
W VI w. cesarz Justynian I Wielki doprowadził do zebrania wszystkich rzymskich reguł prawnych i dołączył do nich własne edykty tworząc:
a) Prawo XII Tablic

b) Konstytucję

c) Kodeks

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

47

14. Zbiór praw, o którym mowa w p. 13, dotyczy prawa:
a) karnego

b) rodzinnego

c) prywatnego

d) cywilnego

15. Na ilustracji obok przedstawiono:
a) św. Pawła

b) św. Piotra

c) Chrystusa Zbawiciela

d) Chrystusa Wszechwładcy i Sędziego

16. Arabowie zamieszkiwali Półwysep Arabski, który znajduje się między:
a) Zatoką Perską, Morzem Śródziemnym i Morzem Czerwonym
b) Zatoką Perską, Morzem Martwym i Morzem Czerwonym
c) Morzem Śródziemnym, Morzem Czerwonym i Morzem Martwym
d) Zatoką Perską, Morzem Czerwonym i Morzem Martwym
17. Uzupełnij tekst.
Arabowie byli 17.1. ......................... i zajmowali się handlem i łupiestwem. Główne miasta, jakie powstały na Półwyspie Arabskim to 17.2.
.......................... i 17.3. ........................, które powstały w oazach, leżących na szlakach handlowych. Pierwotnie czcili wielu bogów i dżinów.
Wszystko zmieniło się w dniu, kiedy z Mekki do Medyny uciekł w roku 17.4. ...................... założyciel nowej religii islamu 17.5. ..................... ,
która była religią 17.6. ....................... .
17.1.

a) dzikusami

b) nomadami

c) wojownikami

17.2.

a) Mekka

b) Medyna

c) Damaszek

17.3.

a) Medyna

b) Mekka

c) Damaszek

17.4.

a) 571 n.e.

b) 601 n.e.

c) 622 n.e.

17.5.

a) Abraham

b) Mahomet

c) Jezus

17.6.

a) politeistyczną

b) animistyczną

c) monoteistyczną

48

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

18. Dokończ zdania, korzystając z podpowiedzi w ramce.
a) świętą księgą Żydów jest
b) komentarzem i uzupełnieniem do świętej księgi Żydów jest
c) świętą księgą chrześcijan jest
d) świętą księgą muzułmanów jest
e) komentarzem i uzupełnieniem prawa muzułmańskiego jest
Podpowiedzi: Biblia, Tora, Koran, Talmud, Sunna

19. Po śmierci Mahometa muzułmanie podzielili się na imperia zwane:
a) kalifatami

b) sułtanatami

c) chanatami

d) ordami

20. Uzupełnij poniższe zdanie, wybierając właściwą odpowiedź z pyt. 19.
Przywódcami tych imperiów (o których mowa w pyt. 19) byli
do rozłamu na szyitów i sunnitów.

, uznawani za następców Mahometa. Wśród muzułmanów doszło

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

49

Na podstawie załączonych powyżej map odpowiedz na pyt. 21.
21. Uzupełnij tekst.
Do śmierci Mahometa Arabowie tworzyli państwo jako luźny związek plemion nomadzkich na Półwyspie ............................ . W czasie ekspansji
islamu najświętszymi miejscami dla muzułmanów stały się ............................ i ............................, a głównymi ośrodkami administracyjnymi i
oświatowymi m.in. Damaszek w Syrii, Bagdad w Persji, ............................

w Andaluzji oraz Aleksandria

w ............................ . W

wieku Arabowie podbili poza południowymi wybrzeżami państwa Franków i poza Italią obszar basenu ............................ . W Syrii leżała
............................ , która była miejscem świętym również dla Żydów i chrześcijan. Imperium Arabów pod koniec VIII wieku obejmowało
terytorium od wybrzeży hiszpańskich nad ............................ aż po dolinę Indusu i Afganistan.

50

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

22. Wymień nazwy 8 kalifatów, które powstały po rozpadzie imperium arabskiego.
Ilustracje przedstawiają dwa różne meczety, zaś schemat przekrój architektoniczny meczetu klasycznego (po lewej błękitny meczet w Stambule Turcja, a po prawej wnętrze meczetu w Kordobie - Hiszpania). Na podst. tych ilustracji i schematu odpowiedz na pyt. 23 - 24.

23. Dokończ zdanie.
A) Wokół świątyni budowano minarety, które symbolizowały
B) Architektura muzułmańska charakteryzowała się

.
,

oraz

.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

51

24. Odpowiedz na pytanie jednym zdaniem. Do czego służą minarety?
.........................................................................................................................................................................................................................................
Zaznacz jedną prawidłową odpowiedź w pyt. 25 - 28.
25. Dokończ zdanie: Koran zabrania uprawiania gier hazardowych, przeto muzułmanie miast hazardu namiętnie grali w
a) puzzle

b) warcaby

c) karty

d) szachy

c) gockich

d) longobardzkich

.

26. Z jakich plemion wywodzili się Frankowie?
a) germańskich

b) celtyckich

27. Jak się nazywał władca z rodu Merowingów, który zjednoczył Franków i przyjął chrzest w 496 n.e., gdyż założył się z lokalnym biskupem, że
jeśli pokona Alamanów, to zostanie chrześcijaninem?
a) Karol Młot

b) Karol Wielki

c) Chlodwig

d) Lotar

c) Holandii

d) Hiszpanii

28. Pierwotne siedziby Franków znajdowały się na terenie dzisiejszej:
a) Francji

b) Belgii

29. Uzupełnij tekst, wykorzystując podpowiedzi umieszczone w ramce.
Poitiers, majordomus, Pireneje, 732, 751, 756, państwo Kościelne

Najwyższy urzędnik na dworze Merowingów, zwany ............................ , Karol Młot pokonał Arabów, którzy podbili już Półwysep Iberyjski i
zniszczyli państwo Wizygotów, pod ............................ w roku ............................ n.e. Wkrótce wykorzystując zwycięstwo ojca, Pepin Mały
odsunął w ............................ roku ............................ Merowingów od władzy i sam koronował się na króla. W roku ............................ zaś pokonał
Longobardów i z części ich ziem w środkowej Italii stworzył dla papieża ............................ .

52

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Na podstawie dwóch map przedstawionych powyżej odpowiedz na poniższe pyt. 30 - 33. W pyt. 30 - 31 dla ułatwienia podano pierwszą literę

poprawnej odpowiedzi.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

53

30. Z jakimi ludami walczył Karol Wielki?

31. Jakie ziemie podbił Karol Wielki?

G...................................

P...................................

S...................................

B...................................

A...................................

A...................................
L...................................
B...................................

32. Uzupełnij luki. W 843 roku na mocy traktatu w Verdun cesarstwo Karola Wielkiego zostało podzielone na trzy części:
a) zachodnią, czyli

..................................... we władaniu .....................................

b) środkową, czyli

..................................... we władaniu .....................................

c) oraz wschodnią, czyli ..................................... we władaniu .....................................
33. Zaznacz na mapie:
Verdun, Akwizgran, Paryż, Kolonia, Ratyzbona, Rzym
34. Uzupełnij tekst. Karol Wielki koronował się na cesarza rzymskiego na Boże Narodzenie w roku 800, czyli dnia ........................... .
Na podstawie niniejszego tekstu źródłowego odpowiedz na p. 35.
Zasady prawa rzymskiego
Aequitas sequitur legem – sprawiedliwość idzie za prawem (tam gdzie przestrzega się prawa, tam jest sprawiedliwość);
Audiatur et altera pars – niechaj będzie wysłuchana druga strona ( sąd musi brać pod uwagę rację obydwu stron;
Cogitationis poenam nemo patitur – nikt nie ponosi odpowiedzialności za swoje myśli;
Dura lex, sed lex – twarde prawo, ale prawo;
Is fecit, cui prodest – ten uczynił, komu to przyniosło korzyść;
Lex retro non agit – prawo nie działa wstecz;
Lex neminem cogit ad impossibilia – prawo nie zmusza nikogo do robienia rzeczy niemożliwych;

54

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Non bis im idem – nie dwa razy za to samo ( nikogo nie należy karać dwa razy za to samo);
Nullum crimen sine lege – nie ma zbrodni bez podstawy prawnej (to co nie jest zakazane jest dozwolone);
Prius quam exaudias, ne iudices – nie sądź zanim nie wysłuchasz;
Salus rei publicea suprema lex esto - dobro publiczne najwyższym prawem.

35. Scharakteryzuj starożytne prawo rzymskie.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
36. W którym roku zmarł Karol Wielki?
a) w 800

b) w 814

c) w 822

d) w 843

37. Uzupełnij tekst, wykorzystując podpowiedź w ramce.
Od 919 r. w Królestwie Wschodniofrankijskim panowała saska dynastia ................... . Państwo to było związkiem plemion, których książęta
wybierali spośród siebie wspólnego króla. Henryk I, a następnie Otton I podporządkowali sobie Saksonię, Bawarię i Szwabię. Otton I zaś
uzależnił od siebie także ................., ................., Lombardię i środkowe Włochy. Takie państwo nazwano ................................................... Jego
część niemiecką, z tego powodu, że składała się z licznych księstw nazywano ......................... . W roku 962 papież koronował Ottona I w
Rzymie na ........................ .
Ludolfingów, Karolingów, Czechy, cesarz, król, Węgry, Święte Cesarstwo Rzymskie, Rzesza

Na podstawie mapy odpowiedz na p. 38.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

38. Odpowiedz na poniższe pytania:
a) Skąd się wzięli Wikingowie i dlaczego nazywano ich Normanami?
.......................................................................................................................................................
b) Jakie ziemie były celem najazdów Wikingów w IX i X wieku?
.......................................................................................................................................................
c) Do jakich krain dopłynęli Wikingowie?
.......................................................................................................................................................

55

56

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

d) Jakie państwa założyli w Europie Zachodniej Wikingowie?
.......................................................................................................................................................
e) Kto zaatakował Wyspy Brytyjskie i pokonał pod Hastings w roku 1066 wojska anglosaskie pod dowództwem Harolda I?
.......................................................................................................................................................
f) Jak inaczej nazywano Wikingów na Rusi Kijowskiej?
.......................................................................................................................................................
41. Na podstawie rysunku poniżej odpowiedz na pytanie: Na czym i w jaki sposób wyprawiali się na swoje wyprawy łupieżcze Wikingowie?
.......................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

57

42. Na podstawie własnej wiedzy uzupełnij schemat.

Obowiązki seniora:

Inwestytura:

1) ..............................

1) ..............................

2) ..............................

2) ..............................

3) ..............................

3) ..............................

Obowiązki wasala:

Hołd lenny:

1) ..............................

1) ..............................

2) ..............................

2) ..............................

3) ..............................

3) ..............................

Przyczyny zawierania umów komendacyjnych:
1) ..............................
2) ..............................
3) ..............................

58

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

43. Scharakteryzuj społeczeństwo feudalne (na podstawie zamieszczonego obok
schematu).
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
44. Co decydowało w Europie feudalnej o bogactwie i władzy?
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
Podpowiedź do p. p. 42, 43 i 44. Wykorzystaj koniecznie!!!
lenno, przekazanie lenna, uprawnienia patrymonialne, posiadane zamki, bogactwo i władza, liczba posiadanej ziemi, siła wasali, danina,
immunitet sądowniczy, immunitet ekonomiczny, domena królewska, dobra dziedziczne

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

59

Mapa nr 1

Mapa nr 2

45. Na podstawie map nr 1 i 2 (powyżej) uzupełnij zdania:
Nad Loarą i Renem znajdowało się królestwo

............................ .

W Hiszpanii z siedzibą w Kordobie rządził

............................ .

Nad rzeką Niemen mieszkali

............................ .

W dorzeczach Prypeci, Dniestru i Dniepru panował książę

............................ .

Z Bizancjum graniczyły plemiona słowiańskie oraz

............................ .

60

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Przeczytaj ze zrozumieniem tekst źródłowy Macieja, "Wierzenia Słowian" (14-11-2012), a następnie odpowiedz na pytania 46 - 48.
Baśnie słowiańskie w prosty sposób opisujące powstanie świata praktycznie nie istnieją. Postacie i ich atrybuty są zawoalowane i tylko poprzez porównania z innymi mitami
możemy dociekać, iż w obecnej wersji tak to a tak poszczególne elementy mitu należy rozumieć. Przez blisko półtora tysiąca lat wszystko się rozmyło, zanikło, wtopiło w
późniejsze przypowieści biblijne. Bogów zastąpili święci chrześcijańscy. Można jak Jakub Zielina stosując komparatystykę, szukać paraleli i odniesień w innych religiach
europejskich (germańska, grecka, bałtyjska, celtycka) czy też w religiach Indii, Iranu szukając wspólnego pnia praindoeuropejskiego. Można tylko po co? Po prostu taki mit w
swojej pierwotnej, czystej formie nie przetrwał. Nie będziemy więc wiedzieli, który z bogów i w jaki konkretnie sposób stworzył świat i człowieka. Najczęściej (czytaj: po
zastosowaniu porównań) pojawia się motyw praoceanu. Na tym bezmiarze wód nie było nic, a nad nim było niebo. Był także dualnie pojmowany bóg lub później bóg i zły (w
późniejszych baśniach jest to diabeł), którzy wędrowali sobie (lub płynęli łodzią) przez ten bezkres. Pewnego dnia postanawiają stworzyć ziemię. Ale z czego? W związku z
tym zły nurkuje w głąb oceanu i wyławia garść piachu. To co wydobył na powierzchni zaczyna się rozrastać i staje się ziemią. Zły chciał sobie schować trochę piachu dla
siebie, więc włożył go do ust. Bóg to zobaczył i klepnął złego w plecy. Zły wypluł to co miał w ustach i z tego powstały góry, bagna i pustynie. I tu drogi boga i złego się
rozchodzą. Bóg udaje się do nieba a zły (diabeł) do podziemia skąd ciągle próbuje się wydostać. Tyle w wielkim uproszczeniu o powstaniu ziemi. Natomiast jak stworzony
został człowiek? Można znaleźć kilka mitów, z których jeden brzmi mniej więcej tak: Bóg poszedł któregoś dnia do łaźni (ros. баниа – miejsce, które należy rozumieć jako
łaźnię parową lub fińską saunę). Wykąpał się oczyścił. Wychodząc wziął słomiany wiecheć i wytarł się nim i rzucił na ziemię. Porwał go diabeł i z tego wiechcia zrobił
człowieka. Zobaczył to bóg i widząc co się święci wyrwał go diabłu i tchnął w niego duszę. Dzięki temu człowiek wie co dobre, ale przez to, iż pierwszy schwycił wiecheć
diabeł podatny jest na zło. (...)
KONCEPCJA DWUFUNKCYJNA
Idąc dalej należało by ustalić, który z bogów był tym pierwszym i jak się nazywał. To też nie jest łatwe, gdyż należy wziąć pod uwagę dwie koncepcje i według jednej z nich
ustalać poszczególne fakty. Jak się wydaje starsza pochodząca z wczesnego okresu prasłowiańskiego. Utworzona jakby dopiero po przejściu z wierzeń animistycznych, jest
koncepcja dualności. W niej istnieje bóg, demiurg, stwórca wszystkiego, niebiański suweren, panujący na wszystkich poziomach. Z czasem pojawia się jego przeciwieństwo.
Taka chciało by się powiedzieć odwieczna koncepcja walki dobra ze złem. Chociaż bardziej właściwe było by ujęcie dopełniania się we wszechświecie przeciwstawnych
elementów: dzień – noc, góra – dół, ciepło – zimno, Jang – Jini wreszcie (dobry) bóg – (zły) bóg. Do tak wyrażonej dwójni można przypisać takich bogów jak połabscy
DAĆBÓG i STRZYBÓG (lub CZERNOBÓG co bardziej oddaje jego charakter). Chociaż takiego nazewnictwa nie możemy uznać za pewne gdyż imiona te pojawiły się
dużo później niż opisywana koncepcja, a nie posiadamy żadnych źródeł na potwierdzenie, iż para ta istniała w podobnym układzie w tak wczesnym okresie.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

61

KONCEPCJA TRÓJFUNKCYJNA
Bogowie główni, pierwszego i drugiego rzędu
Kolejna koncepcja funkcjonowania powstała najprawdopodobniej na początku pierwszego tysiąclecia p. n. e., to koncepcja (podział) trójfunkcyjny. Już w tym okresie
plemiona prasłowiańskie posiadały rozbudowany aparat pojęć etycznych, moralnych oraz bogatą obrzędowość religijną. Koncepcja ta powstała, jak się wydaje na styku
wczesnej kultury prasłowiańskiej i praindoirańskiej, przy wpływie jeszcze innych kultur
(prabałtyjskiej i praugrofińskiej). Trójfunkcyjność polega na tym, iż wykształcającymi się
wówczas klasami społecznymi opiekowali się różni bogowie. Ponieważ ten pierwszy
podział, na klasę panującą (wodzowie, książęta, ale i kler - władza duchowna), klasa
żołnierzy, wojowników (ci którzy zajmowali się obroną terytorium i napadami
łupieżczymi) oraz klasa wytwórców (chłopi, rzemieślnicy), dzielił społeczeństwo właśnie
na trzy grupy, każda z nich posiadała boga, jakby odpowiedzialnego szczególnie za tę
odrębną sferę życia społecznego. Nie mniej jednak czczeni byli wszyscy bogowie. I tak na
przykład PERUNA którego immanentnie przypisać możemy do klasy wojowników, boskość jego wyznawały także pozostałe klasy. Po skonsumowaniu kilku książek i
różnych periodyków wyłoniła mi się koncepcja trójfunkcyjna, ale w pewnej ciekawej formie. Otóż jest jeden bóg stwórca, demiurg, mający wgląd we wszystkie sfery. Jest on
jednak jakby wycofany z bezpośredniego uczestnictwa w życiu świata. To jednak nie przeszkadza wyznawcom w składaniu mu ofiar i próśb o wstawiennictwo. Posiada za to
trzech innych bogów. Czasami uznaje się, że są to jego synowie a przynajmniej jeden z nich, którzy zostali stworzeni (zrodzeni) w celu zajęcia się poszczególnymi sferami
życia ludzi. Wiadomo najbliższa ciału koszula. Ten jeden protoplasta wszystkiego nie zawsze może mieć czas aby zająć się wszystkimi sprawami z każdej dziedziny.
Natomiast pozostali trzej są stróżami praw i rytów w obrębie swoich kompetencji. Opisy ich znane są nam najbardziej z zapisków kronikarzy uczestniczących w
chrystianizacji plemion Pomorza zachodniego, Słowian połabskich i zamieszkujących wyspę Rugię. Gdyż właśnie wśród tych plemion najdłużej utrzymywało się pogaństwo.
Stąd też zapiski Sakso Gramatikusa, Herbroda i innych dziejopisów dają nam najbardziej kompletne świadectwo wyglądu świątyń, bóstw, i obrzędów ku ich czci
sprawowanych. Chociaż wśród świadectw innych dziejopisów, zwłaszcza z terenów Rusi, też można znaleźć zarówno imiona jak i skrótowe opisy kompetencji
poszczególnych bogów. Podział o którym piszę najłatwiej przedstawić w układzie graficznym (rys. 1: Koncepcja trójfunkcyjna - bogowie pierwszego i drugiego rzędu).
SWARÓG – TRYGŁAW Atrybutami były słońce jako dawca życia, ale też niebo i czas. W zamierzchłej przeszłości dawca ognia (odniesienie chyba jeszcze do wierzeń
paleolitycznych). Miał także zrzucić z nieba pierwszy pług (może raczej radło) i nauczyć ludzi uprawy roli. Jego pozycja w panteonie jest znana choćby z opisu Ebona czy
późniejszej nieco Herbroda o chrystianizacji Szczecina przez biskupa Ottona (o którym pisał, iż jest miastem większym od Wolina). Według tych opisów w Szczecinie
istniały trzy kąciny (świątynie lub miejsca święte) z których jedna „…zbudowana przedziwną sztuką i kunsztem…” poświęcona była trzygłowemu bogowi. Pozostałe zaś

62

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

innym bogom w tym jeden stary dąb, który jakoby miał być siedzibą bóstwa. Opis ten dowodzi jednoznacznie o prymacie SWAROGA - TRYGŁAWA. Zwierzęciem boga
był biały koń, na którym nikt nie jeździł, służył on za to jako wróżba o pomyślności przedsięwzięć. Stary dąb zaś jest jak należy rozumieć siedzibą PERUNA. W przypadku
pozostałych trzech bogów ich kompetencje nie są do końca przejrzyste. Częstokroć przenikają się, wzajemnie nakładając. Chociaż z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy
każdej z warstw społecznych przyporządkować każdego z nich.
SWAROŻYC (połabski DAĆBÓG). Słabo udokumentowany w źródłach pisanych jako syn SWAROGA. Przejął kompetencje i atrybuty ojca. Bóg warstwy władców
(wodzów plemiennych, później książąt) i duchowieństwa. Przejął prerogatywy po ojcu, a więc rządzi niebem, słońcem, ogniem w wymiarze kultowym , ale i ogniem
domowym. Z racji pełnionej funkcji nie obca mu także była sfera zaklęć, magii i czarów.
PERUN. Opiekun warstwy wojowników. Bóg burzy – piorunów, błyskawic i grzmotów a także sprawności w walce. Imię jego znaczy „Ten co uderza”. Nie jest to jednak
klasyczny Mars – bóg wojny, ponieważ opiekuje się także deszczem i urodzajem. Deszczem czy właściwie jego brakiem zajmuje się jego żona PERPERUNA. I to do niej
należy zanosić modły kiedy zborze schnie na polach. Za siedzibę boga uważany był często najstarszy dąb w okolicy a za święte uważano jego nasiona – żołędzie.
Zwierzętami przypisywanymi Perunowi były byk i baran.
Trzecim bogiem z podziału trójfunkcyjnego jest WELES (WOŁOS) Najogólniej należy więc rozumieć iż opiekował się on warstwą gospodarzy, rolników, rzemieślników.
Miał zapewniać płodność sił przyrody. Opiekun żywego inwentarza – bydła (ros. skotij bog). Wiąże się go także z majątkiem i handlem. Co odpowiadało by jego pozycji przy
trójpodziale funkcyjnym. Bóg ten posiada jednak jeszcze jeden rys. Są przesłanki aby traktować go również jako bóstwo chtoniczne. Pana zaświatów mającego pieczę nad
Nawią – światem zmarłych. Zajmować miał się on też magią, czarami i wieszczeniem.
Koncepcja takiego podziału trójfunkcyjnego załamuje się nieco po konfrontacji z książką Aleksandra Gieysztora, który jest gotów tę naczelną pozycję przypisać Perunowi.
Domniemuje on tego w oparciu o badania komparatystyczne, oraz opisane przez Saksa Gramatikusa obrzędy słowiańskie na cześć boga Świętowita (dawniej Peruna),
odprawiane w Arkonie na Rugii, porównując z obrzędami w religiach greckiej, irańskiej i rzymskiej. W religiach tych rytuały te związane były z takimi bogami jak Jupiter,
Zeus i Ahura Mazda, również gromowładni. Wydaje mi się, że w przypadku rugian jest to tylko transformacja kultu, który w przeciągu setek lat ulegał ewolucji w treści i
formie zachowując jednocześnie wątki pierwotne. Taki henoteizm wydźwigający jedno nawet lokalne bóstwo do roli naczelnego, pozostałym nic nie ujmując, nie jest
przecież niczym dziwnym. Religia tak jak i inne dziedziny życia społecznego podlega przemianom na skutek zmiennych warunków politycznych, społecznych i
gospodarczych. Rugiowie poprzez religię chcieli zacieśnić więzy społeczne, będąc w ciągłym zagrożeniu militarnym (chrystianizacja) ze strony Sasów i Duńczyków. Który
więc bóg był by naonczas lepszy niż Perun –wojownik.
BOGOWIE TRZECIEGO RZĘDU I POMNIEJSZE BÓSTWA
Nie ma całkowitej możliwości ich dokładnego opisu i kompetencji. Jednakże bogowie ci wymienieni są w różnych pismach średniowiecznych, choćby w „Słowo o wyprawie
Igora”. Wymagają wymienienia, nazwania imieniem i choćby skrótowego opisu kompetencji.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

63

CHORS – bóg księżyca.
STRZYBÓG – ten co rozdziela bogactwa i rządzi wiatrami.
PEREPŁUT – Najprawdopodobniej bożek wodny. Opiekun źródeł, nad którymi składano mu ofiary, a także
przepraw rzecznych brodów.
SIMARGŁ – Bóstwo zoomorficzne, pół-pies pół-ptak. Funkcjonujące na styku trzeciego rzędu. Pomiędzy
istotami boskimi a demonami. Opiekun zboża.
Jak widać w tym panteonie nie ma kobiet. Czyżby zostały wyrugowane przez mężczyzn na skutek
patriarchalności społeczeństwa? Taka marginalizacja była by czymś dziwnym. Niestety oprócz żony Peruna
tylko jedna bogini (zgodnie ze źródłami historycznymi) pretenduje do tego aby traktować ją na równi z
pozostałymi bogami:
MOKOSZA – Długosz nazwał ją Marzanną. Święta matka ziemia. Opiekunka rolnictwa. Bogini urodzaju.
Jej deifikacja związana jest prawdopodobnie jeszcze z okresem wczesnego rolnictwa. Znane są jeszcze inne
boginie opisane w panteonie Jana Długosza i innych pismach współczesnych mu autorów. Dzidziela
odpowiadająca rzymskiej Wenerze. Pogoda właśnie za pogodę odpowiedzialna. Dziewanna opiekunka
lasów. Porównywana przez Długosza do greckiej Diany. Niestety są to jednak twory odkrytego na nowo
dziedzictwa antyku, lub jak dosadniej określa to Brückner: „…imaginacje XVI wiecznych erudytów…”.
Przykro tylko że żadne informacje historyczne nie zachowały się o innych bogach i boginiach, bo
nieprawdopodobieństwem jest aby nikt z boskiego panteonu nie zajmował się powiedzmy lasami, których w średniowiecznej Polsce było nie mało. Nikt nie opiekował się
myśliwymi, czy rybakami itp., itd. Szkoda, ale tego się na razie (albo w ogóle) nie dowiemy. Chyba, że opublikowane zostaną jakieś nowe odkrycia czy to z badań wczesnych
rękopisów, czy analizy wykopalisk. Tutaj należy zakończyć tę proponowaną przeze mnie strukturę boskiego systemu. Jak pisałem nie jest on wytworem mojej wyobraźni
tylko kompilacją na podstawie poważnych publikacji i tekstów źródłowych. Panteon bogów słowiańskich wygląda tak, jak przedstawia rys. 2. obok.
DUCHY, DUSZKI, DEMONY I INNE LICHA
Dusze zmarłych
Zakres pojęciowy ducha i duszy był wśród Słowian bardzo szeroki. Obejmował między innymi związek z
fizjologią oddychania jako najpewniejszej oznaki życia. Dusza rozumiana była również jako jaźń, świadomość. Istniała też dusza – widmo. Kopia człowieka, nieboszczyk
(znaczy tyle co niebogi, niebogaty) a także mara lub zmora. Słowianie czczący słońce i ogień jako moc oczyszczającą odprawiali pochówki całopalne, nawet po

64

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

chrystianizacji, jeszcze do końca XI w. Znane są również pochówki birytualne i szkieletowe. Najpierw wśród Słowian południowych, którzy żyjąc na styku z Awarami
zasymilowali niektóre ich obrzędy. Całopaleniu nie podlegali tylko ci, którzy zmarli śmiercią naturalną. Był to zastęp demonów, duchów życzliwych. Życzliwość tę trzeba
było w odpowiedni sposób pozyskać. Kiedy już się to udało wspomagały one społeczność ludzką okazując swą przychylność stale lub doraźnie. Natomiast ci, którzy zmarli
śmiercią tragiczną, w sposób gwałtowny lub przedwczesny - samobójcy, topielcy, dzieci poronione lub zmarłe tuż po narodzeniu, kobiety zmarłe w czasie połogu, zmarli w
dniu ślubu, później także dzieci nieochrzczone. Stanowili wszyscy grupę duchów wrogich społeczności ludzkiej. Były to wszelkiego rodzaju upiory, czarty, kikimory,
wiedźmy, zmory itp. Oczywiście jako istoty złe wyglądały też okropnie. Ciemne lub czerwone zabarwienie skóry, wielkie głowy, gęste owłosienie czasem na całym ciele,
wielkie oczy, grube wargi, osobliwe zęby, nadmiar palców. Były także kulawe a czasem posiadały nogi ptasie lub zwierzęce.Złośliwe wobec ludzi. Najczęściej powodujące
choroby, ale także straszą, wysysają krew, wypijają lub psują mleko, wyżerają wnętrzności, odmieniają dzieci, porywają dziewczyny. Są to cechy ogólne. Na podstawie cech
szczegółowych, miejsc występowania (rozstaje dróg, mosty, cmentarze bagna) i sposobów działania, można wyodrębnić i podzielić je na grupy. Nazewnictwo ich jest różne w
różnych częściach słowiańszczyzny. Do tej grupy zaliczono później (po chrystianizacji) także, jako pół demoniczne, wiedźmy (te co posiadają wiedzę) i czarownice
(zajmujące się zamawianiem, wieszczki, szamanki).
Duchy wodne
W folklorze słowiańskim woda ma moc oczyszczania i uzdrawiania. Wodę i wszelkie jej zbiorniki, a także mokradła i bagna zamieszkują także różnego rodzaju duchy. Jedne
z nich związane są z samym żywiołem. Te z reguły są ludziom przyjazne lub obojętne. Jest także grupa demonów pochodzenia ludzkiego – od dusz ludzi zmarłych nagle,
najczęściej topielców. „Wodni topcowie” lub „utopki” są pełne złości. Chwytają i topią ludzi wciągając ich w wiry wodne. Na leśnych uroczyskach na pograniczu bagien
straszą i mamią rusałki i wiły, mamuny, siubiele, lamie. Czasem wyglądają jak piękne dziewczęta nagie przybrane tylko w wianki z ziół, a czasem ich wygląd jest odrażający.
Na bagna, mokradła ściągają ludzi świeczniki lub świetliki.
Duchy leśne
Bór, puszcza w odróżnieniu od domostwa, to to co puste, nie zamieszkałe (przez ludzi), nieoswojone. Tu swoją dziedzinę mają duchy samoistne, nie pochodzące ze świata
ludzi zmarłych. Na czele ich stoi duch leśny, władca zwierząt zwany Leszym lub Borowym. W stosunku do mieszkańców lasu tym wyimaginowanym, ale i tym prawdziwym
tkwiła wśród Słowian zarówno bojaźń jak i chęć imitacji cech potrzebnych w walce o byt. Stąd przedmiotami swoistego kultu były takie zwierzęta jak niedźwiedź, dzik, tur,
żubr, wilk. Powszechne więc były amulety z zębów, pazurów, rogów i kości. Nałożenie skóry drapieżnika miało przekształcać psychikę wojownika zwalniając go z norm
ludzkich.
Duchy powietrza
Każdy element zjawisk atmosferycznych, a zwłaszcza te, które zadziwiały i przerażały człowieka, posiadał swojego odrębnego ducha. Mamy wśród nich takie które pomagają
ludziom i te które im szkodzą. Mają owe duchy cechy zoomorficzne jak żmieje i smoki. Są też o cechach antropomorficznych – chmurnicy, obocznicy, płanetnicy.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

65

Duchy domu i roli
Duchy domu i obejścia, pochodzące w części od osób zmarłych śmiercią naturalną, są przyjazne i pożyteczne. Przebywają w pobliżu ognia domowego (piec lub ognisko), na
strychu lub w zagrodzie. Opiekują się domem, dobytkiem, zwierzętami hodowlanymi. Najbardziej uniwersalny jest Domowy zwany często gospodarzem, dziadkiem.
Życzliwy gospodarny i dobroduszny. Ma pieczę nad całością gospodarstwa, przechadza się nocą i dogląda wszystkiego. Wieczorami w wyznaczonym miejscu (często na
poddaszu) zostawiano dla niego poczęstunek. Podczas budowy domu Dla Domowego składało się ofiarę zakładzinową w narożniku pod pierwszą belką. Był to najczęściej
czarny kogut lub jajka. Do tej grupy duchów należą też i takie które lubią psoty. Są to bannicy i winnicy. Do rodzimej tradycji należy też latawiec lub lataniec. Ognisty duch
przynoszący ludziom zboże i pieniądze. W obszarze zagospodarowanym przez człowieka – pola, pastwiska, bytują też inne duszki zajmujące się opieką nad bydłem i
plonami. Są to skrzaty i choboldy (później nazwane w bajkach krasnoludkami), bywają one czasem nieco złośliwe. Lubią psocić, schować coś, ale nie wyrządzają krzywdy.
Groźna natomiast jest Południca, powstająca z wiru powietrznego w najgorętszej porze dnia, może być groźna dla żeńców. Do wierzeń najstarszych należy demon
zwiększający (sporzący) plony – Sporysz.
Źródło: Maciej, "Wierzenia Słowian", 14-11-2012, w: http://www.dzikibez.pl/index.php/news/66/62/Wierzenia-Slowian, stan na: 05-01-2013, 12:08.

