Aby rozpocząć lekturę, kliknij na taki przycisk , który da ci pełny dostęp do spisu treści książki.

Jeśli chcesz połączyć się z Portem Wydawniczym LITERATURA.NET.PL kliknij na logo poniżej.

Marta Leśnicka

Zielska zioła i ziółka

Mojej Matce Helenie Leśnickiej z Krasińskich 4.3.1918-1.10.1997

2

Tower Press 2000 Copyright by Tower Press, Gdańsk 2000

3

Poradnik domowy

4

WSTĘP
Człowiek – Ziemia – Kosmos, ciągle jesteśmy razem, nierozłącznie od prawieków, czasami chcielibyśmy uciec od siebie, a jednak tak będzie zawsze. Będziemy zadawać Panu Bogu pytania, sprawdzać, poszukiwać, cieszyć się i umierać, a mimo wszystko i mimo ogromnej wiedzy medycznej i technicznej będziemy szukać uleczenia ciała i duszy w świecie natury, ziołach i darach Ziemi. Wszyscy interesujący się życiem przyrody są zgodni co do tego, że pola i lasy są naturalnymi zielonymi współtowarzyszami codzienności człowieka. Gdyby czł owiek zechciał zrozumieć język zielonej wyroczni, mógłby żyć w zdrowiu i radości. Zioła przemawiają do nas niemym głosem z pomocą Słońca. Takim wdzięcznym mówcą jest ziarnopłon rosnący nad potokami. Jego żółte kwiatostany są zawsze otwarte do słońca. Zamykają płatki natychmiast, gdy Słońce schowa się na chwilę krótką za chmurami. Również zawilec gajowy otwiera płatki tylko w godz. 1100-1800. Leśnicy nazywają ten mały kwiatuszek leśnym zegarem przyrody. Popularne jaskółcze ziele zamyka płatki zazwyczaj na godzinę przed deszczem, aby po deszczu wprost wystrzelić nimi do Słońca. Zielarze dobrze wiedzą jaka pora dnia jest najlepsza dla zbioru ziół. Już dawno my mieszczuchy nie rozumiemy mowy lasów i pól, a zielarzy często nazywamy znachorami. Są pionierami ziołolecznictwa, z ich dziedzictwa korzysta współcześnie medycyna jutra. Będziemy zawsze wracać do ziół, bo powroty do darów Matki Ziemi człowieka trwają miliony lat. Jesteśmy cząstką natury, a człowiek w swojej głupocie niszczy środowisko, które obdaruje każde pokolenie życiem. Pamiętam lata sześćdziesiąte – kiedy zaczynałam mówić o ziołach, napotykałam często niezrozumienie i powiastki o znachorstwie. Wówczas na własny użytek zaczęłam studiować prace wybitnych zielarzy, aby zrozumieć, dlaczego od 1945 roku zioła są upychane w kąt. Byłam pierwszą, która odważyła się w wielu miastach Polski prowadzić wykłady o ziołach, a po latach spełniły się moje marzenia. W Radio Nocą w pr. I. P.R. mogłam rozmawiać o ziołach z całym światem przez kilka lat. Pomogliście swoją życzliwością w napisaniu moich książek o ziołach. Wiem dobrze, że służą wielu chorym z dobrym skutkiem. Zachęciłam do stosowania ziół w codziennym życiu – chyba dzięki „Znakom Zodiaku”. Muszę jednak powiedzieć, że przedstawiłam Wam mitologiczny obraz człowieka w przyrodzie i myślę sobie, że Pan Bóg wybaczy mi przewinienia ziemskie. Przecież każdy człowiek jest w ziemskiej wędrówce jak pielgrzym utrudzony w poszukiwaniu drogi powrotu do Stwórcy. Chciałabym zostawić Wam na życie prawdę o ziołach – przyrzekłam to kiedyś mojemu nauczycielowi Ks. Ojcu Klimuszce. Ubolewał nad tępą duszą człowieka, nie mógł pogodzić się z tym, że niszczy przyrodę i nie chce zrozumieć, że to prowadzi do choroby duszy i ciała. Ośmielił się powiedzieć, że urodziny człowieka w określonym miesiącu dają predyspozycje do zdrowia i siły życia. Wszechświat został stworzony w idealnym ładzie, to my wprowadzamy dysharmonię i chorujemy. Lecznicze działanie ziół było poznawane przez człowieka od milionów lat. Dlaczego mamy zapomnieć o ich cudownym, uzdrawiającym działaniu w erze komputerów i chorób medycznie nieuleczalnych? Kto powie człowiekowi od komputerów, że powinien codziennie od 25 roku życia przez wiele lat wieczorem wypijać szklankę naparu z nagietka lub świetlika? Coraz więcej rodzi się dzieci alergicznych, natura to my – broni się przed chemią. Co będzie za kilka lat? Mam nadzieję, że powstaną uczelnie, gdzie jak niegdyś zioła będą szanowane, będą celem badań i nie będzie walki między ludowymi zielarzami a medycyną. Poznałam wspaniałych ludzi, którzy pomagają ziołami chorym 5

bez dyplomu medycznego i chylę przed nimi czoła – nauczyli mnie szacunku dla świata ziół. Dziękuję wszystkim z przeszłości i w przyszłości. Miałam bardzo wiele spotkań, z różnych stron świata przychodzili do mnie chorzy. Dotychczas udzieliłam około 20 000 porad. Właściwie moje książki napisali chorzy, od nich uczyłam się pokory i zrozumienia wobec rzeczy nieznanych. Ponad wszelką wątpliwość wiem, że choroba trapi człowieka gniewnego, nieżyczliwego, zazdrosnego i bez wiary. Jesteśmy zauroczeni zdobyczami cywilizacji, a niewiele dajemy sobie codziennej miłości i przyjaźni. Ktoś powiedział mi w chwilach trudnych: szczęśliwy nie choruje, a w dzisiejszych czasach tak o to trudno. Równowaga nasza zależy od równowagi świata, w którym żyjemy. Bardzo chciałabym, aby zioła służyły zapobieganiu chorobom, a nie leczeniu. Dlatego opracowałam książkę o ziołach. Mam nadzieję, że nadejdą czasy radości. Prorok Mahomet powiedział: „Świat jest zielony i piękny i Bóg wyznaczył was, abyście byli jego opiekunami”. Obawiam się, że jesteśmy niedobrymi opiekunami naszych pól i łąk. Dlatego proszę w pamiętajcie, że nigdy nie rozstaniemy się z przyrodą. Zawsze będziemy wracać do ziół – naturalnych lekarzy naszego ciała. Pragnę przekazać Wam moją wiedzę, którą zdobyłam z wielkim trudem, ale dziękuję losowi za tę szkołę życia. Zawdzięczam tę drogę mojej córeczce Katarzynie. Gdy zachorowała, medycyna oficjalna powiedziała – śmierć, ale żadna matka nie przyjmie takiego wyroku. Dzisiaj wiem, że droga, którą poszłam doprowadziła mnie do zwycięstwa – moja ukochana córka jest ze mną. Musiałam zaliczyć wszystkie szkoły zielarstwa i dziękuję Panu za tę szkołę, dlatego proszę nie rezygnować nigdy z siebie. Ktoś powiedział: Życie jest najdłuższą drogą na Ziemi, a nadzieja umiera ostatnia w każdym z nas (człowieku). Degradacja środowiska zagraża również ziołom. Wielu z nich już nie spotkacie na łąkach i brzegach rzek. Kto pamięta rosiczkę, niezapominajki błotne cudowny lek leczący obolałe serca, dziesięćsił piaskowy niezbędny w każdym zestawie ziół. To nieprawda, że zmienimy się i przystajemy się do zmian w przyrodzie. Mam nadzieję, że zostanie nam nieśmiertelna kozieradka, która zawiera bogactwo natury i jeśli nie będziemy mogli skomponować mieszanki ziołowej w przyszłości, proszę zawsze stosować kozieradkę z miodem. 400 g zmielonej kozieradki wsypać proszę do l kg miodu, ukręcić masę i zażywać 2 x dziennie łyżkę, rano przed śniadaniem, wieczorem przed snem. Kozieradka leczy wszystkie schorzenia skóry i choroby wewnętrzne, poza tym odmładza chory organizm, lecz nie można jej przedawkować. Jeśli organizm nasyci się, nasz pot będzie miał zapach zioła. Można dawać zioło również dzieciom. Nie zapominajcie o cudownych właściwościach kozieradki szczególnie tam, gdzie organizm jest zmęczony chemioterapią i antybiotykami. Kobiety w ciąży mogą zażywać taka, miksturę z korzyścią dla zdrowia. Opowiadam o moim ulubionym ziółku dlatego, żeby nie zostało zapomniane, a nie opisałam kozieradki w niniejszej książę. Jest kilkanaście recept stosowania kozieradki i to zioło będzie opisane w przyszłości. Mam nadzieję, że świat będzie lepszy, a my będziemy trwać z pokolenia na pokolenie w harmonii z przyrodą i ziołami. – Proszę przyjąć i zapamiętać piękną modlitwę Indian z plemienia Onondaga ze stanu Nowy Jork o Matce Ziemi. „O Wielki Duchu, którego oddech daje światu życie i którego głos słychać w cichym wietrze, uczyń nas tak mądrymi, abyśmy mogli zrozumieć to, czego nas nauczyłeś, pomóż nam zdobyć nauki, które ukryłeś w każdym liściu i kamieniu, przygotuje nas do przyjścia do Ciebie z czystymi dłońmi i czystymi oczyma, tak aby, kiedy życie będzie odchodzić jak zachód słońca, nasze dusze będą mogły przyjść do Ciebie bez wstydu”. Marta Leśnicka 19-3-1998 r.

6

Znaki zodiaku a zdrowie

7

działanie. Osoby z tej dekady chętnie zajmują się polityką. a więc między l a 10 kwietnia. Wielu z nich ma poważne zainteresowania religijne. Jako człowiek o temperamencie żółciowo-nerwowym miewa największe kłopoty z głową i systemem nerwowym. a wszystkich ludzi urodzonych pod tym znakiem obdarza wielką energią. W ogóle synowie i córki Ognia. widzącego tylko siebie i swoich najbliższych. że jest bardzo obowiązkowy. przez które przechodzą z podniesionym czołem. zajmują się filantropią. Lubią przy tym zabawy. zaś żywiołem przypisanym mu jest ogień. Baran należy do trygonu Ognia. są bardzo otwarci i serdeczni. są pełni życia. która symbolizuje impulsywność. Słońce wchodząc w znak Barana budzi przyrodę po długim zimowym śnie. Baran zaczyna panować pierwszego dnia wiosny – jednocześnie pierwszego dnia roku astronomicznego. w zasadzie nie jest chorowity. Potrafi łączyć pracę zawodową z życiem rodzinnym. bo jak wcześniej powiedzieliśmy. Ci. w każdej dziedzinie jest polem walki. Ich życie pełne jest urozmaiceń i życiowych niespodzianek. Do ich wad należy przewrażliwienie na swoim punkcie. Wierzy w dobroć człowieka. posiadają ogromną wrażliwość na piękno i ogromną intuicję. choć „ludzkim” szefem. ale jest przy tym bezkompromisowy i nie toleruje żadnych nieprawości. aktywne i pełne energii.Baran 21 marca – 19 kwietnia Nauka zalicza Barana do znaków kardynalnych. Niezależny i zmysłowy Baran jest wymagającym. Baran jako wielki indywidualista nie jest z natury skłonny do podporządkowywania się nakazom i rozkazom. otacza troskliwą opieką ludzi odważnych i zdecydowanych. Dla urodzonych w tych dniach całe życie. Do szczęścia potrzebne są mu kontakty z innymi ludźmi. Mars – czerwona. Bardziej filozoficznie nastawieni są ci. chemie pomagają innym. którzy urodzili się w słońcu Barana. 8 . którzy urodzili się pomiędzy 11 a 19 kwietnia pod opieką szczodrej Wenus. Takie właśnie są Barany. władcze. która będzie im towarzyszyła przez całe życie. pomiędzy 21 a 31 marca. czasami zresztą pozytywnie oddziaływujących na życie osoby urodzonej pod tym znakiem. przy bliższym poznaniu okazuje się. Osoby z trzeciej dekady Barana potrafią bezbłędnie przewidywać różne sytuacje. Natomiast rzeczywiście bardzo kocha dom i rodzinę i troszczy się o nią. Dlatego najlepiej czuje się i sprawdza na samodzielnych kierowniczych stanowiskach zwłaszcza. ale też mają skłonności do różnego rodzaju obsesji. w starożytności utożsamiana z bogiem wojny. Baran często na pierwszy rzut oka robi wrażenie egoisty. wiele z nich ma skłonności do służb mundurowych. Dlatego też Barany są dynamiczne. Lubi porządek i nie znosi wokół siebie żadnej prowizorki. Dodatkowo te cechy wzmacnia wpływ Marsa – planety rządzącej Baranem. W pierwszej dekadzie Barana. brawurę. Jeśli chodzi o zdrowie Baran. I właściwie życzenia „szczęśliwego nowego roku” powinniśmy składać sobie właśnie w tym dniu. boi się jednak domowej nudy i nie mógłby nie pracować. Ale to nieprawda. tajemnicza planeta. że Baran ma dobre intencje. posiadają ogromną energię witalną i wielką indywidualność. a nawet mają skłonności do hulanek. niepodzielnie panuje Mars. stale są w ruchu. gotów jest z całym poświęceniem walczyć o innych.

czosnek. wspomaga go w chorobach i użycza swych sił leczniczych ziołom takim jak: pokrzywa. przez 14 dni. 9 . szpinaku. narażeni są też na urazy głowy. planeta opiekuńcza Barana. żołądek. Ponieważ osoby spod znaku Barana najczęściej trapią dolegliwości nerwicowe i bóle głowy. Baranom z drugiej dekady najczęściej dolegają choroby gardła. – Mieszanka uspokajająca: Pokrzywa 50 g Rdest ptasi 20 g Wrzos 15 g Lebiodka 20 g Melisa 20 g Wilżyna ciernista 10 g Poziewnik 20 g Pączek brzozy 10 g Kocanka piaskowa 5g – Mieszanka przeciwmigrenowa: Melisa 50 g Wrzos 20 g Owoc kolendry 20 g Bukszpan 10 g Szyszki chmielu 15 g Obie mieszanki przyrządzamy tak samo: l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku (odstawić pod przykryciem na 20 minut. szanta. które chcą się ustrzec chorób. a wieczorem o 18. chmiel i poziewnik. podaję przepis na mieszanki ziołowe przynoszące ulgę w tych cierpieniach. kapusty. buraków. wilżyna ciernista. Zawierają one bowiem dużo żelaza i potasu. oskrzeli i wątroby. często niedomagają na nerki. papryki. Oczywiście są to tylko predyspozycje do chorób. natomiast urodzonym między 11 a 19 kwietnia – choroby kobiece. radziłabym prowadzić higieniczny tryb życia i jeść sporo selerów. Baranom zalecam przede wszystkim chronić głowę i to przez całe życie. Baranom. wcale nie musimy na nie zachorować. powtarzamy ją. aby napar naciągnął). Napar pijemy 2 razy dziennie po l szklance – rano o 9. Potem robimy 9 dni przerwy i jeśli pierwsza kuracja nie przyniosła efektu. suchych owoców i sałaty. zwłaszcza jeżeli będziemy dbali o swoje zdrowie. majeranek. Mars. woreczek żółciowy i głowę. zapalenie żył. porów.Urodzeni w pierwszej dekadzie Barana mają skłonności do chorób wieńcowych. a właśnie tych mikroelementów najczęściej brakuje ludziom urodzonym pomiędzy 21 marca a 19 kwietnia.

którymi wspomaga go w takich przypadkach opiekuńcza Wenus. a panie na polipy narządów rodnych oraz żylaki. podbiał. Flegmatyczny temperament w połączeniu z umiłowaniem dobrej kuchni jest przyczyną wielu chorób układu trawionego zarówno u kobiet. Najpiękniejsza z gwiazd – Wenus. głóg. Zioła rosnące pod wpływem Wenus mają przede wszystkim działanie tonizujące. Co ma robić Byk. co posiadają. ale nie lubią dzielić się tym. dziewanna. uszu. Ogólnie mówiąc. patronka miłości. fiołek. Byki są solidne. jeżyna. choć nieco apodyktycznymi i lubiącymi narzucać swojemu potomstwu własną wolę. a u Byka szczególnie. mają zmysł praktyczny. układu trawiennego oraz do reumatyzmu. kto chce naruszyć jego spokój. że nie oznacza to wcale. macierzanka. Biada temu. choć na ogół na to nie wyglądają.Byk 20 kwietnia – 20 maja Nauka przypisała Bykowi stałą jakość. zaś z żywiołów – Ziemię. U wszystkich znaków Ziemi procesy ozdrowieńcze następują bardzo powoli. któremu jednak coś dolega? Przede wszystkim sięgnąć po lecznicze zioła. Są to: werbena. rzepik. Ci. kocha dom i swoich najbliższych. bukwica. bez której nie mogą egzystować. Byk bowiem lubi dużo jadać. ale też i trochę próżności. Lubią być bogate. przywracające człowiekowi harmonię. uprawiać sport. sumienne. ale nie tylko dlatego. Większość tych chorób ma przewlekły charakter. Osoby urodzone nocą mają skłonności do apopleksji. która otacza swą opieką ten znak przydaje Bykom wdzięku i urody. Może dlatego. obce jest im fantazjowanie i bezpłodna tęsknota za rzeczami lub doświadczeniami. mech leśny. stąd kłopoty z przemianą materii i często złą pracą tarczycy. Smakosz Byk w późniejszym wieku ma skłonności do nadmiernej tuszy. Byki to urodzeni realiści. którzy urodzili się o wschodzie Słońca. Chętnie otaczają się starymi pięknymi przedmiotami. centuria. bratki polne. Byki raczej rzadko zostają wielkimi twórcami. Są natomiast dobrymi rodzicami. Ludzie spod tego znaku od wczesnego dzieciństwa do późnej starości są nękani przez różne dolegliwości. Określa to podstawowe cechy tego znaku takie jak: konkretność i zdecydowanie. że zdarzają się wśród nich prawdziwe snoby. babka lancetowata. jak i u mężczyzn. żywokost. że Byki muszą zapaść na którąś z wymienionych chorób. Zioła te 10 . niekiedy tak bardzo. mocno stoją na ziemi. Rozjuszony potrafi być naprawdę niebezpieczny i nieobliczalny. a przede wszystkim nie będzie się objadać. poziomka. Są to tylko predyspozycje i jeśli osoba urodzona pod znakiem Byka będzie prowadzić racjonalny tryb życia. co też nie służy zachowaniu dobrego zdrowia. że zapominają o radości życia. Przypominam jeszcze raz. dające mu uczucie spokoju. ale jednocześnie uparci i wytrwali. Byka mocno przywiązują się do dóbr doczesnych. które nigdy nie będą ich udziałem. ludzie urodzeni pod znakiem Byka mają skłonności do chorób gardła. To ludzie pełni uroku. może być zdrowa przez całe swoje życie. wcale nie mają „byczego zdrowia”. ale tylko pozornie są spokojni i ulegli. mają temperament flegmatyczny. mimo niewątpliwych uzdolnień artystycznych. Ponadto panowie mogą chorować na prostatę. Byki. co wiąże się z przynależnością Byka do znaków Ziemi. W ogóle Byk ceni życie rodzinne. odżywia się nieracjonalnie. Osoby urodzone pod wpływem Wenus umieją kochać i są kochane oraz akceptowane przez innych ludzi.

W przypadku tych mieszanek sami musimy wypróbować. po 15 minutach napar przecedzić. Przecedzić. pozostawić pod przykryciem 20 min. w pełnym rozkwicie wiosny. odpowiednio dobrane i połączone mają ogromną siłę uzdrawiającą. – Przy kłopotach z układem trawiennym: Tatarak 20 g Korzeń żywokostu 10 g Macierzanka 70 g Zioła wymieszać i zemleć na proszek. Zażywać 2 razy dziennie płaską łyżeczkę popijając przegotowaną wodą. napar pić 2 razy dziennie l szklankę – rano pomiędzy 6 a 7 oraz wieczorem pomiędzy 16 a 18. Podaję kilka zestawów leczniczych mieszanek dla Byków: – Ogólnie uspokajające: Werbena 15 g Płatki róży 20 g Kwiat głogu 50 g Bukwica 15 g Macierzanka 50 g Zioła wymieszać. czy po posiłkach. Kuracja powinna trwać 21 dni. czy dla naszego organizmu będzie lepiej stosować zioła przed. wszystko bowiem zależy od indywidualnych potrzeb. 2 łyżeczki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku.zbieramy w maju. Chcę zwrócić uwagę. W czasie kuracji wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę i wywary z kości. l łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. Aby układ trawienny wrócił do równowagi. należy stosować te kurację przez 21 dni przyjmując zioła pomiędzy 7 a 9 rano oraz wieczorem około 19. Pić ciepły 2 razy dziennie o 11 i 17 przez 21 dni. że zioła podlegające Wenus można łączyć w mieszankach leczniczych z ziołami przynależnymi Słońcu i Księżycowi. 11 . – Przy kłopotach z przemianą materii: Macierzanka 20 g Poziomka (cała) 10 g Liść jeżyny 15 g Rzepik 10 g Tatarak 20 g Świetlik łąkowy 15 g Bukwica 10 g Zioła wymieszać. przykryć szklankę. ograniczyć słodycze pod każdą postacią.

spotykamy wśród nich bardzo wielu kupców. Bliźnięta są najbardziej cenionymi intelektualistami. który jest używany obecnie. że wszystko we wszechświecie posiada duszę i jest połączone niewidzialną nicią wzajemnego oddziaływania.Bliźnięta 21 maja – 21 czerwca Dnia 20 maja pożegnamy naszego czcigodnego i pełnego ziemskiej powagi zodiakalnego Byka z promienną Wenus. która bardzo mu przeszkadza w życiu. aby zapewnić dobrobyt drugiej połowie oraz dzieciom. posiada talenty pisarskie. cecha ta jest bardzo widoczna u pań. pokażą najlepszą stronę życia. Oczywiście są to cechy ogólne. znak zmienny. Tak powstał znak Bliźniąt. Wielki uczony Kepler powiadał. często popełnia przez to błędy. a potem już nastanie pełnia lata i rozkwit ziół. Dla Bliźniąt będzie nią Merkury. adwokatów. Jeżeli założą własną rodzinę. aby powitać w prawdziwie wiosennym nastroju panowanie Bliźniąt. Pierwszy – to typ ruchliwy i łatwowierny. Jaki jest nasz Bliźniak? Otóż jest to stuprocentowy człowiek trygonu Powietrza. że życie rodzinne nie wabi Bliźniąt. W życiu codziennym ma dar naśladowania innych. będą przykładnie wychowywać własne dzieci. być może dlatego jest przez wszystkich lubiany. aby z nimi dyskutować trzeba posiadać ogromną wiedzę. Lekarze okultyści powiadają. dzika róża. obdarowując Bliźnięta wielką ruchliwością. rodzeństwo. rdest ptasi i inne. W życiu codziennym czują się najlepiej w ciągłym ruchu. oset ogrodowy. która ma nerwy i serce. bazylia. pisarzy. W odległej historii obrazowano Bliźnięta jako mężczyznę i kobietę. perz. że cyrkulacja krwi i soków trawiennych jest zjawiskiem fizjologicznym. męski. Doktor Bose z Kalkuty udowodnił. gdzie panuje ruch. rodzina. Może dlatego Bliźnięta uciekają. estragon. podróżnik. szczególnie urodzony o wschodzie Słońca. zgodnie z przynależną mu planetą opiekuńczą. Nasz uroczy Bliźniak posiada jednak skłonności do określonych chorób. wyka. do których należy niezdecydowanie i kapryśność. orliki białe. Jego domem dziennym zarządza ruchliwy Merkury. że Matka Ziemia również posiada duszę i 12 . Moglibyśmy już powiedzieć. dlatego Matka Natura dała nam tak wiele ziół na zwalczanie ich. Możemy wybrać zioło odpowiednie dla każdego znaku zodiaku. stanowi dla nich ważną sferę życia. Trwać ono będzie do 21 czerwca. są wszędzie tam. że roślina jest istotą żywą. Posiadają zdolności pedagogiczne. aby nie przyznać się do popełnionych błędów. ponieważ ich jest dwóch odwróconych do siebie plecami. w Grecji jednak przedstawiano ich jako synów Ledy i Zeusa. ulega wpływom innych. W astrologu rozróżniamy dwa typy Bliźniąt. że zachodzą w niej zjawiska i prawa fizjologiczne takie jak u zwierząt. Odnosi się to zarówno do pań. W naszej historii chrześcijańskiej apostołowi Tomaszowi nadano przydomek Dydymus – Bliźniak – Zmienny. tymianek. hyzop lekarski. a jednak dom. a wygląda jak rzymska II. Drugi typ jest na wyższym poziomie duchowym. do których się nie przyznaje i wędruje dalej nie bacząc na konsekwencje. jak i panów mających Słońce w znaku Bliźniąt. dziennikarzy. bywa dobrym wychowawcą młodzieży mimo wielkiej zmienności natury. A jakiego człowieka reprezentują Bliźnięta dzisiaj w astrologii? Jest to człowiek bardzo ruchliwy i bardzo zmienny. tobołki pospolite. będą niczym bobry robić wszystko. w postaci dwóch belek przeciętych prostopadle dwiema przecznicami. Udowodnił. Użycza on swoich sił witalnych takim ziołom jak: ogórecznik.

pić 2 razy dziennie po l szklance naparu przez 21 dni – rano pomiędzy 6 a 11. chorób płuc. a więc – powiadają dalej okultyści – zioło też posiada duszę. W Egipcie podawano go w potrawach wszystkim tym. Podaję zestawy ziół zapobiegających chorobom układu krążenia: – Zestaw I Owoc dzikiej róży 50 g Orliki białe 15 g Korzeń podróżnika 15 g Melisa 10 g Lebiodka 20 g Liść bazylii 30 g Liście i kwiat ogórecznika 10 g – Zestaw II Liść ogórecznika 25 g Owoc dzikiej róży 10 g Estragon 15 g Hyzop lekarski 10 g Macierzanka 20 g Fiołek leśny 10 g Kwiat kaliny 10 g Zioła wymieszać.jest istotą żyjącą użyczającą swoich sil ziołom. które mają skłonności do chorób na tle alergicznym. Następnie l łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem przez 20 minut. wieczorem pomiędzy 17 a 18. a gwiazdy kwiatami nieba. ramion i rąk. Znając zioła rosnące pod wpływem Merkurego możemy pomóc naszym Bliźniętom. chorób układu nerwowego i chorób układu krążenia. Nieśmiertelny uczony i lekarz – Paracelsus powiedział. 13 . Każde zioło ma właściwości odpowiadające określonej planecie. którzy byli przygotowywani do roli uczonego i do stanu kapłańskiego. że kwiaty są gwiazdami Ziemi. Na poprawienie pamięci Bliźnięta powinny zażywać bardzo często owoc kminku pachnącego.

jaśmin. władczość. Ta zmienność nastrojów wynika właśnie z wpływu Księżyca. obdarzająca go współczuciem dla innych i intuicją. Jako szef jest wymagający. który w ich mitologii symbolizował duszę. to ma się czym kurować. aktywność i energia. Księżyc obdarował jednak Raka wspaniałymi leczniczymi ziołami. a także powodująca kierowanie się emocjami. Grożą im dolegliwości żołądkowe. Na ogół pokojowo nastawiony do świata i ludzi. miodunka leśna. Słońce wchodzi w znak Raka z początkiem lata.kiedy tylko widzi. przywiązuje dużą wagę do szczęśliwego życia rodzinnego. Od najdawniejszych bowiem czasów znak ten. Jeśli osoba urodzona pod tym znakiem ma spokojne życie. kocha swoje dzieci. lipa. U starożytnych Egipcjan Rak był przedstawiony pod postacią świętego żuka – Skarabeusza. agar. Ale też podczas pełni Księżyca najwyraźniej ujawniają się medialne talenty Raka – miewa wówczas prorocze sny i potrafi przewidywać przyszłe zdarzenia. pozostający pod opieką tajemniczego Księżyca.Rak 22 czerwca – 22 lipca Żywioł przypisany Rakowi to woda. właściwie nie choruje. Wrażliwość. Przypominam. Cechy te są dodatkowo wzmacniane przez to. a nawet nadwrażliwość Raka ma pośredni wpływ na jego zdrowie. charakteryzuje go więc także dynamizm. zwłaszcza podczas jego pełni Rak potrafi być nieobliczalny. szałwia. delikatne i marzycielskie. choroby jelit i nieprzyjemne skutki złej przemiany materii. Uczuciowy. bowiem Raka astrologia zalicza do znaków kardynalnych. Poza tym wszystkie Raki powinny chronić przed skaleczeniami okolice brzucha oraz klatki piersiowej. uczuciowe. Księżyc ma szczególny wpływ na charakter osób urodzonych w okresie panowania Raka. czasem niezbyt surowy. bogate życie wewnętrzne. zupełnie jak prawdziwy rak – chitynowy pancerzyk osłania jego miękkie wnętrze. a więc i kochliwy. symbolizujący wrażliwość. a dni najdłuższe. Troszczy się o innych. ustabilizowaną sytuację rodzinną. jest jednocześnie bardzo ostrożny i . tak człowiek urodzony pod tym znakiem jest pełen energii i siły. potrafi być jednak też bardzo nieprzyjemny. Lubi być chwalony i daje z siebie wówczas bardzo wiele. że zioła Księżyca można łączyć z innymi. uczucia. tatarak. zwłaszcza jeśli ktoś spróbuje rozbić jego „skorupę” i zranić delikatne wnętrze. że jego obiekt westchnień jest mu niezbyt przychylny. w sprawach finansowych zaś nadspodziewanie twardy. 14 . wycofuje się „rakiem”. w przededniu wielkiego święta naszych słowiańskich przodków – Sobótki. które prowadzą nerwowy tryb życia. wiązano z tajemnymi misteriami i światem ponadzmysłowym. Nie oznacza to. Gorzej z Rakami. Tak jak Słońce w Raku jest najgorętsze. W zwalczaniu choroby pomagają mu: zawilec. olcha czarna. że Rakiem rządzi Księżyc. dlatego Rak ma cały wachlarz leczniczych ziółek do wyboru. więc jeśli już choruje. W pracy Rak jest obowiązkowy i uczciwy wobec innych. że osoby urodzone pod tym znakiem to histeryczni nadwrażliwcy. Są one bardzo wrażliwe. Dlatego też otaczają się skorupą pozornej twardości. fiołek leśny i jeszcze wiele innych.

pomiędzy 15 a 17. macierzanka 50 g. Zioła należy zemleć na proszek i zażywać l łyżeczkę 2 razy dziennie – rano o godz. kozieradka 30 g. Taki okład stosujemy co drugi dzień przez 2 tygodnie. Niedomagania żołądka – tatarak 20 g. 7 (przed śniadaniem) i po południu. wcierać delikatnie w dało po kąpieli na noc. Zmoczone tym wywarem płótno lniane przykładamy na chore miejsca na noc. Egzema skóry – 10 g puchu ostu ogrodowego (możemy zebrać go sami) gotować w szklance mleka przez 6 minut.Przy swędzeniu skóry niewiadomego pochodzenia proponuję znakomity i prosty do sporządzenia balsam: 20 g sproszkowanego ziela lebiodki utrzeć z olejem lnianym lub arachidowym (100 g). Kuracja powinna trwać 21 dni i w tym czasie należy zachować dietę. 15 .

być może dlatego chce prawo nagiąć do swoich poczynań. Gwiazdozbiór Lwa świeci jasno tworząc czworokąt o różnych wymiarach. stara się wybrać jego najlepszą stronę. potocznie mówiąc Bazyliszkiem. potrafi być wspaniałomyślny i nie będzie gonił dłużnika. jednak trudniej jest o dialog. Lew kocha życie. Nasz Lew posiada talent organizatorski. Nasz królewski Lew należy do trygonu Ognia w znaku stałym o wybitnie męskich cechach charakteru. Sławny astrolog Kepler upominał Lwy. Otóż w czasach starożytnych był to punkt przesilenia letniego. aby żyć w zgodzie z otoczeniem. często ulega wszelkim namiętnościom. ciepłym. Mimo tych wad Lew jest najczęściej człowiekiem opiekuńczym. Lew potrafi swoją radością życia rozbawić innych. a w trzeciej ponury Pluton może zmącić promienie Słońca. Lew zawsze reaguje spontanicznie i w miarę dorastania staje się coraz bardziej zrównoważony w swoich dążeniach i postępowaniu. Czysty typ Lwa jest bardzo energiczny. jeśli go na to stać lub ma hojnych rodziców. Jest ono najbardziej narażone na choroby. Urodzony w pełni lata nasz Lew bardzo często ma piękne lico i mocną konstytucję ciała. aby mu rozkazywano. przy którym każdy chętnie się zatrzyma. nie gorszą od Skorpiona. nastawionym pozytywnie do ludzi. a najważniejszą gwiazdą w tym układzie jest Alfa. Najważniejszym organem lwiego ciała jest serce. Na niebie gwiazdozbiór Lwa ukazuje nam jedną z prac Heraklesa – zabicie Lwa z Nemei. co robi. aby obdarzyć go wielkimi przymiotami w każdej dziedzinie życia. Szczególnie na przykrości narażony jest Lew urodzony pod złymi wpływami Saturna. czemu zawdzięczamy królewskość gwiazdy. Jego optymistyczny pogląd na świat pozwala mu szybko zapomnieć o niepowodzeniach życiowych. ruchliwy i gwałtowny. w drugiej dekadzie dobrotliwy Jowisz. Babilończycy nadali jej imię Szarru – Król. bowiem jest to ich wielką wadą i przynosi im rozczarowania życiowe. Opiekuńcze Słońce obdarza go jednak wspaniałą spontanicznością w działaniu i kontaktach z ludźmi. lubi hazard. aby pracowały nad swoją pychą i zarozumiałością. ponieważ nie posiada cierpliwości w sprawach uczuciowych. Zapytacie. bardzo łatwo jest nawiązać kontakt z Lwem lub Lwicą. że urażono jego królewską wysokość. Nie lubi. natomiast Hellenowie nazywali ją Królikiem. Po wielu latach przypomni. jeśli wygra – może rozdać wygraną całemu światu. musi wówczas bardzo dużo nad sobą pracować. stara się robić dokładnie i osiąga zamierzony cel. nic dziwnego – jest to człowiek Słońca. w pracy najchętniej bywa szefem i niechętnie dzieli się władzą. Panuje nad znakiem Lwa najpiękniejsze i największe serce naszej galaktyki – Słońce.Lew 23 lipca – 22 sierpnia Słońce w swej letniej wędrówce dnia 23 lipca wita królewskiego Lwa. Natomiast w kontaktach z płcią przeciwną jest bardzo kapryśny i kochliwy. nazywana przez astrologów sercem Lwa lub wielkim szczęściem. Oprócz Słońca duży wpływ wywiera w pierwszej dekadzie na Lwa smutny Saturn. Oczywiście. Od dzieciństwa silne dążenie do zdobycia władzy i sławy nabiera realnych cech w jego postępowaniu niezależnie od miejsca urodzenia i środowiska. Jednak wszystko. ale proszę uważać – nasz Lew ma doskonałą pamięć. 16 . sam potrafi trafnie ocenić przeciwnika i jego zamiary.

Kobieta Lew powinna zwrócić uwagę na głowę i piersi. pić wino – rano o godz. kozieradka. wieczorem o 17 po 50 g aż do wyczerpania nalewki. Oczywiście należy uważać w ciągu całego życia na kręgosłup. zniknie ona po kilku dniach. Zioła rosnące pod ciepłymi. złocień. kalina. 17 . dzika róża. 100 g płatków słonecznika zasypać cukrem – 200 g. Aby zapobiec wszelkim niedomaganiem. 11. szczególnie polecany jest dzieciom. Przy bólach reumatycznych – 20 g zmielonej kozieradki zalać wrzątkiem – 1/2 szklanki. papkę rozprowadzić na szarym lnianym płótnie i robić okłady na chore dało przez kilkanaście dni. rano i wieczorem zjadać bardzo powoli l łyżkę mikstury. po rozpatrzeniu horoskopu astromedycznego. nagietek. odstawić na 7 dni w ciemnym miejscu. Z tych ziół można też robić napar ziołowy i pić 2 razy dziennie w postaci herbatki. w późniejszym wieku Lwa może trapić reumatyzm. Dodatkowo należy pić sok z czereśni i wiśni. Płatki świeże lub wysuszone możemy zalać wrzątkiem na kilkanaście minut i podawać przy wysokiej gorączce i kaszlu. Podaję Państwu zestaw ziół ogólnie przyjęty dla Lwa wzmacniający serce: Kwiat głogu 50 g Lebiodka 30 g Melisa 20 g Zioła zalać wytrawnym czerwonym winem w zielonym szkle w ilości 11. możemy je łączyć w innych zestawach ziołowych. słonecznik. dziurawiec. mak polny. szafran i inne – jest ich w sumie 47. krzew winny. który należy podawać do herbaty -l łyżeczkę kilka razy dziennie. po kilku dniach otrzymamy syrop. opiekuńczymi promieniami Słońca służą nie tylko Lwu. może być narażony na choroby wzroku – lewe oko u kobiet i prawe u mężczyzn. wszechobecne jaśniejące Słońce dało naszemu królewskiemu Lwu jedne z najpiękniejszych ziół: rumianek. Jeśli Lew ma chrypkę. Okłady leczące zawsze robimy na noc. bławatek. Przy dolegliwościach układ oddechowego – 100 g owocu kaliny utrzeć z miodem – 200 g. jabłoń.gdyż ma na to wpływ emocjonalność Lwa.

Poza tym posiada duże zdolności literackie i bardzo często zostaje pisarzem lub poetą. czyli Pannę z dzieciątkiem – Bogiem Światła. którym patronuje Panna – szósty znak Zodiaku. to daje Pannie piękny dar wymowy w pracy pedagogicznej. która może uczynić wiele dobra. aby nie szukać tych chorób u siebie – są to tylko skłonności.Panna 23 sierpnia – 22 września Dni są krótsze. ale też i zła. które świecą silnym blaskiem – Spica. czyli ośrodek mowy. Bardzo ładnie przedstawia Pannę w świecie chrześcijańskim nasza historia – jako Marię z dzieciątkiem Jezus. czarny bez. estragon. jednak lato mamy w pełni. jej organizm bowiem źle reaguje na leki syntetyczne. Od niepamiętnych czasów aż do dziś gwiazdozbiór Panny interesuje astrologów. żony starego Piasta. Zodiakalna Panna należy do trygonu Ziemi. natomiast Hebrajczycy nadawali nazwę Szybelet. Nasza Panna niestety też może zachorować – w związku z wrodzoną jej ruchliwością jest narażona na choroby spowodowane brakiem pierwiastków związanym z niewłaściwym odżywianiem. Do dobrych cech Panny należy odpowiedzialność za dom i rodzinę. Kłos inaczej Gwiazda Chleba. że pod wpływem Merkurego znajdują się zwoje mózgu i systemu nerwowego. ponieważ wiele osób spod znaku Panny żyje w samotności. daje mądrość. roztropność. Pisząc o predyspozycjach do chorób zawsze proszę. rozpoczynano żniwa. natomiast druga – ciężkie przejścia i smutek. dzień kwiatu zgodnie z układem gwiazd mamy światło i kwiat. Jak widać. a po ukazaniu się drugiej gwiazdy następowało winobranie. leszczyna. Gdy ukazywała się pierwsza gwiazda. które wynikają z daty naszych urodzin. Dzieje się tak dlatego. 18 . dzika róża. jej patronem jest ruchliwy Merkury. zaburzeń pracy żołądka. Posiada skłonności do chorób systemu nerwowego. a druga zwana Zwiastun Wina – Vindemiatrx. a więc dzień zbioru ziół. Merkury swoimi wpływami obdarował bardzo wiele ziół. jelita grubego. oset. która wówczas symbolizowała Pannę. Mamy tu dwie duże gwiazdy. nasza Panna ma bardzo bogatą historię swojej postaci. hyzop lekarski. szczodra Ziemia pozwala nam zebrać pierwsze plony. Dla naszej Panny jest jednak bardzo łaskawy. Dla Panny pierwsza gwiazda w horoskopie zapowiadała mądrość i radość życia. tobołki pospolite. zapalenia otrzewnej i wątroby. Urodzeni w Pannie zarówno mężczyzna. że z tej nazwy wywodzi się późniejsza Sybilla. nasza również podąża do wspólnej zbiorowości. jest dobrym przewodnikiem w duchowym rozwoju. Starożytni Grecy pod postacią Panny wyobrażali sobie boginię sprawiedliwości Astreę. a do nich należą: Waleriana. w niektórych regionach kraju z kłosem w ręku. Panna jest związana z VI domem horoskopu i wskazane jest leczenie metodami naturalnymi. W odległej starożytności Babilończycy określali gwiazdozbiór Panny „kłosem pszenicy”. W starych przekazach możemy spotkać w Polsce postać Rzepichy. jeśli ją założy. perz. Kochają bardzo dzieci i w pracy z nimi osiągają sukcesy. zaburzeń ośrodka mowy. Niektórzy uczeni ośmielają się twierdzić. inaczej mówiąc za taką. który był zawsze uznawany za planetę zmienną. zdolność rzeczywistej oceny sytuacji w pracy pedagogicznej. które służą Pannie w odzyskaniu zdrowia. szczególnie gdy pracują w domu dziecka. Opiekunem Panny jest Merkury w domu dziennym. jak i kobieta posiadają dar nauczania innych. natomiast w Egipcie przedstawiano Pannę jako Izydę z Horusem w ręku. Dziś już wiemy. że w gwiazdozbiorze Panny istnieje wielkie skupisko galaktyk.

że niektóre zioła posiadają 2 lub 3 planety opiekuńcze. tymianek 50 g. 19 . bazylia 10 g. że zioła powtarzają się w mieszankach. Nastąpi oczyszczenie i odnowienie jelita grubego już po 3-4 wlewkach. estragon 20 g. dlatego zauważcie. Kurację uzupełnić sokiem ze świeżych winogron. – Zestaw II – 100 g korzenia podróżnika zalać czerwonym wytrawnym winem (1/2 l) i odstawić na 9 dni. Chciałabym wyjaśnić. perz 10 g. co 3 dzień. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 50 g – pobudza pracę jelit.wanilia. lawenda i wiele innych. pokrzywa 20 g. wiosną należy żuć surowe ziarno żyta i jęczmienia. Jelito grube – bardzo lekki napar z majeranku wprowadzać lewatywką do jelita grubego (1/2 l). następnie– zrobić napar z l łyżeczki na l szklankę wody i pić na noc przez 21 dni. Zrobić mieszankę z ziół. Podaję zestawy ziół wzmacniających żołądek: – Zestaw I – ogórecznik 20 g.

Nie tylko Żydzi świętowali w Wadze – w starożytnym Egipcie na sądzie Ozyrysa kładziono na wagę serce zmarłego.Waga 23 września – 22 października W dniu 23 września Słońce rozpoczyna swoją wędrówkę w znaku Wagi. która znajdowała się po środku jeziora. a kilka dni wcześniej – 21 września przeżywaliśmy jesienne zrównanie dnia z nocą. córkę Demeter. wspomaga w pierwszej dekadzie Raka i Wodnika. cechuje ją aktywny stosunek do życia. Potem Wagi złociste zawiesił po niebie. Wielki poeta Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” tak opisał Wagę: „Dalej Niebieskiej Wagi dwie szale błyskają. wierzymy. że w Wadze Bóg osądza uczynki człowieka w życiu ziemskim. miała ona obowiązek spędzać określony czas w podziemiach Hadesu. Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli do siebie. drugą Panny i trzecią Barana i Skorpiona. Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają). król podziemi porywał Korę. wylądował kosmiczny statek. rzeka na zawsze dzieliła świat żywych od świata umarłych. symbolu równowagi od najdawniejszych czasów. Została ona przysła20 . że na Ziemi życie rozpoczęło się dzięki długouchej Wenusjance. Nim w przepaściach powietrza posadził ich brzemię. a równocześnie. Od tej chwili babie lato przypominać nam będzie o urokach minionego lata. Gdy Słońce wstępowało w znak Wagi bóg Hadesu. aby ją poślubić. że Bóg tworząc świat ważył na Wadze wszystkie gwiazdy umieszczone na niebie z najjaśniejszą Wenus. Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie. aby zważyć dobre i złe uczynki popełnione za życia. Nasza Wenus pomaga również urodzonym w znaku Byka. jest znakiem męskim. ile słów o Wadze. ponieważ była dla człowieka wzorem sprawiedliwości. Umieszczona została w krzyżu kardynalnym – to daje silną wolę z ogromnym poczuciem sprawiedliwości i harmonii. Nasza Waga należy do trygonu Powietrza. a gdy minie 10 dni Żydzi będą obchodzić Dzień Sądny – uważają oni. potem zaś powracała do matki. Historia pięknie przedstawia wierzenia pielęgnowane w starożytnej Grecji. Sąd-Piotr-Waga inaczej sprawiedliwość nad wszystkim. że gwiazdozbiór Wagi przedstawia obraz Hadesu i rzekę Styks – przez tę rzekę łodzią przepływali zmarli do Krainy Cieni. opiekunką naszej Wagi przebywającą w jej domu dziennym. W tym czasie u Żydów przypada Nowy Rok żydowski. ile piękna i powagi w słowach poety. trzymającego w ręku klucze do królestwa niebieskiego. jeszcze nie jesień pełna. Otóż powiadali Grecy. ale już nie lato. W pradawnych czasach nad jeziorem Titicaca na wyspie Słońca. W przyrodzie wszystko mieni się w kolorach tęczy. Z najstarszych przekazów Indian możemy dowiedzieć się.” Proszę zauważyć. a z niego wysiadła piękna kobieta o imieniu Orejana. W symbolice chrześcijańskiej przedstawiono w znaku Wagi Piotra apostoła sprawiedliwych. gdzie przebywa w domu nocnym.

tarnina. lubi komfort życia. przechowywać w szklanym naczyniu. aby Waga otaczała się pachnącymi kwiatami orchidei. gdzie jest poszukiwana równowaga i pracowitość. Myślę. Ogółem nasza Wenus opiekuje się ponad 50 ziołami.na. dlatego Waga powinna dbać o komfort psychiczny na co dzień. Dzieje się tak dlatego. ślaz lekarski. fiołek. Opiekuńcza Wenus obdarowała Wagę ogromnym bukietem ziół o delikatnym działaniu. że to nie sprzyja zdrowiu i powoduje otyłość. zioła należy zaparzyć wieczorem. Wówczas Słońce nie ma tak dużej siły działania. Osoby urodzone w tym znaku są symbolem harmonii i ładu. Bardzo często bywa. groszek. kwiat śliwy. w późniejszym wieku na cukrzycę. Była to Wenus i tak na ziemi powstało życie ludzkie. krwawnik. może chorować na żołądek. może dlatego astrologowie zalecają. Zdarza się jednak. że są to tylko predyspozycje do chorób. Czysty typ Wagi posiada zdolności artystyczne. Bardzo często miewa bóle głowy. z którymi przebywa. teraz chciałabym przestawić naszą Wagę w codzienności naszych czasów. Stosować przez 21 dni. werbeny i róży. przylaszczka. zachwycamy się również my. malwa. są bardzo cenionymi pracownikami. opiekunką zakochanych i poetów. Gdy zostanie zmuszona do walki. bez. Legenda przetrwała do naszych czasów. Bardzo lubi piwo i wino. – Ból głowy (migrena): 21 . jeśli są szanse na pokojowe rozstrzygnięcie wszelkich sporów. 20-21. chociaż jest delikatna i subtelna. przyjmuje ją i wygrywa. Nie należy jednak ulegać Saturnowi. werbena. lipa. bukwica. posiada równowagę psychiczną i jest wyrozumiała dla tych. macierzanka. że całe życie spędza na zgłębianiu wiedzy i potrafi przekazać ją innym. niezrozumiały dla otoczenia i trudny do wytłumaczenia. Do ziół Wenus należą: melisa. aby urodzić z tapirem dzieci i po spełnieniu misji wróciła na swoją planetę. Proszę zobaczyć bogactwo ziół naszej Wagi. 2 łyżeczki ziół zalać wrzątkiem (2 szklanki wody) i zostawić na 15 minut pod przykryciem. lilia. może mieć problemy z limfą i gruczołami piersiowymi. Przyparta do muru Waga potrafi bronić swoich racji i racji innych. jest umuzykalniony. mają duże poczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności. zawsze jednak stara się unikać walki. – Zioła ogólnie wzmacniające: Werbena 20 g Bukwica 15 g Rzepik 50 g Melisa 50 g Lebiodka 20 g Fiołek leśny 25 g Macierzanka 100 g Zioła wymieszać. że Waga pełna radości i życia nagle popada w głęboki smutek. że wystarczająco dużo opowiedziałam o Wadze z przeszłości. Jedną szklankę naparu wypijamy wieczorem wyjątkowo o godz. rzepik. Zawsze zastrzegam. szczególnie urodzeni w sobotę muszą o tym pamiętać i pracować nad sobą. Zioła niżej podane są bardzo delikatne i przywrócą naszej Wadze równowagę duszy i ciała. która niestety ma predyspozycje do chorób przede wszystkim nerek i pęcherza. drugą szklankę naparu rano między godz. Dyplomaci mają najczęściej Słońce w znaku Wagi. olcha. malina. mogą pracować wszędzie tam. winna latorośl. a planetą Wenus. unika konfliktów. 6 a 9. powinna jednak pamiętać. że Słońce pod znakiem Wagi krzyżuje równik i przechodzi z północy na południe. Waga jest pracowita. a będący obok ponury Saturn jest wywyższony i potrafi naszej Wadze zamienić radość w smutek.

Kuracja sokiem działa wspomagające. 22 . 11 a 13. Należy zachować dietę zalecaną przez lekarza prowadzącego. Jesienią i zimą możemy zastosować strączyny z fasoli „Jaś” z dodatkiem ziół: Strączyny fasoli 50 g Pączki brzozy 10 g Bukwica 40 g Zioła wymieszać i pić napar 2 razy dziennie l szklankę ziół rano między 5 a 6. drugą między 17 a 18. – Zmęczone nerki: Uzyskany sok z zielonej fasolki szparagowej pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki przez 15 dni.l łyżeczkę werbeny zalać wrzątkiem (l szklanka) i zostawić pod przykryciem na 15 minut. 17. pić ciepły napar z odrobiną miodu akacjowego. Podany zestaw ziół możemy zemleć na proszek i pić 2 razy dziennie l łyżeczkę ziół popijając przegotowaną ciepłą wodą w wyżej podanych godzinach – działanie będzie bardziej skuteczne. 11 i po południu o godz. lub 2 razy dziennie rano o godz. 5 a 6. Stosować przez 21 dni. między godz. po południu między 16 a 18. rano między godz.

Gdy nasz Skorpion pokona swoje wady. Jest odpowiedzialny za podział komórek. będzie to choroba nagła z wysoką temperaturą (dotyczy to zarówno mężczyzn. jest ogromnie ciekawski. że pamięta krzywdy przez całe życie i potrafi o nich przypomnieć po 30 latach. a zatem nasz Skorpion ma skłonności do chorób infekcyjnych. że jest sercem Skorpiona. aby zwyciężać. Należy stwierdzić. ponieważ lubi walkę ciągle szuka pola do swoich działań. wynikało to zapewne z pory roku – nadchodzącej jesieni. często przysparza mu kłopotów. pęcherza moczowego. już od dziecka marzy o wielkim świecie i niezależności. o którym mówią uczeni. a wraz nią Słońce wstąpiło w swej wędrówce 23 października w znak Skorpiona. że jest w nim Paszcza Ziemi. nie ma pośrednich. Ponieważ nasz Skorpion należy do trygonu Wody wraz z Rakiem i Rybą. może dlatego wśród znaków zodiaku właśnie Skorpion cieszy się niezbyt łaskawą opinią. na rozkaz Matki Ziemi. że są to tylko skłonności do zachorowań. prostaty i bezsenności. W wielu mitach Skorpion był przedstawiany jako znak niszczycielski. Największą gwiazdą tej konstelacji jest legendarny Antares. jelit. Niższy typ Skorpiona będzie bardzo trudnym dla otoczenia. najniższy i najwyższy. gdy ktoś usiłuje go okłamać lub zlekceważyć. zdarza mu się to bardzo rzadko. ponieważ jest przebiegły. Według mitologu greckiej Skorpion śmiertelnie użądlił pięknego Oriona. który jest w domu dziennym Skorpiona. będzie służył ludzkości. Nie jest to szczodry opiekun Skorpiona. zwanego inaczej Niedźwiadkiem. Co grozi naszemu Skorpionowi w jego zdrowiu? Otóż ponury Mars i tajemniczy Pluton dają predyspozycje do chorób jelita grubego. płynność i niestałość będzie go cechować w życiu. daje mu odwagę i porywczość w działaniu.Skorpion 23 października – 21 listopada Lato minęło z pełną radości Wenus w znaku Wagi i mamy przed sobą jesień. bardzo wcześnie wyfruwa z domu. Wędrując w świat wierzy w swoje zdolności i siłę. że wpływy groźnego Marsa nie zawsze są złowrogie. aby rozpocząć dorosłe życie. Mars. Astrologowie mówią. syna Neptuna. gdyż w zasadzie nasz Skorpion jest silny. przechodzących w sposób nagły. Takie twierdzenie jest krzywdzące – to nieprawda. śliczną Artemidę przed zalotami Oriona. że Skorpion jest bardzo czuły na krzywdę ludzką. nie lubi jednak. że istnieją dwa typy Skorpiona. Na nieboskłonie możemy zobaczyć Skorpiona wiecznie ścigającego śmiertelnie zranionego młodzieńca. jak i kobiet). 23 . jeśli jednak zachoruje. Dzieje się tak dlatego. jak niegdyś Leonardo da Vinci. Bardzo smutne są mity o naszym Skorpionie. odpowiada za rozmnażanie i obumieranie. która wchłonęła krew zabitego Abla. zawsze stara się pomagać potrzebującym. zdrowy i mocny psychicznie. aby osiągnąć sukces zrobi wszystko i usunie wszystkie przeszkody. Jest to czas obumierania i czas odradzania się szczodrej przyrody do ciągłego życia i owocowania. Nasz Skorpion nie lubi chorować. inteligentny i uparty. Nasz Skorpion zawsze jakoś sobie radzi. aby uchronić siostrę Apolla. aby rozliczyć przeciwnika. stanie się wielkim człowiekiem. Widzimy więc. w wielu mitach przekazano. Pluton jest odpowiedzialny za przekaz cech genetycznych nowo narodzonym dzieciom przez dalekich przodków. Panowanie Niedźwiadka będzie trwało do 21 listopada i rozpocznie się głęboka jesień.

wywar przecedzić i robić lewatywkę na noc przez dłuższy czas.Gdyby jednak nasz Skorpion zachorował. 9 a 11. dąb. sosna. Kurację możemy powtórzyć po 9 dniach przerwy. lubczyk. rano między 6 a 7. po 9 dniach jeszcze raz powtórzyć kurację ziołową. oset. gdyż niedomagania wątroby są często wieloletnie i trzeba czasu. zioła zalać wrzątkiem. Oczywiście dobrym dniem dla Skorpiona jest wtorek i kurację ziołową należy rozpocząć w tym dniu z ubywającym Księżycem. – Bezsenność: Wrzos 100 g Kwiat akacji 100 g Kwiat i owoc głogu 100 g Każde z tych ziół rozpoczynając od wrzosu pijemy kolejno przez 9 dni 2 razy dziennie po l filiżance rano o 9 i wieczorem o 20. Następnie przez 9 dni pić napar z dziurawca 2 razy dziennie l szklankę naparu. ponury Mars będzie dla niego łaskawy. Należą do nich: czosnek. przesypać do szklanego naczynia i robić napar ziołowy 2 razy dziennie z l łyżeczki ziół na l szklankę wody. 24 . modrzew. Po 27 dniach robimy mieszankę z trzech ziół i pijemy jak wyżej przez 21 dni. chmiel. jałowiec. Zioła pijemy przez 21 dni. cebula. są to naturalne antybiotyki. szanta. Rano pić napar między godz. które są pod opieką Marsa mają wyjątkowo silne działanie. po południu między 15 a 16 przez 21 dni. wieczorem o 1R. gdyż zioła.. a zatem można wybrać zgodnie z datą urodzenia najbardziej skuteczne zioła dla naszego Skorpiona. – Problemy z wątrobą: Dziurawiec 30 g Rumianek 20 g Kocanka piaskowa 15 g Rzepik 25 g Majeranek 15 g Zioła wymieszać i robić napar: l łyżka stołowa na I szklankę wody. aby zaczęła pracować prawidłowo. bazylia. które nie powodują skutków ubocznych. – Jelito grube (nieżyt): Korzeń dziewanny 50 g Kozieradka 10 g Macierzanka 15 g Jedną łyżkę ziół gotować w 1/21 wody przez 20 min. Pić 2 razy dziennie l szklankę. Ogółem pod wpływem Marsa rośnie ponad 70 ziół. cyprys. pozostawić na 20 minut pod przykryciem. – Zioła ogólnie uspokajające: Szyszki chmielu 25 g Kwiat dziewanny 10 g Rdest ptasi 15 g Melisa 25 g Kwiat wrzosu 25 g Składniki dokładnie wymieszać. pokrzywa.

Z podanych ziół możemy 25 . astronom i zielarz – Paracelsus. moralność. pięciornik gęsi. bukwica. a u Hebrajczyków nasz Strzelec przedstawiony był jako zły książę Gog. który jest domem religii. ponieważ jest tyle do zrobienia. malina. Jeśli ktoś skrzywdzi Strzelca. Człowiek Strzelec żyje bardzo długo i mało choruje. Nasz ognisty Strzelec ma temperament cholerycznosangwistyczny o wybitnie męskiej naturze. uważa. uczciwy wobec ludzi. który swoją pracę i życie poświęci dla dobra ludzkości. flanelką. mistyki i okultyzmu. U wielu narodów Strzelec był wyobrażany z koroną na głowie. Wszystkie metody wiedzy tajemnej są bardzo skuteczne w leczeniu chorego Strzelca. Dodatkowo możemy owinąć. Gdy urodzi się o wschodzie słońca. to będzie najsprawiedliwszy wśród sędziów i może dlatego można spotkać Strzelca na wysokim i odpowiedzialnym stanowisku. rzepik. Będzie to człowiek. niepoprawny optymista. lebiodka. wanilia. nie żywi urazy. wierzba biała. lebiodki. a my możemy go oglądać tylko latem. zawsze gdy zachoruje. kozieradka. piżmo. gdy będzie przestrzegał wszystkich zasad kuracji. Jedną łyżkę czubatą zmielonych ziół zalewamy wrzącą wodą 1/2 szklanki i po kilku minutach ciepłą papkę nakładamy na płótno i okładamy chore miejsce. Chciałabym powiedzieć. okłady robić do skutku. Mam na uwadze takie stłuczenia. kocha ruch. Astrologia przedstawia nam Strzelca jako człowieka o dwóch typach osobowości: niższy (mściwy) i wyższy (inteligentny). paproć. Jowisz obdarował go wspaniałymi ziołami. bukwicy. szałwia. a według starych ksiąg Jowisz był siłą wspomagającą białą magię. najjaśniejsza z Dróg Mlecznych przebiega właśnie przez konstelację Strzelca. znaczenie ma modlitwa uzdrawiająca. żywokostu i kozieradki. Do Jowisza należą: len. Podaję kilka zestawów ziół na stłuczenia. altruizm i idealizm. żywokost. Jeśli zostanie sędzią. które pomogą mu. cykoria. w starożytnym Egipcie dodano mu skrzydła. posiada skłonność do skaleczeń (należy uważać na dolne części kończyn i biodra). genialny jasnowidz Nostradamus oraz wielki lekarz. groszek. mniszek lekarski. że ze Słońcem w znaku Strzelca urodził się wielki uczony. lawenda. że nie ma czasu na gniew i walkę. Legenda głosi. jest bowiem bardzo inteligentny i pracowity. będzie człowiekiem o wielkim i szlachetnym sercu. Człowiek Strzelec należy do trygonu Ognia. gdzie zostali porażeni strzałą Jupitera. kobiety bardzo często są bezpłodne. że należało grzebać ludzi rażonych piorunem w miejscu.Strzelec 22 listopada – 21 grudnia Nasz zodiakalny Strzelec należy do gwiazdozbioru nieba południowego. zaś nazwa planety pochodzi od imienia bóstwa rzymskiego panteonu – Pana nieba i piorunów. rzepiku. W życiu kieruje się instynktem. a władca znaku Jowisz wyrazi w jego postępowaniu religijność. jałowiec. Okłady robimy z ziół lnu. opiekunem jest wielki Jowisz zwany planetą wielkiego szczęścia. W naszej kulturze Strzelec był patronem apostoła Mateusza pod postacią Centaura – człekokonia. które nie wymagają interwencji chirurga. jeśli jest to stopa. Potrafi pracować w dwóch zawodach jednocześnie. pędzi przez życie wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę. na które najbardziej jest narażony Strzelec. jest spontaniczny. Wszystkie okłady i przymoczki należy robić na szarym lnianym płótnie. Okłady możemy robić pojedynczo z każdego zioła zawsze na noc. Ponieważ Strzelec należy do IX domu horoskopu.

jak i korzeń tej rośliny. Korzenie zawierają m. potem powoli wypić otrzymany napój. obrzmieniach wątroby i śledziony oraz chorobach nerek. Natomiast palony korzeń można parzyć i pić zamiast czarnej kawy (dobrze imituje jej smak). także poważne: potłuczony świeży korzeń podróżnika rozkładamy na lnianym płótnie i przykładamy na chore miejsce na 12 godzin. Na 1 l wody należy dodać l szklankę ziół i gotować 15 minut. 18 przez 21 dni. Wczesną wiosną z młodych liści cykorii możemy zrobić smaczną i zdrową sałatkę. Nalewkę pijemy rano przed śniadaniem (50 g) przez dłuższy czas. gorzknik wyciągowy. l łyżeczkę zalać szklanką wody i krótko gotować. Bóle wątroby powinny ustąpić. zwana podróżnikiem. Do pomocnych Strzelcowi ziół należy także cykoria. Dziś jest to lek trochę zapomniany. Polecam też ziołową mieszankę: 100 g korzenia podróżnika. kwas krzemowy i sól amonową. odstawić na l godz. godz. Pić 2 razy dziennie szklankę ciepłego wywaru rano przed śniadaniem i wieczorem ok. działa kojąco przy nieżytach żołądka. przez 6 tygodni. Zabiegi można robić 2 razy w tygodniu. Stłuczenia. smaczna i zdrowa jest także jarzyna z gotowanego korzenia. Taki napój oczyszcza też znakomicie krew. Schorzenia żołądka –1 00 g korzenia lub kwiatu cykorii zalać 1/2 l wódki lub czerwonego wytrawnego wina i odstawić w ciemne miejsce na 9 dni. przecedzić. Własności uzdrawiające mają zarówno liście.in. dodać przegotowaną wodę ok.. 50 g macierzanki. Szerokie zastosowanie ma wywar ze świeżego lub suszonego korzenia: 100 g korzenia zalać 1/2 l wody i krótko gotować – oczyszcza drogi oddechowe z flegmy. bo ma duże właściwości lecznicze i od wieków stosowana była z powodzeniem w wielu schorzeniach. Dolegliwości wątroby – garstkę młodych liści podróżnika zalać szklanką zimnej źródlanej wody. 26 . przecedzić. Stosować przez 2 tygodnie. a szkoda. 20 g korzenia i liści rdestu ptasiego. 1 l i moczyć stopy przez 30 minut. niestrawności. Zioła wymieszać. kwiaty.robić wywar do kąpieli stóp. posiekane liście dodane do innych surówek podnoszą ich walory smakowe i odżywcze. Pijemy przez 3 dni l łyżkę stołową co 2 godziny. żywicę.

kolendra 50 g. Aby uzupełnić niedobór mikroelementów. W późniejszym wieku Koziorożca trapią najczęściej choroby układu trawiennego. pić szklankę 2 razy dziennie przez 7 dni). Lepiej jednak mu się nie narażać. że jest to znak zimowy – okres snu przed wiosennym przebudzeniem sil witalnych. topola. Koziorożcem rządzi planeta Saturn. że czasami w jakąś sobotę – w dobrym dla niego dniu. Polecam również mieszankę ziołową: kwiat pigwy 10 g. że Koziorożce osiągają wysoką pozycję nie dzięki podstępom. powinien pamiętać także o mikroelementach. W dzieciństwie jest podatny na przeziębienia. Niezmiernie pracowity Koziorożec bardzo troszczy się o byt materialny. Ale trzeba pamiętać. A to dlatego. są zdolne. pory. mak i konopie.Koziorożec 22 grudnia – 19 stycznia Nauka zalicza ten znak Zodiaku do znaków kardynalnych. marchew. z wiekiem wyrasta z tego i raczej rzadko choruje. no chyba. mogą pić herbatkę tymiankową (l łyżka ziół zalana 2 szklankami wrzątku – napar trzymać pod przykryciem 15 min. kapusta. dąb. Jakie to zioła? – bez czarny. Jednak Saturn – planeta chłodu i melancholii. ryż. Każdy ze znaków przypisywany jest do jednego z żywiołów. hyzop lekarski 10 g. szczodrze obdarzyła go ziołami. aktywne i energiczne. ryby. Sporządzamy napar zalewając 1 łyżkę stołową ziół szklanką 27 . zmysł praktyczny i solidność. Jeśli ktoś urodzi się w Słońcu Koziorożca. niegdyś uważano tę planetę za szkodliwą i powolną. bratek polny. Koziorożce. ale dlatego. Trzeba wiedzieć. a to oznacza. zwłaszcza zapalenia stawów kolanowych. szałwia. nadającą Koziorożcowi chłód i apatię. być wiernym i lojalnym przyjacielem. mocno związane z Ziemią – są jednocześnie realistami niestrudzonymi w dążeniu do celu. którym dokucza układ trawienny. słabujące Koziorożce powinny jeść: drób. nikomu nie pozwoli wedrzeć się do swego wnętrza. Jeśli Koziorożcowi zdarzy się zachorować. W ogóle Koziorożec to najbardziej tajemniczy znak Zodiaku i jeśli sam się nie odsłoni. cykoria. kapustę. tymianek 25 g. Koziorożce jako wrogowie są bardziej niebezpieczni niż powszechnie uważane za najbardziej podstępne Skorpiony. żywokost lekarski. że osoby urodzone w tym czasie są dynamiczne. paprykę. cebulę. Negatywny wpływ Saturna łagodzą inne planety. które wspomagają go w chorobach. konopie. zwłaszcza do nauk ścisłych i bardzo lubią się uczyć. Znaki Ziemi charakteryzuje działanie. zapomina niekiedy o domu i rodzinie realizując swoją karierę. Choć w zasadzie osoby urodzone pod tym znakiem są pesymistami i samotnikami. pigwa. układu krwionośnego. chociaż nie umie okazywać swoich uczuć. cykorię. że są pracowite. Potrafi jednak głęboko kochać. długo dochodzi do zdrowia. ambitny i kochający sławę. ślaz leśny. Astrologia ogólnie mówiąc uznaje wpływ Saturna za złowrogi. kolendra. tymianek. że w astrologii nie ma złych znaków samych z siebie. mają ogromny talent organizatorski. skromny. taktowny i oszczędny. czarna jagoda. Koziorożec – Ziemi. żywokost 10 g. bo właśnie ich najczęściej brakuje wówczas jego organizmowi.. dróg moczowych i reumatyzm. pełnymi siły woli i przetrwania. władcze. Jeśli jednak przyplącze mu się jakaś choroba. a zwłaszcza magnezie i wapniu. piwonia. orlik. tasznik. Koziorożec jako znak przypisany Ziemi w zasadzie jest silny. będzie praktyczny. bluszcz. arnika.

lubczyk (50 g) i tymianek (100 g) zmieszać razem. Liście białej kapusty prasujemy lekko żelazkiem przez lniane płótno.. następnie skraplamy oliwą z oliwek i owijamy bolące miejsca. który będzie stosował takie okłady przez 2 tygodnie. Urugi moczowe Koziorożce mogą leczyć np. przestanie cierpieć. kapustę. Na przeziębienia pomaga owoc pigwy utarty z miodem. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. zemleć na proszek i używać (codziennie) jako przyprawę do potraw. aby zmiękły.. Przy bólach reumatycznych polecam. Koziorożec. odstawić pod przykryciem na 20 min. Dla przeziębionych dzieci Koziorożców bardzo dobra jest herbata z sokiem malinowym. Dodatkowo można pić codziennie 1/2 szklaneczki mleczka z ziarna konopii. herbatką z ziela tasznika (łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku. Napar sporządzać świeży rano i wieczorem. 28 . dodatkowo okręcając okład ciepłą flanelką. Napar pijemy ciepły rano i wieczorem przed posiłkiem przez 2 tygodnie. Trzeba dodawać go po łyżeczce do herbaty (czarnej chińskiej) i pić kilka razy dziennie. pić małymi łykami 2 razy dziennie szklankę przez 9 dni).wrzątku.. Ponadto można kolendrę (100 g).