46. Jaką władzę mieli bogowie słowiańscy pierwszego i drugiego rzędu?
Swaróg -

...........................................................................................................................................................

Swarożyc -

...........................................................................................................................................................

Perun -

...........................................................................................................................................................

Weles -

...........................................................................................................................................................

47. Który z bogów wymienionych w pyt. 46 był najważniejszym bóstwem w mitologii słowiańskiej?

..................................................................

48. Scharakteryzuj bóstwa pomniejsze, demony i duchy, które pojawiają się w tekście.
Duchy zmarłych:
...........................................................................................................................................................
Duchy wodne:
...........................................................................................................................................................

66

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Duchy leśne:
...........................................................................................................................................................
Duchy powietrza:
...........................................................................................................................................................
Duchy domu i roli:
...........................................................................................................................................................
Mokosza:
...........................................................................................................................................................
Simargł:
...........................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

67

68

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

49. Na podstawie dwóch powyższych map, a także swojej wiedzy geograficznej scharakteryzuj rozwój terytorialny państwa Piastów.
1. Państwo Mieszka I składało się

z ziem

...........................................................................................

2. Państwo Bolesława Chrobrego

z ziem

...........................................................................................

3. Państwo Kazimierza Odnowiciela

z ziem

...........................................................................................

4. Państwo Bolesława Śmiałego

z ziem

...........................................................................................

5. Państwo Bolesława Krzywoustego

z ziem

...........................................................................................

6. Księstwo Władysława Wygnańca

z ziem

...........................................................................................

7. Księstwo Bolesława Kędzierzawego

z ziem

...........................................................................................

8. Księstwo Mieszka Starego

z ziem

...........................................................................................

9. Państwo Władysława Łokietka

z ziem

...........................................................................................

10. Państwo Kazimierza Wielkiego

z ziem

...........................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

69
Na

podstawie

mapki,

zamieszczonej

obok

odpowiedz na pyt. 50 i pyt. 51.
50. Z jakich plemion składało się państwo
pierwszych Piastów?
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
51. Zlokalizuj wymienione w p. 2 plemiona w
formie pisemnej.
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................

52. Książę Mieszko I był jednocześnie wodzem:
a) drużyny rycerskiej

b) drużyny najlepszych wojów

c) drużyny książęcej

70

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

53. Podkreśl właściwą miejscowość, dokańczając niniejsze zdanie (tylko 5 miast).
Na drużynę, o której mowa w p. 4, składali się wojowie pochodzący z: Gniezno, Gdańsk, Wrocław, Szczecin, Kołobrzeg, Poznań, Włocławek, Giecz, Kalisz
54. Uzupełnij tekst: W latach 930 – 940 54.1. ......................... utworzyli na terenie dzisiejszej 54.2. ......................... silne państwo. Powstały
wówczas nowe osady i dobrze umocnione grody, które były skupione wokół 54.3. ........................., stanowiącego centrum państwa Piastów. Zaś
rezydencją książęcą stał się gród 54.4. ......................... .
54.1. a) Ślężanie

b) Polanie

c) Wiślanie

54.2. a) Wielkopolski

b) Małopolski

c) Mazowsza

54.3. a) Wrocławia

b) Poznania

c) Gniezna

54.4. a) Poznania

b) Gniezna

c) Krakowa

55. Przyporządkuj podkreślone pojęcia do właściwych definicji: trybut, plemię, kanonizacja, danina, metropolia. Przy definicji nie posiadającej
pojęcia wstaw znak X.
Ogłoszenie przez Kościół danej osoby świętą – ......................................
Związek skupiający rody spokrewnione ze sobą lub zamieszkujące pobliski obszar – ......................................
Prowincja kościelna obejmująca kilka diecezji (biskupstw) będąca pod zwierzchnictwem arcybiskupa – ......................................
Ogłoszenie przez Kościół danej osoby błogosławioną – ......................................
Obowiązkowe świadczenie w produktach rolnych lub pieniądza na rzecz właściciela ziemi, państwa lub Kościoła – ......................................
56. Zidentyfikuj na portretach polskich monarchów i podpisz je, wykorzystując spis chronologiczny w tabelce.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

71

72

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

73

Mieszko I, Mieszko II, Dobrawa, Bolesław Chrobry, Mieszko II, Rycheza, Kazimierz Odnowiciel, Bolesław II Śmiały, Władysław I Herman, Bolesław III Krzywousty,
Władysław II Wygnaniec, Bolesław IV Kędzierzawy, Mieszko III Stary, Kazimierz II Sprawiedliwy, Leszek Biały, Władysław Laskonogi, Henryk I Brodaty, Konrad
Mazowiecki, Bolesław V Wstydliwy, Leszek Czarny, Przemysł II, Wacław II, Władysław Łokietek, Kazimierz III Wielki, Ludwik Andegaweński, Jadwiga Andegaweńska,
Władysław II Jagiełło, Władysław III Warneńczyk, Kazimierz Jagiellończyk, Jan Olbracht, Aleksander Jagiellończyk, Zygmunt I Stary, Zygmunt II August, Henryk Walezy,
Anna Jagiellonka, Stefan Batory, Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan Kazimierz, Michał Korybut Wiśniowiecki, Jan III Sobieski, August II Mocny, Stanisław
Leszczyński, August III Sas, Stanisław August Poniatowski, Mikołaj I Romanow, Aleksander I Romanow, Aleksander II Romanow, Mikołaj II Romanow.

57. Uzupełnij o imiona władców poniższy schemat - w nawiasach podane są daty panowania. UWAGA: imiona niektórych władców się
powtarzają! Puste miejsce pod władcą przeznaczone jest dla małżonki tegoż władcy.
1) .......................... (960 - 992) --> .......................... (992 - 1025) --> .......................... (1033 - 1034) --> .......................... (1034 - 1058)
..........................

..........................

2) .......................... (1034 - 1058) --> .......................... (1058 - 1079) --> .......................... (1079 - 1086) --> .......................... (1086 - 1098)
3) .......................... (1086 - 1098) --> .......................... (1098 - 1138) --> .......................... (1138 - 1146) --> .......................... (1146 - 1173)
4) .......................... (1173 - 1177) --> .......................... (1177 - 1191) --> .......................... (1191)

--> .......................... (1191 - 1194)

5) .......................... (1194 - 1198) --> .......................... (1198 - 1199) --> .......................... (1199)

--> .......................... (1199 - 1202)

6) .......................... (1202)

--> .......................... (1202 - 1210) --> Mieszko IV Plątonogi (1210 - 1211) --> ...................... (1211 - 1225)

7) .......................... (1225)

--> .......................... (1225 - 1227) --> .......................... (1227 - 1229) --> .......................... (1229 - 1232)

8) .......................... (1232 - 1238) --> Henryk II Pobożny (1238 - 1241) -> Bolesław Rogatka (1241)

--> .......................... (1241 - 1243)

9) .......................... (1243 - 1279) --> .......................... (1279 - 1288) --> Henryk Prawy (1288 - 1289)

--> .......................... (1289)

10) ........................ (1290 - 1291, 1295 - 1296) --> Wacław II Przemyślida (1291 - 1305) --> Wacław III Przemyślida (1305 - 1306)
11) ........................ (1306 - 1333) --> ........................ (1333 - 1370) --> Ludwik Węgierski (1370-1382) --> Jadwiga Andegaweńska (1384-1399)
12) ........................ (1386 - 1434) --> ........................ (1434 - 1444) --> .......................... (1447 - 1492) --> .......................... (1492 - 1501)
13) ........................ (1501 - 1506) --> ........................ (1506 - 1548) --> .......................... (1548 - 1572) --> .......................... (1573 - 1575)

74

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

14) ........................ (1575 - 1586) --> ........................ (1576 - 1586) --> .......................... (1587 - 1632) --> .......................... (1632 - 1648)
15) ........................ (1648 - 1668) --> ........................ (1669 - 1673) --> .......................... (1674 - 1696) --> .......................... (1697 - 1704)
16) ........................ (1704 - 1709) --> ........................ (1709 - 1733) --> .......................... (1733 - 1736) --> .......................... (1736 - 1763)
17) ........................ (1764 - 1795) --> Fryderyk August I (1807 - 1815) --> ..................... (1815 - 1825) --> ......................... (1825 - 1855)
18) ........................ (1855 - 1881) --> Aleksander III (1881 - 1894) --> ........................... (1894 - 1917) --> Rada Regencyjna (1917 - 1918).

58. Zaznacz kolorami w zadaniu poprzednim:
a) dynastię pierwszych Piastów, kolorem niebieskim
b) dynastię przemyślidzką, kolorem pomarańczowym
c) dynastię andegaweńską, kolorem zielonym
d) książąt i królów piastowskich w okresie rozbicia dzielnicowego, kolorem brązowym
e) dynastię jagiellońską, kolorem szarym
f) dynastię Wazów, kolorem fioletowym
g) władców elekcyjnych, kolorem czarnym
h) dynastię Romanowów, kolorem czerwonym
59. Jakiego państwa księciem był Fryderyk August I?
60. Krótko odpowiedz z uzasadnieniem: Dlaczego carowie rosyjscy w latach 1815 - 1917 tytułowali się również królami Polski?
..............................................................................................................................................................................
61. Podpisz poniższe wydarzenia właściwymi datami.
Chrzest Polski – .............................................................
Śmierć Mieszka I – .............................................................
Misja biskupa praskiego Wojciecha Sławnikowica – .............................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

75

Utworzenie pierwszego arcybiskupstwa w Gnieźnie – .............................................................
Zjazd gnieźnieński – .............................................................
I wojna polsko – niemiecka – .............................................................
II wojna polsko niemiecka (dwie daty) – .............................................................
III Wojna polsko niemiecka (dwie daty) – .............................................................
Pokój w Budziszynie – .............................................................
Koronacja na króla Bolesława Chrobrego – .............................................................
958, 966, 972, 983, 992, 997, 999, 1000, 1003, 1005, 1007, 1008, 1013, 1015, 1017 1018

62. Umieść na osi czasu te daty, które dotyczą wydarzeń wymienionych w p. 10.

950

960

970

980

1000

1010

1020 1030 1040

63. Uzupełnij tekst.
Bolesław Chrobry po pokoju w Budziszynie zagarnął na zachodzie ziemie 63.1. ...................., a na wschodzie 63.2. .................... . Po śmierci
Bolesława Chrobrego drugim królem Polski został 63.3. ...................., który w 1031 roku utracił na rzecz cesarza niemieckiego Henryka II 63.4.
...................., a na rzecz księcia ruskiego Jarosława Mądrego 63.5. .................... .
Grody Czerwieńskie, Mazowsze, Milsko i Łużyce, Mieszko II, Bezprym, Grody Czerwieńskie, Mazowsze, Milsko i Łużyce

W p. 64 - 66 wybierz prawidłową odpowiedź, dokańczając zdanie.
64. Po klęsce i ucieczce Mieszka II, w okresie rządów Bezpryma doszło do ludowych wystąpień, skierowanych przeciwko możnym i Kościołowi,
które nazywa się:
a) powstaniem ludowym

b) reakcją pogańską

c) buntem pogańskim

76

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

65. W latach 1034 – 1039 rządy Bezpryma upadły i zapanowała anarchia, czyli chaos, bezrząd i bezład w państwie wynikły na skutek:
a) silnych ośrodków władz regionalnych

b) zbyt silnych wpływów biskupów wzgl. króla

c) braku takiej władzy

d) słabości centralnej władzy

e) egoizmu elit społecznych

66. W 1039 roku z Węgier do Polski przybył syn Mieszka II, który odbudował kraj oraz przeniósł stolicę z Gniezna do Krakowa:
a) Bolesław Krzywousty

b) Kazimierz Odnowiciel

c) Kazimierz Wielki

67. Dopasuj właściwe pojęcia do podanych poniżej definicji:
sprzedawanie i kupowanie za pieniądze godności i stanowisk kościelnych oraz związanych z nimi dóbr i korzyści materialnych –
nadużywanie zajmowanego wysokiego stanowiska w Kościele polegające na faworyzowaniu krewnych i obsadzaniu nimi urzędów kościelnych –
klasztor benedyktyński założony w 910 r. –
nadawanie biskupstw i opactw –
idea stworzenia europejskiego państwa, zrzeszającego monarchie chrześcijańskie pod władzą cesarza –
obsadzenie biskupstwa lub opactwa przez władcę, czego symbolem było wręczenie biskupowi lub opatowi pastorału –
sformułowany przez papieża Grzegorza VII w 1075 r. zawierający zbiór zasad określających kompetencje papieża i wynikającą z nich przewagę
władzy papieskiej nad świecką –
pod murami toskańskiego zamku w tej miejscowości w 1077 r. stanął cesarz Henryk IV, by błagać papieża o wybaczenie i zdjęcie klątwy –
umowa między Państwem Kościelnym (dziś Watykanem), a innym państwem, regulująca stosunki między władzą świecką, a kościelną –
symonia, inwestytura duchownych, władza uniwersalna, nepotyzm, Cluny, Monte Cassino, inwestytura duchowna, konkordat, Dyktat papieski, Canossa

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

77

Ilustracja poniższa prezentuje rycinę, na której cztery kobiety składają hołd lenny cesarzowi Ottonowi III. Na podstawie tej ilustracji oraz
własnej wiedzy pozaźródłowej odpowiedz na pyt. 68 - 69.
68. Jakie regiony symbolizują cztery kobiety na rycinie?
..............................................................................................................................
69. Jak się nazywała i czego dotyczyła idea, której dotyczy rycina?
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
Na podstawie mapy obok oraz tej na następnej stronie, a także korzystając z własnej wiedzy,
odpowiedz na pytania 70 - 73.
70. Jakiego epizodu w dziejach Europy one dotyczą?
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
71. Scharakteryzuj ten epizod.
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................

78

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

72. Jaka była sytuacja polityczna państw krzyżowych w Syrii i Palestynie?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
73. Kto był potencjalnym sojusznikiem, a kto był wrogiem krzyżowców w Ziemi Świętej?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

79

80

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Podpowiedź do p. 70 – 73. Wykorzystaj koniecznie!!!
Turcy Seldżuccy, krzyżowiec, krucjata, Urban II w Clermont roku 1095, I krucjata 1097 r., zdobycie Jerozolimy w 1099 r., ostatnia twierdza krzyżowców Akka w 1291 r.,
zdobycie Konstantynopola, wyprawa dziecięca, fanatyzm religijny, Bizancjum, Saladyn, Ryszard Lwie Serce, Konstantynopol, bogactwa: złoto, ziemia, przyprawy korzenne,
jedwab

74. Które zdania są prawdziwe, a które fałszywe? Jeśli zdanie jest fałszywe, zaznacz obok niego – F (fałsz), a jeśli prawdziwe – P (prawda).
Następnie popraw te, które uznasz za fałszywe w ramkach.
a) Genueńczyk Vasco da Gama dopłynął do wybrzeży Haiti i Kuby w 1492 roku.
b) W latach 1519 – 1522 Ferdynand Magellan jako pierwszy podjął próbę opłynięcia dookoła świata.
c) Krzysztof Kolumb, opływając Afrykę, dopłynął do Indii w 1498 roku.
d) John Cabot dopłynął w 1497 roku do Labradoru i Nowej Fundlandii.
e) Na początku XVI wieku Pedro Alvarez Cabral odkrył Meksyk.
f) Hiszpanie i Anglicy zawarli traktat w Tordesillas, podzieliwszy świat na swoje wpływy.
75. Ile upłynęło lat od chrztu Polski przez Mieszka I do koronacji na króla Bolesława Chrobrego?
..............................................................................................................................................................
76. Jak miała na imię matka
a) Bolesława Chrobrego?

...............................................................................

b) Mieszka II?

...............................................................................

77. Kto zamordował krakowskiego biskupa Stanisława Kostkę?
a) Kazimierz I Odnowiciel

b) Bolesław Chrobry

c) Bolesław Śmiały

d) Bolesław Krzywousty

78. Kto zjednoczył Polskę po jej rozbiciu dzielnicowym z 1138 roku?
a) Władysław Łokietek

b) Kazimierz Wielki

c) Przemysł II

d) Wacław II Czeski

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

81

79. Ile lat panowała w Polsce królowa Jadwiga?
..............................................................................................................................................................
80. W którym roku i od kogo Zygmunt I Stary mógł przyjąć hołd lenny?
..............................................................................................................................................................
81. Jak się nazywała ukochana królowa Zygmunta Augusta?
..............................................................................................................................................................
82. Przyporządkuj podane postacie do poniższych bitew.
Władysław Jagiełło

Bitwa pod Płowcami

Władysław Łokietek

Bitwa pod Warną

Władysław Warneńczyk

Bitwa pod Grunwaldem

Jan Kazimierz

Bitwa pod Wiedniem

Jan Sobieski

Bitwa pod Beresteczkiem

83. Kogo symbolizowały „czarne orły” w Traktacie trzech czarnych orłów z 13 grudnia 1732 roku?
..............................................................................................................................................................
84. Jaką tajną umowę zawarły państwa "czarnych orłów", która dotyczyła ich polityki wobec Rzeczpospolitej Obojga Narodów?
..............................................................................................................................................................
85. W jaki sposób, kto i kiedy zdobył krzyżacki Malbork?
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
86. Wyjaśnij pojęcia związane z szlacheckimi zwyczajami i prawami, które zaistniały w Rzeczpospolitej szlacheckiej:
wojna kokosza –

...............................................................................

rokosz –

...............................................................................

konfederacja –

...............................................................................

Sejm Niemy – ...............................................................................

82

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

krajczy –

...............................................................................

łowczy –

...............................................................................

stolnik i podstoli –

...............................................................................

husaria –

...............................................................................

cześnik i podczaszy – ...............................................................................

podkomorzy – ...............................................................................

87. Uzupełnij tabelkę.
Rok

Miejsce wydania

1228 Cienia

Treść
"zachowanie praw słusznych i godnych podług rady biskupów i baronów...

Nadawca przywileju
Władysław III Laskonogi

wykluczając uciski i nienależne podatki"
1355 Buda

1374

Ludwik Węgierski

Piotrków

Władysław II Jagiełło

Czerwińsk

Władysław II Jagiełło

Jedlnia i Kraków

„Nemine captivabimus nisi iure victum” – nietykalność osobista szlachty bez
wyroku sądu

Cerekwica i Nieszawa

1456 Korczyn

Kazimierz IV Jagiellończyk

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

83

1493

Jan I Olbracht

1496

Jan I Olbracht

1501 Mielnik

Królewska władza realna w rękach senatorów, a król - przewodniczącym senatu
- a niewykonywanie poleceń senatu legitymizowało bunt przeciwko królowi.

1504 Piotrków

Aleksander Jagiellończyk

1505 Radom

Aleksander Jagiellończyk

Toruń

1520 Bydgoszcz

Odrabianie pańszczyzny przez chłopów przez 1 dzień w tygodniu, swoboda

1538

żeglugi na Wiśle, ograniczenie praw sądów miejskich w sprawach z udziałem
szlachcica oraz zakaz usuwania szlachty z urzędów przez króla

88. Uzupełnij tabelkę o pacta conventa poszczególnych królów elekcyjnych:
Data

Miejsce

1573 Kraków

Monarcha

Warunki szczególne

Wykonanie postanowień

Henryk Walezy

1576 Meggesz Stefan Batory

Częściowe, zgodnie z rozejmem w Jamie Zapolskim

84

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

1632 Kraków

Władysław Waza

Przeczytaj tekst źródłowy, a następnie odpowiedz na pytania 89 - 91.
My, Rady Stanu, szlachta i rycerstwo królestwa Polskiego, narodów tak polskiego, jako i litewskiego, niemniej z Rusi. Prus, Żmudzi, Mazowsza, Inflant. tudzież ze
wszystkich innych prowincji i ziem do tej Rzeczypospolitej należących, to sobie głównie niniejszym pismem, czyli dyplomem, zastrzegamy, aby przyszły nasz książę i pan
świeżo przez nas obrany był obowiązanym dać nam przywilej, czyli pismo, przez które by niżej wyrażone artykuły zawierające w sobie pewne nasze prawa i prerogatywy,
zostały uznane i zatwierdzone, a to w sposób następujący:
1. Iż za żywota naszego my i potomkowie nasi, królowie polscy i ciż, wielkie książęta Litewskie, Ruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Kijowskie, Wołyńskie, Inflanckie i innych
państw, nie mamy mianować ani obierać jakiego, składać żadnym sposobem ani kształtem wymyślonym, króla, na państwo sukcesora naszego sadzać, a to dlatego, aby
zawdy wiecznymi czasy po zejściu naszym i potomków naszych wolne obieranie zostało wszem stanom koronnym; dla czego i tytułu dziedzica używać nie mamy ani
potomkowie nasi, królowie polscy.
2. A iż w tej zacnej Koronie narodu polskiego i litewskiego, ruskiego, inflanckiego i innych niemało jest różnowierstwa, przestrzegając na potem jakich sedycyj i tumultu, z
tej przyczyny rozerwania albo niezgody w religii, warowali to sobie niektórzy obywatele korony konfederacją osobliwą, że w tej mierze w sprawie religii mają być w pokoju
zachowani, którą my obiecujemy trzymać w pokoju czasy wiecznymi.
3. A w sprawach koronnych, które się dotykać będą osoby naszej i dostojeństwa naszego, poselstw do krajów cudzych wysyłanych i cudzych także poselstw słuchania i
odprawowania, wojsk jakich albo żołnierzów zbierania albo przyjmowania, my i potomkowie nasi nic zaczynać i czynić nie mamy bez rady rad koronnych obojga narodu,
spraw sejmowi należących w niczym nie naruszając; a wszakoż te poselstwa, które by się Rzeczypospolitej nie dotykały a mogły być wedle czasów i potrzeb odprawowane.
4. O wojnie albo ruszeniu pospolitym nic zaczynać nie mamy, mimo pozwolenie Sejmowe wszech Stanów, ani za granice Koronne obojga narodu Rycerstwa Koronnego
wojennym obyczajem wywodzić żadnym sposobem, ani prośbą naszą Królewską, ani płaceniem piąci grzywien super hastiem, My i Potomkowie nasi Królowie Polscy nie
mamy i słowem naszym Królewskim przyrzekamy. Wszakże jeślibyśmy za uchwałą Sejmową ruszenie pospolite uczynili, jednak nie dłużej mamy dzierżeć poddanych
naszych na miejscu tam kędy im wiciami ostatecznymi, to jest listy wojennymi, czas i miejsce oznaczemy jeno dwie niedzieli. A jeślibyśmy za pozwoleniem wszech Stanów

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

85

za granice poddane swe wywieść chcieli, a oni Nam tego dobrowolnie dozwolili, tedy na każdego z osobna jednego, żadnej osoby nie wyjmując, także i szlachcica pieszego
wojnę służyć powinnego, powinniśmy im dać niż się z granic ruszymy po piąci grzywien, a nie mamy ich dłużej trzymać na żołdzie tych piąci grzywien jeno ćwierć roku,
rozdziału żadnego na części wojsk, tak wielkiego jako i małego nie czyniąc między nimi. A jeślibyśmy ich do dwu niedziel nie ruszyli za granice, tedy przy nas dłużej trwać
nie będą powinni. A czasu wojny będziemy potrzeby wszytkie kosztem swym odprawować, jako działa, prochy, puszkarze, draby i straż wszelaką.
5. Granice Koronne obojga narodu i wszystkich Państw do Korony należących, od wtargnienia nieprzyjaciela wszelakiego, obroną opatrować nakładem naszym mamy i
powinni będziemy i Potomkowie nasi, zostawując kwartę w mocy, wedle statutu Polskiego.
6. Często się też to przytrafiać może, iż między tak wielą Senatorów, sentencje, zdania, i rozumienia być mogą różne, a nie na wszem zawżdy zgodne w sprawach wszelakich,
przeto My i Potomkowie nasi, władzą swą nie konkladować nic mamy, ale się co najpilniej starać, abyśmy wszystkie do jednej sentencji przywieść mogli, uważając wszystkie
wywody ich, które by się z prawem, wolnościami pospolitemi i z większym pożytkiem Rzeczyposp. pokazowały, a któreby wolnościom, prawom i swobodom wszystkim
Państwom nadanym przeciwne nie były. A jeślibyśmy ich do jednej a zgodnej sentencji przywieść nie mogli, tedy przy tych konkluzja nasza zostawać ma, którzy by się
nabliżej ku wolnościom, prawom a zwyczajom, wedle praw każdej Ziemi i dobremu R.P. skłaniali.
7. Okrom spraw Sejmowych, które się zwykłym obyczajem z wiadomością i przyzwoleniem wszech Stanów odprawować mają, gdyż to jest rzecz pewna i doświadczona, iż
sama jedna Osoba Królewska, a tak wielkich Państw tego Królestwa, wszytkim sprawom zdołać nie może, zaczym by i w nierząd i w niebespieczeństwo Korona wpaść
mogła. Przeto ustawiamy i za wieczne prawo mieć chcemy, aby każdego Sejmu Walnego naznaczeni i mianowani byli z Rad Koronnych osób szesnaście, tak z Polski jako i z
Litwy i innych Państw do Korony należących, z wiadomością wszech Stanów ku innym urzędnikom Koronnym Polskim i Litewskim, którzyby przy Nas ustawicznie byli,
przestrzegając osoby i dostojeństwa naszego, wolności pospolitej, bez których rady i wiadomości nic My i potomkowie nasi czynić nie mamy ani będziemy mogli w sprawach
potoczych ( nie wzruszając nic Sejmowych. ) A ci Panowie będą powinni przestrzegać, aby we wszystkich sprawach nic się nie działo contra deputatem nostram i przeciw
prawu pospolitemu, z czego potym będą powinni respondować na Sejmie Walnym blisko przyszłym.
8. A wszakże każdemu z Panów Rad Senatorów, przyjechać do Nas ilekroć który raczy i obecnie mieszać wolno ma być i do tej sprawy i do każdej innej, jako Rady
przypuszczamy i o wszystkim radzić i wiedzieć powinni będą. Także ci Deputaci nic przed żadnym z nich mieć nie będą więcej, okrom tego, iż już oni do czasu swego
obecnie powinni będą mieszkać przy Nas. Nie zaniechywając obyczaju starego opisowania listy naszemi ad Consiliarios absentes, gdy się co takiego trafi, naznaczenie tych
Senatorów na Sejmie ma być zaraz osób 16, na każde pułroka osób 4, jeden z Biskupów, jeden z Wojewod, a dwa z Kasztelanów, a mają iść koleją jako w Radzie siedzą.
A jeśliby który w swej kolei zostać nie chciał, albo per aliquod legale impedimentum nie mógł, aby się zaraz tenże na Sejmie opowiedział a inszy ex ordine na jego miejsce
necesario naznaczony był; a ci mają mieć opatrzenie ze skarbu naszego, i potomków naszych. Biskupi z Ruskich krajów, i inni świeckiego stanu Senatorowie, każdy na swe
pułroka po piąci set złotych, a panowie duchowni krajów Polskich tego nie potrzebują, gdyż są dobrze opatrzeni.

86

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

9. Sejm walny koronny we dwie lecie najdalej być ma składan, a gdzie by tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczypospolitej, tedy za radą panów Rad obojga państwa
jako czas i potrzeba Rzeczypospolitej przynosić będzie, powinni go składać będziem, a dłużej go dzierżyć nie mamy, najdalej do sześciu niedziel. A przed takowymi sejmy w
Polsce, wedle zwyczaju, a Litwie wedle statutu Wielkiego Księstwa Litewskiego sejmiki powiatowe być mają, jako w Kole i w Korczynie sejmik sławny bywa, także w
Litwie i w Wołkowysku główny sejmik być ma; na które sejmiki przez posły swe potrzeby przypadłe zwykłym obyczajem oznajmiać mają.
10. Obiecujem też słowem naszym Królewskim, iż My i Potomkowie nasi, sygnetu żadnego używać nie mamy, ani pieczęci osobnej w sprawach Rzeczypospolitej
należących, tamintra quam extra Regnum, jeno Koronnych pieczęci, które przy Kanclerzach i Podkanclerzach są, tak Polskich, jako i Litewskich.
11. Urzędy Koronne obojga narodu w całości zachowane być mają, także i Dworskich urzędów umniejszać i zatłumiać nie mamy, ale owszem ludziom statecznym, godnym, i
zasłużonym, obojga narodu, a nie obcym, gdybykolwiek wakowały, powinni będziem dawać.
12. Aby wątpliwość żadna około gruntów szlacheckich nie była, wolne zawżdy ze wszemi pożytkami które by się kolwiek na ich grunciech pokazowały; też i kruszcze
wszelakie, i okna solne, zostawać mają, a My i Potomkowie nasi przekazywać im nie mamy czasy wiecznemi, wolnego używania.
13. Także obiecujemy iż wykładów nie przypuścimy, ani wywodów żadnych z prawa obcego, ani daniny z Przodków naszych dóbr prawem dziedzicznym nadanych, aby
miały być za lenna poczytane, tylko na których by stało mianowicie, że są nadane iure feudali.
14. Starostowie pogranicznych i sądowych zamków i miast głównych, także i miasta główne które Starostów nie mają, przysięgać Królowi i Królestwu mają, iż tempore
Interregni, zamków i miast spuszczać nie mają ku szkodzie Rzeczypospolitej nikomu inszemu, jeno Królowi wolnie za zezwoleniem wszech obranemu i koronowanemu, pod
utraceniem poczciwości, gardła, i majętności.
15. Korona Królestwa Polskiego, ma być w Skarbie Koronnym w Krakowie chowana przez Pana Podskarbiego Koronnego, za pieczęciami i kluczami Senatorów tych, to jest:
Kasztelana Krakowskiego, Poznańskiego, Wileńskiego, Sandomierskiego, Kaliskiego i Trockiego, którzy jej otwarzać nie mają, jeno za zezwoleniem wspólnym wszech Rad
Koronnych i Stanów. A wszakoż niebytność którego z nich, przez chorobę abo inne legale impedimentum przekazać nie ma spólnego zezwolenia, owszem absens za
obwieszczeniem innych Senatorów, powinien tamże klucz swój do innych kolegów przysłać. A jeśliby którego śmierć zaszła, tedy inni kolegowie praesentes moc mają zamek
jego otworzyć i pieczęć odeprzeć.
16. Sprawiedliwość pospolitą sądową niektóre kraje Korony Polskiej sobie zwoliły, zdejmując ją z osoby naszej, czego My im dozwalamy i hamować nie mamy, z tym
dokładem, że innym którzyby chcieli także u siebie postanowić, wolno być ma zawżdy; a poprawa jej ma być wolna za spólnym ich dozwoleniem.. I jeśliby się im zdało zasię
ją na osobę naszą Królewską włożyć, tedy ją powinni będziem na się przyjąć, My i Potomkowie nasi. Także też Panowie, Rady wszystkie i Stany Wielkiego Xięstwa
Litewskiego i Ziem, Wołyńskiej, Kijowskiej, Bracławskiej, które się prawem Litewskim sądzą, to tymże sposobem postanowili iż do Sejmu przyszłego, na Koronację naszą
złożonego, praw swych poprawić i obyczaj sprawiedliwości między sobą postanowią i na co się większa część tych, którzy się prawem Litewskim sądzą zgodzi, to My
wszystko przy Koronacji naszej poprzysiądz powinni będziemy i na potem także praw swych i sądów poprawować im będzie wolno zawżdy.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

87

17. Osobliwie to warujemy, iż podatków, ani poborów żadnych na imionach naszych Królewskich i Rad Duchownych, także ceł nowych na miastach naszych w Polszcze i w
Litwie i we wszystkich Ziemiach do Korony należących, składać i postanawiać nie mamy bez dozwolenia wszech Stanów na Sejmie Walnym. Ani też monopolia rzeczy tych,
które z Państw Koronnych, tak Polskich jako Litewskich pochodzą, ustawiać dopuścić nie mamy.
18. A iż na małżeństwie naszym wiele R.P. należy, tedy obiecujemy i przyrzekamy zasię i za Potomki nasze Króle Polskie, nigdy nic nie stanowić, ani przedsiębrać około
małżeństw naszych, mimo wiadomości i przyzwolenia Rad Koronnych obojga narodu. A okrom takowych przyczyn które pismem i słowem Bożym są wyrażone, żadnych
okazji do niemieszkania powinnego w małżeństwie, albo do rozwodu, szukać sobie nie będziemy.
20. To wszystko, co by jednokolwiek jeszcze wolności i praw swych stany koronnego obojego narodu nam przy koronacji podali, przyjmujemy i przyjąć mamy poprzysiąc i
utwierdzić i na potomne czasy wiecznie trzymać, wypełniać powinni jesteśmy i obiecujemy pod wiarą i przysięgą naszą jako słowem naszym, przyrzekamy, utwierdzamy,
umacniamy na wieczne czasy.
21. A jeśliby (czego Boże uchowaj) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycjom wykroczyli albo czego nie wypełnili, tedy obywatele koronni obojga narodów
od posłuszeństwa i wiary nam powinien wolne czynimy i panowania.
Stanowiono i pisano to wszystko przez rady koronne obojga narodu, rycerstwo i stany wszech państw do Korony należących, na sejmie elekcyjnym pospolitym pod
Warszawą przy wsi Kamieniu dnia dwunastego miesiąca maja roku Bożego 1573.
Źródło: Artykuły Henrykowskie podpisane przez króla Henryka Walezjusza .

89. Jakie zobowiązania przyjął na siebie pierwszy król elekcyjny Rzeczpospolitej? /wymień co najmniej z dziesięć/
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
90. Gdzie i kiedy podpisano artykuły henrykowskie przez Henryka Walezego?
.........................................................................................................................................................................................................................................
91. Wobec kogo, tj. przed kim, król elekcyjny składał swoje zobowiązania w niniejszym dokumencie?
.........................................................................................................................................................................................................................................

88

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

92. Uzupełnij tabelkę.
Religia

Katolicyzm

Przywódca religijny

papież

Poglądy religijne

Państwa, w których

Rok pojawienia się

dominowała dana religia

danej religii

Wiara w dogmaty.

318 r. n. e.

Wiara i dobre uczynki konieczne do zbawienia.
7 sakramentów.
Kult Maryi i świętych.
Dogmat o Trójcy Świętej.
Ogromna władza papieża i kurii rzymskiej.
Luteranizm

Jan Kalwin

Anglikanizm

Ulrich Zwingli

Szwajcaria

Jan Hus

Czechy

Anglia

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

89

93. Przyporządkuj podane uczelnie do zdań im odpowiadających:
Bolonia

Najstarszy w Rosji.

Sorbona

Najstarszy w Europie Środkowej.

Oksford

Rywalizuje z Cambridge.

Cambridge

Najstarszy w Niemczech.

Padwa
Coimbra

Rywalizuje z Oksford.
Najstarszy w Skandynawii.

Praga

Najstarszy w Polsce.

Kraków

Sławny w Portugalii.

Moskwa

Centrum filozofii i teologii europejskiej w Paryżu.

Erfurt
Uppsala

Najstarszy uniwersytet w Europie.
Jeden z najważniejszych uniwersytetów we Włoszech.

94. W jakich państwach rządziły podane poniżej dynastie?
Andegaweni –

............................................................................... Burboni –

...............................................................................

Habsburgowie –

............................................................................... Hohenstaufowie –

...............................................................................

Hohenzollernowie – ............................................................................... Luksemburgowie –

...............................................................................

Piastowie –

............................................................................... Jagiellonowie –

...............................................................................

Merowingowie –

............................................................................... Karolingowie –

...............................................................................

Plantageneci –

............................................................................... Rurykowicze –

...............................................................................

Romanowowie –

............................................................................... Tudorowie –

...............................................................................

Wazowie –

............................................................................... Wettynowie –

...............................................................................

Państwa: Polska, Węgry, Ruś, Rosja, Anglia, Francja, Szwecja, Saksonia, państwo Franków, Germania, Czechy, Litwa, Prusy, Rumunia, Królestwo Sycylii, Szwabia,
Niderlandy, Hiszpania, kraje niemieckie, Neapol.
(wymienione państwa mogą się powtarzać wielokrotnie)

90

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

95. Sztuki wyzwolone dzieliły się na Trivium i Quadrivium. Przyporządkuj nauki, które do każdego z nich przynależały.
Trivium –

...............................................................................

Quadrivium –

...............................................................................

Nauki: arytmetyka, gramatyka, geometria, muzyka, retoryka, astronomia, dialektyka.

96. Dlaczego Marcin Luter w 1517 roku przybił 95 tez do bram katedry w Wittemberdze?
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
97. Przeanalizuj drzewo genealogiczne i ustal pokrewieństwo:
a) Edwarda II z Filipem VI
b) Izabeli, żony Edwarda II z Filipem z Nawarry
c) Karola II z Edwardem III

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

91

98. Na podstawie poniższych ilustracji odpowiedz, dlaczego wojna domowa w latach 1455 – 1485 nazywana jest „wojną dwóch róż”?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

92

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Róża Tudorów

Róża Lancasterów

Róża Yorków

99. W inspiracji do ilustracji obok opowiedz własnymi słowami niczym trubadur historię wojny dwóch róż.

......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
Bitwa pod Bosworth autorstwa Filipa Jakuba Loutherbourga Młodszego (1740 - 1812)

100. Uporządkuj zakony, zaczynając od tego, który powstał najwcześniej: Krzyżacy, Joannici, Jezuici, Templariusze.
.............................................................................................................................
101. Który władca zatrzymał ofensywę arabską pod Poitiers w 732 r. n. e.?
a) Karol Młot

b) Karol Wielki

c) Justynian Wielki

d) Jan bez Ziemi

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

102. Kiedy koronowano na cesarza rzymskiego Karola Wielkiego? (podaj dzień, miesiąc i rok)
.............................................................................................................................
103. W którym roku wydano pierwszą książkę wydaną drukiem przez Jana Gutenberga w Europie?
.............................................................................................................................
104. Jaki tytuł nosiła książka, o której mowa w pytaniu 103?
.............................................................................................................................
Na podstawie dwóch map poniżej odpowiedz na pytania 105 - 106.

93

94

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

105. Czym była Hanza i jakie miasta do niej należały? (wymień co najmniej 5 miast)
...................................................................................................
...................................................................................................
106. Wymień co najmniej 3 polskie miasta, które niegdyś należały do Hanzy.
...................................................................................................
Na podstawie mapy obok oraz własnej wiedzy odpowiedz na pyt. 107 - 111.
107. Czym był Lewant i jakie kraje do niego należały?
............................................................................................................................................
108. Dlaczego w/w kraje nazywano Lewantem? Jakim bogactwem czy dobrem
dysponowały?
.....................................................................
......................................................................

109. W Turcji mianem Wenecjan i Genueńczyków określa się mianem "levanten". Jak sądzisz dlaczego?
..........................................................................................................................................................
110. Jakie znaczenie handlowe miało położenie krajów Lewantu dla Europy?
..........................................................................................................................................................
111. Podaj dwa główne miasta włoskie, które zdominowały w średniowieczu handel lewantyński
..........................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

95

112. Podkreśl to państwo słowiańskie, które uznaje się za najstarsze: Królestwo Boza, Państwo Samona,
Raszka, Związek Obodrzycki, Wielkie Morawy, Państwo Przemyślidów, Ruś Kijowska.

113. Zaznacz na mapie obok wymienione w pyt. 112. państwa słowiańskie.
114. Uzupełnij tabelkę o: Kastylia, Burgundia, Bretania, Bretania, Kastylia, Szkocja, Genua, Majorka, Czechy,
Portugalia, Flandria, Nawarra, Luksemburg, Rzesza Niemiecka, Akwitania, Aragonia, Hainaut.
Tło konfliktu
W

XIII

Sprzymierzeńcy Francji

wieku

narastała

Sprzymierzeńcy Anglii

wzajemna

wrogość między władcami Francji i

..............................

..............................

Anglii. Spór toczył się o posiadłości
angielskie na kontynencie europejskim.
Królowie

angielscy

z

..............................

dynastii

.............................

Plantagenetów w latach 1154 - 1204
kontrolowali
francuskich

jako

wasale

Turenię,

królów

..............................
.............................

Andegawenię,

Poitou, Maine, Normandię i Akwitanię.

..............................

W 1202 roku Filip II skonfiskował
ziemie Jana I i wybuchła wojna. Z tej
samej

przyczyny

wybuchały

.............................

..............................

wojny

między Filipem IV a Edwardem I w 1294

............................
..............................

r. i w 1324 między Karolem IV a
Edwardem II. Żona tego ostatniego,
Izabela, przejęła władzę w Anglii w 1327

...........................

............................

..............................
.............................

i rządziła jako regentka w imieniu
swojego syna Edwarda III, który 3 lata
później

rościł

sobie

posiadłości we Francji.

pretensje

do

.............................

96

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

115. Uzupełnij tabelkę, dotyczącą historii wojny stuletniej.
Pierwsza faza wojny (1337 - 1360)
Wojna w Akwitanii (1337 - 1339)

Przyczyny

Bitwa

Postacie

Kampania chevauchée (1337)

Karol IV, poprzednik Filipa VI

Nad rzekami Garonna i Dordogne

Filip VI, król Francji

(1338)

Edward III, król Anglii

Antwerpia (1338)

Ludwik IV Bawarski

Amiens (1338)

Hrabia Foix

Jersey (1338)
Guernsey (1338)
Southampton (1338)
Le Treport (1339)

Wojna w północnej Francji (1339)

Cambrai

Filip VI, król Francji

Oise

Edward III, król Anglii

Buironfosse

Kampania Edwarda III (1340)

Sluys

Edward III, król Anglii

Cambrai

Robert d'Artois
Filip VI, król Francji
Joanna III Burgundzka

Wojna domowa w Bretanii (1341 - 1342)

Tournai (1341)

Edward III, król Anglii

Crecy (1346)

Dawid II Bruce, król Szkocji
Jan III Dobry, książę Bretanii
Jan IV Bretoński

Skutki

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Przyczyny
Druga faza wojny (1369 - 1389)

Trzecia faza wojny (1412 - 1428)

97
Bitwa

Postacie

La Rochelle (1372)

Karol V, król Francji

Roosebeke (1382)

Edward III, król Anglii

Azincourt (1415)

Henryk V, król Anglii

Podbój Normandii (1417 - 1419)

Karol VI Szalony, król Francji

Skutki

Cravant (1423)
Verneuil (1424)
Podbój Maine (1425 - 1428)

Czwarta faza wojny (1429 - 1453)

Orlean (1429)

Joanna d'Arc

Patay (1429)

Karol VII, król Francji

Pays de Caux (1435)

Henryk VI, król Anglii

Paryż (1436)

116. Co stało się pretekstem do konfliktu zbrojnego, zwanego później "wojną stuletnią", na Île de la Cité w
pobliżu Sainte-Chapelle

(zamek przedstawiony jest na ilustracji obok)?

98

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

117. Na podstawie ilustracji obok scharakteryzuj podstawowy rynsztunek słowiańskiego wojownika
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

118. Podpisz mapę zamieszczoną obok:
..........................................................................................................
..........................................................................................................
..........................................................................................................
119. O jakich czasach opowiada mapa zamieszczona obok?
..........................................................................................................
..........................................................................................................
120. Wyjaśnij pojęcie "niewola awiniońska". Z czym ci się ona
kojarzy?
..........................................................................................................
..........................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

99

121. W okresie 1309 - 1348 papieże rezydowali w hrabstwie Venaissin. Gdzie znajdowało się to hrabstwo?
a) Tuluza

b) Gaskonia

c) Marsylia

d) Prowansja

122. Który z papieży, słuchając napomnień św. Katarzyny Sieneńskiej, powrócił do Rzymu w 1377 i zakończył tym samym okres niewoli
awiniońskiej?
a) Benedykt XII

b) Grzegorz XI

c) Urban V

d) Klemens VI

123. Który papież był pierwszym, który przeniósł się z Kurią z Rzymu do Awinionu?
a) Klemens V

b) Klemens VI

c) Urban V

d) Innocenty VI

124. Ilustracja obok przedstawia pałac papieski w Awinionie. Jaki styl architektoniczny reprezentuje?
a) romański

b) gotycki

c) barokowy

d) klasycystyczny

125. Uzasadnij swoją odpowiedź z pyt. 124.
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
Tekst źródłowy A:
(...) Był potężnie zbudowany, wysokiej postury, ale nie przekraczał słusznych proporcji, głowę miał okrągłą, oczy wielkie i bystre, nos nieco zbyt długi, włosy piękne, a twarz
przyjemną i wesołą.
(...) Był zdolnym mówcą, mówił płynnie i potrafił z doskonałą jasnością wyrazić wszystko, co zechciał. Opanował nie tylko mowę ojczystą, lecz uczył się też pilnie języków
obcych. Między innymi po łacinie mówił tak, jakby była jego własnym językiem, po grecku natomiast bardziej rozumiał, niż potrafił się sam wysłowić. (...) Uczył się
rachunków i z wielką ciekawością śledził ruchy ciał niebieskich.

Einhard, "Biografia Karola Wielkiego"
126. Na podstawie tekstu źródłowego A przedstaw postać Karola Wielkiego własnymi słowami.
.................................................................................................................................................
127. Na podstawie tekstu źródłowego A przedstaw zainteresowania Karola Wielkiego.
.................................................................................................................................................

100Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
Tekst źródłowy B:
(...) Mieszkają w nędznych chatach, rozsiedleni z dala jedni od drugich, a przeważnie każdy zmienia kilkakrotnie miejsce zamieszkania. Stając do walki, na ogół pieszo idą na nieprzyjaciela,
mając w ręku tarczę i oszczepy, pancerza natomiast nigdy nie wdziewają. Niektórzy nie mają ani koszuli, ani płaszcza, lecz jedynie długie spodnie (...) i tak stają do walki z wrogiem (...)
Wszyscy są rośli i niezwykle silni, a skóra ich i włosy nie są ani bardzo białe, ani zdecydowanie ciemne, lecz wszyscy są rudawi. Życie wiodą twarde i na najniższej stopie (...) i stale są okryci
brudem.

Prokopiusz z Cezarei, "Słowianie"
128. Na podstawie tekstu źródłowego B odpowiedz na dwa pytania:
a) Jak wyglądali i gdzie mieszkali Słowianie?
.................................................................................................................................................
b) Podkreśl te części uzbrojenia, którym dysponowali Słowianie: kolczuga, hełm, oszczep, miecz, tarcza, płaszcz, długie spodnie, koszula
129. W roku 1226 Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków do swojego księstwa, aby:
a) pomogli mu rozprawić się z swoimi rywalami w walce o tron

b) bronili jego ziem przed pogańskimi Prusami

c) podjęli wyprawę krzyżową na Prusy w jego imieniu

d) byli jego najemnikami w drużynie książęcej

Tekst źródłowy C:
(...) Ten król ponad wszystkich książąt polskich dzielnie rządził Rzeczpospolitą, albowiem jak drugi Salomon wyniósł dzieła swoje, budując miasta, domy i grody (...) . Wszystkie te miasta i
zamki opatrzył bardzo silnymi murami, budowlami i wieżami wyniosłymi, głębokimi fosami i innymi fortyfikacjami na ozdobę królestwa, a ku bezpieczeństwu i schronieniu narodu polskiego.
Za panowania bowiem tego króla powstało w lasach, gajach i na karczowiskach drugie tyle miast i wsi, ile przedtem było w królestwie polskim. Ozdobiony koroną królewską, rządził po męsku i
pożytecznie państwem i narodem od Boga sobie powierzonym (...) miłował pokój, prawdę i sprawiedliwość . Był to najtroskliwszy opiekun i obrońca dobrych i sprawiedliwych, bardzo srogi zaś
prześladowca złych, rozbójników, gwałtowników i potwarców (...) których dosięgnął, kazał piętnować na obliczu rozpalonym żelazem. Za jego czasów też żaden możny pan lub szlachcic nie
odważył się wyrządzić krzywdy biednemu, lecz wszystko wedle wagi sprawiedliwości było załatwiane. Ponieważ zaś w królestwie odbywały się sądy na podstawie dawnych zwyczajów, a
raczej przekupstwa przy różni wyroki rozmaicie zmieniając, liczne przeprowadzali krzywdy i potwarze, przeto król dbały o sprawiedliwość zwołał z całego królestwa polskiego prałatów i
szlachetnych baronów, a odrzuciwszy wszelkie zwyczaje przeciwne prawu i rozumowi, za wspólną zgodą tychże prałatów i baronów, kazał spisać ustawy zgodne z prawem i rozumem dla
przestrzegania po wsze czasy, na ich podstawie sprawiedliwość każdemu miała być równo wymierzona (...)

Kronika Janka z Czarnkowa

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

101

130. Na podstawie tekstu źródłowego C odpowiedz na dwa pytania: a) Jakie były cele polityczne Kazimierza Wielkiego?
.................................................................................................................................................
b) Krótko scharakteryzuj króla, o którym mowa w kronice Janka z Czarnkowa.
.................................................................................................................................................
131. Jaka dynastia zasiadała na polskim tronie po wymarciu Piastów?
a) Andegawenowie

b) Jagiellonowie

c) Przemyślidzi

d) Luksemburgowie

132. Kto był pierwszym królem Franków?
a) Karol Młot

b) Karol Wielki

c) Lothar

d) Chlodwig

133. Jak nazywał się władca niemiecki, który doprowadził do odnowienia cesarstwa?
a) Henryk I

b) Otton I

c) Otton II

d) Otton III

134. Jaką monarchię nazywamy elekcyjną? .................................................................................................................................................
135. W którym roku Otto I ogłosił w Rzymie edykt o cezaropapizmie?
a) 796

b) 965

136. Wyjaśnij pojęcie cezaropapizmu.

c) 962

d) 988

.................................................................................................................................................

137. Dopasuj definicje do pojęć wg przykładu:
Hołd lenny

ceremonia w czasie, której przekazywano lenno

Feudalizm

grupa ludzi posiadająca te same prawa i obowiązki

Stan

majątek ziemski oddawany w dzierżawę

Senior

człowiek, który otrzymywał ziemię

Lenno

system społeczno-gospodarczy, oparty o wielką własność ziemską

Wasal

człowiek, który oddawał lenno w dzierżawę

Suweren

przywilej polegający na rezygnacji przez władcę z części praw np. sprawowania sądów, pobierania podatków itp.

Immunitet

król, który był najwyższym seniorem i nikomu nie składał hołdu

102Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
138. Na czym polegał uniwersalny charakter władzy cesarskiej i papieskiej w średniowieczu?
.................................................................................................................................................
139. Grzegorz VII wydał dokument zwany "dyktatem papieskim", na mocy którego świeccy władcy włącznie z cesarzem musieli podporządkować
się papieżowi. Jak się nazywała ta doktryna?
a) cezaropapizm

b) papocezaryzm

140. Zaznacz dwie poprawne odpowiedzi. Jakie reformy wprowadzono w kościele w XVII wieku?
a) celibat wśród kleru

b) wybór papieża przez konklawe

c) reforma Kurii rzymskiej

d) wzmocnienie dyscypliny wśród kleru

141. Jaki był wynik walki o uniwersalizm?
.................................................................................................................................................
142. Który papież w 1095 roku zainicjował krucjaty?
a) Urban II

b) Innocenty IV

c) Klemens V

d) Grzegorz VII

b) 7

c) 5

d) 3

143. Ile było krucjat?
a) 9

143. Podpisz okresy właściwymi wyprawami krzyżowymi, a następnie odpowiedz na pytania, sugerując się odpowiedziami w punktach a - g.
a) 1096 – 1099

.............................................

b) 1147 - 1149

.............................................

c) 1189 - 1192

.............................................

d) 1202 - 1204

.............................................

e) 1217 - 1221

.............................................

f) 1248 - 1250

.............................................

g) 1270

.............................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

103

143.1. W jakich latach miała miejsce wyprawa dziecięca?
143.2. Podczas której wyprawy krzyżowej powstało Królestwo Jerozolimskie?
143.3. W jakich latach walczyli ze sobą Ryszard Lwie Serce z Saladynem?
143.4. Którą wyprawę krzyżową poprowadził cesarz Fryderyk I Rudobrody, zwany Barbarossą?
143.5. W jakich latach krzyżowcy podbili Bizancjum i założyli własne Cesarstwo Łacińskie nad Bosforem?
144. Upadkiem którego miasta w 1291 kończy się okres krucjat do Ziemi Świętej?
a) Jerozolimy

b) Akki

c) Damaszku

d) Jaffy

c) "pobożny"

d) "oświecony"

145. Co oznacza słowo "muzułmanin"?
a) "wierny"

b) "uległy"

146. Wymień 5 filarów islamu, tj. zasad wiary.
1 - ...............................

2 - ...............................

4 - ...............................

5 - ...............................

3 - ...............................

147.1. Nad jakimi ziemiami władał Mieszko I?
.......................................................................................................................
147.2. Nad jakimi ziemiami władał Kazimierz Odnowiciel?
.......................................................................................................................
147.3. Nad jakimi ziemiami władał Kazimierz Wielki?
.......................................................................................................................
148. Jakie pojęcie pasuje do niniejszej definicji? "Państwo jest dziedziną/ własnością władcy tak, jak ludzie należą do Boga Ojca"
149.1. W którym roku miał miejsce rozpad chrześcijaństwa na prawosławne (wschodnie) i katolickie (zachodnie)?
a) 313

b) 1054

c) 1917

149.2. Jak się nazywa taki rozpad, o którym mowa w p. 149.1.?

d) 1961

104Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
150. Uzupełnij tabelkę.
Kościół katolicki

Kościół prawosławny

Biskupi
Cerkiew

151. Justynian Wielki miał dwóch wybitnych wielkich wodzów, który w jego imieniu zdobyli wiele ziem dawnego cesarstwa zachodniorzymskiego. Jednym z nich był Narzes, a jak się nazywał ten drugi?
.......................................................................................................................
152. Uzupełnij tabelkę.
Data założenia zakonu

Miejsce pierwszego klasztoru

Założyciel

Zakon

Św. Benedykt z Nursji

529 r.

Hasło przewodnie
"Módl się i pracuj"

a) 1223 r. - I zakon

a)

a)

a)

a)

b) 1263 r. - II zakon

b)

b)

b) klaryski

b)

c) 1289 r. - III zakon

c)

c)

c) tercjarze

c) Reguła w "Liście do Wiernych" z 1215 r.

Tuluza

Kaznodziejstwo, ubóstwo

153.1. W którym roku koronował się Bolesław Chrobry na króla polskiego?
a) 1076

b) 1025

c) 1444

d) 1615

153.2. W którym roku koronował się Mieszko II na króla polskiego?
a) 1025

b) 1076

c) 1385

d) 1444

154. Jak nazywał się najważniejszy urzędnik dworski od czasów Kazimierza Odnowiciela?
a) wojewoda

b) starosta

c) palatyn

d) kasztelan

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

105

155. Jakie ziemie w 1097 przypadły:
a) Zbigniewowi?

..........................................

b) Bolesławowi Krzywoustemu?

..........................................

c) Władysławowi Hermanowi?

..........................................
Śląsk, Wielkopolska, Mazowsze, Małopolska

156. Jakie pojęcie pasuje do niniejszej definicji? "Specjalne prawo nadane przez panującego na rzecz osoby, grupy osób, miasta bądź wsi."
.......................................................................................................................
157. Jaki władca litewski powiększył terytorium Litwy 10-krotnie podbijając ziemie ruskie?
a) Giedymin

b) Witold

c) Jagiełło

d) Kazimierz Jagiellończyk

158. Gdzie została zawarta pierwsza unia polsko-litewska w 1385 roku?
a) Krewo

b) Lublin

c) Kraków

d) Toruń

159. Jak nazywał się pierwszy alfabet słowiański?
a) cyrylica

b) głagolica

c) koine

160. Jak nazywano misjonarzy Słowiańszczyzny, którzy schrystianizowali Wielkie Morawy?
.......................................................................................................................
161. Z jakiego źródła pisanego pochodzi pierwsza historyczna wzmianka o państwie polskim?
a) z kroniki Widukinda

b) z kroniki Thietmara

c) z papieskiego dokumentu Dagome iudex

162. Jaki jest największy, obok zwycięstwa nad Niemcami, sukces Bolesława Krzywoustego?
.......................................................................................................................
163. Kto był pierwszym seniorem w Polsce?
a) Mieszko Stary

b) Kazimierz Sprawiedliwy

c) Władysław Wygnaniec

106Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
164. Dlaczego doszło do unii Polski z Litwą? Podkreśl poprawne odpowiedzi.
a) obrona przed Tatarami

b) chęć podbojów na Rusi

c) wzmocnienie pozycji Jagiełły na Litwie

d) zdobycie nowych rynków zbytu

e) koalicja antykrzyżacka

f) szlachta litewska chciała mieć te same prawa, co polska szlachta

165. Po Wielkiej Wojnie polsko-krzyżackiej lat 1409 - 1411 Litwa nie tylko odzyskała Żmudź, ale także zawarła z Polską nową unię, na mocy
której szlachta polska przyjęła do swojego herbarza niektóre rody litewskie. Gdzie zawiązano tę unię?
a) Krewo

b) Horodle

c) Lublin

166. Kto jest autorem "Traktatu o władzy papieża i cesarza w stosunku do niewiernych"?
a) Jan Długosz

b) Gall Anonim

c) Paweł Włodkowic

167. W jakich latach toczyła się wojna trzynastoletnia?
a) 1409 - 1411

b) 1454 - 1466

c) 1655 - 1660

168. Jak się nazywał nauczyciel królów polskich?
a) Jan Kochanowski

b) Paweł Włodkowic

c) Jan Długosz

169. Dlaczego doszło do wojny trzynastoletniej? Co ogłosił Kazimierz Jagiellończyk?
.......................................................................................................................
170. W oparciu o mapę obok odpowiedz na pytanie: Korony, jakich jeszcze państw, poza
polską, zdobyli jeszcze Jagiellonowie? .............................................................................
171.1. Jakie wyróżnia się grupy wśród polskiej szlachty?
a) magnateria - najbogatsza szlachta
b) ......................................................
c) ......................................................
171.2. Co było przyczyną takiego zróżnicowania szlachty polskiej?...........................................

d) Kraków

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

107

172. Jak nazywano Mongołów w Polsce?

.......................................................................................................................

173.1. Gdzie doszło do pierwszej bitwy polsko - mongolskiej?

.......................................................................................................................

173.2. Jaki był wynik tej pierwszej bitwy polsko - mongolskiej?

.......................................................................................................................

173.3. Który z książąt piastowskich zginął podczas tej bitwy?

.......................................................................................................................

174.1. Podkreśl tych książąt wymienionych poniżej, którzy podejmowali próby zjednoczenia Polski w XIII wieku?
Henryk Brodaty, Mieszko Stary, Leszek Biały, Kazimierz Sprawiedliwy, Władysław Laskonogi, Henryk Pobożny, Przemysław II.
174.2. Który z wymienionych w p. 174.1. książąt koronował się na króla Polski w 1295 r.?
175. W którym roku wymarła dynastia Piastów?
a) 1370

b) 1572

c) 1679

d) 1763

Schemat obok przedstawia starówkę średniowiecznego miasta Wrocław,
które było lokowane na prawie niemieckim.
176. Czym charakteryzowało się średniowieczne miasto lokowane na prawie
niemieckim?
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
177. W którym roku nastąpiła inwazja Tatarów na ziemie polskie?
a) w 1236 r.

b) w 1241 r.

c) w 1244 r.

178. Wymień co najmniej trzy najstarsze zabytki polskiego piśmiennictwa.
a) poemat rycerski o Piotrze Włostowicu
b) .........................................................
c) .........................................................

108Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
179. W którym wieku wprowadzono trójpolówkę, nowe narzędzia rolnicze takie, jak pług, brony i kosy oraz zaczęto stosować nawozy naturalne?
a) w XII wieku

b) w XIII wieku

c) w XIV wieku

180. Krótko wyjaśnij, co powodowało wprowadzenie trójpolówki?
.......................................................................................................................
181.1. Na czym polega płodozmian?
.......................................................................................................................
181.2. Wyjaśnij pojęcia ozime i jare.
.......................................................................................................................
182.1. Co spowodowało rozwój gospodarki na ziemiach polskich w średniowieczu?
a) rozwój żeglugi rzecznej

b) nowe technologie w rolnictwie

c) lokacja miast i wsi na prawie niemieckim

182.2. Ile miast ulokowano, czyli nadano im prawa miejskie, w Polsce do końca XIII wieku?
a) mniej niż 100

b) około 100

c) więcej niż 100

d) równo 100

183. Dopasuj pojęcia: renesans, mecenat i humanizm do właściwych definicji.
Epoka w kulturze europejskiej od końca XIII wieku do końca XVI wieku, w której nastąpiło odrodzenie kultury antycznej.
Finansowanie przez władców, papieży, szlachtę artystów.
Prąd umysłowy w okresie renesansu, który w centrum zainteresowania stawiał człowieka.

Przeanalizuj trzy fotogramy: kolegiaty kruszwickiej, kościoła krakowskiego i drzwi gnieźnieńskich na następnej stronie, a później odpowiedz na
pytania 184 - 187.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

109

Kolegiata w Kruszwicy

Drzwi gnieźnieńskie w katedrze

Kościół p.w. św. Andrzeja w Krakowie

110Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
184. Jaki styl architektoniczny prezentuje kolegiata w Kruszwicy? Krótko scharakteryzuj ten styl na tym przykładzie, wymieniając kilka
najistotniejszych cech stylu architektonicznego.
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
185. Jaki styl architektoniczny prezentuje kościół p.w. św. Andrzeja w Krakowie? Krótko scharakteryzuj ten styl na tym przykładzie, wymieniając
kilka najistotniejszych cech stylu architektonicznego.
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
186. Jaką historię opowiadają płaskorzeźby wyryte na drzwiach gnieźnieńskich?
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
187. Dlaczego te trzy zabytki polskiej sztuki średniowiecznej są wymieniane zwykle jako najważniejsze?
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

111

188. Przyporządkuj humanistów, ich dzieła i charakterystyki tychże dzieł tak, aby pasowały do siebie wedle przykładu.
Erazm

"Utopia"

krytyka wad społeczeństwa

Tomasz Morus

"Pochwała Głupoty"

opis idealnego społeczeństwa

Niccolo Machiavelli

"Odprawa posłów greckich"

opis cech władcy, który może łamać prawo i zasady moralne w interesie państwa

Jan Kochanowski

"Książę"

pierwsza polska tragedia humanistyczna o wymowie pacyfistycznej

Dante Alighieri

"Sonety do Laury"

nowele opisujące obyczaje w epoce włoskiego Renesansu

Francesco Petrarka

"Gargantua i Pantagruel"

historia dwóch olbrzymów: Gargantui i jego syna Pantagruela

Giovanni Boccaccio

"Boska komedia"

włoskie, krótkie wiersze miłosne lub erotyczne

Francisco Rabelais

"Dekameron"

poemat o wędrówce poety przez zaświaty: piekło, czyściec i raj

189. Podpisz renesansowe dzieła sztuki: a) autor, b) tytuł, c) rok powstania.

112Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Podpowiedź do pyt. 189: Michał Anioł "Dawid" (1501-1504), Michał Anioł "Pieta" (1498-1499), Michał Anioł "Mojżesz" (1513-1515), Michał
Anioł "Sąd Ostateczny" (1535-1541), Leonardo da Vinci "Mona Lisa" (1503-1517), Leonardo da Vinci "Ostatnia Wieczerza" (1495-1498),
Rafael Santi "Madonna Sykstyńska" (1513 - 1516), Peter Bruegel "Droga krzyżowa" (1564), Albrecht Dürer "Rycerz, śmierć i diabeł" (1513).