Wodnik jest nie tylko teoretykiem. akurat Wodnika wyraźnie wyróżnia przydając ludziom urodzonym pod tym znakiem niezależną osobowość oraz ogromne talenty umysłowe. Wodniki mają oryginalny. Jest błyskotliwym wynalazcą. obdarza je łatwością w kontaktach z ludźmi. jak i w dziedzinie metafizyki. W przeciwieństwie do materialistycznego Koziorożca jest na wskroś idealistyczny. ale akurat dla dzieci Wodnika planeta ta jest szczególnie łaskawa. jęczmień. ten intelektualista nigdy nie czuje się samotny. ale chętnie przebywają w samotności. Potrafi wprowadzić w czyn swoje. dziwnych niekiedy zachowań. majeranek. zdawałoby się. mają także skłonności do żylaków. a przy tym doskonałym organizatorem. a znaki powietrza charakteryzuje wrażliwość. aby oddawać się rozmyślaniom i kontemplacji. Saturn nie cieszy się wśród astrologów dobrą opinią. Wodniki powinny uważać też na oczy i chronić swoje ciało. niezdecydowania czy przymusu. Z innych chorób zagrażają im choroby przewodu pokarmowego i układu krwionośnego. lipę. ponieważ mają predyspozycje do poważnych zranień. Natomiast nie znosi wszelkiej rutyny. Wodnik przypisany jest żywiołowi powietrza. abstrakcyjne idee. że są także ograniczone. choć jako osoba niezwykle uczynna i nastawiona filantropijnie. gdzie inni dążą na ślepo do zguby. skłonnością do filantropu. tępego uporu. to sód i fosfor. Wodnik nie jest specjalnie chorowity. osoby urodzone w Wodniku są konkretne. wiernością w przyjaźni i dużą inwencją. zdarza się jednak. Gwiazdy i planety dla ratowania zdrowia przydały Wodnikowi wspaniałe zioła – miodunkę leśną. Osoby spod tego znaku cechuje także wpadanie z hura optymizmu w skrajny pesymizm. są uduchowione i romantyczne. Są to ludzie wszechstronni. przesadnej pedanterii. nasturcję. niedomaganiami wątroby. serdecznika. Dla Wodnika szczęśliwym dniem jest sobota – właśnie w ten dzień wszystko najlepiej mu się udaje i wtedy najlepiej zwrócić się do niego o pomoc. Także Uran – niezbyt przyjazna planeta.Wodnik 20 stycznia – 18 luty Nauka zalicza ten znak do znaków stałych. Dlatego polecam wszystkim osobom urodzonym pod tym znakiem uzupełnienie diety o zboża – żyto. kozika lekarskiego. prawoślaz i kwiat kasztanowca – doskonałe na wzmocnienie całego organizmu. a nerwica potrafi objawiać się u nich np. wawrzyn. 29 . zdecydowane i sumienne. Ujemne wpływy innych planet w horoskopie Wodnika przejawiają się jego skłonnością do kaprysów. intelekt i ambicja. Osoby wybrane przez Wodnika na przyjaciół mogą być pewne jego niezawodnej lojalności. o dziwo. ale i praktykiem. których najczęściej brakuje Wodnikowi. Wodniki łatwo osiągają zaszczyty i sławę. Ale. Jednak jego wybujała psychika jest bardzo delikatna. nieco dziwny charakter. Dzięki wpływowi Saturna Wodniki są powściągliwe i potrafią pohamować złe instynkty tam. Mikroelementy. umiejący i lubiący posługiwać się rozlicznymi talentami zarówno w naukach ścisłych. niezrozumiałych dla innych. z pewnością nie odmówi jej Wam i w pozostałe dni tygodnia. szałwię. Dlatego też Wodniki mają skłonności do chorób na tle nerwowym – męczą je niekiedy stany lękowe. Te cechy i korzystny układ gwiazd zapewniają Wodnikowi ludzką przyjaźń oraz uznanie. cechuje je duża intuicja. Wodnikiem rządzą dwie planety – Saturn i Uran.

aby naciągnęły). dolegliwości układu pokarmowego.. a w tej „kozieradkowej” kąpieli możemy wypoczywać do pół godziny. drogi Wodniku. Co drugi dzień w chore miejsca trzeba lekko wcierać maść z ziela prawoślazu (do kupienia w aptekach). pozostawić pod przykryciem na 15-20 min.5 kg kozieradki gotujemy przez 15 min.). Zwłaszcza Wodniki. Jeśli męczą Cię. wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą z kranu. powinny pamiętać o mikroelementach.ryż. Dodatkowo raz w tygodniu można brać kąpiele w kozieradce: 0. którym dokucza jakaś choroba. Okład (ciepły) należy przykryć ceratką i przytrzymać bandażem (oczywiście okłady stosujemy na noc). 30 . Pół szklanki otrzymanego naparu wylewamy na lniane płótno i nakładamy je na chore miejsce. możesz ratować się herbatką majerankową (łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. Pozostałe pół szklanki naparu należy wypić. W przypadku stanów lękowych polecam picie na noc naparu z mieszanki ziołowej (l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku): Kwiat lipy 100 g Kozłek lekarski 30 g Werbena (lub kwiat kasztanowca) 30 g Lebiodka 100 g Fiołek leśny 50 g Prawoślaz 100 g Kwiat maku 100 g Herbatkę z tej mieszanki trzeba pić przez 7-21 dni. w 2 l wody. proso oraz rodzynki i owoce morwy. Przy żylakach ulgę przynoszą okłady z kwiatu kasztanowca (l łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku i odstawiamy na 15-20 min. pić 2 razy dziennie – rano i wieczorem ciepły napar.

można też pojadać suszone owoce. to choćby życzliwą radą. chrzanu. mają także niezwykle rozwiniętą intuicję. anyż. dyni. kiedy na niebie panują Ryby. zwłaszcza narkotyków. rezeda. ponadto predyspozycje do chorób nerek i żołądka. która na pewno je wyciszy i pomoże odzyskać utraconą równowagę duchową: Melisa 100 g Heliotrop 30 g Bukwica 100 g Rezeda 20 g Lawenda 20 g 31 . często zapadają na nerwice. chorób płuc i odmrożeń stóp. cynamon. jeśli już nie materialnie. olcha czarna. traci swą przyrodzoną intuicję i często przez to cierpi. koper włoski. Ryby często są łączone z wielką tajemnicą i mistycyzmem. że ich organizmowi często brakuje mikroelementów takich jak jod i siarka. Lubią też towarzystwo innych osób i są naprawdę cennymi przyjaciółmi. podbiał. Wrażliwe Ryby są nieodporne na przeciwieństwa losu i stresy. Osoby urodzone w okresie. za to często obdarzone artystyczną duszą. Czułe serca Ryb łatwo wpadają w miłosne pułapki zwłaszcza. trapią je też stany lękowe. Rybami rządzą dwie planety – Neptun i Jowisz – symbolizujące zagadkę. dlaczego wśród osób urodzonych między 19 lutego a 20 marca jest tak wielu spirytystów i ludzi głęboko religijnych mających skłonności do filozoficzno-religijnych rozważań.Ryby 19 luty – 20 marzec Nauka zalicza Ryby do znaków wodnych niestałych. które gwiazdy i planety przydały Rybom to: mięta. Oczywiście żywioł przypisany Rybom to woda. Za to kochają dzieci i są bardzo dobrymi rodzicami dla swego potomstwa. łatwo zrozumieć. szpinaku. Łatwo się przystosowują. Na ogół zanim wreszcie założą szczęśliwą rodzinę. Osoby urodzone pod tym znakiem powinny pamiętać. Ryby mają także wrodzony talent do języków obcych. Zioła lecznicze. Ludzie spod znaku Wody są pełni współczucia dla innych. starają się im pomagać. zapewne dlatego są raczej niepraktyczne. Bardzo przejmują się losem swoich bliźnich. Zmienność i niestałość. warto pamiętać. że pierwsi chrześcijanie rozpoznawali się kreśląc symbol ryb. migdałów i owoców – zwłaszcza gruszek i czereśni. dlatego przed tymi niebezpieczeństwami należy chronić Ryby już od dziecka. Znerwicowanym Rybom zalecam uspokajającą mieszankę ziołową. objawia się między innymi skłonnością do błyskawicznej zmiany nastrojów – Ryby bardzo łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu i na odwrót. bukwica. Zwłaszcza nie brakuje wśród Ryb osób uzdolnionych muzycznie. tatarak. Największa ich wada to skłonność do hazardu i nałogów. poszukują harmonii. Niedobór ten łatwo uzupełnić wzbogacając jadłospis o większą ilość sałaty. osoby z pod znaku Ryb przeżywają kilka niepowodzeń miłosnych. że zakochana Ryba ślepnie i głuchnie. mają za to bardzo dobre i czułe serce. fasoli. geranium. Jako osoby delikatne mają skłonności do przeziębień. Jeśli dodamy do tego wielką intuicję przyrodzoną Rybom. łatwo poddają się emocjom. są eklektyczne. natchnienie i współczucie. która temu znakowi Zodiaku daje przynależność do trygonu Wody. Wybijającą się cechą osób urodzonych w tym znaku jest ich ogromna wrażliwość. Lubią też wszelkie wygody i są nieco leniwe.

ale oczywiście. Jeśli mimo to przyplącze się jakieś przeziębienie. dodatkowo można zjadać w południe l gorzki migdał (przez 21 dni). gdy nam coś dolega. Łyżeczkę mięty wymieszanej z pieprzem lub pokruszonymi liśćmi wawrzynu zalewamy 2 szklankami wrzątku. przetapiamy na parze. następnie łyżkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. Po przecedzeniu otrzymujemy maść. l szklankę pomiędzy 6 a 9 rano i o 20 wieczorem. nie tylko w przypadku przeziębienia. zwłaszcza w marcu Ryby łatwo się przeziębiają. Jesienią i wiosną. którą smarujemy codziennie stopy na noc. zwłaszcza wystrzegać się przemoczenia stóp. A oto sposób kurowania odmrożonych stóp: 100 g gęsiego tłuszczu mieszamy z 20 g ziela bukwicy i przez 15-20 min. w 2 litrach wody). Rybom z dolegliwościami żołądkowymi (nieżyt) zalecam napar ze 100 g mięty i 5 g białego pieprzu lub 5 g liści wawrzynu. Uwaga! Ponieważ szczęśliwym dniem dla Ryb jest czwartek. przy skłonnościach do chorób płuc nawet zwykły katar i kaszel mogą mieć przykre następstwa. nie musimy odkładać rozpoczęcia kuracji aż do czwartku. 32 . napar pijemy przez 2 tygodnie rano i wieczorem. pijemy 2 razy dziennie. Polecam zwłaszcza napój cynamonowy.Zioła mieszamy dokładnie. dobrze jest 2 razy w tygodniu moczyć stopy w wywarze z obierek ziemniaczanych (obierki z l kg ziemniaków gotujemy przez 15-20 min. osłodzona łyżeczką miodu). Dlatego Ryby muszą w tym okresie bardzo na siebie uważać. Kuracja może trwać nawet 6 tygodni. gdyż daje on wewnętrzne ciepło. Aby była skuteczniejsza. Trzeba pić takie napary 2 razy dziennie – rano i wieczorem. Po tej kąpieli także smarujemy stopy maścią z gęsiego tłuszczu. zalecam Rybom napar lipowy (łyżeczka kwiatu lipy zalana szklanką wrzątku) lub napój cynamonowy (łyżeczka czarnej herbaty 1 spora szczypta cynamonu zalana szklanką wrzątku. nawet profilaktycznie. dobrze zaczynać leczenie właśnie w tym dniu.

Zegar energetyczny zdrowia Chińczycy – naród. Wynika z niego. Lato jest najlepszym okresem na leczenie schorzeń serca oraz na zregenerowanie sił przed przyjściem jesieni. Poza porami roku rozróżniamy jeszcze roczne i dobowe rytmy krążenia energii. powinniśmy poznać rytm zegara energetycznego. według chińskiego zegara. ale nie bardzo wiedząc czemu. Nasz wykres przedstawia koło podzielone na dwanaście części odpowiadających dziesięciu organom i dwóm funkcjom. Podświadomie. człowiek chory na serce jest najbardziej zagrożony między godziną 11 a 13 oraz w nocy między godz. Aby określić przepływ energii krążącej w organizmie człowieka. WIOSNA – element drzewa (zieleń). wyjeżdżając na urlop. 23 a l. PÓŹNE LATO – element ziemi (żółty). aby pozwolić na spokojny przepływ energii ziemi. 24 w nocy i trwa aż do 12 w południe. zawiaduje żołądkiem i śledzioną W tym okresie staramy się zapewnić naszemu organizmowi odpoczynek. Dlatego też właśnie w tym czasie powinniśmy zjadać obfite. że człowiek jako immanentna część kosmosu podlega jego wpływom. My. że zgodnie z chińską medycyną nie trzeba jadać wieprzowiny przynajmniej 7 dni przed miesiączką. bo serce to ważny organ poruszający czerwoną krew – Życie. lato. Energia życia zaczyna podnosić się od godz. Chińczycy opracowali tzw. późne lato. ludzie Zachodu. jesień i zima. Niedomagania serca przypadają bowiem na czas przejścia energii aktywnej w pasywną – i na odwrót. wysokokaloryczne śniadanie. Chciałabym teraz w skrócie przedstawić obraz chińskiego zegara energetycznego w rytmie pór roku: wiosna. która jest nośnikiem zdrowia i spokoju. ale nie wiedzą o tym. z jednego organu do drugiego. Każdy organizm posiada własną aktywność. uwzględniający rytm życia na Ziemi w cyklu dobowym i rocznym. W cyklu dobowym przepływ energii odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. zawiaduje sercem i jelitem cienkim Letni ogień wzmacnia i rozgrzewa nasz organizm w całości. Statystyki potwierdzają tę zależność zwiększoną liczbą zawałów i zgonów. pragniemy kontaktu z przyrodą. LATO – element ognia (czerwień). Wszystko wokół nas tonie w soczystej zieleni. ażeby zastosować go w naszym codziennym życiu. zawiaduje wątrobą i pęcherzem żółciowym Jest to okres przebudzenia po długiej zimie. zegar podzielono na sfery: dzienną i nocną. aby wątroba mogła być wyciszona i zdrowa. że np. Kobiety uskarżające się na bóle miesiączkowe mają zakłócenia energii wątroby. zaś poszczególne organy mają dwugodzinne okresy aktywności i uspokojenia. Z kolei. zegar energetyczny. Chińczycy polecają wówczas odpowiednią 33 . żołądek ma największy zasób energii pomiędzy godziną 7 a 9 rano. opada zaś od 12 aż do 24. który posiadł rozwiniętą wiedzę medyczną już pięć tysięcy lat temu – uważają. Aby obraz był bardziej czytelny.

Wzmianki o zegarze energetycznym można spotkać we wszystkich starożytnych cywilizacjach. z bardzo dobrym skutkiem. co służy właściwej pracy układu trawiennego. zimą najsilniejszym naszym organem są nerki. 34 . Obecnie w zachodnich klinikach są stosowane metody pięciu elementów w leczeniu wielu schorzeń. odtruwa organizm i dodaje energii. Jeśli w tym okresie wychłodzimy nerki. Chorzy na nerki powinni zażywać przepisane zioła w godz.dietę i zioła przepisane zgodnie z pięcioma elementami. który reguluje czynność nerek i nadnerczy. Chińczycy uważają. aby nasz organizm mógł je wykorzystać z dobrym skutkiem. czekają nas kłopoty wczesną wiosną. to czeka nas trudne wejście w ostatni etap zegara energetycznego – w zimę. Zachodzą wówczas w człowieku ogromne zmiany energetyczne i trzeba zawsze zwracać na nie uwagę. należące do elementu wody. Chińczycy wyróżniają jeszcze cykle w życiu człowieka: u kobiet – siedmioletnie. Tradycyjna medycyna chińska stara się zapobiec chorobie – znając prawo pięciu elementów. to jesienią nie będziemy chorować na zapalenie oskrzeli i anginy. Tak zamyka się roczny cykl pięciu elementów. JESIEŃ – element metalu (biel). 7 a 9 rano. a u mężczyzn – ośmioletnie. Można by rzec. Na żołądek podajemy zioła między godz. możemy przepisane zioła stosować zgodnie z rytmem „pięciu przemian” tak. iż potrafią dzięki temu nie dopuścić do rozwoju choroby zagrażającej zdrowiu człowieka. ZIMA – element wody (błękit). Znając zegar energetyczny. że prawo to jest oparte na niezmiennych prawach kosmosu. Jeśli nie mieliśmy czasu dla naszego organizmu. zawiaduje nerkami i pęcherzem moczowym Okres wydalania i oczyszczania. zawiaduje płucami i okrężnicą Jeśli dbamy o swoje zdrowie wiosną i latem. 17-19. że serce ma ogromną energię w ciągu 72 dni lata. zasób energii pozwoli nam przetrwać jesień i zimę w zdrowiu. Wypoczynek pozwala na wyciszenie naszej psychiki. Nie jest to nic nowego. Chińczycy twierdzą.

C. zaparcia. zawałach mięśnia sercowego. B12. (W): wątroba. Cr. (W): mleko. zarobaczeniu. (W): krew wołowa. C). w procesie tworzenia krwinek czerwonych. (N): bóle głowy. ( ) – nadmiar powoduje. Li. Mg. zajady. (W) – występuje w. (N): niedokrwistość. sałata. Co. Tymczasem niedobór mikroelementów (czyli pierwiastków chemicznych występujących w organizmie ludzkim w ilościach śladowych. łącznie z przemianą żelaza. owies. ( ): zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach. wątroba. zaburzenia wzroku. insuli35 . (N) – niedobór powoduje. zimnicy. B. herbata. (A): Cr. Mn. niewydolności krążenia. pokrzywa. zmęczenie. nowotworach. J. margaryna. mała aktywność fizyczna. (R): aktywuje wit. Fe. (A): Cu. (R) – rola w organizmie. owrzodzeniu żołądka. neurastenia. o tyle o mikroelementach i fatalnym dla naszego samopoczucia ich braku w naszym organizmie wiemy na ogół mniej. osłabienie. zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci). (S): Fe. zapaleniu dróg żółciowych. śledziona. zapaleniu nerek. mięso. Cynk – (Z): 10-60. (S) – synergizm. udarze mózgu. wit. zapaleniu trzustki. (A): Zn. brak płodności. Cr. cukrzycy regulacyjnej. jaja. zespole złego wchłaniania. jarmuż. (R): metabolizm tkanki nerwowej. zapaleniu płuc. (S): Li. Żelazo – (Z): 10-15. anemii. mleko. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi. ale niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania) wywołuje bardzo poważne schorzenia. (S): Mn. szpik kostny. żółtaczce. reakcjach alergicznych. Mn. ziarnicy. (R): aktywuje wit. mięso. Co. kakao. szpinak. Sr. łysienie. B. wzdęcia. orzechy. zaparcia. niedokrwistość. (N): stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). marskości wątroby. pszenica. kukurydza. Se. Zn. (A) – antagonizm. niedoczynności tarczycy. (K) – koncentruje się w organach. Skróty użyte w opracowaniu: (Z) – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę. orzechy włoskie. nadczynności tarczycy. Ni. wątroba.Zioła i mikroelementy Rola mikroelementów w organizmie człowieka O ile o znaczeniu witamin dla naszego zdrowia mówi się już od dawna. chorobie nerek (zespół nerczycowy). mdłości. gryka. A. Obrazuje to poniższe zestawienie. (S): Co. (K): czerwone ciałka krwi. B. ziele krwawnika. irytacja. chorobie nadciśnieniowej. wątroba. szpinak. wit. astmie oskrzelowej. miód. zaburzenia psychiczne. otręby. Fe. chorobie reumatycznej. Mn. chorobach psychicznych (schizofrenia. rozdwajanie paznokci. Cu. natka pietruszki. zaburzenia gastryczne. histeria). nerki wołowe. Ni. długotrwałe krwawienie wewnętrzne. Miedź – (Z): 2. Kobalt – (Z): 2-5. (A): Mo. pieczenie języka. nowotworach z przerzutami do wątroby. gryka. Ca (ułatwia wchłanianie wit. łącznej i kostnej.

(N): zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego). ryby. chroni przed zatruciem rtęcią. epilepsji. nekroza tkanki wątroby i trzustki. (S): Ca. dziurawiec. Mangan – (Z): 5. (N): zaćma. nerwowość. większość owoców. nasiona dyni i słonecznika. zaburzenia psychiczne. F (w pewnych stężeniach synergizm). (N): stwierdza się przy kurzej ślepocie. kamica nerkowa. sprzyja arteriosklerozie. Co. pocenie nocne. P. Selen – (Z): 0. marskości wątroby. razem z cynkiem przed zaćmą. Na. zatrzymanie wzrostu. stany maniakalno-depresyjne. reumatyzmie. udział w wytwarzaniu ATP. Chrom – (Z): 0. wątroba. dna (podagra-zapalenie stawu). czosnek. nerki. B6 chroni przed arteriosklerozą. mięso. (A): Cu-Mo-S. drożdże. ( ): utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza. zapaleniu skóry. wady zębów. orzechy. drganie powiek (lewa). (N): paraliż. miażdżyca. Magnez – (Z): 301-600. skleroza. nostrzyk żółty. próchnica zębów. czosnek. (N): zaburzenia funkcji mózgu. kiełki pszenicy. cukrzyca. J. krwawnik. B6.05 – 0. paznokcie. herbata. niedokrwistości. gruczoły mleczne. żółtka. ( ): nadmiar wypiera miedź. wit. groch. kukurydza.06. ( ): zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia. stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych. (S): Mn. gojenia ran i oparzeń. Pb. C. miażdżyca. orzechy. orzech włoski. (K): wszystkie organy. ryby. kakao. braku płodności. białaczka. (W): mleko. (R): niektóre systemy enzymatyczne. kukurydza. Ni. orzeszki bukowe. wit. bieluń kędzierzawy. cebula. transmisja nerwowa. Mo. spadek płodności. miażdżyca. (A): K. nadciśnienie. zaburzenia czynności gruczołów płciowych. Ni. (N): nieznany. liście brzozy. mąka razowa. kłącze pięciornika. E. (N): anomalie rozwoju mózgu. P. chleb razowy. choroby nowotworowe. a zwiększa ilość wapnia we krwi. (R): równowaga kwasowo-zasadowa. Li. owrzodzeniu żołądka. Potas – (Z): 2800. niewydolność nerek. czarna porzeczka. wrażliwość na zmiany pogody. E. łamanie paznokci. świetlik łąkowy. wit. wątroba cielęca. przysadka mózgowa. katarakcie. zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny.1. schizofrenii. (W): drożdże. szpinak. Cu. (N): biegunki. Zn. (R): wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory). C. białaczce. Molibden – (Z): 0. utrudnia przyswajanie węglowodanów. F. trzustka. wątroba. grzyby. anemii. niedorozwoju cielesnym i kostnym. skłonność do zakrzepów. trądziku. (A): Cu. nadciśnienie. wątroba. obniża ciśnienie tętnicze krwi. fasola. naparstnica czerwona. niewydolność mięśni. Fe. ranne zmęczenie. nasiona lnu. Lit – (Z): 2. krew.5. kakao. borówka czernica. razem z wit. czarny pieprz. marchew. łuszczycy. Zn. wypadanie włosów. owrzodzeniu skóry. nerki. Zn. zawroty głowy. skaza moczanowa. groch. (W): ryby morskie. reakcje alergiczne. (W): ostrygi. winogrona. (W): wody mineralne ze Swoszowic i Buska. Mg. dolegliwościach serca.1 – 0. przeroście prostaty. nagietek. grzyby. oksydazę). zaburzenia w przemianie glukozy. Rb. soja. Zn. Bl. fasola. (W): mak. ziarnicy.nę i 25 enzymów. Co. (R): aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę. (A): Na. nowotworach. Hg. płatki owsiane. (W): żurawina. pobudliwość nerwowo-ruchowa. brak zainteresowań seksualnych. potrzebny do pracy gruczołu krokowego. Ca. piołun. wzrost poziomu cukru we krwi. biegunki. As. (A): Mn. Mn. (K): kości. (S): Mn. sól kamienna. choroby tarczycy. próchnica zębów. żółtka jaj. (S): Cu. co powoduje niedokrwistość. Cukier wypłukuje selen z organizmu. arytmia serca. 36 . (R): aktywuje insulinę. raku oskrzeli. (A): S. przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów. (S): wit. zrzeszotowienie kości. fasola. choroby serca. groch. migotanie przed oczami. (K): mięśnie. (W): woda mineralna „Zuber”. pomidory. kasza gryczana. otręby i kiełki pszenne. (K): mózg. skórcze. naparstnica wełnista. włosy. owoc dzikiej róży. miażdżycy naczyń obwodowych. Fe. biegunce. B.

wyczerpanie nerwowe. rzeżucha. Cu. tobołki pospolite. Au. poziewnik. ser. czosnek. zboża. dziewanna. dziewanna. Fosfor – (Z): 900. koper włoski. otyłości. (R): zwiększa przyswajalność wapnia. borówka brusznica. (N): spowolnienie reakcji psychicznych. turzyca pospolita. jemioła. Cynk – aloes. Pb. skrzyp. cały organizm. Siarka – cebula. Sr. rdest. wierzba biała. Srebro – (N): osłabienie pamięci. piołun. łamliwość paznokci. koper włoski. Ti. chmiel. płatki owsiane. mniszek. przytulia. Jod – (Z): 0. Ag. rdest. Ca. dynia. podbiał. zęby. pokrzywa. (R): przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii. jeżyna. mięso. BAR I CEZ – (R): przeciw miażdżycy. Sm. poziewnik. babka lancetowata. wilżyna ciernista. RWA i DNA. Wapń – lukrecja. tobołki pospolite. podbiał. różne stany zapalne. bez czarny. Mg. złe zrastanie złamań kości. cykoria. dymnica lekarska. mniszek. dymnica lekarska. otyłość. Nie wszyscy jednak wiedzą. Se. ogórecznik. Ni. rzeżucha. Cr. pokrzywa. kości. włosy. kozłek. schorzenia skóry. jodowana sól kamienna. żywokost. wierzba. storczyk. mleko. Ce. odleżyny. mech islandzki. trądzik. (R): budulec kości i zębów. Żelazo – aloes. kolanchola. Mikroelementy w ziołach Wielokrotnie pisano. ziarno. srebrnik. mniszek. melisa. mięso. lVln. (K): grasica. wilżyna ciernista. Występowanie mikroelementów w ziołach pokazują poniższe dane. dziewanna. Złoto i Platyna – (R): wspomagają system obronny organizmu. utrata potasu z organizmu. pokrzywa. karolek polny. Potas – lukrecja. dziewanna. grzybice. tarnina błotna. poziewnik. krwawnik. wpływ na serce. (N): osłabiona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. porzeczka cz. podbiał. marchew. (W). pokrzywa zwyczajna. szpinak. karolek. mleko. kruchość paznokci. szanta. 37 . AI. łupież. (W): skrzyp polny. poziewnik. centuria. rumianek. Potrzebne w SM: Ca. Co. Wanad – (R): stymuluje utlenianie fosfolipidów. Potrzebne dla tarczycy i grasicy: J. Magnez – aloes. bylica pospolita. podbiał. bez czarny.Krzem – (Z): 0. W chorobie SM występuje podwyższenie w osoczu krwi: Cu. Cd. woda pitna. (R): wpływ na wzrost. mech islandzki. płucznik. lnica pospolita. Fluor – (Z): 2. otręby. nagietek. wilżyna ciernista. storczyk. herbata. gryka. nagietek. pokrzywa. Li. mak. mącznica. rumianek. (W): ryby morskie. skłonność do krwotoków. lnica pospolita. wilżyna ciernista.5. przytulia. rdest ptasi. owrzodzenia dziąseł. atonia systemu limfatycznego. niedoczynność tarczycy. że zioła są dla człowieka naturalnymi lekami. (N): wypadanie włosów. przyzębica. Br. AI oraz obniżenie: Fe i Mn. świetlik łąkowy. w formowaniu i przy regeneracji tkanki kostnej. że zioła są także bardzo dobrym źródłem witamin i mikroelementów. Mg.15.. marchew. Rb. kopytnik. paznokcie. tobołki pospolite. ogórecznik. ogólne osłabienie. ślaz lekarski. tarnina błotna. ślaz dziki. procesy mineralizacji. zapobiega próchnicy zębów. mniszek. (W): ryby morskie. mniszek. hamuje syntezę cholesterolu działając przeciwmiażdżycowo. nie powodują skutków ubocznych i możemy je stosować niezależnie od wieku chorego. czarna jagoda. Zn. stulisz lekarski. kolanchola. owies. babka lancetowata. kolanchola. storczyk. (N): demineralizacja kości. centuria.

Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru miedzi: – I. tarnina. kwiat nagietka 40 g. rzepik. krwawienia wewnętrzne. ale powoli. nerwowość.in. owoc róży. mniszek lekarski 20 g. musimy wykazać cierpliwość i systematyczność. Niedobór mikroelementów w organizmie i co dalej Oczywiście nie należy leczyć się samemu i zgadywać. rdest. jarmuż. skrzyp. próchnica zębów. Bor – porzeczka cz. często boli nas głowa. białaczka. pięciornik. owies. Jak w każdej kuracji ziołowej. niewydolność nerek. fasola. tak i w przypadku uzupełniania brakujących nam mikroelementów. możemy także uzupełnić dietę o potrawy bogate w te mikroelementy. krwawnik. Krzem – aloes. wątroba. wierzba biała. rozdwajanie się paznokci. łysienie. poziomka. Fosfor – mech islandzki. tarnina błotna. sałata. Duże ilości miedzi zawierają: mleko. poziewnik. czarna porzeczka. kwiat gryki 50 g. mniszek. ziele krwawnika. Sód – mącznica. a potem przyjmować zioła na chybił trafił. żywokost. nowotwory. Dopiero po takim badaniu. złą pamięć (zwłaszcza u uczących się dzieci). bławatek. turzyca p. kwiat tarniny 20 g. mdłości. pokrzywa. których najczęściej nam brakuje. Zwłaszcza jeśli przez całe lata nie dbaliśmy o nasz organizm. Jakich mikroelementów jest za mało w naszym organizmie. zaparcia. Lit – tymianek. orzechy. – II. morszczyn p. Podam Państwu przepisy na mieszanki z ziół zawierających pierwiastki. Mangan – borówka czernica. rdest. choroby nerek (zespół nerczycowy). wątroba i wołowina. otręby i szpinak. poziewnik. niedoczynność tarczycy.: zaburzenia funkcji mózgu. korzeń storczyka 30 g. wilżyna ciernista 50 g. zajady. – III. wrzos. Zestawy ziołowe na uzupełnienie braku żelaza: – I. jemioła. która pozwoli owe braki uzupełnić. pokrzywa 50 g. świetlik łąkowy. nasiona marchwi 20 g. liść czerwonej porzeczki 20 g.Miedź – aloes. – II.in. bieluń. nagietek.. możemy określić poprzez specjalne badanie krwi. Oprócz zażywania ich. Krwawnik 50 g. Duże ilości żelaza zawierają: krew wołowa. pokrzywa 50 g. wzdęcia. Świetlik łąkowy 50 g. m. ogórecznik. anemię. Rumianek 20 g. zaburzenia czynności mózgu. miodunka. jakiegoż to pierwiastka może nam brakować. poziewnik 10 g. orzechy włoskie.. Poziewnik 50 g. Niedobór magnezu jest szczególnie dotkliwy dla naszego organizmu. natka pietruszki. jaja. miód. arytmia serca. obojętność 38 . gryka. krwawnik. kolanchola. agar-agar. tobołki pospolite. naparstnica. kwiatu głogu 20 g. szpinak. margaryna. które wykaże. Niedobór żelaza może powodować m. a schorzenia wywołane jego brakiem liczne i ciężkie. że zioła działają skutecznie. liść czarnej porzeczki 20 g. Przypominam. możemy spróbować kuracji ziołowej. Niedobór miedzi może powodować chorobę Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). owrzodzenie żołądka. koper włoski. poziomka. żywokost. Pokrzywa 100 g. czego rzeczywiście nam brakuje. bóle głowy. pomornik. Jod – mech islandzki. marchew. owies. dziewanna 20 g. nie możemy oczekiwać natychmiastowego cudu. zawroty głowy. skoro np. miażdżyca. aloes. czerwona porzeczka. mięso wołowe. perz.

chorób tarczycy. Jeśli naszemu organizmowi brakuje więcej niż jednego mikroelementu. płatki owsiane. a także dny (reumatycznego zapalenia stawów). – II Kwiat centurii 20 g. owoc róży 21 g. Lit występuje m. Niedobór litu u dzieci może doprowadzić do anomalii w rozwoju mózgu. owoc tarniny 30 g. liść borówki 20 g. sklerozy. mniszek lekarski 30 g.in. krwawnik 10 g. chorób serca. nadwrażliwość na zmiany pogody itp. Duże ilości magnezu zawierają: mak. Tymianek 100 g. Każdy z tych zestawów należy pić przez 21 dni. fasola. w wodzie mineralnej Zubera. pokrzywa 50 g. potem zrobić 9 dni przerwy i znów pić przez 3 tygodnie (cykl możemy powtórzyć 3-krotnie). ranne zmęczenie. korzeń centurii 50 g. soja. – II Tymianek 50 g. orzechy. liść porzeczki czarnej 30 g. pocenie nocne. chlebie razowym i owocach dzikiej róży. u dorosłych – do poważnych zaburzeń psychicznych (stany maniakalno-depresyjne) oraz sprzyja powstawaniu nadciśnienia. nasiona lnu. pięciornik gęsi 10 g. 39 . świetlik łąkowy 30 g. kwiat jarzębiny 40 g. po południu pomiędzy 16 a 18. możemy zrobić kilka zestawów ziołowych i w ciągu dnia pić naprzemiennie. orzechy bukowe. kasza gryczana. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru magnezu: – I Mniszek lekarski 50 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru litu: – I. kakao. groch.seksualna. Wszystkie mieszanki podane wyżej pijemy pod postacią naparu (łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku) i pijemy 2 razy dziennie po jednej szklance – rano pomiędzy 6 a 9. kukurydza. kwiat gryki 20 g. zatrzymanie wzrostu.

właściwego. słoty i mrozy nie zmogą.. Dla osób już zakatarzonych. kuchni. regularnego odżywiania się czy unikania stresów? Jednak nawet w naszych zwariowanych warunkach i przy chronicznym braku czasu możemy wzmocnić swój organizm. Napar z tego zioła rozgrzewa krew. abyście Państwo mogli wybrać napar najbardziej Wam smakujący. długich spacerów na świeżym powietrzu. ale czy współczesnego Polaka stać na luksus wyspania się. ponieważ działa wychładzająco.. majeranku? A tymczasem jest to nie tylko smakowita przyprawa. gdy gotująca się woda uniesie majeranek do góry odstawiamy naczynie z ognia i przykrywamy. dbającego o swoje zdrowie. Rozgrzewający napar z majeranku sporządzamy wsypując stołową łyżkę ziela na 2 szklanki wrzątku. Znajdziemy tam wspaniałe. 20 g 40 . Podaję kilka różnych zestawów ziół.Zioła i przeziębienia Proponuję Państwu kilka prostych przepisów na mieszanki ziołowe zalecane w okresie jesiennych słot i zimowych mrozów. Któraż gospodyni nie używa np. daje przyjemne uczucie ciepła. kaszlących i chrypiących polecam mieszanki ziołowe. Wystarczy zajrzeć do. które pomogą im wyzdrowieć. Nie polecam natomiast w okresie jesienno-zimowym herbatki z mięty oraz z rumianku. Jeśli codziennie wypijemy szklankę herbatki majerankowej lub kolendrowej. Przyrządzamy ją tak samo. a także przynosi ulgę w bólach reumatycznych. Herbatkę z majeranku powinni pić wszyscy łatwo przeziębiający się w okresie od listopada do kwietnia codziennie. Zestaw I Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 15 g Kwiat róży 10 g Zestaw II Kwiat lipy 20 g Owoc róży 10 g Rozmaryn 15 g Kwiat bzu 10 g Kwiat stokrotki 15 g Zestaw III Majeranek 25 g Skrzyp 25 g Liść orzecha włos. bo naturalne lekarstwa. a dodatkowo zjemy 2-3 korzenie pietruszki. jak napar z majeranku. Jeśli ktoś nie lubi zapachu kolendry może dodać odrobinę tymianku lub kminku. Po około 15 minutach napar jest gotowy. jesień i zima powinny minąć nam bez gryp i katarów. Wszystkie mają działanie napotne i przeciwkaszlowe. Podobnie działanie ma herbatka z innej popularnej przyprawy – kolendry. ale także środek uodporniający na przeziębienia. Regularnie pite pozwalają pozbyć się nawet najbardziej uporczywego przeziębienia. Oczywiście człowieka silnego.

między 17 a 19. między 7 a 9 oraz wieczorem. 2 razy dziennie – rano.Kwiat storczyka 10 g Kwiat lipy 20 g Zestaw IV Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 25 g Dziewanna 15 g Zestaw V Podbiał 10 g Ziele ślazu 15 g Koper 15 g Dziurawiec 10 g Szałwia 20 g Zestaw VI Podbiał 10 g Skrzyp 15 g Rumianek 30 g Kwiat lipy 20 g Rzepik 20 g Napar sporządza się bardzo prosto (tak samo dla wszystkich zestawów) – l łyżkę stołową ziół zalewamy l szklanką wrzątku i pozostawiamy pod przykryciem na 1520 min. osłodzony do smaku miodem. Regularne picie przez 3 – 7 dni gwarantuje wyleczenie. jeśli tym naparem będziemy też przynajmniej raz dziennie płukać gardło. Zwłaszcza. Na zakończenie oryginalny przepis z roku 1864 na chrypkę i ból gardła – szczególnie polecam nałogowym palaczom: Liść ślazu 20 g Kwiat malwy 20 g Rumianek 21 g Kwiat bzu 10 g Kwiat dziewanny 10 g Kwiat płucnicy 10 g Skórka pomarańczowa 10 g 2 łyżki stołowe tej mieszanki należy zalać wrzątkiem (1/2 l) i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. 41 . Pijemy filiżankę ciepłego naparu. Pijemy ciepły.

W sezonie letnim należy przygotować preparaty ziołowe. Otóż w równych proporcjach po 10 g wysuszony świetlik łąkowy. łopian wielki. rzepik i marzankę wonną zemleć na proszek i zażywać przez 6 tygodni. rozcieńczamy go – l łyżeczkę na 1/2 szklankę wody i myjemy twarz. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. aby nasza cera nabrała przyciemnienia. połączone w równych ilościach z lawendą i maliną będzie dobrym kosmetykiem dla każdej cery. rabarbar. Należy jednak pomyśleć także o zimie i pielęgnacji urody w tym okresie. a cera będzie bez krost i wysypki. 2 razy dziennie jedną łyżeczkę z miodem akacjowym. a po 12 dniach możemy używać. Wiosną zbieramy pokrzywę.Zioła w kosmetyce Zwykle wiosną i latem większość pań znajduje trochę czasu dla siebie. 10 g rumianku. raz w tygodniu – regeneruje cerę i oczyszcza z zaskórniaków. Otóż chcę paniom zaproponować pachnące zioła do zmywania twarzy i ciała. marzankę wonną. Jeśli mamy możliwość zrobienia naparu ze świeżego zioła. Pokrzywa – przede wszystkim przeciw wypadaniu włosów: 100 g posiekanych świeżych liści zalewamy 1/2 l gorącej wody. Napar z marzanki pijemy w okresie jesienno-zimowym. aż do wykorzystania. Na okres zimowy przygotowujemy nalewkę: świeże usiekane liście pokrzywy – l łyżka. Łopian i babka lancetowata – utarty korzeń świeżego łopianu i sok z liści babki łączymy razem. i dodajemy do kąpieli (nie należy w tym dniu opalać się – grozi uczulenie). krwawnik. a nasza cera zimą będzie delikatna i bez zanieczyszczeń. przywraca cerze matowość. ale też na ładną cerę. włosy będą lśniące i puszyste. dziewannę. jeśli chcemy. powinniśmy przemywać nim twarz bardzo często przez cały okres zbioru ziół. Możemy też robić kąpiel l raz w tygodniu: gotujemy 300 g zioła w 5 l wody przez około 20 min. a nasze oczy nabiorą blasku. które zastąpią nam później drogie i mało skuteczne kosmetyki. przynajmniej przez 6 tygodni. robimy napar ziołowy z l łyżeczki na l szklankę wody i przez okres zimowy myjemy wieczorem twarz – bardzo długo zachowamy młodość. każdego wieczoru wcierając w skórę. zalać 1/2 l żytniówki i odstawić na słoneczne miejsce. Na okres zimowy można przygoto- 42 . korzeń tataraku świeżego – l łyżka. i pijemy 2 razy dziennie. Możemy zrobić nalewkę – 50% alkoholem zalewamy w 1/2 l szkle zioła: 5 g krwawnika. Marzanka wonna – 10 g zioła wsypujemy do 100 ml gotującej wody. nalewkę stosujemy przed następnym myciem przez 14 dni. babkę lancetowatą. odlewamy płyn. Świetlik łąkowy – ziółko nie tylko na oczy. dodatkowo można pić na noc napar herbaciany ze świetlika. Krwawnik – świeże zioła tej cudownej roślinki posiekać drobno i zalać czystą wodą na kilka godzin. kwiat nasturcji posiekany – l łyżka. aby była aksamitna. świetlik łąkowy. po ostygnięciu dodajemy 4 łyżki octu i płuczemy włosy po umyciu. Natomiast wysuszony w równych porcjach mieszamy z rumiankiem lub macierzanką. a potem przemywać twarz wieczorem – będzie aksamitna i długo młoda. pączki wierzby białej. dodajemy odrobinę oliwki z oliwek i nakładamy na umytą twarz traktując zioła jako maseczkę. macierzankę. Macierzanka – pięknie pachnące zioło. 5 g macierzanki. które powinny być świeże i odstawiamy w ciemne miejsce na 21 dni.

Możemy do niej dodać kwiat i puch z ostu wysokiego lub dziewanny. robimy ciepły 30-minutowy okład na włosy. Zielarka z lubelskiego kazała przyjść chorej w dniu. Okazało się. przez 3 miesiące. aż wyparuje połowa płynu. szczególnie u młodzieży: 100 g kory świeżej lub wysuszonej gotować ok. Osiem kulek spłonęło bardzo jasnym płomieniem i zielarka powiedziała. Przed umyciem głowy. Do czego służy? – otóż przede wszystkim do zmywania twarzy i całego ciała przy wykwitach skórnych. suszymy w cienistym dobrze ogrzanym miejscu. w którym płuczemy głowę po umyciu: 100 g kory i 100 g korzenia łopianu gotujemy w 1 l wody i ciepłym wywarem spłukujemy włosy. przy bardzo uporczywym łupieżu nawet przez kilka tygodni. Wierzba biała – wywar z kory zawiera garbniki. Rabarbar (rzewień) – paniom do farbowania włosów na blond kolor: należy 300 g świeżego kłącza gotować w 3/4 l wina białego wytrawnego. może być stosowany zewnętrznie przy pielęgnowaniu bardzo tłustej cery. Na chore miejsce położyła czerwone płótno. Wysuszoną sproszkowaną korą możemy przesypywać krwawiące rany – proszek działa bakteriobójczo i oczyszczające. Tym sposobem możemy też wyleczyć różę na skórze. Gotujemy tak długo. Dziewanna – zrywamy ją tylko w słoneczne dni. że choroba ustąpi po 8 dniach. wilgotne włosy i pozostawiamy do wyschnięcia. potem dokładnie włosy zmywamy. 20 minut w 1 l wody i dodawać do kąpieli. następnie myjemy je dwukrotnie delikatnym szamponem. Byłam kiedyś świadkiem spalenia róży. następnie zagotować w mleku i przemywać skórę z bardzo trudnymi opryszczkami – oczywiście łączymy zioła w równych ilościach i gotujemy krótko w l szklance mleka.wać nalewkę alkoholową do przemywania twarzy: świeże zioła w równych ilościach zalewamy 30% alkoholem – szczególnie polecana młodym z trądzikiem. ponieważ ma tendencję do ciemnienia i traci na wartości. Topola – pączki topoli 100 g zalewamy oliwą z oliwek 1/2 1 i wystawiamy na słońce na 2 tygodnie. 43 . następnie pozostałą ilość ciepłej masy nakładamy na umyte. przy otwartych porach i wypryskach. Przy wypadaniu włosów robimy wywar. że istotnie ósmego dnia pani wyzdrowiała. zrobiła 12 kulek z włókna konopi i odmawiając półszeptem modlitwę spalała nad chorą kolejno każdą z nich. następnie zapaliła święconą świecę. gdy Księżyca ubywało. Okłady stosujemy przy łysieniu u kobiet – co tydzień.

Te produkty zatruwają organizm i tworzą złogi. Cudowna mikstura. Marzec jest najlepszym miesiącem na odchudzanie. 10 kilogramów. słodycze. co się zjadło. A oto przepisy na zestawy ziół. zawiesiste sosy. Zanim zaczniemy się odchudzać. 20 g mniszek 15 g jałowiec 15 g Zestaw II kora kruszyny liść jeżyny korzeń lubczyku dziewanna kwiat głogu rumianek liść borówki jałowiec szałwia Zestaw III Rzepik Mniszek kwiat bzu skrzyp kwiat podróżnika 20 g 15 g 10 g 15 g 25 g 15 g 20 g 15 g 15 g 20 g 10 g 15 g 15 g 40 g 44 . które w ciągu 12 tygodni pozwolą uzyskać dobrą sylwetkę. nie można tego robić kierując się dietącud i tym. Z tego zestawu mogą skorzystać wszystkie panie. są skuteczniejsze niż leki chemiczne. warto zrobić uczciwy test. Przez 12 – 14 dni trzeba notować wszystko. Polecam wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę. Zobaczycie Państwo.Odchudzanie ziołami Odchudzanie to jednak bardzo poważna sprawa. która komuś pomogła. i przy okazji usuną wiele schorzeń. ile to jest i stanie się jasne. a poza tym lepsze i tańsze niż preparaty sprowadzane z Zachodu. Zestaw I liść poziomki 20 g bratki polne 15 g krwawnik 10 g kwiat tarniny 15 g tasznik 25 g lukrecja 15 g korzeń kopru włos. towarzyszących otyłości. nam może zaszkodzić! Odchudzać można się ziołami. dlaczego tyjecie. Na otyłość pracujemy całe lata. kawę. więc nie możemy schudnąć w ciągu miesiąca np. że stosowała ją koleżanka. ale dobry jest też kwiecień.

00 przez 21 dni. największy spadek wagi nastąpi dopiero po 20 dniach. też przez 21 dni. a potem IV.liść poziomki 10 g krwawnik 10 g Zestaw IV liść jeżyny 20 g kwiat lipy 10 g liść pokrzywy 15 g rumianek 15 g kolendra 40 g ogórecznik 10 g macierzanka 10 g Trzeba sporządzić cztery zestawy ziół. rano na czczo o godz. że po tym okresie będziemy szczupłe i zdrowe.00 i wieczorem o godz. 18. 45 . Po tym okresie przyrządzamy zestaw II. 7. bowiem taka kuracja jest zgodna z naturą. I kolejno przez 21 dni zestaw III. po 10 – 15 minutach przecedzić napar i pić dwa razy dziennie po jednej szklance. Zapewniam. Uwaga: nie zrażajmy się na początku. Zestaw I pijemy na oczyszczenie krwi. Jedną łyżkę stołową zalać szklanką wrzącej wody. pijemy w podobny sposób.

Nie jest to podyktowane wcale względami estetycznymi. a marchewkę czy seler w paski cięte wzdłuż korzenia. mdłości. zaparcia. Pierwszy krok to eliminacja mięsa wieprzowego. Potas znajdziemy w większości owo- 46 . pamiętajmy. orzeszki bukowe. wzmaga reakcje alergiczne. zup gotowanych na kościach i tłuszczów zwierzęcych. 50 g wilżyny ciernistej. Przestawienie się na dietę wegetariańską nie może być szokiem dla organizmu! Proces ten powinniśmy przeprowadzać stopniowo.) Umiejętnie zestawiając te produkty z warzywami. skłonności do zakrzepów. że możemy zastąpić je równie bogatymi w żelazo: jarmużem. jak mogłoby się wydawać. Niedobór potasu z kolei powoduje zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej. Warzywa kraje się w taki sposób. potasu. soję. Przede wszystkim potrzebna jest motywacja. groch. skórcze mięśni. selenu itd. wypadanie włosów. jak należy ułożyć swoją dietę i jakimi innymi produktami można zastąpić mięso. otrębami. owocami i ziołami. szpinakiem. anemia.. Na przykład zbyt mała ilość żelaza powoduje skłonność do takich dolegliwości jak bóle głowy. a brak cynku – do powstania takich schorzeń jak kurza ślepota. Zamiast tego wprowadzamy do naszego jadłospisu bogate w białko pokarmy roślinne – kasze. soczewicę. które są bogatym źródłem żelaza. że nasze prawdziwki czy chińskie grzybki o nazwie „mu” są doskonałą odtrutką na zgromadzone w organizmie szkodliwe toksyny z mięsa. by w pełni pokryć zapotrzebowanie organizmu na zawarte w nim składniki. co prowadzi do niedowładów mięśni. fasolę. orzechami.10 g poziewnika. możemy przygotować pełnowartościowe. Potem rezygnujemy zjedzenia innych rodzajów mięsa i wędlin. natką pietruszki.Wegetarianizm a zioła Przejście na dietę wegetariańską nie jest wcale tak proste. zawroty głowy. Podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu jest utrzymanie właściwego poziomu mikroelementów. 20 g dziewanny i 50 g pokrzywy lub inny z mieszanki 50 g poziewnika. smaczne a przede wszystkim zdrowe posiłki. czyli pierwiastków występujących w organizmie w ilościach śladowych: żelaza. zmniejszenia aktywności fizycznej. Poziom żelaza doskonale uzupełnia napar ziołowy (l łyżeczka ziół zalana szklanką wrzątku) z 20 g rumianku. Niedobór magnezu powoduje zaburzenia funkcji mózgu. Warzywa tak przygotowane są zdrowsze i zachowują więcej wartości odżywczych. reumatyzm. grzyby. rozdwajanie się paznokci. Choćby ta najprostsza – że chcę spróbować. uważaną za jedną z najzdrowszych na świecie. Pierwiastka tego dostarczymy organizmowi jedząc bogate weń: soję. kaszę gryczaną. nocne pocenie się. groch. Ale to nie wszystko. Chcę przy tej okazji przypomnieć o konieczności odpowiedniego przygotowania warzyw. niedokrwistość. Weźmy na przykład kuchnię chińską. by nie przecinać szlaku przepływu ich energii życiowej – cebulę nie w talarki a w podłużne wiórki. miażdżycę. (O właśnie! Mało kto wie. arytmię serca. 20 g głogu i 50 g pokrzywy. fasolę. Samo wykreślenie z jadłospisu mięsa i jego przetworów nie wystarczy! Trzeba jeszcze wiedzieć. kukurydzę.. miedzi. Niedobór ich przyczynia się do powstania poważnych schorzeń. Eliminując z naszej diety mięso i wątrobę wołową. magnezu. stany zapalne i owrzodzenia skóry. cynku.

50 g ziela macierzanki. 47 . Nawet zwykła kromka ciemnego pieczywa posmarowana masłem roślinnym wymieszanym z tą przyprawą smakuje wybornie. orzechach. cebuli. 50 g rzepiku. Całkowity efekt przychodzi dopiero po około trzech latach.ców. 7 g bukwicy. fasoli. mielemy i dodajemy praktycznie do wszystkich potraw: zup czy drugich dań. Bierzemy: 150 g majeranku. ale nie tylko. poleciłabym wzmacniającą mieszankę z 50 g ziela lebiodki. Wszystkie składniki mieszamy. cynku i potasu. otrębach i kiełkach pszennych. Przechodzącym na dietę wegetariańską. magnezu. 50 g macierzanki i 20 g pieprzu białego. czosnku. Pierwsze efekty przestawienia się na dietę wegetariańską odczuwamy już po stosunkowo niedługim czasie – czujemy się lżejsi. Przyjmujemy ją codziennie rano i wieczorem po łyżeczce. 50 g korzenia lubczyku. dokładnie zmielonych i ukręconych z miodem akacjowym lub wrzosowym w proporcji: l łyżeczka ziół na l łyżeczkę miodu. tyle bowiem czasu potrzebuje organizm człowieka na pełne oczyszczenie się z toksyn wprowadzonych doń przez spożywanie mięsa. 50 g gałki muszkatołowej i 50 g pyłku pszczelego. a cynk w nasionach dyni i słonecznika. aktywniejsi. 100 g kolendry. Doskonałym dodatkiem do dań. 50 g kminku. grzybach czy mące razowej. jest przyprawa skomponowana tak. 20 g bukwicy. 20 g krwawnika. spokojniejsi. zwłaszcza przy przechodzeniu na dietę wegetariańską. grochu. by uzupełnić ewentualne niedobory żelaza.

Rośliny lecznicze 48 .

pozostawić w ciemnym miejscu na 21 dni. zawsze na noc przynajmniej 2 x tygodniowo. sole wapienne i białko. choroba ustępuje bardzo szybko. Wrzody żołądka Na szklankę sterylnej wody dodać 30 – 60 kropli nalewki i wypić w ciągu całego dnia. Nalewka na stłuczenia i oparzenie skóry Świeże kwiaty 100 g zalać alkoholem 90% 1/2 l w zielonym szkle i postawić w ciemne. liście oczywiście zbieramy w czasie kwitnienia arniki. kupalnik. W tym celu trzeba 10 – 15 kropli rozcieńczyć w 1/2 szklanki wody ciepłej i zrobić okład z szarego płótna. po 14 dniach filtrujemy przez płótno szare i stosujemy do leczenia nawet całego ciała po kąpieli. liszaje. tranek angielski Naszą arniką opiekuje się szczodry Jowisz – planeta szczęścia. natomiast ból otwartej rany ustępuje natychmiast i szybko się goi. stłuczenie. natomiast zbiór kłączy z korzeniami odbywa się jesienią. dlatego jest to kwiat-zioło o bardzo wszechstronnym działaniu dla człowieka. kwitnie w czerwcu i lipcu. Brodawki. wyciskając sok z świeżych płatków i zalać również alkoholem. na 24 godziny. Wystawiamy na słońce na 14 dni w zielonym szkle.Zioła Arnika. 49 . krzemowy. wosk. potem wcierać w chore miejsce po kąpieli. którą można użyć po 3 dniach. oczyszcza krew. wypryski skórne Świeżą arnikę całą 100 g ugniatamy mocno łącznie z korzeniem i zalewamy oliwką z oliwek 1 l. pomocnik górski. wzmacnia chorego. chłodne miejsce na 14 dni – po tym okresie odfiltrować płyn i robić okłady na chore miejsca. żywicę. oczyszcza krew – działa na układ limfatyczny i naczyniowy. wybroczyny podskórne. Arnika zawiera olejki lotne. w październiku. rozpuszcza toksyny. gdy zachoruje. Zaflegmienie żołądka i płuc Rano i wieczorem 4 krople arniki połączyć z 6 łyżkami stołowymi wody sterylnej i zażywać przed śniadaniem i po kolacji przez 14 dni. Gościec stawowy Całą roślinę wysuszyć i sproszkować dokładnie – 100 g dodać 1/2 1 alkoholu 90%. kwas garbnikowy. epilepsję i ciężkie migreny. procesy gnilne ciała. opatrunki zmieniać każdego dnia. tarninę. arnicynę. co kilka godzin. ciężkie stany gorączkowe. choroby płuc. a po opatrunku nasączyć ranę czystą nalewką arnikową. można zrobić nalewkę z arniki. dlatego cała roślina ma zastosowanie w lecznictwie. Poza tym odradza życie w porażonych nerkach. my jednak wykorzystujemy całą roślinkę – korzenie i kwiatostany. Rany otwarte Ranę przemyję głęboko rozcieńczoną arnika 1/1 następnie zrobić jałowy opatrunek z płótna szarego. przewodu pokarmowego. porażenie mięśni. kurację można prowadzić przez 21 dni.

Zioła (suszone) zetrzeć na proszek i zażywać 3 razy dziennie malutką łyżeczkę (najlepiej w opłatku. biegunkach u dzieci. 20 g pokrzywy. niektóre z nich są bardzo stare. działa przy tym osłaniające na żołądek. następnie zagotowujemy.. które mają silne działanie nie tylko w połączeniu z innymi. nadając temu ziołu wielką moc uzdrawiającą. gardło przez 7 dni. sok przecedzamy przez lniane płótno. 50 . w południe 14 a 15. Otrzymany w ten sposób wyciąg wodny jest bardzo dobry do płukania gardła i.100 g świeżych liści babki siekamy i zalewamy 100 ml źródlanej wody (może być mineralna) i 100 g spirytusu. a w jej liściach jest dużo ciałek białkowatych. Najpopularniejsze chyba jej zastosowanie to okłady z liści na rany i chore miejsca na skórze. Należy bowiem babka do ziółek. Poza tym leczono babką choroby dróg oddechowych. Babkę można zbierać od kwietnia. Jest bogata w olejki eteryczne i osłaniający śluz. Babką opiekuje się Wenus. w zależności od poprawy samopoczucia do 6 tygodni. w chorobach jelit. pijemy 2 razy dziennie po 2 łyżki soku przez 21 dni. Babka lancetowata Ta niepozorna roślina jest bardzo pospolita. Zażywamy dziennie l łyżeczkę. Przy dolegliwościach śledziony – 100 g babki wąskolistnej. l kg świeżych liści babki przekręcamy przez maszynkę do mięsa. Chore nerki – czubatą łyżkę suszonych liści babki zalewamy szklanką wrzątku. otrzymany sok przecedzamy przez lniane płótno. Ma on także właściwości oczyszczające krew oraz regulujące przemianę materii. pomocnych w leczeniu wielu chorób. Przy zapaleniu gardła – ok. jest tak powszechna. Przy chorobach płuc – liście babki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. która jest najskuteczniejsza w działaniu. Babka zawiera dużo kwasu garbnikowego. siarki oraz niewielkie ilości soli kuchennej. Oto kilka przepisów przeciw różnym dolegliwościom. Ten w zasadzie pospolity chwast stosowano z dobrym skutkiem przy leczeniu nieżytu żołądka. soli alkalicznych. bo mieszanka jest bardzo gorzka) popijając wodą przez 21 dni. pijemy szklankę naparu 2 razy dziennie przez 14 dni. Organizm osłabiony długą chorobą – ok. dodajemy l szklankę miodu i gotujemy tak długo aż syrop będzie gęsty. zwilżają je śliną i przyklejają na ranę. np.. rano pomiędzy 6 a 7. na łupież. sporządzonym wg wyżej podanego przepisu.Zmęczone gardło – chrypka Napar z płatków arniki l łyżka zioła na l szklankę wody. wieczorem 17 a 18. Jeżeli mamy kłopoty z łupieżem. przykrywamy na kwadrans i płuczemy co 3 godz. aż do późnej jesieni. następnie przecedzamy. W naszej medycynie ludowej babkę stosowano od wieków przy leczeniu różnych chorób. W Polsce występują trzy gatunki tej rośliny – babka szerokolistna. katar pęcherza. Po schłodzeniu i przecedzeniu zlewamy do szklanego naczynia. ale także same. mała i duża oraz babka wąskolistna. że nawet małe dzieci skaleczywszy się. że babka leczy wszelkie zranienia. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. 50 g szałwi. zawsze po deszczu. rośnie w rowach i na łąkach. Ta wiedza. wówczas po umyciu włosów należy dokładnie spłukać głowę wyciągiem wodnym z liści babki. astmę i bronchit Wywar z liści stosowano jako lek na wątrobę. Uwaga! Sok musi być świeży. odstawiamy na kilka godzin. nawet na jałowej glebie. prawie odruchowo szukają liści babki.

Szkoda bardzo. trądziku: Babka wąskolistna 50 g Krwawnik 15 g Jałowiec 15 g Pokrzywa 20 g Dziurawiec 10 g Szałwia 15 g Skrzyp 20 g Zioła dokładnie wymieszać. który jest po prostu odrobinę chory. mają wówczas problem z żołądkiem. proszę pić herbatę przynajmniej sześć tygodni. serca. że dzisiaj takich praktyk zaniechano. że majeranek jest doskonałym ziołem trawiennym. 20 g kwiatu głogu i 80 g liści melisy. W Polsce przed wojną. Dzięki temu dzieci nie przeziębiały się zimą biegając w parkach i bawiąc się na lodowiskach. W swojej rozprawie o ziołach słynna Anna Potocka pisała tak: „Macierzanka wyborna jest na kaszel. Znikną bóle głowy i bóle reumatyczne. W starych księgach zielarskich polecano majeranek szczególnie dzieciom i osobom starszym. a także kobietom-położnicom. l łyżkę stołową gotować w 1/2 1 wody przez 5 minut.” Natomiast mocna herbata z macierzanki działa skutecznie w ostrym zatruciu alkoholowym. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie 1 szklankę rano pomiędzy 6 a 9. Ceniono majeranek również w Rzymie i Grecji jako przyprawę kuchenną. choroby mózgu. następnie zrobić przerwę 9-dniową i kurację powtórzyć. Aby sobie pomóc. Bardzo pożyteczne są ką51 . Możemy wypić na noc l szklankę herbatki ze 100 g macierzanki. Współczesne badania wykazały. Wówczas wróci sen i spokój. aż do ustąpienia schorzenia. Dzieci bardzo chętnie wypiją herbatę majerankową. był czas w dziejach ziemskich. żołądka. w późniejszych stuleciach nauka bardziej skorygowała lecznicze właściwości majeranku i ograniczyła zastosowanie majeranku jako zioła wspomagającego w chorobach żołądka i wątroby. a zatem służy całemu organizmowi. gdy trapi nas bezsenność. aby pasożyty i wszy nie nękały drobiu i nie powodowały chorób. astmę. W czasie moich nocnych rozmów radiowych bardzo często polecałam i prosiłam radiosłuchaczy. Do dzisiaj na wsi gospodynie podkładają macierzankę do gniazd ptactwa. Polecam taką herbatę wszystkim. w każdym państwowym przedszkolu raz dziennie podawano dzieciom herbatę majerankową z odrobiną miodu. ropniach. koklusz i nerwicę. a wyzdrowieje. a to dlatego. usuwa łupież i daje włosom ładny połysk. bluszczykiem kurdybankiem poleca się jako herbatę przez dłuższy pić choremu rano i wieczorem szklankę naparu. wieczorem pomiędzy 17 a 18. aby od września do końca marca wypijali szklankę herbaty majerankowej przed snem. Taka herbata rozgrzewa wątrobę.Przy chorobach skóry wysypce. szczególnie w dniach miesiączkowania. astma. usuwa bóle głowy i wraca jasność umysłu. że rozgrzewa krew w całym organizmie i był stosowany w starożytnym Egipcie – jako zioło święte. a tym samym i krew działając kojąco i regenerująco na cały organizm. zniknie bezsenność u osób starszych. a potem będąc dorosłymi wprowadzą ten zwyczaj w nowo-założonych rodzinach. którzy mają zimne ręce i stopy. choroby nerek. bo one właśnie miały problemy z wątrobą. Majeranek Majeranek jest od pradawna ziołem jesieni. Zewnętrznie macierzanka godna jest polecenia do mycia głowy wzmacnia cebulki włosów. zmieszaną w równych ilościach z podbiałem. byłoby mniej dzieci leczonych antybiotykami. Taką herbatkę możemy pić przez 28 dni. wątroby. że majerankowi przypisywano cudowne lecznicze właściwości na wiele schorzeń – ból zębów.

bardzo proszę do octu wsypać kilka łyżek świeżego lub wysuszonego otartego majeranku na 7 – 8 dni.5 l oliwki 50 g zioła + 250 g oliwki. Aby zrobić herbatę majerankową. Te trzy zioła w prop. Nasze babcie i mamy dodawały zawsze do tłuszczów. Avicena twierdził także.piele w bezsenności w wywarze majerankowym wieczorem. W tym celu trzeba 300 g zioła krótko zagotować w 3 litrach wody rano i zostawić pod przykryciem do wieczora. aby przed godz. Poza tym majeranek znosi nadmierną fermentację jelit zarówno u dzieci. dodać łyżkę miodu i zażywać 2 x dziennie. Nasze panie stosują w kuchni zwykły ocet. wówczas radzę podawać. 1:1:1 -rano zmielić. Osobom cierpiącym na bóle uszu i migreny radził stosowanie kropli miętowych. Poza tym likwiduje stany zapalne narządów wewnętrznych. dzieciom. podawać do śniadania do kanapek i sałatek a długo zachowamy jasność umysłu. Z majeranku produkuje się nalewki i likiery wysoko cenione za walory smakowe. że ojczyzną majeranku są stare Indie proponuję. działa kojąco na cały organizm. która ma trwać do 20 minut. można ścinać w tym okresie kilkakrotnie i dokładnie zważyć. jak i u dorosłych i powinien być w kuchni na pierwszym miejscu z kminkiem i czarnuszką. a będziecie miały nie trujący ocet. 2000 dodać wyciąg majerankowy do kąpieli. jeśli już musicie octu używać. dodać odrobinę miodu akacjowego przed wypiciem. Po kąpieli osobom z bólami reumatycznymi polecam nacieranie kręgosłupa. łokci i kolan olejem majerankowym. 500 g zioła + 2. Na wsi do dziś stosuje się majeranek do smalcu. Już w starożytności znakomity lekarz arabski Avicena zalecał miętowe kuracje na rozmaite dolegliwości. następnie filtrujemy przez płótno szare i trzymamy w ciemnym miejscu. a mając na uwadze. Mięta pieprzowa Mięta pieprzowa ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. że codzienne picie takiej herbaty znakomicie zabezpiecza przed zajściem w niepożądaną cią52 . które proszę na zawsze zostawić w kuchni i nie tylko. rano przed śniadaniem wieczorem po kolacji przez 14 dni w chorobach żołądka i przemęczonej wątrobie. aby każdy z nas sam sporządził olej majerankowy. Do kostki masła dodajemy czubatą łyżkę ziół i dokładnie ukręcamy. wzmacnia pamięć i koi nerwy po zajęciach szkolnych. Problemy układu trawiennego: Majeranek 150 g Kminek 100 g Macierzanka 50 g Bazylia 50 g Pieprz biały 20 g Zioła zemleć i codziennie w okresie jesienno-zimowym zażywać rano i wieczorem do potraw. Na zakończenie chciałbym podać przepisy. aby nie jełczały. trzeba do 1/2 l wrzącej wody wsypać czubatą łyżkę majeranku i przykryć na kwadrans. aby był długo świeży i pachnący. Możemy również ukręcić masło tylko z samym majerankiem lub kminkiem. można dodać odrobinę soli i będzie to doskonała mikstura dla wątroby. ma ogromne znaczenie w dietetyce. Osobom bardzo osłabionym polecam miód połączony z majerankiem świeżym. biorąc 500 g lub 50 g świeżego zioła wsypujemy do zielonego szkła i zalewamy olejem z oliwek tłoczonym na zimno lub olejem arachidowym. Polecam szczególnie paniom w okresie menopauzy. Trzeba ściąć zioło w lipcu lub wrześniu. Olejem majerankowym wycieramy dzieciom bardzo słabym całe ciało po kąpieli. Posiekać szczyptę świeżego zioła. można też zalać olejem z nasion winogron i wystawiamy na słoneczne okno na 28 dni. natomiast chorym na żółtaczkę i zapalenie woreczka żółciowego picie miętowej herbaty.

Ale mniemanie. że jest to wspaniały lek na wszelkie dolegliwości dla każdego. w starożytności hodowano ją powszechnie w Grecji i krajach arabskich. a nawet dorzuca nowe zastosowania. W późniejszych czasach wielkim propagatorem dobroczynnego działania mięty na zdrowie był ksiądz Kneipp. pomiędzy 7 a 9. W Polsce mięta pieprzowa znana jest od wieków. które trapią dolegliwości układu trawiennego. W przydomowych ogródkach naszych prababek ziele to rosło obok czarnej malwy. Filiżanka miętowej (gorącej) herbaty znakomicie uśmierza ból żołądka. Miętę doradzałabym osobom (zwłaszcza spod znaku Ryb). ciepły napar pijemy rano. Lecznicze właściwości mięty znane były nie tylko lekarzom. podrażnionych jelit. Miętę stosuje się obecnie powszechnie w medycynie. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. kosmetyce i kuchni. odstawić w ciemnym szkle na 9 dni. przez 7 dni. zalać l litrem wódki (45%). jest błędne. wieczorem o 19. Osobom bardzo przemęczonym radziłabym kąpiele w wodzie z dodatkiem mieszanki ziołowej: Mięta pieprzowa 50 g Macierzanka 10 g Rumianek 15 g 53 . Przy osłabieniu żołądka proponuję stosowanie jednej z trzech mieszanek ziołowych: Zestaw I Jałowiec 10 g Melisa 10 g Kolendra 10 g Mięta pieprzowa 30 g Wrzos 20 g Zestaw II Mięta pieprzowa 20 g Chmiel 10 g Kolendra 10 g Zestaw III Mięta pieprzowa 20 g Rumianek 10 g Koper włoski 15 g Tymianek 10 g Skórka pomarańczowa 15 g Jedną łyżeczkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. Zalecał on picie miętowej herbaty przed snem dla uspokojenia nerwów i w przypadku bólu serca. Pachnące ziele mięty pomoże pozbyć się przykrego oddechu – wystarczy do szklanki herbaty miętowej dodać łyżeczkę czerwonego wytrawnego wina i pić ten napój przez 21 dni. Podaję przepis na miętową nalewkę. co miało zapewnić szybką rekonwalescencję. Współczesna nauka w pełni potwierdza cudowne właściwości tego pachnącego ziółka. następnie przecedzić i zażywać w razie potrzeby 2 razy dziennie po 50 g. przynosi też ulgę przy kolkach niewiadomego pochodzenia. Radził też spożywanie 2 razy dziennie l łyżeczki sproszkowanej mięty osobom po ciężkich chorobach. a kłopoty się skończą. którą należy używać w przypadku niestrawności lub występowania odruchów wymiotnych: Liść mięty pieprzowej 25 g Liść malwy 10 g Liść krwawnika 20 g Kwiat lubczyku 10 g Macierzanka 20 g Zioła starannie wymieszać.żę.

Układają się w rozetkę. fosfor i wapń). pierogi serowe z dodatkiem odrobiny mięty polanej miodem leczą dolegliwości żołądkowe. Winno się go pić (l łyżeczka suszu na szklankę wody. Najwięcej substancji biologicznie aktywnych znaleźć można w korzeniach. nieco witaminy E oraz sole mineralne (żelazo. W naturze osiąga od 5 do 50 cm wysokości.Szyszki chmielu 20 g Ziarna jałowca 20 g Zioła starannie wymieszać. W chorobach naczyniowych. Liście mniszka są odziomkowe. prowitaminę A. 54 . pędach. W zielarstwie wykorzystuje się: korzenie. Stosuje się go w schorzeniach nerek. czyli praktycznie całą roślinę. które po umarynowaniu zastępują kapary. Niektóre z nich oprócz wartości smakowych mają także własności lecznicze. parzyć pod przykryciem 15 – 20 minut. a gwarantuję. 20 minut na bardzo wolnym ogniu. Jest to danie smaczne i bardzo zdrowe. garbniki. a znakomicie przyrządzane przez niektóre wiejskie gospodynie. Działa też lekko moczopędne i przeciwzapalnie w obrębie dróg moczowych. pierogi z kaszą gryczaną lub jaglaną doprawione miętą. Z jej środka wyrastają puste wewnątrz łodygi kwiatostanowe. Prócz liści wykorzystuje się w kuchni również młode. Korzenie wreszcie. Polecam także mało znane mieszczuchom. Po przekwitnięciu wiążą się w owoce typu niełupki. ziele. korzeniach i kwiatach występuje biały mleczny sok o gorzkim smaku. Odwar z korzeni mniszka ułatwia ponadto procesy trawienia i przeciwdziała zaparciom. mogą stanowić marną namiastkę kawy. Natomiast przy migrenach. pić 3 razy dziennie po 1/4 szklanki). Mniszek lekarski można z powodzeniem stosować w rozlicznych dolegliwościach. szczególnie cenioną przez Francuzów. lecz bywa także uprawiana na sałatę. złożone z ogromnej liczby kwiatów języczkowych. że nie tylko usunie ona uczucie zmęczenia. że mięta jest znakomitym dodatkiem do wielu potraw. witaminę C. kwasy organiczne. ususzone i upalone. które zawierają: trójterpeny. jedną garść mieszanki wrzucić do 2 l wody i gotować ok. gotować pod przykryciem 2 – 3 minuty) 2 – 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. dodatkowo łagodzący bóle wątrobowe. np. u których szczytu pojawiają się pojedyncze koszyczki kwiatowe. dzięki którym mogą się rozsiewać przy pomocy wiatru na wielkich obszarach. Taką aromatyczną kąpiel możemy stosować 2 razy tygodniowo. następnie przecedzić i dodać do kąpieli. zwieńczone puszystymi „spadochronami”. W liściach. Odwar z ziela lub samych tylko korzeni to doskonały środek żółciopędny. Skąd wziąć o każdej porze roku świeżą miętę? Otóż. zalecane jest picie naparu przygotowanego z wysuszonych koszyczków kwiatowych (l łyżeczka suszu na szklankę wody. olej tłusty. Na Zachodzie roślina występuje nie tylko na stanowiskach naturalnych. jeszcze nie rozwinięte pąki kwiatowe. gorycze (najcenniejszą jest laktukopiryna). wielocukry (pektyna i inulina). ale poprawi nam humor i uwaga! cerę. a dokładniej żylakach nóg i odbytu. drodzy Czytelnicy – mięta jako roślina wieloletnia może być hodowana w domu w doniczkach. bólach głowy ulgę przynosi przykładanie na skronie świeżo utartych liści mięty. jest bardzo pospolitą byliną należącą do rodziny złożonych (Compositae). z kształtu podługowatolancetowate i brzegiem wcinane. pęcherza i moczowodów. Paniom pragnę przypomnieć. liście i kwiatostany mniszka. żywice. Mniszek lekarski Pospolicie zwany dmuchawcem lub mleczem (chociaż mlecz to zupełnie inna roślina). fitosterole.

Przy przeziębieniu. można stosować w bardzo małych dawkach wewnętrznie w celu pozbycia się tasiemca. Rozmnaża się z zarodników na blaszkach dolnych liści. iż napary i odwary z mniszka wpływają na obniżenie poziomu cukru we krwi. naowocnią fasoli itp. bądź – co jest skuteczniejsze – poprzez kąpiele. Spać głową na południe. W związku z tym paproć jest pomocna przy leczeniu reumatyzmu. I jeszcze ciekawostka: sałata z młodziutkich listków mniszka uważana jest (głównie we Francji i Italii) za doskonały afrodyzjak. należy latem z wysuszonych liści paproci przygotować materacyk. Krosty. Paproć jest rośliną wieloletnią. krochmal. Paproć Należy do bardzo tajemniczych i owianych legendą roślin leczniczych.. przez 3 – 4 dni. Korzeń paproci noszony przy sobie chroni przed czarami i wpływami złych duchów. Hildegarda powiadała. W noc św. żywicę. trzeba 55 . Zażywa się ów specyfik 3 – 4 razy dziennie po łyżeczce do herbaty. lecz zwykle w mieszankach z innymi ziołami (np. przytępionego słuchu. wysypki. Nie stosuje się ich jednak perse. Za niezły specyfik przeciwkaszlowy – szczególnie dla dzieci – uważa się świeże. wyścielona pod prześcieradło. wykorzystywanych do dziś w okultyzmie zielarskim w niektórych regionach Polski. Możemy też zrobić z paproci poduszeczkę. Paproć ma wiele właściwości i sił witalnych. W materacyku paprocie układać w jednym kierunku. podagry. Znacznie skuteczniej w leczeniu nerwic działa świeży sok wyciśnięty z młodych liści i kwiatów. na którym można spać przez 9 miesięcy.. owrzodzenia i trądzik młodzieńczy leczy się bądź stosując okłady z naparu ziela mniszka. takich jak w buszu australijskim. Aby zrobić kąpiel. usmażone w miodzie (lub cukrze) kwiaty. Bardzo młode paprocie. można zobaczyć kwiat paproci. olejki eteryczne. Należy wówczas zmieniać posłanie co trzeci dzień. kiedy nie możemy zrobić sobie posłania ze świeżo zerwanej paproci. ischiasu. sole mineralne oraz floroglucyntan – truciznę dla tasiemca. jeśli tylko pozwoli na to nasz Anioł opiekun. albo odwar z korzeni. Natomiast wywar sporządzony z l kg kłączy paproci zalanych 3 l wrzącej wody usuwa bóle podagryczne i wszelkiego rodzaju przykurcze. cienistych borach.). Stare korzenie szybko kruszeją i są mało przydatne w ziołolecznictwie. Na koniec należy wspomnieć i o tym. grypie. są zatem cennym środkiem pomocniczym w leczeniu cukrzycy. zmieszany w równych proporcjach z białym wytrawnym winem gronowym. W przeszłości takie poduszeczki i materacyki stosowane były do ochrony przed działaniem cieków wodnych. Od czasu do czasu trzeba ten materacyk spuszyć. Paproć zawiera tłuszcze. Te ostatnie przygotowuje się z 2 – 3 garści suszu. który gotuje się przez kilka minut w 4 – 5 litrach wody. zerwane w lipcu. Jana. 5 minut i podawać choremu rano l stołową łyżkę na czczo. Znany i popularny niegdyś pastor Kunzle tak wypowiadał się o paproci: . że paproci szczególnie bał się stary diabeł Boruta i dzięki temu w jej pobliżu można było spokojnie medytować. Na okres zimowy. w naszym klimacie nie osiąga dużych wysokości.dla chorych na reumatyzm najlepsza jest świeżo zerwana. przez dwa miesiące. Niegdyś św. Napar z korzeni mniszka uważa się za słaby środek uspokajający. Jednak niekiedy wyrasta do 2 m wysokości w starych. a choroba zniknie. cukier. z korzeniem cykorii podróżnika. a później dolewa do wanny napełnionej wodą w 3/4. która usuwa bóle głowy i zębów. sierpniu i listopadzie. jak głosi legenda. Młode rozrosty korzenia trzonu wykopujemy w lipcu. Należy l łyżkę liści paproci gotować w 1/2 l czerwonego wytrawnego wina przez ok. anginie i innych chorobach połączonych z kaszlem zalecany jest albo napar z kwiatów.

Wówczas przyrządzamy wywar z 2 kg korzeni. wybiela cerę. działa napotnie. Surowe liście przykładać należy do ran same lub utarte z miodem”. Bóle ustąpią bardzo szybko. Możemy również świeży korzeń paproci gotować w occie gronowym (250 g korzenia w 1/2 1 octu) ok. Głuchota powoli ustąpi. rany) bardzo jest użyteczny. oberwać liście z łodygi. dzieciom do 16 lat octowych nacierań nie zalecamy. 200 g świeżych liści zalać 1/2 l alkoholu i postawić w ciemnym miejscu na 9 dni. by ra- 56 . W tym celu. następnie ciepłym wywarem nacierać wieczorem przed snem całe ciało chorych na reumatyzm i gościec. nie mówiąc o kwiecie. przez 7 – 12 – 14 dni. Następnie przecedzić i stosować do wcierania przy bólach reumatycznych i gośćcowych. 20 minut. aby korzeń podbiału na ogień węglisty położył i dym przez lejek wdychał. o którego znalezieniu każdy marzy od dzieciństwa. W leczeniu postępującej głuchoty. Podbiał leczy choroby układu oddechowego. żelaza i siarki – podstawowych składników niezbędnych dla utrzymania dobrej kondycji człowieka zdrowego. zwłaszcza przy przedawkowaniu antybiotyków. pobudza apetyt. a ulgę wielką poczuje. Stosować w leczeniu osób starszych. zawsze wieczorem. Obecnie o cudownych właściwościach leczniczych tej rośliny niewiele się mówi. Syreniusz tak pisał: „Podbiał wszelkim przymiotom ognistym (wrzody. zalecany jest zwłaszcza chorowitym Rybom. leczy wątrobę (szczególnie polecamy przy żółtaczce).gotować korzeń paproci ok. Szczególnie szybko ustępuje u dzieci w okresie dojrzewania. Można także robić kąpiele całego ciała. Leczenie paprocią było bardzo rozpowszechnione w Polsce w latach międzywojennych. szczególnie przy skłonnościach do gruźlicy. Natomiast wysuszone kłącza paproci zachowują tylko wówczas swoje właściwości lecznicze. aby nie niszczyć poletek paproci.10 minut i moczyć się przez 20 – 30 minut co drugi dzień wieczorem. Na jesień i zimę najlepiej przyrządzić nalewkę z liści młodych paproci. stosować nasiona paproci zebrane w małe lniane woreczki. co miało gwarantować poprawę samopoczucia i spadek temperatury. że ziele to zawiera duże ilości wapnia. Gdy zaś kogo kaszel uporczywy męczył. Kompresy takie robimy przez 6 tygodni. Z kolei ksiądz Kneipp zalecał picie herbaty z podbiału na oczyszczenie płuc. nie używając noża. Tajemnica cudownych właściwości podbiału leży w tym. ropienie. po który wystarczy sięgnąć będąc w lesie na spacerze. a także wielce pomocnych w przywróceniu zdrowia człowiekowi choremu. nakazywano. po ciepłej kąpieli. on już wychyla się spod śniegu. Ledwo słońce przygrzeje. jeśli nie zmienią barwy na brązową. abyśmy mogli przyjść w to samo miejsce za rok i znowu zerwać świeżą paproć. Pamiętajmy jednak. obwiązując je na noc. działa na skórę kojąco – okłady z podbiału są zalecane przy wysypce na tle alergicznym oraz antyseptycznie – można naparem z podbiału przemywać twarz ze zmianami trądzikowymi. Choremu z wysoką gorączką radził kłaść na piersi liście tego ziela. Podbiał jest dobry na wszystko Podbiał. którymi okładamy małżowiny uszne. wynikłej bardzo często z przeziębienia lub przewlekłej grypy. Drodzy Państwo. jak wielką moc ma ten niepozorny kwiatuszek – pierwszy zwiastun wiosny. Stare zielarki za pomocą świeżo utartych liści podbiału w księżycowe noce zamawiały „różę piekielną ”. Sami więc widzicie. Ponadto podbiał stosowany jest w poważnych zatruciach lekami. Od wieków medycy używali podbiału jako doskonałego lekarstwa na wiele chorób. zwany też „końskim kopytem” lub „kniatem”. Dlatego chciałam przypomnieć o naturalnym leku.

doskonałą w przypadku astmy. Natomiast świeże liście możemy używać jako okład na otwarte rany i wrzody (czyraki). z cholesterolu. wzmacniać nasze siły witalne.e. Jest to doskonały lek profilaktyczny. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. dlatego gdy dotkniemy jej. można zbierać w maju. sole mineralne. kiedy zaczęto używać pokrzywy jako lekarstwa. gdy rośnie nad ciekami wodnymi. rano i wieczorem przez 6 tygodni. Ta ciężka i nieprzyjemna choroba szczególnie dokuczliwa jest na przedwiośniu. od razu na ręce wyskakują bąble. Sam podbiał jest również doskonałym lekarstwem na wrzody żołądka – sproszkowane liście (mała łyżeczka) zalewamy wrzątkiem i pijemy napar 2 razy dziennie. że najbardziej aktywna leczniczo jest wówczas.tować schorowane dzieci i staruszków osłabionych zimowymi chłodami. że wystarczy. Radiesteci uważają. dobrze jest rozpocząć ją wraz z ubywaniem Księżyca. Kurację należy stosować przez 21 dni.) polecał spożywanie sałatki z młodych pędów pokrzywy jako doskonałego leku wzmacniającego. gdy połączyć ją z innymi ziołami. wzmacniający nasze siły nadwątlone długą zimą. Zebrane zioło suszymy w cieniu. czerwcu i lipcu. które wyrastają po przekwitnięciu. Ale ta najsilniejsza ze znanych trucizn jest dla człowieka dobroczynna – oczyszcza krew i przywraca zdrowie. a jej właściwości uzdrawiające zwiększają się.n. karoteny. uważana powszechnie za uciążliwy chwast jest jednym z leczniczych ziół o najsilniejszym działaniu i niezwykle szerokim zastosowaniu. Pokrzywa parzy i leczy Pokrzywa. Zawiera m. Oto przepis na jedną z nich. Liście i łodyga pokrzywy pokryte są parzącymi włoskami. aby wytworzył się spory bąbel. w każdym razie w medycynie ludowej stosowana jest od tysięcy lat. Jad zawarty we włoskach pokrzywy jest tak silny. m. gdzie gleba jest gliniasta. Zachęcam wszystkich do samodzielnego zbierania podbiału. doskonale też goją otarte stopy. W rosyjskiej i niemieckiej tradycji ludowej powszechny jest zwyczaj gotowania pierwszych wiosennych pędów pokrzywy i przyrządzania w ten sam sposób co szpinak. Wypijamy tak przygotowaną porcję w ciągu dnia. Podbiał stosowany jest także w wielu mieszankach ziołowych.in. kwas mrówkowy. Sok z pokrzywy ma także szerokie zastosowanie. przede wszystkim oczyszcza krew z wszelkich trujących złogów. liście. Podbiał 50 g Jałowiec 10 g Tatarak 30 g Bazylia 30 g Anyż 20 g Kolendra 20 g Macierzanka 20 g 2 łyżki mieszanki zalewamy 2 szklankami wrzątku. wszędzie tam. świeżą pokrzywę przez maszynkę do mięsa (uwaga: pokrzywa musi być wilgotna) i odciskamy przez lnianą ściereczkę. Dokładnie nie wiadomo. Kwiaty podbiału zbiera się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia. Sok sporządzamy przekręcając dobrze umytą. witaminy C i K i bardzo dużo chlorofilu. aby do ludzkiej krwi dostała się jedna stopięćdziesięciotysięczna część jego kropli.in. Najczęściej można go spotkać nad brzegami rzek i strumieni. układając koszyczkami kwiatów na północ. Już wielki Pliniusz (I wiek p. Następnie rozcieńczamy z przegotowaną wodą (lub źró57 .

Taką kurację najlepiej przeprowadzać w maju. Oczywiście rosnącej w „zdrowych” miejscach – daleko od szos i trujących wyziewów z fabryk. Nalewka z pokrzywy zapobiega wypadaniu włosów i likwiduje łupież nawet najbardziej uporczywy. Natomiast czyraki i różne narośla na skórze skutecznie usuwają okłady z nasion pokrzywy. Otrzymaną w ten sposób maścią smarujemy bolące miejsca. Zupa z pokrzyw (przyrządzona tak jak zupa szczawiowa) z jajkiem na twardo podawana raz dziennie przez 2 tygodnie nie tylko pomaga przy oczyszczeniu zaflegmionych płuc. u których istnieje zagrożenie chorobą płuc. Co jeszcze leczy pokrzywa? Na przykład usuwa bóle śledziony – jeśli posiekamy świeże liście pokrzywy. gdy zbieramy je wczesną wiosną i na jesieni – nawet w listopadzie. bowiem wówczas działanie pokrzywy jest najsilniejsze. Zalecam samodzielne zbieranie pokrzywy. ból zniknie bardzo szybko.dlaną) w proporcji l do 2 (np. Maść z pokrzywy i jałowca jest bardzo skuteczna przy podagrze. Skoro już jesteśmy przy wzmacnianiu sił – w starożytności w tym celu pito dla wzmocnienia męskości miksturę przyrządzoną z nasion pokrzywy gotowanych w czerwonym winie z dodatkiem rodzynek. Otrzymaną nalewkę wcieramy w skórę głowy. Znana polska zielarka Anna Potocka zaleca palenie w fajce suszonych korzeni pokrzywy tym pacjentom. Sok z pokrzywy (rozcieńczony) używany kilka razy dziennie wraz z łyżką miodu doskonale działa przy zapaleniu płuc i opłucnej (patrz przepis na oczyszczenie krwi). 58 . łodygę i korzenie) zalewamy spirytusem (w proporcji l do 3. l łyżeczka siemienia lnianego. 20 minut na wolnym ogniu. można też wykorzystać do leczenia pokrzywy zbierane w ciągu lata. co wzmacnia lecznicze siły tej rośliny. W polskiej medycynie ludowej pokrzywę stosuje się także przy astmie – posiekane młode pędy pokrzywy (garść) gotujemy w 1/2 1 czerwonego wina przez ok. Oto przepis: 1/2 szklanki posiekanych liści pokrzywy. jeśli choremu będziemy podawać dodatkowo herbatę z suszonych korzeni pokrzywy (l łyżkę sproszkowanych korzeni zalać l szklanką wrzątku i postawić do naciągnięcia – pić ciepły napar kilka razy dziennie). Przy zapaleniach i stanach zapalnych skóry dobrze jest przemywać chore miejsca płynem sporządzonym z l łyżeczki soku z pokrzywy i l łyżeczki wody. Natomiast korzenie pokrzywy są najskuteczniejsze. Natomiast słynny dr Syrenius przepisywał osobom chorym na zapalenie opłucnej herbatę pokrzywową – l łyżeczka suszonych liści pokrzywy. gotowanych na mleku (l łyżeczkę nasion gotować przez 10 minut w szklance mleka). 200 g masła owczego – wszystkie składniki mieszamy i rozgniatamy na jednolitą masę. Przyrządzony w ten sposób napój podawany dzieciom znakomicie odrobacza.100 ml soku i 200 ml wody). Jest to stary ludowy polski przepis. Suszymy pokrzywę układając pędy koszyczkami na północ. Pokrzywa od dawien dawna stosowana była także jako lek na wszelkie schorzenia dróg oddechowych. ale też jest skutecznym lekiem przeciwgruźliczym. Przyrządzamy ją w następujący sposób: posiekaną całą pokrzywę (liście. Natomiast przy zapaleniu gardła dobrze jest stosować płukania z czystego (nie rozcieńczonego) soku pokrzywowego kilka razy dziennie. Przyjmujemy 2 razy dziennie l łyżeczkę rozcieńczonego soku wraz z l łyżką miodu przez 14 dni. 1/3 szklanki posiekanej pokrzywy zalewamy l szklanką spirytusu) i wystawiamy w zielonym szkle na słońce na 14 dni. wymieszamy je z roztopionym woskiem i przyłożymy na śledzionę. 1/2 szklanki rozgniecionych jagód jałowca. l łyżeczka ziela tasznika – 1 szklanka wrzątku – pić kilka razy dziennie. Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie przez 21 dni. następnie odcedzamy przez lniane płótno i dodajemy dużą łyżkę miodu akacjowego. np. Najsilniej działa pokrzywa zbierana w maju. Zwłaszcza.

lewulozy.. zwłaszcza z dodatkiem marzanny wonnej. spożywane z mlekiem. W ogóle poziomka to wspaniały lek dla osób cierpiących na artretyzm. Ponadto działają nader skutecznie w chorobach wątroby. Owoce poziomki zawierają duże ilości cukru. ponieważ alkalizuje ustrój i dzięki temu chory organizm lepiej przyswaja sole żelaza. a całej krzewince. kamienia nazębnego. Maj to najlepszy miesiąc na ziołowe żniwa... jak i liście można kupić w sklepach zielarskich. wypryskach skóry. którego planetą opiekuńczą jest także Wenus. Pragnę dodać. zalecałabym w przypadku wyżej wymienionych chorób sięgnięcie po poziomkę. Przechowujemy je również w szklanych naczyniach. ale zachęcałabym także do samodzielnego poszukiwania tego ziółka. bólach stawowych. Dzisiaj wybielające właściwości poziomki wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym do produkcji upiększających maseczek. artretyzmie i kamieniach wszelkich”. natomiast wywar z korzeni oczyszcza krew. Jagody służą ozdrowieńcom po ciężkich chorobach i w ogólnym osłabieniu. odstawiamy do naciągnięcia. ale niekiedy i jesienią) suszymy w piecu piekarskim tak. a zwłaszcza osobom urodzonym pod znakiem Byka. że zioło to ma właściwości rozpuszczające różne złogi powstające w organizmie. listkom i kwiatom nadaje uzdrawiającą moc. także jej korzeniom. a dziś zapomniany Linneusz zalecał chorym na artretyzm i reumatyzm kurację poziomkową. i piegi znikały na kilka tygodni. Podam Państwu kilka przepisów na mieszanki ziołowe z poziomką. żelaza i wapnia. Warto też wiedzieć. Z kolei ksiądz Kneipp tak pisał o tym ziółku: „Młode listki zbierane w maju mogą doskonale zastąpić herbatę chińską. a przy tym smaczną herbatkę z następujących ziół: Liść poziomki 20 g Liść jeżyny 20 g Dziurawiec 15 g Macierzanka 50 g Bazylia 20 g Łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku. które będziemy pić przy migrenie. a także kwas salicylowy. Poziomka spożywana w dużych ilościach jest bardzo wartościowym lekiem w chorobach oskrzeli. że wysuszone owoce poziomki możemy zawsze łączyć z ziołami. której zarówno owoce. Ongiś sławny.Poziomka słodka Jak Wenus Słodką i pachnącą poziomką opiekuje się Wenus. Suszymy je w cieniu. Oczywiście suszoną poziomkę. Zatem wszystkim. Uwaga! Chronić przed wilgocią. Na przedwiośniu warto dzieciom o skłonnościach do krzywicy podawać bardzo zdrową. W maju zbieramy młode listki. fosforu i wapnia. Świeże owoce regulują pracę jelit. przecedzamy i dajemy dziecku do picia 2 razy dziennie po 3/4 szklanki. Od dawna piegowate dziewczęta przykładały na buzię rozgniecione jagody poziomki. radził też spożywać owoce poziomki osobom. w trakcie jej trwania należy kąpać dziecko 2 razy w tygodniu w mieszance ziołowej: 59 . a potem przechowujemy w szklanych naczyniach. które chciał pozbyć się. Kuracja poziomkowa stosowana odpowiednio długo. Szczodra Wenus obdarza owoce poziomki wspaniałym smakiem. usuwa niewielkie kamienie nerkowe oraz rozpuszcza złogi artretyczne i reumatyczne. W medycynie ludowej wywar z liści był stosowany przy biegunce krwawej u dorosłych i u dzieci. wyłącznie w bardzo słoneczne dni. aby nie przypalić.. Kurację tę możemy stosować do 6 tygodni. Jagody (poziomka owocuje w zasadzie od połowy czerwca. anemii i bezsenności. kwiaty i pędy. Dlatego herbatka poziomkowa jest bardzo pomocna w leczeniu przeziębień i grypy.

wiatropędnie. które ma aż trzech potężnych opiekunów – Słońce. Rumianek od wieków stosowany jest także w kosmetyce jako środek upiększający (wybiela cerę. Polecam ją także paniom w okresie klimakterium. silne olejki eteryczne. zwłaszcza dzieciom i ludziom starszym. Kurację można co jakiś czas powtarzać. dwa razy dziennie – rano i wieczorem. (Uwaga. Najpopularniejszy jest napar z rumianku w postaci herbatki. wielokwas żelaza. Pomaga przy skurczach żołądka i wszelkiego rodzaju wzdęciach oraz kłopotach z jelitami (likwiduje procesy gnilne w jelitach). pod przykryciem. Zalecają je również lekarze. która powinna trwać ok. schorzeniach żołądka i jelit. jak i u dorosłych. 20 minut w 1/2 l wody. niektóre osoby mogą być uczulone na rumianek. przecedzamy i pijemy ciepły wywar – l szklankę lekko osłodzoną miodem. A teraz poziomkowy przepis na mieszankę dla osób starszych. polecam wywar z samej poziomki: 20 g liści i korzeni poziomki gotujemy przez ok. którym dolega wątroba i śledziona. Natomiast osobom. stosowali go np. Herbatka rumiankowa pita 2 razy dziennie przez 3 miesiące skutecznie usunie tę dolegliwość. zamyka pory. Pijemy ją. ma silne właściwości antyseptyczne. jest chętnie stosowane przez osoby chore. jeśli mamy jakiś stan zapalny lub po prostu zmęczone. Można również naparem rumianku przemywać trudno gojące się rany lub miejsca zaatakowane przez różne choroby skóry. To wspaniałe ziółko. Księżyc i Wenus – wzmacniających jego uzdrawiające siły. moczopędnie. przy kolce u dzieci. O leczniczych właściwościach rumianku wiedzieli już starożytni. którym dokuczają uderzenia krwi do głowy. 20 minut. 60 . zawsze ciepłą.Tatarak 25 g Kora dębu 25 g Macierzanka 100 g Zioła gotować w 2 1 wody przez 30 minut i dodać do kąpieli. Działa napotnie. zalewamy czubatą łyżkę ziela rumianku dwiema szklankami wrzątku i odstawiamy na 15 – 20 min. wapń. nadaje piękny kolor i puszystość włosom). cukry. którym dokucza choroba naszych cudownych czasów – skleroza: Suszone owoce poziomki 100 g Liść borówki 50 g Jemioła 10 g Marzanna wonna 10 g Liść rosiczki 25 g Jedną łyżeczkę ziół gotować w szklance wody przez5 – 6 minut. „szczypiące” powieki. a także do przemywania ran i przy różnego rodzaju chorobach skóry. Mocny napar (l łyżka na szklankę wrzątku) pity regularnie pomaga w bólach migrenowych. sole potasowe. wosk. w chorobach kobiecych. Aby sporządzić herbatkę rumiankową. Nadaje się też znakomicie do przemywania oczu. Przy uporczywych zaparciach możemy stosować lewatywki z herbatki rumiankowej. rozkurczowo. Mocny napar rumiankowy pozwala także utrzymać piękną cerę oraz przywrócić urodę i zdrowy wygląd zmęczonej twarzy – wystarczy przemyć twarz kilka razy dziennie takim naparem. zarówno u dzieci. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 przez 6 tygodni. 2 razy dziennie rano i wieczorem. wówczas niestety nie można go stosować). Rumianek Ta ładnie kwitnąca roślina o specyficznym zapachu zawiera spore ilości siarki.

dlatego polecam je osobom przeziębionym. Cudowne właściwości skrzypu są znane od tysiącleci. dla dzieci ze 100 – 150 g. Z kolei ksiądz Kneipp leczył za pomocą herbatki skrzypowej krwotoki płucne. wycieńczeniu organizmu po leczeniu antybiotykami oraz u anemicznych dzieci daje kąpiel w następującej mieszance ziołowej: 100 g rumianku. co ogranicza możliwości ich stosowania do okresu wiosny i lata. Kąpiele rumiankowe wzmacniają system nerwowy. Dodajemy do wody ciepły wywar. 100 g liści lub pączków brzozy. skrofuły i inne choroby skórne. Taka poduszeczka. moczyć chore miejsce co 3 dni. 100 g szyszek chmielu.. jakie można dostać w każdej aptece lub „Herbapolu”. Leczy choroby układu moczowego. należy gotować sporą garść rumianku w 3 l wody przez około 15 min.. rozpuszczające i zarazem wzmacniające. Zwłaszcza z powodzeniem leczył nalewkami i wywarami skrzypowymi wrzody. Powszechnie uznawany jest za chwast. jeśli będziemy ją często trzepać. Jego zalety wychwalał już Syrenius. następnie przecedzić i wlać do wanny z wodą. mają one bardzo słabe działanie. sole mineralne. odstawić do naciągnięcia. Ta ogromna żywotność skrzypu świadczy też o jego dużych właściwościach leczniczych. 61 . aż do wygojenia. wszelkie krwotoki. l łyżeczkę suszonego zalewamy szklanką wody i gotujemy pod przykryciem 15 – 20 min. i to uciążliwy. Dlatego we wszystkich przepisach z użyciem suszonego skrzypu zalecam zwykłe zioła. a także działają napotnie. Ogólne oczyszczenie organizmu – łyżeczkę świeżego posiekanego skrzypu zalać szklanką wrzątku. Taką kąpiel możemy stosować 2 razy w tygodniu przez dłuższy czas. można zbierać do końca września. Dla osób dorosłych taką kąpiel przygotowujemy z 200 – 300 g mieszanki. może służyć do 9 miesięcy. Przygotowujemy ją następująco: siano łąkowe – l kg. Ta niepozorna roślinka podobna do małej jodełki zawiera duże ilości kwasu krzemowego. dokładnie wymieszać i wsypać w poszewkę z podwójnego lnianego płótna. po dokładnym wymieszaniu garść ziół gotować w 3 l wody. 100 g tataraku. który opracował ok. 100 g mchu szarego leśnego. Ma silne działanie oczyszczające. zwłaszcza jeśli dodatkowo będziemy pić szklankę herbatki rumiankowej na noc po kąpieli. złą przemianę materii. a sokiem ze świeżego zioła nawet najsilniejsze krwotoki z ran ciętych. Zioła zalewamy 2 1 wody i gotujemy przez 10 – 15 min.Znany jasnowidz i zielarz – ksiądz Czesław Klimuszko zalecał przy zastarzałych ranach kończyn kąpiele z następującej mieszanki: 200 g rumianku. Rośnie na podmokłych polach i łąkach lub na cienistych leśnych polankach. Znakomicie przywraca siły. Niestety. Jeśli nie mamy świeżego skrzypu. Kąpiel nie powinna trwać dłużej niż 15 min. choć chwast – leczy Skrzyp. gdy lekko przestygnie. 20 recept na lekarstwa ze skrzypu na różne schorzenia. po tym okresie należy zrobić nową. Również dobre rezultaty przy puchlinie wodnej. 100 g arcydzięgla. I dzisiaj skrzyp jest stosowany jako zioło lecznicze. gorzknik wyciągowy. 300 g igliwia sosny. kwiat rumianku – 1/2 kg. Aby przygotować taką kąpiel. Skrzyp. niektóre receptury przewidują użycie świeżego skrzypu. fixów. o którego właściwościach leczniczych chcę Państwu opowiedzieć. bo trudny do wytępienia. I jeszcze jedna uwaga: nie polecam Państwu używania skrzypu w torebkach tzw. Poduszeczka rumiankowa to bardzo dobry sposób na pozbycie się bezsenności i bólu głowy. gruźlicę i choroby gardła. Należy też do ziół przywracających młodość i ładną cerę. potas i wapń. pijemy szklankę tak przygotowanej herbatki rano i wieczorem przez 12 tygodni. puchlinę wodną.

Zapobiegnie tworzeniu się nowych polipów i zahamuje wzrost już istniejących. Liście tego ziela zawierają m. w szklance wody. picie właśnie wywaru ze skrzypu. choroby nerek. w 1/2 l wody. Cała kuracja trwa 3 miesiące. kamforę. prostą i skuteczną kurację odchudzającą z zastosowaniem skrzypu. potem znowu przez 14 dni pijemy herbatkę skrzypową. także 2 razy dziennie po l szklance. W Polsce od dawien dawna używana jest także jako przyprawa. Proponuję Paniom z nadwagą zamiast wydawać ogromne sumy na „cudowne pigułki”. 20 min. należy jednocześnie ograniczyć spożywanie potraw mącznych i słodyczy oraz wykluczyć z jadłospisu całkowicie kawę. olejki eteryczne. podam też przepis na tanią. W tym czasie należy też pić dwa razy dziennie herbatkę skrzypową -l szklankę rano i wieczorem. wciągać do nosa i płukać. Do włosów ciemnych: 20 g tataraku. garbniki oraz duże ilości witaminy C. Pijemy 2 razy dziennie l szklankę – rano przed 7 (nie później) i wieczorem przed 19. Ponieważ ciągle dostaję listy z prośbą o pomoc od pań z nadwagą. wrzody żołądka. na przemian z okładami z wywaru z siana łąkowego przez 2 – 3 tygodnie. 50 g skrzypu. Skłonność do polipów w nosie – l łyżkę skrzypu gotować przez 30 min. na wolnym ogniu i uzupełniamy wodą do 1/2 l (w czasie gotowania wody ubędzie). Mieszanka moczopędna: Skrzyp 10 g Słoma owsiana 10 g Jałowiec 10 g Liście bzu czarnego 10 g Liście czarnej porzeczki 10 g Zioła dokładnie wymieszać. Herbatkę ze skrzypu pijemy przez 14 dni. a następnie przez 9 dni herbatkę z dziurawca (l łyżeczkę dziurawca zalewamy szklanką wrzątku). l czubatą łyżeczkę mieszanki gotować 10 min. a jako lek nie tylko przez ludową. ale i oficjalną medycynę. Zatrzymanie moczu – podać herbatkę skrzypową i zrobić ciepły okład na podbrzusze. ewentualnie robić choremu nasiadówki z wywaru skrzypu (łyżkę skrzypu gotować 15 – 20 min. Efektem dodatkowym jest wzmocnienie włosów i paznokci. Aby ją przeprowadzić. płukać włosy po umyciu. Wywar sporządzamy gotując dwie czubate łyżki skrzypu w 1/2 l wody przez 30 min. do podmywań i irygacji przy upławach białych. Wywar należy pić ciepły. Choroby kobiece – wywar skrzypowy: l łyżka skrzypu na 1/2 l wody – gotować 30 min. która nie żyje w zgodzie z herbatą skrzypową. Dobrze jest też w tym czasie zażywać raz dziennie łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu. 50 g skrzypu.. Opuchnięte kostki nóg – okłady z wywaru skrzypu. w 1 l wody. Do włosów jasnych: 20 g tataraku. Zioła gotować ok. 10 g rumianku. choroby płuc.Choroby układu moczowego – herbatkę skrzypową przyrządzoną jak wyżej 2 razy dziennie (rano i wieczorem) lub l łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu raz dziennie przez 6 tygodni – leczy nerki i pęcherz moczowy. Szałwia Szałwia lekarska należy do ziół znanych od wieków i szeroko stosowanych. taninę. żywicę. 10 g liści orzecha włoskiego. Stosowana wewnętrznie szałwia leczy zapalenie migdałków i gardła oraz śluzówki jamy ustnej.in. a także oczyszcza krew i przeciwdziała 62 . Zażywać l szklankę wywaru rano pomiędzy 7 a 8 oraz po południu pomiędzy 16 a 18. Wszystkim paniom polecam też wspaniałą płukankę do włosów na bazie skrzypu. w 1 l wody).

a w Dzień Zesłania Ducha Świętego przystraja izby tatarakiem. Spróbujcie. odstawić w ciemnym szkle w ciemne miejsce na 21 dni. usuwa dolegliwości żołądkowe. bowiem jego właściwości lecznicze są rzeczywiście duże. Przekonacie się. garbniki. wrzucić świeży korzeń lub dolną część liścia tataraku do naczynia z wodą z kranu. Otrzymaną nalewkę wcierać codziennie wieczorem w skórę głowy przez 3 miesiące. następnie odstawiamy w ciemne miejsce w zielonym szkle na 21 dni. Herbatka działa m. może być stosowana wyłącznie zewnętrznie. Kruche i łamliwe włosy – 10 g szałwi. Ludowe zielarki zalecały też takie okłady w przypadku śpiączki. Aby go przyrządzić. 10 g kwiatu bzu. Płukać gardło kilka razy dziennie. Najszersze zastosowanie ma napar z szałwi. Dodatkowo dobrze jest płukać włosy po myciu wywarem z szałwi. Ze względu na swoją ogromną żywotność. Szałwia jest także bardzo pomocna w cukrzycy. 10 g korzenia tataraku. aby rok był obfity w plony. wieczorem po kolacji. o niebieskich kwiatach. 5 g chmielu. bo 63 . olejki eteryczne. Bóle gardła – 1 łyżeczkę szałwi zalać szklanką wody i gotować krótko pod przykryciem. Zewnętrznie można używać szałwi do leczenia suchego kaszlu (okłady na gardło). aby oczyścić zagrody ze wszystkich złych mocy. obecnie rzadko kto pamięta o tych cudownych zaletach tataraku. Obniżenie poziomu cukru u diabetyków – 10 g majeranku. Niestety. 10 g kwiatu dzikiej róży. a domownicy i bydło zdrowe. Zioła dokładnie wymieszać i zalać 1/2 1 alkoholu. orzeźwiający smak po paru minutach będzie miała nasza zwykła „kranówka”. ropiejących wrzodów i ran oraz odmrożeń.zwapnieniu żył. 10 g szałwi. Do dziś w wielu wsiach w Zielone Świątki wyścieła się świeżo zerwanymi liśćmi tataraku podłogi domostwa i podwórza. przecedzić. Lekko ostudzić. Po tym okresie wypijamy l raz dziennie małą szklaneczkę. Ta łąkowa. że tak powszechnie występujący nad naszymi stawami i jeziorami tatarak nie jest rdzennie polską rośliną? Przywieziono go do naszego kraju przed paroma wiekami z Dalekiego Wschodu. Takie winko możemy podawać starszym dzieciom. I miało to swoje uzasadnienie. 10 g bukwicy. Tradycja ludowa przypisuje mu magiczną moc. jak wspaniały. należy jedną łyżeczkę szałwi zalać szklanką wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. Tatarak był też szeroko stosowany w medycynie ludowej jako lek na wiele schorzeń. przeciwgorączkowo. gdzie uważany był za roślinę świętą. dodać l łyżeczkę miodu i l łyżeczkę octu winnego. pijemy 2 razy dziennie szklankę aż do ustąpienia chrypki. Uwaga! W Polsce rośnie 8 odmian szałwi. Nawet lekarze zajmujący się ziołolecznictwem raczej nie zalecają swoim pacjentom tataraku. A szkoda. Drodzy Czytelnicy. rano na czczo (do 9). gotować na wolnym ogniu 20 – 30 min. przez dłuższy czas. kwas askorbinowy i kaolinę. ma też działanie przeciwgorączkowe. ale rozcieńczone pół na pół ze źródlaną wodą. Pijemy w razie potrzeby dwa razy dziennie szklankę naparu. Tatarak zawiera żywicę twardą i lotną. zalać 1/4 l czerwonego wytrawnego wina i 1/4 l wody. Ma silne właściwości odkażające i przyjemny zapach. szybko się u nas zadomowił i rozprzestrzenił. Zioła wymieszać. Tatarak Czy wiecie Państwo. Blada anemiczna cera – 1 l czerwonego wina gronowego lekko podgrzewamy i wsypujemy garść szałwi. wycisnąć przez lniane płótno i robić ciepłe okłady na głowę i kark chorego. chorób oczu. Uporczywa chrypka – sporządzamy wywar jak wyżej i dodajemy l łyżeczkę miodu oraz odrobinę mleka.in. polepsza stan zdrowia chorych na gruźlicę i reumatyzm.

Gotujemy syrop z wody i cukru. wzmacnia też włosy. wcierać w chore miejsce i w okolicach chorych narządów po kąpieli. Usuwa śpiączkę. padaczki i porażenia mózgowego). następnie odcedzamy i wykładamy na deseczkę do podsuszenia. Pokrojony korzeń zalać spirytusem i odstawić na 21 dni. Oliwka tatarakowa – 5 dkg świeżych korzeni.). pobudza przemianę materii. chorób kobiecych. można mu podawać herbatkę tatarakową – l łyżkę suszonego korzenia zalać szklanką letniej wody i odstawić pod przykryciem na całą noc. Cukierki tatarakowe – 250 g świeżego korzenia tataraku.tatarak jest pomocny w leczeniu m. potem przekładamy do słoików. aby pokryła korzenie) i gotujemy do miękkości. Dawkowanie: 2 razy dziennie l łyżkę. Ze swej strony gorąco namawiam Państwa. Aby kuracja była skuteczna. 1/2 l spirytusu. Choroby żołądka – szczyptę sproszkowanego korzenia popić szklanką gorącej wody. Przygotowujemy syrop z wody i cukru. układu moczowego. w bólach reumatycznych i artretycznych. Rano zagotować i wypić 1/2 szklanki ciepłej herbatki. Pora „żniw” tatarakowych to późna jesień. Doskonałe dla anemicznych dzieci. pomaga w usunięciu kamieni nerkowych oraz przy bólach reumatycznych i artretycznych. smażymy w syropie. Skuteczna przy częstych omdleniach. drugą porcję wypić przed 18 (także ciepłą). chorób układu nerwowego (np. po południu o 17 przez 2 – 3 miesiące. abyście zainteresowali się tym pachnącym zielem i stosowali go przy leczeniu Waszych dolegliwości. Konfitura tatarakowa – 250 g świeżego korzenia tataraku. W tym czasie konieczne jest wykluczenie z jadłospisu wieprzowiny (pod każdą postacią) oraz ograniczenie soli. 30 min. że powrót leczenia naturalnego przywróci tatarakowi należne mu miejsce. 1/2 kg cukru. Niektóre mikstury przyrządza się ze świeżego korzenia. Przy chorobach układu kostnego najlepsze efekty daje połączenie nacierań nalewką tatarakową. aż zacznie krzepnąć na brzegach. Odstawiamy z ognia i mieszamy do ostygnięcia. Uwaga: tataraku nie należy stosować przy rozwolnieniach! Nalewka tatarakowa – 10 g świeżego korzenia tataraku. należy rozpocząć ją jesienią i kontynuować przez 90 dni. Kąpiele są także skuteczne przy stanach zapalnych skóry i ropieniach. odblokowuje zatkane kanaliki nerek. Korzeń zalać oliwą i postawić w zielonym szkle na 14 dni na słońcu. Nasze babcie podawały też konfiturę chorym na padaczkę i porażenie mózgowe.in. do gorącego syropu wrzucamy drobno posiekany korzeń. należy: 1/2 kg korzenia tataraku gotować w 3 l wody na wolnym ogniu przez ok. dziennie. Aby przygotować kąpiel tatarakową. Gotujemy przez 3 kolejne dni 2 – 3 godz. Drobno pokrojony korzeń zalewamy wodą (tak. a po 6 tygodniach kąpieli i nacierań bóle powinny ustąpić. Wysuszone przechowujemy w szklanym słoju. uporczywe przewlekłe bóle głowy. rano o 8. ogólnie wzmacnia organizm. 1/2 l oliwy z oliwek lub orzechów arachidowych. 1/2 kg cukru. przechowujemy w chłodnym miejscu. 1 l wody. Jeśli chory źle znosi proszek. Czysto wymyte kłącza drobno kroimy i suszymy w gorącym piekarniku. wzmacniają organizm wyczerpany chorobą. Możemy kupić je w aptece lub w „Herbapolu”. do gorącego syropu wrzucamy ugotowany korzeń. Zażywać na wodę lub cukier po 30 kropli 2 razy dziennie. Masę wykładamy na deseczkę i po ostatecznym zakrzepnięciu kroimy na cukiereczki. Mam nadzieję. Kąpiele stosujemy co 3 dni (najwyżej do 30 min. 1 l wody. ale możemy też zbierać je i suszyć sami. dolegliwości żołądkowych. z kąpielami tatarakowymi. poprawia krążenie (zwłaszcza dobra przy marznących nadmiernie stopach). Najczęściej wykorzystywane w ziołolecznictwie są kłącza i korzeń tataraku. i wlać do wanny wody. Po kąpieli nacierać chore miejsca oliwką tatarakową. 64 .

którą robimy l x w tygodniu. Korzeń żywokostu 200 g Kwiat lipy 50 g Kwiat lebiodki 100 g. działanie ziół jest osłaniające. kosztywar Zioło znane w Polsce od najdawniejszych czasów. że to zioło leczy doskonale system kostny i nie tylko. Wrzody żołądka Korzeń żywokostu 50 g Korzeń tataraku 10 g Macierzanka kwiat 40 g Zioła sproszkować. Zioła wymieszać dokładnie. zawiera bowiem duże ilości śluzu. 6 00 – 800. Przed wielu laty uczeni doszli do wniosku. które my nazywamy polskim żeń-szeniem. oczyszczają drogi moczowe i bardzo łagodzą ból nerek. asparaginę. Zioła dokładnie wymieszać l łyżką ziół gotować pod przykryciem z 3 l wody ok. jod. natomiast wieczorem między 1900 – 2000 sześć tygodni. Obecnie po wielu dyskusjach przywrócono żywokost do łask i możemy nadal stosować go w ziołolecznictwie z bardzo dobrymi efektami. zwanego planetą wielkiego szczęścia. drugiego i trzeciego dnia co 6 godzin. natomiast nazwa łacińska pochodzi od słowa consolidare – wzmacniać. rano o 900. działa przeciwkrwotocznie i przeciwzapalnie. brak głosu Korzeń żywokostu 50 g Siemię lnu 20 g Kwiaty ślazu leśnego 50 g. i brunatno-brązowe. skórnej i mięśniowej. Wielki uczony i lekarz Syrenius (1613) napisał rozprawę o cudownych właściwościach leczniczych żywokostu. Należy unikać połączenia ze środkami zawierającymi żelazo i można stosować w leczeniu wielu schorzeń. ponieważ pobudza wzrost tkanki kostnej. ponoć posiada właściwości niekorzystne dla zdrowia. wieczorem o 1900. Choroby skóry – wypryski. Biegunka u dorosłych i dzieci l łyżkę stołową korzenia gotować 15 minut z 1/2 1 wody. zażywać malutką łyżeczkę rano między godz. należy z jadłospisu wykluczyć słodycze i wieprzowinę w każdej postaci. że leczy rany głęboko cięte. egzema. następnie pić ciepły wywar co 2 godziny. gdyż jego korzeń ma zabarwienie czerwone. wapń i kwas dębiankowy. ponad 5% alkantoniny. Słynni lekarze angielscy napisali rozprawę o leczeniu żywokostem przede wszystkim wrzodu żołądka. Płukać gardło kilka razy dziennie. Zioła w porozumieniu z lekarzem prowadzącym należy stosować przez 6 tygodni. Uporczywy kaszel – przeziębienie – grypa 100 g żywokostu sproszkować i zażywać 2 x dziennie małą łyżeczkę z miodem akacjowym lub spadziowym przez 7 dni. zespolić. Nazwa mówi nam o przeznaczeniu zioła. goić się szybko. jedną stołową łyżkę ziół zalać wrzącą wodą i zostawić pod przykryciem na kwadrans w ilości – l szklanka wody. kwas krzemowy. działa w leczeniu pomocniczo.Żywokost. połączyć w jedno. Gruźlica krtani – chrypka. że należy wycofać to zioło z listy ziół leczniczych. 1/2 szklanki pierwszego dnia choroby. łuszczyca. rośnie pod wpływami Jowisza. 20 minut i dodać do kąpieli. Proszę zwrócić uwagę na słowo żywo-kost – nazwa mówi nam. dzieciom też możemy taką kąpiel zastosować przed snem. 65 .

możemy połączyć z niewielką ilością zmielonego siemienia lnu l:l. Cera będzie delikatna. W lecznictwie jest wykorzystywany żywokost głównie w leczeniu gruźlicy płuc. 66 . przechowujemy w szklanych naczyniach. jesienią zbieramy tylko w listopadzie i suszymy w przewiewnym miejscu na szarym płótnie. W ten sposób przyspiesza gojenie się wrzodów żołądka i dwunastnicy. następnie przecedzić i robić nasiadówki 2 x w tygodniu przez 15 minut – stany przewlekłe należy leczyć przez 4 tygodnie. krtani. Wiosną możemy zbierać młode pędy liści i robić z nich doskonałą. zachowa młody wygląd. Taką maseczkę nakładamy raz w tygodniu. wiosenną sałatkę. Żywokost posiada właściwości nabłonkowotwórcze. pobudza do wzrostu nową tkankę. łagodzi wszelkie stany podrażnienia przewodu pokarmowego. l łyżkę stołową ziół gotować w 1/2 l wody około 5 minut i pod przykryciem pozostawić na noc. zawsze wieczorem.Hemoroidy 100 g korzenia żywokostu 50 g nasion kozieradki 20 g kory dębu Zioła dokładnie wymieszać – l łyżkę stołową ziół gotować 15 minut w 2 1 wody. natomiast zimą robimy maseczkę z wysuszonego korzenia z odrobiną wody. Gruźlica nerek Korzeń żywokostu 100 g Liść ogórecznika 20 g Ślaz leśny 20 g Skrzyp polny 50 g Dziurawiec 10 g. Zioła wymieszać bardzo dokładnie. wieczorem o 1700. Wiosną rozpoczynamy zbiory korzenia już od marca do maja. poza tym do leczenia trudno gojących się ran i chorób skóry na tle alergicznym. W kosmetyce jest doskonały w świeżej postaci na maseczki kosmetyczne dla pań o bardzo wrażliwej cerze w okresie wiosennym. nerek. Pić 2 x dziennie l szklankę ciepłego naparu rano o 900. oczyszcza krew i regeneruje cały organizm zmęczony po zimie.

rubid i cez oraz około 10 proc. Okazuje się. zapewnia bowiem pełen zestaw minerałów i witamin. Kobiety cierpiące na obfite miesiączki. wapń. 67 . pieczenia w dołku i uspokaja nerwy. ile niezwykłych przeznaczeń może mieć to warzywo. Sosem zalej warzywa i wymieszaj. Pij przed snem przez 14 dni. dolegliwościach wątroby i nerek. Dzięki żelazu leczy niedokrwistość. szczególnie w okresie przekwitania. Burak dzięki pierwiastkom alkalicznym odkwasza nasz organizm – tępi nieznośne zgagi. ponadto żelazo. potas. Rozgnieć ząbek czosnku. Przez 14 dni pij 2 razy dziennie połowę porcji rano – przed śniadaniem. że nasz poczciwy burak czerwony hamuje ich rozwój. Sok z surowego buraka zmieszany pół na pół z miodem pszczelim leczy nadciśnienie. Bo burak jest też doskonałym lekiem. do zająca. Stwierdzono bowiem. Cudownie pomaga przy odchudzaniu. magnez. może jeść buraka gotowanego. Pij przed śniadaniem przez 21 dni. Wiedzieli o tym ludzie tysiące lat temu. Burak w postaci jarzynki lub sałatki działa tonizująco i leczniczo przy otyłości. dodaj ugotowaną białą fasolkę (l szklanka). że czynnik zwalczający raka nie ulega zniszczeniu podczas gotowania. Polecam osobom cierpiącym na bezsenność. Nerwica Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 1/2 szklanki soku z białych winogron i szczyptę zmielonej mięty pieprzowej.Warzywa Buraki Jemy buraczki do szynki. zetrzyj na tarce. gotujemy z nich barszcz wigilijny – i nawet nie podejrzewamy. kobalt. zaparciach. Anemia Do l szklanki soku z buraka dodaj łyżkę soku z cytryny i 3 łyżki soku z pietruszki. witaminy B i prawie 0 kalorii. powinny wypijać codziennie 1/2 szklanki soku buraczanego – rano i wieczorem przed jedzeniem. Uwaga! Cukrzykom nie wolno stosować buraka do celów leczniczych! Odchudzanie l kg buraczków ugotuj. Sałatka jest doskonała dla tych. dodaj odrobinę ziołowych przypraw – tymianek. Dzięki niej poprawi się też Twoja cera i nie będzie problemów z wypróżnianiem. 3 kwaszone ogórki. Jeżeli ktoś nie lubi soku. którzy się odchudzają. ponieważ zawiera duże ilości niezbędnych do życia pierwiastków alkalicznych – sód. drugą połowę wieczorem – przed snem Zaparcia trwałe Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 3 łyżki soku z selera z odrobiną mielonego kminku. Powinni go też pić chorzy na nowotwory. Do łyżki oleju z oliwek dodaj łyżeczkę octu winnego. suszony koper i kminek.

którymi faszeruje nas medycyna konwencjonalna. przetrzyj na miazgę z miodem (l łyżka na l cebulę). Oto jak można wyleczyć cebulą niektóre schorzenia. który doskonale działa też przy głodówkach. ale bardzo potężne planety Mars i Saturn. Złe trawienie i problemy z jelitem grubym. Tę miksturę możesz też podawać dzieciom. Trudno się bez niej obejść w kuchni. i przyspiesza gojenie. Jadły ją też. Kurację stosuj przez 21 dni. Puchlina wodna 68 . Dzisiaj wiadomo już. Zaflegmienie oskrzeli Cebulę upiecz w łupinie w piekarniku. Sławił ją w I w n. Nakładaj na chore miejsce kilka razy dziennie. witaminy z grupy B. choroby płuc i dróg oddechowych. obierz ze skórki. Sok wyciśnięty z buraczków upieczonych w piekarniku działa znacznie mocniej. schorzenia oczu. Opiekują się nią ponure. schorzenia żołądka. W XVI wieku doczekała się nawet specjalnego traktatu naukowego. zaparcia Poszatkuj drobno 250 g cebuli i zalej ją 1/2 l spirytusu. astrolog i przyrodnik uznawany przez współczesnych za czarnoksiężnika. następnie przefiltruj. Przypisywano jej cudowne właściwości lecznicze. zapomnieliśmy. Tę miksturkę można też podawać dzieciom. szkorbut. gdy dręczą je robaki (zawsze rano). Brodawki i narośla Upieczoną cebulę zmieszaj z l łyżką soli kamiennej i l łyżką miodu spadziowego. dodaj szklankę gorącego mleka i przez 14 dni pij wieczorem przed snem. anemię. przed śniadaniem i przed snem. Mieszanka wyciąga ropę i oczyszcza ranę już po pierwszym dniu.Uporczywy kaszel pogrypowy l kg buraczków ugotuj na miękko. Następnie gęstą papkę nałóż na chore miejsce i obwiń szarym płótnem.e. zetrzyj i wyciśnij sok przez lniane płótno. Dwie części pieczonej cebuli i l część tartego mydła rozetrzyj i dobrze wymieszaj. Miksturą okładaj brodawki na noc lub pocieraj je kilka razy dziennie. ale jest bezsprzecznie najzdrowszym warzywem. Wspomaga dojrzewanie czyraków. rano o 11 – wieczorem o 17. Jest warzywem powszednim niczym chleb. Natomiast rany zastarzałe leczy cebula połączona z mąką jęczmienną. Poszatkuj drobno 1/2 kg cebuli i zalej ją na 7 godzin 1/2 1 przegotowanej lub oligoceńskiej wody. sole mineralne. Ból żołądka i kolka Gotuj l cebulę w 1/2 l mleka przez 15 – 20 min. Wywar ten świetnie leczy oczy zaczerwienione i łzawiące. Przyzwyczajeni do antybiotyków i prochów. aż do ustąpienia kaszlu. kamienie żółciowe. Pij 2 razy dziennie l szklankę ekstraktu. że właśnie cebulą nasze prababki leczyły doskonale wiele przypadłości: astmę. febrę. Cebula Była znana już w starożytności. Wrzody i czyraki 3 duże cebule gotuj z 3 figami i garścią rodzynek. Nalewkę wystaw na słońce na 7 dni. Pliniusz Starszy – lekarz. nerki. Może właśnie dlatego ma tak wiele cennych właściwości. Kamienie w przewodzie moczowym i piasek usuwa woda cebulowa. Zawiera dużo witaminy A. Zażywaj 2 razy dziennie łyżkę stołową soku zmieszanego z łyżką miodu akacjowego. Dodatkowo wzmocnisz cały organizm. cukrzycę. Zażywaj dwa razy dziennie 15 kropli (na wodę). że cebula wprawdzie nie czyni cudów. by mieć ładną cerę. olejki eteryczne cukier i śluz.

69 . Odciski Główkę cebuli przetnij na pół. Miksturkę możesz podawać dzieciom od 3 lat. Pół kg cebuli pokrój na krążki zgodnie z jej budową. Posól. włóż do słoika. Jest to pyszna sałatka. wracamy do sprawdzonych recept zielarskich. Stłuczenia i otarcia Przykładaj świeży sok z cebuli w formie kompresu. następnie umyj. Nadciśnienie i prostata Jedz dużo świeżej cebuli. bo tylko tak zachowa swoją energię. przez 3 do 7 dni. Chrzan ma silne właściwości bakteriobójcze – działa na organizm ludzki równie silnie jak antybiotyki. Po dłuższym stosowaniu włosy ładnie rosną i nie mają skłonności do siwienia. Jak przyrządzać cebulę. Zażywaj 3 razy dziennie po łyżce stołowej godzinę przed jedzeniem bądź 2 – 3 godz. Reumatyzm Nacieraj bolące miejsca startą cebulą. ale także własności lecznicze. Jeszcze raz potwierdza się stare przysłowie: „Natura leczy. nie kaleczy”. Potem dopraw ulubionymi ziołami i oliwką. po jedzeniu.3 cebule. Możesz zażywać profilaktycznie łyżeczkę od herbaty 3 – 4 razy dziennie. następnie mocno ugnieć i pozostaw w cieple na kilka godzin. Hemoroidy Zażywaj 3 x dziennie l łyżkę stołową świeżego soku. Znany XVI-wieczny polski zielarz Spiczuński tak pisał o chrzanie: „Przychodzi nie tylko do przysmaku stołowego używania. każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić. można też dodać kilka kropel cytryny. a w dodatku tak przyrządzona cebula jest lekiem. zwłaszcza mięsnych. ale do lekarstw.” Mimo że od tego czasu minęło parę stuleci. Wywar przefiltruj przez płótno. Pij 3 x dziennie 50 g. Warstwy cebuli przesypuj w słoju cukrem pudrem. Chrzan nie tylko na Wielkanoc W polskiej kuchni chrzan zajmuje poczesne miejsce jako dodatek do wielu potraw. Szczególnie dobrze robi przy stłuczeniach kolana. mocno wygnieć i przykryj na 3 – 4 godz. by nie drażnić wątroby. Następnie poszczególnymi łuskami okładaj odciski 2 x dziennie rano i wieczorem. Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej tym sposobem: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżce z winem ciepłym choremu pić dawali. zalej octem i odstaw na dobę w ciepłe miejsce. a przepisy na leczenie wielu chorób właśnie chrzanem przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Słabe włosy Raz w tygodniu wetrzyj sok cebuli w skórę głowy. zawiera też duże ilości soli mineralnych i witamin z grupy B oraz witaminy C. Wiedzieli już o tym starożytni. A już obowiązkowo chrzan z buraczkami w postaci ćwikły zagościć musi na wielkanocnym stole. a nauka współczesna dorzuca nowe przepisy dzięki badaniom nad leczniczymi właściwościami roślin. Cebulę zetrzyj na drobnej tarce i wyciśnij. Pij rano i wieczorem 50 g mikstury przez 9 dni. Zmieszaj szklankę soku ze szklanką miodu. Uporczywy kaszel Poszatkuj 3 duże cebule. 10 g rozmarynu i 1/2 l wina czerwonego gronowego gotuj przez około 15 – 20 min. Chrzan ma jednak nie tylko zalety smakowe. Owiń ceratką i ręcznikiem głowę na godzinę.

natomiast na świecie rośnie ponad dwadzieścia odmian fasoli. a pochodzi ze strefy tropikalnej Ameryki. że łupiny fasoli zawierają bardzo wiele związków – aminokwasy. zalewamy szklanką octu winnego i odstawiamy w ciemne miejsce na 14 dni. jest także środkiem upiększającym. Oto przepis: jeden średniej wielkości korzeń chrzanu drobno kroimy. nie trzeba dokładnie opisywać. 1/2 szklanki octu winnego. głównie z ziołami dla cukrzyków. 35 pączków sosnowych zalać 1 l ciemnego piwa i odstawić na 48 godzin. Wszystkie składniki wymieszać na masę i rozetrzeć na szarym płótnie w formie plastra. rano dodajemy jeszcze l szklankę 90% spirytusu i pozostawiamy w chłodnym miejscu na 14 dni. nawet przed burzą. dzięki czemu długo zachowywało świeżość. Gotową nalewkę zażywamy 2 razy dziennie – rano i wieczorem po 25 g przez 21 dni (rano przed śniadaniem. mięso owijano w świeże liście chrzanowe. 45 g świeżej warzechy lekarskiej. Nalewkę wybielającą można także sporządzić na mleku (znacznie szybciej. Dawniej. szkorbut) jest piwo chrzanowe: 60 g utartego chrzanu. kiedy nie było lodówek. l łyżka soli kuchennej szarej. działa leczniczo. Gwarantuję. polecam nalewkę na chrzanie. o czym być może nie wszyscy wiedzą. Trzeba jednak przy jego stosowaniu bardzo uważać. aby wzmocnić osłabiony chorobą organizm oraz pracę serca. Wiemy już. Bolące miejsce przetrzeć oliwką z oliwek i przyłożyć plaster. że jeśli będą Panie stosowały nalewkę lub wywar regularnie. Podałam tylko kilka przepisów z szerokiego wachlarza leczniczych zastosowań chrzanu. sole mineral70 . Także mleko. 100 g płynu). Chrzan działa także kojąco przy różnych bólach. ponieważ używa się ich w wielu mieszankach ziołowych. Np. flawonoidy. a na nich wijące się łodygi z pięknymi długimi strączkami fasoli. Dawni Inkowie traktowali fasolę jako podstawowe danie w codziennym odżywianiu – do Europy dotarła w połowie XV wieku przywieziona przez marynarzy i misjonarzy. ma ona także silniejsze działanie). od dziecka pamiętamy ogródki z tyczkami do nieba. Fasola zwyczajna Popularnego „Jasia” wszyscy znamy. dziś często traktowanej jako zwykły chwast. do którego włożono świeży liść chrzanowy. które chciałyby pozbyć się piegów na nosku. twarz będzie biała i delikatna. w wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy. 3 łyżki mąki żytniej. Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu gotujemy w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywamy twarz. znana już od dawna mikstura ma silne właściwości rozgrzewające. by nie poparzyć ciała – plaster możemy przyłożyć najwyżej na 5 minut. następnie przecedzić i pić codziennie 2 – 3 filiżanki (filiżanka zawiera ok. Przepis: l łyżka sproszkowanej białej gorczycy. Po tym okresie odcedzamy nalewkę i otrzymaną cieczą przemywamy twarz rano i wieczorem. Osobom cierpiącym na bóle reumatyczne polecam sporządzenie domowym sposobem „plastra chrzanowego”. alantoninę. Uczeni nadal pracują nad poznaniem budowy i przydatnością owocni fasoli. Oto przepis na jedną z takich nalewek: l szklankę utartego chrzanu zalewamy na noc l szklanką przegotowanej wody. że gotowany chrzan traci te właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego należy spożywać go na surowo. 2 łyżki świeżego utartego chrzanu. Chrzan. Doskonałe na awitaminozę (jej objawem jest m. wieczorem przed snem).in. nie zsiada się. kiedyś świętej rośliny. Nasiono zwane owocnią jest bardzo bogate w białko roślinne. bo jest to jedna z najbardziej lubianych odmian fasoli w naszym kraju. Ta przedziwna. Nie ma ogródka bez „ Jaśka”. Także od bardzo dawna stosowano przeróżne nalewki chrzanowe. Wszystkim paniom i dziewczętom.Warto wiedzieć.

. usuwa obrzęki kończyn dolnych. iż ceni się fasolę „Jaś” przede wszystkim za to. usuwa też toksyny z organizmu. Zioła trzeba pić cyklami 9-dniowymi: 9 dni zioła 3 dni przerwy 71 . Bardzo pomocna jest herbata strączkowa w chorobach reumatycznych – bardzo wzmożone działanie ma połączenie wywaru ze strączków fasoli z ziołami zawierającymi flawonoidy – działanie jest widoczne natychmiast. a zatem bardzo proszę chociaż raz dziennie wypijać filiżankę wywaru nawet wówczas. to przygotowujemy zioła wieczorem nie później niż o godz. Jeśli nie będziemy mogli w nocy spać.in. to bardzo pomaga i przedłuża życie. 900 przed śniadaniem. a następnie wypijamy jedną szklankę do godz. gdy jesteśmy już na insulinie. że ma doskonałe działanie przeciwcukrzycowe. bo trzeba powiedzieć. następnie zalewamy 2 łyżeczki ziół i odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. a drugą szklankę o 17 wieczorem. Taki skład wpływa na zwiększone wydalanie moczu i jest to doskonałe dla nerek. leczy choroby układu moczowego. Zestaw I: Strączyny fasoli 200 g Liść babki lancetowatej 50 g Liść porzeczki czarnej 50 g Nasiona pietruszki 10 g Tawuła błotna 5g Zestaw II: Strączyny fasoli 200 g Liść brzozy 50 g Owoc róży 5g Zestaw III: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 50 g Liść brzozy 100 g Kocanka żółta 20 g Rdest ptasi 20 g Zestaw IV: Strączyny fasoli 200 g Rdest ptasi 50 g Kłącze perzu 10 g Ruta ogrodowa 5g Ogórecznik 50 g Zestaw V: Strączyny fasoli 200 g Kłącze perzu 100 g Liść leszczyny 50 g Zestaw VI: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 20 g Skrzyp polny 20 g Tawuła błotna 5g Pokrzywa 10 g Liść brzozy 10 g Owocnie kopru 10 g Strączyny gotujemy rano 2 czubate łyżki w 1/2 l wody około 2 – 10 min. 1900.ne m. Filiżanka wywaru obniża poziom stężenia glukozy we krwi. krzemionkę i witaminę E – bardzo ważną dla organizmu.