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

113
Na podstawie mapy przedstawiającej wyprawy
Krzysztofa Kolumba rozwiąż zad. 190.

190. Zaznacz znakiem X te informacje, które można potwierdzić analizując mapę wraz z legendą.
1. Hispaniola została odkryta w trakcie wyprawy w latach 1492-93.
2. W czasie drugiej wyprawy Kolumb dopłynął do dzisiejszej Kolumbii.
3. W czasie trzeciej wyprawy Kolumb dotarł najpierw na Wyspy Zielonego Przylądka a potem na Maderę.
4. W XVI wieku Kolumb dotarł do terenu dzisiejszego Hondurasu.
5. Do terenu dzisiejszej Wenezueli Kolumb dotarł wcześniej niż na Kubę (Juanę).

114Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
191. Poniższa mapa przedstawia schematyczny przepływ prądów morskich na Oceanie Atlantyckim. Jaka jest generalna zależność pomiędzy
przepływami prądów morskich i trasami wypraw Kolumba?

Na podstawie: P. Świtalski, B. Wysota, Geografia. Zeszyt ćwiczeń dla klasy VI, Poznań 1996, s. 30.

Zaznacz prawidłową odpowiedź. Prądy morskie:
a) pomagały dotrzeć do Nowego Świata, ale utrudniały powrót do Europy

b) pomagały dotrzeć do Nowego Świata i powrócić do Europy

c) utrudniały dotarcie do Nowego Świata, ale pomagały powrócić do Europy

d) utrudniał dotarcie do Nowego Świata i powrót do Europy

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

115

192. Na podstawie własnej wiedzy oraz w interpretacji do ilustracji obok wymień przyczyny odkryć
geograficznych:
a) ...........................................................
b) ...........................................................
c) ...........................................................
d) ...........................................................
193. Czego nie stosowano w architekturze renesansowej?
a) strzelistości

b) symetrii

c) harmonii

d) proporcji

194. Antropocentryzm był ideą przeciwstawioną:
a) religii katolickiej

b) skupieniu kultury wokół zagadnień boskich

c) wierze w potęgę rozumu ludzkiego

d) idei fascynacji człowiekiem

195. Które miasto włoskie uchodziło za kolebkę Renesansu?
a) Rzym

b) Padwa

c) Mediolan

d) Florencja

c) Michał Anioł

d) Rafael Santi

c) dynamizm kolorów

d) statyczność postaci

196. Który z artystów zaprojektował Bazylikę Św. Piotra?
a) Donate Bramante

b) Leonardo da Vinci

197. Co nie jest charakterystyczne dla malarstwa renesansowego?
a) kompozycja oparta na trójkącie

b) perspektywa

198. Portugalczycy założyli swoje kolonie:
a) w Brazylii, w Meksyku, na Grenlandii i na Maderze
b) w Brazylii, na zachodnim wybrzeżu Afryki, w Zatoce Św. Wawrzyńca i na Maderze
c) w Brazylii, na zachodnim wybrzeżu Afryki, na Wyspach Kanaryjskich i na Maderze
d) w Brazylii, na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej, w Meksyku i na Maderze

116Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
199. Hiszpanie założyli swoje kolonie:
a) na Haiti, na Filipinach, na Kubie, w Nikaragui, w Gwatemali
b) w Andach, w Ameryce Środkowej, na Kubie i na Przylądku Dobrej Nadziei
c) w Andach, na Kubie, San Salwador, w Nikaragui, w Meksyku i na Malediwach
d) w Andach, w Meksyku, na Haiti, na Kubie, w Paragwaju i na Grenlandii

200. Tomasz Campanella napisał:
a) „Utopia”

b) “ Miasto Słońca”

c) „Adagia”

d) „Dekameron”

201. Jakie były skutki odkryć geograficznych?
a) wyniszczenie kultur prekolumbijskich, niewolnictwo i rozwój technologii żeglarskich
b) zdobycie Konstantynopola przez Turków, niewolnictwo, mit El Dorado
c) idee renesansowe, powstanie imperiów kolonialnych, wyniszczenie kultur prekolumbijskich
d) mit El Dorado, powstanie imperiów kolonialnych, wyniszczenie kultur prekolumbijskich

202. Skąd się wzięło pojęcie humanizmu?
a) z ocalonych papirusów Biblioteki Aleksandryjskiej
b) z Ewangelii
c) od słów antycznego komediopisarza Terencjusza: „Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce”?
d) ze średniowiecznych manuskryptów i traktatów filozoficznych
203. Antropocentryzm był ideą przeciwstawioną:
a) religii katolickiej

b) skupieniu kultury wokół zagadnień boskich

c) wierze w potęgę rozumu ludzkiego

d) idei fascynacji człowiekiem

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

117

204. Kto jako pierwszy opłynął, zbadał i opisał rejon Morza Karaibskiego w latach 1492 – 1504?
a) Krzysztof Kolumb
b) Vasco da Gama
c) Henryk Żeglarz
d) Bartłomiej Diaz
205. Co to jest latyfundium?
a) wielka posiadłość ziemska, zakładana przez hiszpańskich zdobywców
b) mały hiszpański dworek szlachecki
c) stacja handlowa dla kupców podróżujących nowymi szlakami morskimi
d) plantacja trzciny cukrowej
206. Człowiekiem Renesansu jest:
a) człowiek wszechstronnie uzdolniony i samodzielnie decydujący o swoim losie
b) człowiek wszechstronnie uzdolniony, ale nie decydujący samodzielnie o swoim losie
c) człowiek nie interesujący się naukami przyrodniczymi
d) człowiek zajmujący się ściśle jedną dziedziną życia
207. Na jakiej epoce wzorowali się artyści renesansowi?
a) prehistorii

b) starożytności

c) średniowieczu

d) żadnej z wymienionych.

208 Gdzie znajdziemy arkadowe krużganki w Polsce?
a) na dziedzińcu na Wawelu

b) na Zamku Królewskim w Warszawie

c) w Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu

d) w ratuszu w Poznaniu

209. Tomasz Campanella napisał:
a) „Otello”

b) “Miasto Słońca”

c) „Adagia”

d) „Dekameron”

118Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
210. Kto jest odkrywcą m. in. Madery i Wysp Kanaryjskich?
a) Bartłomiej Diaz

b) Vasco da Gama

c) Krzysztof Kolumb

d) Henryk Żeglarz

211. Co to jest konkwista?
a) podbicie nowych ziem

b) odzyskanie siłą utraconych ziem

c) wykupienie od tubylców nowych ziem

d) wyprawa krzyżowa

212. Jakie były przyczyny odkryć geograficznych?
a) wyniszczenie kultur prekolumbijskich, niewolnictwo i rozwój technologii żeglarskich
b) zdobycie Konstantynopola przez Turków, mit El Dorado, niewolnictwo, idee renesansowe
c) zwiększone ryzyko niebezpieczeństwa na szlakach lądowych, powstanie imperiów kolonialnych, rozwój technologii żeglarskich, idee
renesansowe
d) mit El Dorado, rozwój technologii żeglarskich, idee renesansowe
213. Ostatnia wojna polsko – krzyżacka miała miejsce w latach:
a) 1431 – 1435

b) 1454 – 1466

c) 1519 – 1521

214. Kto wspierał Krzyżaków w ich ostatniej wojnie z Polską?
a) Iwan IV Groźny

b) Maksymilian Habsburg

c) Gustaw II Adolf

215. Dlaczego państwo krzyżackie przestało istnieć na początku XVI wieku?
a) po przegranej wojnie zakon został rozwiązany, a jego ziemie zagarnięte przez Polskę
b) ostatni wielki mistrz zakonny złożył hołd lenny królowi polskiemu
c) Krzyżacy w Prusach przeszli na luteranizm
216. Przywilej czerwiński został wydany:
a) przez Kazimierza Jagiellończyka

b) przez Ludwika Węgierskiego

c) przez Władysława Jagiełłę

d) przez Jana Olbrachta

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

119

217. Kto w Rzeczypospolitej zajmował się i specjalizował w budowaniu tam, śluz, kanałów i grobli na Żuławach wiślanych?
a) Olendrzy

b) Szkoci

c) Kaszubi

d) Niemcy

218. Kościołem chrześcijańskim unickim nazywamy kościół:
a) prawosławny na Rusi

b) greckokatolicki na Rusi

c) greckokatolicki na Rusi czerwonej

219. Rokosz Zebrzydowskiego był:
a) sprzeciwem wobec króla

b) buntem przeciwko królowi

c) formą weta przeciwko postanowieniom sejmu

d) powstaniem przeciwko Batoremu

220. Dlaczego ślub Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną wywołał oburzenie szlachty?
a) ponieważ król podjął tę decyzję bez zgody szlachty
b) ponieważ król odrzucił kandydatki sejmu
c) ponieważ król nie słuchał swoich doradców
221. Podkreśl wszystkie poprawne odpowiedzi. W skład senatu nie wchodzili:
a) podskarbi wielki

b) arcybiskupi

c) marszałkowie

d) podkanclerzy

e) hetmani

f) wojewodowie

g) starostowie

h) kasztelanowie

222. Co się działo w Krakowie w roku 1525?
a) Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny

b) Iwan IV Groźny złożył hołd lenny

c) Jagiellonowie i Habsburgowie zawarli przymierze

b) Maksymilian Habsburg

c) Iwan IV Groźny

b) reorganizację

c) uduchowienie

223. Na czele koalicji antyjagiellońskiej stał:
a) Albrecht Hohenzollern
224. Co oznacza pojęcie „sekularyzacja“?
a) zeświecczenie
225. Przywilej koszycki został wydany przez:
a) przez Kazimierza Jagiellończyka

b) przez Władysława Jagiełłę

c) przez Jana Olbrachta

d) przez Ludwika Węgierskiego

120Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
226. Kto w Rzeczypospolitej zajmował się drobnym handlem i prowadzeniem karczm i zajazdów?
b) Żydzi

a) Ormianie

c) Olendrzy

d) Szkoci

c) język litewski

d) język polski

227. Językiem urzędowym w dawnej Polsce nie był:
a) język ruski

b) łacina

228. Podkreśl fałszywą odpowiedź:
a) W Polsce nie tylko szlachta posiadała prawa polityczne i przywileje gospodarcze
b) szlachta w każdym województwie zjeżdżała się na sejmiki, aby wybrać spośród siebie posłów na sejm
c) król nie mógł zwoływać pospolitego ruszenia oraz nakładać nowych podatków bez zgody szlachty
229. Ruch egzekucyjny walczył o:
a) interes i ochronę szlachty polskiej
b) równouprawnienie szlachty polskiej i litewskiej
c) ograniczenie wpływów duchowieństwa i magnaterii
Na podstawie schematu obok odpowiedz na pyt. 230-231.
230. Podkreśl wszystkie poprawne odpowiedzi. W skład izby poselskiej wchodzili:
a) biskupi

b) pisarze

c) horodniczy

d) podkomorzy

e) król

f) proboszczowie

g) biskupi

h) starostowie

231. Odpowiedz krótko na poniższe pytania:
a) Kto mógł być ministrami Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego?
...........................................................................................................
b) Jakie istniały różnice w urzędach terytorialnych obu państw?
...........................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

121

c) Wskaż koronnych odpowiedników dla:
marszałka powiatowego -

horodniczego -

łowczego -

d) Kto piastował urząd pierwszego senatora i jednocześnie przewodził obradom senatu?
...........................................................................................................
e) Jaką pozycję społeczną i polityczną zajmowała szlachta polska i litewska w Rzeczpospolitej Obojga Narodów?
...........................................................................................................
...........................................................................................................

Przeanalizuj poniższą mapę, a
następnie odpowiedz na pyt. 232-233.

122Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
232. Uzupełnij tabelkę:
Kraj

Data

Odkrywca

Odkrycie

Marco Polo

szlakiem jedwabnym do Chin

Bartłomiej Diaz

przylądek Dobrej Nadziei

Kolonie/osiągnięcia/zyski
-

Henryk Żeglarz

Portugalia

Vasco de Gama
Krzysztof Kolumb
1605

faktorie portugalskie
San Salvador na archipelagu Bahamy

Willem Jansz
John Cabot

1541

rzeka Św. Wawrzyńca

kolonia w Quebec

1732

Alaska

rosyjska kolonizacja

Nowa Ziemia, Spitsbergen i Morze Barentsa
Cieśnina Beringa
Alaska
David Livingstone
Roald Amundsen
Paweł E. Strzelecki
1819-1826

John Franklin
John Cabot

posiadłości brytyjskie

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

123

233. Jakie konsekwencje niósł ze sobą traktat w Tordesillas między Hiszpanią a Portugalią w 1494 r.?
...........................................................................................................
...........................................................................................................
...........................................................................................................
234. Uzupełnij tabelkę:
Inspirator/ realizator wojny

Zygmunt III Waza

Kiedy?

O co?

Dlaczego?

Bitwy

Przeciwko komu?

Inflanty

Rosji Iwana IV

Inflanty

Szwecji Karola IX

pod Białym Kamieniem

Skutki

Szwecji Karola IX

pod Kircholmem
o Rygę
o Pomorze Gdańskie
Jan Zamojski

pod Cecorą

Jan Karol Chodkiewicz

pod Chocimiem
pod Guzowem

Mołdawia - lennem polski

Mikołajowi
Zebrzydowskiemu

Stanisław Żółkiewski

o Smoleńsk
pod Kłuszynem
o Moskwę

124Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
235. Przeanalizuj poniższe drzewo genealogiczne, a następnie odpowiedz na kilka krótkich pytań.

Johan Kristiernsson

Prapradziadkowie

Vasa

Måns Karlsson Eka

(1426-1477)

∞1451

Sigrid Eskilsdotter

Birgitta Gustavsdotter

Banér

król Neapolu

Erik Karlsson Vasa

Władysław II

Albrecht II Habsburg

Galeazzo Maria

Alfons II

(1436-1491)

Jagiełło

(1397-1439)

Sforza

Aragoński

(1362-1434)

∞1421

(1444-1476)

(1448-1495)

Birgitta Månsdotter Natt och

Anna Karlsdotter

∞1422

Elżbieta

∞1468

∞1465

Dag

Vinstorpaätten

Zofia Holszańska

Luksemburska

Bona Sabaudzka

Ippolita Maria

(1405-1461)

(1409-1442)

(1449-1503)

Sforza
(1446-1484)

Erik Johansson Vasa

Erik Abrahamsson Leijonhufvud

(1470-1520)

(-1520)

∞1495

∞1512

Cecilia Månsdotter Eka

Ebba Eriksdotter Vasa

(1476 – 1523)

(-1549)
król Szwecji

król Polski

książę Mediolanu

Kazimierz IV Jagiellończyk

Gian Galeazzo Sforza

(1427-1492)

(1469-1494)

∞1454

∞1488

Elżbieta Habsburg

Izabela Aragońska

(1436-1505)

(1470-1524)
król Polski

Gustaw I Waza

Zygmunt I Stary

(1496-1560)

(1467-1548)

∞1536

∞1518

Małgorzata Leijonhufvud

Bona Sforza

(1516-1551)

(1494-1557)
król Szwecji
Jan III Waza

Rodzice

książę Mediolanu

Leijonhufvud

(-1472)

Dziadkowie

król Niemiec

Abraham Kristiernsson

Sture

Pradziadkowie

król Polski

(1537-1592)
∞1562
Katarzyna Jagiellonka
(1526-1583)

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

125

a) Kto był pradziadkiem dla Jana Kazimierza?

......................................................

b) Kim był Władysław II Jagiełło dla Gustawa I Wazy?

......................................................

c) Kim był Eric Johansson Vasa dla Zygmunta III Wazy?

......................................................

236. Gdzie podpisano pokój kończący wojnę o Inflanty w 1570 roku?
a) w Szczecinie

b) w Jamie Zapolskim

c) w Barze

d) w Połocku

237. Podane wydarzenia kampanii wschodniej Batorego uporządkuj od najwcześniejszego do najpóźniejszego:
.....

rozpoczęcie oblężenia Pskowa

.....

zdobycie Połocka

.....

rozejm w Jamie Zapolskim

.....

walki pod Wielkimi Łukami

238. Które ze zdań dotyczących wojny o Inflanty w XVI wieku jest prawdziwe?
W 1561 roku wielki mistrz Kawalerów Mieczowych złożył hołd lenny królowi Polski w Warszawie.
Wielki mistrz Kawalerów Mieczowych dostał jako dziedziczne ziemie: Kurlandię i Inflanty.
Gottard Kettler, wielki mistrz Zakonu Kawalerów Mieczowych, pozostał po sekularyzacji, w lennej zależności od Polski.
Pierwszym państwem zakonnym, które uległo sekularyzacji, był Zakon Kawalerów Mieczowych.
239. Zaznacz literą "A" wydarzenie, które wydarzyło się najwcześniej, a literą B, które wydarzyło się najpóźniej:
Sekularyzacja Zakonu Kawalerów Mieczowych Powołanie Komisji Morskiej przez Zygmunta Augusta Układ Polski z Zakonem Kawalerów Mieczowych w Pozwolu Ogłoszenie w Gdańsku konstytucji Karnkowskiego -

126Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
240. Dopasuj do podanych bitew dowódców wojsk polskich:
bitwa pod Kłuszynem

Stanisław Koniecpolski

bitwa pod Kircholmem

Stanisław Żółkiewski

bitwa pod Trzcianą

Jan Karol Chodkiewicz

241. Uzupełnij tekst informacyjny, dotyczący historii Dymitriad, wykorzystując własną wiedzę pozaźródłową:
Wielką niespodzianką dla Polaków było pojawienie się rzekomego syna cara ................................, Dymitra zwanego później ........................... .
Za pomocą polskich magnatów został on osadzony na tronie moskiewskim. Jedna z magnatów, Jerzy Mniszech oddał mu nawet za żonę swoją
córkę, ...................... . Car wkrótce został zabity, a na jego miejsce wybrano Wasyla ................. .
242. Zaznacz literą "A" wydarzenie, które wydarzyło się najwcześniej, a literą B, które wydarzyło się najpóźniej:
Rozejm polsko-moskiewski w Dywilinie Wojna smoleńska Nowym carem zostaje Michał Romanow Podpisanie pokoju w Polanowie 243. Spośród podanych niżej nazwisk Kozaków podkreśl tych, którzy stanęli na czele powstań w XVI lub XVII wieku:
Eustachy Daszkiewicz, Taras Fedorowicz-Trasyło, Jakub Ostrzanin, Iwan Mazepa
244. Kto z kim podpisał ugodę w Perejesławiu?
a) Rzeczpospolita z Rosją

b) Rzeczpospolita z Kozakami

c) Kozacy z Rosją

d) Kozacy z Turkami

245. Podkreśl te odpowiedzi, które mówią o tym, co zawierała ugoda w Hadziaczu
a) nadanie praw szlacheckich tysiącowi Kozaków

b) przyjęcie do rejestru 30 tysięcy Kozaków

d) przyjęcie do rejestru 60 tysięcy Kozaków

e) powrót szlachty polskiej do jej majątków na Ukrainie

f) starszyzna kozacka otrzymała gwarancje zachowania swoich majątków ziemskich

c) Ukraina została włączona do Rosji

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

127

246. Podane ugody kozackie uszereguj w porządku chronologicznym, a następnie dopisz ich daty roczne:
ugoda pod Zborowem, ugoda w Hadziaczku, ugoda w Perejasławiu
a) ......................................................

b) ......................................................

c) ......................................................

247. Dlaczego pokój rosyjsko-polski z 1686 roku nazywamy "pokojem Grzymułtowskiego"?
..................................................................................................................................................................
248. Podkreśl błąd w poniższych zdaniach dotyczących wojen polsko-szwedzkich:
1. Po wybraniu Zygmunta II Augusta na króla Polski, zapisał on w swoich "pacta conventa" inkorporację Estonii.
2. W 1600 roku Zygmunt III Waza inkorporował Łotwę do Polski.
3. W latach 1578-89 Zygmunt III Waza był królem Polski i Szwecji.
249. Kiedy toczyła się "wojna o ujście Wisły"?
a) 1620-22

b) 1626-29

c) 1627-29

d) 1634-35

250. O kim jest mowa w poniższym tekście?
Hetman wielki koronny. Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej, w której odniósł znaczne zwycięstwa, między innymi słynne pod Kłuszynem.
Gorzej poszło mu w walkach z Turkami. Poniósł porażkę w walkach pod Cecorą. Zmarł w marszu do kraju.
a) Stanisław Żółkiewski

b) Jan Karol Chodkiewicz

c)Jan Sobieski

d) Stanisław Koniecpolski

251. Skreśl fałszywą informację, wybierając tym samym tę właściwą, w poniższym tekście:
Podpisany w 1655/1660 roku pokój w Oliwie kończył wojny Polski ze Szwecją/z Turcją. Północno-zachodnie/Południowo-wschodnie Inflanty z
Kurlandią

pozostały

w

rękach

Polski.

Polska

zagwarantowała

swobody

religijne

dla prawosławnych/protestantów w

Prusach Królewskich/Książęcych.
252. Członkiem którego zakonu był o. Augustyn Kordecki?
a) jezuitów

b) benedyktynów

c) franciszkanów

d) paulinów

128Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
253. Wskaż, które zdanie jest fałszywe (F), a które jest prawdziwe (P):
Układ w Radnot został podpisany w grudniu 1656 roku, w czasie "potopu szwedzkiego".
Na mocy układu w Radnot dokonano podziału ziem Rzeczpospolitej.
Układ w Radnot podpisali: król szwedzki, Jan Wyhowski, Jerzy Rakoczy, Bogusław Radziwiłł i elektor brandenburski.
Książę pruski otrzymał pełną suwerenność od Polski w 1657 roku na mocy traktatów wawelsko-bydgoskich.
254. Gdzie swoje śluby złożył Jan Kazimierz w czasie "potopu" szwedzkiego?
a) na Jasnej Górze

b) w Kijowie

c) we Lwowie

d) w Wilnie

255. Uszereguj wydarzenia wojny Polski z Turkami w I połowie XVII wieku, wpisując cyfry od 1 do 4:
Spalenie przez Kozaków Warny Traktaty w Buszy Śmierć hetmana Żółkiewskiego Oblężenie Chocimia 256. Z kim Polska podpisała pokój w Karłowicach?
a) ze Szwecją

b) z Kozakami

c) z Turcją

257. Jak nazywał się wezyr turecki, przeciwnik Sobieskiego spod Wiednia?
258. Nazwij poszczególne urządzenia i odpowiedz krótko, do czego mogły służyć i kiedy zostały wynalezione?
(Podpowiedź: kompas, sekstant, busola, astrolabium)

d) z Rosją

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

259. Wyjaśnij pojęcia:
system nakładczy ................................................................................................................
................................................................................................................
manufaktura ................................................................................................................
................................................................................................................
260. Który z systemów organizacji pracy w XVI i XVII w., wymienionych w p. 259
był efektywniejszą formą pracy?
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
Przeanalizuj mapę dot. wojny trzydziestoletniej, a następnie wykonaj p. 262-263.

129

130Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
261. Na podstawie mapy oraz własnej wiedzy wypełnij tabelkę poniżej:
XVII STULECIE
Istotne fakty

Polityka

Postacie i ich wpływ na kraj

Gospodarka

Kultura

Społeczeństwo

Ustrój polityczny

Sytuacja polityczna po 1648

Sytuacja społeczna po 1648

FRANCJA

ANGLIA

AUSTRIA

SZWECJA

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

131

262. Zaznacz na osi czasu okres 1618 – 1648 i napisz w wykropkowanym miejscu, jakie wydarzenie miało wtedy miejsce, dokańczając zdanie:
W latach 1618 – 1648 miała miejsce ......................................... .

1600

1610

1620

1630

1640

1650

1660

263. Uzupełnij tabelkę o informacje dotyczące wojny, o której mowa w zadaniu 2.
Data wybuchu wojny

Przyczyny wojny

Przebieg wojny

Skutki wojny

Zakończenie wojny

Sojusznicy i przeciwnicy
Katolicy

Protestanci

132Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
264. Dlaczego Rzeczpospolitą Szlachecką nazywano w dobie wojen religijnych nazywano państwem bez stosów? Który z królów polskich miał
udział w szerzeniu tolerancji religijnej w kraju?
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
265. Ruch egzekucyjny był ruchem politycznym średniej szlachty w wieku:
a) XV

b) XVI

c) XVII

d) XVIII

266. Zaznacz właściwe odpowiedzi: Postulaty ruchu egzekucyjnego zmierzały do:
a) egzekucji praw i obyczajów zawartych w konstytucjach sejmowych (czyli tzw. dawnych aktach prawnych)
b) wspierania magnaterii i duchowieństwa
c) przestrzegania prawa o incompatibiliach z 1504 r., czyli zakazie sprawowania przez jedną osobę wielu urzędów
d) nihil novi bez woli szlachty
e) opodatkowania i sekularyzacji dóbr kościelnych
f) gwarancji wolności wyznania
g) likwidacji cechów i zakazie posiadania ziemi przez nieszlachciców
h) przeznaczenie annatów, czyli opłat za objęcie biskupstwa wysyłane do Rzymu, na finansowanie obrony przed Tatarami
267. Dokończ zdanie: Z czasem ruch egzekucyjny służył interesom....
a) szlachty średniej

b) Kościołowi

c) magnaterii

d) królowi

268. Początek ruchu egzekucyjnego związany jest z rokoszem szlachty w 1537 roku we Lwowie przeciwko:
a) królowi

b) skupowi dóbr przez Bonę Sforzę

c) zagwarantowania praw i wolności szlacheckich

269. Ów rokosz szlachecki we Lwowie z 1537 roku został przezwany:
a) wojną domową

b) rokoszem lwowskim

c) wojną kokoszą

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

133

270. Wyjaśnij pojęcie "vivente rege", które spotkało Zygmunta Augusta, kiedy za namową jego ojca w 1529 roku posłowie i senatorowie wybrali
go na króla Polski.
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
271. Na ziemiach polskich wiernych Ukraińskiej Cerkwi greckokatolickiej, a niegdyś Kościoła greckokatolickiego, nazywa się unitami. Dlaczego
tak się ich nazywa?
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
Przeanalizuj poniższe mapy, a następnie odpowiedz na pytania.

272. Wymień trzy największe cywilizacje prekolumbijskie.
.............................................................................................................................................................................................................................

134Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
273. Określ położenie każdej z wymienionych przez ciebie cywilizacji w p. 272.
a)

.............................................................................................................................................................................................................................

b)

.............................................................................................................................................................................................................................

c)

.............................................................................................................................................................................................................................

274. Kto zniszczył cywilizacje prekolumbijskie?
a)

.............................................................................................................................................................................................................................

b)

.............................................................................................................................................................................................................................

c)

.............................................................................................................................................................................................................................

275. Znajdź pojęcie do podanych poniżej definicji:
....................... -

mityczna kraina złota, której nieustannie poszukiwali Hiszpanie i Portugalczycy w Nowym Świecie

....................... -

opanowanie i eksploatowanie obszarów lub państw słabo rozwiniętych przez państwa rozwinięte
276.

Jakie

zmiany

zaszły

w

gospodarce

europejskiej w XVI wieku?
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
277. Zaznacz na mapie geograficzną granicę
dualizmu gospodarczego, jaki powstał w XVI w. i
nazwij ją.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

135

278. Uzupełnij tabelkę:
EUROPA ŚRODKOWA I WSCHODNIA

EUROPA ZACHODNIA
Rodzaj gospodarki

gospodarka towarowo-pieniężna

Podstawa produkcji rolnej

rolnictwo ekstensywne

System pracy

pańszczyzna

Dominujące "zakłady pracy"

manufaktura

279. Jak wyglądała zamiana gruntów ornych na pastwiska?
.............................................................................................................................................................................................................................
280. Odpowiedz na dwa pytania:
a) Na czym polegała schizma zachodnia w XIV i XV wieku?
.............................................................................................................................................................................................................................
b) Jakie czynniki osłabiały autorytet Kościoła w XIV i XV wieku?
a)

..................................................................................................................................................

b)

..................................................................................................................................................

c)

herezja Jana Husa z Pragi

281. Który konflikt zbrojny w dziejach Europy nowożytnej był największym?
a) wojny religijne

b) wojna trzydziestoletnia

c) wojna trzynastoletnia

d) wojna o Inflanty

282. Kim był kardynał Armand de Richelieu i jaki miał wpływ na Francję w XVII wieku?
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................

136Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
283. Uzupełnij tabelkę dla państw w wieku XVII:
Ustrój polityczny

Rządząca dynastia

Francja
Anglia

monarchia parlamentarna

Austria, Czechy, Słowacja, Węgry, Chorwacja

absolutyzm cesarski

Prusy
Rosja

Romanowowie

Rzeczpospolita Szlachecka (Polska i Litwa)

284. W którym roku w Anglii obalono absolutyzm królewski i wprowadzono monarchię parlamentarną?
a) 1618-1648

b) 1642-1651

c) 1687-1689

285. Uzupełnij tabelkę:
Rojaliści
Liderzy

Parlamentarzyści

Jakub I i Karol I Stuartowie

Religia

Purytanie

Państwa lub regiony wspierające strony konfliktu
Poglądy na ustrój polityczny

absolutyzm królewski

286. Kto został dyktatorem i pierwszym lordem protektorem w czasie siedemnastowiecznej wojny domowej na Wyspach Brytyjskich?
..................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

137

287. Uzupełnij tabelkę:
Nazwa dokumentu

Kiedy wydano?

Magna Charta

1215 r.

Kto wydał?

Czego dotyczył?
- powołanie rady królewskiej
- nakładanie nowych podatków tylko za zgodą rady królewskiej
- zakaz więzienia lub karania bez wyroku sądu
- gwarancja wolności osobistej możnym

Habeas Corpus Act

Karol II

- wprowadzenie zakazu organom państwa aresztowania
obywatela bez zezwolenia sądu

Akt Nawigacyjny

Oliver Cromwell i parlament

Deklaracja Praw

Wilhelm III Orański

288. Które z wymienionych Ustaw Angielskich odpowiada polskiemu prawu "Neminem captivabimus nisi iure victum" z 1433 roku?
a) Magna Carta

b) Habeas Corpus Act

c) Deklaracja Praw

d) Akt Nawigacyjny

289. W Europie nowożytnej (XVII i XVIII stulecia) ważnymi kierunkami filozoficznymi były: racjonalizm i empiryzm. Przedstawicielami tego
pierwszego byli m.in. Kartezjusz czy Pascal, a tego drugiego - Hobbes czy Locke. Wyjaśnij, na czym polegał racjonalizm, a na czym empiryzm?
Co traktowali za źródło poznania racjonaliści, a co empiryści?
.............................................................................................................................................................................................................................

138Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
290. Krótko, jednym zdaniem, odpowiedz na poniższe pytania:
a) Co odkrył Jan Kepler?

..........................................................................................

b) Jak brzmi I zasada dynamiki Izaaka Newtona?

..........................................................................................

c) Jak brzmi II zasada dynamiki Izaaka Newtona?

..........................................................................................

d) Jak brzmi III zasada dynamiki Izaaka Newtona?

..........................................................................................

e) Jakie jest najsłynniejsze odkrycie Izaaka Newtona?

..........................................................................................

291. Na podstawie poniższych rysunków uzupełnij wykaz cech sztuki barokowej poniżej.

Giovanni Bernini – kolumnada na placu świętego Piotra w Rzymie

 odwoływanie się do uczuć i emocji
 ekspresjonizm
 .............................................................
 .............................................................

Francesco Borromini – Kaplica Zygmuntowska na Wawelu

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

139

292. Dopasuj malarzy i dzieła do odpowiednich ilustracji prezentujących te dzieła.
Malarze: Peter Rubens, Peter Rubens, Rembrandt, Rembrandt, Caravaggio, Caravaggio, El Greco, Diego Velazquez, Diego Velazquez
Dzieła: "Sąd Parysa”, „Trzy Gracje”, „Wymarsz Strzelców”, „Lekcja anatomii doktora Tulpy”, „Zdjęcie z krzyża”, „Śmierć Marii”, „Widok Toledo”, „Panny Dworskie”,
„Chrystus w domu Marii”

140Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

141

293. Na czym polegała reforma Kościoła Katolickiego po soborze trydenckim? Uzupełnij luki w poniższych zdaniach.
W 1540 roku Ignacy ..................................... założył Zakon Najświętszego Serca Jezusowego, potocznie zwany zakonem .....................................,
który miał przeciwdziałać szerzeniu się reformacji. Dwa lata później zaś powołano ..................................... przez papieża Pawła III, która miała
zająć się nawróceniem poprzez oczyszczenie przez ogień lub wodę heretyków (palenie na stosach lub topienia). Heretykami były osoby, które
występowały przeciwko oficjalnym ..................................... Kościoła. Sobór ..................................... z roku 1545 roku nakazał powołanie również
Indeksu ....................................., na którym znalazło się słynne dzieło Mikołaja Kopernika p.t. ".....................................". Postanowiono również
zastąpić kalendarz juliański kalendarzem ....................................., gdyż dotychczasowy wyprzedzał czas słoneczny o 10 dni.
294. W którym roku Prusy na mocy traktatów wawelsko-bydgoskich przestały być lennem polskim?
a) 1655

b) 1657

c) 1659

d) 1661

295. Kto był głównym twórcą i wyrazicielem niniejszych poglądów oświeceniowych?
a) "Władza powinna być podzielona na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą"

- ..................................

b) "Władza jest wynikiem umowy społecznej i pochodzi od ludu"

- ..................................

296. W którym roku elektor pruski uzyskał tytuł króla?
a) 1701

b) 1705

c) 1707

d) 1711

297. W którym roku po raz pierwszy poseł Władysław Sieciński zerwał sejm, wypowiadając prawo weta?
a) 1652

b) 1673

c) 1752

d) 1773

298. W którym roku Tadeusz Rejtan zerwał sejm, wypowiadając prawo weta i dlaczego?
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
Przeanalizuj mapę na następnej stronie, a następnie odpowiedz na pytanie 299.

142Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

143

299. Jakie ziemie zagarnęły Prusy, Austria i Rosja w I, II i III zaborze? Wypełnij tabelkę:
Prusy

Austria

Rosja

1772

1793

1795

300. W jaki sposób Polacy i Litwini próbowali uniezależnić się od sąsiadów i naprawić swoją Rzeczpospolitą?
Lata

Najważniejsze fakty podejmowanych prób

Lider/ przywódca próby

1788-1792

-

-

-

-

-

-

1768-1771

Powstanie Kościuszkowskie

-

Kazimierz Pułaski

- Zwycięstwo pod Racławicami

Tadeusz Kościuszko

- Klęska pod Maciejowicami

Bartosz Głowacki

- wydanie Uniwersału Połanieckiego 7 maja

144Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
Przeanalizuj i zinterpretuj poniższe ilustracje a następnie odpowiedz na pyt. 301.

Noël Le Mire (1724-1801): "Alegoria I rozbioru Polski"

Włodzimierz Tetmajer (1861-1923): "Alegoria Martwej Polski"

301. Przedstaw własnymi słowami, jakich wydarzeń historycznych dotyczą powyższe ilustracje? Wyjaśnij alegorie, które te ilustracje zawierają.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

145
WIEK DZIEWIĘTNASTY

1. W jakich latach Francja ogłosiła Deklarację Praw Człowieka i Obywatela?
a) 1789 – 1791

b) 1792 – 1793

c) 1793 – 1794

d) 1794 – 1799

c) 1797

d) 1799

c) 1812 – 1814

d) 1814 – 1815

2. Legiony Polskie powstały w roku:
a) 1789

b) 1791

3. Napoleon Bonaparte pokonał Anglię w latach:
a) 1798 – 1802

b) 1806 – 1807

4. Gdzie w 1807 roku Francja pokonała Rosję i Prusy?
a) Iława Pruska

b) Frydland

c) Borodino

d) Abikur

5. Gdzie i kiedy Polacy pokonali Austriaków?
a) pod Raszynem w 1809 r.

b) pod Trafalgarem w 1805 r.

c) pod Abikur w 1798 r.

d) pod Raszynem w 1807 r.

6. Po zwycięstwie pod Raszynem Księstwo Warszawskie zyskało m.in.:
a) Pomorze Gdańskie, Wielkopolska, Małopolska i Lubelszczyzna
b) Pomorze Gdańskie, Kraków, Małopolska i Lubelszczyzna
c) Kraków, Zamość, Małopolska i Lubelszczyzna
d) Zamość, Kujawy, Małopolska i Lubelszczyzna
7. Księciem Warszawskim był:
a) król Neapolu

b) król Saksonii

c) cesarz Francuzów

d) książę Józef Poniatowski

146Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
8. Na kongresie wiedeńskim Austrię, Anglię, Francję i Rosję reprezentowali kolejno:
a) Metternich, Talleyrand, Castlereagh i Aleksander I
b) Metternich, Castlereagh, Talleyrand i Aleksander I
c) Aleksander I, Metternich, Talleyrand i Castlereagh
d) Castlereagh, Metternich, Talleyrand i Aleksander I
9. Pierwszym konsulem we Francji został:
a) Louis Davout

b) Maximilien Robespierre

c) Charles-Maurice Talleyrand

d) Napoleon Bonaparte

10. Wielki Terror miał miejsce za rządów:
a) jakobinów w latach 1792 – 1793

b) jakobinów w latach 1793 – 1794

c) żyrondystów w latach 1792 – 1793

d) żyrondystów w latach 1793 – 1794

11. Napoleon Bonaparte pokonał Prusy i Rosję w latach:
a) 1798 – 1802

b) 1806 – 1807

c) 1812 – 1814

d) 1814 – 1815

12. Gdzie w 1805 roku Francja rozgromiła koalicję Wielkiej Brytanii, Austrii i Rosji?
a) Jena i Auerstädt

b) Wagram

c) Austerlitz

d) Trafalgar

13. Gdzie i kiedy Polacy pokonali Hiszpanów spektakularną szarżą?
a) nad rzeką Berezyną w 1808 r.

b) nad rzeką Berezyną w 1812 r.

c) na przełęczy Somosierra w 1812 r.

d) na przełęczy Somosierra w 1808 r.

14. Po bitwie narodów Napoleon Bonaparte został zesłany na:
a) Malediwy

b) Elbę

c) Św. Helenę

d) Maltę

15. Pokojem w Tylży powstało Księstwo Warszawskie, na które w 1807 r. składały się m.in.:
a) Wielkopolska, Mazowsze, Kujawy i Lubelszczyzna

b) Wielkopolska, Mazowsze, Kujawy i Małopolska

c) Wielkopolska, Mazowsze, Suwałki i Małopolska

d) Wielkopolska, Mazowsze, Kujawy i Suwałki

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

147

16. Kto zawarł na kongresie wiedeńskim sojusz, zwany Świętym Przymierzem?
a) Rosja, Wielka Brytania, Austria

b) Rosja, Wielka Brytania, Prusy

c) Rosja, Hiszpania, Prusy

d) Rosja, Austria, Prusy

17. Wielki Terror miał miejsce za rządów:
a) żyrondystów w latach 1792 – 1793

b) żyrondystów w latach 1793 – 1794

c) jakobinów w latach 1792 – 1793

d) jakobinów w latach 1793 – 1794

18. Napoleon Bonaparte pokonał Prusy i Rosję w latach:
a) 1798 – 1802

b) 1812 – 1814

c) 1806 – 1807

d) 1814 – 1815

d) 1794 – 1799

19. Epoka napoleońska miała miejsce w latach:
a) 1789 – 1815

b) 1789 – 1792

c) 1792 – 1794

e) 1799 – 1805

f) 1799 – 1815

g) 1805 – 1815

b) na Korsyce

c) na Sardynii

20. Napoleon Bonaparte urodził się:
a) w Paryżu

d) w Marsylii

21. W kampanii włoskiej lat 1796 – 1797 Napoleon Bonaparte utworzył Republikę Cisalpińską po pokonaniu:
a) Austrii

b) Prus

c) Rosji

d) Anglii

22. Blokada kontynentalna polegała:
a) kontynentalnym wstrzymaniu eksportu i importu towarów i surowców z Rosji
b) kontynentalnym wstrzymaniu eksportu i importu towarów i surowców z Anglii
c) kontynentalnym wstrzymaniu eksportu i importu towarów i surowców z Chin
d) kontynentalnym wstrzymaniu eksportu i importu towarów i surowców z Egiptu
23. W której wyprawie Napoleon Bonaparte rozgromił Anglików w Gizie, ale jego flota poniosła porażkę pod Abikur?
a) w wyprawie na Egipt

b) w wyprawie na Hiszpanię

c) w wyprawie na Rosję

148Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
24. Gdzie Francja stoczyła bitwę z:
24.1. Austrią, Rosją i Wielką Brytanią w 1805 roku?
a) Jena i Auerstädt

b) Austerlitz

c) Wagram

d) Trafalgar

c) Pireneje

d) Barcelona

b) Frydland

c) Smoleńsk

d) Lipsk

b) nad rzeką Berezyną

c) Raszyn

d) Białystok

24.2. Hiszpanią w 1808 roku?
a) na przełęczy Somosierra

b) Madryt

24.3. Rosją i Prusami w 1807 roku?
a) Iława Pruska
24.4. Rosją w 1812 roku?
a) Borodino

25. Przyporządkuj pojęcia do ich definicji, a następnie odpowiedz na poniższe pytanie.
a) niepodważalne prawo monarchy do swojego tronu

...............................................

b) przywrócenie granic państw w Europie przed 1789 r.

...............................................

c) niedopuszczanie jakiegokolwiek mocarstwa do zdobycia dominującej pozycji w Europie

...............................................

zasada restauracji, zasada równowagi europejskiej, zasada legitymizmu

Gdzie, kiedy i kto przyjął powyższe 3 zasady, które miały obowiązywać w Europie?
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

149

26. Zakreśl poprawną odpowiedź, która jest dokończeniem niniejszego zdania:
Kodeks Napoleona ustanowiony w 1804 roku był:
kodeksem karnym, który gwarantował wolność osobistą, równość wobec prawa, ochronę własności prywatnej, swobodę umów oraz prawo do
rozwodu
kodeksem cywilnym, który gwarantował wolność osobistą, równość wobec prawa, ochronę własności prywatnej, swobodę umów oraz prawo do
rozwodu
konstytucją, która gwarantowała wolność osobistą, równość wobec prawa, ochronę własności prywatnej, swobodę umów oraz prawo do
rozwodu
Deklaracją Praw Człowieka i Obywatela, która gwarantowała wolność osobistą, równość wobec prawa, ochronę własności prywatnej, swobodę
umów oraz prawo do rozwodu

27. Królestwo Polskie było inaczej nazywane:
a) Rzeczpospolitą Polską

b) Królestwem Warszawskim

c) Autonomią Nadwiślańską

d) Kongresówką

c) Konstanty Romanow

d) Stanisław Staszic

c) Czartoryscy

d) Poniatowscy

28. Przyjacielem cara i współtwórcą konstytucji Królestwa Polskiego był:
a) Adam Czartoryski

b) Joachim Lelewel

29. Na czele opozycji legalnej, zwanej kaliszanami, stanęli dwaj bracia:
a) Wysoccy

b) Niemojewscy

30. Car Rosji Aleksander I po kongresie wiedeńskim w 1815 roku w Królestwie Polskim:
a) rozszerzył swobody obywatelskie poprzez zbudowanie tajnej policji
b) wprowadził cenzurę i podpisał korzystne dla Polaków umowy handlowe
c) wprowadził cenzurę, zbudował tajną policję i łamał konstytucję
d) łamał konstytucję i nie słuchał głosu posłów polskich na Sejmie

150Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
Na podstawie mapy zamieszczonej obok odpowiedz na pyt. 31-32.
31. Do Królestwa Polskiego nie należały ziemie:
a) ziemia częstochowska, b) ziemia zamojska, c) ziemia rzeszowska, d)
ziemia pułtuska
32. Zaznacz więcej niż jedną odpowiedź.
Gdzie doszło do starć powstańców z Rosjanami?
a) pod Modlinem

b) pod Kielcami

c) pod Zamościem

d) pod Pragą

e) pod Olkuszem

f) pod Białymstokiem

g) pod Stoczkiem

h) pod Częstochową i) pod Wawerem

j) pod Tomaszowem k) pod Dębami Wielkimi
33. Przyporządkuj pojęcie do podanej poniżej definicji:
nadano chłopom ziemię na własność i zniesiono pańszczyznę w zamian za opłatę
pieniężną, najczęściej będącą w ratach, albo zrzeczenie się części użytkowanej ziemi
na rzecz pana dziedzica

a) praca u podstaw

b) uwłaszczenie

c) płodozmian

d) feudalizm

34. W Wielkim Księstwie Poznańskim budowano dworki w stylu:
a) pruskim

b) barokowym

c) klasycystycznym

d) neoklasycystycznym

35. Namiestnikiem w Wielkim Księstwie Poznańskim był:
a) Konstanty Radziwiłł

b) Konstanty Romanow

c) Adam Czartoryski

d) Piotr Wysocki

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

151

36. Namiestnikiem w Królestwie Polskim był:
a) Konstanty Radziwiłł

b) Konstanty Romanow

c) Adam Czartoryski

d) Piotr Wysocki

Browar wprawdzie podpalono, ale został szybko ugaszony i spiskowcy znajdujący się w różnych dzielnicach Warszawy nawet nie dostrzegli
ognia. Nie wiedzieli – zaczęło się czy nie? Miasto pozostało ciche, spokojne. Podchorążowie rozbiegli się po ulicach, szli w kierunku Starego
Miasta, wznosząc okrzyki – „Do broni!”.
Źródło: Multimedialna historia Polski, t. 15, s. 15

37. Jakiego wydarzenia dotyczy powyższy tekst źródłowy?
a) bitwy na przedmieściach Warszawy

b) podpalenia browaru

c) nocy listopadowej

d) próby porwania namiestnika Konstantego

38. Pierwszym dyktatorem powstania z 1830 roku był:
a) Jan Skrzynecki

b) Józef Chłopicki

c) Józef Sowiński

d) Jan Krukowiecki

c) Józef Sowiński

d) Jan Krukowiecki

39. Ostatnim dyktatorem powstania z 1830 roku był:
a) Jan Skrzynecki

b) Józef Chłopicki

40. W czasie powstania w Królestwie Polskim w zaborze pruskim zmobilizowano pruskie wojsko pod dowództwem:
a) Prittwitz

b) Clausewitz

c) Hohenzollern

d) Boyen

41. Ministrem Oświaty w Królestwie Polskim, który przeprowadził reformę edukacji, tworzącą szkolnictwo średnie i wyższe, był:
a) Staszic

b) Drucki – Lubecki

c) Czartoryski

d) Wysocki

42. Ministrem Gospodarki i Przemysłu w Królestwie Polskim, który przeprowadził gruntowną reformę kraju, wynikiem której było powstanie
przemysłowego zagłębia w Dąbrowie był:
a) Staszic

b) Drucki – Lubecki

c) Czartoryski

d) Wysocki

152Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
43. Przyporządkuj pojęcie do podanej poniżej definicji:
jeden z podstawowych postulatów pozytywizmu w XIX wieku, wzywający do podjęcia przez wszystkie warstwy społeczeństwa solidarnego wysiłku na rzecz rozwoju
gospodarczego, który (ten wysiłek) wynikał z przekonania, że społeczeństwo jest swego rodzaju organizmem, który może funkcjonować sprawnie tylko wtedy, gdy zdrowe i
silne są wszystkie jego organy

a) praca u podstaw

b) praca organiczna

c) reforma edukacji

d) pozytywne myślenie

44. Społecznikiem, jednym z ważniejszych działaczy polskich w zaborze pruskim oraz znanym i cenionym lekarzem, który dzisiaj jest patronem
poznańskiego szpitala, był:
a) Karol Marcinkowski

b) Karol Libelt

Jerzy Ossoliński

d) Dezydery Chłapowski

45. Zakład Narodowy im. Ossolińskich został założony w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w:
a) Warszawie

b) Krakowie

c) Poznaniu

d) Lwowie

46. Pod którym zaborem znajdował się Kraków w 1815 r.?
a) pruskim

b) austriackim

c) rosyjskim d) żadna z odpowiedzi nie jest poprawną, gdyż

47. Objaśnij rysunek obok i napisz, jakiej maszyny dotyczy, kto jest jej twórcą i jaki miała
wpływ na przemiany społeczno – gospodarcze w XIX wieku:
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

153

48. Wykorzystaj poniższe pojęcia do opisania maszyny, przedstawionej na rysunku z poprzedniego pytania:
tłok, tłoczysko, krzyżulec, korbowód, wykorbienie wału korbowego, wał korbowy, koło zamachowe, suwak, regulator odśrodkowy

1-

2-

3-

4-

5-

6-

7-

8-

Przeanalizuj poniższy kolaż oraz dane statystyczne dotyczące zmian społeczno-gospodarczych w Europie i na świecie w XIX wieku i odpowiedz
na pyt. 49-53.

154Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
49. Jak zmieniło się społeczeństwo wielkomiejskie i miejskie?
............................................................................................................................
50. Co przyczyniło się do tych zmian w mieście w Europie XIX wieku?
............................................................................................................................
51. Jak zmieniło się społeczeństwo wiejskie?
............................................................................................................................
52. Co przyczyniło się do tych zmian na wsi w Europie w XIX wieku?
............................................................................................................................
53. Jaka była sytuacja robotników w Europie XIX wieku?
............................................................................................................................
54. Rozróżnij trzech pisarzy:
Zygmunt Krasiński

..............................................................................................

Józef Kraszewski

..............................................................................................

Ignacy Krasicki

..............................................................................................

55. Jakie tło historyczne czy kontekst literacki odsłaniają poniższe dzieła Adama
Mickiewicza?
"Pan Tadeusz"

..............................................................................................

"Sonety Krymskie"

..............................................................................................

"Dziady"

..............................................................................................

56. Który z polskich poetów jest zaliczany tak do okresu romantyzmu, jak i do okresu
pozytywizmu?
a) Juliusz Słowacki

b) Cyprian Norwid

c) Adam Mickiewicz

d) Adam Asnyk

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

57. Przyporządkuj kompozytorów do ich utworów.
Fryderyk Chopin (1810-1849)

opera "Halka"

Stanisław Moniuszko (1819-1872)

uwertura koncertowa "Morskie Oko" op. 19

Zygmunt Noskowski (1846-1909)

polonez es-moll op. 26

58. Wyjaśnij rolę, jaką odegrały wymienione postacie historyczne w p. p. 56 i 57 w historii narodu polskiego w XIX wieku.
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................
59.

Z

wykazu

najważniejszych

wynalazków

zamieszczonego obok wybierz trzy, twoim zdaniem
najważniejsze

wynalazki,

które

miały

wpływ

na

przemiany społeczno – gospodarcze w Europie w XIX
wieku. Swój wybór uzasadnij.
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................
...............................................................................

155

156Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
60. Czego chcieli czerwoni?
a) niepodległości

b) odwołania powstania styczniowego

c) podpisania układu pokojowego z Rosją

d) sprzymierzenia się z Niemcami

61. Kto udoskonalił maszynę parową ?
a) Walt Disney

b) Józef Bem

c) Hipolit Cegielski

d) James Watt

b) malarzem

c) grabarzem

d) pisarzem

62. Kim był Francisco de Goya?
a) baletmistrzem

63. Gdzie została zapoczątkowana rewolucja agrarna?
a) w Holandii i Anglii

b) w Australii i Nowej Zelandii

c) we Włoszech i Hiszpanii

d) w Brazylii i Chile

64. Kto skupił wokół siebie emigrantów wywodzących się z arystokracji w Paryżu ?
a)Adam Jerzy Czartoryski

b)Franciszek Marcin Czartoryski

c)Wincenty Pol

d) Zenon Kwiatkowski

65. Trzy nurty rewolucyjne w czasie wiosny ludów to :
a) prawniczy, społeczny, wolności

b)ludowy, sądowniczy

c) ustrojowy, społeczny i narodowy

d) denizm, kapitalizm, społeczny

66. W jakich latach była Wiosna Ludów?
a) 1895-1896

b) 1848-1849

c) 1825-1816

d) 1897-1899

c) 1820-1823

d) 1715-1798

67. W jakich latach były manifestacje patriotyczne Polaków?
a) 1860-1861

b) 1890-1897

68. Gdzie został utworzony Komitet Narodowy w Polsce w 1848 r.?
a) w Warszawie

b) w Krakowie

c) w Bydgoszczy

d) w Poznaniu

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

157

69. Kto był władcą zarówno Austrii, jak i Węgier?
a) Jan Kazimierz

b) Napoleon Bonaparte

c) Ferdynand I

d) Lajos Kossuth

70. W jakim miesiącu wybuchła rewolucja w Królestwie Neapolu w 1848r.?
a) w maju

b) w styczniu

c) w lipcu

d) w marcu

71. W którym roku doszło do rabacji spowodowanej konfliktem między polską szlachtą a chłopami?
a) w 1987

b) w 1818

c) w 1846

d) 1890

72. Czego domagali się przedstawiciele burżuazji i wolnych zawodów w czasie Wiosny Ludów? Podkreśl fałszywe odpowiedzi.
a) więcej dotacji na działalność gospodarczą

b) liberalnych reform

c) zmniejszenia podatków

d) wyboru władcy-dyktatora

e) przebudowania Warszawy

f) wpływu na władzę

73. Kto był ostatnim dyktatorem Powstania Styczniowego od jesieni 1863r?
a) Jan Krukowiecki

b) Romuald Traugutt

c) ksiądz Brzóska

d) Józef Sowiński

74. Kogo ogłosili „biali” swoim dyktatorem na wiosnę ?
a) gen. Ludwika Mierosławskiego

b) gen. Mariana Langiewicza

c) Józefa Zaliwskiego

75. W którym roku nastąpiło odkrycie morfiny ?
a) w 1805

b) w 1809

c) w 1817

d) w 1864

76. W którym roku Sejm Pruski powołał do życia Komisję Kolonizacyjną?
a)w 1850

b) w 1886

c) w 1898

d) w 1812

77. W którym kierunku terytorialnie rozwijały się USA w XIX wieku?
a) na zachód

b) na wschód

c) na północ

d) na południe

78. O jakie krainy USA wzbogaciły się w XIX wieku?
a) o Arizonę i Kalifornię

b) o Teksas i Luizjanę

c) o Dakotę i Oklahomę

d) Edwarda Dembowskiego

158Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
79. Na północy Stanów Zjednoczonych:
a) rozwijał się przemysł i następowała intensywna urbanizacja miast
b) dominowały plantacje, uprawiane przez masy niewolników
80. Wykorzystując odpowiedź, która nie pasowała w p. 79, dokończ poniższe zdanie:
Na południu Stanów Zjednoczonych ................................................................................
81. Organizacje abolistyczne dążyły do:
a) oczynszowania plantacji

b) częściowego zniesienia niewolnictwa

c) całkowitego zniesienia niewolnictwa

d) wprowadzenia ustroju utopii społecznej

82. Stanami na południu są:
a) Montana

b) Arizona

c) Teksas

d) Alabama

e) Pennsylwania

f) Illinois

g) Kentucky

h) Floryda

a) Montana

b) Arizona

c) Teksas

d) Alabama

e) Pennsylwania

f) Illinois

g) Kentucky

h) Floryda

83. Stanami na północy są:

84. Wojna secesyjna miała miejsce między Południem a Północem w USA w latach:
a) 1861 – 1864

b) 1861 – 1865

c) 1866 – 1877

d) 1862 – 1863

85. Przyczyną wybuchu wojny secesyjnej był m.in.
a) prezydentem USA został Abraham Lincoln

b) segregacja rasowa Afrykanów, Indian i Białych

c) aspiracje kolonialne Północy wobec Południa

d) polityka Północy w celu likwidacji plantacji na Południu

86. Wyjaśnij pojęcie: „abolicja” i wskaż chociaż jedną postać historyczną, będącą zwolennikiem abolicji.
......................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

159

87. Przeciwko Północy wystąpiło 7 stanów południowych, które zawiązały:
a) Federację

b) Unię

c) Konfederację

88. Wykorzystując jedną z podpowiedzi z p. 87, dokończ zdanie:
Północ zaś zawiązała sojusz w walce z Południem o nazwie ................................................................................
89. Wojska lądowe pod dowództwem gen. Lee wygrywały na/w:
a) lądzie

b) morzu

c) powietrzu

90. Flota stanów północnych dokonała względem stanów południowych:
a) inwazji

b) blokady morskiej

c) bombardowania portów i wybrzeży

91. Skutkami wojny secesyjnej było m.in.:
a) zniesienie niewolnictwa w 1863 roku

b) ogromne straty w ludziach

c) podbicie przez Północ stanów południowych

d) zniszczenie portów południowych

92. Decydującą bitwą w wojnie secesyjnej w roku 1863 była bitwa pod:
a) Gettysburgiem

b) Pertyville

c) Jackson

d) Fort Sumter

93.1. Co oznaczało określenie Dzikiego Zachodu?
......................................................................................................................................................
93.2. Jakie dwie partie istniały w Stanach Zjednoczonych w I połowie XIX wieku? Nazwij je.
....................................... - pragnęła ścisłej unii i uważała, że rząd centralny w każdej sprawie powinien mieć przewagę nad rządami stanowymi
....................................... - pragnęła luźnego związku stanów i uważała, że rząd federalny ma prawo do polityki zagranicznej i rozstrzygania
sporów między stanami, ale nie może wtrącać się do spraw wewnętrznych stanów

160Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
Na podstawie poniższej mapy odpowiedz na pytania 94-97.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

94. Wymień XIX – wieczne kolonie:
a) brytyjskie:

...............................................................................................................

b) francuskie:

...............................................................................................................

c) niemieckie:

...............................................................................................................

d) hiszpańskie:

...............................................................................................................

e) portugalskie:

...............................................................................................................

f) włoskie:

...............................................................................................................

g) holenderskie:

...............................................................................................................

h) rosyjskie:

...............................................................................................................

95. Wymień państwa, które w II połowie XIX wieku były niezależne od imperiów kolonialnych.
a) Azja (dwa państwa):

...............................................................................................................

b) Afryka (dwa państwa):

...............................................................................................................

96. Podkreśl dwa państwa. W drugiej połowie XIX wieku mocarstwami kolonialnymi były:
Hiszpania, Portugalia, Włochy, Holandia, Rosja, USA, Niemcy, Francja, Wielka Brytania
97. Podkreśl cztery państwa. Pod koniec XIX wieku natomiast zostały mocarstwami kolonialnymi jeszcze:
Hiszpania, Portugalia, Włochy, Holandia, Rosja, USA, Niemcy, Francja, Wielka Brytania
98. Wymień trzy przyczyny rozwoju kolonializmu w XIX wieku: 1) ............................, 2) ............................ i 3) ............................
99. Wyjaśnij dwa pojęcia:
niewolnictwo -

.........................................................................................

wojny opiumowe -

.........................................................................................

wojny burskie -

.........................................................................................

szogunat -

.........................................................................................

161

162Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
100. Jak się nazywali dwaj rosyjscy generałowie, którzy tłumili powstanie listopadowe 1830 roku?
.........................................................................................................................................................................................................................................
101. Uzupełnij tabelkę:

Stronnictwo lewicowe

Organizacja

Przedstawiciele

Program

...........................................

Tadeusz Krępowiecki

- powstanie we wszystkich zaborach

Stanisław Worcel

- republika ...........................................
- uwłaszczenie chłopów

Stronnictwo centrowe

Komitet Narodowy Polski

...........................................

- powstanie szlacheckie
- republika ...........................................
- uwłaszczenie chłopów

Stronnictwo prawicowe

...........................................

...........................................

- rezygnacja z powstania jako drogi do niepodległości
- wolność narodowa zależna od wojny trzech zaborców
lub interwencji z Zachodu
- ...........................................
- uwłaszczenie chłopów, ale bez prawa do ziemi

102. Co sprawił opisany poniżej przypadek?
Francuscy posłowie w 1791 roku przypadkowo zajęli swoje miejsca. Ci, którzy żądali większych zmian niż tylko uchwalenie konstytucji, zasiedli po lewej stronie sali,
podczas gdy posłowie zadowoleni z wprowadzenie konstytucji znaleźli się po stronie prawej, a ci, którzy nie mieli zdania na ten temat, usiedli w centrum.

.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

163

103. W tabelce rozpisane są zasady konserwatyzmu i liberalizmu. Dopasuj je do właściwej ideologii, skreślając fałszywe.
Konserwatyzm / Liberalizm

Konserwatyzm / Liberalizm

Prawa polityczne dla ludzi wykształconych

Prawa polityczne dla wszystkich

Wsparcie dla biednych i nakłanianie ich by zaczęli sami sobie radzić w życiu

Wolność jednostki - podstawowym prawem

Rodzina patriarchalna

Państwo nie może wtrącać się w sprawy gospodarcze

Najlepszym ustrojem jest monarchia absolutystyczna

Poparcie dla zmian

Wystąpienia przeciwko zmianom i rewolucjom

Wiara w samodzielność i zaradność jednostki ludzkiej

104. W I połowie XIX wieku w Europie dominowała ideologia karbonariuszy, którzy walczyli o obalenie monarchii i to najlepiej jednego dnia na
całym świecie. Jaka ideologia im się przeciwstawiała i jaki miała program polityczny?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
105. Wymienione poniżej wydarzenia są skutkami działań której ideologii?
– wyzwolenie się kolonii hiszpańskich w Ameryce Południowej i Środkowej
– uzyskanie niepodległości przez Belgię i Grecję
– ustalenie przez Święte Przymierze zasady interwencji w tych krajach, w których wybuchła rewolucja

a) konserwatyzmu

b) liberalizmu

c) karbonariuszy

d) masonerii

106. Jak nazywała się największa rewolucja XIX-wiecznej Europy, której przyczyną był kryzys kapitalizmu?
.........................................................................................................................................................................................................................................
107. Kiedy wybuchło powstanie krakowskie?
a) 1807

b) 1830

c) 1846

d) 1848

e) 1863

f) 1918

164Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
108. Wykorzystując odpowiedzi z pyt. 107 odpowiedz, kiedy wybuchło powstanie:
a) listopadowe?

.........................................................................................

b) wielkopolskie pierwsze?

.........................................................................................

c) wielkopolskie drugie?

.........................................................................................

d) styczniowe?

.........................................................................................

e) wielkopolskie trzecie?

.........................................................................................