PP. Dzięki niej możliwe stały się dalekie podróże. warto jeść często kapustę. Kompres rób na noc. Dodatkowo pij przez 14 dni sok z kapusty. zawsze była strawą ubogich. śledziony i zaparciach. Ani się obejrzą. choroby dróg oddechowych i cukrzycę. Gdy męczy Cię kaszel i chrypka. ciemne plamy na rękach możesz usunąć sokiem ze świeżej kapusty. B3. Trud się opłaci. Zawiera 5 proc. Żeby uleczyć serce. ale przede wszystkim poprawi zdrowie. Tym właśnie tłumaczy się skuteczne działanie miazgi z jej liści przy leczeniu ropiejących ran. że była tania. wrzodów.9 dni zioła 3 dni przerwa. Kapusta W rzeczy samej. Witamina C dobrze przechowuje się w kapuście kwaszonej i mrożonej. Krosty i przebarwienia skóry. bo odkąd kapitan Cook zaczął karmić swoich żeglarzy kwaszoną kapustą. nieznanych lądów. prowitaminę A. Zadowoli nie tylko Twoje podniebienie. fosforu i siarki. B2. sole potasu. Po kąpieli wklep delikatnie w ciało oliwkę migdałową. owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Warto go pić przy chorobach wątroby. dodaj l szklankę soku z cytryny i l szklankę spirytusu: miksturką przemywamy rano i wieczorem ciało i twarz. Gdyby jednak uwzględniano jej właściwości i pożytki płynące z jej jedzenia – na pewno znalazłaby się w ścisłej czołówce wśród warzyw. szarym płótnie. Żylaki – kurację trzeba rozpocząć jesienią. 72 . Oparzenia – rób kompres ze zmiażdżonych tłuczkiem liści kapusty białej przesypanej świeżym utartym ziemniakiem. Nigdy więc o niej nie zapominaj. leczy niestrawności. cukrów (w tym sacharozę). zaostrzy apetyt i poprawi trawienie. Uporczywe zaparcia – szklankę wywaru z czerwonej kapusty z odrobiną miodu pij 2 x dziennie przez 14 dni. Sok pijemy tylko wieczorem – zamiast kolacji. potem tylko na noc. Stosować ją przez 3 miesiące. B1. potem 14 dni tylko wywar ze strączyn fasoli. odkrycia nowych. Panie bardzo puszyste powinny pić od marca do maja codziennie jedną szklankę soku z zielonej zimowej kapusty z łyżką soku cytrynowego. białka. W dodatku będą miały bardzo ładną cerę. jeśli żylaki nie są rozległe. a sam wywar z nasion kapusty tępi robaki. Kompres zmieniaj co 4 godziny w pierwszym dniu. K i U. wapnia. Kąpiel dla urody w ciepłej wodzie z dodatkiem zmiksowanej główki kapusty. leciutko też wklepujemy w ręce. na lnianym. oparzeń i egzem. witaminy C. Sok z kiszonej kapusty wzmocni Twój organizm. Zachowa ono gładkość i jędrność do późnych lat. znana od 4 tyś. jak kilogramy będą ubywać. Zmieszany z wywarem jej nasion jest dobrym lekarstwem na bezsenność. ale tylko dlatego. Kapusta zabija gronkowce złociste i inne bakterie. Ogranicz spożywanie potraw z wieprzowiny oraz wszelkich ciast. wychyl szklaneczkę soku z kapusty z miodem. Sok ze świeżej kapusty goi nieżyt. Możemy wrócić do ziół na kolejny cykl. przestali – z braku świeżego jedzenia i warzyw – padać niczym muchy na szkorbut i zatrucia pokarmowe. Natomiast w przypadku stłuczenia i uszkodzenia skóry nałóż kompres z liści kapusty rozgniecionych i nasączonych olejem arachidowym. Zmieszaj w tym celu l szklankę tego soku. lat.

Dobrze wpływa na system nerwowy jelit. Następnie skrop oliwką z kukurydzy tłoczoną na zimno. wzdęciach. Kiszki i żywot wszystek posila. a także apiol i glikozydy. albowiem szlamowatości flegmiste rozprawuje i wywodzi z moczem. Także w przypadku trudnych porodów podawano rodzącym warzoną w wielkiej tajemnicy miksturę z pietruszki i octu winnego. olejki lotne. bez cukru! Poza tym uzupełniaj potas w naturalnej postaci w pożywieniu (np. Świeżą natkę możemy mieć także przez cały rok. Podaję kilka przepisów w najbardziej typowych schorzeniach. albo mieni czas. pęcherza i macicy. bez którego nie może obejść się żadna zupa czy sałatka jarzynowa. Nie wszyscy jednak wiedzą. równomierne kurczenie się mięśni krótkich. terpeny. jedz dużo pomidorów). Ma wszechstronne i szerokie zastosowanie. Umyj twarz. wsze kluby wprawuje – jest ratunkiem”. przetrzyj oliwką z oliwek.in. kamicy. Maseczka z kiszonej kapusty – drobno posiekaj kiszoną kapustę. Każda gospodyni starająca się racjonalnie odżywiać swoją rodzinę wie. Syreniusz tak pisał o niej w swoim zielniku: „Pietruszka w potrawach użyteczna. Maseczkę polecam dla cery tłustej z krostami. olej tłusty. Twoja cera będzie delikatna i matowa. Pietruszka nie tylko do zupy Pietruszka to nie tylko popularne warzywo. tak surowa. Rano w chore miejsca leciutko wklep – od dołu ku górze – maść z arniki. jak zdrowa jest natka tej rośliny. jako warzona. Przede wszystkim silnie działa moczopędnie. którym przyrodzone ich czyszczenie miesięczne jest zatrzymane albo niedostateczne. żeby zmiękły. Właściwości lecznicze ma świeży i suszony korzeń pietruszki. ale jej stosowanie daje również dobre efekty lecznicze przy chorobach układu pokarmowego. jej liście. Dziś także z powodzeniem pietruszka stosowana jest jako lek ziołowy w wielu schorzeniach. wywołując m. Podawano go w małych ilościach przy zatrzymaniu miesiączki u kobiet po czterdziestce. W medycynie ludowej często stosowana była przy kobiecych dolegliwościach.Trzy warstwy liści przeprasuj przez płótno gorącym żelazkiem. duże ilości soli mineralnych oraz witamin (zwłaszcza C). Przez okres kuracji pij na noc 7 kropli wyciągu z kasztanowca z odrobiną wody. Korzenie wykopane jesienią i przechowywane w piasku zachowują przez całą zimę właściwości odżywcze i lecznice. puchlinie wodnej. nałóż na sterylną gazę z otworami na oczy. Pietruszka zawiera szczawiany wapnia. a także nasiona. które mogą być leczone pietruszką. Kompresy z liści kapusty na kark i głowę w czasie prac żniwnych chronią przed porażeniem słonecznym i usuwają bóle głowy z przemęczenia. że pietruszka ma właściwości lecznicze. 73 . Pietruszkę znano i stosowano jako uzdrawiające zioło już od wieków. a następnie połóż na nią maseczkę na kwadrans. Dziecko rodziło się wówczas szybko i bez komplikacji. Uwaga! Nie wolno miejsc z żylakami nigdy masować i rozcierać. wystarczy zasadzić kilka korzeni w doniczce i trzymać je w mieszkaniu. Białogłowom. Obłóż nimi chore miejsce i lekko owiń bandażem na noc. Pietruszka rośnie pod błogosławionym wpływem Wenus i być może dlatego roślina ta ma tak silne i dobroczynne działanie na organizm człowieka. Glisty w żywocie morzy i wywodzi. Z nasion pietruszki nasze babki-zielarki tłoczyły olej na zimno. tylko delikatnie oklepywać.

od 20 – 50 g (nie więcej). 20 g przytulii. Długotrwały męczący kaszel po przeziębieniach – 200 g świeżego. 25 g widłaka goździstego. przecedzamy.Kamienie pęcherza moczowego – l łyżkę korzenia pietruszki. przecedzić. I w takich wypadkach pomoże nam pietruszka: zgnieść świeże liście pietruszki. odcedzić. rano i wieczorem. pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 (do 14 dni). l łyżkę ziela lukrecji zalać 2 szklankami wrzątku. Kolka jelitowa – l łyżka korzenia pietruszki i 20 g kozieradki zagotować krótko w 1. Zapalenie pęcherza – dużą łyżkę wysuszonych liści pietruszki zalewamy 2 szklankami wrzątku. pić raz dziennie przed snem. Pić wywar na noc (1/2 szklanki) przez 9 dni. Ból stawów biodrowych – 50 g nasion pietruszki zagotować krótko w 150 g białego wina. Przecedzić i pić 2 razy dziennie l szklankę rano o 6. Wzdęcia i lekkie obrzmienie wątroby – 10 g zmielonych nasion pietruszki zalać 100 g gorącej oliwki. dodać l łyżkę syropu z hyzopu. ukąszenia niektórych mogą być bardzo nieprzyjemne. 20 g dziurawca. gotować w 2 litrach wody około l godz. Zioła wymieszać i 2 czubate łyżki ziół zalać 2 szklankami wrzątku. l łyżkę korzenia fiołka trójbarwnego. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. na bardzo wolnym ogniu. przykładać w miejsce ukąszenia. dodać kilka kropel z soku cytryny. jeszcze przez chwilę pogotować. odstawić pod przykryciem na 15 – 20 minut. Bóle stawów – identycznie sporządzoną miksturę z nasion pietruszki i oliwki wcieramy w bolące miejsca na noc. 30 g strączyn fasoli. na wolnym ogniu. pić 1/4 szklanki 2 razy dziennie. a ból i opuchlizna szybko ustąpią. które mają po zimie zmęczoną i ziemistą cerę zastosować kurację mieszanką ziołową z pietruszką.5 l wody. po 20 minutach robić kompresy na bolące obrzmiałe miejsce. Kamica nerkowa – 25 g nasion pietruszki. dodać l łyżkę bylicy. Pokroić 3 duże korzenie pietruszki. Wraz z wiosną pojawiają się owady. dodać 3 łyżki miodu. wieczorem o 17. pijemy ciepły napar 2 razy dziennie o 7 i 17 do dwóch tygodni. 30 g rdestu ptasiego. Dlatego radziłabym Paniom. l łyżkę marzanny. odstawić na 20 minut do naciągnięcia. przemywać twarz 2 razy dziennie. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem od l do 2 szklanek. Wywar z pietruszki usuwa także piegi – korzeń pietruszki zalać 1/2 l wody i gotować kilkanaście minut. 74 . drobno pokrojonego korzenia pietruszki gotować w 1 l wody przez około 1 godz. Pietruszka działa także na nasz organizm wzmacniająco i oczyszczająco. l łyżkę macierzanki.

cukier. Woźnica używał do popędzania koni gałązki bzu zamiast bicza. Wszyscy znamy mocno pachnące. kaszel. Bez stosuje się szczególnie w kuracjach wiosennych w celu oczyszczenia krwi i całego organizmu. reumatyzm. w Polsce jeszcze dziś w niektórych regionach uchyla wieśniak kapelusza mijając krzew bzu. Już wielki Hipokrates polecał wywar z bzu czarnego. Stolarz. W zapaleniach gardła i chrypce lub chorych migdałach herbata z kwiatów bzu szybko usuwa chorobę. obniża wysokie ciśnienie krwi. na 1/2 szklanki wrzątku dodajemy 3 – 4 małe gałązki bzu. korę i korzenie – jesienią lub w marcu. olejek eteryczny. aby wziąć nią miarę ze zmarłego. a jeżeli z różnych względów było konieczne obcięcie gałęzi. garbnik. w owocach – olejek eteryczny. żywica. to ojciec rodziny. natomiast świeże liście bzu roztarte i przyłożone na miejsce oparzone pokrzywą znoszą ból i bąble (po75 . Starzy Germanowie i Celtowie zaliczali to drzewo do świętych drzew. kwas winny. do której należało drzewo. W tym celu pije się przez miesiąc codziennie rano na czczo. Dzieciom takiej mikstury nie podajemy. korzeni i kwiatu jako najlepszy środek przeciwko puchlinie wodnej. gorączkę. bezsenność. które rośnie w całej Europie. a na grobie sadzili młode krzewy bzu. Składniki: w kwiatach. samburzyca. czerwiec. katar. wysokie drzewo. Kwiatu bzu czarnego dziś używa się jako środka napotnego. szedł z modlitwą w milczeniu do krzewu i obcinał gałąź. chrypkę. Kaplice i kościoły obsadzano bzem. Zbiera się w maju i czerwcu. który miał sporządzić trumnę. liście w czasie kwitnienia. padał przed nim na kolana i prosił o przebaczenie. godzinę przed śniadaniem l szklankę herbaty z 6 – 8 świeżo pokrojonych liści bzu zagotowanych bardzo krótko w wodzie. oczyszcza krew. Leczy choroby pochodzące z przeziębienia. Z tej to przyczyny w medycynie bez zajmował bardzo ważne miejsce. różę. Gdy boli nas głowa (migreny). zapalenie gardła i migdałów.Drzewa Czarny bez Kwitnie: maj. słaby słuch. U starych Prusaków nie wolno było ścinać ani zranić bzu dla jego świętości. używali oni bzu czarnego przy grzebaniu swoich bliskich zmarłych. Według starożytnych ludów opiekunką bzu była bogini Holde a po przyjęciu chrześcijaństwa zamiast bogini Holde postawiono Pannę Marię. Kwiat bzu gotowany i świeży w serwatce szybko likwiduje opuchliznę z kostek u nóg. pozostali kładli zmarłemu na twarz liście lub kwiaty bzu. czerwonym lub octem i położyć na czoło i skronie na 15 min. ponoć miał siłę odpędzania piorunów. ażeby zmarłym błogosławił Pan. Przy słabym słuchu możemy 2 x dziennie zakrapiać do uszu ciepły wywar ze świeżych lub suszonych liści bzu. kwas walerianowy. należy świeży kwiat bzu skropić winem gronowym.

Potem należy zalepić go ziemią. Przecedzamy. Maść brzozowa leczy takie choroby skórne jak: świerzb. Wywar z kory brzozowej stosowany do ciepłych okładów leczy wrzody. Na pół szklanki wody bierzemy jedną łyżkę nalewki. zwany „brzozówką”. pijemy przez 14 dni 2 razy dziennie szklankę herbatki przed posiłkiem. Aby efekt leczniczy był silniejszy. Brzoza emanuje dobrą dla człowieka energią. Gotową miksturę wcieramy wieczorem w skórę głowy. Lud wiejski na kresach wschodnich do dziś każdej wiosny przyrządza sok. Mikstura ta leczy przeziębienie. przy czym co trzeci dzień należy liście wymieniać na świeże. liściach i korze. Dobrze jest zebrać sok brzozy wczesną wiosną. Liście możemy również rozsypać pod prześcieradłem. Moc lecznicza zawarta jest zarówno w soku. chorą osobę można całą owinąć prześcieradłem wypełnionym liśćmi brzozy. Powszechnie znane są właściwości lecznicze wiosennych liści brzozowych. gipsem lub cementem. Nakłuwamy pień drzewa na dość dużej wysokości. W tym celu 200 g liści i pączków zalewamy litrem czystej wódki i odstawiamy w ciepłe miejsce na 14 dni. Sen staje się wtedy głębszy i spokojniejszy. Po dodaniu rodzynek i drożdży bywa on przechowywany przez parę miesięcy w dobrze zakorkowanych butelkach. regeneruje się cały organizm. Dla zapachu możemy dodać 10 g korzenia tataraku.dobnie w przypadku ukąszenia przez pszczołę lub komara). a poniżej otworu przywiązujemy. Świeży sok pijemy kilka razy dziennie przez 14 dni. W medycynie ludowej ze świeżych lepkich pączków brzozy przyrządzano maść. 76 . Do zbierania soku wybieramy brzozy co najmniej 12-letnie. Brzoza pospolita Trudno byłoby znaleźć inne drzewo tak bardzo związane z polskim pejzażem jak brzoza – wielka Pani naszych lasów. Pączki ucierano ze świeżym smalcem i przechowywano w chłodnym miejscu. Zebrane jesienią jagody i przygotowane jako konfitura leczą anemię i zaparcia. Brzoza posiada ogromne właściwości uzdrawiające. aby drzewo nie chorowało. Są one doskonałym lekarstwem na bóle reumatyczne. Liście gotowane w mleku i przyłożone na obrzęki lub guzy hemoroidalne także mają właściwości lecznicze. Ja każdej wiosny wracam do kuracji brzozowej i odczuwam ogromną poprawę samopoczucia. Po dwóch tygodniach kuracji nasze stopy będą zdrowe. Dlatego psychotronicy radzą. jakieś naczynie. Przy chorobach reumatycznych polecana jest herbata z wysuszonych pączków brzozy. jak i pączkach kwiatów. Kiedy poczujemy. ustają bóle reumatyczne. dolegliwości żołądka i szkorbut. Z młodych pączków i liści majowych zmieszanych w równych proporcjach przyrządzamy nalewkę. Niebieską opiekunką brzozy jest Wenus – bogini błękitu i miłości. 100 g brzozy i 100 g pokrzywy zalewamy 1 l czystej wódki i przez 28 dni trzymamy w nasłonecznionym miejscu. aby po zimie oczyścić organizm z toksyn i złogów. że wracają nam siły i chęć do życia – podziękujmy drzewu za to. Pijemy dwa razy dziennie przez 9 do 14 dni. Nalewki nie wolno podawać dzieciom do lat 7. oczyszczają krew i likwidują złogi w organizmie. Świeżo zerwanymi majowymi liśćmi napełniamy bawełniane skarpety i zakładamy je na noc. Na wypadanie włosów należy zrobić nalewkę z pączków brzozy i świeżej pokrzywy wraz z korzeniem. 50 g suszu zalewamy pól litrem wody i gotujemy pod przykryciem 15 minut. egzemę i liszaje suche. W czasie tej kuracji należy przestrzegać diety lekkostrawnej. Z jednego otworu można pobierać sok najwyżej przez 2 – 3 dni. aby w chwilach smutku i przygnębienia objąć brzozę i przytulić się do jej białego pnia.

Znam przypadki wyleczenia bardzo poważnie chorych. którym leczy się choroby skórne. W naszej kulturze i nie tylko w naszej dąb symbolizował waleczność i jasność umysłu. Dawni przywódcy rozsiadali się pod konarami dębu. 77 . żołędzie w jesieni w czasie opadania. Lecznicze właściwości ma kora dębowa. aby podjąć ważne decyzje dotyczące wojen i układów między narodami. Następnie uzupełniamy wywar jednym litrem wody i przecedzamy. dzisiaj trochę zapomniany chcę przywrócić do łask i podam bardzo dużo recept. Jeśli będziecie wytrwali. wówczas jego życie jest dopełnione. posadzić dąb i spłodzić syna.5 tony tlenu. że „dorosły” dąb w ciągu roku pobiera z atmosfery około 6 ton dwutlenku węgla. Można z niej sporządzić wywar. Dawniej spełniał nasz dąb rolę lekarza w wielu chorobach. Natomiast w chorobach odbytu trzeba przez dłuższy czas stosować nasiadówki – zawsze wieczorem. Uczeni obliczyli. trzeba przygotować mieszankę ziół o poniższym składzie: Kora dębu 100 g Rumianek 50 g Kozieradki 10 g Taką porcję mieszanki gotować w 2 1 wody około 20 minut. a także hemoroidy i choroby kobiece. Pod rozłożystą koroną dębową siadywano do narad wojennych i pokojowych pertraktacji. Wywar z kory jest stosowany przy uporczywych upławach z dobrym skutkiem. l łyżkę ziół gotować w 1/2 l wody około 5 – 6 minut i przeprowadzić płukanie wieczorem przynajmniej przez 14 dni. Płukanka dla kobiet przy upławach: Kora dębu 100 g Rdest ptasi 20 g Pokrzywa 10 g Rumianek 20 g Kwiat nagietka 10 g Zioła wymieszać. płukanek gardła i jamy ustnej oraz nasiadówek. Korę drobno pokruszyć i suszyć w przewiewnym pomieszczeniu. że mężczyzna powinien wybudować dom. Aby zrobić nasiadówkę. Tam również odbywały się sądy. obrzęki. W dawnej Polsce mawiano. W litrze wody gotujemy przez 10 minut suszoną korę dębu i suszony kwiat rumianku w proporcji 1:1. co jest następstwem dotlenienia się organizmu. a potem poprzez swoje liście oddaje z powrotem 4. Dziś wiemy. łatwo odstaje kora od drzewa. które pomogą Wam w odzyskaniu zdrowia. natomiast korę zbiera się z 2 – 5-letnich gałązek tylko na wiosnę.Dąb Jest on w wielu cywilizacjach drzewem magicznym symbolem siły i odporności. Kwitnie od kwietnia do maja równocześnie z ukazywaniem się liści. leczenie będzie skuteczne. Ludzie zawsze lubili przebywać w pobliżu dębów. potem dodać do czystego wywaru 1 l gorącego mleka i robić nasiadówkę zawsze przed snem. można dodatkowo robić nasiadówkę. Instynktownie czuli dobre oddziaływanie tych drzew – przypływ życiowej energii. Upławy białe: Kora dębu 100 g Kwiat tarniny 50 g Rumianek 20 g Lawenda 10 g Krwawnik 10 g Stosować jak wyżej. że promieniowanie dębu uaktywnia naczynia limfatyczne i krążenie krwi. Utarte na proszek żołędzie możemy zażywać 2 x dziennie na czubku noża lub malutką łyżeczkę popijając mlekiem przy wszelkich schorzeniach dróg moczowych. Wywar z kory dębu wykorzystywany jest do okładów. Wszyscy znamy historię dębu „Bartek”.

Wieczorem natomiast proszę zrobić herbatę z l łyżki proszku i wypić przed snem. która przetrwała do naszych czasów od kilku stuleci. żywicę. którzy mają problemy z sercem i są nerwowi. ale są znerwicowani jest mikstura wieloowocowa: Owoc głogu 100 g Owoc dzikiej róży 50 g Owoc jarzębiny 100 g Owoce zmielić na proszek. która powinna trwać ok. obrzmienie śledziony. 78 . jedną łyżkę proszku utrzeć z l łyżką miodu i zażywać przed śniadaniem. czerwień dębową. jak wielką silę leczenia posiada nasz dąb. które chcą mieć przez okrągły rok śniadą cerę całego ciała. fosforan. aby wrócić całkowicie do zdrowia. pektynę. owoce są kuliste i bardzo cierpkie. puchlinę wodną. Herbatę z kory i liści stosuje się w przewlekłych biegunkach. natomiast na ospałą pamięć produkowano wino głogowe. ponieważ owoce głogu zawierają dużo witaminy C. wypijano mocny napar przez 14 dni z kwiatu głogu rano i wieczorem. gumę.Panie. że istnieje dwieście gatunków głogu. 20 minut. Napar przechowywać w szklanych słojach. wrzody żołądka. tłuszcz woskowaty. Dziś mamy w aptekach przeróżne mikstury głogowe przeciw zaburzeniom sercowym. Do dziś nie wiadomo ile istnieje gatunków głogu – w Ameryce Północnej istnieje ponad tysiąc odmian. Przedawkowanie ich może podrażnić przewód pokarmowy i wywołać bolesne skurcze jelit. bóle wątroby. ale botanicy po długich badaniach dowiedli. Taka herbata tonizowała ciśnienie krwi. Polecam wszystkim. Bardzo dobrą miksturą dla wszystkich. Głóg Jest to drzewo z rodziny różowatych. dzieci w postaci proszku. następnie dodajemy do kąpieli. gumę. powinny kąpać się raz w tygodniu przez dłuższy czas w kąpieli z kory dębu. W naszym kraju rośnie zaledwie około sześciu gatunków. gdy podam. dębiankowy. nadmierną potliwość stóp. Taką kurację prowadzimy przez 14 – 21 dni. 20 g Rumianek 50 g Lawenda 100 g Kwiat lipy 50 g Jest to mieszanka na jedną kąpiel. żołędzie zawierają kwas dębiankowy. jakie choroby leczyły nasze babcie – biegunka. dodać 10 g liści i gotować przez 5 – 6 minut z 1/2 l wody i pić ciepły wywar przez kilka dni 3 x dziennie niecałą szklankę. W tym celu trzeba zrobić mieszankę z: Kory dębu 200 g Liście orzecha włosk. którzy cierpią nie tylko z powodu bólu wątroby. że najlepiej będzie. Kora zawiera: kwas garbnikowy. mieszankę. Myślę. Od bardzo dawna stosowano liście. wówczas trzeba sproszkować 5 g kory. Stosowano z dobrym skutkiem w leczeniu chorób uszu (szum w uchu). bardzo często ma różyczkowate białe i różowe kwiaty. cukier. które było w każdym gospodarstwie domowym. Jest bardzo skuteczna. Trzeba jednak uważać bardzo przy zażywaniu wewnętrznie preparatów z dębu. zapalenie gardła. kwiaty i owoce w medycynie ludowej. Proszę zobaczyć. a zatem nasz dąb ma ogromne działanie lecznicze. krwotoki żołądka. Mieszankę gotujemy w 4 l wody około 20 – 30 minut. Kwitnie w maju. skrobię.

oczywiście ciepłe. Otóż w dawnej Polsce w dniu świętego Błażeja. Tyle o ludziach jabłoniach. W Biskupinie znaleziono ślady jabłoni. drugą szklankę przed snem. Zioła możemy pić 28 dni. medycy ludowi również bardzo często sięgali po czerwone jabłuszko. otóż jabłoń była uprawiana już w okresie neolitu. aby podać ludziom i zwierzętom przeciw wszystkim chorobom. nie lubią natomiast problemów. dlaczego wybrano czas zimowy dla jabłoni. B. a może nie wszyscy. do końca swoich dni. życzliwe dla całego świata. może tylko wspomnę o przekazach najstarszych. Jeśli ktoś zechce zioła pić dłużej. a niegdyś wracający z Ziemi Świętej pątnicy przywozili ze sobą święte jabłka z jabłoni. poeci. pod którą rzekomo pracował sam Józef. Wypędził ich Pan Bóg z raju i tak do dzisiaj jesteśmy skazani na pracę i podziwianie bez dotyku rzeczy tajemnych. otóż jabłko było dla nich owocem szczęścia i miłości. przykryć i zostawić do rana. Owoce są bogate w fosforan żelaza – nośnik tlenu. a jest to patron od bólu gardła. że Ewa zerwała kuszona zakazany owoc i otworzyły im się oczy i odtąd człowiek został ukarany za swój występek karą ciężkiej ziemskiej pracy. aby osiągnąć zamierzone cele. o biblijnym drzewie – jabłoni. posiadają czułą duszę i często są wędrownikami. ale nie tyko bogowie posługiwali się jabłkiem. że dotyczy to osób urodzonych zimą. witaminy C. Wiemy o tym. patron rodziny. Kwiaty jabłoni są cudownym lekiem: herbata z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem przywraca zdrowie i obniża ciśnienie. Były czasy. Było to drzewo dobra i zła ze złotymi jabłkami dla naszych praprzodków Adama i Ewy. Ale dość już historii o jabłku i jabłoni. że organiści w workach roznosili święcone jabłka po wsiach. W snach zobaczyć piękne jabłko – to sen proroczy i spełnienie pragnień dla młodych dam. rozdające wszystkie swoje dobra i bardzo lubiące podróże i miłostki. bo jest karmicielką i lekarzem naszego ciała i duszy. przerwa 9 dni i możemy powtórzyć cykl 28 dni. a współcześni astrologowie opracowali horoskop dla ludzi urodzonych pod jabłonią – nie wiem. szczególnie stanu wolnego. Jest to drzewo karmiące każdego człowieka i wszelkie stworzenie na ziemi. O wielkiej roli jabłka w medycynie ludowej świadczą stare zapisy w książkach medycznych. aby 28 dniach robić przerwę 9 dni. ale dla ciekawości powiem. a więc jabłoń jest typowo polskim drzewem. święcono jabłka w kościołach. Inaczej traktowali owoc zakazany Grecy na Olimpie. Jabłoń Dzisiejsza młodzież zapewne pamięta. 3 lutego. Otóż wróżbici. bywają wśród nich literaci i muzycy. 79 . proszę przestrzegać zasady. Urodzeni pod letnią jabłonią (24 czerwiec – l lipiec) są jeszcze bardziej rozumni i prostoduszni. a dla Indian jabłoń to symbol honoru. Szanują ją. Otóż są to bardzo lubiane osoby. rano przed śniadaniem wypić l szklankę ziół. rośnie oczywiście prawie na całej kuli ziemskiej.Owoc głogu 100 g Kwiat głogu 50 g Liść głogu 20 g Korzeń lubczyku 70 g Kwiat wrzosu2 0g Kwiat róży dzikiej 30 g Kwiat krwawnika 10 g Serdecznik 30 g Szałwia 20 g Zioła dokładnie wymieszać i l łyżkę stołową ziół zalać dwoma szklankami wrzątku. którą Stwórca-Pan ustawił w samym środku ogrodu rajskiego.

gumę. pieczone jabłka podajemy chorym przy anginie i otyłości. wosk. ale stanowczo odradzam podejmowanie takich prób. aż dojdziemy do jednej i na tym kurację zakończymy. Wypijamy raz dziennie 250 g. Jagody jałowca możemy wykorzystać przy leczeniu chorób żołądka. a wówczas będzie doskonałym lekiem. aby zjeść rano – odnawia florę bakteryjną przewodu pokarmowego. a każdego dnia następnego o l więcej. Aby je przyrządzić. przechowujemy w szklanych naczyniach. wątroby. Wierzono. czyli szklankę wina rozcieńczonego z wodą źródlaną 1:1. szczególnie polecam taką herbatę z odrobiną miodu jesienią i zimą. W dawnych czasach podczas epidemii chorób zakaźnych okadzano domy dymem z jałowca. choć niektóre mieszanki można sporządzać z igiełek i korzeni. że mocny wywar z owoców jałowca sprowadza jasnowidzenie. działają moczopędnie. Natomiast we Francji utarte lub pokrojone jabłko pozostawia się na noc. i cały organizm. Krzew. wówczas kolejnego dnia zmniejszamy o l jagodę. żywicę. zjedzone w nocy pomaga w zasypianiu. fosforan magnezu – budulec mięśni i fosforan sodu. regulują proces trawienia. Utarte jabłko podajemy przy biegunce u dzieci i dorosłych. Stąd wywodzi się zwyczaj wtykania gałązek jałowca za ramy drzwi i okien. Natomiast utarte jabłka z odrobiną soku ze świeżych ogórków i soku ogórecznika idealnie oczyszczają nerki. potas i wapń. Starą i wypróbowaną receptą na choroby płuc i suchoty jest wino jałowcowe. a właściwie drzewo jałowca rośnie na bardzo piaszczystej glebie. jelit. Jałowiec Jałowiec ma aż dwóch potężnych opiekunów – Marsa i Słońce. jest kuracja z jagód jałowca. W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim owoc – jagody. W pierwszym dniu kuracji należy przeżuć 4 jagody. pęcherz. radzę. Tym. Wypijamy dwa razy dziennie l filiżankę naparu przez 6 tygodni. który wzmacnia siły obronne naszego organizmu. Jagody zawierają olejki eteryczne. nerek. którzy produkują wino jabłkowe. Kneippa. W medycynie ludowej jałowiec był zawsze ceniony jako posiadający moc chronienia przed czarami. aby chroniły domowników przed pociskami złych myśli. a Słońce energię. Jałowiec ma bardzo silne działanie antyseptyczne i dym z palonych gałązek rzeczywiście doskonale oczyszcza powietrze. Bardzo starym przepisem na słabą pracę żołądka polecanym także przez znanego ks. Oczywiście oczyszczają krew. ma doskonały wpływ na pracę jelit. Gdybyśmy mogli zdobyć miód z jabłoni. należy rozgnieść 3/4 kg świeżych owoców i gotować w 3/4 1 czerwonego wina wytrawnego z dodatkiem l szklanki wody przez 30 minut. Taka kuracja wzmacnia odporność całego organizmu. Taka kuracja jest zalecana w leczeniu antybiotykami i przywraca równowagę jelitom. chroni nasz organizm przed zapaleniem gardła i kaszlem. Chorym na reumatyzm polecam herbatę z wysuszonych skórek z dodatkiem liści malinowych 1:1. Wojowniczy Mars daje temu przedziwnemu drzewu siłę niezbędną do zwalczania chorób. aby leżakowało przynajmniej 2 – 4 lata. aż dojdziemy do 15 sztuk. że teraz każdy z nas spojrzy jeszcze bardziej łaskawym okiem na cudowną dla nas towarzyszkę życia – jabłonkę. aby przepędzić zarazę. jest to miód najzdrowszy ze wszystkich miodów – polecany dla chorych na astmę. Odwar z owoców jest polecany jako znakomity środek na świerzb i inne choroby skórne. 80 . Myślę. fosforan potasu – budulec nerwów i mózgu.B2. Jagody zbieramy późną jesienią.

a także leków witaminowych. puchlinie wodnej. następnie gotować pod przykryciem 3 – 5 minut i przez 21 dni wypijać rano i wieczorem jedną szklankę wywaru. wytrawnym winem – doskonałe na kolkę nerkową. Kontynuujemy leczenie aż do skutku. Jest to roślina wyjątkowo dekoracyjna dzięki długim rozczapierzonym liściom i kulistym czerwonym owocom. Ludność wiejska chętnie sadzi jarzębinę przy domach i na przedpolach często w towarzystwie czeremchy. Dla przemysłu spożywczego owoce jarzębiny stanowią surowiec do produkcji marmolad i znanej wódki gatunkowej – jarzębiaku. wątroby. Nie połykamy od razu. Garść świeżych owoców zgnieść i zalać 1 l spirytusu lub czerwonym winem. dodać niewielką ilość cukru do smaku. Po tej jarzębinowej kuracji na pewno pozbędziemy się chrypki i odzyskamy głos. Wino lub nalewka powinna przed użyciem być rozcieńczona z wodą 1:1. W czasie kuracji nie wolno jeść kwaśnych potraw i jarzyn. Przed zażyciem powidła możemy rozprowadzić czerwonym. Obcując często z jarzębiną wyraźniej uświadamiamy sobie nasze cele i obowiązki życiowe. W szklanym naczyniu nalewkę wystawić na słoneczne okno na 14 dni. Potem przecedzić przez gęste sito. Jest wiosna. przez 4 tygodnie. Szerokie zastosowanie ma także nalewka lub wino jałowcowe. Starajmy się przebywać jak najwięcej w pobliżu drzew i korzystać z ich dobroczynnego oddziaływania. ale ssiemy powoli. Należy często potrząsać naszą nalewką.Następnie wywar przelać przez sito i zażywać 2 x dziennie 1/2 szklanki ciepłego wina rano i wieczorem. należy zrobić wywar z: 100 g jałowca 100 g kwiatu lipy 50 g macierzanki. Zioła wymieszać i l łyżką ziół wsypać do 1/2 l gotującej wody. Nie podajemy dzieciom. Jarzębina Może być drzewem lub krzewem. Należy zerwać dojrzałe grona jarzębiny i na 48 godzin włożyć do zamrażalnika. Wymieszać. tak uzyskany ekstrakt z zielonym płynem gotować jeszcze raz na małym płomieniu aż do gęstości syropu. a każdorazowo odlewamy 50 g mikstury. wsypać do naczynia. powietrze staje się coraz cieplejsze. Po wyjęciu przelać owoce wrzątkiem i zmielić w maszynce. l łyżeczkę miksturki zażywamy 2 razy dziennie przed śniadaniem i po kolacji. Do l kg musu jarzębinowego dodać l kg miodu spadziowego. Energia biopola tego drzewa rozjaśnia umysł i dodaje nam siły woli. wzdęciach niewiadomego pochodzenia. Zażywamy przy chorobach żołądka. a drzewa zaczynają kwitnąć. aby nie uszkodzić pestek. Po tym okresie nie zlewamy nalewki. Kwiaty i owoce jarzębiny wykorzystywane są do sporządzania naturalnych leków pomocnych w schorzeniach wątroby i gardła. 81 . lepiej znosimy przeciwności losu i podobno łatwiej pozbywamy się nałogów. a resztę mocno wycisnąć. Powidła jałowcowe Dojrzałe owoce zmiażdżyć tak. Aby pomóc zmęczonym nerkom. zalać wodą zimną (do przykrycia owoców) i gotować około 30 min.

które nań czyhają. Obecnie rozwidloną rózgą radiesteci poszukują ujęć wodnych na studnię. Orzech laskowy jest owocem mądrości. Była to ofiara dla bogów. a krowy były mleczne i chronione. wysuszone i sproszkowane. Natomiast wielki uczony Władysław Szafer powiada. prezentowanym turystom europejskim. a na przełomie XVIII nazywano gałąź leszczynową „laską Jakuba” albo „rózgą Arona” – starszego brata Mojżesza. wapń i białko. aby w drodze do Pana mógł przekupić złe moce. Przekazy biblijne mówią. Polecam orzechy laskowe wszystkim. a rano wypić należy przed śniadaniem l szklankę herbaty. Natomiast wiosną wypędzając pod długiej zimie bydło na pastwiska po raz pierwszy błogosławili rózgę leszczynową. W starożytności była uprawiana jako krzew owocowy. zasłynął on bowiem z dokonania cudu – laską leszczynową odnalazł na pustyni wodę. Młode pędy jednoroczne. Natomiast rózgą leszczynową posługiwali się i posługują się nadal radiesteci. już wówczas łączono roślinę z mądrością bogini Diany. wieczorem drugą przez 14 dni. Bardzo wielu cyrkowców wykorzystuje orzeszki do sztuczek. aby odpędzić złe moce i zasiać pokój i szczęście wokół gospodarstwa. Jest to drzewo niegdyś uznawane za święte przez Greków i Celtów. że leszczyna rosła na naszych ziemiach już 10 000 lat przed naszą erą. zróbmy herbatę z leszczyny. zażywamy kładąc na czubek noża i wypijamy szklankę ciepłej wody na czczo przy zatruciach pokarmowych. Otóż rośnie tam leszczyna. są one doskonałym lekiem dla cukrzyków i osłabionych uczących się dzieci. aby nabrało sił. na Kaukazie i Krymie. Leszczyna od prawieków jest drzewem Słońca. Przetrwała okres zlodowacenia z innymi drzewami. Jeszcze dziś w niektórych wsiach rodzina wsypuje pod głowę zmarłego orzechy. którzy mają problemy z pamięcią i nerkami. a gdy po dwóch miesiącach oprzędzie się przędzą. Jeżeli mamy problemy z nerkami i zatruciem krwi lekami. 82 . jeśli je położymy na ciepłym miejscu lub na ciepłej dłoni. W czasie kuracji możemy jeść po kilkanaście orzechów dziennie. a orzechy z niej zebrane potrafią przez dwa miesiące podskakiwać. Celtowie mity o świętej leszczynie przekazali swoim potomkom: należy do każdej nowej studni i napotkanego jeziora wrzucić orzech na dobre życie i szczęście. przycicha na kolejne cztery miesiące i wreszcie przegryzając skorupę wyfruwa ładny motyl. magnez działa przeciwnowotworowo. Wczesną wiosną zerwane pączki liści i kwiatów. Opierając się o ścianki orzecha powoduje podskakiwanie.Leszczyna pospolita Występuje w całej Europie. Wczesną wiosną kwitnące gałązki zatykali w mieszkaniach. potas wspomagający trawienie. aby mogli mieć pokarmy. że leszczynę stworzył Pan Bóg dla biskupów. Dzieje się tak dlatego. wysuszone w cieniu służą późną jesienią naszemu zdrowiu. dlatego nasi praojcowie otaczali to drzewo szczególnym kultem religijnym. siły życia i nieśmiertelności danej przez jedną z najpiękniejszych gwiazd – Słońce. że w czasie kwitnienia jajeczko owada bywa złożone w zalążku kwiatu i gąsienica rośnie wraz z owocem do dwóch miesięcy. Kult ten był przed wojną praktykowany w Lubelskiem i Szczecińskiem. Owoce zawierają dużo żelaza. Osiąga wysokość do 5 m. Jako ciekawostkę opowiem o skaczących orzechach z Meksyku. l łyżeczkę zalewamy 2 szklankami wrzątku i przykrywamy na noc. fosfor odżywiający mózg. nie lubi gleby jałowej i podmokłej. w naszych czasach posiadamy około 300 gatunków leszczyny bardzo popularnej w Polsce i na świecie. Kurację można powtórzyć.

a następnie gotujemy w czerwonym wytrawnym winie. Bierzemy odrobinę proszku węglowego. należy ją pić przez 3 tygodnie. Herbatki lipowe są znanym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym. Nie tylko więc kwiat lipowy ma lecznicze właściwości. Aby uzyskać większy efekt leczniczy. Picie naparu lipowego z dodatkiem miodu lipowego zalecane jest przy wszelkich nieżytach i chorobach gośćcowych. Lipa rzeczywiście trwale wpisana jest w polski pejzaż. co nad sławnym Janem Cień rozstrzelony zbierała pod siebie. pod którą tak miło wypoczywać w upalny dzień. Lipa oczyszcza zaflegmione płuca i nerki. Kwiaty lipowe zagotowane leczą puchlinę wodną i wzmacniają żołądek. Tak pięknie pisał o lipie Juliusz Słowacki wspominając utraconą ojczyznę.Lipa Lubiłem lipę. Taką kurację dobrze jest przeprowadzić na wiosnę. i w rok miodu obdarzała dzbanem Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie. Pić rano i wieczorem ciepły napar z odrobiną miodu lipowego i pozostać przez dwa. Spróbujmy czasami przytulić się do lipy. na centralnym placu każdej osady. Aby szybko zlikwidować katar i kaszel. 83 . Mikstura ta leczy anemię. szpaków narzekaniem. Po dłuższym okresie picia takiego wywaru z dodatkiem miodu jałowcowego poprawi się samopoczucie wskutek oczyszczenia krwi. zażywamy rano i wieczorem przed posiłkami popijając ciepłą wodą. Sadzono ją koło każdego domu. a rano i w ciągu dnia podgrzewać do picia. wyobrazić sobie płynący pod korą sok i poczuć choć przez chwilę silną więź z naturą. Pod koronami tego drzewa zawierano małżeństwa i zaręczano się. Są także pomocne przy padaczce. natomiast węgiel lipowy (powstały po spaleniu drewna) skutecznie leczy zatrucia. Jeśli zmarł narzeczony albo panna młoda. osierocona „połowa” sadziła na grobie ukochanej osoby lipę. dwie łyżki ziół zalać dwiema szklankami wrzątku i przykryć na kwadrans. wzdęcia i inne choroby przewodu pokarmowego. zagotowaną herbatę należy zostawić pod przykryciem na noc. ale całe drzewo od korzenia po koronę. Suszymy je w cieniu. sok ze świeżego drzewa przeciwdziała wypadaniu włosów. na której rojnie brzęczały pszczoły. a „ptakowie niebiescy” śpiewali swe pieśni na chwałę duszy zmarłej czy zmarłego. Co było drugim poetów mieszkaniem Głośna słowików. możemy przyrządzić następującą mieszankę: Kwiat lipy 20 g Tawuła łąkowa 10 g Owoc maliny 50 g Korzeń perzu 10 g Zioła wymieszać. Któż nie zna zapachu kwiatu lipy w czasie czerwcowych i lipcowych wieczorów? To właśnie kwiat drzewa ma największe właściwości lecznicze. natomiast liście zrywamy w maju. Od zamierzchłych czasów ludy słowiańskie i germańskie otaczały lipę szczególną czcią. Sproszkowane nasiona lipy mają działanie przeciwkrwotoczne. trzy dni w łóżku. Kwiat lipy zbiera się w suchą pogodę zaraz po rozkwitnięciu. Wywar z kwiatu lipy wybiela także piegi i wydelikatnia skórę.

1/2 godziny. aby nie gryzły ich owady. aby dzieci słabe i krzywiczne kąpać raz w tygodniu w wywarze z liści i owocni – ok. 50 g. Metoda miała tę wadę. Kąpiele w wywarze z liści orzecha włoskiego zalecałabym także paniom. stawiamy w szklanym naczyniu na 7 dni. który znajdował zastosowanie w lecznictwie. dziecko należy wykąpać tuż przed snem. Orzech jest szczególnie pomocny w leczeniu chorób układu pokarmowego (zawarte w nim substancje dobrze działają na mięśnie jelit). z tym. 30 g owocni. Na wsiach do dzisiaj używa się liści orzecha włoskiego do nacierania bydła i koni. Podam przepis na nalewkę doskonałą na bóle żołądka i zatrucia pokarmowe: ok. aby ich nie przypalić. 1/2 godz.Orzech włoski Ojczyzną orzecha włoskiego jest Persja. Poza tym z liści orzecha sporządzano napar. Orzech owocuje po ośmiu latach od zasadzenia. dolać do kąpieli. Drzewo to rośnie na każdej glebie. że owady wyniosą się. szybko. ale potem może dawać owoce przez 60 lat. Dla wzmocnienia zalecał także picie wina orzechowego: 3 garście świeżych liści utrzeć na miazgę i wymieszać z 1/2 l słodkiego wina (Malagi). zalać 2 l wody i gotować ok. gdy mamy w domu mrówki. 20 niedojrzałych owocni orzecha i świeżo zerwanych liści kroimy i zalewamy 1 l mocnej wódki żytniej (można dodać łyżeczkę cynamonu i kilka goździków). alkaloidy. Liście i owoce orzecha zawierają wiele substancji (m. Zażywamy w razie potrzeby po ok. gdzie już wówczas był uprawiany. Możemy skorzystać z tych odstraszających owady właściwości orzecha także w naszych miejskich domach. Orzech włoski ma też właściwości wzmacniające. a owoce w piekarniku. ale po krótkim okresie stosowania pocenie ustępowało. Radzę Państwu spróbować – gwarantuję. 50 g. że należy odstawić likier na 4 tygodnie. Właśnie dlatego nasz orzech ma takie szerokie zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń. Już ksiądz Kneipp zalecał. układając ogonkami na północ. 30 dkg liści i owocni gotować 1/2 godz. które mają dodatni wpływ na organizm człowieka. a także. Dawniej z jąder orzecha wytłaczano doskonały olej. Doskonałe rezultaty daje rozłożenie w mieszkaniu rozgniecionych liści orzecha przy pladze komarów.. ale nie lubi wilgoci. Zalecałabym kąpać słabowite dzieci w kąpieli z mieszanki ziołowej : Liście orzecha włoskiego 200 g Rzepik 100 g Macierzanka 150 g Arnika 50 g Zioła wymieszać i gotować w 2 l wody ok. Dlatego też nazywany jest u nas orzechem włoskim. Kąpać dziecko raz w tygodniu przez 3 tygodnie. które nie mogą się opalać. który podawano dzieciom mającym robaki. ale ostrożnie. 1 l żytniej wódki i 1/2 l syropu z cukru). jak też i w starej polskiej kuchni. wywar dodać do kąpieli. że nogi zabarwiały się nieco na brązowo. Orzech włoski kwitnie w maju i jest to najlepsza pora na zbieranie młodych liści. 84 . posadzony na gruncie suchym będzie silniejszy. Po tym czasie otrzymany napój przecedzamy i zlewamy do butelek. po 7 dniach przecedzić i podawać chorym l łyżkę rano i l wieczorem. Na jedną kąpiel bierzemy ok. Tam drzewo to o leczniczych właściwościach rośnie w stanie dzikim. 1/2 kg liści. 1 l wody. Owoce (oczywiście dla sporządzania z nich leczniczych naparów) zbieramy w czerwcu. Natomiast wysuszone i zmielone na proszek liście stosowano kiedyś do przesypywania skarpetek przy nadmiernej potliwości nóg. Do Polski orzech sprowadziła z Włoch królowa Bona. taninę). Liście suszymy w cieniu. póki nie stwardnieją. W przypadku dolegliwości żołądkowych lub nieżytu jelit możemy też stosować likier orzechowy. używamy w razie potrzeby po ok. Sporządzamy go podobnie jak nalewkę (ok.in.

Płukać włosy bezpośrednio po umyciu gorącym wywarem. Po umyciu głowy wcieramy go we włosy (nie częściej niż raz w tygodniu). Panie o ciemnych włosach mogą stosować płukanki z mieszanki ziołowej sporządzonej w następujący sposób: liście lub owocnia orzecha włoskiego. Uwaga! Osoby uczulone na jodynę nie powinny w żadnym wypadku zażywać nalewek z orzecha włoskiego. a wieczorem z kilku wysuszonych pąków zrobić herbatę i wypić przed snem przez 6 tygodni w przewlekłej chorobie. Jest dla człowieka sosna bardzo szczodra. a wzmacniającą nasze włosy. na małym ogniu. Sosna Prastara legenda mówi. Jest to bardzo stare drzewo i wchodzi w skład europejskiej flory okresu kredy. tatarak. gdzie na piaskach rośnie dumna i kojąca duszę sosna. W miejscu. 30 min. 85 . że Pan Bóg stworzywszy naszą Polską ziemię kończąc dzieła tworzenia i odpoczywając zauważył. że podobna legenda istnieje na całym świecie. Możemy również zrobić nalewkę z młodych pąków na alkoholu i zażywać rano i wieczorem po 21 kropli na kostkę cukru. Natomiast wszystkim polecam kąpiele w igliwiu sosny i macierzanki przynajmniej raz w tygodniu. Po tym czasie zlewamy płyn do ciemnych buteleczek. no i dom zbudowany z sosnowych bali jest dla człowieka najlepszy. a Grecy poświęcili Matce Bogów sosnę. pokrzywa. żywica sosnowa stanowi surowiec do produkcji terpentyny i kalafonii. Skóra ładnie i równomiernie przyciemnieje.wywar dodać do kąpieli. czyli bogini Kybele i jej ukochanemu Attisowi. czczono jako świętą w Grecji i Rzymie. Las był złożony z 4 gatunków sosny i jednego gatunku świerku. natomiast przez cały rok powinny stać przy łóżku gałązki sosny w piasku bez wody. ale nie takie same jak niegdyś. nieodłączną towarzyszkę na zawsze. żadnych kropli itp. Muszę jednak powiedzieć. Kilka razy dziennie skąpiemy wodą gałązki i mamy już doskonałe powietrze do oddychania. Z orzecha możemy także sporządzić farbę do włosów. Orzech włoski jest również znakomitym środkiem do pielęgnacji włosów. a gałęzie sosnowe dają więcej ciepła. że kiedyś się odrodzi. oczywiście sosna jest również dla człowieka dobrym lekarzem. gdzie 70 milionów lat temu szumiał las sosnowy dziś zbieramy bursztyny. że tu i ówdzie nagość żółtych piasków wypalonych słońcem męczy oczy i ulitował się nad nimi i z dobroci serca specjalnie dla Polski stworzył sosnę i złotą dziewannę. Może dlatego zwykło się mówić. szacunkiem darzyli sosnę Chińczycy i Japończycy. wszędzie tam. czyli bez nadziei. dziś nadal w Polsce występują 4 gatunki sosny. macierzanka w równych ilościach – po 50 g gotować w 2 l wody przez ok. 100 g owocni na 100 ml spirytusu) i odstawiamy w ciemne miejsce na 7 dni. następnie ważymy otrzymaną masę i zalewamy taką samą ilością spirytusu (np. Wiosną zerwane młode pędy sosny wysuszone i sproszkowane. a przy okazji znikną wszystkie wykwity i krostki. wśród żołnierzy: „wyciąć wroga jak samotny las”. W tym celu mocno zgniatamy owocnię orzechów. ścięta nigdy nie wypuszcza pędów jak inne drzewa. Trzeba przez 6 tygodni rano przed śniadaniem zażywać łyżeczkę preparatu. Lipa. ale sosna ma inną ogromną zaletę – umie wyleczyć się z ran zadanych przez człowieka po odłamaniu gałęzi. Umiera tylko raz. kasztan nie potrafią zabliźnić swoich ran. a potem połączone z miodem wrzosowym służą jako lek wszystkim chorym na oskrzela i na astmę. Z żywicznej drzazgi człowiek zrobił łuczywo. chmiel. Sosna zwyczajna była u różnych ludów drzewem świętym. nie niszczącą.

Z drzewem wierzby łączy się wiele ludowych zwyczajów leczniczych. 86 . wyzwala radość. aby ustrzec się przed chrypką i bólem gardła. działa moczopędnie. która była lekiem przeciwgorączkowym. leczy depresję. Wyobrażając sobie wiejski pejzaż nie sposób nie umieścić w nim wierzby. Pod tym drzewem lubili wypoczywać podróżni zasłonięci od słońca zwisającymi warkoczami gałązek. Napar z kory wierzby (łyżeczka sproszkowanej kory zalana szklanką wrzątku) obniża temperaturę. Sproszkowaną korę podajemy chorym (od 7 roku życia) z biegunką – 2 razy dziennie małą łyżeczkę. Z kory wierzbowej przyrządzano herbatę. w Niedzielę Palmową łykano poświęcone kotki wierzbowe. uśmierzała także bóle artretyczne i neurologiczne.Wierzba O wierzbie powiadano w dawnej Polsce. łagodzi bóle reumatyczne. naparu i wywaru. Korę wierzby możemy wykorzystać leczniczo w postaci: proszku. Wywarem (łyżkę stołową kory gotujemy przez 5 minut w dwóch szklankach wody) przemywamy nim ciało latem przy problemach skórnych. której odkrycie zapoczątkowało produkcję aspiryny – leku wszechczasów. Obsadzano nią brzegi rzek i stawów oraz polne drogi. Agresywne zwierzęta uspokajają się. To właśnie kora wierzby zawiera salicynę – substancję chemiczną. Wierzba wydziela wyjątkowo silne pole energetyczne – dlatego tak bardzo oddziałuje na ludzką psychikę: poprawia nastrój. Dzieci przebywające w pobliżu wierzby dobrze rozwijają się emocjonalnie i umysłowo. że jest drzewem księżyca. Na przykład.

owoc i kora maliny. który dodatkowo emanuje jeszcze żółty i fioletowy. Na jego podstawie ustalano dopiero. Później. Jedną z dziedzin astrologii była astrologia herbalna. Pierwotny człowiek obserwował zwierzęta i ptaki. Trzeba przy tym pamiętać. gwiazdami. szałwi. Nasi praprzodkowie intuicyjnie rozumieli. musimy używać ziół promieniujących odpowiedni kolor. które dręczą różne choroby. Wraz rozwojem cywilizacji technicznej ta wiedza uległa zapomnieniu. Natura stworzyła lecznicze zioła. ma szersze zastosowanie.. ziemią i ludźmi. jeśli chcielibyście Państwo w leczeniu swoich chorób ziołami uwzględnić także kolory. zanim na Ziemi pojawił się człowiek. granat. w praktyce wiedzę tę jednak wykorzystuje się rzadko. Dlatego zioła emanujące ten kolor rozgrzewają i stosujemy je we wszystkich chorobach wynikających z przeziębienia. Tylko powrót do natury może zapewnić ludzkości przetrwanie i dalszy pomyślny rozwój. mięta. opracowywali jego dokładny horoskop astromedyczny. natomiast odpowiednio dobrane mogą z kolei utworzyć jeden mocny kolor. Stąd też zainteresowanie ziołolecznictwem.. rzeczy bardzo mało znanej. Chore zwierzęta instynktownie szukały pewnych roślin i zjadały je. a zatem wpływów na zdrowie w ciągu całego życia. Dziś. 87 . jak wielkie znaczenie ma życie w zgodzie z prawami natury. Dlatego. radzę zwrócić się o poradę do doświadczonego zielarza. Zdrowy żołądek promieniuje właśnie kolor zielony. fiolet i indygo to kolory pokrzywy. że poszczególne kolory mogą wpływać na psychikę i samopoczucie człowieka. kiedy odpady cywilizacji technicznej prawie zniszczyły naszą Ziemię. Na przykład.in. Trzeba jednak pamiętać. która zajmowała się badaniem wpływów poruszających się planet na człowieka w godzinie urodzin. Kolor niebieski. a w medycynie właściwie w ogóle. Mówiąc o ziołolecznictwie należałoby wspomnieć o jego powiązaniu z. emanują m. ale i kolorami. zanim przystąpili do leczenia chorego. aby pozbyć się swoich cierpień. ma ogromny wpływ na przemianę materii. kiedy człowiek poznał prawa i współzależność między kosmosem. chrzanu i ogórecznika. Tymczasem. jałowiec. Kolor czerwony przyspiesza obieg krwi.Receptiariusz Ziołolecznictwo jest prawie tak stare jak nasza Matka Ziemia i ludzki ród. czego nie można powiedzieć o większości leków farmaceutycznych. aby przywrócić równowagę choremu organowi. gorczyca. że zioła w mieszankach mogą zneutralizować nawzajem swoje kolory. jakimi ziołami i jak leczyć pacjenta. Kwiat bzu. że zioła właściwie dobrane leczą różne choroby nie powodując niekorzystnych dla naszego organizmu skutków ubocznych. człowiek zaczyna rozumieć. Kolor neutralny. kwiat lipy. A właściwie nawet starsze od ludzkości. i to one były jego pierwszymi przewodnikami po uzdrawiających ziołach. kolorami. Ogólnie wiadomo. a istotnej dla zdrowia. Już w starożytnym Egipcie kapłani. jak ustalili naukowcy. astrologię. kolor czerwony emanują kwiaty bzu czarnego. Zioła te są bardzo pomocne w leczeniu nerek i układu moczowego. że wszechświat i cała przyroda są jednością i że jeśli natura stworzyła niedoskonale istoty. kolor tego promieniowania ulega zmianie. Każdy zdrowy organ człowieka promieniuje określony kolor i gdy chorujemy. organizmy żywe promieniują nie tylko energią. A zatem. Astrologia herbalna i ziołolecznictwo „zeszły do podziemia”. to musiała też stworzyć rośliny pomagające zwalczać te choroby. kozieradka – leczą znakomicie układ trawienny. stworzył królową nauk. czyli zielony.

Zioła trzeba pić zawsze przez 9 do 21 dni. Bardzo często się zdarza. gdy zajdzie taka konieczność. Wydał ją. 88 . Opowiem. który żył na przełomie naszego wieku. z nich korzystał mój ojciec i jego przodkowie i chciałabym bardzo. przy współpracy kolegów. Bardzo proszę nie robić naparu z ziół stężonych . Pisząc o zawartości jednej filiżanki mam na uwadze 150 g naparu ziół. szczególnie zioła napotne. Obecny receptariusz zielarski zawiera bardzo stare nazewnictwo ludowe. kto zechce skorzystać z recept ziołowych. następnie zrobić przerwę 7-9 dni i powtórzyć kurację jeszcze raz. Pierwszą w odrodzonej Polsce książką z zakresu medycyny. Proszę zawsze pić zioła w filiżance. skuteczne w działaniu. Henryk Rodowski. zebrane z wiekowych doświadczeń lekarzy i zielarzy są aktualne w naszych czasach. dr med. jaką opracował dr H. a tego robić nie wolno.Chorzy mogą się wspomagać kolorami nie tylko w ziołach. Nigdy nie łączymy ziół bez wiedzy o ich wzajemnej witalności. Stosujemy zawsze nasze poczciwe filiżanki. Rodowski zbierając przez wiele lat przekazy ludowe o ziołach. Zioła wielokwiatowe parzymy zawsze wieczorem. aby pomagać swoją siłą i cieszyć nasze oczy kolorami tęczy. gdyż ma to ogromne znaczenie lecznicze. Prowadząc kurację ziołową proszę zawsze pozostawać pod kontrolą lekarza prowadzącego. lecz także w odpowiednio dobranej kolorystyce urządzenia mieszkania. Są one do dziś aktualne. który w jego odczuciu jest mu bliski. aby te wspaniałe przepisy nadal służyły wszystkim potrzebującym. a tylko wprowadzi kwas do organizmu. O tym astrologicznym aspekcie oddziaływania napiszę w kolejnej książce. że chory samowolnie odrzuca leki i ukrywa ten fakt przed lekarzem i zielarzem. Małym dzieciom podajemy zioła w postaci 1/2 szklanki naparu z odrobiną miodu.to nie przyśpieszy ich działania. dlaczego człowiek urodzony w trygonie Ziemi nie powinien leczyć się ziołami. z której jest wytwarzany lek nasercowy i wiele innych z wielu znanych ziół). jeśli zostaną w odpowiednim dniu zebrane. Zioła będą wówczas skuteczne. A one czekają. Tu doradzić może Państwu radiesteta. zawsze ciche i pokorne. Jego intencją było uświadomienie społeczeństwu problemów leczenia i pomocy chorym. ubioru. gdy zechcemy po nie sięgnąć. gdy będziemy je stosować zgodnie z receptą. Chińczycy w ogóle nie używają szklanek do picia herbaty i ziół. Ich małe płatki zawierają ogromną siłę leczniczą. Znam przypadki bardzo trudne. aby była prosta i przejrzysta dla każdego. aby były silniejsze w działaniu. Proszę pamiętać. w której zebrano i opracowano najważniejsze zagadnienia z zakresu ziołolecznictwa była 2-tomowa Encyklopedia Życia. wówczas skutek będzie szybko widoczny. naparstnica. pozostawiony w takiej formie. gdzie przedstawię działanie ziół na człowieka w ścisłym powiązaniu z datą jego urodzin. a nawet poprzez spożywanie kolorowego jedzenia. Medycyna współczesna ma do zaoferowania bardzo bogaty asortyment leków roślinnych.zmuszanie przynosi bowiem odwrotny skutek. Kobietom trzymającym je w prawej ręce grozi często rozładowanie energetyczne. Nie zmuszajmy dzieci do picia ziół. W receptariuszu są podane zestawy ziół w kilku mieszankach. Rodowski poświęcił swoje życie ubogim chorym. a jeśli piszę o szklance naparu mam na uwadze szkło kryształowe. w których zioła pozwoliły choremu wyzdrowieć. W mojej książce specjalnie nie używam łacińskich nazw ziół. które przynależą do trygonu Ognia. bez których nie byłoby cudownych uzdrowień (np. aby chory wybrał dla siebie zgodnie z instrukcją ten zestaw ziół. a pomocnik Księżyc zawsze będzie bratem ludzi urodzonych w poniedziałek. a nie w szklance. gdy środowisko zostało zniszczone przez człowieka i świat znów wraca do ziół. nie więcej. że zioła powinniśmy pić zgodnie z naszym zegarem biologicznym. gdy nie chcą ich pić . Zawarte w Encyklopedii Życia recepty.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Anemia Zestaw l Goryczka 25 Krwawnik 25 Perz 20 Koper 20 Kłębki słodyczki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie (dzieci połowę). Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Zestaw II Stokrotka 20 Dziewięciornik 20 Płatki róży 20 Dziewanna 20 Kłębki słodyczki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pokrzywa 25 Marzanka 25 Liście orzecha włoskiego 25 Kwiat lipy 10 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zwiększa apetyt. Zestaw V Macierzanka 35 Podróżnik-cykoria 20 Tysiącznik 25 Szanta zwyczajna 20 89 . Zestaw IV Goryczka żółta 20 Piołun 15 Oman wielki 20 Babka lancetowata 15 Arcydzięgiel 10 Szanta zwyczajna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.Uwaga: podane wielkości wyrażone są w gramach! Suma substratów w każdym zestawie wynosi l00g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Dziurawiec 60 Tysiącznik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IX Skrzyp 20 Szanta zwyczajna 10 Oman wielki 20 Tysiącznik 10 Jałowiec 30 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Zestaw VII Tysiącznik 20 Jałowiec 20 Szanta 20 Macierzanka 20 Hyzop 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw VIII Piołun 25 Liść orzecha włoskiego 25 Liście porzeczek 25 Liście jeżyny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy chorobie nerek.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Przyspiesza przemianę materii. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw X Liść jesionu 35 Pokrzywa 35 Pierwiosnek 10 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XI Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 90 . Wzmaga apetyt. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżeczce.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Arytmia serca Zestaw I Ciemiernik 4 Konwalia 20 Kozłek lekarski 40 Płatki róży 36 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 91 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek (dzieci połowę z tego) dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 4 razy po 1/2 filiżanki dziennie. Nie podawać w chorobach nerek lub w ciąży. Zioła pić 12 dni. Zestaw II Korzeń perzu 30 Koper włoski 30 Kozłek lekarski 30 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 12 dni. zrobić przerwę 9 dni i kurację powtórzyć jeszcze raz przez 21 dni. Zestaw III Marzanka 20 Mięta pieprzowa 15 Ruta 10 Korzeń perzu 10 Koper 15 Kozłek lekarski 25 Tatarak 5 Orliki białe 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XII Rzepik 20 Storczyk 15 Bratki polne 15 Kwiat lipy 15 Podróżnik 10 Oman wielki 10 Jałowiec 10 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki na 1/2 godziny przed jedzeniem. Pobudza łaknienie. Biegunka Zestaw I Anyżek 25 Kozłek lekarski 25 Berberys . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zioła pijemy przez 21 dni. Zioła pić przez 12 dni. Zestaw II Melisa 10 Dziurawiec 25 Bobrek . Nie podawać ciężarnym. a mianowicie po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. Zioła pijemy 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Atonia żołądka Zestaw I Jagody jałowca 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Liść jeżyny 15 Piołun 5 Drewno jałowca 5 Korzeń lubczyku 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw IV Kozłek lekarski 10 Srebrnik 20 Kuklik goździkowy 10 Liście jeżyny 25 Liście pomarańczy 25 Mięta pieprzowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoce 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. 92 . Zioła pić 3-4 dni.liść 30 Chmiel 10 Szanta zwyczajna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ani też chorym na zapalenie nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. 93 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw III Ożanka 30 Piołun 25 Liście ostu białego 15 Tysiącznik 15 Bukwica lekarska 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Korzeń pięciornika 30 Żywokost lekarski 30 Korzeń srebrnika 25 Korzeń drapacza (ostu) 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw II Korzenie żywokostu 50 Liść róży 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym: surowica. Zioła pić 3-4 dni. Błonica Podawać środki napotne oraz zioła na zapalenia gardła. Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić 3-4 dni. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki stosownie do wieku. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2-1 filiżanki stosownie do wieku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Biegunka u dzieci Zestaw I Suszone borówki 40 Krwawnik 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Rumianek 30 Liście mirtowe 25 Mniszek 15 Pomornik 15 Korzeń kobylaka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przy zachowaniu odpowiedniej diety. Zioła pić przez 3-4 dni. przy zachowaniu odpowiedniej diety.

94 . Nie wolno podawać herbaty przy zapaleniu nerek.Bolesne oddawanie i parcie na pęcherz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Tasznik pospolity 20 Grzybień 20 Kolendra 20 Liście fiołka polnego 20 Korzeń łopianu 10 Kora dębowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Głóg 25 Wilżyna ciernista 25 Ostrawka pomorska 20 Jagody jałowca 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Liść porzeczki 20 Liść mącznicy 20 Słoma owsiana 20 Jagody jałowca 10 Korzeń wilżyny 10 Cebula ostrawki 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw V Liść miącznicy 50 Siemię konopi 25 Siemię lniane 25 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Nie wolno podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). po 10.patrz mocz Zestaw I Prawoślaz 20 Sproszkowane żołędzie 20 Pietruszka 20 Korzenie piwonii 20 Liście fiołka polnego 10 Liście ślazówki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zakrapiamy sokiem z cytryny.Zestaw VI Korzeń wilżyny 35 Korzeń lubczyka 25 Jagody jałowca 25 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Następnie herbatę przecedzamy i pijemy co 2 godziny l łyżkę naparu. Zestaw III Liść orlika białego 100 95 . Zestaw VII Korzeń hebdu 20 Siemię lniane 20 Głóg kwiat 20 Liście porzeczki 20 Liście mącznicy 10 Ziele świętojańskie 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Brzuch (kolki) Zestaw I Liść kobylaka 100 1 łyżkę stołową = 10 g ziółek gotujemy w l szklance wina. Zestaw II Korzeń tataraku 100 10 g korzenia tataraku gotujemy w l litrze wody i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zwilżamy odwarem z liści koszyczki. gotowanych pół na pół w wodzie i w winie. Nie podawać przy chorobie nerek. Morska choroba Korzeń goździka 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wcieramy maść zrobioną ze świeżego deszczownika. Brodawki Przykładamy cebulę.

Zestaw VIII Mięta pieprzowa 10 Rumianek 10 Tasznik 15 Majeranek 10 Koper włoski 15 Liść maliny 25 Koper 15 Okłady robimy do ustąpienia bólu przez kilka lub kilkanaście dni. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Zioła pić przez 9 dni. powstałą miazgę owijamy w chustkę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek codziennie. Zestaw IV Koper 100 10 g kopru gotujemy pół na pół w wodzie i w winie. Łyżkę mieszaniny naparzyć w 1/4 l wody.10 g ziółek gotujemy w 3 częściach wina i l części wody. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić i pić napar gorący (3-5 filiżanek dziennie). Zestaw II Kwiat lawendy 10 Liść mięty pieprzowej 10 Arcydzięgiel 50 Macierzanka 25 Goździki 5 96 . Zestaw VI Koper włoski 100 10 g kopru włoskiego gotujemy 5-10 minut w filiżance mleka. Herbatę pijemy ciepłą w ilości 2-4 filiżanek dziennie. Zestaw VII Pomornik 100 Ciepłe okłady z odwaru pomornika gotowanego pół na pół w wodzie i occie. Napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Majeranek 100 l łyżkę stołową zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. Bóle całego ciała – okłady Zestaw I Liść nostrzyka żółtego 50 Rumianek 50 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Napar przecedzamy i używamy go do okładów. Zaleca się podawać tę herbatę kobietom w ciąży.

powstałą miazgę owijamy w chustkę. po wystygnięciu odwaru podajemy go do picia co wieczór przed snem w ilości l łyżki w filiżance wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Mysie uszka 40 Srebrnik zwykły 40 Krwawnik 15 Biedrzeniec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Bezsenność (nerwowość) Liść jeżyny 30 Kozłek lekarski 20 Melisa 20 Wrzos 15 Majeranek 15 Zioła pić jak wyżej. 97 . Bezsenność Kozłek lekarski 20 Krwawnik . Nie podawać kobietom w ciąży. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka.kwiat 30 Bobrek .Zioła zagotować w 1/2 1 wody.liść 30 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki około południa i wieczorem. Zioła pić 12 dni .przerwa 7 dni i następnie jeszcze raz przez 12 dni. Ból zębów Zestaw I Jastrzębiec 20 Mysie uszka 20 Skórka pomarańczowa 20 Grzybień 20 Babimor 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

owijając okład suchą chustką wełnianą. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 20 Malwa czarna 20 Rumianek 20 Kwiat bzu czarnego 10 Dziewanna 10 Płucnica 10 Skórka pomarańczowa 10 98 .zapalenie gardła Zestaw I Płucnica 20 Rumianek 20 Szałwia 20 Bylica 20 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. zapakować w chustkę i przykładać. następnie ciepłą miazgą. okładamy bolące części ciała. zagotowaną w 1/2 l wody. Chrypa . okładamy bolące części ciała. Zestaw II Kwiat lawendy 20 Liść mięty 20 Macierzanka 20 Tymianek 20 Goździki korzenne 10 Kora kaliny 10 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 l wody. owiniętą w chustkę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu dzikiego 25 Liść malwy czarnej 25 Siemię lniane 17 Rumianek 16 Bobrek trójlistny 17 Mieszankę.Choroby ogólne – okłady Zestaw I Liść ślazu dzikiego 20 Liść malwy 20 Siemię lniane 20 Rumianek 20 Nostrzyk żółty 20 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 1 wody. owiniętą w chustkę. następnie ciepłą miazgą.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III (do płukania gardła) Ziele nawłoci pospolitej 30 Malwa 25 Podbiał 25 Srebrnik 10 Liść fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw V (do płukania gardła) Ślaz dziki 25 Liść prawoślazu 25 Kwiat bzu czarnego 25 Dziewanna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Ziele ślazu dzikiego 60 Korzeń żywokostu 20 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Rumianek 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Srebrnik 40 99 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (do płukania gardła) Srebrnik 20 Babka lancetowata 20 Liść głowienki 20 Szałwia 10 Czerwona róża .kwiat 10 Kwiat bzu czarnego 10 Czerwona rezeda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw IX Rdest ptasi 25 Kwiat lipy 25 Rzepik 10 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw X Krwawnik 35 Rdest ptasi 15 Kwiat lipy 15 Szałwia 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XI Mech islandzki 35 Rumianek 20 Arcydzięgiel 15 Rozmaryn 20 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Odpowiednia dieta oraz: Korzeń lubczyku 20 Korzeń hebdu 20 Skrzyp 30 Liść porzeczki 30 100 .Koper 40 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Cukrzyca Zestaw I Babka lancetowata 40 Szczaw zwyczajny 40 Liść czarnej jagody 10 Korzeń wilżyny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dna Zestaw I Żywokost 30 Ożanka zwyczajna 30 Ziele świętojańskie 20 Liść drapacza lekarskiego 10 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw V Ziele pietruszki 20 101 . Zestaw II Tatarak 15 Goryczka żółta 15 Lebiodka 15 Wilżyna ciernista 15 Bluszczyk kurdybanek 15 Piołun 15 Liść ostu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń szczawiu zwyczajnego 25 Bobrek trójlistny 25 Ożanka 15 Liść brzozy 15 Stokrotka 10 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Szanta zwyczajna 30 Tatarak 30 Liść fiołka polnego 15 Żywokost 15 Bluszczyk kurdybanek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zioła pijemy stale z przerwą 7 po dwóch dniach. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Dla chorych na żołądek po 1/2 filiżanki na 2 razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem.

Zestaw III Lukrecja 10 Liście prawoślazu 30 Pomornik 40 Korzenie prawoślazu 10 Kwiat malwy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przecedzić i 2 razy dziennie pić przez 2 dni.Storczyk biały 30 Pokrzywa 30 Korzeń drzewianki 10 Hebd .liść 10 4 łyżki ziół zagotować w 3/4 l wody.mech szary 20 Bluszczyk kurdybanek 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. krótki oddech) Zestaw I Siemię lniane 20 Bedrzeniec 20 Mszaki . Dychawica (astma. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście mirtowe 5 Liście płucnicy 10 Mniszek lekarski 10 102 . Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10—15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Bobrek trójlistny 25 Bedrzeniec 10 Wilżyna ciernista 10 Pierwiosnek 10 Przetacznik polny 25 Storczyk biały 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Słodkogórza 10 Pierwiosnek 20 Liście mirtowe 15 Macierzanka 30 Włoski Matki Bożej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Pokrzywa 100 l łyżkę stołową pokrzywy zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2 filiżanki dziennie. Zestaw VI Kwiat malwy czarnej 25 Dziewanna 25 Podbiał 25 Kwiat lawendy 15 Liście eukaliptusowe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Czerwonka Zestaw I Liść dębu 100 l łyżkę stołową liści dębowych zalać pełną filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw III Kwiat lnu 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. 103 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Pierwiosnek 10 Liść podbiału 15 Krzyżownica 15 Włos Matki Bożej 15 Warzęcha wodna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kurze ziele 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw V Biedrzeniec 25 Pierwiosnek 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Złotnik 20 Siemię lnu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l łyżki stołowej co godzinę.

po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Kuracja wymaga 200-300 g.Zestaw V Kuklik 100 1 łyżkę sproszkowanego kuklika wsypujemy do szklanki wody. Zestaw II Anyżek 30 Koper 30 Liść jeżyny 25 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Czyrak w przewodzie usznym zewnętrznym Zestaw I Pokrzywa 30 Bobrek trójlistny 40 Miesiączek 5 Korzeń dębu 25 104 . Zestaw VI Arcydzięgiel 100 Sproszkowany korzeń arcydzięglu 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. i podajemy do picia co 1/2 godziny po łyżeczce od kawy. Zestaw VII Drzewo sandałowe 100 Sproszkowany korzeń drzewa sandałowego 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Czkawka Zestaw I Mięta pieprzowa 15 Szałwia 20 Rumianek 15 Boża trawa 20 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. gotować przez 5 minut. Zestaw VIII Korzeń arcydzięglu 20 Kora dębu 40 Korzeń drzewianki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Czepiec 100 l łyżkę stołową sproszkowanego czepca zalać l filiżanką wrzącej wody. tak powstałą miazgę.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 105 . Czyraki Zestaw I Bobrek trójlistny 40 Pokrzywa 30 Miesiączek 5 Kora dębu 25 Zioła zaprawiamy zimną wodą. Zestaw III Skrzyp 40 Korzeń łopianu 30 Drzewianka 30 Zmywamy co 2 godziny odwarem. przykładamy do czyraka. Poza tym gorące okłady. Zestaw II Słoma owsiana 35 Rumianek 15 Liść poziomki 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Z tej samej mieszaniny sporządzamy i pijemy odwar w sposób zwykły (2 filiżanki dziennie). po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i zmywamy twarz tym odwarem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. nałożoną na płatku płótna. Naparu tego używamy także do okładów. Zestaw II Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Liść poziomki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Figówka Zestaw I Skrzyp 100 l łyżkę stołową sproszkowanego skrzypu zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym gorące okłady. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw IV Przetacznik 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.nieżyt Zestaw I Korzeń ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Dziewanna 20 Słodkogórza 10 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwitnący piołun 50 Paproć lekarska 15 Konitrud 15 Rumianek 10 106 . po 10-15 minutach naciągania napar ten podajemy do picia co godzinę po l łyżeczce od kawy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Glisty – robaki Zestaw l Kwiat cytwaru 100 l łyżkę od herbaty kwiatu cytwaru zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Gardło . Zestaw II Rumianek 20 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 25 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Glistnice Piołun 60 Wrotycz 20 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw V Kwitnące ziele piołunu 50 Wrotycz 25 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 100 g. która trwa 21 dni. Gorączka bez znanej przyczyny Zestaw I Perz 25 Mniszek lekarski 25 107 . Zestaw VI Krwawnik 40 Kruszyna 40 Korzeń fiołka polnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy l filiżankę herbaty przed śniadaniem. 200 g mieszaniny tworzy l kurację. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw VII Ziele piołunu 50 Trędownik 30 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Kuracja wymaga 100 g.Liść poziomki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kwitnące ziele piołunu 50 Rumianek 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. Nie podawać kobietom w ciąży. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw III Korzeń kruszyny 40 Piołun 40 Wrotycz 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 100 g mieszaniny tworzy l kurację.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw II Rumianek 30 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie.kwiat 40 108 .środki napotne Zestaw I Kwiat lipy 35 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. Zestaw IV Kwiat lipy 20 Sasanka 20 Włoski Matki Bożej 20 Perz 15 Kwiat bzu 15 Płatki róży 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Tysiącznik 25 Ciemięrzyk 25 Nagietek 25 Ślazik mały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw II Bez 25 Kwiat lipy 25 Stokrotka 20 Płatki róży 15 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Szczaw zwyczajny 25 Korzeń cykorii 10 Lukrecja 5 Tysiącznik 5 Liść ostu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pijemy 3-4 dni.kora 30 Bez .kwiat 35 Rumianek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gorączka .

Zestaw III Bez . mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. Gościec mięśniowy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 15 Tatarak 15 Kwiat lipy 15 Krwawnik 20 Stokrotka biała 10 Liść róży 10 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ostry Zestaw I Boża trawa 35 Bobrek trójlistny 35 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę podawać osłodzoną miodem. Środek napotny. Zestaw II Siemię lniane 30 Kminek polny 25 Bez czarny .kwiat 20 Pokrzywa 15 Rumianek 10 Zioła zagotować w 1/2 1 wody. Zestaw III Pokrzywa 20 109 . Herbatę podawać osłodzoną miodem. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Zestaw IV Korzeń perzu 25 Rdest ptasi 30 Korzeń cykorii 15 Słodkogórza 5 Drapacz 5 Tysiącznik 5 Ruta 10 Dziurawiec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. w odwarze zmoczyć chustkę lnianą.

Następnie napar przecedzamy i podajemy połowę rano w łóżku. Zestaw II Tatarak 40 Pokrzywa 40 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 110 . Gościec stawowy. ostry (reumatyzm. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Gościec mięśniowy. zapalenie stawów) Zestaw I Ziele świętojańskie 30 Bertram 30 Liść wierzby 20 Liść topoli 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przewlekły Zestaw l Babka lancetowata 20 Drewno gwajkowe 20 Szałwia 20 Drewno sasafras 20 Piołun 20 2 łyżki stołowe mieszaniny odgotować w 6 filiżankach wody. a drugą połowę przed spaniem. Zestaw II Drewno gwajkowe 25 Kopytnik 25 Goryczka żółta 25 Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać kobietom w ciąży.Kwiat topoli 20 Liść wierzby 15 Piołun 15 Estragon 15 Lniczka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem i cytryną w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

a drugą połowę przed udaniem się na spoczynek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 111 . Nie pić przy chorobie nerek. a drugą połowę przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Rukwia 25 Bobrek trójlistny 25 Podróżnik 25 Ogórecznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Storczyk 30 Krwawnik 30 Liść topoli 20 Liść wina pnącego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Następnie napar ten przecedzamy i podajemy połowę rano. następnie jeszcze raz 21 dni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Wilżyna ciernista 10 Rzepik 10 Korzeń piwonii 10 Jałowiec 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 10 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe ziół odgotować w 6 filiżankach wody.przerwa 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy połowę rano. Zioła pić 21 dni . Gościec stawowy przewlekły Zestaw l Drewno gwajkowe 50 Drewno jałowcowe 50 2 łyżki stołowe ziół zalać 6 filiżankami wrzącej wody. Zestaw III Tatarak 20 Mięta 20 Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Świetlik łąkowy 25 Krwawnik 50 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gradówka na powiece ocznej Zestaw I Świetlik 25 Rozmaryn 25 Koper 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 15 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody.Gościec stawowy przewlekły . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. zapalenie stawów) Zestaw I Siemię lniane 20 Podbiał 35 Ślazik leśny 35 Ziele maliny 10 Mieszaninę zagotować w 1/2 l wody. Ewentualnie operacja. Gruźlica (suchoty płuc) Zestaw I Poziewnik 20 Rzepik 10 Ziele świętojańskie 10 Skrzyp 30 Kłębki słodyczki 30 l-łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.okłady (reumatyzm. Zestaw II Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 25 Bez czarny . Zestaw II Poziewnik 30 112 . Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po kilka filiżanek dziennie. Zestaw III Melisa 20 Kora dębu 15 Kokoryczka 20 Drzewianka 15 Drapacz duży 20 Ruta ogrodowa 10 113 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Korzeń kozika 20 Bobrek trójlistny 15 Perz 35 Arcydzięgiel 15 Skórka cytrynowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Biedrzeniec 30 Liść maliny 20 Perz 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Histeria i niedomagania nerwowe Zestaw I Goryczka żółta 20 Korzeń kozłka 20 Liść maliny 30 Ruta winna 10 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą według potrzeby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Pobudza łaknienie. Zestaw IV Wewnętrznie: ziółka oczyszczające krew albo: Zewnętrznie: okłady jak przy obrzękach albo: Moczyć często w odwarze z 20 g kory dębu na l filiżankę wody. Zestaw III Pierwiosnek 30 Arcydzięgiel 30 Rzepik 20 Estragon 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

przykrywając następnie suchą wełnianą chustką albo: okłady z soku wyciśniętego z młodych gałązek dębu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilościach 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Rzepik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Okłady z odwaru kory dębu. Gruczoły szyjne . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Grypa Zestaw l Kwiat bzu 100 l łyżkę stołową suszonego kwiatu bzu zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kozłek 25 Mięta pieprzowa 15 Liść pomarańczy 20 Srebrnik 20 Bobrek trójlistny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. którą (ciepłą) okładamy chore części ciała. osłodzoną miodem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy lnianą chustkę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 36 dni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Krzyżownica 10 Podbiał 15 114 . Zestaw II Melisa 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek tego naparu dziennie. zmieszanego ze spirytusem i odcedzonego po 2 tygodniach. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Krwawnik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty tej nie wolno podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą. 12 łyżek stołowych sproszkowanej kory dębu zalać 1/2 1 wrzącej wody.

Działa wykrztuśnie. Zestaw IX Tatarak 15 Rumianek 15 Skrzyp 15 Kwiat lipy 15 Stokrotka polna 10 Boża trawa 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw X Krwawnik 35 115 .Mech islandzki 15 Korzeń ślazu 15 Kwiat lipy 15 Dziewanna 5 Anyżek gwiaździsty 5 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Zestaw VII Szałwia 15 Tysiącznik 15 Koper 15 Kwiat lipy 20 Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 25 Storczyk biały 20 Majeranek 10 Lebiodka 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Podbiał 45 Anyżek 15 Korzeń ślazu 10 Warzęcha wodna 10 Korzeń storczyka 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

Podbiał 35 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Zioła pić 9 dni.

Jelito grube - zapalenie Zestaw I Babka lancetowata 12,5 Tasznik 12,5 Pokrzywa 12,5 Kurze ziele 12,5 Jagoda jałowca 12,5 Malwa czarna 12,5 Kora dębu 12,5 Drzewianka 12,5 Zioła gotować 1/2 godz. (50 g na 2 l wody). Odwar ten służy do kąpania odbytu i do okładów.

Zestaw II Korzeń kruszyny 35 Kminek 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Jelita - nieżyt Zestaw I Boża trawa 20 Szałwia 10 Jałowiec 25 Koper 10 Czarna jagoda 15 Storczyk 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Przy chorobie nerek nie podawać jałowca. Ważne jest zachowanie diety.

Zestaw II Ślaz dziki 60 Rumianek 20 Siemię lniane 20 5 łyżek ziół zagotować w 1 l wody i po 10 minutach naciągania podajemy odwar, jako lewatywę.

116

Jęczmień na powiece ocznej Zestaw I Boża trawa 20 Koper 25 Bez - kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Boża trawa 50 Liść bzu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu 25 Liść malwy 25 Siemię lniane 20 Rumianek 10 Nostrzyk żółty 20 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Jęczmień na powiece ocznej - okłady Zestaw I Bez 10 Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 30 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Kamica (kolka) nerkowa Tasznik 40 Głóg - kwiat 20 Rdest ptasi 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kamienie moczowe Zestaw I Mącznica lekarska 40

117

Szyszki kukurydzy 40 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 2 razy dziennie po l filiżance.

Zestaw II Piwonia - kwiat 15 Sproszkowane żołędzie 25 Nawłoć pospolita 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Rzepik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić w ilości 2 filiżanki dziennie. Zestaw III Hebd 20 Skrzyp 30 Biedrzeniec 10 Lubczyk - korzeń 10 Strączki fasoli 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Skrzyp 30 Głóg - kwiat 25 Rdest ptasi 25 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Kamienie nerkowe Wilżyna ciernista 35 Liście mącznicy 40 Storczyk biały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.

Kamienie żółciowe Zestaw I Bluszcz kurdybanek 20 Korzeń fiołka polnego 20 Tawuła błotna 15 Rdest ptasi 15 Liść mięty 15 Nagietek 15

118

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 20 Tysiącznik 20 Pomornik górski 10 Koszyczek polny 10 Piołun 10 Rzepik 10 Mniszek 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Tasznik 30 Korzeń fiołka polnego 15 Goryczka żółta 15 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Anyżek gwiaździsty 10 Korzeń fiołka polnego 10 Korzeń czarcikęsu 10 Rdest ptasi 35 Liść mięty pieprzowej 10 Jałowiec 20 Macierzanka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Ewentualnie operacja.

Kaszak Boża trawa 45 Rumianek 30

119

Bez 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Operacja.

Kaszel Zestaw I Korzeń prawoślazu 40 Liść podbiału 20 Dziewanna 25 Korzeń lukrecji 5 Kurdybanek 5 Korzeń kosaćca 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść prawoślazu 40 Kwiat prawoślazu 30 Kwiat malwy czarnej 15 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń prawoślazu 25 Liść podbiału 25 Płatki maku polnego 20 Korzeń lukrecji 20 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście płucnicy 25 Warzęcha 25 Pierwiosnek 10 Włoski Matki Bożej 10 Rdest 10 Podbiał 10 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

Katar pęcherza Zestaw I Skrzyp 30

120

Jagoda jałowca 30 Korzeń hebdu 10 Słoma owsiana 20 Liść dziurawca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie: rano i wieczorem. W razie zapalenia nerek, pijemy tę herbatę bez jagód jałowca.

Zestaw II Głóg - kwiat 25 Tymianek 25 Korzeń pokrzywy 25 Korzeń pietruszki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 50 Siemię konopii 30 Liść mącznicy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.
Zestaw IV Głóg - kwiat 25 Liść mącznicy 25 Jałowiec 25 Kora dębu 15 Pietruszka 5 Korzeń pokrzywy 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.

Zestaw V Głóg - kwiat 15 Skrzyp 25 Tarnina 5 Strączki fasoli 25 Pokrzywa 20 Pietruszka - nasiona 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. Zioła stosować 21 dni.

Katar sienny Zestaw I Świetlik łąkowy 35

121

Bluszczyk kurdybanek 35 Korzeń żywokostu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Kwiat lipy 10 Rumianek 10 Bez - kwiat 10 Liść jeżyny 20 Jałowiec 20 Owoce maliny 20 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Katar tchawicy Zestaw I Korzeń prawoślazu 30 Liść prawoślazu 60 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 40 Korzeń ślazu 20 Podbiał 10 Lukrecja 10 Kąkol polny 10 Kwiat dziewanny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń ślazu dzikiego 30 Liść podbiału 20 Bukwice 15 Korzeń lukrecji 5 Płatki maku polnego 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Ożanka 35 Kłębik słodyczki 35 Siemię lniane 30

122

Zioła stosować 21 dni.kwiat 25 Malwa czarna 25 123 . Zestaw VI Miodunka leśna 25 Marzanka wonna 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Rumianek 10 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. Pić w ilościach 2-3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Babka lancetowata 35 Pokrzywa 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zakrapianie ciepłą oliwą. Katar uszu I. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Pić 3 filiżanki dziennie. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 25 Liść dziewanny 25 Bez . II. Zestaw V Liść ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Kwiat ślazu dzikiego 10 Kwiat malwy czarnej 15 Goryczka żółta 15 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki z cukrem. Łaźnia parowa głowy z kwiatów siennych w ilości 100 g. Katar wiosenny Zestaw I Bierzeniec 20 Dziurawiec 20 Anyżek 20 Miodunka 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw I Rumianek 20 Lebiodka 20 Macierzanka 20 Lawenda 20 Rozmaryn 20 1/2 kg ziół zagotować w 3 l wody. Zestaw V Igła świerku 100 1/2 kg igieł świerku naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. dnie i osłabieniu ogólnym. skurczach. Zestaw IV Kora dębu 100 1/2 kg kory dębowej naparzyć w 4 l.Odwarem (z 10 g ziół na 1/4 l wody wrzącej) przecedzonym płukać gardło. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Zestaw III Liść bazylii 35 Tymianek 35 Mięta 30 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. osłabieniu i wyczerpaniu nerwowym) Kąpiele z ziół wzmacniają i orzeźwiają nerwy przy bezwładach. 124 . zalecamy wyczerpanym i chorym nerwowo. także przy dnie i osłabieniu ogólnym. niedowładach i sztywnościach reumatycznych oraz przy osłabieniu ogólnym po długotrwałych i wyczerpujących chorobach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. gotowanych przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Kąpiele z ziół (przy drgawkach. Zestaw II Korzeń lubczyku 20 Pokrzywa 20 Kwiat sienny 20 Rumianek 20 Igła świerkowa 10 Skrzyp 10 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. wrzącej wody i dodać do kąpieli. przecedzić i dodać do kąpieli. w 2 l wody i dodanych do kąpieli. Kąpiele te zalecane są przy cierpieniach reumatycznych. Kąpiele te zalecane są przy sztywnościach reumatycznych. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Zestaw VI Igła sosny 100 l kg igieł sosny. w której chory pozostaje przez 1/2 godz.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości do 2 filiżanek dziennie. Pędzi wiatry. Kąpiele stosujemy 6 tygodni co 4 dzień. Zestaw V Arnika 40 Rumianek 30 Anyżek 15 Melisa 15 125 . Zestaw III Rumianek 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. działa uśmierzająco w stanach skurczowych. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 30 Kolendra 5 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pędzi wiatry. Kolka (wiatry) Zestaw I Anyżek 20 Koper włoski 15 Pomornik górski 15 Majeranek 10 Rumianek 15 Dziewięćsił 15 Melisa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw VII Rumianek 100 l kg rumianku dodajemy do kąpieli. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 15 Dziewięćsił 20 Mięta pieprzowa 15 Piołun 20 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem po 1/2 łyżki kilka razy dziennie. Zestaw V Rzepik 25 Lebiodka 25 Srebrnik 25 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanki dziennie. Zestaw II Korzeń szczawiu zwyczajnego 40 Korzeń rosiczki 40 Korzeń lukrecji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw VI Szałwia 20 126 . Zestaw IV Koper 20 Rozmaryn 20 Macierzanka 20 Ślaz dziki 20 Tatarak 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.krztusiec Zestaw I Lebiodka 30 Rumianek 30 Koper włoski 20 Skórka cytrynowa 10 Tymianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Koklusz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Tysiącznik 25 Srebrnik 25 Pomornik górny 10 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Hyzop 20 Szanta zwyczajna 15 Rumianek 15 Ziele jaskółcze 10 Szałwia 15 Rumianek 25 Z odwaru tego sporządzamy letnie okłady. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 127 . maczając w nim chustkę lnianą.Eukaliptus 20 Macierzanka 20 Liść orzecha 20 Korzeń fiołka leśnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw VII Korzeń ślazu dzikiego 20 Liść podbiału 35 Kwiat malwy czarnej 10 Słodkogórza 25 Anyżek 10 l łyżkę ziół w 3 filiżankach wody wygotować do 2 filiżanek. Działa wykrztuśnie. Krew . Kontuzje – okłady Zestaw I Dziurawiec 15 Makówka polna 50 Bez 15 Rumianek 10 Tasznik pospolity 10 Zioła zagotowane w 1/2 l wody dają odwar.oczyszczenie wiosenne Zestaw I Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 30 Perz 15 Jagody jałowca 15 Lukrecja . którego używamy do letnich okładów. Pić 3 filiżanki dziennie.

Zioła pić przez 6 tygodni. Zalecana ostrożność w chorobach żołądka i nerek. po naciąganiu 10-minutowym należy pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. wody wrzącej. Zestaw VI Jałowiec 20 Tysiącznik 10 Babka lancetowata 10 Skrzyp polny 15 Pokrzywa 10 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 Piołun 5 Rozmaryn 5 Szałwia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw VIII Liść mniszka 15 Krwawnik 15 Liść jeżyny 25 Przetacznik 20 Ziele drapacza 15 Tysiącznik 10 Napar sporządzony z l łyżki stołowej ziół i 1/4 l.Zestaw II Tatarak 20 Kwiat muszkatołowy 20 Kłąb cytwaru 20 Oman wielki 20 Biedrzeniec 10 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.bóle z przemęczenia Krwawnik 30 Kwiat lipy 20 128 . Zestaw VII Tatarak 20 Liść jeżyny 20 Korzeń cytwaru 20 Oman wielki 15 Biedrzeniec 15 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kręgosłup .

Zestaw II Krwawnik 35 Szanta zwyczajna 20 Pokrzywa 35 Mniszek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zalecana jest ostrożności przy używaniu tej herbaty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.bóle reumatyczne Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe tej ziół gotować z sześcioma filiżankami wody. Krwawienie (krwotok) z nosa Kora dębu 50 Babka lancetowata 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. drugą połowę przed kładzeniem się do snu. Herbatę przecedzamy i pijemy połowę rano. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 129 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem kilka razy dziennie. Krwawnice (hemoroidy) Zestaw I Liść pokrzywy 20 Szanta zwyczajna 20 Płatki róży białej 20 Szczaw zwyczajny 20 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kręgosłup . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Liść porzeczki 10 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń cykorii 15 Korzeń goryczki 5 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody.

130 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.Zestaw III Krwawnik 90 Dziewanna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Podróżnik 20 Krwawnik 20 Liść pokrzywy 20 Storczyk biały 20 Mniszek lekarski 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zalecana jest ostrożność przy używaniu tej herbaty. Zestaw IV Jaskółcze ziele 30 Babka lancetowata 30 Lilia wodna 20 Dziewięciornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 Babimór 10 Stokrotka biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VII Podróżnik 20 Piołun 10 Lilia wodna 10 Dymnica 10 Płatki róży białej 10 Szanta zwyczajna 10 Perz . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Jałowiec 35 Babka lancetowata 20 Podbiał 15 Drzewianka 20 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni.

Krzywica Zestaw I Liść orzecha włoskiego 35 Marzanna wonna 35 Kora dębu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Według potrzeby podajemy napar 3 razy dziennie. Zestaw II Liść orzecha 25 Kora dębu 25 Szakłak dziki 25 Kora wierzby białej 25 1 łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Krwotoki maciczne i nadmierne miesiączkowanie Zestaw I Tatarak 20 Liść pokrzywy 20 Rdest ptasi 15 Ziele świętojańskie 15 Ziele nawłoci 15 Babka lancetowata 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Krwotoki jelitowe Skrzyp polny 25 Tasznik 25 Krwawnik 25 Drzewianka 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rojownik 30 Skrzyp 30 Jedlinka 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 131 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy. Zioła pić 7 dni przed okresem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie po jedzeniu. Łaknienie – brak Zestaw I Piołun 25 Arcydzięgiel 25 Szałwia 30 Jałowiec 10 Podróżnik 10 132 .wlewać ciepły odwar hegarem do odbytnicy.Lewatywa Zestaw I Liść ślazu dzikiego 30 Skrzyp polny 30 Rumianek 20 Siemię lniane 20 2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki dziennie. Liszaje Zestaw I Trędownik 20 Rukwia 20 Dziewanna 20 Mniszek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Ziele mniszka 30 Kora dębu 15 Korzeń mniszka 15 Jaskółcze ziele 15 Szanta 15 Rumianek 10 1/2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu wlewać ciepły odwar do odbytnicy. Zestaw II Dymnica 30 Konitrud 30 Dziewanna 15 Rozmaryn 10 Jaskółcze ziele 10 Słodkogórza l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

powstałym przez zalanie 50 g rozmarynu wrzącą wodą (napar jest gotowy po naciąganiu 10-minutowym). Zestaw II Skórka pomarańczowa 30 Kruszyna 35 Senes . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem.owoce 34 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw III Bobrek trójlistny 35 Przetacznik 25 Skrzyp 40 133 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Zestaw II Paproć 100 1-2 gałązek paproci gotować w 2/3 l wody i 1/3 l wina. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Zestaw IV Piołun 20 Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Bobrek trójlistny 10 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki 10 Cynamon .kora 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży Zioła należy pić przez 14 dni. W razie występowania biegunki przerwać kurację. Zestaw III Liść piołunu 30 Bobrek trójlistny 30 Korzeń tataraku 5 Goryczka żółta 5 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Łupież Zestaw I Rozmaryn 100 Włosy myć wodą z odwarem rozmarynu.

po naciąganiu przez 10 minut przecedzić. W naparze tym namoczyć ręcznik lniany. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. rybia łuska) Kora wierzby 40 Rosiczka 40 Bratek polny .kwiat 20 Łyżkę stołową ziół naparzyć w 1/4 l wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać do miejsc chorych. Łydki – skurcze Zestaw I Kozłek lekarski 15 Anyżek 20 Tysiącznik 15 Mak polny 20 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łuszczyca (rybia skóra. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść melisy 25 Korzeń kozika 25 Kwiat rumianku 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Pokrzywa 35 Korzeń łopianu 20 Rumianek 15 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Tysiącznik 15 Rozmaryn 20 Chmiel 10 Lebiodka 45 Korzeń fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. 134 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 3 filiżanek dziennie.

owoc 25 Wilżyna ciernista 10 Malwa czarna 5 Drewno sandałowe 10 135 . Zioła pić 21 dni. po jedzeniu l filiżankę. Miażdżyca Zestaw I Korzeń biedrzeńca 15 Korzeń trawy leśnej 15 Kora szkłaka 15 Szałwia 10 Lebiodka 10 Liść jemioły 10 Strączki fasoli 5 Kwiat lawendy 5 Szanta zwyczajna 5 Drewno sasafrasu 5 Rosiczka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Podajemy 4 łyżki dziennie.Zestaw IV Rumianek 30 Dziewanna 30 Krwawnik 20 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Mdłości Omdlałemu dajemy pod nos do wąchania roztarte liście mięty wodnej albo: cebulę pokrajaną w talarki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia goryczki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia tataraku albo mieszaninę: Melisa 40 Skórka cytrynowa 40 Gałka muszkatołowa 10 Cynamon 5 Goździki 5 Zioła gotujemy w 1/4 l wody i po dodaniu 1/4 l spirytusu destylujemy ją na słońcu aż do wyklarowania. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić 3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę rano na czczo oraz wieczorem 1/2 godz. Pić bez cukru. Zestaw II Krwawnik 15 Perz 15 Morszczyn 20 Szakłak .

Zestaw III Mikołajek 30 Melisa 30 Goryczka żółta 20 Liść akacji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kolendra 25 Kłąb mistrzowca 20 Krwawnik 15 Liść akacji 15 Babka lancetowata 15 Glistewnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 15 Malwa czarna 20 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rumianek 30 Ziele jaskółcze 30 Krwawnik 20 Babka lancetowata 20 136 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Miesiączka skąpa Zestaw I Melisa 20 Janowiec 15 Rumianek 15 Dymnica 15 Majeranek 15 Ruta ogrodowa 10 Szczaw zwyczajny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw III Podróżnik 30 Liść głowienki 20 Szałwia 20 137 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Dziewanna 15 Miodunka leśna 10 Skórka pomarańczowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 7 dni przed okresem.zapalenie Zestaw I Liść ślazu 20 Ślazik leśny 20 Rumianek 15 Bez . Migdałki . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Dziewięciomik 20 Koper włoski 20 Czarcikęs 20 Orliki białe 20 Drewno sarsaparylanowe 10 Piwonia 5 Bazylia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Krwawnik 25 Skrzyp polny 25 Rumianek 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Ziele świętojańskie 30 Ruta ogrodowa 30 Szanta 20 Konitrud 10 Kora kaliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10.

Zestaw III Kwiat lipy 20 Korzeń piwonii 20 Szczaw zwyczajny 20 Korzeń kozika 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Boża trawa 20 Korzeń drzewianki 10 Odwar z l łyżki ziół i 1/4 l wody po 30-minutowym naciąganiu służy jedynie do płukania gardła. Zestaw IV Koper 20 Kozłek lekarski 20 Jagody jałowca 20 Krwawnik 40 138 . który po 10-minutowym naciąganiu i po przecedzeniu służy jedynie do płukania gardła. Zestaw IV Korzeń drzewianki 30 Szałwia 20 Skrzyp polny 20 Kora dębu 20 Bez . Zioła pić 21 dni. Zestaw II Babka lancetowata 30 Rumianek 30 Kwiat lipy 20 Ruta ogrodowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży.kwiat 15 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Migrena Zestaw I Korzeń lukrecji 30 Pierwiosnek 25 Szczaw zwyczajny 15 Bez . Wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.kwiat 10 l łyżka ziół naparzona w 1/4 l wody daje napar.

Zestaw V Rumianek 20 Liść jeżyny 15 Kozłek lekarski 20 Krwawnik 15 Babka lancetowata 25 Lawenda 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać przy zapaleniu nerek.korzeń 10 Mniszek lekarski 20 Wilżyna ciernista 20 Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Skrzyp 30 Lubczyk . 139 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Mocz z krwią Zestaw I Dziurawiec 20 Nagietek 20 Ptasie oczko 15 Janowiec 15 Dymnica 15 Ruta murowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Mocz Zestaw l Jagoda jałowca 50 Siemię pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Krwawnik 30 Tysiącznik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie.Zestaw III Skrzyp 25 Ziele świętojańskie 25 Dziurawiec 20 Jaskółcze ziele 20 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Zioła pić przez 12 dni. Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 140 . Zestaw IV Kora dębu 30 Krwawnik 20 Rzepik 20 Rumianek 10 Mącznica lekarska 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty nie podawać wieczorem. Herbaty nie podawać wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Moczenie nocne i niedomagania nerwowe Zestaw I Krwawnik 30 Bertram 30 Rzepik 20 Ziele świętojańskie 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty nie podawać wieczorem. Zestaw III Babka lancetowata 45 Drzewianka 35 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

następnie przecedzić herbatę i pić 1-2 filiżanek dziennie.Nerki – zapalenie Zestaw I Babimor 20 Chmiel 20 Lubczyk 15 Liść mącznicy 15 Skrzyp 15 Prawoślaz 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Rumianek 15 Liść brzozy 15 Głóg . Zestaw II Liść brzozy 20 Głóg . Zioła pić przez 21 dni. Nerwica serca Zestaw I Kozłek lekarski 10 Liść maliny 30 Kuklik goździkowy 10 Melisa 10 Mięta pieprzowa 10 Piołun 10 141 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV (środek moczopędny) Owoc głogu 100 Owoce głogu gotować w 1/4 l wody przez 10 minut.kwiat 20 Ziele świętojańskie 15 Wilżyna ciernista 15 Bazylia 10 Bodziszek cuchnący 10 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Storczyk biały 15 Wilżyna ciernista 10 Bazylia 10 Czarna jagoda 10 Korzeń cykorii 10 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

Zestaw II Rumianek 20 Melisa 20 Kozłek lekarski 20 Bertram 20 Marzanna wonna 10 Goryczka żółta 10 142 . Herbata działa uspokajająco. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.5 l wrzącej wody. Zestaw II Podróżnik 25 Mięta pieprzowa 10 Kwiat lipy 20 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 12 dni. Po ostygnięciu wypić herbatę w przeciągu 2 godz. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki na zimno przed spaniem. Zestaw II Mięta pieprzowa 60 Liść oleandra 40 2.Liść pomarańczy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nerwy Zestaw l Kozłek lekarski 50 Bobrek trójlistny 30 Mięta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 łyżki stołowej ziół zalać 1. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nerwobóle Zestaw l Rumianek 25 Liść poziomki 25 Ziele jaskółcze 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.liść 15 Kwiat topoli 10 Rumianek 10 Chmiel 10 Ogórecznik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Płatki róży 30 Kozłek lekarski 25 Ruta murowa 20 Rozmaryn 15 Krwawnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.stan zapalny Zestaw I Kozłek lekarski 15 Arcydzięgiel 15 Kminek 15 Jasieniec . Nie podawać kobietom w ciąży. Nie podawać kobietom w ciąży. 143 . Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek dziennie z cukrem i cytryną. Zestaw II Miodunka leśna 25 Liść ożyny 25 Kozłek lekarski 20 Rozmaryn 10 Krwawnik 10 Ruta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nerwy . Zestaw IV Kokornak 10 Liść mirtu 10 Goryczka żółta 10 Bobrek 10 Liść fiołka polnego 10 Tysiącznik 20 Pierwiosnek biały 20 Bertram 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić przez 21 dni. Zestaw II Ziele jaskółcze 25 Rumianek 75 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Mięta pieprzowa 10 Rozmaryn 20 Melisa 10 Ruta 10 Kozłek lekarski 20 Storczyk biały 20 Rdest ptasi 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Neuralgina międzyżebrowa (nerwoból) Zestaw I Liść jeżyny 20 Mięta pieprzowa 15 Lebiodka 20 Kwiat lipy 10 Krwawnik 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mięta 10 Storczyk biały 20 Ruta 5 Pierwiosnek biały 5 Korzeń fiołka polnego 10 Krwawnik 30 Piołun 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Pierwiosnek 35 Korzeń fiołka polnego 30 Rozmaryn 20 Storczyk biały 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy do picia 3 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 144 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki przed położeniem się na spoczynek.katar Zestaw I Rumianek 25 Kwiat lipy 25 Szałwia 25 Liść mięty 25 145 . a rano pijemy l filiżankę. Zestaw III Melisa 15 Kozłek 15 Majeranek 15 Liść ożyny 30 Wrzos 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nasieniotok Kolendra 40 Czarna jagoda 40 Kłębki słodyczki 15 Korzeń lukrecji 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Neurastenia (osłabienie nerwów) Zestaw I Krwawnik 25 Liść poziomki 10 Majeranek 15 Igliwie sosny 20 Pierwiosnek biały 5 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 15 Korzeń goździka 10 Liść poziomki 15 Mięta pieprzowa 15 Storczyk biały 10 Liść pomarańczy 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nieżyt nosa . Napar stoi całą noc.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przepłukujemy nos letnim odwarem. Kuracja wymaga 300 g ziół.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Anyż 15 Kwiat malwy 15 Korzeń ślazu 20 146 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nieżyt oskrzeli i płuc Zestaw I Siemię lniane 20 Dziewanna 20 Ożanka 10 Korzeń prawoślazu 10 Liść podbiału 10 Bluszczyk ziemny 10 Kłębki słodyczki 10 Mech islandzki 5 Podbiał 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przez kilka dni pod rząd. Kuracja wymaga 300 g ziół.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Świetlik łąkowy 20 Korzeń fiołka polnego 20 Piołun 20 Siemię lniane 20 Anyżek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 10 Bluszczyk kurdybanek 25 Szałwia 35 Rozmaryn 15 Bez czarny . Zestaw IV Skrzyp 35 Świetlik 35 Korzeń kobylaka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw 11 Rozmaryn 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Poziewnik 20 Ruta 20 Podbiał 20 Mech islandzki 10 Lukrecja 10 Koper wodny 10 Anyż 5 Ziele jaskółcze 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Włos Matki Bożej 5 Hyzop lekarski 5 Języczki polne 10 Podbiał 10 Pokrzywa 10 Lukrecja . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła stosować 6 tygodni. pić 2 kieliszki dziennie 20 g mikstury.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Podbiał 20 Bez .kwiat 20 Języczki polne 20 Lukrecja 10 Kwiat ślazu 10 Koper włoski 10 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (kąpiele) 147 . Zestaw III Ziele jaskółcze 100 3 łyżki korzenia moczyć w 1/21 wina. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nogi .obrzęk Zestaw I Melisa 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. Zestaw V Podbiał 20 Storczyk biały 20 Rozmaryn 20 Skrzyp polny 20 Jałowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 148 . Obrzęki ropne – okłady Podbiał 40 Ślaz dziki 40 Dziewanna 10 Siemię lniane 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. Obrzęki ogólne Chmiel 30 Rumianek 20 Kwiat lawendy 20 Rozmaryn 10 Macierzanka 10 Wrotycz 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.ciepłą okładamy chore części ciała. Nie podawać chorym na nerki. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Obrzęki zapalne – okłady Chmiel 35 Rumianek 25 Lawenda 10 Rozmaryn 20 Kwiat wrotyczu 10 Zioła zagotować w 1/2 l wody: w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. po 30 minutach naciągania napar ten przecedzamy i dodajemy do kąpieli. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.Rozmaryn 100 100 g rozmarynu zalać litrem wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 20 Turzyca 20 Jagoda jałowca 20 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 149 .Oczyszczenie krwi (kuracja wiosenna) Zestaw I Mniszek lekarski 25 Podróżnik 25 Tasznik 25 Koper włoski 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 Liść poziomki 10 Tysiącznik 10 Bratek polny 10 Mniszek lekarski 10 Czarna jagoda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Piołun 25 Szałwia 25 Skrzyp 25 Kwiat tarniny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Korzeń lubczyka 20 Kwiat tarniny 20 Kwiat bzu czarnego 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 Jagoda szakłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Krwawnik 20 Rdest ptasi 10 Rzepika 10 Szkłak .

kwiat 10 Tasznik 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Pokrzywa 30 Tarnina . Zestaw VII Korzeń cykorii 30 Perz 30 Mniszek 10 Nasiona kopru włoskiego 15 Liść maliny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kora 15 Pokrzywa 10 Mniszek lekarski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw VI Kwiat tarnina 20 Tasznik 20 Marzanna wonna 20 Storczyk biały 20 Korzeń kopru włoskiego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 5 150 . Zestaw VIII Miesiączek 5 Malwa czarna 5 Jałowiec 10 Drewno sandałowe 10 Bratek polny 10 Liść orzecha 10 Krwawnik 10 Strączki fasoli 10 Kruszyna .kwiat 10 Storczyk biały 15 Krwawnik 20 Szkłak . Zestaw IX Liść brzozy 50 Bez . Zestaw X Pomornik 20 Tarnina . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Herbatę podajemy rano na czczo i wieczorem przed snem w ilości l filiżanki.

Zestaw II Korzeń mniszka lekarskiego 66 Mniszek lekarski 34 Zioła gotujemy przez 15 minut w 1 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po śniadaniu i po obiedzie w ilości l filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. dzieciom . Zestaw I Melisa 100 5 g melisy zalać 1/41 wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki.połowę. Zestaw XII Jałowiec 10 Bławatek polny 5 Liść orzecha 15 Kozłek lekarski 20 Goryczka żółta 15 Tysiącznik 10 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kwiat lipy 20 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni od marca na przedwiośniu. pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw XI Tysiącznik 50 Drapacz lekarski 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Boża trawa 35 151 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Odra Pokój zaciemnić albo: soku malinowego na szklankę wody albo: soku wiśniowego na szklankę wody albo: soku cytrynowego na szklankę wody.

po przecedzeniu podajemy odwar do kąpieli.Liść jeżyny 20 Kwiat lipy 15 Piołun 10 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Koper 30 Liść maliny 20 Srebrnik 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Boża trawa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kora dębu 90 Kora wierzby białej 10 2 łyżki ziół zalać l filiżanką wody wrzącej i gotować aż pozostanie 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. aż do wyparowania połowy. Zestaw V Kwiat lipy 30 Krwawnik 40 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Okostna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. 152 .zapalenie Rumianek 20 Boża trawa 50 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Stosować: l łyżkę co godzinę. Odmrożenia Zestaw l (gorące kąpiele) Kora dębu 100 3 łyżki kory dębu gotujemy w l filiżance wody. Ilość ta wystarczy na l litr kąpieli. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. wystarcza na l litr kąpieli.

Silniejsze oparzenia okładamy: 1. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. maścią z oczaru. Oparzenia Zaczerwienioną skórę posypujemy krochmalem lub smarujemy oliwą lub innym tłuszczem. 153 .Omdlenie Zestaw l Goryczka żółta 15 Rumianek 20 Kminek 15 Macierzanka 20 Rozmaryn 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść maliny 20 Rumianek 15 Jałowiec 30 Piołun 20 Mięta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. mieszaniną z oleju lnianego i wody wapiennej w równych częściach 2. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. surowymi tartymi ziemniakami 3. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw I Rumianek 15 Liść brzozy 20 Jałowiec 30 Wrotycz 25 Korzeń fiołka leśnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Pomornik górny 5 Jałowiec 50 Owoce jeżyny 10 Korzeń fiołka leśnego 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw II Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała.kwiat 10 Korzeń lubczyka 10 Liść senesowy 20 Kora szkłaka 20 154 . Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Otyłość Zestaw I Jagoda jałowca 5 Jagoda czarna 5 Podbiał 10 Lukrecja 10 Dziewanna 10 Głóg .Ospa wietrzna Zestaw I Koper 20 Kwiat lipy 15 Kruszyna 35 Macierzanka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.ciepłą okładamy chore części ciała. Zestaw II Liść czarcikęsu 20 Korzeń czarcikęsu 20 Rzepik 20 Ziele nawłoci 20 Tasznik 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Otarcia – okłady Zestaw I Tysiącznik 40 Krwawnik 30 Bluszczyk kudrybanek 15 Bobrek trójlistny 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.

Głębokie oddychanie 3.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Rumianek 10 Kwiat lipy 10 Bez . na zimno dalsze 2 filiżanki w ciągu dnia. następnie w ciągu dnia kolejne 2 filiżanki na zimno. Paraliż Zestaw l Bukwica 35 Rozmaryn 15 Jagoda jałowca 15 Pomornik 15 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 10 Liść pokrzywy 30 Mięta 30 Szkłak . Oprócz tego: 1. Rytmiczna gimnastyka 2. Nie stosować przy cukrzycy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kruszyna 30 Morszczyn 30 Liść jeżyny 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 155 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę rano gorącą w ilości 2 filiżanek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy na czczo 2 filiżanki gorącej herbaty. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dieta jarska (surowe jarzyny i owoce) Zioła pić 6 tygodni. Zestaw III Liść orzecha włoskiego 10 Skrzyp 10 Liść brzozy 10 Drewno sasafrasowe 60 Kora szkłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.piołun 15 Korzeń kopru 15 Stokrotka 10 Lilia wodna 10 156 . Zestaw III Babimor 25 Bylica . którego nadejście przeczuwa. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zestaw II Kozłek lekarski 30 Liść pokrzywy 30 Lilia wodna biała 20 Pomornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Melisa 30 Szczaw zwyczajny 20 Bylica . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Padaczka (epilepsja.Zestaw II Szczaw zwyczajny 30 Biedrzeniec 25 Rozmaryn 20 Korzeń tataraku 15 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.piołun 20 Korzeń piwonii białej 10 Mniszek lekarski 15 Liść jemioły 15 Korzeń żmijowca 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. choroba Św. Walentego) Zestaw I Mniszek lekarski 30 Konwalia 25 Korzeń piwonii białej 20 Ruta murowa 15 Liść pokrzywy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Chory powinien też stosować kilka łyków przed napadem.

Oprócz tego podajemy choremu herbatę przed napadem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i podajemy do picia przed snem l łyżkę na filiżankę wody Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l łyżkę stołową ziół zalać l filiżankę wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 157 . Zestaw VII Jemioła 30 Skrzyp polny 30 Kozłek lekarski 10 Piołun 20 Ślaz dziki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Kozłek 25 Jemioła 15 Pokrzywa 35 Ślaz dziki 10 Pomornik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). przerwa 9 dni i powtórzyć 2 razy do roku po 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (najlepiej 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Parkinsona choroba Zestaw I Kozłek lekarski 15 Piołun Bobrek 30 Liść jeżyny ciernistej 25 Mięta pieprzowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Bukwica 10 Szałwia 20 Lebiodka 10 Melisa 20 Szczaw zwyczajny 20 Dziurawiec 10 Korzeń kopru 5 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. Chory też powinien stosować kilka łyków przed napadem.

naparzyć. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 158 . Zestaw II Pierwiosnek 40 Szałwia 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.brak pokarmu Zestaw I Koper włoski 50 Anyżek 25 Nasiona koperku 25 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. Pić rano na czczo l filiżankę. Piegi Zestaw I Rumianek 15 Kruszyna 35 Jałowiec 30 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Zestaw II Liść dębu 35 Słoma owsiana 30 Kora dębu 35 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Paznokieć wrośnięty Zestaw I Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Kwiat sienny 40 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki.Zestaw II Chmiel 15 Majeranek 15 Korzeń fiołka polnego 20 Jałowiec 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Piersi .

owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mącznica 30 Liść brzozy 30 Lubczyk . Zestaw II Glistewnik 25 Bodziszek cuchnący 25 Skrzyp 15 Liść pokrzywy 20 Tasznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Babimor 30 159 .owoc 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.korzeń 10 Jałowiec . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 15 Ruta 15 Fiołek polny 15 Skrzyp 15 Wilżyna ciernista 15 Piwonia biała 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. rozdzielonej na 3 porcje dziennie.skurcze Zestaw I Korzeń fiołka polnego 20 Korzeń piwonii białej 20 Korzeń wilżyny 20 Skrzyp 20 Kolendra 10 Lilia wodna biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. naparzyć.Zestaw II Koper włoski 30 Nasiona koperku 35 Korzeń lukrecji 35 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. Pęcherz moczowy . Pić rano na czczo l filiżankę.

nowotwór Kwiat lipy 15 Bez . Ponadto leczyć miejscowo. Piasek moczowy Zestaw I Wilżyna ciernista 50 Nawłoć pospolita 20 Rzepik 15 Lubczyk 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Kwiat dziurawca 20 Liść jeżyny 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ponadto leczyć miejscowo. Zestaw II Lubczyk 30 Wilżyna ciernista 30 Lukrecja 20 160 . Pęcherzyca ropna Zestaw I Bratek polny 25 Tasznik 40 Pomornik 10 Bez . Zestaw II Jałowiec 50 Pokrzywa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem.Liść brzozy 30 Korzeń lubczyku 30 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Pęcherz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. W przypadku zapalenia nerek podawać herbatę bez jagód jałowca.

Sposób przyrządzania: 1/2 łyżki stołowej zalać l filiżanką wrzącej wody.Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Polipy nosa Zestaw I Boża trawa 35 Skrzyp 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Plamy żółte i piegi Usuwamy myjąc twarz sokiem wyciskanym z lilii. Zestaw II Boża trawa 50 Rumianek 25 161 . dzieciom dajemy pić co godzinę 1/2 łyżki odwaru z orlików. Wskazana jest operacja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Pokrzywka Zestaw I Krwawnik 35 Kwiat lipy 30 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pokrzywa 50 Jałowiec 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Plamy na twarzy Smarujemy na noc dojrzałymi truskawkami. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Zioła pić 21 dni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II (środek napotny) Boża trawa 25 Kwiat lipy 25 Pokrzywa 25 Nostrzyk złoty 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.) z korzenia łopianu Zestaw Kminek 30 Anyżek 30 Tatarak 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Poty . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano na czczo l filiżankę odwaru. Postrzał lędźwiowy Zestaw I (środek napotny) Korzeń dzięgla 10 Rumianek 15 Kwiat lipy 10 Kwiat bzu czarnego 15 Dziewanna 20 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazana jest operacja.środki napotne Zestaw I Jagoda jałowca 50 Nasiona pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Porost włosów Smarować i nacierać skórę głowy sokiem z czosnku albo: sokiem z korzeni tataraku albo: nalewką spirytusową z pokrzyw (kilka dni moczyć pokrzywę w spirytusie) albo: zmywać głowę odwarem (gotować 10 min. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 162 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Zestaw IV Kwiat lipy 30 Krwawnik 25 Bez . Zestaw III Arcydzięgiel 40 Rumianek 30 Dziewanna 15 Bobrek trójlistny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Kwiat lipy 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Anyżek 20 Krwawnik 40 Bez . Zestaw V Kwiat lipy 10 Bez .kwiat 10 Szałwia 20 Piołun 20 Krwawnik 20 Pokrzywa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać naparu przy gorączce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek przed spaniem.kwiat 25 Dziewanna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać naparu przy gorączce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Próchnica zębów Zestaw I Warzęcha 35 Kora dębu 35 Nostrzyk 30 163 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek przed snem.Zestaw II Kwiat bzu czarnego 50 Kwiat lipy 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać przy zapaleniu nerek.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Korzeń sarsaparylanowy 40 Pierwiosnek 35 Kora dębu 15 Korzeń łopianu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazane leczenie u dentysty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 164 .kwiat 35 Jałowiec 35 Ziele lnu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wskazane leczenie u dentysty. Półpasiec Zestaw I Szałwia 25 Rumianek 10 Kora dębu 20 Nostrzyk złoty 35 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Puchlina brzuszna Zestaw I Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić do ustąpienia choroby. Zestaw II Jałowiec 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Skrzyp 50 Warzęcha wodna 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Puchlina wodna Zestaw I Korzeń hebdu 25 Skrzyp 25 Rozmaryn 15 Pokrzywa 15 Podbiał 10 Korzeń pietruszki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Rany Zestaw I Skrzyp 25 Rumianek 25 165 . Pić bez cukru. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Puchlina opłucnej (woda w worku płucnym) Lubczyk 10 Korzeń słodkogórzy 35 Wilżyna ciernista 20 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek.kwiat 20 Rozmaryn 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 15 Jagoda czarna 10 Ziele nawłoci 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Liść brzozy 30 Skrzyp 20 Jagoda jałowca 20 Liść mącznicy 20 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Hebd 20 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Boża trawa 25 Pomornik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Podróżnik 35 Pierwiosnek biały 15 Korzeń dębu 20 Koper 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. pić kieliszek wywaru szałwii zmieszanej z moszczem winnym. Zestaw V Co 2 godz. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ręce .pocenie Zestaw I (kąpiele słoneczne) Kora dębu 100 Zestaw II (kąpiele słoneczne) Kora brzozy 100 Zestaw III Pomornik górny 5 Szałwia 30 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. kawałki świeżej cytryny albo. Zestaw II Tysiącznik 15 Krwawnik 35 Bluszczyk kurdybanek 15 Bobrek trójlistny 35 Zioła zagotować w 1/21 wody.kwiat 35 Kora dębu 20 Bez . Ponadto ranę opatrzyć i leczyć miejscowo. wykręcić i przykładać na miejscu bolące bez okładu suchego na wierzchu. w ciepłym odwarze maczać chustkę lnianą. 166 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Bez . Nagniotki Przykładać kawałki surowej cebuli albo.

kąpać nogi kilka razy dziennie w odwarze z korzenia liliowego. Różyczka Zestaw I Krwawnik 30 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Kwiat lipy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Krwawnik 20 Rumianek 20 Owoc szkłaku 20 Koper włoski 20 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Rumień (zaczerwienienie) nosa Zestaw I Boża trawa 35 Jałowiec 35 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Róża i środki napotne Zewnętrzne okłady z naparu ziół: Siemię lniane 20 Szałwia 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 Kwiat lawendy 15 Rozmaryn 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kora kruszyny 20 167 . gotowanego w winie po 3dniowym naciąganiu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Stosować ostrożnie z uwagi na obecność szkłaka. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po 1/2 filiżanki kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Rwa twarzowa Zestaw l Kwiat bzu czarnego 10 Kwiat lipy 15 Rzepik 10 Arcydzięgiel 15 Rumianek 10 Dziewanna 15 168 .Liść tarniny 20 Liść senesu 20 Kwiat lipy 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Dziewanna 30 Krwawnik 20 Tasznik 25 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Rwa kulszowa (ischias) Zestaw I Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Ślazówka 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Kwiat akacji 10 Anyżek 5 Koper 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Liść topoli czarnej 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Zioła pić 6 tygodni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Środek napotny. Środek napotny. Zestaw II Rumianek 20 Anyżek 15 Kozłek lekarski 35 Krwawnik 15 Kruszyna . Schudnięcie Krwawnik 30 Kozłek lekarski 35 Pierwiosnek biały 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kora 15 169 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek.niepokój Zestaw I Rumianek 15 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 15 Tysiącznik 15 Piołun 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bobrek trójlistny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Sen . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Zestaw II Jagoda jałowca 50 Skrzyp 20 Siemię pietruszki 15 Korzeń wilżyny ciernistej 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rzeżączka ostra Ślazówka 35 Ziele świętojańskie 35 Jagoda jałowca 15 Korzeń łopianu 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2-3 filiżanki przed poceniem.

Zestaw III Liść maliny 30 Mniszek lekarski 20 Liść orzecha włoskiego 20 Liść róży białej 10 Korzeń drzewianki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy ten odwar po kilka kropli rano i wieczorem.zapalenie Zestaw I Świetlik łąkowy 40 Babka lancetowata 30 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować 12 dni. Zestaw IV Koper włoski 30 Kminek 30 Anyżek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Ruta murowa 50 Mniszek lekarski 25 Płatki róży białej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Napar pić przed snem. Stłuczenia – okłady Zestaw I Hyzop lekarski 20 Szanta zwyczajna 20 Macierzanka 10 170 . Zestaw III Korzeń tataraku 50 Jagoda jałowca 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Spojówki oczne .

Lebiodka 15 Ruta 15 Szałwia 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw II Główka maku polnego 60 Perz 15 Kwiat bzu 15 Rumianek 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Nie podawać przy zapaleniu nerek. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części dała. 171 . Zestaw III Rumianek 10 Hyzoplek 20 Szanta zwyczajna 15 Lebiodka 10 Ruta 10 Szałwia 10 Orliki białe 10 Dziewięciornik 10 Pomornik 5 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .korzeń 20 Mięta wodna 15 Kwiat lipy 20 Przełącznik 15 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. System nerwowy (osłabienie) Zestaw I Lubczyk . Zestaw II Kozłek lekarski 20 Rumianek 20 Liść maliny 30 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek rano i wieczorem. po naciąganiu kilkugodzinnym pijemy 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie.kwiat Słodkogórza 5 l łyżkę stołową ziół ziół poddajemy działaniu zimnej (nie gorącej) wody. Zestaw V Liść senesu 40 Kwiat bzu 30 Anyż 15 Koper włoski 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Aloes 100 Miarką jest ilość mieszcząca się na końcu noża.Środki przeczyszczające (silne) Zestaw I Jagoda szkłaka 100 Zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości do 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Kora kruszyny 25 Liść tarniny 25 Liść senesu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kora kruszyny 100 5 g zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Liść senesu 35 Korzeń lukrecji 35 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Senes 35 Kora kruszyny 35 Sporysz 15 Anyżek .owoc 5 Bez . 172 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

Środek wykrztuśny Miodunka leśna 25 Rzepik 15 Korzeń fiołka polnego 20 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Tasiemiec Ziarna dyni obrane ze skórki. po 2 godzinach następną. Ponadto można nim zmywać chore miejsca. Świerzb Zaleca się smarowanie balsamem peruwiańskim albo: zmywanie chorych miejsc odwarem. sporządzonym z 20 g igieł jodły na 1 l wody. należy kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Zioła tą podajemy do picia na czczo przez 3 dni w ilości l filiżanki. Zestaw II Jałowiec 25 Kokorycz żółta 25 Bratek polny 15 Rozmaryn 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Zestaw I Wrotycz 50 Jemioła 26 Liść brzozy 25 5 g ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej: po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i pić 2 razy dziennie przez 2 dni (20 g wystarcza zatem na l kurację). Zestaw I Pokrzywa 25 Szałwia 25 Tysiącznik 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwiat wrotyczu 60 Liść senesu 40 173 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. roztarte i zmieszane z sokiem przecedzonych borówek. Jeśli skutek zupełny nie nastąpił.

można kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Trądzik Drewno oliwkowe 20 Drewno jałowca 20 Korzeń sasafrasowy 10 Wilżyna ciernista 10 Korzeń łopianu 10 Łopian 10 Drewno sandałowe 10Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.25 g (2. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i wypić na raz. Zestaw II Goryczka żółta 20 Skórka pomarańczowa 20 Kolendra . Udar mózgu (apopleksja) Kwiat pomornika 20 Storczyk biały 20 Tasznik 5 Szałwia 15 Krwawnik 20 Rozmaryn 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Udar słoneczny Chorego przenieść w cieniste miejsce. O ile zupełny skutek nie nastąpił. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.5 łyżki stołowej) ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej. Zestaw I Dziewanna 30 Storczyk biały 30 Krwawnik 25 Ruta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. podać mu świeżej wody.owoc 20 Kwiat lawendy 20 Storczyk biały 20 174 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kozłek 20 Rozmaryn 15 Rumianek 20 Storczyk biały 15 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. albo mięty wodnej (patrz: okłady przy świeżych ranach). 175 . Ukąszenia przez owady Okładać zranione miejsce roztartymi liśćmi babki lancetowatej. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw VI Piołun 40 Przetacznik 40 Pierwiosnek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę z cukrem i cytryną po l filiżance kilka razy dziennie. zrobić przerwę 7 dni i znowu 9 dni. Zestaw III Ruta 10 Storczyk biały 10 Melisa 10 Przetacznik 20 Kwiat lipy 10 Fiołek polny 15 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Przetacznik 20 Malina 20 Lawenda 20 Jeżyna ciernista 20 Ruta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać herbaty kobietom w ciąży. albo pietruszki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Upławy białe Zestaw I Arcydzięgiel 40 Liść bazylii 20 Kozłek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wągry Zestaw I Tarnina . Ponadto tym samym ciepłym odwarem należy przemywać pochwę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przemywamy pochwę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 25 Liść wiązu 25 Liść orzecha 25 Liść szałwii 15 Kora dębu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. pić kilka filiżanek dziennie.kwiat 10 Tasznik 40 Marzanka wonna 20 Storczyk biały 10 Korzeń kopru 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 176 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Wargi bolące Okładać odwarem z liści czepca.Ukąszenie przez psa 2 lub 3 łyżeczki soku wyciśniętego z babki lancetowatej zmieszać z mlekiem lub rosołem. Zestaw II Korzeń cykorii 30 Korzeń perzu 30 Mniszek 15 Siemię kopru 15 Liść maliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.wypadanie w następstwie ciężkich chorób Liść jeżyny 20 Kozłek lekarski 15 Jałowiec 20 Mięta pieprzowa 10 Tatarak 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Mniszek lekarski 30 Chmiel 20 Nagietek 20 Orliki białe 15 Mącznica lek. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. Wskutek zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. rozdzielonej na 3 porcje dziennie.Wątroba – obrzęk Zestaw I Rzepik 20 Mniszek lekarski 15 Szczaw zwyczajny 15 Ziele jaskółcze 10 Tysiącznik 10 Bobrek trójlistny 10 Goryczka żółta 10 Podróżnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mniszek lekarski 25 Szanta biała 25 Korzeń cykorii 10 Ruta ogrodowa 10 Ziele jaskółcze 10 Koszyczek rumianku 10 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Włosy . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l 1/2 filiżanki. 177 . Zioła pić 21 dni. 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. rozdzielonej na 3 porcje dziennie.

Zestaw II Liść mięty wodnej 40 Melisa 40 Rumianek 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw II Boża trawa 35 Krwawnik 35 Tatarak 20 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wrzody śluzówki jamy ustnej Zestaw I Skrzyp 50 Szałwia 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przedjedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie na 1/2 godz.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wrzody podudzia – okłady Korzeń łopianu 35 Glistewnik 35 Kwiat bzu 15 Centuria 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy miana chustkę .Wole Szanta czarna 15 Rzepik 15 Trędownik 15 Marzanka wonna 15 Kozłek lekarski 10 Melisa 5 Morszczyn 10 Janowiec 5 Ziele bukwicy 5 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. 178 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

otrzymanej przez zmieszanie z zimną wodą l łyżki sproszkowanych nasion bożej trawy albo: pić herbaty z bobrku trójlistnego albo: pić herbatę z kwiatu lipy. Wzdęcia (wiatry) Zestaw I Rumianek 20 Anyżek 20 Kminek 10 Mięta 10 Lawenda 10 Koper włoski 10 Kozłek lekarski 10 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Wrzodzianka Okłady z papki. Wzmacniające zioła Kwiat lipy 30 Krwawnik 30 Korzeń cykorii 15 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń rzewienia 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Rumianek 30 Kminek 30 Liść mięty 20 Korzeń kozika 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 179 . Zestaw II Lawenda 25 Liść mięty 25 Koper włoski 25 Ziarna kminku 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie przed jedzeniem.

Wykwity na twarzy i na skórze Zestaw l Bratek polny 10 Kokorzycz żółta 10 Drewno gwajkowe 20 Drewno jałowca 10 Korzeń sasafrasowy 10 Korzeń łopianu 10 Korzeń żywokostu 5 Korzeń słodkogórzy 10 Przetacznik 10 Miesiączek mały 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 20 Bratek polny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wzrok osłabiony Świetlik łąkowy 20 Mniszek lekarski 20 Ruta murowa 20 Kozłek lekarski 15 Babka lancetowata 15 Koper włoski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bez .Zestaw IV Kminek 30 Koper 30 Rumianek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.owoc 20 Tasznik 20 Pomornik górny 20 Czernica . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Podróżnik 30 Mniszek lekarski 30 Perz 30 180 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę na zimno z małymi kawałkami lodu w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wymioty krwawe (żołądek) (patrz: choroby żołądka) Tasznik 40 Bodziszek cuchnący 40 Szczawik zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść jeżyny 25 Kora dębu 25 Szałwia 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Kminek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wypryski Zestaw I Przetacznik 35 Jałowiec 35 Owies 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Drzewianka żółta 20 Krwawnik 20 Kora wierzby 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę chłodną. Zestaw III Szyszka sosny 70 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. ewentualnie z małymi kawałkami lodu. Wymioty krwawe Tasznik 20 Borówka . 181 .

naparzonej w 1/4 l wody.Wysięk w kolanie Zestaw I Kwiat pomornika 50 Szyszak świerku 50 Ciepłe okłady z odwaru l łyżki ziół. Mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. 182 . Zestaw III (środek przeciw wyrzutom skórnym na tle zołzowym) Jałowiec 30 Wilżyna ciernista 15 Korzeń sasanasu 10 Skrzyp 30 Korzeń słodkogórzy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wysypka skórna Zestaw I (środek czyszczący krew) Pierwiosnek 40 Liść orzecha 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. w odwarze namoczyć chustkę miana. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw IV Krwawnik 25 Pierwiosnek biały 25 Anyżek 25 Liść orzecha 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II (środek przeciw zołzowym zapaleniom oczu) Mech islandzki 35 Krwawnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. lampy kwarcowej itd. Zestaw II Skrzyp 30 Ziarna głogu 30 Jagoda jałowca 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Podawać do picia pół na pół z mlekiem obok tranu.