109. Wpisz pełną nazwę powstania do ramki obok. Które, z wymienionych w p. 108, powstanie odniosło całkowite zwycięstwo?
110. Jakie były represje po powstaniach
a) listopadowym?
- .........................
- rusyfikacja
b) wielkopolskim drugim?
- .........................
- germanizacja
c) krakowskim?
- .........................
- .........................
d) styczniowym?
- .........................
- rusyfikacja

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

165

111. Dopasuj pojęcia do właściwych definicji (2 pojęcia nie mają definicji).
secesja

jedna warstwa społeczna przeciw drugiej w ramach tego samego narodu

rewolucja

zniewolony naród występuje przeciw ciemiężcy

powstanie
rokosz
112. Na czym polegał dwuaspektowy charakter Wiosny Ludów w Cesarstwie Austriackim?
...........................................................................................................
113. Z jakich krain i ziem składało się Cesarstwo Austriackie?
- .........................

- .........................

- Północne Włochy

- .........................

- .........................

- Siedmiogród

- .........................

- .........................

114. W jakich dwóch państwach nie doszło do rewolucji lat 1848-1849?
- .........................
- .........................

166Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
115. Jaka była sytuacja w zaborach w II połowie XIX wieku? Uzupełnij tabelkę.
Zabór
Królestwo Polskie
(Kongresówka)

Gospodarka

Kwestie polityczno – narodowe

intensywny rozwój .............................

walka z rusyfikacją

zacofana ............................. o

Galicja i zabór austriacki

charakterze .............................

.............................

wysokowydajna, nowoczesna

Zabór pruski

germanizacja

.............................

116. Jak skończyła się Wiosna Ludów...
a) ... w Cesarstwie Austriackim?
władze uwłaszczyły ....................................................
na cesarskim tronie zasiadł Franciszek Józef I
b) ... we Francji?
obalono monarchię i ustanowiono ....................................................
na prezydenta Francji powołano Ludwika Filipa Bonaparte, który w 1882 roku wprowadził ....................................................
117. Podkreśl odpowiednim kolorem. W którym roku zjednoczyły się Włochy (niebieskim), a w którym Niemcy (czerwonym)?
a) 1862

b) 1870

c) 1871

d) 1899

118. Włosi zawdzięczają zjednoczenie dwóm swoim rodakom. Pierwszy z nich był premierem Sardynii, który odniósł spektakularne zwycięstwa z
Austriakami na północy, a drugi - był karbonariuszem, który na czele oddziału "czerwonych koszul" zjednoczył południe Włoch z Północą. Jak
się oni nazywali?
Pierwszy z nich nazywał się ...................................................., a drugi - .................................................... .

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

167

119. Zjednoczenie Niemiec oznaczało powstanie Rzeszy Niemieckiej, którą z kolei była w historii państwa niemieckiego?
a) I

b) II

c) III

d) IV

120. Jak się nazywał Niemiec, który w 1862 roku został kanclerzem Prus?
....................................................
121. Ile koalicji zawiązało się przeciw Francji w latach 1789–1815?
a) trzy

b) pięć

c) siedem

d) dziewięć

122. Czym była pentarchia na kongresie wiedeńskim w latach 1814-1815 i jakie państwa pentarchii były obecne na kongresie wiedeńskim?
........................................................................................................
........................................................................................................
123. Podkreśl tę, która z organizacji była odpowiedzialna za wybuch powstania listopadowego w 1830 roku?
Związek Filomatów
Związek Przyjaciół Panta Coina
Wolnomularstwo Narodowe
Towarzystwo Patriotyczne
Sprzysiężenie Podchorążych z Piotrem Wysockim na czele
124. Czym były pozostałe organizacje, które nie zostały podkreślone w p. 123?
................................................................................................................................................................................................................
125. Jaki tytuł monarszy przypadł Wilhelmowi I Hohenzollernowi po zjednoczeniu Niemiec?
........................................................................................................
126. W którym roku przestało istnieć drugie cesarstwo we Francji?
a) 1789

b) 1814

c) 1815

d) 1870

168Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
127. Jakie prowincje zachodnie straciła Francja po wojnie z Prusami na mocy pokoju we Frankfurcie nad Menem w 1871?
.................................................... oraz .................................................... .
128. Jak się nazywały dwie klasy społeczne, które powstały w XIX wieku, a które ze sobą rywalizowały?
.................................................... oraz .................................................... .
129. Podaj różnice pomiędzy socjalizmem, a komunizmem, uzupełniając tabelkę.
Socjalizm

Komunizm

..................................................................

Likwidacja

Mogą istnieć wszystkie klasy

Społeczeństwo bezklasowe

Mogą współistnieć gospodarki spółdzielczy, państwowy i prywatny

..................................................................

..................................................................

Rewolucja

Własność prywatna

Obraz społeczeństwa

Gospodarka

Sposób wprowadzenia ideologii

130. Jak się nazywały ideologie, które miały bronić interesów proletariatu?
....................................................................................................................................
131. Kto stworzył ideologię komunizmu?
....................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

169

132. Jak nazywała się pierwsza organizacja robotnicza założona przez twórców komunizmu?
....................................................................................................................................
133. Imperializm był polityką państw europejskich, której celem było uzyskanie hegemonii na innych kontynentach w XIX wieku. Określ do
podanych poniżej przyczyn imperializmu, jakie są to czynniki?
Poszukiwanie źródeł taniego surowca i rynków zbytu dla towarów produkowanych przez europejskie fabryki

- ..........................................

Wzmocnienie swojej potęgi militarnej poprzez zwiększenie terytorium

- ..........................................

Usprawiedliwianie podbojów względami religijnymi i misją cywilizacyjną białego człowieka

- ..........................................

134. Które państwo stworzyło największe imperium kolonialne w XIX wieku?
a) Wielka Brytania

b) Francja

c) Hiszpania

135. Na czym polegała specyfika imperializmu tegoż państwa?
....................................................................................................................................

d) Rosja carska

170Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
136. Uzupełnij tabelkę.

KONSERWATYZM

NAZWA
ORGANIZACJI

NACJONALIZM

RUCH LUDOWY

SOCJALIZM

SOCJALIZM

REWOLUCYJNY

REFORMISTYCZNY

........................

........................

Stronnictwo Narodowo –
........................

Demokratyczne, zwane potocznie

........................

........................

Odzyskanie
Trójlojalizm –
PROGRAM

rezygnacja z marzeń
o niepodległość

Obrona polskiego stanu posiadania,
asymilacja mniejszości

Obronna interesów chłopów

Wywołanie światowej

niepodległości, a

rewolucji robotniczej,

następnie

sprawy narodowe

wprowadzenie

nieistotne

socjalizmu poprzez
reformy

PRZYWÓDCY

Michał Bobrzyński
Józef Szujski

Feliks Dzierżyński
........................

........................

Julian Marchlewski
Róża Luxemburg

........................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

171
WIEK DWUDZIESTY

Na podstawie mapy zamieszczonej obok odpowiedz na pyt. 1 - 2.
1. Na Trójprzymierze w 1913 roku składały się państwa:
.................................................................................
2. Trójporozumienie zawarły między sobą w 1882 roku państwa:
.................................................................................
3. Który z układów wymienionych w p. 1 - 2 nazywano ententą "entente corde" (fr. "serdeczne pozdrowienie")?
.................................................................................
4. Zaznacz skład koalicji antytureckiej w czasie I wojny bałkańskiej:
a) Albania, Czarnogóra, Grecja, Serbia
b) Bułgaria, Czarnogóra, Grecja, Serbia
c) Albania, Bułgaria, Grecja, Serbia
d) Albania, Bułgaria, Czarnogóra, Serbia
5. Uzupełnij tekst.
Taktykę blitzkriegu, tj. ............................................, opracował na potrzeby I wojny światowej Alfred von Schlieffen. Zakładał on zwycięstwo
nad Francją w przeciągu ............................................ . Ta strategia pozwoliłaby niemieckiej sile ofensywnej skoncentrować główne siły na
froncie ............................................ . Teoretyczne podstawy blitzkriegu z użyciem czołgów rozwinął w 1937 roku Heinz Guderian. Niemieckie
dywizje ............................................ miały błyskawicznie wdzierać się w głąb atakowanego kraju przy wsparciu sił powietrznych. Wadą planu
Schlieffena była walka na ............................................ .

172Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
6. Uzupełnij tekst i wyjaśnij, jakie znaczenie dla przyszłości nie tylko Europy, ale i świata
miało wydarzenie, o którym on informuje.
28 czerwca 1914 roku arcyksiążę austriacki Franciszek Ferdynand .....................................
wraz z swoją małżonką Zofią von Hohenberg "Chotek" wyjeżdżali samochodem z dworca
miejskiego w ............................................ . Kilkakrotnie tego dnia doświadczali
nieudanych

zamachów

samobójczych,

ale

dopiero

............................................

z

organizacji "Młoda Bośnia", powiązanej z terrorystyczną grupą "Czarna Ręka". udało się
strzelić do książęcej pary, której nie odwieziono do szpitala, ale do ratusza. Tam wśród
butelek szampana zmarli.
Wyjaśnienie znaczenia opisanego wyżej wydarzenia:

Foto: Aresztowanie Gawriło Principa (1894-1918)

.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
7. Dopasuj państwa do przywódców, którzy stali na ich czele w chwili wybuchu I wojny światowej, a następnie dopisz, jaką piastowali w danym
państwie godność.
Carstwo Rosyjskie II Rzesza Niemiecka Monarchia Austrowęgierska Imperium brytyjskie -

Franciszek Józef I, Herbert Henry Asquith, Wilhelm II Hohenzollern, Raymond Poincaré Mikołaj II

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

8. W nawiązaniu do p. 6 odpowiedz na pytanie, kto komu wypowiedział wojnę w 1914 roku?
a) 28 lipca Serbii ............................................ ,
b) 3 sierpnia Niemcom ............................................ ,
c) 3 sierpnia Francji ............................................ .
9. Rysunek obok przedstawia francuską satyrę z początków I wojny światowej. Opisz ją, a następnie odkryj jej właściwy
sens, czego tak naprawdę dotyczy i jakie interesy się za tym obrazem kryją.
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

10. Przeanalizuj trzy następujące po sobie na kolejnych stronach mapy, a następnie własnymi słowami streść sytuację na froncie zachodnim i
wschodnim I wojny światowej w Europie w roku 1914 i 1917.
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

173

174Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

175

176Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

177

11. Uporządkuj chronologicznie podane bitwy, a następnie umieść je na osi czasu.
a) pod Tannenbergiem

b) 1. nad Marną

c) 2. nad Marną

d) pod Verdun

d) pod Gorlicami

e) pod Sommą

f) bitwa jutlandzka

g) w rejonie Gallipoli

h) nad Piawą

i) nad Kolubarą

1914

1915

12. Zaznacz na mapie obok wymienione nazwy geograficzne
w p. 11, a następnie opisz własnymi słowami ich lokalizację.
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
13. Jaki charakter miała I wojna światowa (uwzględniając
taktyki na froncie zachodnim i wschodnim)?
...................................................................................................
...................................................................................................
14. Na jakiej rzecz utworzyła się linia wojny pozycyjnej
pomiędzy wojskami niemieckimi i francuskimi w 1914 roku?
...................................................................................................

1916

1917

1918

178Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
15. Połącz bitwy Wielkiej Wojny z ich właściwymi opisami:
bitwa pod Verdun

najbardziej krwawa bitwa I wojny światowej

bitwa jutlandzka

po raz pierwszy użyto w niej gazów bojowych

bitwa pod Ypres

po raz pierwszy użyto wówczas czołgów

bitwa pod Sommą

wielka bitwa morska

16. Ile osób zginęło w czasie I wojny światowej?
a) 1 mln

b) 5 mln

c) 10 mln

d) 15 mln

17. Wyjaśnij, dlaczego:
Niemcy ogłosiły 1 lutego 1917 roku nieograniczoną wojnę podwodną?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
Włochy przyłączyły się do państw ententy, porzucając swoich dotychczasowych sojuszników?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
USA przystąpiły do Wielkiej Wojny po stronie państw ententy?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
18. Jaką politykę kontynentalną prowadziła Anglia od czasów kongresu wiedeńskiego? W myśl jakiej zasady?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

179

180Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
19. Przeanalizuj kolaż na poprzedniej stronie, a następnie scharakteryzuj, czym charakteryzowała się Wielka Wojna, jakie nowe bronie i
technologie armie świata wykorzystały na polach bitewnych i jak wyglądało życie w okopach.
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

20. Rysunek obok przedstawia czołg Sturmpanzerwagen A7V, fot. P.
Zarzycki. Opisz tę broń pancerną: na jakiej zasadzie walczyła, w jaki
sposób służyła, do czego służyła itp. W celu lepszego opisania posłuż się
numeracją poszczególnych części/quasi-pomieszczeń czołgu, zastosowaną
na rysunku.
...............................................................................................
...............................................................................................
...............................................................................................
...............................................................................................

21. Uszereguj następujące państwa, zaczynając od tego, które najwcześniej skapitulowało w czasie Wielkiej Wojny, a kończąc na tym, które
skapitulowało ostatnie: Niemcy, Bułgaria, Turcja, Austria.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

22. Dlaczego sojusznik Niemiec i Austrii - Włochy - nie przegrał I wojny światowy?
...............................................................................................
23. Ile państw podpisało pakt założycielski Ligi Narodów?
a) 34

b) 37

c) 41

d) 44

Przeanalizuj poniższe mapy, a następnie odpowiedz na
pytania 24 - 30.

181

182Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
24. Jak się zmieniła mapa polityczna Europy i świata po I wojnie światowej?
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
25. Jakie powstały nowe państwa w Europie?
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
26. Co się stało z koloniami niemieckimi?
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
27. Jakie ziemie odzyskała Francja?
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
28. Jakie ziemie utraciły Niemcy?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
29. Jakie ziemie uzyskały Włochy?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
30. Jak się zmienił tzw. "kocioł bałkański"?
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

183

31. Czego dotyczy rysunek satyryczny zamieszczony obok?
.............................................................................................................................................................................
32. Wyjaśnij zagadnienie, którego dotyczy rysunek satyryczny zamieszczony obok.
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
33. Połącz państwa z właściwymi datami i miejscowościami, w których podpisano z nimi akty kapitulacji po
I wojnie światowej.
Niemcy

10 września 1919 roku

Sevres

Austria

4 czerwca 1920 roku

Wersal

Turcja

28 czerwca 1919 roku

Neuilli-sur-Seine

Węgry

27 listopada 1919 roku

Saint-Germain-en-Laye

Bułgaria

10 sierpnia 1920 roku

Trianon

34. Gdzie i w którym roku Niemcy podpisały rozejm z państwami ententy? (por. rysunek obok)
.............................................................................................................................................................................
35. Kto i kiedy podpisał akt 5 listopada?
.............................................................................................
36. Objaśnij rysunek satyryczny, zamieszczony po lewej stronie.
.............................................................................................
.............................................................................................
.............................................................................................

184Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
37. Wybierz poprawną odpowiedź tak, aby cały tekst był zgodny z faktami historycznymi.
W styczniu 1917 / 1918 roku prezydent USA, Thomas Woodrow Wilson / Warren Gamaliel Harding w swoim orędziu w punkcie 11 / 13 mówił,
że powinno powstać silne państwo polskie z dostępem do Bałtyku / Tatr.
38. Połącz odpowiednią brygadę z jej numeracją i dowódcą.
I

Brygada

Szeptycki

II

Brygada

Piłsudski

III

Brygada

Haller

39. Jak się nazywali ci, którzy stanowili skład tzw. "Wielkiej Czwórki" w 1919?
a) premier Wielkiej Brytanii

...................................................

b) prezydent USA

...................................................

c) premier Francji

...................................................

d) premier Włoch

...................................................

40. Którzy przywódcy z "Wielkiej Czwórki" określani byli mianem "Grubej Trójki"?
..................................................., ................................................... oraz ................................................... .
41. Z ilu krajów związkowych złożona była Republika Weimarska?
a) 12

b) 14

c) 17

d) 20

42. Dnia 9 lutego 1919 roku wydano dekret o szkolnictwie w państwie polskim. Do ilu lat nakazano dzieciom pobieranie nauk?
a) 12

b) 14

c) 16

d) 18

43. Jakie ugrupowanie zwyciężyło w wyborach parlamentarnych we Włoszech w listopadzie 1919 roku?
a) socjaliści

b) komuniści

c) faszyści

d) konserwatyści

44. Na którą stolicę nieudanego ataku dokonał w 1919 roku Chalemagne Péraite?
a) Port-au-Prince

b) Kingston

c) Santo Domingo

d) Hawana

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

185

45. Ile procent ludności mieszkającej w Szlezwiku opowiedziało się w trakcie plebiscytu za przyłączeniem do Danii?
a) 70 %

b) 75 %

c) 99 %

d) 100 %

46. W którym mieście zaczęła nadawać pierwsza radiostacja?
a) w San Francisco

b) w Nowym Jorku

c) we Florencji

d) w Londynie

47. Wymień trzy rządy polskie, które istniały bądź się zawiązały na ziemiach polskich w latach 1917 - 1920.
a) ..................................... Ignacego Daszyńskiego

w roku

.....................................

b) ..................................... Feliksa Dzierżyńskiego i Juliana Marchlewskiego

w roku

.....................................

c) ..................................... Jędrzeja Moraczewskiego

w roku

.....................................

d) ..................................... Ignacego Jana Paderewskiego

w roku

.....................................

48. Dopasuj wynalazki z ich twórcami.
Blumlein

sztuczna reakcja jądrowa

Banting

witamina C

Szent- Györgyi

insulina

Donath

głośniki sterofoniczne

Rutherford

witamina B1

49. W latach 1921-22 istniała Federacja Środkowoamerykańska. Który z krajów Ameryki Środkowej nie należał do niej?
a) Salwador

b) Honduras

c) Nikaragua

d) Gwatemala

50. Jakie imię przybrał wzniesiony do godności papieskiej Achille Ratti?
a) Pius X

b) Benedykt XV

c) Pius XI

d) Pius XII

51. W jakich państwach istniał system diarchii albo miały miejsce sytuacje o znamionach diarchii? Podkreśl właściwe państwo.
a) W Wielkiej Brytanii w latach 1940-1945

b) we Włoszech w latach 1926-1943

c) w ZSRR w latach 1924-1953

d) W USA w latach 1913-1921

e) we Francji w latach 1914-1917

f) w Wolnym Państwie Irlandzkim w latach 1925-1930

186Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
52. Czy w Polsce miała miejsce sytuacja o znamionach diarchii? Jeśli tak, to kiedy?

................................................................................

53. Dopisz do podanych poniżej dzieł ich autorów (dwa nazwiska nie pasują do żadnych z dzieł).
Tadeusz Dołęga-Mostowicz, Herbert Wells, Robert Flahert, George Gershwin, Edgar Rice Burroughs, James Joyce, Sinclair Lewis, Luigi Pirandello, Michał Szołochow,
Lew Tołstoj

a) "Wojna i pokój" b) "Kariera Nikodema Dyzmy" c) "Ulisses" d) "Tarzan" e) "Wehikuł czasu" f) "Błękitna Rapsodia" g) "Cichy Don" h) "Nanuk z Północy" 54. Jakie tło historyczne czy kontekst wydarzeń historycznych zawierają wymienione poniżej powieści Stefana Żeromskiego?
a) "Przedwiośnie" b) "Ludzie bezdomni" c) "Syzyfowe prace" 55. Jakie tło historyczne czy kontekst wydarzeń historycznych zawierają wymienione poniżej powieści Fiodora Dostojewskiego?
a) "Biesy"b) "Zbrodnia i kara" c) "Bracia Karamazow" d) "Idiota" -

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

187

56. W 1922 roku na konferencji:
- ustalono repatriacje, jakie powinny zostać nałożone na pokonane Niemcy,
- przyjęto plan pomocy dla zrujnowanej gospodarki niemieckiej,
- zawarto pokój z Turcją i
- drastycznie ograniczono zbrojenia morskie.
Gdzie odbyła się ta konferencja?
................................................................................
57. Która z mniejszości narodowych w Polsce zbojkotowała wybory do sejmu I kadencji?
a) Białorusini

b) Żydzi

c) Niemcy

d) Ukraińcy

58. W latach 30. XX wieku doszło do wojny domowej w Hiszpanii. Dlaczego do niej doszło, kto z kim walczył i kto wygrał?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
59. Kto został pierwszym premierem w pierwszym labourowskim rządzie w Wielkiej Brytanii?
a) Stanley Baldwin

b) Harold Wilson

c) Andrew Bonar Law

d) James Ramsay MacDonald

60. W którym mieście w Polsce utworzono pierwszą szkołę lotniczą?
a) Poznań

b) Mielec

c) Szczecin

d) Koszalin

61. W 1925 roku miał miejsce tak zwany "małpi proces" jednego z amerykańskich nauczycieli. O co został oskarżony? Podaj 4 oskarżenia.
................................................................................
................................................................................
................................................................................
................................................................................

188Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
62. W którym roku miało miejsce powstanie cristeros w Meksyku?
a) 1924

b) 1925

c) 1926

d) 1927

63. Jaki ruch reprezentował Erich Marie Remarque?
a) anarchizm

b) naturalizm

c) pacyfizm

d) realizm

64. W którym roku i za co wręczono po raz pierwszy statuetkę Oscara?
................................................................................
................................................................................
65. Od kogo wzięła się nazwa "era Trujillo"?
................................................................................
66. Kto został prezydentem Brazylii po upadku Starej Republiki?
a) Washington Luís Pereira de Sousa

b) José Linhares

c) Eurico Gaspar Dutra

d) Getúlio Dornelles Vargas

67. Jakiego koloru był Front założony przez Otto Stressera?
a) Biały

b) Czarny

c) Czerwony

d) Szary

68. Gdzie miały miejsce wydarzenia, które przeszły do historii pod nazwą "żniw rozpaczy"?
a) na Ukrainie

b) w Czechosłowacji

c) na Litwie

d) na Węgrzech

69. Jak brzmiała nazwa kongresu, którą zwołał w 1930 roku Centrolew?
................................................................................
70. Gdzie w Polsce znajdowała się siedziba największej radiostacji w 1931 roku?
a) Pruszków

b) Raszyn

c) Warszawa

71. Podkreśl nazwiska trzech mężczyzn, którzy złamali kod Enigmy:
Rejewski, Rymkiewicz, Różycki, Wierzyński, Ważyk, Zygalski

d) Piotrków Trybunalski

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

189

72. Uzupełnij tekst.
Dnia 4 stycznia 1933 roku Adolf Hitler spotkał się z Franzem von Papenem w willi ................................. w Kolonii. Uzgadniali oni współpracę
swoich partii: hitlerowskiej NSDAP i ................................. kierowanej przez Papena.
73. Którym państwom Mussolini zaproponował "pakt czterech" w 1933 roku? (podkreśl te państwa)
Francja, Anglia, USA, Niemcy, Włochy, Rosja, Węgry, Austria, Hiszpania
74. Przeciwko komu i kto zawiązał porozumienie tzw. "Małej Ententy"?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
75. Jak nazwano obrady Kongresu, w trakcie którego zatwierdzono szereg reform Nowego Ładu Roosevelta?
.........................................................................................................................................................................................................................................
76. Jak nazywała się faszystowska partia
a) w Hiszpanii?

..................................................

b) we Włoszech?

..................................................

c) w Niemczech?

..................................................

d) w Japonii?

..................................................

77. Które z państw nie podpisało protokołów rzymskich w 1934 roku?
a) Austria

b) Niemcy

c) Węgry

d) Włochy

78. Kto był celem ataku przeprowadzonego przez Ukraińców 15 czerwca 1934 roku? ..................................................
79. W jakim mieście zginął jugosłowiański dyktator Aleksander I?
a) Nicea

b) Marsylia

c) Florencja

d) Wenecja

80. Od którego roku nastał obowiązek uczestniczenia dziewcząt w Bund Deutsche Mädel, a chłopców w Hitlerjugend?
a) 1933

b) 1934

c) 1935

d) 1936

190Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
81. Ile głosów oddano przeciwko Roosveltowi w czasie wyborów, w wyniku których objął on drugą kadencję?
a) ani jednego

b) 2

c) 8

d) 22

82. Co potępił papież w swojej encyklice "Mit brennender Sorge" w 1937 roku?
a) ruch faszystowski we Włoszech

b) ograniczenie wolności w III Rzeszy

c) ateistyczny komunizm

d) demoralizację społeczeństwa

83. Dopasuj przywódców do ich krajów, piastowanych godności oraz okresów rządów.
Albert I

Australia

prezydent

1922-1926

James Henry Scullin

Belgia

premier

1909-1934

Aleksandras Stulginskis

Litwa

król

1929-1932

84. Za jaką książkę Henryk Sienkiewicz otrzymał Literacką Nagrodę Nobla w 1905 roku?
a) "W pustyni i w puszczy"

b) "Quo vadis"

c) Trylogię: "Ogniem i mieczem", "Potop" i "Pana Wołodyjowskiego"

d) "Krzyżacy"

85. Polska Komisja Likwidacyjna została założona w czasie odbudowy państwa polskiego po 1918 roku w:
a) Poznaniu

b) Warszawie

c) Krakowie

d) w żadnym z tych miast

86. Jak się nazywała organizacja, która powstała w Europie Zachodniej, a która miała za cel obronę polskich interesów na konferencji w
Wersalu?
a) Związek Polskiego Korpusu Dyplomatycznego

b) Polski Komitet Narodowy

c) Związek Walki o Niepodległość

d) żadna z podanych nazw nie jest prawidłową

87. W których krajach doszło do wybuchu rewolucji w 1917 roku? Właściwe odpowiedzi zaznacz.
Meksyk, Rosja, Francja, Niemcy, Holandia
88. W 1914 roku kobiety posiadały prawa wyborcze w:
a) Wielkiej Brytanii b) we Francji

c) w Polsce

d) w Norwegii

e) we Włoszech

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

191

89. W którym roku Portugalia proklamowała powstanie republiki?
a) 1910

b) 1915

c) 1916

d) 1917

e) żadna z odpowiedzi nie jest poprawną

d) 20 mln

e) żadna z odpowiedzi nie jest poprawną

d) w 1927 r.

e) żadna z odpowiedzi nie jest poprawną

90. Ilu ludzi poniosło śmierć w latach 1914-1918?
a) 5 mln

b) 10 mln

c) 15 mln

91. W którym roku władzę we Włoszech przejęli faszyści?
a) w 1920 r.

b) w 1922 r.

c) w 1925 r.

92. Umieść poniższe wydarzenia dotyczące II wojny światowej na osi czasu (w postaci numerów).
1. Atak Japonii na Stany Zjednoczone

2. Poddanie się armii Paulusa pod Stalingradem

3. Atak ZSRR na Polskę

4. Kapitulacja Francji

5. Zdobycie Berlina przez Armię Czerwoną

6. Atak Niemiec na ZSRR

7. Atak Niemiec na Polskę

8. Klęska wojsk polskich w kampanii wrześniowej

9. Kapitulacja Westerplatte

10. Zawiązanie się armii gen. Andersa

11. Powstanie armii kościuszkowców

12. Ostrzał artyleryjski z pancernika Szlezwig-Holstein

13. Stany Zjednoczone przystępują do wojny

14. Atak Niemiec na Anglię

15. Podpisanie Karty Atlantyckiej

16. Bitwa pod El-Alamejn

17. Założenie obozu koncentracyjnego Auschwitz

18. Wybuch powstania w getcie warszawskim

19. Powstanie PKWN w Lublinie

20. Blitzkrieg na froncie zachodnim

1939

1940

1941

1942

1943

1944

1945

192Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
93. Rozstrzygnij które z podanych zdań są prawdziwe (P) a które fałszywe (F).
Bitwa o Anglię w 1940 r. zakończyła się sukcesem Niemców, którzy zdobyli przyczółki pod Londynem

...........

Katiusza – to nazwa radzieckiej wyrzutni rakietowej

...........

Wojna zimowa w 1939 r. ku zaskoczeniu Hitlera zakończyła się sukcesem Finlandii

...........

AK była zaczątkiem Ludowego Wojska Polskiego

...........

Władysław Sikorski podpisał układ z Mołotowem o współpracy i sojuszu

...........

Polskie państwo podziemne było fenomenem organizacyjnym w skali historii partyzanckiej w Europie 1939-1945

...........

AK była najliczniejszą konspiracyjną formacją zbrojną w okupowanej Europie.

...........

Główną przyczyną powstania ONZ była chęć USA do kontroli Europy

...........

Skutkiem II wojny światowej było ustanowienie praw człowieka

...........

Stany Zjednoczone przygotowywały się do ofensywy na Pacyfiki z swojej bazy marynarki na Pearl Harbor

...........

Armia Radziecka zaatakowała Polskę 17 IX, tuż po wypowiedzeniu traktatu pokojowego

...........

V1 i V2 to niemieckie pociski rakietowe

...........

Kod Enigmy złamali Brytyjczycy

...........

Polska armia im. Kościuszki pod dowództwem Andersa walczyła u boku Armii Czerwonej na froncie wschodnim

...........

Impas na froncie południowym przełamali Francuzi, zdobywając Monte Cassino

...........

Popraw zdania twoim zdaniem fałszywe tak, by można je było uznać za prawdziwe:
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

193

94. Enigma to:
a) nazwa planu działań niemieckiej floty na Atlantyku

b) nazwa centrum niemieckich prac nad bronią rakietową

c) niemiecka maszyna szyfrująca

d) tajny plan ofensywy niemieckiej na froncie zachodnim

95. "Fall Weiss" to kryptonim niemieckiego planu wojny z:
a) Francją

b) ZSRR

c) Anglią

d) Polską

96. Ruch państw niezaangażowanych powstał na konferencji w:
a) Bandungu

b) Kairze

c) Damaszku

d) Addis-Abebie

97. Stefan Rowecki był komendantem Armii Krajowej w latach:
a) 1939-1944

b) 1941-1945

c) 1942-1943

d) 1942-1944

c) Nigerii

d) Kenii

98. Najwcześniej nastąpiła dekolonizacja:
a) Sudanu

b) Algierii

99. Jaką rolę pełnił Mikołaj Kozakiewicz?
a) był premierem w latach 1984-1988
b) był marszałkiem Sejmu w latach 1989-1991
c) był przewodniczącym Rady Państwa w latach 1972-1986
100. Zaznacz poprawną odpowiedź. Kto został pierwszym prezydentem w czasie wyborów prezydenckich II RP?
a) Gabriel Narutowicz

b) Stanisław Wojciechowski

c) Ignacy Mościcki

101. Podkreśl właściwą odpowiedź w poprzednim pytaniu. Kto był ostatnim prezydentem II RP przed wybuchem wojny?

194Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
102. Przeczytaj poniższy tekst, a następnie odpowiedz na pytania, związane z tym tekstem.
,,Przy okazji podpisania Paktu o Nieagresji pomiędzy Rzeszą Niemiecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Rad, podpisani pełnomocnicy obu stron przedyskutowali w
tajnych rozmowach sprawę granicy ich obopólnych stref interesów w Europie Wschodniej. Rozmowy te doprowadziły do następujących wniosków:
1. W wypadku nastąpienia terytorialnych lub politycznych zmian na terenach należących do państw bałtyckich(Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa) północna granica Litwy
stanowić będzie granicę pomiędzy strefami interesów Niemiec i ZSSR. W związku z tym obie strony uznają interesy Litwy w rejonie Wilna.
2. W razie zmian terytorialnych i politycznych na obszarach należących do państwa polskiego, strefy interesów Niemiec i ZSSR będą rozgraniczone mniej więcej wzdłuż linii
rzek Narwi, Wisły i Sanu. Zagadnienie, czy interesy obu stron czynią pożądanym utrzymanie odrębnego państwa polskiego i jakie mają być granice tego państwa, może być
ostatecznie rozstrzygnięte dopiero w toku wydarzeń politycznych. W każdym razie oba rządy rozważą tę sprawę w drodze przyjaznego porozumienia.
3. Jeżeli idzie o Europę południowo-wschodnią to strona radziecka podkreśla swoje zainteresowanie Besarabią. Ze strony niemieckiej stwierdza się zupełne desinterressement
odnośnie tego terytorium.
4. Protokół niniejszy traktowany będzie przez obie strony jako ściśle tajny.”

102.1. Kto i kiedy podpisał dokument niniejszego fragmentu?
......................................................................................................................................................
102.2. Między jakimi państwami dokument ten zakładał rozgraniczenie strefy wpływów?
......................................................................................................................................................
102.3. Gdzie miała przebiegać granica tych stref wpływów?
......................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

195

103. Dopasuj pojęcia do odpowiednich opisów strzałkami.
alianci

przymusowe przesiedlenie

deportacja

Skoncentrowanie więźniów w celu zmuszenia ich do ciężkiej, wyniszczającej pracy

okupacja

Miejsce masowej koncentracji więźniów w celu ich wyniszczenia

obóz pracy

Zajęcie, opanowanie terytorium danego państwa i sprawowanie w nim władzy

obóz zagłady

Wydzielone i zamknięte obszary miejskie, do których przesiedlano ludność żydowską

getta

Inaczej: sprzymierzeńcy, sojusznicy

104. Na stolicę Generalnego Gubernatorstwa Niemcy wybrali:
a) Warszawę

b) Kielce

c) Kraków

d) Lublin

105. Wypełnij tabelkę, wykorzystując elementy z poniższej rozsypanki, które dotyczą Polaków pod okupacją niemiecką i radziecką. Uzupełnij o te
elementy, których brakuje do pełnego opisu życia pod okupacją w czasie II wojny światowej.
niszczenie życia gospodarczego
przymusowe wcielanie do armii;
niszczenie kultury i życia religijnego;

niszczenie życia kulturalnego;

system Gułag;

wysiedlanie i roboty przymusowe;
zagarnięcie majątków polskich;

aresztowania, egzekucje, deportacje;

OKUPACJA HITLEROWSKA

obozy koncentracyjne;

zsyłki i roboty przymusowe;
pozbawienie wszelkich praw;

eksterminacja Żydów

OKUPACJA RADZIECKA

terror, egzekucje, łapanki.

196Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
106. Państwo Vichy powstało:
a) w Holandii

b) w Norwegii

c) we Francji

d) w Czechosłowacji

107. Skreśl fałszywe odpowiedzi. Karta Atlantycka to dokument:
a) podpisany między państwami osi a aliantami
b) który stał się związkiem sprzymierzonych przeciw faszyzmowi
c) który rozpoczął działania zbrojne na Atlantyku
108. Podkreśl prawidłową odpowiedź. Plan ,, Barbarossa” był:
a) niemiecki plan ataku na ZSRR
b) niemiecki plan ataku na Norwegię
c) japoński plan agresji na USA
109. Uporządkuj chronologicznie i zaznacz na osi czasu poniższe wydarzenia związane z walką Polaków na frontach II wojny światowej.
a) bitwa o Anglię

b) bitwa pod Lenino

c) bitwa o Narwik

d) obrona Tobruku

e) bitwa o Monte Cassino

f) wyzwolenie Warszawy

g) bitwa o Stalingrad

h) bitwa o El-Alamejn

h) bitwa o Odrę

i) olbężenie Berlina

j) bitwa na Łuku Kurskim

k) powstanie w getcie warszawskim

1939

1940

1941

1942

1943

1944

1945

110. Podkreśl w poprzednim pytaniu te bitwy i walki na frontach II wojny światowej, w której brali udział Polacy.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

111. Na podstawie zamieszczonych obok map i własnej wiedzy opowiedz własnymi słowami o
tzw. "kampanii wrześniowej" w roku 1939.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
112. Dlaczego Polska poniosła porażkę w walce z wojskami Wehrmachtu?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
113. Jakie ziemie zostały włączone do Trzeciej Rzeszy?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
114. Jakim quasi-państwem była i z jakich ziem składała się Generalna Gubernia?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
115. Jakie ziemie zagarnął ZSRR?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
116. Jakie ziemie zostały przyłączone do Litwy?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

197

198Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
117. Na podstawie poniższych map oraz zdjęć, a także własnej wiedzy opowiedz o walkach na frontach II wojny światowej, aliantach i państwach
osi, blitzkriegu, froncie włoskim, froncie zachodnim i wschodnim, walkach w Azji i na Pacyfiku, taktyce żabich skoków i używanych nowych
technologii wojskowych.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

199

200Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

201

202Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

203

204Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

205

118. Jaki symbol oznaczał Polskę Walczącą w czasie II wojny światowej?
a) orła w koronie

b) literkę "P"

c) flagę biało-czerwoną

d) kotwicę

119. Na drugim zdjęciu obok przedstawieni są trzej żołnierze frontu zachodniego II wojny światowej, którzy sobie siedzą. To jest
alegoria do sytuacji, którą określa się mianem franc. "drôle de guerre", ang. "phoney war" czy niem. "Sitzkrieg" czy pol. "dziwna
wojna". Krótko objaśnij, o jaką sytuację tutaj chodzi.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
120. Na trzecim zdjęciu obok przedstawione są trzy postacie historyczne, które tworzyły w czasie II wojny światowej,
tzw. "Wielką Trójkę". Przyjrzyj się temu zdjęciu, a następnie odpowiedz na pytania.
a) Nazwij postacie przedstawione na trzecim zdjęciu (od góry) obok.
(od lewej siedzą)

.....................................................................................................................

b) Nazwij postacie przedstawione na czwartym zdjęciu (od góry) obok.
(od lewej siedzą)

.....................................................................................................................

c) Jaką rolę odgrywała w czasie II wojny światowy każda z tych postaci historycznych?
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
d) Jakie państwa reprezentowały te postacie historyczne?
(od lewej siedzących postaci)

.....................................................................................................................

206Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
121. Uzupełnij tabelkę.
Nazwa konferencji
..........................

Miejsce
Teheran

Rok
............

Delegaci państw uczestniczących

Postanowienia

1. Józef Stalin

1. Otwarcie nowego frontu we .......................... w 1944 r. 2. Wsparcie partyzantki Tito w

2. Winston Churchill

.......................... 3. Ustalono granicę Polski i ZSRR na linii .......................... 4. Rozmawiano o

3. ...................................

powołaniu ONZ. 5. Zrezygnowano z inwazji na .......................... 6. Żadna ze stron nie wejdzie
w konszachty z Niemcami. 7. Ustalono podział Niemców na strefy okupacyjne.

kairska

........................

............

1. ...................................

1. Ustalono powojenny ład na .......................... 2. Tereny okupowane przez Japonię zostaną

2. Czang Kaj-szek

zwrócone Chinom.

3. ...................................

..........................

........................

1943

1. ...................................

1. Ustalono szczegóły podziału Niemiec na 4 strefy okupacyjne: .........................., angielską,

2. ...................................

amerykańską i ........................... 2. W strefie wpływów ZSRR znalazły się Polska oraz

3. Franklin Delano Roosevelt

niemieckie landy: Turyngia, .........................., Meklemburgia, .......................... i Pomorze
Przednie. 3. Ustalono rekompensatę terytorialną dla Polski w postaci: ..........................,
.........................., .........................., .......................... oraz byłego Wolnego Miasta Gdańska. 4.
Uznano zgodność działań NKWD z konwencją dot. prowadzenia wojny na lądzie na tyłach
Armii Czerwonej na froncie wschodnim i w Polsce 5. ZSRR zobowiązał się do zaatakowania
.......................... po kapitulacji Berlina.

..........................

Poczdam

1945

1. ...................................

1. Odpowiedzialnością za II wojną światową obarczono .......................... . 2. Koszty

2. Harry Truman

wypłacania odszkodowań ofiarom wojny ponoszą .......................... 3. Postanowiono o

3. ...................................

d........................., d........................, d........................., d......................... i d.........................
Niemiec. 4. Nie ustalono nowej wschodniej granicy Niemiec. 5. Postanowiono o ukaraniu
niemieckich zbrodniarzy wojennych.

122. Od której nazwy której konferencji przyjęto nazywać porządek powojenny (po 1945 r.)?
...........................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

207

123. W postanowieniu nr 3 z konferencji w Poczdamie mowa jest o tzw. "5D", które charakteryzowały politykę powojenną z Niemcami we
wszystkich strefach okupacyjnych.
1) ...........................................................................................................................................................
2) ...........................................................................................................................................................
3) ...........................................................................................................................................................
4) ...........................................................................................................................................................
5) ...........................................................................................................................................................
124. Kiedy i kto z kim ustalił granicę polsko - niemiecką na Odrze i Nysie?
.........................................................................................................................................................................................................................................
125. Przeanalizuj poniższe mapy oraz ilustracje, a następnie odpowiedz na pytania.

208Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

209

125.1. Gdzie i kiedy hitlerowcy ustalili swój program tzw. "ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej"?
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.2. Nazwij hitlerowców, którzy brali udział w konferencji, o której jest mowa w p. 125.1. oraz określ funkcje, jakie pełnili w Trzeciej Rzeszy.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.3. W jaki sposób hitlerowcy realizowali postanowienia z konferencji, o której mowa w p. 125.1.?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.4. Wyjaśnij pojęcie obozu koncentracyjnego i z czym ono się wiąże.
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.5. W jaki sposób eksterminowano ludność cywilną, która trafiała do obozów koncentracyjnych?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.6. Wyjaśnij pojęcie: "Mischling".
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.7. W jaki sposób hitlerowcy uregulowali i podzielili obywateli i mieszkańców Trzeciej Rzeszy?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
125.8. Jakie były postanowienia konferencji, o której mowa w p. 125.1.?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................

210Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
126. Na zdjęciu obok znajduje się napis nad bramą główną do obozu
koncentracyjnego, który wykonał Jan Liwacz (nr 1010), a zaprojektował kapo Kurt
Müller. Więźniowie tegoż obozu ironicznie po kryjomu odpowiadali sobie
dwuwierszem:
Arbeit macht frei (praca czyni wolnym)
durch Krematorium Nummer drei (przez krematorium numer trzy).

Odpowiedz na dwa pytania:
a) Jak nazywał się obóz koncentracyjny, w którym znajduje się ów napis?
..........................................................................................
b) Jaką dywersję przy wykonaniu tego napisu wykonał Jan Liwacz (nr 1010)?
..........................................................................................
c) Jaki jest kontekst i co oznacza ten napis?
..........................................................................................
..........................................................................................
127. Napis na drugim zdjęciu obok oznacza "Każdemu sobie" (niem. "Jedem das Seine"),
który znajduje się na bramie głównej pewnego obozu koncentracyjnego. Odpowiedz na
dwa pytania:
a) W którym obozie koncentracyjnym wywieszono ten napis nad bramą główną?
..........................................................................................
b) Jaki jest kontekst i co oznacza ten napis?
..........................................................................................
..........................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

211

128. Uzupełnij tabelkę, porównując ideologie: faszystowską, nazistowską i komunistyczną.
Ideologia

Faszystowska

nazistowska

komunistyczna

Główne założenia ideowe

Symbole

Twórcy

129. Uzupełnij tabelkę, porównując państwa, w których wprowadzono poszczególne ideologie.
Ideologia
Państwo, które przyjęło daną ideologię

Przywódca państwa / wódz

Gospodarka

Program polityczny

faszystowska

nazistowska

komunistyczna

212Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
Społeczeństwo

Wróg ideowy

Formy represji

Symbole

Lata panowania ideologii w danym państwie

Nazwa partii politycznej

System partyjny

Ustrój polityczny

Policja polityczna

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

213

130. Gen. Zygmunt Berling był w czasie II wojny światowej dowódcą:
a) I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki

b) I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte

c) I Samodzielnej Brygady Spadochronowej

d) I Dywizji Pancernej

131. W bitwie o Narwik w 1940 r. uczestniczyła:
a) I Samodzielna Brygada Spadochronowa

b) I Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich

c) I Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich

d) I Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kosciuszki

132. Miastem, które wytrzymało najdłuższe (900-dniowe) oblężenia podczas II wojny światowej był:
a) Leningrad

b) Tobruk

c) Stalingrad

d) Berlin

133. W powołanym we wrześniu 1939 roku rządzie polskim we Francji gen. Władysław Sikorski objął funkcje:
a) premiera rządu polskiego

b) Naczelnego Wodza Armii Polskiej

c) ambasadora Polski w Paryżu

d) prezydenta rządu polskiego

134. Władze II RP po przekroczeniu granicy z Rumunią 17.09.1939 r.
a) przedostały się do Paryża

b) przedostały się do Londynu

c) zostały internowane

d) zostały aresztowane przez Niemców

135. W rządzie polskim na emigracji Radzie Narodowej przewodniczył:
a) gen. Bolesław Wieniawa–Długoszewski

b) gen. Władysław Sikorski

c) Władysław Raczkiewicz

d) Ignacy Paderewski

136. Jakie było największe znaczenie istnienia rządu polskiego na emigracji?
a) istnienie delegatury rządu emigracyjnego na terenie ziem polskich
b) międzynarodowe znaczenie utrzymania ciągłości państwa
c) dokonanie oceny wojny obronnej Polski z Niemcami w 1939 r.
137. Nazwa, określająca dzień i godzinę wybuchu powstania warszawskiego, nosi miano "godziny W". Kiedy wybuchło powstanie warszawskie?
a) 1 sierpnia 1944 r. godz.17.00

b) 22 lipca 1944 r. godz.17.00

c) 1 września 1944 r. godz. 5.00

d) 28 sierpnia 1944 r. godz. 12.00

214Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
138. Który dowódca AK wydał rozkaz o rozpoczęciu powstania warszawskiego?
a) gen. Rowecki „Grot”

b) gen. Komorowski „Bór”

c) gen. Sosnkowski

d) gen. Sikorski

b) 14 dni

c) 63 dni

d) 82 dni

139. Ile dni trwało powstanie warszawskie?
a) 31 dni

140. Jak nazywał się rząd władzy ludy, który został powołany w Warszawie w nocy z 31 grudnia 1943 r. na 1 stycznia 1944 r.?
a) Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego

b) Rząd Polski Narodowy

c) Delegatura Rządu na Kraj

d) Krajowa Rada Narodowa

141. Którą bitwę określa się mianem "polskich Termopil"?
a) nad Kockiem

b) pod Wizną

c) pod Bzurą

d) na Westerplatte

142. Czym była Karta Atlantycka?
a)

aktem końcowym konferencji teherańskiej

b)

paktem wojskowym USA i Wielkiej Brytanii

c)

aktem końcowym konferencji poczdamskiej

d)

aktem powołującym koalicję antyhitlerowską

143. Gdzie rozegrała się największa bitwa pancerna II wojny światowej?
a) w Ardenach (Belgia)

b) pod El Alamein (Egipt)

c) pod Kurskiem (ZSRR)

d) pod Monte Cassino (Włochy)

144. Kiedy została zrzucona pierwsza w dziejach świata bomba atomowa na japońskie miasto - Hiroszimę?
a) 6 VIII 1945 r.

b) 17 VI 1945 r.

c/)27 I 1946 r.

d) 20 V 1946 r.

145. Jak nazywało się miasto japońskie, na które Amerykanie zrzucili drugą w dziejach świata bombę atomową?
.........................................................................................................................................................................................................................................
146. Jakie były skutki zrzucenia bomb atomowych przez USA na dwa miasta japońskie?
.........................................................................................................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

215

147. Zaznacz tę odpowiedź, w której wszystkie wymienione organizacje miały charakter zbrojny.
a) Polska Partia Socjalistyczna, Gwardia Ludowa, Związek Walki Zbrojnej
b) Armia Krajowa, Gwardia Ludowa, Bataliony Chłopskie
c) Armia Ludowa, Armia Krajowa, Stronnictwo Narodowe
d) Gwardia Ludowa, Bataliony Chłopskie, Stronnictwo Pracy
148. Które określenia nie odnoszą się do państw rządzonych przez dyktatorów?
a) władza skupiona w rękach jednego człowieka
b) brak swobód politycznych
c) gwarancja nietykalności osobistej obywateli
d) istnienie praw wyborczych obywateli
e) swoboda krytykowania władzy na łamach prasy i posiedzeniach parlamentu
149. Które z wymienionych form walki Polaków z okupantem są formami walki cywilnej? Zaznacz właściwe odpowiedzi.
a) odbijanie aresztowanych z transportu więźniów,
b) organizacja tajnego nauczania,
c) tworzenie antyniemieckich dowcipów i piosenek,
d) niszczenie składów amunicji wroga,
e) przechowywanie polskich dzieł sztuki.
150. Przeczytaj poniższy tekst, a następnie na jego podstawie odpowiedz na trzy pytania.
„W Polsce w przededniu II wojny światowej mieszkało około 3,3 mln Żydów. Po opanowaniu ziem polskich przez Niemców w 1939 i 1941 roku ludność żydowska znalazła
się pod władzą III Rzeszy (...) obszar Generalnego Gubernatorstwa był największym skupiskiem Żydów w okupowanej Europie (...). W miastach od końca 1939 roku
wydzielono dzielnice, w których musieli mieszkać Żydzi (getta). Pierwsze getto utworzono w Piotrkowie Trybunalskim (...). Do 1940 niektóre getta miały charakter otwarty,
później wszystkie zostały otoczone murem lub drutem. Od 15 X 1941 roku za opuszczenie getta groziła kara śmierci”.

216Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
150.1. Podaj liczbę ludności żydowskiej, która zamieszkiwała ziemie polskie do wybuchu II wojny światowej.
.........................................................................................................................................................................................................................................
150.2. Wymień nazwę terytorium Polski, na którym znajdowało się największe skupisko Żydów w okupowanej Europie.
.........................................................................................................................................................................................................................................
150. 3. Wyjaśnij, czym były getta.
.........................................................................................................................................................................................................................................
151. Połącz właściwe polskie jednostki wojskowe z wydarzeniami, w których brały udział.
Armia Wojska Polskiego

zatopienie pancernika "Bismarck"

Korpus Polski generała Andersa

bitwa o Anglię

Dywizjon 303

bitwa o Monte Cassino

ORP "Piorun"

bitwa o Kołobrzeg

152. Przeanalizuj poniższe dwie mapy, a następnie odpowiedz na pytania.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

217

a) Z jakimi państwami graniczyła Polska do roku 1989?
.........................................................................................................................................................................................................................................
b) Zaznacz symbolem:
A - miasto, gdzie doszło do powstania w 1956 r.
B - miasto, gdzie zginęło 9 górników w kopalni „Wujek”
C - miasto, gdzie miały miejsce wypadki czerwcowe 1976 r.
D - jedno miasto, gdzie doszło do wydarzeń grudniowych 1970 r.
E - jedno miasto, gdzie doszło do podpisania porozumień sierpniowych 1980 r.
c) Jakie zaszły zmiany terytorialne Polski przed 1939 rokiem i po II wojnie światowej?
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................
153. Napisz w kolejności chronologicznej:
153.1. pierwszych sekretarzy KC PZPR:
Bolesław Bierut, Wojciech Jaruzelski, Władysław Gomułka, Edward Gierek, Mieczysław Rakowski
.........................................................................................................................................................................................................................................
153.2. premierów PRL:
Wojciech Jaruzelski, Józef Cyrankiewicz, Piotr Jaroszewicz, Czesław Kiszczak, Mieczysław Rakowski
.........................................................................................................................................................................................................................................
154. W którym roku zakończył się w Polsce okres stalinowski?
a) 1944

b) 1953

c) 1966

d) 1970

218Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
155. Przeczytaj tekst źródłowy, a następnie zaznacz właściwą odpowiedź na poniższe pytanie:
Kto był I sekretarzem PZPR w czasach opisywanych w tekście?
„Klasa robotnicza dała ostatnio kierownictwu partii i rządowi bolesną nauczkę. Robotnicy Poznania, chwytając za oręż strajku i wychodząc na ulice w czarny czwartek
czerwcowy, zawołali wielkim głosem: Dosyć!”

a) Bolesław Bierut

b) Edward Ochab

c) Władysław Gomułka

d) Edward Gierek

e) Stanisław Kania

f) Wojciech Jaruzelski

156. Przeanalizuj mapę Niemiec podzielonych na strefy okupacyjne po 1945 roku i odpowiedz
na pytania:
a) Ile było stref okupacyjnych Niemiec po II wojnie światowej?
........................................................................................................................................................
b) Z których stref okupacyjnych powstała RFN, a z których NRD?
........................................................................................................................................................
c) Jak wyglądała sytuacja rozłożenia wpływów politycznych z Berlinem?
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
d) Jak się nazywał land niemiecki i pod czyją był okupacją, który został objęty całkowitą
demilitaryzacją?
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

219

157. Z kim Rząd Tymczasowy zawarł Układ o Przyjaźni, Pomocy Wzajemnej i Współpracy Powojennej 21 kwietnia 1945 r.?
a) z Wielką Brytanią

b) z USA

c) z ZSRR

d) z Francją

158. Kto rozwiązał 19 stycznia 1945 r. Armię Krajową?
a) L. Okulicki

b) T. Arciszewski

c) T. Komorowski

d) S. Rowecki-Grot

159. 7 grudnia 1970 roku RFN uznała granicę polsko-niemiecką na Odrze i Nysie. Kto wtedy był I sekretarzem KC PZPR?
a) Wł. Gomułka

b) Ed. Ochab

c) Ed. Gierek

d) L. Okulicki

160. Kto był pierwszym prezesem organizacji samoobrony przed terrorem służb bezpieczeństwa PRL o nazwie Wolność i Niepodległość" (WiN),
założonej 9 września 1945 r.?
a) J. Mazurkiewicz

b) K. Pużak

c) J. Rzepecki

d) L. Okulicki

161. W referendum czerwcowym w 1946 r. do głosowania na "tak" tylko na pierwsze pytanie wzywała organizacja:
a) PPR

b) PSL

c) PPS

d) WiN

162. Zaznacz prawidłową odpowiedź. Czego dotyczyła akcja "Wisła", która rozpoczęła się w kwietniu 1947 r.?
a) przesiedlania Niemców za Odrę,
b) zasiedlania Ziem Odzyskanych ludnością polską z przedwojennych Kresów Wschodnich,
c) rozbicia UPA, przesiedlania Ukraińców i zapewnienia bezpieczeństwa Polakom.
162. Kto w 1945 roku został szefem Ministerstwa Ziem Odzyskanych?
a) K. Świerczewski

b) J. Berman

c) Wł. Gomułka

d) St. Mikołajczyk

163. Kto nie był prymasem po II wojnie światowej?
a) St. Wyszyński

b) A. Hlond

c) J. Glemb

d) A. Sapieha

164. W wyniku zjednoczenia jakich organizacji powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w 1948 r.?
a) PPR, PPS i Stronnictwa Ludowego

b) PPR i PPS

c) PPR, PPS, Stronnictwa Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego

220Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
165. Przepisy której przedwojennej konstytucji obowiązywały w Polsce do 1952 roku, wykorzystane w tzw. Małej Konstytucji?
a) marcowej

b) kwietniowej

c) majowej

d) lipcowej

166. Jak Konstytucja z 1952 roku określała państwo polskie?
a) jako państwo dyktatury proletariatu

b) jako państwo socjalistyczne

c) jako państwo demokratyczne ludu miast i wsi

d) jako państwo demokracji ludowej

167. Kto został przywódcą stowarzyszenia PAX, zrzeszającej tzw. "postępowych katolików", uznających filozofię marksistowską, a kto niegdyś
był przywódcą faszystowskiej "Falangi"?
a) F. Goetel

b) B. Piasecki

c) St. Kociołek

d) J. Turowicz

168. Kto został pierwszym szefem polskiej sekcji Radia "Wolna Europa", która rozpoczęła swoją emisję 3 maja 1952 r.?
a) J. Dobraczyński

b) T. Arciszewski

c) J. Światło

d) J. Nowak-Jeziorański

169. Jaką organizację stworzył Jerzy Giedroyć?
a) Inst. im. gen. Wł. Sikorskiego w Anglii

b) Inst. Literacki we Francji

c) Fund. Kościuszkowską w USA

170. Jak się nazywał pracownik X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który na audycjach Radia "Wolna Europa" ujawnił
tajemnice tegoż departamentu, przedstawiając je jako zbrodnie bezpieki w 1954 r.?
a) płk J. Różański

b) ppłk J. Światło

c) płk A. Fejgin

d) J. Turowicz

171. Kto wygrał tzw. "bitwę o wolny handel" w końcu lat czterdziestych?
a) L. Balcerowicz

b) H. Minc

c) E. Kwiatkowski

d) G. Kołodko

172. W którym mieście miał miejsce pogrom Żydów w Polsce w 1946 roku?
a) w Krakowie

b) we Lwowie

c) w Radomiu

d) w Kielcach

c) Wł. Broniewski

d) Cz. Miłosz

173. Kto napisał "Poemat dla dorosłych"?
a) A. Ważyk

b) J. Andrzejewski

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

221

174. Jakie lata obejmował Trzyletni Plan Odbudowy?
a) 1950-1953

b) 1948-1951

c) 1946-1949

d) 1952-1955

175. Zaznacz właściwe odpowiedzi. W ramach planu sześcioletniego zbudowano potężne zagłębia przemysłowe:
a) Hutę Katowice

b) Nową Hutę

c) Hutę Warszawę

d) Stalową Hutę

c) Szczecin

d) Kraków

176. Które miasto do 1956 r. nazywało się Stalinogrodem?
a) Wrocław

b) Katowice

177. Jaki był skutek listu pasterskiego "Non possumus?
a) internowanie prymasa St. Wyszyńskiego
b) zerwanie konkordatu przez władze państwowe
c) "walka o krzyż" w Nowej Hucie
178. Które wydarzenie symbolicznie zakończyło odwilż polskiego Października?
a) uniemożliwienie M. Hłasce powrotu do kraju
b) zamknięcie pisma "Po Prostu" i brutalne rozpędzanie protestujących studentów
c) zakaz wystawienia "Dziadów" w reżyserii K. Dejmka
179. Za czyich rządów rozpoczęto produkcję "Fiata" 125 na licencji włoskiej w FSO?
a) za rządów B. Bieruta

b) za rządów Wł. Gomułki

c) za rządów Ed. Gierka

d) za rządów W. Jaruzelskiego

180. Kto był przywódcą frakcji w PZPR tzw. "partyzantów" czy "komunistów narodowych" w latach 60.?
a) R. Zambrowski

b) Ed. Gierek

c) M. Moczar

d) Wł. Gomułka

181. Czym był rozwiązany przez władze w 1962 r. Klub Krzywego Koła?
a) miejscem dyskusji ludzi o różnych poglądach
b) miejscem spotkań i dyskusji frakcji tzw. "puławskiej" w PZPR
c) forum ścierania się czterech frakcji partyjnych: "rewizjonistów", "dogmatyków", "partyzantów" i "technokratów"

222Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
182. Z czym było związane orędzie biskupów polskich skierowane do biskupów niemieckich, w których padło słynne "udzielamy przebaczenia i
prosimy o przebaczenie"?
a) zawarciem układu normalizacyjnego PRL i RFN
b) obchodami Millenium Państwa Polskiego
c) nadaniem przez papieża uprawnień biskupów ordynariuszy administratorom apostolskim na Ziemiach Odzyskanych
183. Kto po raz pierwszy od zakończenia zimnej wojny odwiedził Polskę jako przywódca państwa w 1967 r.?
a) J. Kennedy

b) W. Brandt

c) C. de Gaulle

d) G. Ford

184. Po roku 1975 liczba województw wzrosła do 49, a ile było województw przed tą reformą administracyjną?
a) 12

b) 16

c) 17

d) 31

185. Co stwierdzono w nowelizacji Konstytucji PRL z 1976 r.?
a) że PRL jest państwem socjalistycznym
b) że PZPR jest przewodnią siłą społeczeństwa w budowie socjalizmu
c) że Polska jest demokracją ludu pracującego miast i wsi
186. Jak się nazywali członkowie Koła Polskiego "Znak", którzy mieli odwagę sprzeciwić się dyscyplinie partyjnej?
a) St. Stomma

b) J. Kępa

c) J. Zawieyski

d) B. Piasecki

187. W którym roku tzw. "epoki dobrobytu" Ed. Gierka pojawiły się kartki na cukier (średnio 2 kg na miesiąc)?
a) 1956

b) 1969

c) 1976

188. Jaka organizacja powstała we wrześniu 1976 roku?
a) Komitet Obrony Robotników (KOR)
b) Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO)
c) Konfederacja Polski Niepodległej (KPN)

d) 1981

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

223

189. W którym roku odbyła się pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski? (w tym samym roku przypadała 900 rocznica śmierci św. Stanisława)
......................................................................
190. Gdzie wybuchły pierwsze strajki w lipcu 1980 r.?
a) w Lubelskiem

b) na Śląsku

c) na Mazowszu

d) na Wybrzeżu Gdańskim

191. Kto z rządu podpisał porozumienia gdańskie z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym 31 sierpnia 1980 r.?
a) M. Rakowski

b) M. Jagielski

c) L. Wałęsa

d) Cz. Kiszczak

192. Kto w lutym 1981 r. apelował o półtora miesiąca spokojnych dni bez strajków?
a) St. Kania

b) P. Jaroszewicz

c) W. Jaruzelski

d) M. Rakowski

193. Kto stanął na czele Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego utworzonego w 1982 roku?
a) J. Dobraczyński

b) R. Reiff

c) J. Turowicz

d) H. Jabłoński

194. Czym była wrocławska "Pomarańczowa Rewolucja" organizowana przez Waldemara Frydrycha?
a) ruchem ekologicznym

b) pomocą dla ubogich i represjonowanych

c) ruchem ulicznym ośmieszającym władzę

195. Skreśl fałszywe odpowiedzi. Kiedy powołano Rzecznika Praw Obywatelskich?
przed obradami "Okrągłego Stołu"

po kontrakcie "Okrągłego Stołu"

w trakcie obrad "Okrągłego Stołu"

196. Jak się nazywał pierwszy opozycyjny dziennik, który ukazał się legalnie po 1989 r.?
a) "Gazeta Wyborcza"

b) "Solidarność"

c) "Trybuna"

d) "Nie"

197. Kto zaproponował obozowi PZPR: "Wasz prezydent - nasz premier"?
a) M. Kozakiewicz

b) A. Michnik

c) T. Mazowiecki

d) J. Olszewski

198. Kto został pierwszym, niekomunistycznym premierem?
a) T. K. Bielecki

b) J. Olszewski

c) H. Suchocka

d) T. Mazowiecki

199. Która z wymienionych inwestycji nie została zrealizowana w czasach rządów Ed. Gierka?
a) budowa Huty Katowice

b) budowa Portu Północnego w Gdańsku

c) budowa Huty Warszawa

d) rozpoczęcie produkcji Fiata 125p

224Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
200. W którym roku został wybrany Karol Wojtyła na papieża?
......................................................................
201. Jaką diecezją kierował Karol Wojtyła przed wyborem na papieża?
......................................................................
202. Co się wydarzyło w roku 1990?
a) PZPR się rozwiązała

b) Lech Wałęsa zwyciężył w wyborach prezydenckich

c) wojska radzieckie opuściły Polskę

Przeanalizuj poniższe wydarzenia, które zostały losowo rozsypane, a następnie rozwiąż p. 203-205.

konferencja w Bandungu;
kryzys kubański;

początek zimnej wojny;

rewolucja seksualna;
powstanie EWG;

zabójstwo Ernesto Guevary;

starcia nad rzeką Ussuri;
powstanie berlińskie;

upadek Muru Berlińskiego;

zwycięstwo rewolucji Mao;

rozwiązanie Kominformu;

powstanie NATO;

XX zjazd PZPR;

prezydentura Kennedy'ego;

kryzys sueski;

interwencja ZSRR w Afganistanie;

Gagarin w kosmosie;

wdrażanie planu Marshalla;

wojna izraelsko-egipska;

interwencja USA w Korei;

uzyskanie niepodległości przez Indie;

czas żelaznej kurtyny;

atak terrorystyczny na World Trade Center;

stan wojenny w Polsce;

śmierć Stalina;

aneksja Tybetu;

wojna w Wietnamie;

wojna sześciodniowa w Izraelu;

inwazja na Węgry;

paryska konferencja pokojowa;

"Rok Afryki";

wojna w Algierii;

pierwsza płyta Beatlesów;

inwazja na Czechosłowację;

utworzenie ANZUS;

koniec wojny w Korei;

konflikt izraelsko-arabski;
zbudowanie muru berlińskiego;

człowiek na Księżycu;

pierwszy pies w kosmosie.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

225

203. Ułóż w kolejności chronologicznej, a następnie umieść na osi czasu poniższe wydarzenia:

1940

1945

1950

1955

1960

1965

1970

1975

1980

1985

1990

1995

2001

204. Z wymienionych wydarzeń wskaż wydarzenie najwcześniejsze (A) i najpóźniejsze (B):
A - ...................................................
B - ...................................................
205. Wybierz wydarzenie, które twoim zdaniem było najistotniejsze po 1945 r. Swój wybór krótko uzasadnij.
206. Wyjaśnij pojęcia:
"zimna wojna"

- ...................................................