Zioła pić 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Kora kruszyny 30 Rumianek 10 Liść mięty pieprzowej 10 Kwiat lipy 10 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Liść orzecha włoskiego 30 Korzeń tataraku 30 Krwawnik 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 25 Kruszyna .kora 25 Mięta pieprzowa 20 Słodkogórza 20 183 . Zestaw III Senes . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw VI Trędownik 30 Podbiał 20 Warzęcha wodna 20 Nagietek 10 Szczaw zwyczajny 10 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zaparcia Zestaw I Świeży kwiat akacji 100 15 g zalać 1/2 wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po l filiżance.Zestaw V Pędy świerka 20 Krwawnik 20 Dymnica 20 Bobrek trójlistny 20 Drewno jałowca 10 Korzeń tataraku 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zapalenie cewki moczowej Zestaw I Wilżyna ciernista 30 Prawoślaz lekarski 30 Skrzyp polny 20 Kwiat fiołka polnego 10 Korzeń piwonii białej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Ślazówka 30 Jasnota biała 30 Głóg .kora 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Korzeń łopianu 25 Liść poziomki 25 Wilżyna ciernista 25 Skrzyp polny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.owoc 35 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zgaga Zestaw I Tatarak 35 Goryczka żółta 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki na 3 razy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Psianka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie wystąpienia biegunki przerwać kurację.kwiat 20 Wilżyna ciernista 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 184 .owoc 30 Senes . Zestaw II Pietruszka . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

Zestaw IV Oman wielki 20 Liść senesu 20 Drewno gwajakolowe 20 Lukrecja 20 Anyżek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Napar podajemy do picia 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw V Mniszek lekarski 30 Płatki białej róży 30 Rzepik 15 Babka lancetowata 15 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VIII Kora dębu 30 Słodkogórza 20 Tysiącznik 20 Szałwia 30 185 .owoc 10 Kolendra . Zestaw VI Tatarak 40 Mięta pieprzowa 20 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Szałwia 30 Bukwica 10 Skrzyp polny 30 Piołun 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Napar podajemy do picia po 2 łyżki stołowe dziennie.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VII Oman wielki 20 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Ziele bukwicy 10 Biedrzeniec 5 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Skórka cytrynowa 20 Krwawnik 20 Koper włoski 10 Rzewień 10 Goryczka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży Zioła stosować 21 dni. Żołądka kurcze Zestaw I Rumianek 25 Skórka cytrynowa 25 Bobrek trójlistny 15 Kolendra .owoc 10 Kminek 10 Ruta murowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Goryczka żółta 15 Skórka pomarańczowa 15 Tatarak 20 Rzewień 10 Anyżek 10 Kolendra . 186 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zioła pić 6 tygodni.owoc 15 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy do picia po 3 łyżki stołowe dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Dyptam 25 Biedrzeniec 25 Dziewięciomik 25 Korzeń arcydzięgla 20 Korzeń omanu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Korzeń kozika 50 Liść mięty 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.nieżyt Zestaw I Tatarak 15 Bobrek trójlistny 15 Tysiącznik 15 Goryczka żółta 15 Drapacz lekarski 20 Piołun 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Tysiącznik 30 Bobrek trójlistny 20 Wrotycz 20 Korzeń arcydzięgla 20 Tatarak 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bobrek trójlistny 10 Obrazki białe 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Piołun 10 Drewno jałowca Lukrecja 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żołądek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.Żołądek . 187 .nerwica Zestaw I Dziewięciornik 20 Biedrzeniec 20 Koper włoski 20 Melisa 20 Arcydzięgiel 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. 188 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Koper 35 Srebrnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować 6 tygodni. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Melisa 10 Skrzyp 25 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Tatarak 10 Rozmaryn 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kozłek lekarski 20 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 20 Piołun 20 Liść bzu czarnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Goryczka żółta 20 Janowiec 20 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Melisa 40 Liść mięty 40 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki żółtej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. tj. Można podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 1/2-1 filiżanki dziennie. po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem.

Zestaw V Koper morski 30 Lebioda . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Żółć . Zestaw III Jaskółcze ziele 25 Nagietek 25 Liść pokrzywy 20 Bławatek polny 20 Chmiel 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.polna 15 189 .5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1.zastój Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Zestaw II Koper morski 25 Berberys 15 Mniszek lekarski 15 Koszyczek rumianku 15 Nagietek 15 Chaber polny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żółtaczka Zestaw I Korzeń czarcikęsu 50 Koszyszek rumianku 20 Ruta ogrodowa 15 Orliki białe 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Koszyczek rumianku 30 Oman wielki 30 Bobrek trójlistny 20 Piołun 10 Czarcikęs 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

Zestaw VI Korzeń cykorii 30 Rdest ptasi 30 Ruta ogrodowa 15 Rzepik 15 Orliki białe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. Zbadać przyczynę choroby. Zbadać tło choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IX Korzeń fiołka polnego 20 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby. Zestaw VII Lipa 35 Oman wielki 20 Piołun 30 Czarcikęs 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Ziele jaskółcze 15 Mniszek 10 Pokrzywa 10 Bławatek polny 5 Chmiel 10 Rzepik 10 Oman wielki 10 Piołun 20 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki.Bukwica 15 Rzepik 15 Tasznik 15 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 190 .

skrzepy Zestaw I Chmiel 30 Rumianek 35 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. którą przykładamy do żylaków. Żylaki – okłady Dziewięćsił 15 Pokrzywa 40 Ziele jaskółcze 15 Bez . Żyły . dlatego zalecane jest leżenie w łóżku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 15 Tysiącznik 15 Zioła zagotować w 1/21 wody. którą przykładamy do żylaków. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i moczymy szmatę lnianą. wykręcić i przykładać na miejsce bolące bez okładu suchego na wierzchu. Zestaw II Bukowiec 20 Rozmaryn 20 Pokrzywa 20 Rumianek 15 Chmiel 15 Kwiat lawendy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ważny jest spokój. Zestaw II Rumianek 40 Liść mącznicy 30 Siemię konopi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy szmatę lnianą. Ewentualna operacja. 191 .kwiat 15 Tysiącznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zaleca się leżenie.Żylaki Zestaw I Dziewięćsił 35 Kasztanowiec kwiat 35 Bez .

że bursztyn zabezpiecza mumie przed zniszczeniem i rozkładem. Po wielu wiekach uczeni znajdowali kawałeczki bursztynu pod skórą rąk mumii egipskich. Marcin Luter nosił zawsze przy sobie duży kawałek bursztynu wierząc. Do celów leczniczych używamy też maści i nalewki bursztynowe. a noszony przez kobietę ciężarną ułatwi poród. kawałki bursztynu rozkładano przy głowach koni. W przeszłych czasach istniał na polskiej wsi przesąd. Noszony na szyi leczy bardzo skutecznie bóle gardła. a chorym podawano do picia wodę bursztynową. Już w czasach Homera był znany i ceniony nie tylko jako ozdoba. że mąż.obecnie znowu jest duże zainteresowanie złotem Bałtyku i jest on często używany w leczeniu wielu chorób. o którym tak często piszę. aby zdobyć ten cud Bałtyku i wywozili go w świat tak jak złoto. Wyrabiano z bursztynu ulubione talizmany i ozdoby. również poświęcił wiele uwagi bursztynowi polecając chorym mikstury bursztynowe. a tak często przez nas niedoceniany. Co pewien czas wraca fala podziwu dla bursztynu . poprawia bardzo szybko słabnący wzrok. Egipcjanie uważali bowiem. mimo że nie należy on do kamieni szlachetnych. przetrwały wieki różne metody stosowania bursztynu. a kapłani egipscy używali bursztynu jako kadzielnic z wonnymi ziołami. że to pozwala mu być zdrowym i uniknąć dolegliwości żołądkowych. zalecano np. aby sen był spokojny. że bursztyn roztarty na proszek i połączony z olejkiem różanym pomaga przy wielu chorobach wieku dziecięcego. aby spękane pięty wycierać sproszkowanym bursztynem utartym z olejem arachidowym. były bardzo długo młode. Od niepamiętnych czasów było ono przedmiotem zainteresowań możnych z całego świata. Grecy nazwali bursztyn elektronem i przypisywali go Słońcu. Bursztynem bawiły się też Rzymianki uważając go za kamień wiecznej młodości. Egipcjanki lubiły się bawić kawałeczkami bursztynu . przywraca siłę zmęczonym oczom. gdy położy kamień bursztynowy na piersi śpiącej żony. Wśród wielu kamieni tylko bursztyn ma tak szerokie zastosowanie lecznicze aż do dzisiejszych czasów. zapalenie migdałów. Do naszego kraju wędrowali kupcy z wielu krajów. jeśli chora osoba 192 . Jak widać. W celach leczniczych używano jasnej odmiany bursztynu. Niegdyś stajnie były bardzo często okładane bursztynem. aby nie chorowały. Wielki uczony medyk Pliniusz. przy chorobie wrzodowej o bardzo przewlekłym charakterze.Bursztyn (jantar) — lecznicze złoto Bałtyku Na koniec chciałabym opowiedzieć o cudownym i tajemniczym bursztynie .ponoć przywracał im siły. ponieważ jest to cudowny lek na wiele schorzeń. aby chronił przed udarem mózgu. którzy pod poduszkę układają sznury bursztynu. Uważał. leczono nim także zwierzęta. kadzidła bursztynowe wyciszają znerwicowany umysł i pozwalają spokojnie usnąć. Astrologia jednak nie polecała noszenia bursztynu osobom urodzonym w znaku Byka. pozna jej grzechy i niecne zamiary. a Sokrates polecał noszenie bursztynu. Dziś możemy spotkać ludzi. Bursztyn może zapobiec chorobie oskrzelowej. Legenda głosi. natomiast sproszkowany można stosować przy chorobach żołądka. że bursztyn zebrany przed wschodem słońca ma wielkie moce lecznicze.złocie polskiego morza. Chorzy na serce zażywają sproszkowany bursztyn z miodem i czują się doskonale. aby ustąpiły zawroty głowy i omdlenia.

nalewkę wcieramy też w stopy i plecy. Działa kojąco na cały organizm. Klimuszki przez 2. to znak. W tym okresie należy też wcierać nalewkę bursztynową w okolice szyi przed snem. 20 g macierzanki. może sam zrobić świece z odrobiną proszku bursztynowego. Cz.2 razy dziennie łyżeczkę nalewki bursztynowej dodajemy do herbaty. ale niechętnie o tym mówią. co miało chronić przed chorobą i złem. Na drugi dzień dokładnie wypłukać bursztyn. trzeba 100 g bursztynu zalać czystą źródlaną lub morską wodą i odstawić na 24 godziny w ciemne miejsce.będzie stale nosić przy sobie jasny bursztyn. Kobiety powinny nosić przede wszystkim bransolety na ręku i naszyjniki połączone ze srebrem. zaziębienie . Szczególnie dzieciom Bliźniętom powinniśmy wkładać do kieszonek bursztyn w okresie jesienno-zimowym. Trudno nasze panie przekonać. Najprostsze jest sporządzenie wody bursztynowej: sproszkować 50 g bursztynu. wsypać do szklanego naczynia lub butelki o żółtym . Chciałabym dodać. Kurację można przedłużyć nawet do roku. Zażywać rano i wieczorem przed snem przez 21 dni. Ja swoją córeczkę leczyłam za radą ks. a następnie wystawić na 8 godzin na słoneczne okno. którzy bardzo często się przeziębiają. zapobiegniemy przeziębieniom. jak cudowny jest w działaniu noszony codziennie choćby przez jakiś czas. woda taka leczy też krwotoki wewnętrzne. aby nie chorowały. aby nie narazić się na śmieszność. 20 g rzepiku. Z pobytu nad morzem powinniśmy koniecznie wrócić do domu z bursztynem. Możemy ją podawać też dzieciom od 4 roku życia. Taką wodę pijemy 2 razy dziennie jedną szklankę. Przy chorobach tarczycy należy pić ją 2 razy dziennie po 21 kropli (na cukier) przez trzy miesiące. Ja robię takie świece dla siebie i swoich przyjaciół. Tak zrobiona woskowa 193 . 20 g lebiodki. to są odwieczne mądrości natury. Każda choroba wymaga od nas cierpliwości . Jeśli będziemy zażywać taką miksturkę. a my już wiemy. który pomoże nam wrócić do zdrowia. W trakcie leczenia zabrania się absolutnie spożywania kapusty pod żadną postacią. aby poddać się badaniom wykrywającym przyczynę choroby. a Wy sami zdecydujecie. Nie wstydźcie się takich odruchów. Na rozłożony wosk przed skręceniem rozsypuję bursztyn wzdłuż sznurka i skręcam uciskając. rozłożyć na lnianym płótnie. Jak należy stosować nalewkę bursztynową? Otóż jest wiele przepisów i podam Państwu kilka.po tym okresie nalewka będzie doskonałym lekiem. Bursztyn możemy zalewać tylko dwa razy. Szczególnie polecam tym.5 roku i jest teraz zupełnie zdrowa. jak będziecie ją stosowali. powinniśmy zawsze pamiętać. to nie są przesądy. Na całym świecie kobiety noszą ozdoby z bursztynu. Oto przepis na wzmocnienie i ochronę organizmu przed złotą jesienią: 50 g bursztynu. a dzieciom również w przeguby rączek. niestety polskie kobiety robią to sporadycznie. które swoim pociechom wkładają bursztyn do kieszonek. Dawniej nasze babcie bardzo pilnowały. Można też sproszkowany bursztyn zażywać z ziołami. aby małe dzieci zawsze przy sobie miały ukryty w ubrankach bursztyn. aby nie było problemu z połykaniem.proszę o tym pamiętać. wkładając proszek w malutkie opłatki apteczne. że osoba nosząca bursztyn jest poważnie chora i powinna udać się do lekarza.złotym kolorze i zalać czystą wodą. Aby wzmocnić organizm. które bardzo często chorują na oskrzela i gardło. że astrologia przypisuje bursztyn Merkuremu. aby się osuszył i dopiero po tym zabiegu zalać 1 l spirytusu i odstawić w miejsce nasłonecznione na 12 dni . Grypa. dziś znowu są takie mamy. Potem możemy go sproszkować i używać do spalania w kadzidłach. Jeśli ktoś potrafi robić świece woskowe. cierpią na katar i uporczywy kaszel. że Merkury opiekuje się Bliźniętami. że do celów leczniczych służy jasny bursztyn w czystych kolorach. Składniki sproszkować i zażywać 2 razy dziennie l łyżeczkę przez 6 tygodni rano i wieczorem. Aby sporządzić nalewkę bursztynową. powinniśmy w okresie jesienno-zimowym zażywać sproszkowany bursztyn z łyżeczką miodu: 1 łyżeczkę miodu spadziowego ukręcić z l łyżeczką bursztynu i to połknąć popijając gorącą herbatą. więc dla nich bursztyn jest doskonałym lekiem. Jeśli kamyki bursztynowe noszone jako korale lub bransoletka zmatowieją. Jeśli zechcemy zrobić nalewkę lub maść bursztynową.

świeca jest doskonała na oczyszczenie naszego mieszkania, usuwa bakterie i orzeźwia powietrze przed udaniem się na spoczynek napełniając pokój pięknym aromatem. Możemy też sami zrobić kadzidełko. Należy do 50 g sproszkowanego bursztynu dodać po łyżeczce krwawnika, lawendy, tataraku, kwiatu bzu czarnego i mamy cudownie pachnące kadzidło, które powinniśmy rozpalać w pokoju do tego przeznaczonym każdego wieczoru, gdy zaczną nam kaloryfery ogrzewać mieszkanie. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy zrobią kadzidło, zalecam jednak, aby w pokoju dzieci każdego dnia rozpylać nalewkę bursztynową. Trzeba l łyżkę nalewki dodać do l szklanki wody i kilkakrotnie w ciągu dnia rozpylać, a dzieci nie będą chorować i odczuwać zmęczenia po szkole. Mam nadzieję, że zachęciłam wszystkich do używania naszego bursztynowego złota, które na całym świecie jest bardzo cenione z uwagi na swoje właściwości lecznicze.

194

Alfabetyczny wykaz roślin
Anyż - Pimpinella anisum Arcydzięgiel litwor - Archangelica officinalis Babka lancetowata - Plantago lanceoluta Berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Bez czarny - Sambucus nigra Biedrzeniec mniejszy - Pimpinella saxifraga Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea Borówka czarna - Vaccinium myrtillus Brzoza brodawkowata - Betula verrucosa Cebula ogrodowa - Allium cepa Centuria pospolita (tysiącznik pospolity) - Centaurim minus Chmiel zwyczajny - Humulus lupulus Chrzan pospolity - Armoracia lapathifolia Cykoria podróżnik - Cichorium intybus Czarnuszka siewna - Nigella sativa Cząber ogrodowy - Satureja hortensis Dąb - Quercus Drapacz lekarski - Cnicus benedictus Dziewanna wielkokwiatowa - Verbassum densiflorum Dzięgiel leśny - Angelica silvestris Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum Estragon (bylica estragon) - Artemisia dracunculus Fiołek trójbarwny - Viola tricolor Glistnik jaskółcze ziele - Chelidonium maius Głóg - Crataegus Gorczyca biała - Sinapis alba Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis Jałowiec pospolity - Juniperus communis Jarząb pospolity (jarzębina) - Sorbus aucuparia Jasnota biała - Lamium album Jemioła – Viscum Jeżyna - Rubus Kalina koralowa - Viburnum opulus Kasztanowiec zwyczajny - Aesculus hippocastanum Kolendra siewna - Coriandrum sativum Konopie siewne - Cannabis sativa Konwalia majowa - Convallaria maialis Koper ogrodowy - Anethumn graveolens Koper włoski - Foeniculum vulgare Kopytnik pospolity - Asarum europaeum Kozieradka - Trigonella feonum-graeum Kozłek lekarski - Valeriana officinalis Kruszyna pospolita - Rhamnus frangula

195

Krwawnik pospolity - Achillea millefolium Lawenda – Layandula Lebiodka pospolita - Origanum vulgare Len – Linum Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare Lipa drobnolistna - Tilia cordata Lukrecja gładka - Glycyrrhiza glabra Łopian większy - Arctium lappa Macierzanka piaskowa - Thymus serpyllum Mak lekarski - Papaver somniferum Malina właściwa - Rubus idaeus Marzana barwierska - Rubia tinctorum Mięta - Mentha Miłek wiosenny - Adonis vernalis Mniszek pospolity - Taraxacum officinale Mydlnica lekarska - Saponaria officinalis Nagietek lekarski - Calendula officinalis Nasturcja - Tropaeolum Nostrzyk lekarski - Melilotus offcinalis Ogórecznik lekarski - Borago officinalis Olsza czarna - Alnus glutinosa Oman wielki - Inula helenium Papryka - Capsicum Perz właściwy - Agropyron repens Pierwiosnek lekarski - Primula veris Pietruszka zwyczajna - Petroselinum crispum Pięciornik gęsi - Potentilla anserina Pięciornik kurze ziele - Potentilla erecta Podbiał pospolity - Tussilago farfara Pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica Połonicznik nagi - Herniaria glabra Poziomka pospolita - Fragaria vesca Przywrotnik pasterski - Alchemilla pastoralia Rdest ptasi - Polygonum aviculare Rokitnik zwyczajny - Hippophae rhamnoides Rosiczka okrągłolistna - Drosera rotundifolia Rozchodnik ostry - Sedum acre Róża pomarszczona - Rosa rugosa Rumianek pospolity - Matricaria chamomilla Ruta zwyczajna - Ruta graveolens Rzewień dłoniasty - Rheum palmatum Słonecznik zwyczajny - Helianthus annuus Sosna zwyczajna - Pinus silvestris Szafran (krokus) – Crocus Szałwia lekarska - Salvia officinalis Ślaz leśny - Malva silvestris Śliwa tarnina - Prunus spinosa Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis Śnieżyca wiosenna - Leocojum vernum

196

Świerk - Picea Świetlik łąkowy - Euphrasia officinalis Tasznik pospolity - Capsella bursa-pastoris Tatarak zwyczajny - Acorus calamus Topola czarna - Populus nigra Wawrzynek wilcze łyko - Dephne mezereum Wierzba biała - Salix alba Wilżyna ciernista - Ononis spinosa Wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris Żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius Żywokost lekarski - Symphytum officinale

197

Nazewnictwo ludowe
Kwiaty
Bez czarny - inaczej: bzowina, hyćka, bez aptekarski, lekarski. Bławatek - inaczej: chaber, modrak, modrokwiat, modrzeniec, wasilek, wołoszek. Czarna malwa - inaczej: czarna róża, czarne kwiaty, ślazowa róża, ślaz czarny lub ogrodowy, różowy, wysoki. Dziewanna - inaczej: dziewanna lekarska. Głóg - inaczej: głożyna, głóg pospolity. Jarzębina - inaczej: jarząb pospolity, jarząbek. Jasnota biała - inaczej: pokrzywa biała, głucha, martwa. Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kocanka - inaczej, kocie łapki, nieśmiertelnik piaskowy, żółty, radostka, słomianka, suche ziele, suchołuski. Koniczyna biała - inaczej: dzięcielina, koniczyna płożąca. Krwawnik - inaczej: stolist, żeniszek, złocień krwawnik. Kupalnik - inaczej: arnika górska, pomornik, tranek górski. Lawenda - inaczej: lawenda lekarska, prawdziwa, wonna. Mak polny - inaczej: maczek zajączek, maczek polny, mak dziki, lekarski, zajęczy. Mniszek lekarski - inaczej: brodawnik mieczowaty, dmuchawiec, gołębi groch, mlecz, podróżnik mieczowaty, żabi kwiat. Nagietek lekarski - inaczej: stulik, nagietek. Pierwiosnka lekarska - inaczej: kwiat paraliżowy, kwiat kluczyków. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Przelot pospolity - inaczej: wełnica, żółwie ziele. Robina akacjowa - inaczej: grochodrzew, akacja biała, fałszywa. Rumian szlachetny - inaczej: rumian rzymski, włoski. Rumianek pospolity (koszyczki) - inaczej: kamelka, maruna, rumianek, marunka, rumianek apteczny, polny. Słonecznik - inaczej: słonecznik roczny, zwyczajny. Stokrotka pospolita - inaczej: stokroć trwała. Ślaz - inaczej: guziczkowe ziele, kędzierzawiec, malwa dzika, ślaz gęsi, leśny. Śliwa tarnina - inaczej: korcipka, ciarki, ciernina czarna, tarka, żarnośliwa. Więżówka - inaczej: kropidło błotne, parzydło wiązowe, tawuła błotna, łąkowa, wiązówka błotna. Wrotycz pospolity - inaczej: swojski. Wrzos zwyczajny - inaczej: wrzost.

198

Ziela
Bazylia właściwa - inaczej: bazylia anyżowa. Biedrzeniec - inaczej: biedrzeniec włoski, pimpinella. Bluszczyk kurdybanek - inaczej: kondratka, bluszcz ziemny, zimowy, obłoźnik. Bukwica zwyczajna - inaczej: lekarska, betonijka. Bylica - inaczej: boże drzewko. Bylica pospolita - inaczej: bylnik. Cząber ogrodowy - inaczej: cząber, żelazne ziele, cząber wielki. Drapacz lekarski - inaczej: chaber kleisty, czubek benedyktyński, kardobenedykt, oset lekarski, Benedykta ziele. Dymnica pospolita - inaczej: kokorczyk, polna rutka, ptasia rutka. Dziurawiec - inaczej: arlika, ziele krzyżowe, świętojańskie. Estragon - inaczej: bylica draganek, bylica estragon. Fiołek trójbarwny - inaczej: bratek. Hyzop - inaczej: izop, ziele Józefka. Janowiec barwierski - inaczej: żółciało. Jemioła pospolita - inaczej: jemioła biała, starzęśla. Komosa piżmowa - inaczej: ambrozja, herbata jezuicka, komosa amerykańska, meksykańska, wonna, ziele lebiodowe. Kopytnik pospolity z korzeniami - inaczej: narda leśna, kopyteń, kleśniec. Krwawnik pospolity - inaczej: stolist, żeniszek, złocień. Lebiodka - inaczej: duszka, macierzyca pospolita, lebiodka pospolita. Lnica pospolita - inaczej: lenek Matki Boskiej, lnianka, lniczka, lwia paszczęka, ziele nocne. Macierzanka - inaczej: dzięcielina, macierduszka włoska, cząber pospolity, duszka polna, tymianek wąskolistny, macierzanka piaskowa, pospolita, tymian macierzanka. Majeranek ogrodowy - inaczej: kiełbaśnik, lebiodka majeran. Marzanka wonna - inaczej: barwica wonna, majownik, marzanna. Miodunka - inaczej: ziele adamaszkowe, płucne, miodunka lekarska, majowa, plamista. Nawłoć pospolita - inaczej: polska mimoza, włoć, złota rózga. Nostrzyk - inaczej: nostrz, nozderek żółty, nozderek lekarski, zwyczajny. Ogórecznik lekarski - inaczej ziele barokowe, ogórkowe. Ostrożeń warzywny - inaczej: chrabust, czarcie żebro, drapacz łąkowy, oset warzywny. Pięciornik gęsi - inaczej: gęsie ziele, drabinek, srebrnik pospolity. Podróżnik - inaczej: cykoria dzika, polna, podróżnik błękitny. Potocznik - inaczej: gronka, ptasie mydło, wronie mydło, żabiak, żabie gronka, połocznik nagi, gładki. Poziewnik - inaczej: kocipysk. Przełącznik leśny - inaczej: lekarski, Weronika. Przywrotnik pasterski - inaczej: gwiazdki, gwiazdosz, nawrotnik. Rdest ptasi - inaczej: bździorst, drutowiec, świńska trawa, ptasie języczki. Rdest ostrogorzki - inaczej: pieprz wodny, rdest wodny, żabieniec, sporysz ostrogorzki. Rozchodnik ostry - inaczej: nieśmiertelnik dziki, pryszczornik. Rutwica lekarska - inaczej: kozia ruta, rutewka. Rzepik pospolity - inaczej: jabłecznik, parzydło, ziele wątrobowe. Serdecznik pospolity - inaczej: lwi ogon, lwie serce. Skrzyp - inaczej: chwoszczka, jedlinka, kocie ogonki, koński ogon, koszczka, krzemionka, przęstka, strzępka, świńskie orzechy. Szanta zwyczajna - inaczej: krzecina, szanta biała. Świetlik - inaczej: ptasie oczka, ziele świeczek, świetlik łąkowy. 199

Tasznik pospolity - inaczej, bydelnik, gryczka, kaszka, kaletka pasterska, kaletnik, tobołki pastewne. Tymianek - inaczej: macierzanka tymianu, tymian właściwy. Tysiącznik - inaczej: centuria, goryczka czerwona, tysiącznik pospolity. Uczep trójdzielny - inaczej: dwuząb, strzałki, uczep dwuzębny. Żarnowiec miotlasty - inaczej: barszczewnik, miętlica, mietlicha, janowiec miotlasty, zajęczy groch.

Liście
Babka lancetowata – inaczej: babka mniejsza, wąskolistna, języczki, języki polne, żywiec. Babka zwyczajna - inaczej: babka wiejska, baśki, skołojrza. Bobrek - inaczej: bobrowniczek, bobrek trójlistny, trójliść, koniczyna błotna, koziełek, trojan, krzyżełki. Borówka brusznica -inaczej: brusznica, borówka wczesnozielona, czerwona jagoda, głogocha. Borówka czernica - inaczej: borowina, czarna jagoda, czernica. Brzoza - inaczej: brzezina. Jeżyna - inaczej: malina czarna, czarnojagodowa, użyna, ożyna, jeżyna zwyczajna, baran. Malina - inaczej: maliniak. Mącznica - inaczej: chrościna, chruścian, chruścina jagodna, jagody niedźwiedzie, niedźwiedzie grono, mącznica garbarska. Mięta pieprzowa - inaczej: miętkiewa, mięta pieprzna. Melisa - inaczej: matecznik, pszczelnik, rojownik, miodek. Orzech włoski - inaczej: orzech królewski. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Pokrzywa - inaczej: pokrzywa dwupienna lub wielka, żgajka wielka. Porzeczka czarna - inaczej: smorodina. Poziomka - inaczej: koziomki, poziomka jadalna, pospolita. Prawoślaz - inaczej: malwa prawdziwa, ślaz, topolówka lekarska. Rozmaryn - inaczej: rozmaryn lekarski, rozmarynek. Ruta - inaczej: ruta ostrowonna, ogrodowa, zielona, rutka. Szałwia - inaczej: szałwia lekarska, ogrodowa.

Kora
Chinowa kora - inaczej: kora chińska lub kora chinowca. Jesion pospolity - inaczej: wyniosły. Kalina koralowa Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kondurango Kruszyna - inaczej: kruszczyna, kruszewina, szakłak kruszyna. Szakłak pospolity - inaczej: bodzieniec, jeleni głóg, szakłak ciernisty. Wierzba

200

inaczej: kruszczyna. leśny. żółta. Mniszek . jeleni głóg. Szakłak pospolity . kobyli szczaw.inaczej: kwiat paraliżowy. lubczyk ogrodowy.inaczej: biedrzeniec.inaczej: malwa prawdziwa. czernica. korcipki. Oman . korzeń indyczki wirginiańskie. wielki. fenkel.Korzenie Arcydzięgiel . kwiat kluczyków.inaczej: dziady.inaczej: brusznica. ciemię czarne. polna. Koper ogrodowy. Kminek . dmuchawiec. siewna. siewna. malina właściwa.inaczej: maliniak. domowa. Prawoślaz .inaczej: pieprznik. czarna jagoda. koperek. Przestęp pospolity . kostropacz. piersiowy. Goryczka . Śliwa tarnina . żywy gnat. Jarzębina .inaczej: pimpinella. tarka. Pietruszka .inaczej: dziewiosił.inaczej: jarząb pospolity. kruszewina.inaczej: bzowina. Podróżnik . Bez hebd . Kolendra . szakłak ciernisty. łamian.inaczej: ciarki. żabi kwiat.inaczej: brodawnik mlekowaty. polna. papryka. żywokost czarny. mlecz.inaczej: nieszpułki. dzięgiel. mleczeń. Głóg . gołębi groch.inaczej: kobylak. hebd. Biedrzeniec . dwupienna. tarnina. głogocha. 201 . kmin polny.inaczej: pietruziele. Borówka czernica . dwupienny. Pierwiosnka lekarska . pietruszka zwyczajna. arcydzięgiel litworu. żgajka wielka.inaczej: słodkie drzewo. głóg pospolity.inaczej: cykoria dzika.inaczej: mydelnica. archangielski. pospolita. goryczka węgierska. wiczyna.inaczej: kosztywał. ślaz. łakotne ziele.inaczej: grzechotnica. łopuch.inaczej: domowa. Pietruszka zwyczajna . podróżnik błękitny. bez aptekarski. Bez czarny . Wilżyna .inaczej: wielka. Łopian większy . szakłak kruszyna. Malina . senega. kolendra siewna. dzika. Lubczyk . Pieprzowiec . Jałowiec . pieprz turecki. Żywokost . skowronkowy korzeń. oman pospolity. mydłownik. Kalina koralowa . czerwona jagoda. topolówka lekarska.inaczej: bodzieniec.Szyszkojagoda. Pokrzywa zwyczajna . Krzyżownika cierpka . karolek. Owoce Anyż . korzeń siedzeniowy.inaczej: andżelika. prawy.inaczej: karba. Mydlnica . koląca. biedrzeniec mniejszy. mydlik.inaczej: kalina pospolita. lekarski.inaczej: przestęp biały. lekarski.inaczej: kolka. głogowa. Koper włoski . włoski.inaczej: borowina. mydlnica lekarska.inaczej: lubiśnik.inaczej: fenkuł włoski. zielony. pietruziele. Lukrecja .inaczej: bez karłowaty. hyćka. niski. żarnośliwa. wilżina ciernista.inaczej: polski pieprz. róża: cierniowa. jarząbek. podróżnik mieczowaty. szypszyna.inaczej: głożyna.inaczej: gencjana. korzeń anielski. Róża . Szczaw koński . Borówka brusznica . Kruszyna .

Turzyca .inaczej: turzyca piaskowa. szablak. porost morski.inaczej: jasiokr.inaczej: brzezina. Pączki Brzoza . ziółka islandzkie.inaczej: perz biały. srebrnik drzewianka. nadecznik rzeczny.inaczej: dąbrówka. Inne Chmielowe gruczoły . Fasola . kurze ziele. żywy proszek. piersiowy porost. morszczyn pęcherzykowaty. Kukurydza znamię (wąsy) . widłak babimor. włóczęga. choina. swarzybaba. kalmus.w składzie mieszanek ogólnie tonizujących.inaczej: koński ząb. pas św. kozłek lekarski.inaczej: rabarbar. właściwy. Kozłek . 202 .inaczej: badziaga. fiołkowy korzeń. tarczownik(ca) islandzki(ka). Pieprz . łabuzia. Porost islandzki .inaczej: karagon islandzki. wodny. tatarczuch. szuwar. Tatarak . chojka. Sosna .inaczej: ajer.Kłącza Kosaciec . Pięciornik . kołtun.inaczej: szabel tyczkowy.inaczej: babi mur.Naowocnia . Widłak-zarodnik . kurzy ślad.inaczej: waleriana. Gołąbka słodkowodna . Rzewień . obrost. Morszczyn . sokora. goździsty. płucnica islandzka.inaczej: morskorost. baldrian. mieczyk. mech górski. tatarskie ziele.inaczej. sokorzyna. Jana. Topola .inaczej: chojar. szuwar pęcherzykowaty. siarka roślinna. kosatka.

Warszawa 1985. Biegański. Baralkiewicz. Al. Herschel. Medycyna ludowa. Muszyński. Zielnik lekarski. Warszawa 1958. PZWL. Kraków 1950. M. Moje widzenie świata. J. Müller. Bezwiedne Tradycje ludzkości. Zioła i choroby. Ochorowicz. Mikroelementy w naszym pożywieniu. Woda Żywa i Martwa. PZWL. Bydgoszcz 1983.J. Ziemia na krawędzi. K. PZWL. Warszawa 1983. A. Szymon Syreius. Kuźnicka. Marta Leśnicka (Marta T. Warszawa 1898. Z. Historia Zielarstwa. Głóg. wyd. A. Ulm 1860 J. Muszyński. M. Dziak. 1613. Wydawnictwo A. Zioła lecznicze. wyd. Berlin 1905. Ziołolecznictwo. St. Kuchowicz.BIBLIOGRAFIA G. Buyer. Horoskop zdrowia. wyd. Płock 1986. Drukarz 1995. Kraków 1936. Poznań 1984. Gawęda) opublikowała następujące książki: Żywa Woda – Zioła. J. Klimuszko. W obronie ziół leczniczych. ETMOS 1996. J. Anno D. Wyd. Roślinne leki ludowe. KALENDARZ – MUDRY.. Warszawa 1983. Warszawa 1926. Leki i gusła w dawnej wsi. F. B. Kraków. Czarnowski. LOTOS. Gawędy o drzewach. Nasze Zioła lekarskie. Kraków 1912. Arcta 1924. LSW. 203 . Pegaz 1994. J. Warszawa 1954. Zielarstwo Astrologiczne.W. Ziółkowska. Warszawa 1985. Gore. Zielnik.

Projekt okładki i strony tytułowej Jerzy Kępkiewicz Redaktor Ewa Tarka-Huczek Redaktor techniczny Anna Wardzała Korektor Marta Cichońska ISBN 83-202-0798-3 © Copyright by Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1990 .

.................. 77 Zielone przyprawy o każdej porze roku ........154 Ziołowa pielęgnacja oczu........................................................................................................ 153 Ziołowa pielęgnacja skóry......................163 5 ..........58 Najgroźniejsze choroby i szkodniki ..........................................7 II........................................................................................................78 Myśli przed półką na przyprawy ...........42 Rozmnażanie ziół ................................................................................................................................. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) ............................... Zielarska książka kucharska .............................................................82 Indeks rzeczowy potraw......................74 IV............................................................Spis treści I.................................................................60 Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich...39 Plan ogródka..............67 Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych) ................. Ogródek zielarski ............................................................................................162 Zioła dla włosów ...........145 V.............40 Przygotowanie gleby ................................................................................. Zioła dla urody ................46 Nawożenie upraw zielarskich............60 III.....55 Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół ...........80 Przepisy dla smakoszów................................. 39 Wybór miejsca..... 67 Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? ....................................... Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie..............

.............189 ..................................................................................................................VI.............................187 Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri”...................................................................188 Kadzidła i świece ziołowe..... 187 Zioła przeciw owadom................. 169 Jakie zioła na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) ................................................ Domowa apteczka ziołowa ......................................................................................180 VII................................................................... Inne zastosowanie ziół i przypraw w gospodarstwie domowym .........................174 Różne postaci leku roślinnego..................................................... czyli jak przyrządzać zioła................................169 Gotowe mieszanki ziołowe ...189 Barwniki roślinne..........

Rozsadę otrzymuje się jesienią tego samego roku. korzeń szybko i dokładnie myje pod bieżącą wodą. Ca ła roślina arcydzięgla wydziela silny. Arcydzięgiel wykorzystywany jest w całości. Pod ziemią znajduje się jej krótkie. wprost do gruntu lub do skrzyneczek.5 m. gdy nie są jeszcze włókniste. a następnie kroi na 1-2-centymetrowe odcinki. charakterystyczny zapach i jest miododajna. Arcydzięgiel rosnący dziko znajduje się pod ochroną. wyrastająca do wysokości 2. Następnie obcina się część nadziemną. Jego korzeń wykopuje się jesienią pierwszego roku wegetacji (przy uprawie z siewu wiosennego). Młode rośliny sadzi się w rozstawie 70 X 50 cm. później -kroi na 2-4 części. Najlepszym terminem siewu jest sierpień.nad brzegami rzek i potoków. Rozmnaża się wyłącznie z nasion. Suszyć należy go w podwyższonej temperaturze (do 40°C). głównie spotykana bywa w Tatrach (Dolina Litworowa po stronie słowackiej) i w Sudetach .I. to znaczy tuż po zbiorze nasion. które bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania. Ucina się je u nasady. Nasiona arcydzięgla przeznaczone do siewu zbiera się na przełomie sierpnia i września . walcowate kłącze.w drugim roku wegetacji. a wycina je wiosną w drugim roku uprawy lub jesienią w pierwszym (przy uprawie z siewu wiosennego). od którego odchodzą liczne korzenie. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) Arcydzięgiel lekarski (arcydzięgiel litwor) Roślina dwuletnia. Arcydzięgiel dobrze rośnie również na każdej glebie ogrodowej. Ogonki liściowe smaży się w cukrze. 7 . które wysiewa się na rozsadniku. Nie jest on zbyt długi i dlatego można go łatwo wyjąć wraz z kłączem za pomocą wideł szerokozębnych (amerykańskich) lub szpadla. W Polsce w stanie naturalnym występuje rzadko.

sporządza się napar. miedzach. Ogonki liściowe smażone w cukrze służą do przybierania ciast i tortów oraz wchodz ą w skład bakalii do keksu. nad brzegami wód. Zrywa się je wraz z ogonkami tuż przy ziemi i następnie suszy. Babka lancetowata kwitnie w maju i czerwcu.jako środek żołądkowy. zaś brunatne (babka lancetowata) lub białawe (babka zwyczajna) kwiaty w kłos na długiej sztywnej łodyżce. po posiłkach . Liście zebrane są w różyczkę. miedzy innymi słynnej góralskiej „litworówki”. który pije się po 1/2 szklanki: przed posiłkami . Oba gatunki występują pospolicie na polach. a preparaty zawierające olejek wykorzystywane są pomocniczo przy bólach gośćcowych. pastwiskach.Właściwości lecznicze korzenia arcydzięgla polegają na pobudzaniu wydzielania soków żołądkowych i zmniejszaniu nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym. Stosowany bywa również do wyrobu wódek gatunkowych. Surowcem zielarskim są liście zbierane w czasie kwitnienia. Najczęściej stosowaną postacią leku jest odwar ( l łyżka stołowa surowca na 1/2 szklanki wody ).olejek arcydzięglowy ma działanie uspokajające. osłaniający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. sałatek i sosów.wiatropędny lub przed snem . Bazylia pospolita Roślina jednoroczna osiągająca wysokość 30-40 cm. zalanych 2 szklankami wrzątku. dzięki któremu 8 . ma silny balsamiczny zapach.przy bezsenności. Babka lancetowata i babka zwyczajna Rośliny wieloletnie. Kwitnie w lipcu i sierpniu.jako łagodny środek wykrztuśny oraz przy nieżytach pęcherza moczowego. G łówny składnik surowca . przy drogach. Korzeń arcydzięgla używany jest jako przyprawa do ryb. Z 1-2 łyżek liści. który pije się po 1/2 szklanki 2-4 razy dziennie jako lek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. u dzieci . a babka zwyczajna od czerwca do jesieni. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych.

dawniej wchodziła do wielu kompozycji bukietowych. trochę ostra przyprawa do potraw mięsnych. warzywnych i pizzy. Zawierają one duże ilości witaminy C (kwasu askorbinowego) i łatwo przyswajalnych kwasów organicznych. Poza dużą zawartością witamin berberys przyczynia się również do zwiększenia ilości wydalanego moczu. surówek i sałatek.5 m wysokości. Własne nasiona bazylii zbierane są na przełomie września i października. Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej. Te sczerniałe należy odrzucić. Z owoców berberysu można przygotować smaczne konfitury. marmolady oraz galaretki. 9 . dlatego też berberys bywa niekiedy nazywany „polską cytryną". tuż przed osiągnięciem przez nie pełnej dojrzałości. Ma działanie regulujące trawienie i wiatropędne. Jagody berberysu zrywa się bez szypułek i suszy w podwyższonej temperaturze.ciemnoczerwonej. octu ziołowego. twarożku. majonezu. stosowane jest w ziołolecznictwie jako składnik mieszanek i herbatek ziołowych. kanapek. a także ma właściwości przeciwgorączkowe. Świeże listki dodaje się do zimnych sosów. W Polsce można go spotkać na nizinach i na przedgórzu. Rozsadę wysadza się do ogrodu po majowych przymrozkach. sięgając aż po Kaukaz. a obecnie w ogrodach Azji bywa sadzona w celu odstraszania mszyc. Krzew pokryty jest cierniami. Bazylie rozmnaża się z nasion. Owoce w trakcie suszenia mają skłonność do czernienia. Berberys zwyczajny Krzew osiągający do 1. Rośnie prawie w całej Europie. Owoce (jagody) berberysu zbiera się zwykle we wrześniu. Złocistożółte kwiaty wydzielają silną woń. rybnych. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 40 cm. masła ziołowego. które można wysiewać wprost do gruntu w połowie maja albo do doniczek w mieszkaniu na pocz ątku kwietnia. ale musi to być miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatru. pozostawiając owoce o barwie naturalnej . Surowcem zielarskim jest ziele bazylii zebrane w pełni kwitnienia i wysuszone. Największe zastosowanie ma bazylia jako aromatyczna. w lasach i w zaroślach.

Bez czarny Krzew kilkumetrowej wysokości. które dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. Do siewu wybierane są owoce najbardziej dojrzałe. 10 . a ich zbiór rozpoczyna się w momencie żółknięcia łodyg i szarzenia owoców. Ścina się je z 3-centymetrowym kawałkiem szypułki. Biedrzeniec anyż Roślina jednoroczna osiągająca 30-50 cm wysokości. Łodygi ścina się i suszy w pęczkach. gdy są dojrzałe. baldachami do dołu. marmolady i sok z owoców (bez cukru lub z bardzo małym jego dodatkiem) stosuje się przy biegunce. a następnie obrywa z szypułek. gdy lato jest ciepłe i suche. bywają stosowane jako przyprawa. Suszy się je w baldachach. Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia lub w maju. Surowcami zielarskimi są kwiaty i owoce. żeby zachowały żółtawobiałą barwę. Kremowobia łe kwiaty tworzą szeroko rozłożone. Świeże pędy. owocami są fioletowoczarne jagody. zebrane przed kwitnieniem. Wartościowe nasiona kiełkują po 3 tygodniach. Potem młócone są owoce. duże i ciemne. Kwiaty i owoce mają działanie przeciwgorączkowe i napotne oraz łagodzą chroniczne zapalenia dróg oddechowych. Napar z kwiatów używa się przy katarze do inhalacji. ścinając całe baldachy. Nasiona anyżu można kupić w sklepach „Herbapolu" lub w aptekach pod nazwą owoc anyżu. które wysiewa się wprost do gruntu w pierwszej połowie kwietnia. Owoce anyżu dojrzewają pod koniec sierpnia. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 29 cm. gdy cz ęść baldachu jeszcze się nie rozwinęła. suszy w cieniu. rzadziej w lasach. Owoce zawierające dość dużo witaminy C zbiera się. regulują one również przemianę materii. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). spotykany w zaniedbanych ogrodach. parkach. Powidła. stojące baldachowate kwiatostany. Uzyskanie wartościowych owoców anyżu jest możliwe tylko wtedy.

dla dzieci .Odpowiednia pogoda jest również warunkiem uzyskania własnego. Typ niemiecki. Rośnie w lasach iglastych. Znane są dwa najczęściej spotykane typy estragonu: niemiecki . dla dorosłych . Owoc anyżu działa wykrztuśnie i wiatropędnie.kilka razy dziennie po l łyżeczce. Sadzonki kłączowe estragonu sadzi się do gruntu w kwietniu w rozstawie 11 . posypuje się nimi chleb i bułki.delikatny o smaku słodkim i rosyjski . są doskonałym środkiem przy biegunce u niemowląt i dzieci. Stosuje się owoc anyżu w postaci odwaru z l łyżeczki owoców na l szklankę wody. Napary i odwary z owoców stosuje się przy nieżytach przewodu pokarmowego. wzdęciach u niemowląt oraz małych dzieci. a także przyrządza na nich wódkę .3 razy dziennie po 1/2 szklanki. które również dla osesków ma właściwości wiatropędne i rozkurczowe. Jako przyprawa kuchenna owoce anyżu bywają dodawane do pierników. dżemy oraz marmolady. zielne lub przez podział rośliny matecznej. na polanach. U matek karmiących pobudza wydzielanie mleka. Z owoców można przygotowywać kompoty. nie wydaje nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki kłączowe. Bylica estragon Roślina wieloletnia o wysokości 60-150 cm.ostry o smaku gorzkim. Owoce dojrzewają od końca czerwca do końca września.anyżówkę. Świeże owoce dobrze regulują pracę żołądka i poleca się je osobom starszym i prowadzącym siedzący tryb życia. Dojrzałe owoce zbiera się i suszy w cieniu lub na słońcu. Szczególnie poleca się go przy zaparciach. bólach brzucha. w przeciwieństwie do rosyjskiego. wrzosowiskach i torfowiskach. Borówka czernica (czarna jagoda) Krzewinka nie przekraczająca 50 cm wysokości. który zbiera się na przełomie sierpnia i września. soki pitne. pełnowartościowego materiału siewnego.

ale nie są jeszcze zupełnie dojrzałe (mają barwę zielonoseledynową). gdzie pnie się po sznurach przymocowanych do specjalnych konstrukcji. flawonoidy i garbniki. Nasiona estragonu rosyjskiego można kupić wyłącznie za granicą. Stosowany bywa również w celu zwiększenia wydzielania żółci przez wątrobę. Chmiel kwitnie od lipca do września. a owocostany (szyszki chmielowe) dojrzewają we wrześniu. pnie się oraz zwisa dookoła drzew i krzewów. 12 . aromatyczna przyprawa do potraw mięsnych. lecz składniki występują w niej w większym stężeniu. na głębokość 5-7 cm. zup. których składnikiem podstawowym jest estragon. Świeże listki estragonu są doskonałym dodatkiem do zielonej sałaty. Estragon poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych wskutek zwiększonego wydzielania soków żołądkowych. ogórków oraz twarożku i jaj na twardo. W kuchni ziele estragonu używane jest przede wszystkim jako ostra. natomiast na dużą skalę uprawiany jest w tak zwanych chmielnikach (stosuje się go przede wszystkim do wyrobu piwa). Chmiel zwyczajny Wieloletnia roślina pnąca. Częścią użytkową jest ziele. Sadzonki uzyskane z podziału starszych roślin sadzi się w sierpniu i wrześniu. zebrane na początku wiązania pąków kwiatowych. Z szyszek po wysuszeniu odsiewa się (na przykład na sicie) drugi surowiec .30 X 40 cm. Lupulina ma te same właściwości co szyszki. Medycyna ludowa zaleca ziele estragonu jako środek moczopędny i przeciwszkorbutowy. związki żywicowe. Niewielki dodatek ziela przy kiszeniu ogórków i kapusty nadaje im pożądaną jędrność.lupulinę (gruczoły chmielowe z powierzchni owocostanów). Kwitnienie estragonu przypada na lipiec i sierpień. marynat oraz do otrzymywania octu i musztardy. Roślina rozmnaża się przez podział karp korzeniowych na wiosnę. Główne składniki czynne szyszek to: olejek eteryczny. zimująca w postaci karpy korzeniowej i odrastająca z niej co roku. które zbiera się bez szypułek. sosów. surówek z pomidorów. wtedy gdy osiągnęły już normalną wielkość. W stanie dzikim występuje dość rzadko. Surowcem zielarskim są szyszki chmielowe.

przeciwskurczowo (na mięśnie gładkie jelit i dróg moczowych). Wykorzystuje się nasiona czarnuszki. jak też zewnętrznie oba surowce wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. ułatwiając trawienie i przyswajanie pokarmów przez organizm. Dobrze rośnie w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. rozgniata. poprawiający trawienie. soku żołądkowego i śluzu w przewodzie pokarmowym. gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć. które dojrzewają nierównomiernie. w rzędy co 30 cm. W chłodniejszych rejonach kraju zaleca się uprawiać go z rozsady. Cząber ogrodowy Roślina jednoroczna. 13 . przykrywając je potem jedno-centymetrową warstwą gleby. Do ich zbioru przystępuje się na przełomie sierpnia i września. Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec. Dzięki ostremu zapachowi i smakowi czarnuszka zastępowała dawniej pieprz. Czarnuszka siewna Roślina jednoroczna wyrastająca do 40 cm wysokości. osiągająca wysokość do 40 cm. kopru i anyżu wchodzą w skład mieszanki polecanej karmiącym matkom. które trzeba jeszcze dosuszyć. moczopędny i żółciopędny. Mieszki suszy się. Kwitnie od lipca do października. pobudzają wydzielanie śliny.5 cm. wydobywa z nich nasiona. Zarówno stosowane wewnętrznie. paszteciki. Nasiona czarnuszki wysiewa się na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu w rzędy co 25-30 cm. a łodygi żółknąć.Zarówno owocostany chmielu. Początkowy rozwój roślin jest bardzo wolny. bułki. zwiększają wydalanie moczu. w tym czasie należy bardzo starannie odchwaszczać uprawę. dzia łają uspokajająco (zwłaszcza na sferę płciową w mózgu). Wraz z nasionami kminku. a obecnie posypuje się nią chleb. jak lupulina. na głębokość 0. Rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu w kwietniu. ponieważ łatwo pleśnieją. Nasion czarnuszki używa się w lecznictwie jako środek rozkurczowy.

Może być bez obawy podawany dzieciom (jeden ząbek czosnku co czwarty dzień). nazywana powszechnie „główką". nie wytwarzający cebulek powietrznych. która składa się z pojedynczych cebulek . obniża stopień cholesterolu we krwi i ciśnienie krwi. Dzięki tym właściwościom cząber jest szeroko stosowaną przyprawą do potraw z fasoli. dań z jaj. Napar z ziela (10 g ziela zalane l szklanką wrzątku) pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. 14 . żółciopędnie. Cebule wykopuje się wtedy. które trudno jest wybierać z ziemi. rybnych i jarzynowych. Poleca się go także przy schorzeniach dróg oddechowych. które dobrze przechowują się przez zimę. twarożków. ponieważ główki rozpadają się na drobne ząbki. a zwłaszcza ogórków i kapusty. Surowiec zielarski stanowi ziele cząbru zebrane w czasie kwitnienia i wysuszone. a rozstawa 6 X 30 cm. które wytwarzają niektóre typy czosnku. Niektóre typy czosnku. bobu. Spóźnienie się ze zbiorem powoduje duże straty. miażdżycy. gdy liście żółkną i szczypior załamuje się. ziemniaków. Otarte ziele i olejek używane są jako ostra przyprawa do marynat. konserw mięsnych. Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Czosnek pospolity Bylina rosnąca do wysokości 80 cm wytwarzająca cebulę. Głębokość sadzenia ząbków wynosi 5-8 cm. zup. moczopędny. Własne nasiona cząbru można zebrać na przełomie września i października. można sadzić również na przełomie marca i kwietnia. na przykład typ górski. Najlepszym terminem sadzenia jest pa ździernik lub listopad. w celu uzyskania zielonego szczypioru. Czosnek rozmnaża się z ząbków lub cebulek powietrznych. suszyć i przechowywać. Czosnek działa bakteriobójczo.„ząbków". grochu. pobudza wydzielanie soków trawiennych. przeciwgrzybicznie. jako środek przeciwko owsikom. jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego.Wówczas nasiona wysiewa się w pierwszych dniach kwietnia do doniczek o średnicy 6-8 cm i taką doniczkowaną rozsadę wysadza się do gruntu po przymrozkach majowych. przeciwbakteryjny i przeciwbiegunkowy. Zimą można uprawiać czosnek w doniczce.

stanach depresyjnych. przyprawia żurek i czerwony barszcz. Dziurawiec zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60 cm. Jest najczęściej stosowany przy nieżytach żołądka (także u dzieci i niemowląt).po l łyżeczce). Przykry zapach czosnku może być osłabiony przez natkę pietruszki. Dziurawiec ma wszechstronne zastosowanie. Sok z czosnku stosuje się do zwalczania szkodników roślin ozdobnych ogrodowych i doniczkowych. oddzia ływa korzystnie na wiele organów: wątrobę. Własne nasiona można zebrać pod koniec września. naczynia krwionośne i skórę. macicę. Napar przygotowuje się z 15-25 g ziela oraz 2 szklanek wrz ątku i pije go 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (dla dzieci . sosy. naciera się nim kurczaki przed pieczeniem. owrzodzeniu żołądka. żołądek. bardzo płytko lub zupełnie nie przykrywa się glebą. na miedzach i w lasach. selera albo lubczyku. Kwiaty fiołka ukazują się już w marcu. zaburzeniach czynności wątroby. Surowcem zielarskim jest ziele. zbierane na początku kwitnienia roślin. jelita. wywołanych zaburzeniami czynnościowymi i urazami. dlatego bywa wykorzystywany przy ogólnym wyczerpaniu nerwowym. dodawany jest do pieczeni. drogi żółciowe i moczowe. Fiołek wonny Bylina kilkucentymetrowej wysokości. Kwitnienie dziurawca przypada na okres od drugiej połowy czerwca do sierpnia. w rzędy co 40 cm. przy drogach. zieloną sałatę. Nasiona dziurawca wysiewa się w październiku.po kilka łyżeczek. spotykana przy płotach.Czosnek jest popularną na wschodzie przyprawą do tłustych potraw mięsnych. a także przy nocnym moczeniu się dzieci. Występuje powszechnie na łąkach. dla niemowląt . Działa uspokajająco. szpinak i buraczki na jarzynkę. układ nerwowy. na brzegach lasów i na łąkach. a kwitnienie trwa aż do maja. 15 . objawach niepokoju. Polecany jest przy migrenie.

Rośliny wyróżniają się szybkim wzrostem. Herbatkę fiołkową przygotowuje się z 2 łyżeczek surowca i l szklanki wrzątku. ponieważ właściwości bakteriobójcze nasion przedłużają trwałość produktów. przeczyszczający. Hyzop lekarski Roślina wieloletnia (podkrzew) wyrastająca do wysokości 50 cm. a nasiona można zbierać w lipcu. zaburzenia trawienia. W lecznictwie ludowym wykorzystuje się promieniowanie wywołane przez nasiona gorczycy i stosuje zewnętrznie przy bólach reumatycznych (w postaci poduszek gorczycowych wypełnionych nasionami). lipcu. przy różnych chorobach skóry i do przemywania twarzy. przeciwzapalny. sierpniu. jak i kwiaty zbierane w czasie kwitnienia roślin i wysuszone w temperaturze pokojowej. Najcz ęściej uprawia się 16 . Nasiona gorczycy sieje się w marcu. kaszlu. Nasiona zachowują zdolność promieniowania przez cztery lata. Świeże. jako lek tak zwany śluzowy. marynowaniu warzyw. młode liście gorczycy są spożywane niekiedy jako dodatek do sałaty i kanapek. na głębokość około l cm. przy przyrządzaniu potraw z dziczyzny. Oba surowce zalecane są przy zapaleniu gardła. Nasion używa się jako przyprawy do kiełbas. Syrop fiołkowy jest skutecznym środkiem na kaszel u dzieci.Zastosowanie ma zarówno ziele. kwitną w czerwcu. Zewnętrznie zalecane są przy zapaleniu migdałków i gardła (do płukania). Gorczyca biała Roślina jednoroczna o wysokości 30-60 cm. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. takich jak: przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit. innych wędlin i mięs. Nasiona gorczycy stosowane są w chorobach przewodu pokarmowego. pije osłodzoną miodem 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (do płukania gardła i przemywania skóry . Wyciąg z gorczycy podaje się przy chorobach przewodu pokarmowego. katarze. czyli powlekający. ryb.bez słodzenia). w rzędy co 30-40 cm. Kwitnie od czerwca do października. zaparcia.

szyszkojagody. w ilości 4-6 g na 10 m2. 17 . jak zupa ziemniaczana i fasolowa. stosowane jest jako lek przy chorobach dróg oddechowych. środek poprawiający trawienie. Zażywa się go w postaci naparu sporządzonego z l łyżki ziela i 2 szklanek wrzątku. Rozwój siewek jest początkowo powolny i w pierwszym roku roślina wytwarza jedynie pędy zielne. Surowcem leczniczym są owoce. poprawia apetyt. pasztet. Jałowiec pospolity Krzew iglasty osiągający wysokość do 10 m. tzw.hyzop z nasion. Napar z jałowca działa moczopędnie i stosuje się go przy obrzękach wywołanych niedostateczną pracą nerek. żując po 4 jagody jałowca dziennie. rosnący na terenach suchych. twaróg. moczopędny i zmniejszający pocenie. Kwitnienie zaczyna w drugim roku wegetacji i powtarza co roku. pieczeni. Ostry gorzkawo-cierpki smak i silnie kamforowy zapach sprawiają. ścięte w czasie kwitnienia i wysuszone. Pobudza też wydzielanie żółci i kwasu żołądkowego. wzdłuż dróg. Zbioru własnych nasion dokonuje się na przełomie sierpnia i września. Nie powinno stosować się szyszkojagód jałowca przy ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego ani podawać dzieciom i kobietom ciężarnym. Ziele hyzopu. które zbiera się jesienią i następnie suszy. marynat (zwłaszcza grzybów marynowanych). do dziczyzny. Napar pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. skrajach lasu. Nasiona przykrywa się centymetrową warstwą gleby. że jest często stosowaną przyprawą do bigosu. że suszone listki hyzopu są świetną przyprawą do tak zwanych mdłych potraw. Przyjmuje się napar z l łyżeczki owoców i l szklanki wrzątku 3 razy dziennie po łyżeczce. Nasiona sieje się wprost do gruntu w kwietniu w rzędy co 40 cm. Hyzop wymaga słońca i gleby bogatej w wapń. wędlin. Właściwości lecznicze sprawiają. wrzosowiskach. do innych potraw z kapusty. Ziele i olejek hyzopu są również stosowane jako zaprawa do likierów i wina (do wermutu). a starsze rośliny można również dzielić. pieczeń cielęca. Nieprzyjemny zapach z ust wywołany zaburzeniami trawienia można usunąć.

Kminek sieje się wczesną wiosną lub w sierpniu. 18 . wyrastająca do l m wysokości. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia. W kuchni stosuje się do marynat ze względu na właściwości bakteriobójcze. wilgotnych i żyznych. pobudza trawienie i działa przeciwskurczowo oraz mlekopędnie u karmiących matek. Na przełomie sierpnia i września zbiera się owoce o charakterystycznym cytrynowym zapachu. Kminek zapobiega wzdęciom. Wykorzystywane są owce kminku o silnym zapachu i korzennym smaku. wzdęciach oraz jako środek przeciwskurczowy. złym trawieniu. Mielone nasiona dodaje się do pierników. Początkowo rośliny rosną powoli. Wymaga stanowiska nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. niezbyt wilgotnej i zasobnej w wapń. W celach leczniczych pije się napar z l łyżki zmiażdżonych owoców kminku i l szklanki wrzątku (3 razy dziennie po l szklance). w rzędy co 40 cm. a nasiona zbiera się w lipcu. wzmacnia żołądek. szybciej rozrastają się z chwilą wydania pędów kwiatowych. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). Kminek daje najwyższe plony na glebach torfowych i innych próchniczych. które są surowcem leczniczym. Kolendra siewna Roślina jednoroczna. Kwitnienie kminku przypada na maj-czerwiec w drugim roku uprawy.Kminek zwyczajny Roślina dwuletnia osiągająca wysokość do 100 cm. słonych paluszków i pasztecików. Owoce kolendry zalecane są przy schorzeniach przewodu pokarmowego: nieżytach żołądka i jelit. kiełbas. szerokość międzyrzędzi 40-50 cm. W kuchni używany jest do pieczeni (zwłaszcza schabu). gleby ciepłej. na głębokość 1-1. Ilość wysiewu nasion (właściwie: owoców) wynosi 10 g na 10 m2.5 cm. kapusty (surówki i potraw z gotowanej kapusty). głębokość siewu 2-3 cm. barszczu czerwonego i żurku. biegunkach. do posypywania chleba. buraczków. sera. Kolendra kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia.

Napar dezynfekuje również drogi oddechowe. Koper włoski wymaga gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym. Koper włoski Roślina dwuletnia w warunkach naszego klimatu (w swej ojczyźnie .sosów i jaj. Rośliny ścina się i suszy w przewiewnym miejscu we wrześniu. Ziele kolendry zawiera bardzo dużo witaminy C.5-2 cm. sałatek i sosów. Osiąga wysokość 150 cm. Świeże liście. mięs. to na Bliskim i Środkowym Wschodzie są często stosowaną przyprawą do zup. zabezpieczając je przed mrozem. Krwawnik jest rośliną powszechnie spotykaną w naszym kraju na pastwiskach. 19 . choć swym zapachem przypominają pluskwę. gdy dojrzeje większa część kwiatostanu. na głębokość 1. Nasiona (właściwie: owoce) kopru wysiewa się w kwietniu na rozsadniku w rzędy co 25 cm. Na 10 m2 wysiewa się 5 g nasion. Na zimę pozostawia się rośliny na. ryb. W pierwszym roku uprawy roślina wytwarza rozetę liści oraz korzeń zapasowy. Owoce pobudzają również wydzielanie soków żołądkowych. Jako przyprawa o smaku korzennym.wiatropędny. a u dzieci .po kilka łyżeczek). Po dosuszeniu roślin osypuje się z nich nasiona. Krwawnik pospolity Bylina wyrastająca do 50-80 cm wysokości. owoce kopru włoskiego bywają dodawane do pierników. toteż można używać go do płukania gardła i jamy ustnej. Koper włoski kwitnie w drugim roku wegetacji od lipca do września. Zastosowanie mają owoce kopru włoskiego. Napar z l łyżki stołowej owoców i l szklanki wrzątku pije się 2-3 razy dziennie po l szklance (dzieci . działają także moczopędnie i mlekopędnie (informacja ważna dla karmiących matek). rozsadniku.w krajach śródziemnomorskich .jest wieloletni). Wiosną drugiego roku uprawy przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50 X 40 cm. które używa się jako łagodny środek przeciwkaszlowy.

Są też bogatym źródłem soli mineralnych.w rozstawie 20 X 20 cm. garbniki. Lawenda prawdziwa Roślina wieloletnia (krzewinka). Rośliny kwitną od lipca do października. Jest rozmnażana z nasion. Wykorzystuje się kwiaty lawendy. na głębokość 1. tuż przed nadejściem pierwszych mrozów (listopad). flawonoidy. Kwitną. Kiełkują dopiero wiosną. w przewiewnym miejscu. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie żółci. począwszy od drugiego . niekiedy nawet zarasta większe przestrzenie. gorycze. Dzięki zawartości różnorodnych składników krwawnik oddziałuje wielokierunkowo: zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z.przydrożach. 20 . zebrane na pocz ątku kwitnienia. pobudza apetyt. Właściwości lecznicze ma ziele i kwiaty krwawnika. Suszy się je w cieniu. gdy mają 4-5 cm wysokości . wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych.5 cm. Ziele i kwiaty zawierają olej eteryczny. rosnących w miejscach nasłonecznionych. uzyskując w ten sposób drugi rodzaj surowca. Najlepszym terminem ich siewu jest jesień. Zaleca się zbiór ziela (15-25 cm górne części pędów wraz z kwiatostanami) w okresie rozkwitu kwiatostanów tylko z roślin biało kwitnących. działa wiatropędnie. a także żylaków odbytu (hemoroidów). Po wysuszeniu kwiaty można osmykiwać. choć też możliwe w niektóre ciepłe lata.trzeciego roku wegetacji. Zbiór nasion przeprowadza się pod koniec września lub na początku października. suchych łąkach. Na ogół występuje grupowo. od lipca do września. osiągająca wysokość 30-60 cm. a rośliny przesadza się latem na miejsce stałe. Gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością morfologiczną składu chemicznego. Kwiaty (drobne koszyczki) mają barwę białą z odcieniem różowym i są zebrane w baldachokształtne kwiatostany. Nasiona wysiewa się na rozsadniku w rzędy co 30 cm. a także przeciwzapalnie (wewnętrznie i zewnętrznie). płuc. uszkodzonych naczyń włoskowatych w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Uzyskanie wartościowych nasion w naszym klimacie jest mało prawdopodobne. cholinę.

Zaleca się siew gniazdowy (3-5 nasion w jednym miejscu) na głębokość 0. brzegach lasów. Zwykle zaparza się 2-3 pełne łyżeczki suchego ziela w 1 szklance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie na 1/2 godziny przed posiłkiem.do różnych zup. piaszczystych glebach. moczopędne. Rośnie dziko na słonecznych zboczach. Nasiona lebiodki zbiera się na początku października. ścinając wierzchołki roślin o niezdrewniałych łodygach. suszone . Formy krótkopędowe wydają duże nasiona oleiste. dań z jaj i ryb oraz zapiekanek. Kwitnie od lipca do jesieni. Napar pobudza trawienie i zwiększa wydzielanie śluzu w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych.5 cm. które wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu. Len zwyczajny Roślina jednoroczna osiągająca od 30 do 70 cm wysokości. a długopędowe 21 . Ziele lebiodki zbiera się w czasie kwitnienia. przy drogach. Napar z kwiatów lawendy (3 łyżki kwiatów zalane 3 szklankami wrzątku) pije się 3 razy dziennie po l szklance w celu zmniejszenia nadmiernej fermentacji w jelitach i jako środek wiatropędny.Kwiat lawendy ma działanie odkażające. przeciwskurczowe. Surowiec ma działanie żołądkowe. Można nim przemywać trudno gojące się rany i stosować do kąpieli przy bólach reumatycznych i w napięciach nerwowych. Ziele lebiodki to doskonała przyprawa kuchenna: świeże listki dodaje się do pizzy i zupy pomidorowej lub jarzynowej. w rozstawie 30 X 30 cm. Jest to roślina mało wymagająca i może być uprawiana na suchych. Jest rozmnażana z nasion. wzmacniające układ nerwowy. Naparem płucze się również jamę ustną przy anginie i zapaleniu dziąseł. przeciwzapalne. ale w miejscach słonecznych i ciepłych. Lebiodka pospolita Roślina wieloletnia. dorastająca do wysokości 100 cm. przeciwskurczowe i uspokajające.

po jego wypiciu powleka on przełyk i ściany żołądka.drobne nasiona i są uprawiane jako rośliny włóknodajne. Wyciągi wodne z nasion zawierają znaczne ilości śluzu. Rozdrobnione nasiona podane wewnętrznie działają spulchniające na masy kałowe w stanach zaparcia i powodują wypróżnienie. Nasiona wysiewa się w okresie pomiędzy 20 marca i 10 kwietnia wprost do gruntu. na głębokość l cm. Właściwości lecznicze ma nasienie lnu. Odpowiednim terminem zbioru jest pełnia kwitnienia. które zawiera substancje śluzowe. sadzone w parkach i przy drogach. fitosterole. gdyż do rozwoju wymaga dużej ilości opadów. kremów i zasypki Linomag. W warunkach ogrodowych uprawa jest nieopłacalna. Napar z lipy działa napotnie i zmniejsza temperaturę przy 22 . ale ziemia pod jego uprawę musi być dobrze uprawiona i wolna od chwastów. a nasiona zbiera się. przede wszystkim przed silnie kwa śnym sokiem żołądkowym. W Polsce len jest bardzo ważną rośliną. b ędącej składnikiem płynów. uprawianą z przeznaczeniem na włókno lub na nasiona. Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby. Stosowany zewnętrznie surowiec działa odmiękczająco i nieznacznie przeciwzapalnie (w postaci kataplazm). Olejem lnianym niekiedy smaruje się podrażnioną skórę (głównie niemowlęcą). olej tłusty. długo utrzymuje się chroniąc przed związkami drażniącymi. raczej równomiernie rozłożonych w czasie. w rozstawie rzędów 25 cm. Len najlepiej udaje się w klimacie wilgotnym. Poddaje się go również przetworzeniu (frakcjonowaniu) w celu uzyskania witaminy F. związki białkowe. maści. Len kwitnie sukcesywnie w lipcu i sierpniu. począwszy od drugiej połowy sierpnia. stosowanych w dermatozach. Lipa drobnolistna i lipa szerokolistna Drzewa kilkumetrowej wysokości (czasem osiągają wysokość nawet do 30 m). Surowcem zielarskim jest wysuszony kwiatostan lipy. Ilość wysiewu nasion wynosi około l dag na 10 m2 powierzchni uprawy.