"żelazna kurtyna"

- ...................................................

"wyścig zbrojeń"

- ...................................................

Przeanalizuj tabelę na następnej tronie i odpowiedz na p. 207-214. Tabela dotyczy wydatków (w mld dolarów) na zbrojenia wybranych państw w
latach 1948-1970.

226Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

207. Które państwo w latach 1948-1970 najbardziej zwielokrotniło wydatki wojskowe? ...........................................................
208. W jakich okresach wyścig zbrojeń przebiegał najszybciej?

...........................................................

209. Kiedy ZSRR wydawał więcej na zbrojenia niż USA?

...........................................................

210. Które dwa kraje zostały najbardziej zdystansowane przez potęgi militarne?

...........................................................

211. Kiedy są najbardziej widoczne skoki w wydatkach militarnych?

...........................................................

212. Kiedy USA prześcignęły ZSRR w wydatkach zbrojeniowych?

...........................................................

213. Od kiedy RFN zaczęła wydawać środki pieniężne na zbrojenia?

...........................................................

214. Po czym można poznać początek okresu odprężenia?

...........................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

227

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE
1. Mniejszością narodową, która posiada w polskim parlamencie swoją reprezentację jest:
a) czeska

b) niemiecka

c) chińska

d) żydowska

2. Najmniej liczną mniejszością narodową w Polsce jest:
a) karaimska

b) żydowska

c) tatarska

d) słowacka

3. Stereotyp jest:
a) sceptycyzmem wobec innych narodów
b) uproszczonym obrazem innych narodów
c) krytycznym podejściem do innych narodów
4. Przyporządkuj z tabelki właściwe wyrażenia do podanych poniżej postaw.
antysemityzm –

szowinizm –

rasizm –

patriotyzm –
1. stawianie interesów własnego narodu ponad inne
2. niechęć wobec innych narodów, ras, grup społecznych czy religii
3. wroga postawa wobec Żydów
4. przekonanie o wyższości swojej rasy nad innymi
5. umiłowanie własnej ojczyzny i narodu

5. Państwo, w którym żyje równoprawnie wiele narodów to państwo:
a) federacyjne

b) jednonarodowe

c) dwunarodowe

d) wielonarodowe

6. W państwie, w którym król, cesarz albo książę sprawuje władzę dziedzicznie, panuje:
a) republika

b) tyrania

c) monarchia

d) oligarchia

228Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
7. Takie organy władzy, jak prezydent czy parlament charakteryzują ustrój:
a) republika

b) monarchia

c) dyktatura

d) tyrania

8. Określ ustroje polityczne państwa zamieszczonych w tabelce poniżej:
8.1. Państwa federacyjne to:

......................................................................

8.2. Państwa unitarne to:

......................................................................

8.3. Państwa z systemem prezydenckim to:

......................................................................

8.4. Państwa z systemem parlamentarno-gabinetowym to:

......................................................................

8.5. Państwa z systemem kanclerskim to:

......................................................................

8.6. Państwa z systemem pół-prezydenckim to:

......................................................................

Niemcy,

Hiszpania,

Czechy,

Polska,

USA,

Rwanda,

Francja,

Grecja, Chiny,

Meksyk,

Wenezuela, Brazylia

9. Podkreśl te prawa, które są prawami człowieka, zapisanymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, przyjętej przez ONZ w 1948 roku.
prawo do życia, prawo do godności, wolność sumienia i wyznania, prawo do aborcji,
prawo do zakładania własnej firmy, prawo odwołania się do sądu wyższej instancji

10. Na czym polega demokracja fasadowa?
.........................................................................................................................................................................................................................................
11. Wyjaśnij pojęcia:
a) suwerenność ludu –

......................................................................

b) przedstawicielstwo –

......................................................................

c) trójpodział władzy –

......................................................................

d) władza sądownicza –

......................................................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

229

e) władza wykonawcza –

......................................................................

f) władza ustawodawcza –

......................................................................

g) zasada pluralizmu –

......................................................................

h) rządy prawa –

......................................................................

i) równość wobec prawa –

......................................................................

j) poszanowanie praw mniejszości narodowych –

......................................................................

12. Czym się różnią od siebie ustroje autorytarny, totalitarny i demokratyczny?
autorytaryzm –

......................................................................

totalitaryzm –

......................................................................

demokracja –

......................................................................

junta wojskowa –

......................................................................

13. Jakie mniejszości narodowe zamieszkują twój region?
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
14. Scharakteryzuj współczesne państwo chińskie.
14a. Kto tam rządzi i w jaki sposób?
.......................................................................................................................................................
14b. Jaki jest podział administracyjny państwa?
.......................................................................................................................................................
14c. Jaka jest sytuacja gospodarcza i społeczna?
.......................................................................................................................................................

230Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
15. Jakie pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?

...................................................................

bezpośrednie lub pośrednie relacje między obywatelami a wszelkimi strukturami państwowymi i samorządowymi

16. Podkreśl to, co jest podmiotem życia publicznego:
prasa, urzędy, ciotka, firmy prywatne, firmy państwowe, dyrektor szkoły

17. Podkreśl to, co charakteryzuje społeczeństwo obywatelskie:
społeczeństwo zaangażowane w życie publiczne
społeczeństwo dające się łatwo manipulować
społeczeństwo działające z własnej inicjatywy
społeczeństwo narzekające i nic nierobiące
społeczeństwo posiadające niezależne (społeczne) środki przekazu
społeczeństwo, które samo się organizuje i działa w organizacjach pozarządowych

18. Przekreśl właściwą odpowiedź. Organizacjami pozarządowymi nie są:
Rada Ministrów, fundacja, partia polityczna, stowarzyszenie

19. Przyporządkuj do właściwego sektora obszary aktywności społeczno – gospodarczej.
Sfera biznesu

Strefa I

Administracja publiczna

Strefa III

Organizacje pozarządowe

Strefa II

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

231

20. Czym różni się fundacja od stowarzyszenia? (jedno słowo)

...................................................................

21. Które z podanych cech charakteryzują wolontariat – działalność na rzecz innych lub całego społeczeństwa?
okazjonalna, bezpłatna, codzienna, systematyczna, przymuszona, dobrowolna

22. Uzupełnij luki w zdaniu:
W demokratycznych ustrojach politycznych partie polityczne, które posiadają swoją reprezentację w parlamencie, dzielą się na ..........................,
.......................... oraz .......................... .

23. Uzupełnij tabelkę (skorzystaj z podpowiedzi pod tabelką):
Partie lewicowe

Partie centrowe

Partie prawicowe

socjaldemokratyczne

chłopskie

konserwatywne

liberalne, chrześcijańsko – demokratyczne (chadeckie), ekologiczne, regionalne, komunistyczne, faszystowskie, ultraprawicowe, etniczne, nacjonalistyczne

24. Czym się różni system jednopartyjny, dwupartyjny i wielopartyjny?
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

232Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
25. Który z wymienionych w poprzednim pytaniu systemów partyjnych pasuje najbardziej do którego systemu?
Trzecia Rzesza –

...............................................................................

USA –

...............................................................................

Polska –

...............................................................................

26. Po co są związki zawodowe?
.......................................................................................................................................................
27. Przekreśl właściwą odpowiedź. Środkami masowego przekazu nie jest:
prasa codzienna, ulotka, kino, telewizja, magnetofon, radio, internet, telefon komórkowy, gry online

28. Przekreśl właściwą odpowiedź. Najważniejszą funkcją środków masowego przekazu jest:
kontrolna, opiniotwórcza, informacyjna, rekreacyjna, edukacyjna

29. Kiedy została uchwalona aktualnie obowiązująca Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej?
a) 2 kwietnia 1979

b) 2 kwietnia 1799

c) 2 kwietnia 1989

d) 2 kwietnia 1997

30. Wg Konstytucji najwyższym suwerenem państwa polskiego jest:
a) Sejm i Senat

b) naród polski

c) prezydent RP

d) premier i rada ministrów

31. Obywatele sprawują władzę pośrednio poprzez:
a) wybieranie przedstawicieli do organów państwowych i samorządowych
b) referendum i obywatelską inicjatywę ustawodawczą
32. Przepisz tę odpowiedź we właściwym miejscu, która okazała się fałszywą w pytaniu poprzednim, i przeczytaj tak uzupełnione zdanie:
Obywatele sprawują władze bezpośrednio poprzez ...................................................................... .

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

233

33. Wyjaśnij pojęcia:
pluralizm polityczny –

...............................................................................

państwo prawa –

...............................................................................

ustawa zasadnicza –

...............................................................................

34. Wpisz w puste miejsca organ państwowy bądź samorządowy, który odpowiada charakterystyce bądź funkcjom i uprawnieniom:
(Sejm, Senat, Premier i Rada Ministrów, Prezydent RP, władza ustawodawcza, władza wykonawcza, władza sądownicza)

Władza

Władza

Władza

Władza

.....................................

.....................................

.....................................

.....................................

prowadzi politykę wewnętrzną i

niezawisłość sędziowska

(na posiedzeniach i w komisjach) zarządza wybory do parlamentu

zagraniczną kraju

nieusuwalność sędziów

funkcja ustrojodawcza

ma prawo weta zawieszającego

wykonuje ustawy i wydaje

dwuinstancyjność i możliwość

funkcja ustawodawcza

przewodniczy Radzie Gabinetowej

rozporządzenia

apelacji

funkcja kreacyjna

powołuje sędziów

zapewnia bezpieczeństwo

prawo oskarżonego do obrony

(interpolacje, zapytania poselskie jest najwyższym zwierzchnikiem sił

wewnętrzne i zewnętrzne kraju

zasada domniemania

i absolutorium)

zbrojnych

koordynuje i kontroluje prace

niewinności

funkcja kontrolna

reprezentuje państwo za granicą

administracji rządowej

jawność rozpraw

mianuje ambasadorów RP
nadaje

234Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
35. Uzupełnij luki w tekście:
Sądy pierwszej instancji to sądy ................................... , które rozpatrują większość spraw. Wydziałami tych sądów są sądy ............................ ,
które natomiast rozpoznają spraw o wykroczenia w pierwszej instancji. Sądami drugiej instancji natomiast są sądy ............................ , które
rozpatrują apelacje z sądów pierwszej instancji, czyli ............................ od wyroków sędziów sądów pierwszej instancji. Natomiast apelację od
wyroku sadów drugiej instancji można wnieść do sądów ............................ . Sprawy karne o przestępstwa popełnione przez żołnierzy
rozstrzygają natomiast sądy ............................ . Kontrolę działalności administracji publicznej pełnią natomiast sądy ............................ . Trybunał
............................ bada zgodność stanowionego prawa krajowego i międzynarodowego z Konstytucją oraz rozstrzyga skargi konstytucyjne, zaś
Trybunał ....................... sądzi prezydenta, premiera, ministrów, prezesów NBP czy NIK oraz członków KRRiT za naruszenie ustaw lub
konstytucji w związku z zajmowanym stanowiskiem.
administracyjne, wojskowe, grodzkie, rejonowe, Stanu, Konstytucyjny, apelacyjne, okręgowe

36. Podkreśl właściwą odpowiedź. Organami kontroli i ochrony państwa są:
prokuratura, sanepid, Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich, Minister Spraw Wewnętrznych,
szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

37. Podaj pojęcie, które pasuje do podanej definicji:
Samorząd obejmujący wszystkie osoby zamieszkujące określony obszar to samorząd ............................................. .
38. Uzupełnij tekst:
Od 1 stycznia 1999 roku ogniwami samorządu terytorialnego w Polsce są: a) gminy, których jest 2478, b) powiaty, których jest 314, oraz c)
województwa, których jest ............................................. .

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

235

39. Podkreśl poprawną odpowiedź:
Województwem od 1999 roku nie jest: mazowieckie, gorzowskie, podlaskie, warmińsko – mazurskie, pomorskie, zachodnio – pomorskie,
lubuskie, zielonogórskie, koszalińskie, bydgoskie, dolnośląskie, opolskie, śląskie, łódzkie wielkopolskie, świętokrzyskie, małopolskie,
podkarpackie, lubelskie, przemyskie, głogowskie.

40. Dopasuj pojęcia do podanych definicji:
najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego, reprezentująca wspólnotę obywateli zamieszkałą na jakimś terytorium –
jednostka samorządu terytorialnego obejmująca kilka gmin –
największa jednostka samorządu terytorialnego i zasadnicza jednostka podziału terytorialnego kraju –
organ wykonawczy w gminie wiejskiej –
organ uchwałodawczy w gminie miejskiej –
organ wykonawczy w gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście liczącym mniej niż 100 tysięcy mieszkańców oraz nie będącym na prawach powiatu –
organ wykonawczy w gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście liczącym więcej niż 100 tysięcy mieszkańców oraz będącym na prawach powiatu –
organ uchwałodawczy w gminie wiejskiej –
władza wykonawcza w powiatach –
przewodniczący powiatowej władzy wykonawczej –
organ uchwałodawczy w powiatach –
organ uchwałodawczy w województwach –
organ wykonawczy w województwach –
przewodniczący organu uchwałodawczego w województwach –
organ administracji rządowej w województwach –
organ nadzoru finansowego w jednostkach samorządu terytorialnego –

wojewoda, zarząd województwa, marszałek, sejmik wojewódzki, rada powiatu, starosta, zarząd powiatu, rada gminy, rada miasta,
prezydent miasta, burmistrz, wójt, gmina, województwo, powiat

236Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
41. Podkreśl właściwą odpowiedź. Wybory demokratyczne w Polsce są:
powszechne, równe, pośrednie, bezpośrednie, jawne, mniejszościowe tajne, proporcjonalne, większościowe

42. Podkreśl właściwą odpowiedź. Obywatel posiada prawa i obowiązki:
osobiste, prywatne, polityczne, finansowe, ekonomiczne, socjalne i kulturalne

43. Osobowość jest:
a) żadna z poniższych odpowiedzi nie jest prawdziwą
b) zespołem cech określających zachowanie człowieka
c) zespołem czynników społecznych, definiujących człowieka
d) zespołem uporządkowanych wg kolejności wartości
44. Przyporządkuj pojęcia do poniższych definicji: socjalizacja, resocjalizacja
........................................................ jest to zastąpienie postaw i zasad negowanych przez społeczeństwo przez zasady i normy zachowań akceptowanych przez
społeczeństwo.
........................................................ jest to nabywanie umiejętności niezbędnych do życia w społeczeństwie oraz przyswojenie zasad i norm zachowań
akceptowanych przez społeczeństwo.

45. Pierwotną grupą społeczną jest:
a) klub wolontariusza

b) drużyna harcerska

c) paczka znajomych

d) rodzina

c) naród polski

d) społeczeństwo obywatelskie

46. Wtórną grupą społeczną jest:
a) drużyna harcerska

b) rodzina

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

237

47. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
oczekiwany przez zbiorowość ludzi zespół zachowań człowieka o określonej pozycji społecznej, która nadaje mu pewne prawa, obowiązki i wartości

a) dialog

b) konsensus

c) rola społeczna

d) subkultura

c) telefon

d) spotkanie przy kawie

48. Sposobem komunikowania się nie jest:
a) komunikator internetowy

b) telewizja

49. Dokumentem, który reguluje funkcjonowanie szkoły jest:
a) uchwała Rady Pedagogicznej

b) regulamin biblioteki szkolnej

c) ustawa z dn. 7 września 1991 roku o systemie oświaty

d) regulamin szkoły

e) statut szkoły

f) Karta Nauczyciela

50. Czym jest szkoła?
a) wspólnotą uczniów, nauczycieli i rodziców

b) wspólnotą uczniów, nauczycieli i pracowników

c) grupą społeczną nauczycieli i uczniów

d) związkiem zawodowym

51. Asertywność charakteryzuje postawę:
a) nonkonformisty

b) konformisty

c) lidera

d) arbitra

52.1. Aby móc rozwiązać konflikt powołuje się często mediatora, który:
a) decyduje o sposobie rozstrzygnięcia sporu
b) arbitralnie rozwiązuje spór zamiast skłóconych stron
c) pomaga znaleźć jakiekolwiek rozwiązanie konfliktu
d) pomaga znaleźć rozwiązanie satysfakcjonujące obie strony
52.2. Którą z odpowiedzi w p. 52.1. wykorzystasz do zdefiniowania, kim jest arbiter?

........................................

238Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
53. Jakie grupy społeczne spotykamy w szkole?
a) dyrektora, fryzjerów, uczniów, rodziców, emerytów
b) biznesmenów, nauczycieli, rodziców, uczniów, górników
c) dyrektora, nauczycieli, rodziców, uczniów, pracowników
d) dyrektora, nauczycieli, rodziców, uczniów, polityków
54. Przyporządkuj organy szkoły (podane w ramce) do ich uprawnień.
a) kieruje działalnością szkoły i reprezentuje ją na zewnątrz – ...................................................
b) przewodniczy Radzie Pedagogicznej i realizuje jej uchwały – ...............................................
c) sprawuje opiekę nad uczniami – ........................................................
d) prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz rozrywkowej zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi –
........................................
e) zatrudnia i zwalnia pracowników szkoły – ........................................................
f) uczestniczy w rozwiązywaniu spraw wewnętrznych szkoły – .................................................
g) uchwala statut szkoły – ........................................................
h) prawo do redagowania i wydawania gazety szkolnej – ........................................................
i) zatwierdza plany pracy szkoły po zaopiniowaniu przez Radę Szkoły – ................................
j) podejmuje uchwały w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów – ...........................
k) opiniuje plan pracy szkoły i projekty zmian – ........................................................
l) w celu wspierania działalności szkoły może gromadzić fundusze z dobrowolnych składek rodziców oraz innych źródeł – ........................................................
m) prawo do organizacji życia szkolnego – ........................................................
n) przyznaje nagrody i wymierza kary – ........................................................
o) przygotowuje projekt statutu szkoły – ........................................................

Dyrektor Szkoły, Rada Pedagogiczna, Rada Szkoły, Rada Rodziców, Samorząd Uczniowski
UWAGA! Możliwe jest, że do jednego organu pasuje kilka uprawnień.

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

239

55. Przyporządkuj organy szkoły (podane w ramce w poprzednim zadaniu) do osób, które na nie się składają, jak w pierwszym przykładzie.
a) rodzice –

Rada Rodziców (PRZYKŁAD)

b) uczniowie –

....................................................

c) nauczyciele –

....................................................

d) wybrani przez swoje środowiska nauczyciele, uczniowie i rodzice – .....................................
56. Które pojęcie (z ramki) pasuje do podanych poniżej definicji?
klasa społeczna, warstwa społeczna, społeczeństwo, subkultura
a) segment struktury społecznej skupiający osoby o podobnym statusie społecznym lub położeniu majątkowym – ...........................................
b) ukształtowana historycznie zbiorowość lub grupa ludzi, zamieszkujących pewien wyraźnie wyodrębniony obszar i połączonych przez wspólne
wartości czy style życia – ..........................
c) segment społeczny obejmujący ludzi, których łączy styl życia, wykształcenie, wpływ na władzę, wyznawane poglądy czy system wartości –
..............................................
d) grupa społeczna, w której obowiązują inne poglądy i zasady postępowania niż w społeczeństwie – .........................................

57. Na czym polega zasada wzajemności?
a) pomaganie innym, którzy znajdują się w potrzebie

b) solidarne wsparcie potrzebujących,

c) uleganie wpływom innych

d) pomoc innym z oczekiwaniem, że oni też pomogą

58. Kto jest konformistą? (możliwe jest tylko 2 odpowiedzi)
a) zachowuje się asertywnie

b) ulega wpływowi grupy

c) buntuje się przeciw innym

d) naśladuje innych

59. Cechy, które genetycznie charakteryzują m. in. wygląd zewnętrzny, występowanie specjalnych uzdolnień czy funkcjonowanie narządów
wewnętrznych, to:
a) cechy nabyte

b) cechy wtórne

60. Przeciwieństwem do cech z zadania 59 są cechy ...................................., które w ciągu całego życia zdobywamy i kształtujemy.

240Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
61. Człowiek jest:
a) istotą posługującą się rozumem

b) istotą pozostającą w ścisłych związkach z innymi ludźmi

c) istotą uzależnioną od świata przyrody

d) wszystkie z powyższych odpowiedzi są prawdziwe

62. Ekstrawertyk jest osobą, która:
a) łatwo nawiązuje kontakty z innymi

b) koncentruje się na własnych przeżyciach wewnętrznych,

c) ulega wpływowi liderowi grupy

d) zachowuje się asertywnie

63. Grupą społeczną jest zbiorowość:
a) czterech przyjaciół o wspólnych zainteresowaniach
b) paru osób z jednodniowej wymiany międzynarodowej
c) kilkorga znajomych osób przypadkowo poznanych na koncercie
64. Formalną grupą społeczną jest:
a) krąg rodzinny, b) paczka znajomych z klasy, c) klasa, d) społeczeństwo
65. Nieformalną grupą społeczną nie jest:
a) krąg rodzinny

b) paczka znajomych z klasy

c) klasa

d) społeczeństwo

66. Uzupełnij tekst.
Ludzie spotykają się ze sobą, nawiązują przyjaźnie, współpracują. W ten sposób wytwarzają się .............................., czyli relacje i zależności
wiążące jednostkę z innymi.
67. Co łączy naród, który jest grupą ludzi? (możliwe jest więcej niż 1 odpowiedź!)
a) przyjaźnie, wspólne poglądy

b) kultura, język, religia

c) przyjaźnie, wspólne zainteresowania

d) poczucie wspólnoty, historia

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

241

68. Co jest symbolem narodowym? (możliwe jest więcej niż 1 odpowiedź!)
a) Slavek i Slavko

b) orzeł biały na czerwonym tle

c) Mazurek Dąbrowskiego

d) orzeł czarny na białym tle

e) flaga czerwono – biała

f) flaga biało – czerwona

69. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
poczucie przynależności do narodu i kojarzenie swoich losów osobistych z losami narodu

a) obywatelstwo

b) świadomość narodowa

c) naród

d) patriotyzm

70. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
więź prawna, łącząca jednostkę z państwem

a) obywatelstwo

b) świadomość narodowa

c) naród

d) patriotyzm

71. Pod jakimi postaciami są obecne polskie barwy narodowe? (możliwe są 2 odpowiedzi)
a) na fladze dwa równe pasy, z których górny jest koloru białego, a dolny – czerwonego
b) na fladze dwa równe pasy, z których górny jest koloru czerwonego, a dolny – białego
c) patrząc od lewej strony w układzie pionowym biel jest po prawej stronie czerwieni
d) patrząc od prawej strony w układzie pionowym biel jest po prawej stronie czerwieni
72. Co łączy naród, który jest grupą ludzi? (możliwe jest więcej niż 1 odpowiedź!)
a) przyjaźnie, wspólne poglądy

b) kultura, język, religia

c) przyjaźnie, wspólne zainteresowania

d) poczucie wspólnoty, historia

73. Aby móc rozwiązać konflikt powołuje się często mediatora, który:
a) decyduje o sposobie rozstrzygnięcia sporu

b) arbitralnie rozwiązuje spór zamiast skłóconych stron

c) pomaga znaleźć jakiekolwiek rozwiązanie konfliktu

d) pomaga znaleźć rozwiązanie satysfakcjonujące obie strony

242Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
74. Która definicja pasuje do społeczeństwa?
a) ukształtowana historycznie grupa ludzi zamieszkujących jakieś terytorium i połączonych przez wspólne wartości, styl życia i instytucje
b) grupa społeczna, w której obowiązują poglądy i zasady postępowania inne niż w społeczeństwie
c) zbiorowość ludzi, połączonymi więzami krwi
d) grupa ludzi, których łączy kultura, język, religia, historia, terytorium oraz poczucie wspólnoty i odrębności od innych
75. Czym różni się komunikat „ja” od komunikatu „ty”?
.......................................................................................................................................................
76. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
proces wzajemnego poszukiwania takiego rozwiązania konfliktu, które satysfakcjonowałoby zaangażowane w konflikt strony

a) aktywne słuchanie i wypowiadanie własnego słowa

b) dialog

c) negocjacje

d) konsultacje

77. Przyporządkuj podane w lewej kolumnie grupy społeczne do określonego miejsca w hierarchii społecznej (UWAGA! Dana grupa społeczna może
być przyporządkowana do więcej niż jednego miejsca).
1. inteligencja

Klasa wyższa

2. przedsiębiorcy
3. kierownicy

Klasa średnia

4. chłopi
5. robotnicy

Klasa niższa

6.prawnicy
7. lekarze

Warstwa społeczna

8. właściciele małych i średnich firm
9. milionerzy

Struktura zawodowa

10. ludzie słabo zarabiający
11. bezrobotni
12. sklepikarze

Struktura demograficzna

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

243

78. Co wpływa na świadomość narodową?
a) historia

b) tradycja

c) spuścizna historyczna

d) spuścizna kultury

79. Co łączy naród? (podkreśl właściwą odpowiedź, możliwe jest więcej niż 1 odpowiedź)
a) wspólne korzenie

b) wspólne zainteresowania

c) kultura

d) język

e) religia

f) pochodzenie etniczne

g) ideologia

h) światopogląd

i) poczucie wspólnoty

k) więzy krwi

l) obyczaje

m) zwyczaje

80. Co to jest świadomość narodowa?
a) więź emocjonalna

b) więź prawna

c) poczucie przynależności do narodu

d) kojarzenie swoich losów z losami narodu

e) poczucie obowiązku wobec narodu

81. Kto jest Polakiem?
a) Nigeryjczyk pochodzenia polskiego

b) Polak pochodzenia nigeryjskiego

c) Amerykanin mówiący po polsku i żyjący w kulturze polskiej

d) Chińczyk mieszkający w Polsce

82. A kto może być obywatelem polskim? (możliwe jest więcej niż 1 odpowiedź)
a) Nigeryjczyk pochodzenia polskiego, płacący podatki w Polsce
b) Polak pochodzenia nigeryjskiego, mieszkający w Kazachstanie
c) Amerykanin mówiący po polsku, żyjący w mniejszości polskiej, ale nie w Polsce
d) Chińczyk mieszkający i pracujący na stażu w Polsce
83. Które pojęcie pasuje do podanej poniżej definicji?
poczucie przynależności do narodu i kojarzenie swoich losów osobistych z losami narodu

a) obywatelstwo

b) świadomość narodowa

c) naród

d) patriotyzm

244Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
84. Pod jakimi postaciami są obecne polskie barwy narodowe? (możliwe są 2 odpowiedzi)
a) na fladze dwa równe pasy, z których górny jest koloru białego, a dolny – czerwonego
b) na fladze dwa równe pasy, z których górny jest koloru czerwonego, a dolny – białego
c) patrząc od lewej strony w układzie pionowym biel jest po prawej stronie czerwieni
d) patrząc od prawej strony w układzie pionowym biel jest po prawej stronie czerwieni
85. Prawa mniejszości narodowych w Polsce nie gwarantuje:
a) Konstytucja RP

b) Ustawa o mniejszościach narodowych

c) Karta Praw Podstawowych

d) Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych

e) Traktat Lizboński

f) Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela

86. A co gwarantują prawa mniejszości? (skorzystaj z niektórych niewykorzystanych odpowiedzi w p. 40)
.......................................................................................................................................................
87. Przyporządkuj pojęcia do definicji: państwo jednolite, państwo wielonarodowe, państwo jednonarodowe, państwo dwunarodowe.
Polska –

USA –

Rosja –

Włochy –

Sudan Płd. –

Izrael –

Niemcy –

Czechy –

Korea Północna –

Rwanda –

88. Przyporządkuj właściwe pojęcie do podanych definicji: stereotyp, tolerancja, patriotyzm, obywatelstwo.
świadoma zgoda i szacunek na wyznawanie i głoszenie przez innych poglądów, z którymi się nie zgadzamy – ........................................
uproszczony i często nacechowany negatywnie obraz innych – ........................................
umiłowanie własnej ojczyzny i narodu, gotowość do poświęceń dla nich oraz poczucie silnej więzi z nimi – ........................................

Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak

245

89. Zlokalizuj na mapie mniejszości narodowe, używając symboli podanych w nawiasach: Białorusini (B), Karaimi (Ka), Czesi (Cz), Litwini (L),
Łemkowie (Ł), Rosjanie (R), Niemcy (N), Słowacy (S), Tatarzy (T), Ormianie (O), Ukraińcy (U), Żydzi (Ż), Romowie (Ro).

90. Jakie znasz stereotypy wobec:
Niemców –

......................................................

Rosjan –

......................................................

91. Co to jest antysemityzm i czy można go nazwać judeosceptycyzmem?
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

92. Zinterpretuj poniższe diagramy i je krótko objaśnij w kilku zdaniach.
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

246Autor szkolnego testu ogólnego z wiedzy historycznej - Krzysztof Olszak
93. Przeczytaj poniższy tekst źródłowy i ustosunkuj się do niego, uzasadniając swoje zdanie, w kilku zdaniach.
Wychowałem się w kolorze biało-czerwonym i chciałbym w tym kolorystycznym zestawieniu doczekać biologicznej czerni. Bywało oczywiście, że nosiłem
czerwony krawat, jednak zawsze w zestawieniu z białą koszulą. Nie chciałbym nigdy z tego zestawienia zrezygnować. (...)
Czerwień w Polsce powojennej przybierała różne odcienie. Były lata, iż ta intensywność czerwieni stawała się drażniąca, teraz z kolei boję się przewagi bieli,
która oczywiście też ma swoje odcienie. A ja po prostu chcę mieć te dwa kolory razem spięte i na równych prawach. Przewaga jednego z tych kolorów nad
drugim grozi, ja to czuję, zachwianiem pewnej równowagi, do jakiej zdołaliśmy się przyzwyczaić w tym powojniu i którą to równowagę przyjął do
wiadomości świat przylegający do naszych granic i również świat nieco dalszy, mający interesy szersze niż nasze. (...)
"Czerwoni" i "biali" przewinęli się także przez naszą historię i przewijają się też przez teraźniejszość. Ekstremiści byli i są wśród "czerwonych" jak i wśród
"białych". Jeśli jednak zmierzylibyśmy głupotę jednych i drugich - to według mojej miary - więcej tej głupoty było zawsze na prawicy niż lewicy. (...)
Każdy naród europejski miał i ma swoją prawicę, jednak żaden nie miał nigdy prawicy tak głupiej i tak jawnie ignorującej interes państwowy, jak prawica
polska. Jeden z najmądrzejszych powojennych publicystów polskich napisał kiedyś, że w żadnym kraju nie brakuje głupców politycznych, jednak polskiego
głupca politycznego można poznać po tym, iż jest antyradziecki. Podpisuję się pod tym, żebym nawet miał pójść na szafot, albowiem co innego narodowa
godność, honor i tradycja, a co innego wybijanie sąsiadowi (i to w dodatku takiemu, który pomógł nam odbudować dom) szyb w oknach. (...)
Pójść na całość, to znaczy "biało-czerwony" przykryć czernią. Mało mieliśmy tej czerni? Za mało?
Źródło: Fragmenty felietonu "Czerwone, białe i czarne" (6-7 12 1980), w: "Listach z Palmiarni", Henryk "Andabata" Ankiewicz, Zielona Góra 1983, na stronach 162-164 tamże.

..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................................................................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer: Get 4 months of Scribd and The New York Times for just $1.87 per week!

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times