Na wiosnę w drugim roku wegetacji przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50X80 cm. grypie i chorobach górnych dróg oddechowych. Ziele ścina się na początku kwitnienia i suszy rozłożone cienką warstwą na papierze.przeziębieniach. Własne nasiona lubczyku można zbierać w sierpniu. które wysiewa się na rozsadniku w sierpniu na głębokość l cm. rozkurczowo i reguluje pracę żołądka. Najbardziej znany jest lubczyk jako przyprawa kuchenna. Możliwa jest również uprawa lubczyku z rozsady i wtedy nasiona wysiewa w marcu do skrzyneczki w mieszkaniu. Świeże lub suszone liście i wysuszone sproszkowane korzenie dodaje się do zup. a rozsadę wysadza do gruntu. Napar z 5 g korzeni i l szklanki wrzątku polecany jest też przy wyczerpaniu nerwowym. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. rosołu. dróg moczowych i złej przemianie materii.5-2 m wysokości. drobiu i sosów. Można dodać do niego soku malinowego. 23 . Działa on moczopędnie i używa się go pomocniczo w chorobach nerek. sałatek. Korzeń myje się w zimnej wodzie. Surowcem leczniczym jest korzeń lubczyku. Kwitnie przez całe lato. skrajach dróg i lasów.listopadzie w drugim roku wegetacji. działa też żółciopędnie. kroi na mniejsze kawa łki i suszy nawleczony na sznurek. Lubczyk ogrodowy Roślina wieloletnia. gdy pojawią się 3-4 pierzaste liście. Macierzanka piaskowa Krzewinka wysokości 15 cm spotykana na suchych wzgórzach. Uprawia się go z nasion. W pierwszym roku roślina tworzy rozetę liści i korzeń zapasowy. miodu i soku cytrynowego. Napar przygotowuje się z l łyżki kwiatów i l szklanki wrzącej wody. który wykopuje się w październiku . osiągająca 1. nie przewracając. ponieważ liście bardzo łatwo osypują się. Pije się go przy wymiotach na tle nerwowym i zawrotach głowy. pastwiskach.

w rozstawie 30X30 cm. Gdy rośliny wzejdą. złym trawieniu. rekonwalescentów i osób starszych. sosy. przeciwskurczowo i wykrztuśnie. mielone kotlety. odcedza się go do wanny i uzupełnia do połowy wanny wodą. Działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie. drób. Wymaga gleby zasobnej w wapń i słonecznego miejsca. Ziele majeranku zbiera się w czasie kwitnienia. Można też wysiać nasiona w marcu do skrzyneczek w mieszkaniu w ilości l g (co wystarczy na obsadzenie 10 m2) i pikowaną rozsadę wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. kaszlu. Odwar z l łyżki ziela i l szklanki wody podaje się przy zaburzeniach trawienia. Nasiona majeranku zbiera się na przełomie września i października. Majeranek ogrodowy Roślina jednoroczna o wysokości 30-50 cm. przy zapaleniu skóry i oczu. nie przykrywając ich ziemią. przy stłuczeniach i ranach. przerywa się je. lecz tylko lekko ją ugniatając. Rozmnaża się z nasion. na przełomie czerwca i lipca (pierwszy pokłos). Napar z l łyżki ziela i l szklanki wrzątku pije się 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przy nieżytach dróg oddechowych. pieczenie. sierpniu. żurek. biegunce. barszcz czerwony. Używa się go do płukania gardła i jamy ustnej.Ziele macierzanki działa odkażająco. kolce. wzdęciach. flaki. pozostawiając po dwie-trzy w odległości 20 cm w rzędzie. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja w rowki co 30-40 cm. Aromatyzuje się nim domowy smalec. do kąpieli wzmacniających dla dzieci. pęcherza i chorobach wątroby. Ziele majeranku jest jedną z najbardziej popularnych przypraw ziołowych w kuchni polskiej. zapaleniu miedniczek nerkowych. moczopędnie. Przyprawia się nim wszelkie farsze. W początkowym okresie majeranek rośnie bardzo wolno. 24 . zakwita w lipcu. kaszę gryczaną. lub odrosty pędów bez kwiatów we wrześniu (drugi pokłos). a także przy przeziębieniu. grochówkę. zagotowując 200 g suchego ziela w 3-4 l wody i gdy odwar naciągnie. Kąpiel przygotowuje się. baraninę.

majonezu. Mięta wymaga żyznej gleby. wyrastająca do wysokości 30-80 cm i tworząca pod ziemią rozgałęzione kłącza. gdy minie niebezpieczeństwo ostatnich przymrozków wiosennych. W kuchni używane są świeże i suche listki melisy. które dodaje się do sosów. Ziele melisy działa uspokajająco. gdy mają 1-2 pary liści właściwych. Sadzonki rozłogowe mięty pozyskuje się i wysadza wczesną wiosną od marca do kwietnia lub w sierpniu. Jest rozmnażana z nasion. Zalecana rozstawa wynosi 20X40 cm. które wysiewa się w marcu do skrzyneczek z torfem i przykrywa 0. układając je poziomo na dnie bruzdy jeden za drugim. W medycynie ludowej stosowana jest jako środek przeciwwymiotny u kobiet ciężarnych oraz jako środek mlekopędny. Głębokość bruzdy wynosi 6-7 cm. Wykorzystywane są liście oraz ulistnione szczyty pędów. surówek i napojów orzeźwiających. Mięta pieprzowa Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 50-80 cm. Siewki pikuje się. drugi . Listki melisy dodane do herbaty w trakcie parzenia nadają jej cytrynowy aromat. W łasne nasiona zbiera się na przełomie września i października. Sadzi się całe rozłogi. Ryby morskie naciera się świeżymi lub wysuszonymi listkami melisy w celu złagodzenia zapachu.5centymetrową warstwą podłoża. Ma również właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne. Do gruntu wysadza się rozsadę w maju. bogatej w próchnicę i wapń.5 szklanki wrzątku należy pić 2-4 razy dziennie po 1/4 lub 1/2 szklanki. Rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki rozłogowe. dość wilgotnej. zwłaszcza w nerwobólach i nerwicowych schorzeniach serca. Pierwszy zbiór przypada zwykle na początek czerwca. Napar z l łyżki stołowej ziela i 1-1. gdyż w ogóle nie wytwarza nasion. a rzędy oddalone są od siebie o 30-40 cm.Melisa lekarska Wieloletnia roślina zielna. sałatek. Surowcem leczniczym jest ziele lub liść melisy zebrane przed kwitnieniem i wysuszone.na koniec sierpnia. 25 .

w czasie suchej. i przy pracach w wysokiej temperaturze (w hucie). Suszone i świeże liście mięty są doskonałym dodatkiem do baraniny. a w łagodne zimy nie przemarza).Zbioru dokonuje się dwukrotnie: na początku kwitnienia roślin (lipiec) oraz w połowie września.2 razy dziennie po 1/2 szklanki. do przemywania oczu przy zapaleniach spojówek i powiek. Po wysuszeniu zażywa się je (wewnętrznie) przy chorobach przewodu pokarmowego. wymiotach. zielonej sałaty oraz szpinaku. Pić . słonecznej pogody. u nas również w czasie upałów. stosuje się napar z tego ziela. Suszone liście mięty można dodawać do herbaty i kompotów. Wymaga dość wilgotnej gleby i słońca. chorobie wrzodowej żołądka. działają także uspokajająco. obniżają ciśnienie krwi i poprawiają pracę serca. twarożku. należy go przyciąć na wysokość 10 cm. Nasiona nagietka wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia (w następne lata wysiewa się sam. W gorącym klimacie napar z mięty pije się jak herbatę. chorobach wątroby. W celu przygotowania naparu należy l łyżeczkę płatków zalać l szklanką wrzątku. braku apetytu. Zewnętrznie stosowany jest nagietek jako środek przeciwzapalny i gojący . a gdy większość kwiatów przekwitnie. Działa bakteriobójczo i lekko przeciwbólowe oraz obniża ciśnienie krwi. Stosuje się ją również do płukania gardła i jamy ustnej.do płukania jamy ustnej i gardła. sałatki z pomidorów i sosu pomidorowego. chorobach wątroby i dróg żółciowych. W lecznictwie wykorzystuje się kwiaty języczkowe o barwie pomarańczowej (bez kielicha). Zakwita w czerwcu. Zbyt gęsto rosnące siewki przerywa się. Mięta stosowana jest przy zaburzeniach trawienia. po ukąszeniu przez owady i pęknięciu skóry. 26 . osiągająca wysokość 2050 cm. Nagietek lekarski Jednoroczna popularna roślina ozdobna. którym nadaje się w ten sposób orzeźwiający smak. Własne nasiona nagietka zbiera się sukcesywnie od lipca do października. Napar przyrządza się z l łyżki suszonego ziela i l szklanki wrzątku i pije 2-3 razy dziennie po l szklance. aby później znów obficie zakwitł. ryb.

Własne nasiona ogórecznika zbiera się na początku września. Stosuje się je przy biegunce (wewnętrznie). moczopędny. lekko przeczyszczający i napotny. Orzech włoski Drzewo uprawiane w ogrodach. odświeżający. W medycynie ludowej ziele to stosowane jest jako środek uspokajający. Kwitnienie roślin przypada na lipiec i sierpień.Ogórecznik lekarski Roślina jednoroczna. Wykorzystuje się ziele zebrane na pocz ątku kwitnienia. Napar przyrządza się. zapaleniu jamy ustnej i dziąseł. a także ich ochrony przed drażniącym działaniem środków zewnętrznych. dorastająca do wysokości 60 cm. Suszone liście ogórecznika dodaje się do duszonej lub pieczonej dyni. poceniu się nóg i rąk (zewnętrznie). kabaczka. Świeże listki są doskonałym dodatkiem do mizerii. ogórków. Używane jest przy schorzeniach jamy ustnej. a także do innych warzyw i zapiekanek. zapaleniu spojówek. zbierane w czerwcu przy ładnej pogodzie. Liście orzecha włoskiego. 27 . Nasiona wysiewa się w kwietniu wprost do gruntu w rzędy co 40-50 cm. na głębokość 1-2 cm.w celu zmniejszenia podrażnienia i przekrwienia błon śluzowych. cukinii. dzięki dużej zawartości garbników leczą wszystkie podrażnienia błon śluzowych i skóry. gardła. osiągające 20 m wysokości. żołądka i przy zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego . egzemach. Do użytku zewnętrznego stosowany jest odwar z 20-30 g liści i l l wody. najgrubsze łodygi należy odrzucić. Rośnie dziko jako chwast ogrodowy i stąd można uzyskać nasiona do uprawy. zalewając 10-30 g ziela 2 szklankami wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. chłodnika i barszczu ukraińskiego oraz twarożku. Do użytku wewnętrznego przygotowuje się napar z 5 g liści i l szklanki wrzątku (także w mieszance z czarnymi jagodami).

nie zdążą już dojrzeć przed nadejściem pierwszych przymrozków jesiennych. na które papryka jest niezwykle wra żliwa. Pietruszka zwyczajna Roślina dwuletnia. wysadza się do gruntu po ostatnich przymrozkach wiosennych. powodując jej lokalne przekrwienie. uzyskaną z siewu w połowie marca. Jako środek leczniczy papryka stosowana jest głównie zewnętrznie. Kwitnienie roślin przypada na lipiec. to jest około 15 maja. Często ze względu na niskie temperatury powietrza większość zawiązków opada. Rozmnaża się z nasion. którą należy przygotować w skrzyneczce w mieszkaniu na bardzo dobrze nasłonecznionym parapecie okiennym. Owoce papryki ostrej zawierają kapsaicynę o silnie piekącym smaku. ale zazwyczaj s ą kłopoty z uzyskaniem czerwonych owoców papryki przed przymrozkami. rośliny kwitną ponownie. Paprykę wysadzamy w rozstawie 30 X 40 cm. gdyż zawarta w niej kapsaicyna podrażnia skórę. Rozsadę. Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. a pogoda w tym okresie (ciepło i umiarkowane opady) sprzyja zawiązaniu się owoców. na żyznej glebie. a w ostatecznym efekcie koi bóle reumatyczne. Owoce papryki suszy się w temperaturze około 40°C. Pietruszkę 28 . Papryka rozmnaża się z rozsady. które zawiązują się w tym czasie. ale owoce. Mają one zastosowanie w kuchni jako ostra przyprawa do wielu potraw. o wysokości około 50 cm.Papryka ostra Roślina jednoroczna osiągająca 30-40 cm wysokości. wiele barwników karotenoidowych i flawonoidowych oraz znaczne ilości witamin. mniej znany jest termin jesienny (październik-listopad). które wysiewa się na ogół na przełomie marca i kwietnia. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze owoce papryki dojrzewają już pod koniec sierpnia. nawlekając na sznurek i zawieszając nad kuchnią lub na blasze w stygnącym piekarniku. Pochodzi z Ameryki Środkowej i dlatego może być uprawiana tylko w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. mięśniowe i nerwobóle. Szczególnie w okresie przyjmowania się rozsady należy ją obficie podlewać.

29 . ściągające. Dzięki zawartości śluzów roślinnych. tworząca grube. Liście zbiera się w maju . ryb. Kwitnie pod koniec lutego i w marcu. zielonej sa łaty. pełzające kłącza. Świeże listki to popularna przyprawa . wszelkich dań z mięs. warzyw. bakteriobójcze i przeciwskurczowe. lubi gleby gliniaste. rozszerzają naczynia krwionośne i łagodnie obniżają ciśnienie krwi. Napar jest szkodliwy dla kobiet ciężarnych. Liście tnie się na mniejsze kawałki i suszy w jednej warstwie. Stosuje się go przy nieżytach górnych dróg oddechowych. ziemniaków. Napar przygotowuje się z 1/2 łyżki korzenia lub z 5 g owoców oraz l szklanki wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. kaszlu i chrypce. sosów ziołowych. Podbiał pospolity Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 15 cm. Natkę pietruszki dodaje się do zup. zasobnej w próchnicę i składniki pokarmowe.czerwcu w pogodne dni i wybiera tylko młode.w drugim roku wegetacji. masła ziołowego. rumowiskach. Zielona pietruszka jest bogatym źródłem witaminy C. Zastosowanie mają: korzeń i liście oraz owoce pietruszki. Surowcami leczniczymi są liście i kwiaty. Stosuje się je przy nieżytach jelit i dróg moczowych oraz kamicy nerkowej. zwłaszcza wiosną. Niewskazane jest mycie ich po zbiorze.można z powodzeniem uprawiać na każdej glebie ogrodowej przepuszczalnej. jaj. Wszystkie surowce działają moczopędnie. zapiekanek.są polecane przy anemii i zmęczeniu. Występuje pospolicie na wilgotnych łąkach. które wykazują słabsze działanie niż liście. przy drogach i torach kolejowych. nad brzegami wód. garbników i olejków eterycznych surowiec ma działanie przeciwzapalne. rosnące w słońcu bez plam i nie zabrudzone ziemią. twarożku. w celu złagodzenia kaszlu i ułatwienia odkrztuszania. Odwar przyrządzony z 1/2 łyżki pociętych liści i l szklanki wody pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. zwłaszcza u dzieci i ludzi starszych. Nasiona pietruszki zbierane są w lipcu .

Rozmaryn lekarski Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość 2 m. Sok z młodych pędów (wyciśnięty w sokowirówce) pije się przy zmęczeniu wiosennym. w ogrodach. Napar z suszonych liści rozmarynu pobudza czynności wydzielnicze żołądka.Pokrzywa zwyczajna Roślina wieloletnia.na wilgotnych glebach. kupując wyłącznie za granicą (źle kiełkują). Wodny wyciąg z liści działa przeciwbiegunkowe. Sadzonki z 6-8 parami liści umieszcza się w wilgotnym piasku. Obniża także poziom cukru we krwi i polecany jest przy cukrzycy i anemii. ma właściwości moczopędne i żółciopędne. w lasach . Po wysuszeniu liście osmykuje się z łodyg. drobiu. zielonej sałaty. Jest cennym lekiem roślinnym w zaburzeniach kr ążenia obwodowego oraz przy starczych zmianach w sercu. zasobną w wapń glebę. Najszersze zastosowanie ma liść pokrzywy. pospolicie rosnąca przy domach. Napary i nalewki stosuje się do nacierania skóry głowy przy łupieżu. uszczykuje się w celu lepszego rokrzewienia. poprawia trawienie. Rozmaryn lubi słońce i suchą. sosów.sierpniu. zaczynając od 1-2 łyżek. osiągająca nawet 100 cm wysokości. działa wzmacniająco. Zbiera się go od czerwca do września i suszy w ciemnym oraz przewiewnym miejscu. na rumowiskach. lub przez sadzonki zielne. Ma system korzeniowy wrażliwy na przesadzanie. potraw z ryb. a gdy ukorzenią się. Rozmaryn można rozmnażać dwoma sposobami: przez wysiew nasion. Stosować tę kurację należy przez dwa tygodnie. Liście rozmarynu są surowcem leczniczym. a kończąc na 1/2 szklanki. Świeże lub suszone listki rozmarynu dodaje się do zup. podnosi sprawność fizyczną (polecany jest dla rekonwalescentów i ludzi starszych). moczo-pędnie. wypadaniu włosów i łojotoku. ściągające i wzmacniająco. pobierane ze szczytów pędów roślin matecznych w lipcu . Zbiera się je na początku kwitnienia roślin. mięs oraz z grzybów. sałatek. 30 . ścinając wierzchołkowe części pędów (20-30 cm długości).

osiągająca 50 cm wysokości.. Witamina C występująca w owocach dzikiej róży jest szybko wchłaniana przez nasz organizm. Oprócz tego świeże listki rozmarynu są wspaniałym dodatkiem do mięs pieczonych na ruszcie i rożnie. Zbiera się je we wrześniu i październiku. lipcu. Dziko rośnie na polach. Owoc dzikiej róży zawiera znaczne ilości kwasu askorbinowego (witamina C). Najlepszym terminem siewu nasion rumianku jest wrzesień (można też siać w marcu). B. flawonoidy. ale przede wszystkim przerabia się je na koncentraty witaminowe. potocznie nazywane kwiatami. syropy. Owoce dzikiej róży są wartościowym surowcem do domowego wyrobu wina. w odróżnieniu od witaminy C otrzymywanej syntetycznie. Owoce dzikiej róży są surowcem leczniczym. łąkach i nieużytkach. Surowcem zielarskim są koszyczki rumianku. susze. ale ostatnio jest pozyskiwany z upraw. Nasiona zbiera się w końcu lipca. a następnie suszy (rzadziej przerabia na pastę). Rumianek kwitnie w czerwcu.Można również przyrządzić ocet rozmarynowy. soki pitne. kwasy organiczne. Po wykiełkowaniu przerywa się siewki. B„ E i K. marmolady. Róża dzika Krzew ozdobny używany jako podkładka dla szlachetnych odmian róż. Nasion rumianku nie należy przykrywać. zebrane wtedy. Rumianek pospolity Roślina jednoroczna. gdy bia łe płatki ułożone są 31 . dżemy. Osiąga wysokość do 4 m. pozostawiając po 2-3 rośliny co 10-15 cm. garbniki. wystarczy tylko lekko wgnieść je w glebę. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym obszarze. Do wyrobu konfitur i syropów wykorzystuje się również płatki kwiatów róży dzikiej. Wartość lecznicza owoców dzikiej róży zależy przede wszystkim od zawartości w nich witaminy C i synergistycznie działających flawonoidów. pizzy i ryb. witaminy A. przeciery.

rozmnażana z nasion. W celu przygotowania naparu należy zalać l łyżkę surowca l szklanką wrzątku (dla niemowląt . Rumianek działa przeciwzapalnie. przeciwskurczowo. przy bólach miesiączkowych. niedoborze jodu. brzegach jezior i rzek.poziomo. Rzeżucha ogrodowa Roślina jednoroczna. Dorosła roślina ma silnie rozgałęzioną łodygę o wysokości 30-60 cm. gardła i anginie. jajecznicy i innych potraw z jaj. oparzeniach słonecznych. a do zbioru liścieni i pierwszych liści właściwych przystępuje się już po 7 dniach. zapaleniu spojówek. paznokcie i skórę. w chorobach tarczycy. Jednak największe znaczenie ma rzeżucha jako przyprawa. mająca największe znaczenie lecznicze) 32 . ziemniaków. Napar z rumianku podaje się przy bólach żołądka i jelit. wysiane na mokrą watę lub ligninę na talerzyku. zielonej sa łaty. sałatek. twarożku. Ziele rzeżuchy ma działanie lecznicze. Zewnętrznie stosuje się go w postaci okładów przy stanach zapalnych skóry. Rozmnaża się z nasion. wiatropędnie i odkażająco. ranach. Nasiona. Świeża rzeżucha zalecana jest przy anemii. w tym odmiana o czarnej skórce „Murzynka". znane jest w medycynie ludowej jako środek przeciwgośćcowy i rozkurczowy. kulistym korzeniu. Rzodkiew czarna Warzywo o zgrubiałym. Nasiona rzeżuchy można również wysiewać do doniczek. Jej „kuzynka” rzeżucha łąkowa występuje często na wilgotnych łąkach. sosów. Rzeżucha ogrodowa jest tradycyjnie uprawiana przed Wielkanocą. Można ją dodawać do zup (zwłaszcza pomidorowej). ryb. Działa korzystnie na włosy.l łyżeczkę). skrzynek balkonowych i wprost do gruntu. kiełkują po 2 dniach. które wysiewane są w kwietniu (odmiana wczesna) lub w końcu czerwca i lipcu (odmiany późne. Uwaga: do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu. zastępuje się go sokiem cytrynowym lub śmietaną.

przy odwodnieniu organizmu. Odwar z igliwia stosuje się do inhalacji. Zewnętrznie używany jest jako środek przeciwko łupieżowi i wypadaniu włosów. Jest rozmnażana z nasion. astmie i kokluszu. Dodany do kąpieli pomaga przy dolegliwościach reumatycznych. przeciwskurczowo i bakteriobójczo. Młode pędy długości 5 cm zbiera się tuż po rozwinięciu pączków. które wysiewa się w marcu w mieszkaniu lub w kwietniu wprost do gruntu. z których wcześniej można zbierać surowiec.wprost do gruntu w rzędy -co 20 cm. pączki i żywicę. w następnych latach 33 . dla pobudzenia apetytu i wydzielania soków żołądkowych. Najbardziej wartościowym surowcem są pączki szczytowe. pędy. Stosowany jest przy schorzeniach wątroby. spożywany w postaci surówek lub soku. przy zapaleniach dróg oddechowych. Uprawa z rozsady daje silniejsze rośliny. Sosna zwyczajna Znane drzewo leśne. Siewki przerywa się. dróg oddechowych. anemii. Picie soku przez dłuższy czas ogólnie wzmacnia organizm. Przyrządza się go z około 60 g igieł i l l wody. Szałwia lekarska Roślina wieloletnia (krzewinka). dość wilgotnym miejscu. oczyszcza skórę i odświeża. Korzenie wykopuje się w październiku i przechowuje przez zimę przesypane piaskiem w chłodnym. Napar i syrop z pączków polecany jest przy schorzeniach dróg oddechowych. a igliwie i pędy wykrztuśnie. które zbiera się wyłącznie z drzew ściętych od listopada do kwietnia. Ulistnione tegoroczne ga łązki sosny długości 30 cm zbiera się wyłącznie z drzew ściętych jesienią lub zimą. także u dzieci. na głębokość l cm. chorobach serca. Lecznicze znaczenie ma korzeń rzodkwi czarnej. W zielarstwie wykorzystuje się igliwie sosny. Pączki działają wykrztuśnie i napotnie. Rozkłada się je cienką warstwą i suszy. osiągająca 70 cm wysokości. pozostawiając rośliny co 6-8 cm. reumatyzmie. Pierwszego zbioru dokonuje się jesienią.

Liście wyrastają z małych cebulek skupionych w rozrastające się z wiekiem kępy. gdyż pogarszają smak liści. Ich działanie jest antyseptyczne. czasem trzeciego roku wegetacji). biegunce. przeciwskurczowe. przeciwzapalne. chorobach skóry i przy pielęgnacji włosów. Świeże listki szałwii wraz z listkami innych ziół można dodawać do potraw z pomidorów. Dodaje się je do tłustych mięs (baraniny. znosi półcień. grochu. do ryb. dziąseł. do masła ziołowego. Roślina ta wymaga słońca. Szałwia kwitnie od maja do sierpnia (pocz ąwszy od drugiego. sałatek i past serowych. nasiona dojrzewają we wrześniu. złym trawieniu. Nasiona zbiera się na przełomie sierpnia i września. warzyw i marynat. Posiekany bywa dodawany często do wszystkich sałatek. Szczypiorek jest dobrym źródłem prowitaminy A. gardła. Świeże i suszone liście szałwii są również przyprawą. rosołów. zup.2-3-krotnie w sezonie wegetacyjnym. omletów. 34 . żyznej. ściągające i przeciwpotne. Szczypiorek jest niezwykle popularną rośliną przyprawową. twarożku. Kwiaty szczypiorku należy ścinać zaraz po ich ukazaniu się. zwłaszcza w okresie zimy i wczesnej wiosny. przy nadmiernym poceniu się nocą i przy nadmiernej pobudliwości nerwowej. Dobrze rośnie na każdej dostatecznie żyznej i wilgotnej glebie. wieprzowiny. Szczypiorek ogrodowy Bylina rosnąca do wysokości 30 cm. zasobnej w wapń i niezbyt wilgotnej gleby. Uprawiany jest powszechnie w ogrodach. Zewnętrznie używa się jej w stanach zapalnych jamy ustnej. Stosowana jest przy dolegliwościach przewodu pokarmowego (zatruciach. omletów. kaczek i gęsi). ale największe kępy tworzy w pełnym słońcu. jajecznicy. wzdęciach). w rzędy co 20-30 cm. Właściwości lecznicze mają liście szałwii. ziemniaków. Szczypiorek uprawia się. Można też dzielić starsze kępki wiosną lub pod koniec lata. zawsze w pocz ątkowej fazie kwitnienia. wysiewając nasiona wprost do gruntu w kwietniu. fasoli. Napar z l łyżki liści i l szklanki wrzątku pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki.

Owoce są dodawane do kompotów. Odwar z owoców stosowany jest przy przewlekłych biegunkach. osób starszych i wycieńczonych pracą. Suszy się je w piekarniku lub na blasze w temperaturze 60°C. działa wiatropędnie i hamuje rozwój bakterii. napotnie i przeczyszczające. gdy są już zupełnie dojrzałe. Kwiaty zbiera się w pogodne dni kwietnia i suszy. to przed suszeniem należy je obrać ze skórki. bagnach i w lasach w podmokłych miejscach. przy drogach. lasów. Poleca się go przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego na tle nerwowym. Surowcem zielarskim jest kłącze. Napar z kwiatów pije się przy zaparciach. W zielarstwie wykorzystuje się kwiaty i owoce tarniny. Kwiaty tarniny działają moczopędnie. Zewnętrznie używa się tataraku do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. konfitur i nalewek z innych owoców. owoce natomiast.Śliwa tarnina Krzew o wysokości 2-3 m. gardła i krtani. rosnący często na skrajach pól. Napar z kłącza przyrządza się. pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Jest uwa żany za dobry środek ogólnie wzmacniający dla rekonwalescentów. zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieżycie narządów rodnych. czyli w październiku-listopadzie. Tatarak zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60-120 cm. a następnie suszy. Uzupełnieniem kuracji są kąpiele z dodatkiem odwaru z kłącza (100 g surowca na l litr wody wystarcza na pełną 35 . rosnąca na brzegach stawów. dolegliwościach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej. które zbiera się wiosną i po oczyszczeniu tnie na 10-20-centymetrowe kawa łki. Tatarak jest stosowany przy dolegliwościach żołądka i wątroby. Jeżeli przeznaczone jest do użytku wewnętrznego. zalewając 1 łyżkę surowca l szklanką wrzątku i pije się go po 1/2 szklanki przed każdym większym posiłkiem.

Działa odkażająco. Świeże listki dodaje się do różnych sosów. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu. wyczerpaniu nerwowym. duszonych warzyw. choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. Tymianek właściwy Roślina wieloletnia (podkrzew). a rozsadę wysadza się do gruntu w maju. masła ziołowego. potraw z jaj i serów. Trybula ogrodowa Roślina jednoroczną. zapaleniu oskrzeli. Przy kaszlu. gdy osiągnie 6-10 cm wysokości. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia. Trybula używana jest jedynie jako przyprawa. do farszy i kanapek. wyrastająca do 45 cm wysokości. astmie. Gdy rośliny wzejdą. Rozmnaża się z nasion. Czasem spotyka się jej „kuzynkę" trybulę leśną jako chwast na rumowiskach i w lasach liściastych. Liście należy zrywać wtedy. Surowiec jest składnikiem mieszanek wzmacniających włosy. reumatyzmie i dolegliwościach żołądkowych zalecane są ponadto kąpiele z dodatkiem naparu z tymianku (100 g ziela zaparza się w l l wrzątku i dodaje 36 . mięs. Ponadto wzmaga apetyt i ułatwia trawienie.gardła. kurcząt. zapobiega nadmiernej fermentacji i wzdęciom. zup. Surowcem zielarskim jest ziele tymianku. przy kaszlu. gdy rośliny osiągną 10 cm wysokości. zbierane na pocz ątku kwitnienia. chrypce. W ogrodzie można wysiewać ją sukcesywnie od kwietnia do czerwca. Stosowane jest w stanach zapalnych dróg oddechowych. do mięs i wędlin.wannę). osiągająca 30 cm wysokości. dań z jaj. w rozstawie 30 X 40 cm. twarożku. przerywa się je co 15 cm w rzędzie. do sosów. Polecane jest zwłaszcza dla dzieci i osób starszych. Trybulę można również uprawiać w doniczkach i skrzynkach. Suszone liście we Francji są popularną przyprawą do pieczonych ryb. żeby mieć stale świeże liście. Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września. Mają one działanie pobudzające. wysuszeniu . wykrztuśnie i ściągające.

duszonych kurczaków. sosów ziołowych. zapiekanek i makaronów na sposób włoski. a na polach uprawnych (szczególnie wilgotnych) jest uciążliwym chwastem. duszonych warzyw. Używa się go w małych ilościach do potraw mięsnych. gumy i żywice. wykopany jesienią lub wczesną wiosną. zup. Żywokost lekarski Bylina osiągająca l m wysokości. Występuje dość pospolicie na łąkach i w rowach. Żywokost kwitnie od maja do lipca. odmrożenia.do wanny wody). a następnie w całości suszyć. owrzodzenia. Korzeń żywokostu zawiera między innymi alantoinę (substancję ułatwiającą i przyspieszającą tworzenie się naskórka). omletów. oparzenia. a po przełamaniu . Tymianek jest doskonałą przyprawą kuchenną o silnym aromacie. . Korzenie należy dokładnie umyć. garbniki. żylaki. ryb. kwasy organiczne. Napar z l łyżeczki ziela i szklanki wrzątku pije się 3 razy dziennie po 1/3 szklanki (dla niemowląt po kilka łyżeczek naparu). Surowcem leczniczym jest korzeń żywokostu. ziemniaków puree. Medycyna ludowa zalecała Żywokost jako środek przyspieszający gojenie się ran i zrastanie złamanych kości. Obecnie w lecznictwie bywa używany wyłącznie zewnętrznie w postaci okładów na rany. Dobrze wysuszone korzenie powinny być z zewnątrz ciemne (prawie czarne). śluzy. egzemy oraz przy złamaniach kości.białe. pizzy.

które wywodzą się z rejonów o klimacie podobnym do naszego. tymianek .. W Polsce tradycje ogródków zielarskich nie są tak bogate. jak: bazylia. wymagają stanowisk nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru.nie są wrażliwe na chłody i mogą być uprawiane nawet w miejscach zacienionych. lubczyk. koper włoski. Te.II. jak w krajach Europy południowej i zachodniej. melisa.są bardzo wrażliwe na chłody. W epoce odrodzenia nastąpił szczególny rozwój upraw zielarskich. kolendra. choć w ostatnich latach można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania uprawą i stosowaniem ziół.ogródki i kąciki zielarskie zakładane są przede wszystkim w ogrodach przydomowych na przedmieściach wielkich miast. Inne pochodzące ze słonecznych i ciepłych krajów. by stworzyć bardziej 39 .o wysokiej kulturze ogrodniczej . związany z ogólnym rozwojem rolnictwa i ogrodnictwa. W krajach o tradycjach zielarskich w wielu gospodarstwach wiejskich istniej ą do dziś kąciki zielarskie. Najlepiej urządzić kącik lub ogródek zielarski przy południowej ścianie domu lub altany. W średniowieczu uprawa ziół była domeną zakonników. ogórecznik. rzeżucha . lawenda. rozmaryn. na przykład: estragon. Wybór miejsca Przy wyborze miejsca na kącik lub ogródek zielarski należy pamiętać o pochodzeniu poszczególnych gatunków ziół. na otwartej przestrzeni albo w zagospodarowanym już ogrodzie przydomowym. cząber. Ogródek zielarski Początki ogródków i kącików zielarskich sięgają starożytności. majeranek. a w innych .

a od północnej strony posadzić żywopłot. folia polieetylenowa i podobne. których nasiona lub sadzonki uda się zdobyć . schody ziołowe. spośród których najważniejsze to: wielkość całkowitej powierzchni ogrodu przydomowego oraz części przeznaczonej na kącik zielarski. rośliny jednoroczne niskie (kochia. chodnik ziołowy.po kilka. rabata płaska na planie prostokąta. żywotnik. kukurydza). W przypadku gdy rabata jest z jednej strony ograniczona (na przykład żywopłotem. Można również stosować osłony z takich materiałów. W następnych latach pod uprawę każdego gatunku ziół można już przeznaczyć 1-3 m2 powierzchni. skalny ogródek zielarski. irga. Plan ogródka Rozplanowanie ogródka zielarskiego zależy od wielu czynników. w miarę zmniejszania się ich wysokości . gałęzie). ukształtowanie powierzchni ogrodu. co powinno ułatwić rozplanowanie ogródka. szachownica ziołowa. Rozmieszczenie poszczególnych gatunków roślin w kąciku zielarskim jest uwarunkowane cechami morfologicznymi roślin. posiadane nasiona i sadzonki. łubin) lub rośliny wieloletnie (grab. tuja). a także indywidualne upodobania użytkowników. jałowiec. W tabeli l podano zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie. sosna górska. Za przykłady oryginalnych rozwiązań ogródków zielarskich mogą służyć: rabata płaska na planie koła lub wzniesiona.korzystny mikroklimat. paliki. Na rabacie okrągłej lub owalnej (płaskiej lub wzniesionej) rośliny wysokie należy sadzić w części centralnej. jak drewno (deski. płotem lub ścianą budynku). rabata płaska albo wzniesiona na planie elipsy. ruchomy ogródek zielarski (zioła rosną w pojemnikach różnej wielkości i kształtów).w kierunku do brzegu rabaty. W pierwszym roku prowadzenia ogródka zielarskiego proponuje się uprawę tych gatunków. takimi jak na przykład: wysokość i rozłożystość. kilkanaście roślin każdego gatunku. ligustr. wysokość sadzonych roślin powinna 40 . a pozostałe. labirynt ziołowy. Do tego celu wykorzystuje się wiele gatunków roślin osłonowych: rośliny jednoroczne wysokie (słonecznik.

Tabela l Zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie Gatunek rośliny Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Liczba roślin lub nasion 1-2 rośliny 10 g (10-20 roślin) 3-5 roślin 2 rośliny 10 g 10 g 15-30 ząbków 20-50 g 1-2 rośliny 10 g 10 g 1-2 rośliny 2-3 rośliny 2 rośliny 1-2 rośliny 10 g 3 rośliny 20 sztuk rozłogów 10 g 10 g 5 roślin 10 g 1-2 rośliny 5g 10-100 g 10-20 roślin 2 rośliny 5 roślin 5g 2-3 rośliny 41 .

kamienie. deski. Na rysunkach podano kilka przykładów rozplanowania ogródków zielarskich. lepsze odchwaszczenie gleby. cegły zakopane w ziemi. Przygotowanie gleby Pod uprawę ziół glebę należy przygotować tak samo jak pod uprawę roślin warzywnych. kruszenie zwięzłej (zbitej) gleby pod wpływem mrozu. Jest to zabieg powodujący lepsze wsiąkanie wody w glebę pozostającą w ostrej skibie. Prace wiosenne w roku uprawy roślin zielarskich służą przede wszystkim odpowiedniemu spulchnieniu (wzruszeniu) gleby: zagrabienie gleby niszcz ące skorupę tworzącą się na jej powierzchni. poprawiające warunki wsiąkania wody i pobudzające nasiona chwastów do kiełkowania. stare podkłady kolejowe. takich jak: żwir.zwiększać się od brzegu w głąb rabaty. Cz ęść prac wykonuje się po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół. zostają zniszczone przez mróz lub wiosną uprawkami przedsiewnymi. aby dostęp do każdej z nich był łatwy. a następne na wiosnę w roku uprawy roślin zielarskich. przykrycie resztek pożniwnych i obornika dla lepszego ich rozkładu i wykorzystania przez następne rośliny. płyty chodnikowe. ponieważ chwasty. przeciwdziałające zsychaniu się wierzchniej warstwy roli i utracie struktury. Poszczególne grządki należy tak rozplanować. których nasiona skiełkowały jesienią na powierzchni skib. wytępienie niektórych szkodników roślin zimujących w glebie (na przykład poczwarek). zagrabienie gleby. Ścianki pomiędzy grządkami można obsiać trawą albo wykonać z innych materiałów. spulchnienie gleby za pomocą różnego rodzaju spulchniaczy 42 . Na pracę po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół składają się następujące czynności: płytkie przekopanie gleby na głębokość około 10 cm w celu przykrycia resztek pożniwnych i wzruszenia roli. głębokie przekopanie gleby na głębokość szpadla lub wideł amerykańskich (20-25 cm). wyrównujące powierzchnię i rozkruszające grudy ziemi.

18. 2) bazylia. Ogródek zielarski na planie koła o średnicy co najmniej 6 m. 11) lawenda. 20. inne . 13) lubczyk. 5) cząber ogrodowy. 10. 19) rozmaryn. 12) lebiodka. 11. Niektóre ścieżki wykonane z cegieł zakopanych w ziemi. 9) koper ogrodowy .Oznaczenia gatunków roślin zielarskich na rysunkach 1-7: 1) arcydzięgiel. 4. 14. 8. 10) koper włoski. 3) bylica estragon. 6. 22. 25) szczypiorek. 7. 13.9. 23. 15) melisa. 1. 14) majeranek. 17) ogórecznik. 7) kminek. 16) mięta pieprzowa. b. 17. Gatunki jednoroczne: 2. 23) tymianek. 19. uprawiany na zielono. 15. 25 Rys. 21. 16.12. Gatunki wieloletnie: 3.z kamieni polnych 43 . 8) kolendra. 21) rzeżucha. 24) pietruszka naciowa. 24. Gatunki dwuletnie: l. 5.a. 4) czarnuszka. 20) rumianek. 22) szałwia lekarska. 18) papryka ostra. 6) hyzop. uprawiany na nasiona.

3. Od wschodu.wykorzystano wyłącznie rośliny olejkowe z rodziny wargowych. Ogródek zielarski wkomponowany w powierzchni ę wyłożoną płytami chodnikowymi.5 m. Typowy ogródek pachnący . Rabata zielarska płaska. Poletka ograniczone krawężnikami chodnikowymi. ścieżki obsiane mieszanką trawnikową 44 .Rys. 2. północy i zachodu osłonięty żywopłotem o wysokości 0.5-1 m Rys. Od strony północnej osłonięta żywopłotem (lub inną osłoną przeciwwiatrową) o wysokości 1-1. Od głębi do przodu rabaty wysokość roślin maleje.

przyczyniające się do wyciągnięcia na powierzchnie cz ęści niektórych podziemnych chwastów wieloletnich oraz do wymieszania z głębszymi warstwami gleby uprzednio wysianych nawozów. Wówczas należy odłożyć ten zabieg do wiosny. lekkie ugniecenie powierzchni gleby (na przykład za pomocą grabi lub lekkiego wału) przed wysiewem nasion niektórych gatunków roślin zielarskich (na przykład rumianku). 45 .Rys. Rabata zielarska wzniesiona. Od środka do brzegów rabaty wysokość roślin maleje (aeratorów). rozluźniające podpowierzchniowe warstwy gleby. dokładne zagrabienie powierzchni gleby. choć nie jest on już tak korzystny jak jesienią. Czasem głębokie przekopanie gleby na jesieni jest niemożliwe lub bardzo utrudnione ze względu na nadmierną wilgotność gleby. 4. przyczyniające się do wyrównania powierzchni i rozbicia ostatnich większych grud ziemi.

i wegetatywnie .przez sadzonki. Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady zió ł uprawianych w ogrodzie przedstawiono w tabeli 2. Ścieżka centralna wykonana w postaci podestu z desek lub ze starych palet Rozmnażanie ziół Rośliny zielarskie rozmnaża się dwoma sposobami: generatywnie. to jest z nasion. Łuki . Tak zwany ornamentalny ogródek zielarski. 5.Rys. 46 .betonowe zakopane w ziemi lub w postaci ścieżek wysypanych żwirem.

czarnuszki. albowiem nie ma ich tam jeszcze w 47 . dziurawca. hyzopu. Pewien problem przy zakładaniu ogródka zielarskiego będzie stanowiło zaopatrzenie się w nasiona ziół. żwiru. Piszemy „zdobyć". 6. lubczyku. rumianku. zakopane w ziemi na głębokość 10-12 cm). Nasiona 13 gatunków roślin zielarskich .5-1 m. lawendy. Powierzchnie przy osłonie przeciwwiatrowej obsiane mieszanką trawnikową Większość gatunków ziół rozmnaża się w praktyce z nasion.można zdobyć w sklepach wzorcowych „Herbapolu”. kawałków pnia drzewa (0 20 cm.). kamieni polnych. wys. 15 cm.Rys. Wysokość osłony 0. parawan z folii polietylenowej itp. Ogródek zielarski otoczony sztuczną osłoni) przeciwwiatrową płot. papryki. melisy. Ścieżki wokół bloków poletek mogą być wykonane z różnych materiałów: cegieł. kolendry. bazylii. desek lub starych podkładów kolejowych.arcydzięgla. szałwii i tymianku .

lebiodki i ogórecznika roz48 .Rys. ewentualnie . ustawia się przed domem . rzodkwi i szczypiorku można kupić w sklepach z nasionami roślin warzywnych. Ruchomy ogródek zielarski. majeranku. Nasiona kopru włoskiego. 7. gorczycy. natomiast nasiona kminku (pod nazwą owoc kminku) .na balkonie ciągłej sprzedaży. rzeżuchy. Rośliny. Nasiona cząbru. pietruszki. nagietków. uprawiane w różnego rodzaju pojemnikach.w większości sklepów spożywczych.najlepiej przy południowej ścianie.

IV. (sadzonki kłączowe) Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity (ząbki) Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek.15 VI IV III 3 1 IV 1 IV IIMV 15 III 15 III 15 III 15 III (uprawa 15 V 15 V VI-VII 15 V 15 V 15 V 4 1 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon.Tabela 2 Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady ziół Gatunek Termin siewu Termin siewu w Termin lub sadzenia pomieszczeniu wysadzania do gruntu rozsady do gruntu 2 VIII 10 V koniec IV koniec IV – początek V początek IV IV X-XI III IV koniec III – początek IV koniec III – początek IV IV XI IV VIII koniec IV początek V koniec III początek IV lub VIII. zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa (sadzonki rozłogowe) Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski 49 .

których przedstawicielstwa otwarto w ostatnich latach w naszym kraju. późna) koniec X początek XII lub IV IV IV 1-15 IV IX-II (uprawa w pomieszczeniu) - 15 III-początek IV - prowadza wyłącznie wśród plantatorów ziół Zielarska Stacja Nasienna „Herbapol" z siedzibą w Bydgoszczy. Ten sposób uzy50 . którą później wysadzamy do gruntu. Firmy te mają w swoich ofertach handlowych nasiona około 30 gatunków ziół. gdzie otrzymujemy rozsadę. wczesna) VII (odm. 8-9 pokazano nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. Nasiona ziół można wysiewać bezpośrednio do gruntu bądź najpierw w szklarni.1 2 3 w pomieszczeniu) 4 Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy 15 IX lub koniec III początek IV koniec III koniec VIII początek IV (odm. Większości działkowiczów polecamy produkcję rozsady ziół na parapecie okiennym. Na rys. inspekcie lub rozsadniku. Nasiona pozostałych gatunków ziół (rozmnażanych z nasion) przywożone są jedynie z zagranicy lub nabywane za Waluty wymienialne w jednym ze składów konsygnacyjnych zachodnich firm nasiennych. usytuowanym najlepiej od strony południowej. Ząbki czosnku bez większego trudu można kupić na targowiskach lub w sklepach warzywniczych.

lubczyk. ogórecznik. 14. 22. bazylia. rumianek. biedrzeniec anyż. gorczyca. Doświadczeni działkowicze mogą pokusić się o zbudowanie prostego inspektu lub tunelu foliowego do pro51 . melisa. 19. macierzanka. lebiodka. szałwia. nie zdążyłyby w naszym klimacie zakwitnąć i wydać owoców lub nasion przed okresem jesiennych chłodów. 6. które na skutek długiego okresu wegetacji i dużych wymagań cieplnych. 8-9. 24. 5. 21. W pomieszczeniach najlepiej produkować rozsadę w skrzyneczkach lub doniczkach (różnego rodzaju) wypełnionych odkwaszonym substratem torfowym. majeranek. 10. hyzop. kminek. 20. 2. cząber. Numery oznaczone kropkami . arcydzięgiel. koper włoski. 16. Gatunki: 1. 17. rzeżucha. 4. pietruszka. 3.Rys. 18. Nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. 9. 15.w powi ększeniu 5-krotnym. 8. 23. rozmaryn. Wysiane w polu. kolendra. 13. lawenda. pozostałe . tymianek skiwania rozsady odnosi się do tych gatunków roślin. trybula. 12.w powiększeniu 10*krotnym. szczypiorek. 7. 11.

10.siew rzutowy .Rys. Doświetlając rozsadę przez około 10 godzin dziennie. Na rys. 10 pokazano prawidłowo wyprodukowaną rozsadę bazylii. W celu poprawienia warunków świetlnych przy uprawie rozsady na parapecie okiennym można zainstalować świetlówkę.stosowany raczej wyłącznie przy produkcji rozsady w pomieszczeniu lub na rozsadniku. Nasiona gatunków ziół o mniejszych wymaganiach cieplnych wysiewa się bezpośrednio do gruntu lub na rozsadniku. które pochodzą ze szklarni. w polu nie prakty52 . W uprawie ziół mogą mieć zastosowanie następujące rodzaje siewu: . Prawidłowo wyprodukowana rozsada bazylii dukcji rozsad. otrzymamy rośliny nie gorsze niż te.

Siewy na rozsadniku można rozpoczynać już w końcu marca. 53 . Nawożenie rozsadnika nie Wożę być intensywne. stosowany głównie przy wysiewie dużych nasion. Po zakończeniu produkcji rozsady miejsce na rozsadniku możemy wykorzystać pod uprawę papryki lub melonów. Nasiona duże. Ze względu na groźbę wystąpienia chorób rozsadnik należy włączyć 4o płodozmianu. które są na ogół nierównomiernie rozmieszczone. . wymagają przykrycia grubszą warstwą gleby. nasiona są równomiernie przykryte. Przed siewem wyrównujemy powierzchnię gleby. Na ogół płytki siew zalecany jest w przypadku nasion drobnych. a późniejsza pielęgnacja roślin . stosując 2 kg saletry lub saletrzaku na 100 m2. a przy mniejszych nasionach okr ągłych może być użyty precyzyjny mini-siewniczek. zwięzłej gleby i wczesnych terminów siewu. . w którym powinien następować po roślinach Okopowych. uprawianych na oborniku. .siew gniazdowy . Głębokość siewu nasion zależy od ich wielkości oraz sposobu kiełkowania.kowany. a jedynie w przypadku gdy rośliny słabo rosną. można je zasilić.stosowany jest w przypadku nasion o gorszej zdolności kiełkowania lub tych gatunków ziół. Rozsadnik to zagon.utrudniona. to rośliny są równomiernie oświetlone. lecz z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia mrozów lepiej zrobić to w kwietniu. których rośliny powinny rosnąć po 2-3 w jednym miejscu. na którym przygotowuje się rozsadę ziół późno wysadzanych do gruntu. a jednocześnie charakteryzujących się względnie niskimi wymaganiami cieplnymi. starannie grabimy i podlewamy. Nasiona siejemy w rzędy co 10-20 cm. płytko przekopujemy. gdyż wymaga dużej ilości nasion do wysiewu.siew punktowy. Zasadniczo wystarcza nawożenie fosforowo-potasowe na jesieni. rozsadnika. Nasiona niektórych gatunków ziół wysiewa się na rozsadniku. ułatwia walkę z chwastami. zaoszcz ędza nasiona i czas przeznaczony na przerywanie młodych roślin.siew rzędowy. Jeżeli rzędy mają kierunek północ-południe. aby rośliny nie rosły za szybko i nie były Zbyt wybujałe. osłonięte od wiatrów i znajdujące się w pobliżu źródła wody. zwłaszcza na glebach lekkich i wysiewane później. Pod rozsadnik należy przeznaczyć miejsce nasłonecznione.

a uzyskane efekty będą źródłem naszej satysfakcji. które nie zawiązują nasion (mięta. że teoretycznie wszystkie gatunki ziół można by rozmnażać wegetatywnie. Sadzonka zielna mięty pieprzowej (trzywęzłowa. Należy podkreślić. W warunkach ogrodowych możemy pozwolić sobie na eksperymenty z rozmnażaniem wegetatywnym ziół.po ukorzenieniu Rozmnażanie wegetatywne roślin zielarskich polega na pobraniu z rośliny matecznej sadzonki. estragon). Rozróżnia się sadzonki kłączowe. które można zdobyć 54 . z odrostów korzeniowych i korzeni. 11. Najbardziej rozpowszechnione w uprawach zielarskich s ą sadzonki rozłogowe z mięty i estragonu. Przez sadzonki rozmnaża się te gatunki roślin. gdy z nasion otrzymałoby się rośliny różniące się od rośliny matecznej. rozłogowe. to znaczy z trzema parami liści) . która po umieszczeniu w korzystnych warunkach jest zdolna rozwinąć się w samodzielną roślinę. otrzymując w ten sposób materiał roślinny o bardzo wyrównanej wielkości. pędowe. jednak koszty takiego rozmnażania większości roślin są wyższe niż koszty rozmnażania z nasion.Rys. jak również w przypadkach.

lawenda. czarnuszka. chwasty (tylko Jednoroczne i przed kwitnieniem). a w przypadku niektórych roślin wieloletnich w międzyrzędzia. jak też obornik należy stosować na jesieni przed głębokim przekopaniem gleby. W przygotowaniu gleby pod uprawę roślin zielarskich mogą być przydatne następujące nawozy organiczne: obornik koński i bydlęcy. Nawożenie upraw zielarskich Nawożenie ziół polega na wnoszeniu substancji pokarmowych do gleby w postaci nawozów organicznych lub nawozów mineralnych. kminek. Nawożenie organiczne jest zawsze nawożeniem podstawowym (z wyjątkiem niektórych upraw wieloletnich). Trudno sobie wyobrazić najmniejszy nawet ogródek bez pryzmy kompostowej. uprawiających je w ogrodach. Na rys. poprawiającym właściwości fizyczne i biologiczne gleby oraz dostarczającym znaczną ilość składników pokarmowych wykorzystywanych przez rośliny. komposty i nawozy zielone. Zarówno kompost. Różne jest zapotrzebowanie poszczególnych roślin zielarskich na nawozy organiczne. Dla uproszczenia można przyjąć zasadę uprawy większości gatunków ziół w drugim roku po oborniku. 55 . Najbardziej dostępnymi nawozami organicznymi są komposty i nawozy zielone. gnojówka i gnojowica. 11 pokazano ukorzenioną sadzonkę zielną mięty pieprzowej. odpadki kuchenne. arcydzięgiel. melisa i tymianek bezpośredniego nawożenia średnimi dawkami obornika (2-3 kg na l m2).od plantatorów tych gatunków bądź od przyjaciół lub znajomych. Pryzmę kompostową należy zakładać w możliwie cienistym i osłoniętym od wiatru miejscu. na przykład pod drzewami lub żywopłotem. koper włoski i majeranek nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2) pod przedplon. estragon. zielone resztki roślinne. Na kompost nadają się liczne substancje organiczne pochodzące z ogrodu i gospodarstwa domowego: słoma. jednakże nie zawsze jest ona prawidłowo przygotowana i przerabiana. bazylia. ziemia. liście. Lubczyk i mięta wymagają bezpośredniego nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2).

mieszankę wyki siewnej z peluszką. Po 4-6 miesiącach kompost przerabia się po raz pierwszy. na przykład pod rośliny warzywne. a po nich wysiewa się nasiona niektórych gatunków ziół. Wysiewa się je wczesną jesienią. Ka żda 2030-centymetrowa warstwa przesypywana powinna być wapnem palonym (l kg na l m3 masy kompostowej). Nową pryzmę dobrze ugniata się i przykrywa słomą. a więc co najmniej 3-letni. W przeciwieństwie do obornika czy kompostu stosowanie nawozów zielonych (szczególnie w warunkach ogrodowych) cz ęsto nie jest doceniane. kalafiory wczesne. jak kapusta wczesna. a szczególnie tych początkujących. a oprócz tego polewanie wodą. przekonanie. Można je uprawiać jako poplony. dokładnie mieszając (przekładając). Uprawia się po nich zioła. które wysiewa się lub sadzi późno. a przykopuje w połowie maja następnego roku. których masę zieloną przekopuje się jako nawóz. Optymalne wymiary pryzmy kompostowej: 150X100 cm. Po następnych 12 tygodniach kompost przerabiany jest po raz drugi. węgiel drzewny oraz w ograniczonych ilościach popiół. żyto. że stosowanie na działce lub w ogródku przy56 . Przedplonowe rośliny z przeznaczeniem na nawozy zielone rosną od kwietnia do połowy czerwca. mniejszą pryzmę. Z przeznaczeniem na nawóz zielony poplonowy można uprawiać bobik. czyli latem lub na początku września i przekopuje późną jesienią. Do grupy ozimych roślin poplonowych należy wyka kosmata. międzyplony lub przedplony. Nawozy zielone to rośliny. Po dalszych 6-12 tygodniach kompost jest już dojrzały i może być wykorzystywany. W czasie rozkładu masy kompostowej konieczne jest napowietrzanie pryzmy przez wbijanie kija o grubości około 5 cm. W tym ostatnim przypadku duże znaczenie ma ilość. i rozkład opadów w czasie wegetacji roślin przedplonowych.wióry. a następnie układa w nową. tatarkę i gorczycę. facelię. W pierwszym przypadku wysiewa się je po zbiorze roślin wcześnie schodzących z pola. marchew wczesna. rzepak. Kompost stosowany w uprawie ziół powinien być lepiej przetrawiony. łubin roczny. mieszankę owsa z jęczmieniem. pszenica. gdyż one to w poważnym stopniu zmniejszają zapas wody w glebie. Panująca w ostatnich latach moda na wszystko co naturalne wyrobiła w wielu działkowiczach. mieszanka wyki kosmatej z żytem lub pszenicą.

czyli przed siewem lub sadzeniem roślin. a do 0.5-0.domowym środków chemicznych jest szkodliwe. Należy zwracać uwagę na ścisłe stosowanie zalecanych dawek tych nawozów.nawożenie pogłówne w czasie wzrostu roślin. Zbyt wysokie dawki nawożenia mineralnego to również nieTabela 3 Potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe Gatunek Dawki nawozów wieloskładnikowych w g na 1 m2 uprawy w zależności od zawartości składników pokarmowych w glebie (dawki niższe należy stosować na glebach zasobniejszych) Azofoska lub Fructus 2 1 2 2X 22-30 2X 22-26 3X 19-22 X X 2X 30-37 2X 15-19 X Flora MIS 4 3 X X X 2X 24-37 X X 2X 37-49 4 X X X 2X 27-40 X X 2X 40-53 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Hyzop lekarski Kminek zwyczajny 57 . Na ogół stosuje się je kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji: do 0. Jest to jednak pogląd niezupełnie słuszny w odniesieniu do nawozów mineralnych. Nawożenie mineralne ziół jest zbliżone do nawożenia odpowiednich grup roślin warzywnych. których cały asortyment znajduje się w handlu. możemy „spalić" rośliny.5 kg na 10 m2 jako nawożenie podstawowe.7 kg na 10 m2 w jednej lub dwóch dawkach . Najłatwiejsze jest dawkowanie nawozów wieloskładnikowych.3-0. Stosując zbyt wysokie dawki. z uwagi na wysoki stopień ich koncentracji. bo odpowiednie stosowanie zalecanych norm i dawek tych nawozów przyczynia się do uzyskiwania wysokich plonów dobrej jakości.

2. Łyżeczka od herbaty nawozu (płaska) to około 5 g.. w gruncie bardzo krótki okres wegetacji. więc wystarcza naturalna zasobność gleby 3X 19-26 X X 2X 30-37 X X Uwagi: 1. Dla roślin 2-letnich i wieloletnich dane dla każdego roku uprawy. 3. Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół Do najważniejszych prac pielęgnacyjnych w ogródku zielarskim trzeba zaliczyć odchwaszczanie. bezpieczeństwo skażenia gleby i wód. Nawozy wieloskładnikowe daje się zwykle w 2-3 równych dawkach. po wzejściu roślin lub po przyjęciu się rozsady i ewentualnie trzecią część po pierwszym zbiorze surowca. które terminowo a sprawnie wykonane decyduje o wysokości plonów. W tabeli 3 przedstawiono potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe. bezpośrednio przed siewem i sadzeniem. Zwykle nie docenia się 58 .1 Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Ogórecznik lekarski Papryka ostra Rumianek lekarski Rzeżucha ogrodowa 2 3 4 Szałwia lekarska Tymianek właściwy X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 2X 15-22 X X 1X 44-59 X X 3X 15-22 X X 2X 22-30 X X 3X 22-30 X X 2X 15-22 X X X 2X 31-49 2X 33-53 X 2X 24-31 2X 27-33 w pomieszczeniu uprawa bez nawożenia -na wacie. ligninie itp.

59 .uszczykiwanie wierzchołków pędów dla zwiększenia masy Wdów bocznych. a tylko w ostateczności motyką.wrażliwości roślin na warunki. gleba szybko ulegnie zaskorupieniu. Dzięki nawadnianiu rośliny lepiej wykorzystują intensywne nawożenie mineralne. w miarę kiełkowania chwastów. Inne zabiegi pielęgnacyjne w uprawie ziół obejmują większość gatunków lub tylko niektóre z nich: . Najbardziej przydatnym narzędziem do odchwaszczania jest motyczka. w jakich odbywa się ich początkowy wzrost.przycinanie starych pędów wiosną w celu odmłodzenia i zwiększenia przyrostów gatunków wieloletnich. .przycinanie lub usuwanie pędów bocznych dla przyspieszenia i zwiększenia rozwoju pędów głównych (na przykład zostawiamy rośliny w celu pozyskania z nich nasion).okrywanie roślin wrażliwych gatunków (koper włoski. które wysusza gleb ę. tymianek) słomą. Dlatego też pierwsze odchwaszczenie należy przeprowadzić wtedy. przerywające parowanie i powiększające pojemność wodną gleby. wskutek braku ocienienia. Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie międzyrzędzi. ziemią dla zabezpieczenia przed mrozami. gdyż w przeciwnym razie. Na glebach lekkich (piaszczystych) i w rejonach ubogich w opady wskazane jest nawadnianie upraw zielarskich. szałwia. . Następne pielenie powinno odbywać się sukcesywnie. Po każdorazowym zbiorze ziół wieloletnich należy spulchniać ziemię wokół roślin. . i pierwsze zabiegi odchwaszczające odkłada się. Zwykle spulchnia się międzyrzędzia za pomocą odpowiednich spulchnia-czy (aeratorów). . zagłuszając je. gdy tylko uda się nam uchwycić siewki chwastów w palce. W okresach suszy należy unikać głębszego spulchniania. torfem. obornikiem. przewietrzające głębsze warstwy gleby. Tymczasem chwasty rosną szybciej niż rośliny uprawne.

Różne ich części .kwiaty.Najgroźniejsze choroby i szkodniki W naturalnych warunkach rośliny są rzadko porażone przez choroby i szkodniki dzięki wzajemnym ustabilizowanym stosunkom pomiędzy florą i fauną pożyteczną oraz szkodliwą. musimy orientowa ć się. Szczególnie w przypadku roślin leczniczych zatrucie plonów tymi środkami mogłoby stanowić zagrożenie dla osób spożywających te zioła. nasiona. jak też dziko rosnące mają różnorodne właściwości. gdyż dzięki swojej „dzikości” odznaczają się znacznie większą naturalną odpornością na choroby i szkodniki niż rośliny o szlachetniejszym rodowodzie. Wynika to z obawy przed niewłaściwym stosowaniem środków chemicznych przez osoby nie mające odpowiednich kwalifikacji i umiejętności. ręczne zbieranie owadów. liście. usuwanie egzemplarzy porażonych. a także ścisłe przestrzeganie agrotechniki poszczególnych gatunków roślin. Cecha ta jednak stawia je wyżej niż inne rośliny. Masowemu wystąpieniu chorób i szkodników częściowo może zapobiec stosowanie prostych zabiegów profilaktycznych: niszczenie resztek pożniwnych. pojawienia się chorób i szkodliwych owadów. Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich Zarówno zioła uprawiane w ogrodzie. W warunkach uprawy rośliny stają się wrażliwe na choroby i szkodniki na skutek zmiany środowiska. kiedy jest 60 . Przystępując do zbioru każdego z gatunków roślin zielarskich. jak zboża.wykorzystywane są w lecznictwie lub jako przyprawy. warzywa i inne. W niniejszej publikacji Czytelnicy nie znajdą wskazówek dotyczących chemicznej walki z chorobami i szkodnikami opisywanych gatunków roślin zielarskich również z innego powodu. Z punktu widzenia genetyki rośliny zielarskie są jeszcze stosunkowo mało zmienione w stosunku do swoich przodków w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi. owoce. Dzięki tym właściwościom w niektórych uprawach można zrezygnować z walki chemicznej. kłącza i korzenie . a co za tym idzie.

Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół przedstawiony został w tabeli 4. najwłaściwszym okresem zbioru jest początek kwitnienia. może mieć wpływ na późniejsze wartości surowca. ze względu na cechy surowca. Również pora dnia. a rośliny korzeniowe . termin zbioru. Dla większości gatunków ziół optymalną porą zbioru są godziny południowe i wczesne popołudniowe. Na przykład zebrane zioła łatwo zagrzewają się. wówczas zachodzą w nich niekorzystne przemiany biochemiczne. Ponadto wiadomo. Kwiaty wielu gatunków zbieramy sukcesywnie w miarę ich rozkwitania.najkorzystniejszy. Dla roślin olejkowych. (surowiec) korzeń ogonki liściowe nasiona liście ziele owoce owoce kwiaty owoce liść owoc ziele szyszki Termin zbioru surowca 3 Arcydzięgiel litwor Babka lancetowana Bazylia pospolita Berberys zwyczajny Biedrzeniec anyż Bez czarny Borówka czernica Bylca estragon Chmiel zwyczajny 2 X (l rok) X (l rok) VII (2 rok) V-VIII VII i IX koniec VIII-IX IX VIX VIII VI-VIII VII-VIII IX 61 .po zakończeniu wegetacji roślin . że w różnych porach dnia zmienia się zawartość czynnych składników w poszczególnych częściach rośliny. takich jak: mięta. w której zbieramy zioła. rumianek czy szałwia. Tabela 4 Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół Gatunek rośliny 1 Cześć użytkowa. a liście przeważnie kilkakrotnie w miarę wzrostu roślin.zwykle jesienią. Rośliny uprawiane na nasiona zbiera się po osiągnięciu dojrzałości nasion.

1 Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity 2 nasiona ziele główki złożone z ząbków świeże liście ziele kwiaty nasiona świeże liście VIII-IX VII-VIII 3 Dziurawiec zwyczajny Fiołek wonny Gorczyca biała VIII cały okres wegetacji koniec VI-VIII III-V VII do momentu wybijania pędów kwiatostanowych VII od X do późnej jesieni VII (2 rok) VIII/IX IX (2 rok) VII-X VII-IX VII-IX druga pół. VIII VI/VII cały okres wegetacji X-XI VI-VII VI/VII i IX VII/VIII VII i IX VI-IX V-VI IX VI XXXI (1 rok) od momentu wybijania pędów kwiatostanu VII (2 rok) Hyzop lekarski Jałowiec pospolity Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Krwawnik pospolity Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Len zwyczajny Lipa drobnolistna i szerokolistna Lubczyk ogrodowy Macierzanka piaskowa Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Orzech włoski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna ziele owoc dojrzały (granatowo-czarny) owoc owoc owoc ziele i kwiaty kwiat ziele nasiona kwiatostan świeże liście korzeń ziele ziele ziele liście lub ziele kwiaty świeże liście liście owoce korzeń ziele owoce 62 .

jednak nie zawsze są one dostępne. na przykład gdy ich nie ma gdzie uprawiać zimą lub jeśli uprawa doniczkowa wielu 63 .lub kilkakrotnie . Największą wartość smakową i witaminową mają niewątpliwie zioła świeże. których cześć nadziemną zbiera się tylko jeden taż w okresie wegetacji. aby umożliwić lepsze odrastanie ziela. noża lub nożyczek. natomiast zbierane dwu. Rośliny. ścina się tuż nad ziemią. po siewie przed kwitnieniem i we IX X-XI lub III-IV Szczypiorek ogrodowy Śliwa tarnina Tatarak zwyczajny Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Żywokost lekarski liście kwiaty owoce kłącze liście ziele korzeń Do zbioru (ścinania) ziół należy używać sekatora.na wysokości od 5 do 15 cm nad ziemią.1 Podbiał pospolity Pokrzywa zwyczajna kwiaty liście liście korzeń Rozmaryn lekarski Róża dzika Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Sosna zwyczajna Szałwia lekarska 2 3 II-III V-VI VI-IX (2-3 razy przed kwitnieniem) jesienią lub wczesną wiosną ziele V-VIII owoce IX-X kwiatostany (koszyczki) do 15 VII świeże liścienie i liście korzeń igliwie liście od 2-3 tygodni po siewie X I-II do VIII (1 rok) VI-VII (2 rok i następne) VI-IX (od 2 roku) IV X-XI wiosna-jesień od 6 tyg.

gdyż dłużej przechowywane tracą swoje właściwości. a następnie pakuje w woreczki z folii polietylenowej i umieszcza w miejscu ich zamrażania. Koniecznością jest wiec przechowywać zioła uprawiane od wiosny do jesieni w gruncie. koper. że prawie wszystkie gatunki ziół przyprawowych można zamrażać w zamrażalniku lodówki lub w zamrażarce. aby nie łączyć ziół o silnych zapachach. Co roku warto odnawiać zapasy suszonych ziół. pamiętając o tym. które ulegają stratom. Świeże 64 . mięta i tymianek. Suszenie to najstarszy sposób utrwalania zió ł. Z uwagi na zawartość wielu substancji czynnych. głównie zapachowe i smakowe. należy suszyć je w temperaturze nie wyższej niż 35°C.gatunków jest zawodna. gdyż proces ich jełczenia w niskich temperaturach znacznie się opóźnia. Tłuszcze dobrze utrwalają i chłoną zapachy (między innymi olejki eteryczne). gdyż posiekane tracą część swego aromatu. Równie ciekawym i mało znanym sposobem konserwowania ziół przyprawowych jest sporządzanie i zamrażanie tak zwanego masła ziołowego. chłodnym i ciemnym miejscu. umieszczając zioła na siatce rozpiętej na ramie nad kuchnią. 12). Jeżeli zioła przeznaczone do mrożenia mają być rozdrabniane. Opakowania z suszonymi ziołami należy przechowywać w suchym. estragon. Mało kto wie. a umieszczone w zamra żalniku mogą być przechowywane przez kilka miesięcy. Do mrożenia należy przeznaczać zioła w całości. Zioła przeznaczone do mrożenia dzieli się na porcje. lebiodka. Poza tym suszenie musi odbywać się bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. Zioła można suszyć rozłożone cienką warstwą na siatce lub całe ulistnione pędy roślin powiązane w pęczki. a następnie dopełnić formę wodą aż po brzegi i umieścić w miejscu mrożenia. Do sporządzania masła ziołowego nadają się zwłaszcza: bazylia. pudełka blaszane lub słoiki typu twist. Można mrozić pojedyncze gatunki ziół lub ich mieszanki. które powoduje płowienie ziół. czosnek. zawsze odwrócone wierzchołkami do dołu (rys. Do przechowywania ziół suszonych najlepiej nadają się torby papierowe lub z folii polietylenowej. Należy zamrażać świeże listki roślin lub całe ulistnione pędy. Warunki takie uzyskujemy. to po rozdrobnieniu należy je umieścić w formie do mrożenia kostek lodu (pół objętości). Przechowywanie dobrze wysuszonych surowców w odpowiednich opakowaniach zapobiegnie ich wietrzeniu. pietruszka.

Rys. 12. Zioła w pęczkach przygotowane do suszenia .

ale można go przygotować prostym sposobem. Francja) umieszczanie ziół w oliwie z oliwek. dodając pod koniec ucierania trochę soku cytrynowego. W łochy. natomiast do celów dekoracyjnych do wnętrza butelki można włożyć gałązki świeżych ziół. . Tak przygotowane masło ziołowe umieszcza się w małych słoikach typu twist i wstawia do zamra żalnika (na 100 g masła należy dodać 4 łyżki stołowe świeżych. By szybciej uzyskać ocet ziołowy. ciemne miejsce. wkładając do środka jedną lub kilka gałązek ziela. trzeba rozdrobnić zioła i zalać je gorącym octem (nie należy doprowadzać octu do wrzenia). z którego przyrządzaliśmy ocet. Sporządzanie octów ziołowych jest prawie tak starym sposobem konserwowania ziół. Octy ziołowe przyrządzane są zarówno z ziół świeżych. Ocet ziołowy można przyrządzać z jednego gatunku bądź z mieszanki kilku gatunków ziół. Po tym czasie zlewamy go do butelek. drobno posiekanych ziół). Najlepiej do tego celu używać octu winnego. jak ich suszenie. Butelkę zamykamy korkiem (naturalnym lub szklanym) i odstawiamy na par ę tygodni w chłodne.masło o temperaturze pokojowej uciera się ręcznie lub mikserem z ziołami na jednolitą masę. Tak przyrządzony ocet można zlać już po około 10 dniach. mieszając rozcieńczony ocet spirytusowy o mocy 3-5% z niedużą ilością białego wina wytrawnego. Świeże lub suszone gałązki ziół zalewamy w dużej butelce przygotowanym uprzednio octem winnym. jak i suszonych. która przechowywana w temperaturach pokojowych lub w chłodnych piwnicach znacznie wolniej jełczeje niż masło. Octy ziołowe można sporządzać z prawie wszystkich gatunków ziół przyprawowych. który rzadko jest dostępny w naszych sklepach. Podobnym sposobem konserwowania ziół w tłuszczach jest praktykowane w niektórych krajach (Grecja.

nadające się do uprawy w doniczkach. Wśród roślin zielarskich. Niektóre z nich. mogą rosnąć w temperaturze 20°C. a przy sporządzaniu posiłków wystarczy tylko wyciągnąć rękę po zioła. Dla niektó67 . jako że ona właśnie może dać nam najwięcej satysfakcji. Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? Świeże rośliny przyprawowe dają szansę urozmaicenia spożywanego pożywienia. zaliczane zarówno do warzyw.. Asortyment gatunków roślin przyprawowych. W tabelach przedstawiono długość okresu uprawy w zależności od pory roku oraz sposób rozmnażania roślin. Poza Wartościami smakowymi i zapachowymi świeże zioła zawierają różne grupy witamin. ale ze względu na ich atrakcyjność umieszczono je wśród roślin polecanych do uprawy doniczkowej. jaka na ogół panuje w naszych mieszkaniach od jesieni do wiosny. natomiast inne zdają się na kupno świeżych ziół. jak też do ziół. przygotowując posiłki z wieloma świętymi ziołami. wyróżnia się dwie grupy w zależności od ich wymagań cieplnych (tabele 5 i 6).III. które można uprawiać w pojemnikach. a w pozostałych porach roku z roślin uprawianych w mieszkaniu.. Wszystkie rośliny przyprawowe. których pełny asortyment znajduje się w sprzedaży przez cały rok. My proponujemy raczej samodzielną uprawę ziół przyprawowych w mieszkaniu i na balkonie. nie zostały opisane w rozdziale I. które uprawiają w ogrodzie przydomowym. obejmuje ponad 20 gatunków. Dzięki aromatycznym listkom nawet dania z mało atrakcyjnych produktów mogą być niezwykle smaczne. Doceniają ten fakt gospodynie w Europie Zachodniej i południowej. nadających się do amatorskiej uprawy doniczkowej. Niektóre z nich korzystają latem z ziół.

rozsady Majeranek ogrodowy 50-90 Melisa lekarska Papryka ostra Rozmaryn lekarski Seler liściowy 50-100 210-250 120-150 45-90 3 szt. nasion 68 .Tabela 5 Zioła o wysokich wymaganiach cieplnych. noc 15-20°C Nazwa gatunkowa Długość Sposób rozmnażania okresu uprawy (latozima) (dni) 2 40-100 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 0 10 cm 4 1 Bazylia pospolita 3 siew do skrzyneczek 3 szt. rozsady 3 szt. rozsady 15-20 szt. nasion 5 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek 15-20 szt. rozsady 5 szt. temperatura uprawy: dzień 20-30°. rozsady 3 szt. rozsady 5 szt. rozsady Cząber ogrodowy Cząber górski 50-100 50-100 Hyzop lekarski Lebiodka pospolita 50-100 50-100 3 szt.

noc 10-15°C 1 Nazwa gatunkowa 2 3 4 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 10 cm Długość Sposób okresu rozmnażania uprawy (latozima) (dni) 50-85 Bylica estragon forma rosyjska 15-20 nasion siew bezpośredni do doniczek forma niemiecka .5 sadzonek sadzonkowanie zielnych 5węzłowych lub 5 sadzonek kłączowych 12-ocz-kowych ząbki siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek 10 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek 3szt. 10 nasion 15-20 nasion Czosnek pospolity Gorczyca biała (forma liściowa) Koper ogrodowy 30-45 30-45 35-90 69 . rozsady + pikowanie do doniczek Tymianek właściwy 50-100 Tabela 6 Zioła o niskich wymaganiach cieplnych. temperatura uprawy: dzień 15-20°C.1 Szałwia lekarska 2 50-120 3 4 siew do skrzyneczek 3szt.

umieszczając rośliny na parapetach okien o najlepszym nasłonecznieniu (rys. natomiast dla pozostałych (o niskich wymaganiach cieplnych) -górną.1 Lubczyk lekarski Mięta pieprzowa 30-60 30-80 2 3 siew bezpośredni do doniczek sadzonkowanie 4 15-20 nasion 5 sadzonek zielnych 3wezłowych lub 5 sadzonek rozłogowych (podziemnych) 1-2-oczkowych 6-8 nasion 15-20 nasion 30-50 nasion 15-20 nasion 30-40 nasion 15-20 nasion Ogórecznik lekarski 30-55 Pietruszka 40-80 zwyczajna Rzeżucha ogrodowa 15-30 Szczaw zwyczajny Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa 30-90 50-90 30-60 siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek rych (ciepłolubnych) ziół będzie ona stanowiła dolną granice. Do tego celu proponujemy wykorzy70 . Stosunkowo niska intensywność światła (nawet w lecie) oraz znacznie skrócony okres dziennego naświetlania od października do kwietnia stanowią poważny problem w uprawie roślin w pomieszczeniach. 13). Problem ten można częściowo rozwiązać. Ponadto możemy zastosować doświetlanie roślin do 10 godzin. począwszy od świtu.

13. Zioła na parapecie w pokoju .Rys.

Najlepszym źródłem światła służącym do doświetlania roślin są lampy sodowe. Do mieszkaniowej uprawy roślin przyprawowych przydatne są różnego rodzaju i niejednakowej wielkości doniczki (plastykowe. zawieszonej około 30 cm ponad wierzchołkami roślin.stanie lampy jarzeniowej o mocy 40 W. rozdrobniona i na ogół przekompostowana) staje się popularnym składnikiem tych mieszanek. co jest równoważne dwugodzinnej pracy odbiornika telewizji czarno-białej. natomiast kora sosnowa (pozbawiona garbników. natomiast większe: donice. miednice oraz skrzynki -do pędzenia.4 kWh. jednakże z uwagi na wysoką cenę nie mogą mieć zastosowania w domowej uprawie roślin. przesadzania starszych roślin lub obsadzania mini-ogródkami zielarskimi. wiadra plastykowe. Do uprawy doniczkowej ziół mogą być przydatne następujące kombinacje podłoży (ich skład w procentach objętościowych podano w tabeli 7): Tabela 7 Kombinacja 1 2 3 4 5 6 Torf wysoki Kora sosnowa 90 60 45 45 45 30 30 45 30 30 Glina 15 45 30 Piasek gruboziarnisty 10 10 10 10 10 10 Torf wysoki. powszechnie używanych w uprawie doniczkowej roślin. Ma łe pojemniki są wykorzystywane dla uprawy roślin z siewu nasion. a także na korzystne właściwości fizyczne i chemiczne. przede wszystkim ze względu na swoją niską cenę. 72 . a dobowe zużycie energii elektrycznej potrzebnej do tego celu wynosi zaledwie 0. Jedna świetlówka wystarcza na doświetlenie roślin na powierzchni parapetu około l m2. glina i piasek to składniki ziem ogrodniczych. ceramiczne lub drewniane) oraz skrzynki balkonowe.

Do 1 litra każdej z wyżej wymienionych kombinacji podłoży należy dodać 1-1,5 dag kredy malarskiej oraz 0,3 dag nawozu mineralnego wieloskładnikowego, na przykład MIS-4, Flora, Azofoska. Częstotliwość nawadniania upraw doniczkowych jest zależna od pory roku i wynosi: l raz na 3 dni (zimą), a 2-4 razy dziennie (latem). Zioła uprawiane w doniczkach należy zasilać wodnymi roztworami nawozów mineralnych. Po raz pierwszy nawożenie wykonujemy w tydzień po kiełkowaniu lub pikowaniu, a później - raz w tygodniu. Zasilanie przeprowadzamy 0,1% roztworem wodnym nawozu wieloskładnikowego w ilości 10 ml roztworu na doniczkę o średnicy 10 cm. Roztworów nawozów wieloskładnikowych można używać przemiennie z roztworami saletry amonowej lub potasowej. Nasiona ziół należy wysiać precyzyjnie (punktowo) do doniczek, pamiętając o przykryciu ich kilkumilimetrową warstwą podłoża. Sadzonki mięty i estragonu należy sadzić do dużych doniczek (średnica 12-15 cm) na głębokości 3-5 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawach doniczkowych roślin przyprawowych nie są skomplikowane. Z reguły ograniczają się do stopniowego zbioru świeżych listków poszczególnych roślin. Najlepiej jest zbierać najpierw listki starsze, tak żeby rośliny zdążyły do następnego zbioru rozwinąć nowe - z wierzchołków wzrostu znajdujących się na szczycie pędów. Roślinom estragonu, mięty, rozmarynu i szałwi należy usunąć, poprzez ich obcięcie, wierzchołki wzrostu pędów głównych, aby szybciej mogły wybić pędy boczne. Najlepszy dla tego zabiegu jest okres, gdy rośliny wytworzyły już 4-5 par liści. W przypadku niektórych roślin wieloletnich, uprawianych przez wiele sezonów, zabiegi pielęgnacyjne obejmują również przycinanie roślin na jesieni. Rośliny przycina się równomiernie o około 5-10 cm. Dotyczy to następujących ziół: estragon, hyzop, melisa, mięta, szałwia i tymianek. Rośliny uprawiane przez wiele sezonów przesadza się zawsze na przedwiośniu -w lutym lub marcu.

73

Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych)

Wiele roślin przyprawowych można pędzić. Pędzenie jest tym sposobem uprawy, w którym wykorzystujemy naturalnie nagromadzone substancje zapasowe w podziemnych cz ęściach roślin do ich wegetacji w gruncie. Spośród opisywanych roślin przyprawowych do pędzenia nadają się: estragon, czosnek, hyzop, lubczyk, mięta, pietruszka, seler, szczaw i szczypiorek. Najprostsze jest pędzenie roślin korzeniowych (lubczyku, pietruszki, selera) i czosnku. Korzenie tych roślin wykopuje się z gruntu od września do mrozów, w zależności od tego, kiedy chcemy otrzymać świeżą nać tych roślin. Do pojemników, dużych doniczek lub wiader plastykowych sadzi się korzenie średnie i duże, po uprzednim usunięciu całej naci, pamiętając, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej. Świeżą nać otrzymujemy po około 6 tygodniach od momentu wysadzenia korzeni. Pietruszkę można również pędzić, wysadzając tylko wierzchołkową część korzenia, przyciętą około 2-3 cm poniżej szyjki korzeniowej, pozostałą część możemy wykorzystać w celach kulinarnych. Aby uzyskać świeży szczypior czosnku, należy wysadzić ząbki lub główki czosnku po usunięciu suchych łusek okrywających. Również nieskomplikowane jest pędzenie estragonu i mięty. Sadzonki kłączowe estragonu i rozłogowe mięty można pozyskać z własnej uprawy gruntowej, praktycznie od ustąpienia śniegów na przedwiośniu do mrozów na jesieni. Aby przyspieszyć proces pędzenia tych roślin, można moczyć sadzonki w ciepłej wodzie o temperaturze 40°C przez około 5 godzin. W ten sposób sadzonki sadzi się tak samo jak w normalnej uprawie doniczkowej. Świeże listki estragonu i mięty można otrzymać już po około 4 tygodniach od momentu ich posadzenia. Pędzenie hyzopu lekarskiego jest nieco trudniejsze. Na jesieni -w październiku krótko przycina się sekatorem części nadziemne roślin przeznaczonych do pędzenia, po czym wykopuje się rośliny wraz z dużymi bryłami korzeniowymi i dołuje je w chłodnych piwnicach. Na około 6 tygodni przed planowanym pierwszym zbiorem ziela hyzopu przesadza się zadołowane rośliny do dużych doniczek i przenosi do ciepłego pomieszczenia, w którym będą pędzone.
74

Najbardziej skomplikowane jest pędzenie szczypiorku. Nadają się do tego przede wszystkim rośliny dwuletnie i tylko bardzo silne, uprawiane z rozsady kępki roczne, z których nie cięto liści w okresie wegetacji. Kępki przeznaczone do pędzenia wykopuje się na jesieni, szczypior krótko przycina się i przysusza. W połowie października szczypiorek znajduje się w stanie bezwzględnego spoczynku. Wykopane i przesuszone kępki przenosi się do pomieszczeń, zabezpieczając w ten sposób przed silniejszymi mrozami i tam pozostawia do rozpocz ęcia pędzenia. W październiku-grudniu należy przerwać okres spoczynku roślin, najskuteczniejszym sposobem jest ciepła kąpiel, w której można trzymać rośliny przez 8-16 godz., stosując początkową temperaturę 40°C, potem woda stygnie i temperatura powoli obniża się. Bezpośrednio po takim zabiegu sadzi się kępki do skrzynek, misek lub doniczek, które można umieścić w miejscach nieco zaciemnionych, nie nadających się do pędzenia innych gatunków roślin przyprawowych. Po 3-4 tygodniach można uzyskać pierwsze zbiory. Szczypiorek odrasta ponownie i daje następny zbiór po kolejnych 3-4 tygodniach. Najcz ęściej uzyskuje się 2-3 zbiory. Temperatura pędzenia szczypiorku powinna wynosić około 20°C.

IV. Zielarska książka kucharska

Zioła przyprawowe są tajemnicą dobrej kuchni. Sława kuchni francuskiej i włoskiej opiera się nie tylko na różnorodności potraw, ale także na bogactwie używanych w nich ziół. Spróbujmy więc i nasze zwyczajne potrawy uszlachetnia ć nie „zamorskimi korzeniami", ale roślinami, które wyrosły na naszej ziemi, w ogródkach i doniczkach. Rośliny te nie tylko poprawiają smak potraw czy nadają im zupełnie inny aromat, ale mają również działanie lecznicze, które polega przede wszystkim na ułatwianiu trawienia. Jest to szczególnie ważne dla tych, którzy po obfitym obiedzie zmuszeni są połknąć pastylkę raphacholinu. Zioła pobudzają apetyt i tę ich właściwość należy wykorzystywać w diecie dzieci„niejadków”, które dodatkowo powinien zachęcić nowy, ciekawy zapach potraw. Nie obowiązują żadne ścisłe recepty dotyczące przyprawiania potraw, należy raczej zdać się na własny smak i eksperymentować, przestrzegając tylko kilku podstawowych zasad: - nie używać zbyt dużo ziół o silnym zapachu, który może całkowicie zagłuszyć naturalny smak potrawy. Jedynym wyjątkiem są sosy, których istotę stanowi przyprawa; - są różne szkoły mieszania przypraw ziołowych: jedni uważają, że w potrawie mogą być najwyżej trzy zioła, inni - że musi być ich co najmniej 3, a najwyżej 5, a jeszcze inni nadają potrawie smak tylko jednego ulubionego zioła; - przyprawa, im bardziej rozdrobniona, tym jest mocniejsza i działa szybciej, a więc sproszkowane zioła dodaje się tuż przed podaniem potraw, a całe gałązki i pęczki ziół na początku przygotowania; - suszone zioła najczęściej dodaje się na początku gotowania
77

lub duszenia, a świeże w ostatniej chwili, by wysoka tamperatura nie zniszczyła ich aromatu i witamin.

Zielone przyprawy o każdej porze roku
Zawsze, jeśli tylko jest to możliwe, należy do potraw dodawać świeże zioła, które mogą być jedyną lub jedną z wielu przypraw albo stanowić „przybranie". Zielone listki roślin są źródłem witamin, tak cennych zimą i wczesną wiosną, gdy warzywa przechowywane przez długi czas tracą je, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie. Doniczkowa uprawa ziół zapewnia nam w tym okresie wartościowe dodatki do potraw: przede wszystkim pietruszkę, szczypiorek, rzeżuchę, koper, szczaw, listki selera, ale także bazylię i miętę. Latem mamy pod dostatkiem ziół, ale nie zawsze używamy ich tak, by nie traciły nic ze swojego aromatu. Pęczki ziół należy płukać pod słabym strumieniem wody, a jeszcze lepiej w naczyniu napełnionym wodą i osaczać na bibule lub czystej ściereczce. Nie wolno ich przy tych czynnościach gnieść i wyciskać. Zwiędłe i żółte liście należy usunąć. Najczęściej używane są tylko listki, a łodygi można zużyć przy gotowaniu zupy, warzyw lub marynat. Świeże listki sieka się ostrym nożem na plastykowej, porcelanowej lub fajansowej deseczce (rys. 14), raczej nie na drewnianej - gdyż w jej pory wsiąka sok. Jeżeli zioła mają być zmieszane z małą ilością płynu, twarogu czy masła można posłużyć się mikserem, rozcierając je tak drobno, aż potrawa przyjmie zielone zabarwienie. Niektórzy twierdzą, że nie wolno ziół ranić ostrzem noża, i rozdrabniają je w palcach. Przyprawiając świeżymi ziołami zimne potrawy, np. majonezy, sosy, twarożki, trzeba dodać je co najmniej na godzinę przed podaniem, żeby olejki eteryczne połączyły się z emulsją tłuszczu. Natomiast w gorących daniach olejki te ulatniają się wraz z parą wodną i dlatego świeże listki dodaje się na krótko przed końcem gotowania lub duszenia albo posypuje się nimi gotowe danie już na talerzu. Zdarza się, że nie cała ilość posiekanych ziół zostanie zużyta. Można wtedy wsypać je do słoiczka ze szczelnym zamknięciem i
78

Rys. 14. Świeże zioła przygotowane do siekania

wstawić do lodówki, zużywając jednak w ciągu kilku dni, ponieważ w takiej postaci szybko tracą wartość. Świeże zioła dodaje się do: zup, dań z jaj, past do kanapek i dekorowania kanapek, sałatek i zielonej sałaty, sosów, maseł ziołowych, twarożków, deserów, dań z ryb, warzyw, drobiu, mięs, pasztetów, napojów, octów ziołowych.

Myśli przed półką na przyprawy
W przeciętnej kuchni polskiej można znaleźć więcej przypraw egzotycznych, takich jak: goździki, pieprz, cynamon, liście laurowe, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, niż rosnących w kraju. Do bardziej znanych rodzimych ziół przyprawowych należą: majeranek, kminek, czosnek, koper, pietruszka i szczypiorek. Niektóre gospodynie używają jeszcze jałowca, gorczycy, kolendry. Ten ubogi asortyment powinien być rozszerzony co najmniej o bazylię, estragon, cząber, hyzop, lebiodkę, lubczyk, melisę, miętę, rzeżuchę i tymianek. Większość tych roślin była dawniej uprawiana w ogrodach przydomowych lub zbierana na łąkach, polach i stosowana na co dzień w kuchni. Warto wrócić do tej tradycji i półki na przyprawy wzbogacić o dalsze gatunki suszonych ziół i octy ziołowe. Kolejnym stopniem wtajemniczenia są mieszanki przyprawowe, które można sporządzić samodzielnie według recept lub kierując się własnymi upodobaniami. Niektóre mieszanki s ą bardzo łatwe do przyrządzania, skład innych jest bardziej urozmaicony, ale wszystkie opierają się na ziołach, które można kupić lub zebrać we własnym ogródku. Przyprawa do zup: 30 g pieprzu czarnego, 10 g pieprzu białego, 5 g tartej gałki muszkatołowej, 2 zmielone liście laurowe, 5 g tymianku, 5 g goździków, 20 g imbiru. Wszystkie składniki tłucze się lub rozciera w moździerzu i miesza. Przechowuje się w szczelnie zamkniętej puszce. Na l litr zupy wystarcza 1/4-1/2 łyżeczki do harbaty. Przyprawa do rosołu: 2 ziarna ziela angielskiego, 2 ziarna pieprzu czarnego, 1/2 liścia laurowego, szczypta tymianku, l z ąbek czosnku, l goździk. Ta ilość wystarcza na l litr rosołu.
80

kardamon (1/2 części). majeranek (1/2 łyżeczki). l mielony liść laurowy. selera. szczypta mielonych goździków. szczypta imbiru. tarta gałka muszkatołowa (1/2 części). liści laurowych. Przyprawa do drobiu: cząber (4 łyżeczki). cz ąbru. pietruszka (l część). szałwi. pasty z mielonej ryby i ryb marynowanych. cząber (2 łyżeczki). mięty. pieprz czarny (1/3 łyżeczki). cz ą-bru. tymianku. fasoli i soczewicy: czosnek (kilka ząbków). majeranku. Suszone składniki można przygotować wcześniej. Przyprawy tej używa się do rizotta. Przyprawa do pasztetu i dziczyzny: l łyżeczka mielonego pieprzu czarnego. pizzy. koper (l część). kolendry. Mieszanka ta nadaje się do zup rybnych. l łyżeczka mielonego ziela angielskiego. Mieszanka do potraw z grochu. szczypta tymianku. gdyż odmierzanie i mieszanie ziół przed każdym użyciem zajmowałoby zbyt wiele czasu. kolendra (1/2 łyżeczki). koper (3 łyżeczki). Mieszankę tę przygotowuje się podobnie jak przyprawę do ryb. papryka (l łyżeczka). bazylii. papryka (1/2 łyżeczki). Przyprawa do ryb: cebula (4 części). ryby z wody i duszonej. anyż (1/2 części). a przy przyrządzaniu ryb zmieszać je z odpowiednią ilością drobno posiekanej cebuli. pietruszki. Chmeli-sunęli (gruzińska mieszanka do przyprawiania mięs duszonych i potraw z warzyw): jednakowe części kozieradki. bazylii i mielonego pieprzu czarnego miesza się ze sobą i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniczku. 1/2 łyżeczki tartej gałki muszkatołowej. zmielony liść laurowy (szczypta). czosnek (4 ząbki). mięsa duszonego z pomidorami i zapiekanek z makaronu lub ryżu. kopru. Służy ona do przyprawiania gotowanego i duszonego drobiu. mięta (l łyżeczka). rozmarynu. 81 . koper włoski (1/2 części). 2% papryki. spaghetti.Mieszanka włoska: jednakowe ilości lebiodki. pieprz czarny mielony (1/2 części). Suszone składniki można przygotować wcześniej w większej ilości i przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiku. bazylia (2 łyżeczki). Wszystkie wymienione mieszanki dodaje się w końcowym etapie przygotowywania potrawy. a rozmieszana z niewielką ilością oliwy nadaje się do nacierania drobiu przed pieczeniem.

majeranek (2 łyżeczki). Drobno posiekany czosnek lepiej jest dodawa ć już po zakończeniu gotowania lub duszenia. oleju sojowego lub słonecznikowego. gdyż wtedy da cały aromat. goździki (3 pączki). ząbek czosnku. bazylia (l łyżeczka). pietruszka (2 łyżeczki drobno pociętych korzeni i liści). fasolkę szparagową pokrajać na centymetrowe 82 . można zastąpić szczyptą zmielonej gałki muszkatołowej). starta skórka z cytryny (l łyżeczka). Francuski Bouquet garni: pietruszka (l korzeń. 2 łyżki oliwy. koper (3 gałązki). 10 dag tartego żółtego sera. czosnek (4 ząbki). koper włoski (1/2 łyżeczki). majeranek (l gałązka). Angielski (suszony) Bouquet garni: pietruszka (2 łyżeczki). 3 pomidory. Amerykański Bouquet garni (ze świeżych ziół): cebula (2 łuski). trybula (2 ga łązki). pieprz czarny (5 ziaren). cząber (l łyżeczka). a zawarte w nim witaminy i olejki nie zostaną zniszczone. Przepisy dla smakoszów Zupy Zupa jarzynowa z bazylią 3 ziemniaki. kwiat muszkatołowca (l płatek. liść laurowy (4 liście). Niemiecki (suszony) Bouquet garni: koper (2 łyżeczki).Godne polecenia są przyprawy „Bouquet garni” ze świeżyć!. Mieszanka na l litr zupy lub 4 porcje innej potrawy. 20 dag zielonej fasolki szparagowej. 10 dag ryżu. cząber (2 gałązki). Poprzedniego wieczoru ziarna fasoli zala ć wodą. pieprz czarny (4 ziarna). Obrane ziemniaki pokrajać w kostkę. pozostawić na 3-4 min. 10 dag białej fasoli w ziarnach. sól. papryka (2 strąki). kilka liści). pietruszka (gałązki). majeranek (l łyżeczka). lub suszonych całych gałązek ziół (nie mielonych ani nie ciętych). kolendra (1/2 łyżeczki). rozmaryn (l gałązka). pieprz. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. tymianek (l gałązka). tymianek (2 łyżeczki). które wrzuca się do zupy związane nitką lub w woreczku z gazy n•: 5 min przed zakończeniem gotowania i wyjmuje tuż przed podaniem.

15. Zupa z soczewicy z ziołami .Rys.

aż ryż będzie miękki. l ząbek czosnku. 25 dag włoszczyzny (marchew. 3 ziemniaki. Zupa jarzynowa minestra 6 łyżek oliwy. gotować około 30 min. majeranek. Dodać sól i pieprz. l cebula. 10 dag fasolki szparagowej. pietruszka). Dodać obrane. seler i pietruszkę. seler. włożyć związany nitką bukiet ziół i na bardzo wolnym ogniu gotować jeszcze przez 5 min. przyprawić solą i pieprzem. sól. 4 łyżki śmietany. por. 35 dag cukini. cząber. Przetrzeć zupę przez sito o dużych oczkach. l łyżka koncentratu pomido- 84 . Wszystkie składniki drobno pokroić i wrzucić do wrzącego wywaru. lecz już nie gotować. opłukane i pokrojone na grubsze kawałki pory.5 l rosołu lub wywaru mięsnego. pietruszka). pieprz. Zupa jarzynowa z trybulą 25 dag marchwi. tymianek. Przyprawić zupę solą i pieprzem. 2 łyżki posiekanych różnych świeżych ziół. Przed podaniem wyjąć bukiet i wsypać posiekane zielone zioła. aż wszystkie warzywa będą miękkie. 2 łyżki posiekanej trybuli. bukiet ziół: lebiodka. Wszystkie te składniki zalać 2 l gorącej wody i gotować przez 30 min. Wsypać ryż i gotować zupę. opłukaną cukinię pokroić na grube plastry. 2-5 marchewek. l l wywaru mięsnego. seler. pietruszka po jednej małej gałązce świeżej lub suszonej. szałwia. sól. Obraną. wrzucić do zupy i gotować jeszcze 10-15 min. gotować przez 10 min. 2 listki laurowe. Zupa jarzynowa z bukietem ziół 25 dag kapusty białej lub włoskiej. 1/2 selera. pieprz. 1. przełożyć do wazy i zalać gorącą zupą. obrać ze skórki i podzielić na ćwiartki. Oskrobaną i opłukaną marchew pokroić na talarki i wrzucić do wrzącego wywaru. pomidory sparzyć.kawałki. gotować przez 5 min. dodać śmietanę i trybulę (trybulę można zastąpić pietruszką). 1. 10 dag zielonego groszku.5 l wywaru mięsnego. aż warzywa będą miękkie. 25 dag włoszczyzny (por. podgrzać. Posiekane listki bazylii i czosnek utrzeć w moździerzu z oliwą i żółtym serem. lubczyk.

wrzucić do wrzącego rosołu. pietruszka. pokroić w centymetrowe kostki. Po zdjęciu z ognia wlać śmietanę. gotować 20 min. dodać ser. tymianku. wlać śmietanę i wsypać świeży lubczyk. łyżka suszonego roztartego lubczyku. pieprz. 6 łyżek ryżu. Zupa ziemniaczana z lubczykiem 20 dag boczku. wsypać świeże zioła. szklanka śmietanki. ryż. Boczek pokroić w drobną kostkę i stopić. przyprawić solą oraz pieprzem. Przed podaniem wrzucić świeże zioła. sól. 1/2 szklanki pociętej na centymetrowe kawałki fasolki szparagowej. 1/2 szklanki zielonego groszku.śmietanowa 75 dag ziemniaków. Przyprawić solą i pieprzem. Suszony lubczyk dodać na 5 min przed zakończeniem gotowania. l łyżka mąki. dodać liście laurowe. fasolkę. Przełożyć do wrzącego rosołu. 20 dag włoszczyzny (marchew. Gotować na wolnym ogniu 20-30 min. 5 dag boczku. pieprz. groszek. 1 liść laurowy. Całość przełożyć do garnka i uzupełnić do l l wodą. majeranek. 4 łyżki tartego żółtego sera. 1 duża cebula. Ziemniaki obrać. łyżka posiekanych świeżych listków lubczyku. a pozostałe warzywa bardzo drobno pokroić i dusić przez 5 min z cebulą i boczkiem. 85 . majeranku. sól. dodać liść laurowy. pieprz. szklanka kwaśnej śmietany. łyżka posiekanych świeżych listków hyzopu lub pietruszki.rowego. 11 rosołu. ale nie zagotować. l łyżka roztartego majeranku. dodać drobno pokrojony seler oraz marchew i poddusić. Posiekaną cebulę i czosnek podsmażyć na oliwie. Gotować 20 min na wolnym ogniu. Zupa ziemniaczana . przyprawić solą i pieprzem. Przed podaniem jeszcze podgrzać. suszone zioła i gotować jeszcze 5 min. sól. Pod koniec gotowania dodać przecier pomidorowy. którą następnie dodać do zupy. seler). l kg ziemniaków. 2 łyżki roztartych suszonych ziół: bazylii. drobno posiekaną cebulę podsmażyć razem z boczkiem. Ziemniaki pokroić w kostkę. wsypać mąkę i mieszając sporządzić zasmażkę. Boczek drobno pokroić i stopić. Zupę przetrzeć przez sito o dużych oczkach.

wlać śmietanę. Słoninę drobno pokroić. ćwiartka selera. stopić i podsmażyć w niej drobno posiekaną cebulę. gotować na wolnym ogniu przez 20 min. dodać śmietanę. 86 . 2 łyżki koncentratu pomidorowego. tak jak i pozostałe warzywa. podsmażyć z cebulą przez 10 min i przełożyć do zupy. 1 pietruszka. 1-2 marchewki. 4 łyżki posiekanej trybuli. pieprz i trybulę lub cząber (nie zagotować zupy). sól. wrzucić do wrzącego rosołu.5 l rosołu. Podgrzać. sól. 4 łyżki kwaśnej śmietany. 40 dag ziemniaków. Ziemniaki obrać. przyprawić solą i pieprzem. 25 dag buraczków.Barszcz ukraiński 35 dag białej kapusty. 2 żółtka. 1 liść laurowy. 2 łyżki słodkiej śmietany. pory pokroić na półcentymetrowe kawałki. ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. biały pieprz (może być też czarny). l l rosołu. l łyżka sproszkowanej słodkiej papryki. Buraczki. 3 łyżki masła. 1 łyżka koperku. stale mieszać. l szklanka słodkiej śmietanki. Kapustę drobno poszatkować. 1. Obydwa składniki wrzucić do wrzącego rosołu i gotować na wolnym ogniu przez 30 min. sól. Zupę zakwasić. Zupa cebulowa ziołowa 35 dag cebuli. dodać liść laurowy. 1 łyżka cukru. Mąkę rozmieszać z cukrem oraz papryką w małej ilości wody i wlać do zupy. 10 dag słoniny. Przetrzeć przez grube sito. 2 łyżki posiekanej pietruszki. dodać trochę wody i poddusić. pokroić na kawałki. łyżka szczypiorku. Po zakończeniu gotowania dodać rozgnieciony czosnek i świeże zioła. szczypta kwasku cytrynowego albo łyżka soku cytrynowego. 25 dag porów. pokroić w drobną kostkę. sól. 2 ząbki czosnku. Wsypać mąkę. 1 łyżka mąki. Zupa z porów 25 dag ziemniaków. Cebulę pokroić w grubą kostkę i przysmażyć na maśle na złoty kolor. l l rosołu. pieprz. l łyżka mąki. 3 łyżki posiekanego koperku. l szklanka białego wytrawnego wina. biały pieprz (można go zastąpić czarnym). l łyżka melisy (drobno posiekanych świeżych ziół lub roztartych suszonych). 1 cebula.

Gotować 20 min i przetrzeć przez sito. 87 . pieprz i sok cytrynowy. 2 łyżki zielonej pietruszki. 3 łyżki świeżej trybuli lub koperku. I żółtko. seler. 4 łyżki rzeżuchy lub 2 łyżki świeży cii drobno posiekanych lub suszonych roztartych listków lubczyku. 4 jagody jałowca. Jeżeli dodajemy lubczyk suszony . l łyżka soku cytrynowego. sól. l łyżka mąki. 4 goździki. pietruszka). Dodać suszony cząber. rozmieszać z mąką. pokroić w kostkę. zagotować. Wsypać świeże zioła. wrzucić do wrzącego wywaru. 1 l wywaru mięsnego. l łyżeczka suszonego tymianku. Zupa kalafiorowa l średni kalafior. Przyprawić solą i pieprzem. wrzucić świeże zioła i wlać śmietanę. 2 łyżki mleka. Po zdjęciu garnka z ognia wlać śmietanę rozmieszaną z żółtkiem. 25 dag włoszczyzny (marchew. Jajko rozbić z mlekiem i mąką na jednolitą gęstawą masę. Podawać z grzankami z białego pieczywa. wlewać powoli zupę i. wlać cienkim strumieniem do gotującej się zupy. łyżeczka suszonego cząbru.wsypuje się go na 10 min przed zakończeniem pierwszego etapu gotowania. pieprz. Śmietanę rozmieszać z żółtkami i ziołami. 2 łyżki koncentratu pomidorowego.Przełożyć do garnka z rosołem. Zupa selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem 1 duży seler. Seler obrać. sól. l l rosołu. l łyżeczka suszonego majeranku. W innym garnku rozpuścić masło. ć ziaren czarnego pieprzu. 2 liście laurowe. wlać wino. 10 dag boczku. sól. dodać sól. gotować 20 min. stale mieszając. l duża cebula. Kalafior podzielić na małe różyczki i wrzucić do wrzącego rosołu. gotować na wolnym ogniu 10 min. 2 łyżki masła. pieprz. 2 łyżki mąki. 4 łyżki śmietany. pieprz i sól. Pikantna zupa fasolowa 30 dag fasoli (biała lub kolorowa). wlać do zupy (po zdjęciu z ognia). Gdy kluseczki wypłyną na powierzchnię zupy. zestawić garnek z ognia. zagotować. pieprz. liście posiekać. pół szklanki słodkiej śmietanki.

sól i pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min.Ziarna fasoli namoczyć poprzedniego wieczoru. l l rosołu. Gotować około 40 min. Przed podaniem wsypać posiekaną zieloną pietruszkę.Koncentratu pomidorowego. Zupa z zielonego groszku z miętą 40 dag świeżego łuskanego groszku. l łyżeczka suszonego cząbru. plasterek selera. 3 łyżki śmietany. l marchewka. wrzucić do wrzącego rosołu i gotować 10 min. Przed podaniem podgrzać zupę (nie zagotowywać). pieprz. 2 łyżki drobno posiekanej mięty (świeżej). Grochówka zielona 25 dag zielonego groszku łuskanego. sól. 2 łyżki . 10 dag boczku. Marchewkę drobno pokroić. l marchewka. dodać boczek i cebule.5 1. Gotować w tej samej wodzie przez 20 min. Boczek drobno pokroić i stopić. Suchy groszek namoczyć na noc poprzedniego wieczoru. gotować 20 min. wrzucić ziarna pieprzu. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. podsmażyć w nim drobno posiekaną cebule. 88 . dopełnić zupę wodą do objętości l l. Podawać z grzankami z białego pieczywa. l cebula. Marchewkę i seler drobno pokroić. sól. przygotować jasnozłotą zasmażkę. wsypać mąkę i wymieszać. sól. Boczek drobno pokroić i stopić. dodać suszone zioła. liście laurowe. dopełnić wodą do 1. Wsypać suszone zioła. l łyżka mąki. podsmażyć na nim drobno posiekaną cebulę. jagody jałowca. goździki. Zupę przyprawić solą i pieprzem. Zupa z dyni z bazylią 50 dag dyni. l cebula. pieprz. sól. dodać do zupy. wrzucić do gotującego się groszku. Włoszczyznę drobno pokroić i dodać do garnka z namoczoną fasolą. Wrzucić groszek i gotować jeszcze 10 min. koncentrat pomidorowy. pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. 2 łyżki masła. pół szklanki śmietany. szczypta cukru. l łyżeczka suszonego majeranku. 25 dag marchwi. l l rosołu. pieprz. wlać śmietanę i wsypać posiekaną miętę.

podgrzać przed podaniem. 0. Marchew i dynie przetrzeć przez sito. dodać sól i pieprz. gotować 20 min. dodać cebule z pomidorami. 2 łyżki suszonej bazylii lub 4 łyżki posiekanych świeżych listków albo łyżka suchego bądź świeżego rozmarynu. 50 dag pomidorów lub 4 łyżki koncentratu pomidorowego. dodać śmietanę i posiekaną bazylie. Podawać z pokrojonym lub posiekanym jajkiem na twardo i grzankami z białego pieczywa. dodać koncentrat pomidorowy i przez chwile dusić. podsmażyć na maśle. podgrzać. 10 dag ziemniaków. Przyprawić solą. 5 dag masła. 4 jajka na twardo. obrać ze skórki. posiekać dość grubo. marchew w plasterki i wrzucić razem do wrzącego rosołu. Przetartą masę pomidorowo-cebulową wlać do wrzącego rosołu i gotować przez 5 min. 5 dag masła. l I rosołu. Cebulę drobno posiekać. 10 dag sałaty. Po zakończeniu gotowania dodać świeże zioła i przed podaniem zupę lekko podgrzać. jeżeli stosujemy koncentrat pomidorowy. sól. Jeżeli używamy koncentratu pomidorowego.5 l rosołu przy użyciu świeżych pomidorów i l l rosołu. a potem również przetrzeć przez sito. poddusić na maśle. solą i pieprzem. dodać pokrojone w grubą kostkę ziemniaki i gotować 20 min.Dynię pokroić w drobną kostkę. 89 . sól. sałatę i pietruszkę osaczyć na ściereczce. Następnie przełożyć do rosołu. pokroić na ćwiartki i dusić przez kilka minut z cebulą. Zupa szczawiowa z sałatą i pietruszką 10 dag szczawiu. 5 dag pietruszki. a następnie przetrzeć przez sito. pieprz. Umyty szczaw. wrzucić suszone zioła i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. pieprz. Świeże pomidory sparzyć. szczypta cukru. cukrem i pieprzem. zagotować. należy go dodać do smażącej się cebuli i przez chwilę dusić. Zupa pomidorowa z bazylią lub rozmarynem l cebula. Przetrzeć przez sito o drobnych oczkach. Drobno pokrojoną cebule podsmażyć na maśle. Przyprawić cukrem.

przełożyć do gotującego się rosołu. sól. a potem przetrzeć przez sito. przyprawić dość ostro pieprzem. żeby powstała gęsta masa. do lodówki. Dodać do wrzącego rosołu i zagotować. solą. 90 . l l rosołu. wlać żółtko rozmieszane ze śmietaną. l żółtko. l cebula. mniszka. sól. 5 dag masła. papryka słodką i ostrą. 25 dag pokrzyw (szczyty pędów ścinane wiosną). trybuli. Przyprawić solą i pieprzem. wlać śmietanę. Gdy ziemniaki są miękkie. pieprz. 2 łyżki posiekanej pietruszki. stokrotki. Majeranek. Rosół wołowy. Z masy formować małe pulpety wielkości wiśni i obtaczać je w mace. Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i podgotować przez 10 min w osolonej wodzie. sól. Umyte zioła osaczyć na ściereczce. przyprawić solą i pieprzem. od nerki. szczawiu. pieprz. przetrzeć zupę przez sito. 2 łyżki śmietany. 4 łyżki śmietany. Dodać 2 łyżki posiekanej pietruszki lub trybuli. pieprz. krwawnika i innych dziko rosnących ziół. gotujący się na wolnym ogniu. jajko. Pokrzywy poddusić na maśle przez 10 min. 10 dag masła. 3-4 łyżki mąki. Zupę podgrzać. rzeżuchy.Rosół a la flaki z pulpetami 1 l rosołu wołowego. Gotuje się je w osolonej wodzie przez 5 min. 1 l rosołu. pokroić i dusić w maśle przez kilka minut. S jajko. Można podawać z naleśnikami pokrojonymi w paseczki. Należy wstawić ją na 1/2 godz. Łój i cebulę pokroić na mniejsze kawałki i przepuścić przez maszynkę do mięsa. papryka. Zupa pokrzywowa 50 dag ziemniaków. przyprawić solą i pieprzem i dodać tyle mąki. Zupa ziołowa 50 dag świeżych ziół (młode pędy zbierane wiosną): pokrzywy. trybula lub pietruszka. można dodać trochę mięsa). wsypać pietruszkę. Przed podaniem wrzucić pulpety i świeże zioła. pietruszki. wrzucić ziemniaki i gotować wszystko razem. 20 dag łoju wołowego lub cielęcego (np. majerankiem i gotować przez 10 min.

50 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. obrać ze skórki. wlać wino i gotować 15 min.Zupa rybia 20 dag włoszczyzny (marchew. l łyżka estragonu. seler. szczypta cukru. 7 ziaren pieprzu. 2 łyżki oliwy. 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. Stopić masło. szczypta gałki muszkatołowej. cebuli. 4 łyżki białego wytrawnego wina. l łyżeczka chrzanu. por). 30 dag filetów rybnych. cukier i sól. sól. Włoska zupa rybna 2 duże cebule.. Filety wrzucić do wrzącej wody (l 1). Przyprawić suszonymi ziołami. Tuż przed podaniem wsypać drobno posiekan ą pietruszkę. 4 łyżeczki masła. Włoszczyznę drobno pokroić i gotować w osolonej wodzie (l 1) przez 10 min. szałwię. ząbek czosnku. l liść laurowy. Cebulę pokroić w kostkę lub plasterki i podsmażyć na oliwie. po 1/2 łyżeczki lebiodki i bazylii. szczypta tymianku. wsypać mąkę i stale mieszając. 3 łyżki zielonej pietruszki. Pomidory sparzyć. pokroić na ćwiartki i dusić razem z cebulą. l łyżka soku cytrynowego. Mięsa Wątróbka w folii aluminiowej 4 kawałki wątróbki. Włożyć filety i gotować na wolnym ogniu około 20 min. sporządzić zasmażkę i nią zaprawić zupę. 50 dag filetów rybnych. solą i pieprzem. papryka słodka. szczypta szałwii i szczypta majeranku. l łyżka mąki. pieprz. 91 . gałką muszkatołową. pietruszka. 1 łyżka masła. 1/2 łyżeczki suszonej lub świeżej szałwii. sól. sok cytrynowy. Dodać wino. dodać pomidory z cebulą. pieprz. 5 ziaren ziela angielskiego. ząbek czosnku. pół szklanki białego wytrawnego wina. Rozgnieciony ząbek czosnku i drobno posiekan ą pietruszkę dodać tuż przed podaniem. pieprz. l łyżka drobno posiekanej zielonej pietruszki. 4 łyżeczki soku cytrynowego.

1/2 małej suchej bułeczki. 1/2 łyżeczki szałwii. I łyżeczka masła. 2 łyżki mąki.Każdy kawałek wątróbki położyć na kawałku folii aluminiowej. w który będzie można go potem szczelnie zawinąć. masło. l ugotowany ziemniak. Klopsiki szwedzkie 50 dag mięsa wołowego lub cielęcego. a następnie mokrymi rękami formować klopsiki o średnicy 3 cm. Można podaw ź z sosem koperkowym. papryką. pieprz. namoczoną bułkę. cebuli oraz czosnku i dusić przez l min. biały lub czarny pieprz. Wątróbka po prowansalsku l cebula. sól. l cebula. l łyżeczka tymianku. Tak przygotowane porcje ułożyć na patelni i zalać połową szklanki wody. śmietanę. zioła. w chłodnym miejscu. Folię rozwinąć na krótko przed podaniem i wtedy wątróbkę posolić. sól. Do masy dodać sól. ziołami. Dokładnie zawinąć każdą porcję w folię. Postawić na 1/2 godz. Do tłuszczu na patelni szybko wrzucić mieszankę ziół. 2 łyżki trybuli. ziemniak i cebulę przepuścić przez maszynkę do mięsa. l łyżka mąki. 3 łyżki bazylii albo rozmarynu. Przełożyć na podgrzany talerz i posolić. dać odrobinę chrzanu i skropić sokiem cytrynowym. smalec. Na wierzchu każdej porcji kłaść łyżeczkę masła. 4 porcje wątróbki. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. l jajko. ząbek czosnku. 92 . suszone zioła rozetrzeć i wymieszać z cebulą i czosnkiem. 4 łyżki śmietany. Wątróbkę obtoczyć w mące z dodatkiem papryki i przysmażyć przez kilka minut z każdej strony na mocno rozgrzanej oliwie z masłem. Mięso. Cebulę i czosnek bardzo drobno pokroić. l łyżka oliwy. Posiekać drobno świeże zioła. Smażyć je ze wszystkich stron na smalcu przez około 10 min. po czym posypać pieprzem. jajko i dobrze wymieszać. Przy końcu smażenia dodać trochę masła. Gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 15 min. l łyżka bazylii. a potem nałożyć na wątróbkę.

l łyżeczka świeżych ziół (bazylia. pieprz. 25 dag ziemniaków. tymianek. pieprz. l łyżka estragonu. pietruszką i jajkiem. l łyżeczka lebiodki. 4 plastry ostrego żółtego sera (kaszkawał. Boczek z cebulą pokroić w kostkę i zrumienić na gorącej oliwie. mieszając drewnianą łyżką. l mała bułeczka. Chwilę smażyć. 5 dag suchego ostrego żółtego sera startego na drobnej tarce. solą. gałązka świeżej bazylii i gałązka świeżego tymianku lub po łyżeczce suszonych ziół. szczypta tymianku. majerankiem. l łyżka zielonej pietruszki. 25 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. sól. oliwa do smażenia. pietruszka). 3 łyżki oliwy. pieprzem. dodać sok cytrynowy. a potem ziemniaki pokrojone w kostkę. solą i pieprzem. l łyżeczka tymianku. Pomidory sparzyć. Spaghetti z mielonym mięsem i ziołami 5 dag boczku. Posypać drobno posiekaną bazylią oraz tymiankiem i przykryć plastrami sera. l łyżka majeranku. połowę estragonu i dusić 50 min pod przykryciem na małym ogniu. tymiankiem. Kotlety mielone ziołowe 60 dag mielonego mięsa. Masę pozostawić na 1/2 godz. tylżycki itp. pietruszką. papryką. słodka papryka. pieprz. Usmażyć na złotobrązowy kolor. a następnie zalać winem. Przed podaniem posypać resztą estragonu. l jajko.). aż ser roztopi się. Patelnię przykryć i smażyć na bardzo małym ogniu jeszcze kilka minut. 30 dag mielonego mięsa. 1/2 szklanki białego wytrawnego wina.Pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem 50 dag mięsa bez kości (cielęcina lub wołowina). Mięso wymieszać z rozmoczoną bułką. l łyżka soku cytrynowego. sól. 15-20 dag spaghetti. Następnie dodać mielone mięso i na ostrym ogniu szybko je podsmażyć. l łyżeczka majeranku. sól. Mokrymi rękami formować płaskie kotlety. l liść laurowy. l cebula. w chłodnym miejscu. l ząbek czosnku. dodać drobno pokrojoną cebulę. 2-3 łyżki oliwy. papryka słodka i ostra. obrać 93 . l duża cebula. l łyżka pietruszki. Mięso obsmażyć ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie.

pieprz. sól. dodać rozgnieciony czosnek. 75 dag cielęciny bez kości (chudej). patelnię przykryć. 3 gałązki rozmarynu. pieprz. Dodać sól i pieprz. l jajko. sól i pieprz. 3 łyżki posiekanej mięty. 200°C. 25 dag świeżych (mrożonych lub ze słoika) pomidorów. Mięso obrać z błonek. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na oliwie. kilkakrotnie przewracając. 2 ząbki czosnku. układając je na posmarowanej tłuszczem blasze i wstawić do piekarnika. 3 łyżki tartej bułki. Ugotowane. dodać czosnek. a następnie obrane ze skórki i pokrojone na kawałki pomidory. Łopatkę upiec na ruszcie lub w rondlu w piekarniku w temperaturze ok. pietruszkę. włożyć gałązki rozmarynu. Osobno podać tarty ser do posypywania potrawy na talerzach. przyprawić solą i pieprzem. Mielone mięso wymieszać z cebulą i ziołami. wymieszać z mięsem lub koncentrat pomidorowy rozmieszać z 1/3 szklanki wody i dodać do mięsa. l łyżka oliwy. l ząbek czosnku. Patelnię przykryć i na małym ogniu dusić mięso przez około 15 min. sól i pieprz. gorące spaghetti włożyć do salaterki. 3 łyżki oliwy. 3 łyżki posiekanej pietruszki. Cielęcina z rozmarynem l cebula. Formować małe klopsiki. Potrawę należy dusić na wolnym ogniu około l godziny. Na 1/2 godz. Klopsiki baranie miętowe 50 dag mielonego mięsa baraniego. przed koń94 . Drobno posiekaną cebulę lekko podsmażyć na oliwie. l łyżka posiekanej pietruszki. 3 łyżki sosu miętowego. a do środka wlać sos i przełożyć mięso. Można je też smażyć na patelni. Teraz włożyć przyprawy. Podawać z sosem śmietanowym z miętą. l duża cebula. sól. Pieczeń barania z miętową skórką Cała łopatka barania. wsypać sól i pieprz. Klopsiki piecze się w temperaturze 180°C przez 25 min.ze skórki. pokroić w kostkę i obsmażyć ze wszystkich stron na jasnobrązowy kolor. Tartą bułkę wymieszać z sosem miętowym na pastę.

Pieczeń barania z miętową skórką .Rys. 16.

mała puszka koncentratu pomidorowego. solą i pieprzem. 15 dag szczawiu. 2-3 ząbki czosnku. Masę przełożyć do formy i przykryć folią aluminiową. 5 cebul. odcedzić i przelać zimną wodą. 6 łyżek posiekanej pietruszki. Po ostygnięciu pasztetu przykryć go talerzem lub deseczką i obciążyć na godzinę kilogramowym ciężarkiem (np. Po dokładnym osaczeniu na sicie pokroić bardzo drobno i dodać do masy mięsnej wraz z posiekaną pietruszką i pozostałymi ziołami. szałwia). pieprzem oraz rozgniecionymi jagodami jałowca. pieprz. 25 dag szpinaku. Do sosu włożyć kawałki mięsa z roztartym czosnkiem. 6 łyżek posiekanych różnych ziół (trybula. rozgniecionym czosnkiem. koper. estragon. Piec w piekarniku o temperaturze 180°C przez około 90 min. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu przez 30 min. Wstawić do piekarnika. Pasztet ziołowy 50 dag wieprzowiny. lubczyk.cem pieczenia wyjąć pieczeń i jej tłustą stronę wysmarować pastą. słoninę. wygładzając nożem. l jajko. solą. przykryć patelnię i podgrzewać jeszcze przez 15 min. 6 jagód jałowca. a na patelnię wrzucić drobno posiekaną cebulę i gdy tylko zmięknie. a potem polać sosem z pieczeni. l duża cebula. skórka powinna przypiec się na złotobrązowy kolor. Królik w sosie pietruszkowym l kg mięsa króliczego (obranego z błonek i podzielonego na porcje). Zmielić mięso. Po zdjęciu z ognia potrawę posypać pietruszką. Szpinak i szczaw wrzucić na 1-2 min do wrzącej osolonej wody. torbą cukru). Mięso przełożyć na talerz. sól. l łyżka soku cytrynowego. 96 . zalać rosołem wymieszanym z przecierem pomidorowym. 1/2 szklanki rosołu. sól. wątróbkę i dokładnie wymieszać z drobno posiekaną cebulą. Kawałki mięsa natrzeć solą oraz pieprzem i pozostawić na kilka minut. 25 dag słoniny. potem obsmażyć je ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. Na końcu dodać jajko i sok cytrynowy. 15 dag wątróbki. 5 łyżek posiekanej pietruszki. 6 łyżek oliwy. majeranek. 2 ząbki czosnku. pieprz.

a następnie obciążyć. 2 gałązki estragonu. l ząbek czosnku. 97 . Przyprawić sokiem cytrynowym. dodać rozgnieciony czosnek. dokładnie wymieszać. Kawałki kurczaka ułożyć w misce. Mięso drobno pokroić. l jajko. posolić i dusić przez 10 min. wytrawnego wermutu lub białego wina. dokładnie wymieszać z sosem. w piekarniku o temperaturze 160°C. Wieprzowinę. słoninę pokrojoną w kostkę wymieszać ze zmieloną masą. 3 łyżki posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. Na dnie formy ułożyć paski słoniny. l łyżeczka soli. formę napełnić masą i przykryć folią aluminiową. 3 łyżki koniaku. Mąkę rozmieszać ze śmietaną i wlać na patelnię. Mięso kurze. l cebula. 35 dag wieprzowiny. dodać estragon i chwilę jeszcze trzymać na słabym ogniu. Ostudzić. 25 dag słoniny. a potem polać nim porcje kurczaka. Drób Kurczak w sosie estragonowym po francusku 4 porcje kurczaka (2 piersi i 2 nogi). l szklanka wytrawnego wina. włożyć gałązki estragonu i zalać winem na 2 godz. Oddzielić mięso od kości (kości z resztą mięsa można zużyć na rosół). po czym wlać wino.5 kg). Piec przez około 2 godz. a następnie wyjąć na talerz. 2 łyżki masła. wsypać estragon i wbić jajko. pieprz. a w lodówce można go przechowywać przez 8-9 dni. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki.5 łyżki ziaren pieprzu (najlepiej zielonego). Kurę pokroić. Po wyjęciu z zalewy kawałki kurczaka obsmażyć na maśle na bladożółty kolor. przyprawić koniakiem. 1. 35 dag boczku. boczek i cebule przepuścić przez maszynkę do mięsa. l łyżeczka soli. l łyżeczka soku cytrynowego. Pasztet smakuje najlepiej po 2 dniach. Cześć słoniny pokroić w drobną kostkę. w którym dusił się kurczak. sól. a część w wąskie długie paski. 2 łyżki mąki.Pasztet drobiowy z estragonem l kura (około 1. l łyżeczka pieprzu. pieprzem. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. pieprz.

2 jajka. Zemleć połowę orzechów. gałka muszkatołowa. Następnie zemleć wątróbkę i namoczoną bułkę. oliwa. aby kurczak mógł się zrumienić. 15 dag łuskanych orzechów włoskich. 98 . Kurczaka szczelnie zawinąć w folię aluminiową i piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 55 min. brytfannę przykryć i piec w temperaturze ok. 4 gałązki pietruszki. posypać drugą połową ziół. sól. sól. Indyk nadziewany po peruwiańska 1 indyk. l łyżeczka soli. Przez ostatnie 10 min folię rozwinąć. 25 dag makaronu. jajami. l łyżeczka soli. sól. l łyżka rozmarynu. otwór zaszyć lub spiąć wykałaczkami. 10 ziaren pieprzu. którego trzeba potem zaszyć lub spiąć wykałaczkami. l por. 4 łyżki posiekanej pietruszki. l łyżeczka rozmarynu. l marchewka. pieprz. 2-3 jaja. oliwa. l liść laurowy. 2 łyżki soku cytrynowego. 2 małe bułeczki. Kurczak w zielonym sosie l cebula. Przygotować indyka do pieczenia (powyciągać ścięgna. pieprzem i gałką muszkatołową. Nadzieniem tym napełnić wnętrze indyka. podlać połową szklanki wody. l łyżeczka papryki słodkiej. 200°C przez około 2 godz. Namoczoną bułkę rozgnieść z pozostałymi składnikami i tak przygotowanym nadzieniem wypełnić wnętrze kurczaka. 3 ząbki czosnku. przed pieczeniem natrzeć pastą z rozgniecionego czosnku. l łyżeczka estragonu. połową ziół. l łyżeczka tymianku. soli. wymieszać ze zmielonymi i siekanymi orzechami. kilkakrotnie polewając sosem. Kurczaka natrzeć oliwą i solą na zewnątrz i od wewnątrz. a drugą połowę grubo posiekać. pierś pobić przez mokrą ściereczkę). Ułożyć indyka w brytfannie.Kurczak nadziewany l kurczak. papryki i oliwy od środka i na zewnątrz. 4 porcje kurczaka. solą. Na 2 godz. pieprz. wątróbka z indyka. l mała bułeczka. 2 łyżki masła..

osaczyć. zalać wodą i zagotować. dodać 4 łyżki stężałego rosołu oraz pozostałe składniki sosu i ucierać jak majonez. l cebula. a po ostudzeniu bardzo drobno posieka ć. 99 . Porcje ugotowanego kurczaka ułożyć na talerzu i polać sosem. liść laurowy. włożyć do garnka. 2 łyżki mąki. 1/4 szklanki śmietany. ponownie włożyć kurczaka. 4 łyżki jogurtu. 3 gałązki pietruszki. a potem śmietanę. Zimny kurczak w sosie ziołowym l kurczak.5 łyżki posiekanej pietruszki. pieprz. lubczyk. Na dużym talerzu ułożyć ugotowany. 2 łyżki posiekanego kopru.Sos zielony: 10 dag szczawiu albo szpinaku. l łyżeczka octu. Powstały sos gotować przez 3 min. 1. potem dodać świeże posiekane zioła. 2 łyżki posiekanej trybuli. aby część wody wyparowała. pokroić. w którym gotował się kurczak. l łyżka musztardy. ostudzić i wstawić do lodówki. 1/4 szklanki oliwy. po czym kurczaka wyjąć i ostudzić. całość polać zielonym sosem. sól. l por. estragonem i pietruszką. Ugotować makaron. Posolić i zagotować. Wlać do niej przecedzony rosół. l łyżeczka soku cytrynowego. przyprawić solą i pieprzem. Kurczaka wyjąć i włożyć pokrojone warzywa. l liść laurowy. 2-3 łyżki rzeżuchy. 1. gorący makaron. 2 gałązki tymianku. wsypać mąkę i zrobić zasmażkę. 3 łyżki masła. Warzywa oczyścić. Następnie kurczaka wyjąć na talerz i obrać ze skórki. tymianek. szczypta soli. Sos ziołowy: l żółtko. Musztardę wymieszać z jogurtem. pietruszkę. Do wrzącej wody włożyć porcje kurczaka i gotować przez 35 min. sól. następnie przecedzić. Gotować na wolnym ogniu około l godz. żeby go całkowicie przykrywała. przelać zimną wodą. 3 gałązki lubczyku. l marchew. Następnego dnia ze stężonego rosołu zebrać tłuszcz. a potem ostudzić i zmiksować z posiekanym szczawiem lub szpinakiem. Szczaw lub szpinak wrzucić na 2 min do wrzącej wody. Sos podgrzać przed podaniem.5 łyżki posiekanego estragonu. Kurczaka włożyć do dopasowanego garnka i zalać wodą tak. odcedzić. W rondlu stopić masło. Rosół gotować jeszcze trochę. na nim porcje kurczaka..

3-4 jabłka. nie polewać sosem powstałym przy pieczeniu. żeby kaczka przeszła aromatem ziół. Kaczkę przedzielić na pół i posmarować z obydwu stron miodem (jeśli jest twardy. 100 . 3 gałązki estragonu. Brytfannę przykryć i wstawić do zimnego piekarnika. . powoli ogrzewać do 250°C. Brytfannę lub ogniotrwałe naczynie szklane do pieczenia drobiu natrzeć rozgniecionym czosnkiem. solą i pieprzem. l łyżeczka soli. ułożyć w brytfannie i obłożyć gałązkami ziół. ponieważ jest bardzo tłusty. trzeba go podgrzać). 4 łyżki miodu. 4 łyżki soku pomarańczowego lub cytrynowego. posypać solą i pieprzem.. l szklanka białego wytrawnego wina. sól. Pozostawić tak na 1-2 godz.oblać oliwą. l łyżka oliwy. l gałązka majeranku. Nakłuć mięso w kilku miejscach i polać sokiem pomarańczowym lub cytrynowym. W czasie pieczenia przewrócić połówki kaczki na drugą stronę i przyrumienić. Pieczenie trwa około 1. 1/2 łyżki hyzopu. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego rozmarynu. pieprz. 2 łyżki oliwy. 3 gałązki pietruszki. 2 gałązki tymianku. posypać ziołami. l łyżka tymianku. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200°C przez l godz.Kurczak pieczony z ziołami l kurczak. Gotowego kurczaka podzielić na porcje i polać sosem z brytfanny. Kaczka pieczona z miodem i ziołami l kaczka (2-2. l łyżka majeranku.5 godz. l łyżka ziaren białego pieprzu (może być czarny). 2 łyżki mąki. Po upieczeniu podzielić na porcje. Połówki kaczki ułożyć skórką do góry w nasmarowanej oliwą brytfannie. l liść laurowy.5 kg). 1/2 łyżki cząbru. 3 gałązki trybuli. l pęczek włoszczyzny. l ząbek czosnku. pieprz. Kurczaka posmarowa ć musztardą. Gęś w sosie jabłkowym l gęś. 3 łyżki musztardy. 3 gałązki kopru. 3-4 gałązki suszonego majeranku związanego w pęczek.

a następnie pomidory obrane ze 101 . po l łyżce koperku. estragonu. 2 łyżki soku cytrynowego. posypując je solą. Włożyć l liść laurowy. żeby całkowicie przykryła gęś. l liść laurowy. filety wkładać pojedynczo. Wlać wino. 1/2 łyżeczki soli. pieprz. 2 łyżki masła. dodać rozgnieciony czosnek (nie rumienić). włoszczyznę. wsypać sól i gotować na wolnym ogniu przez 90 min od chwili zagotowania. Cebulę bardzo drobno posieka ć i podsmażyć na oliwie. 1/4 łyżeczki lebiodki. pieprzem i posiekanymi ziołami. sos szybko zagotować i wlać do niego śmietanę rozmieszaną z mąką. 50 dag pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego rozrobiona w 3000 ml wody. z którego wcześniej wyjąć majeranek. 1/4 łyżeczki pieprzu. 2 ząbki czosnku. włożyć pęczek majeranku i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. 1/4 szklanki śmietany. żeby odparowała część wody. 10 dag pieczarek. Mąkę rozmieszać z 2 łyżkami wcześniej zebranego tłuszczu. zebrać możliwie cały tłuszcz. 1/4 łyżki białego lub czarnego pieprzu. Wyjąć porcje gęsi na talerz. 4 łyżki oliwy. 3 łyżki masła. wlać do gotującego się rosołu. 1/4 szklanki białego wytrawnego wina. 8 plasterków filetów. przyprawić solą oraz pieprzem i polać nim rybę. pietruszki i melisy. Ryby Filet rybny duszony 8 plasterków filetów. 1/4 łyżeczki bazylii. wrzucić obrane i pokrojone na plasterki jabłka. l łyżeczka soli. zalać winem i dodać tyle wody. Wyjąć rybę na talerze. Polać sosem. l łyżeczka soli. stale mieszając zagotować. Masło stopić na patelni. Filet rybny zapiekany l cebula. Mięso gęsi oddzielić od kości i pokroić na mniejsze kawałki. Rosół gotować dalej.Gęś podzielić na porcje i ułożyć w garnku. 2 łyżki mąki. 2-3 łyżki soku cytrynowego. Plasterki filetów skropić sokiem cytrynowym i zostawić na 15 min. przykryć patelnię i na bardzo wolnym ogniu dusić 10 min.

Filety skropić sokiem cytrynowym. 2 łyżki masła lub olej. Makrela. Cebulę bardzo drobno posiekać. Sos remuladowy: 2 łyżki majonezu. l tarta bułka. zmieszać z jajkiem. Usmażoną rybę wyjąć na talerz i polać sosem. Podawa ć posypane posiekaną pietruszką. Masło stopić na patelni. już nie odwracając. 4 łyżki soku cytrynowego. Zmieszać wszystkie składniki sosu. sok cytrynowy. aż stanie się gęstawy. koperku i szczypiorku. Ryby oczyścić. posypać solą oraz pieprzem i kłaść na patelnię z rozgrzaną oliwą. podzielić na kawałki. Usmażyć na złotobrązowy kolor z obu stron. 2 łyżki oliwy.skórki lub rozrobiony z wodą koncentrat pomidorowy i zioła. l szklanka jogurtu. a następnie każdy kawałek posolić. dorsz (lub inna ryba morska) smażona z sosem remuladowym 4 małe ryby. Przed podaniem posypać świeżym posiekanym estragonem lub pietruszką. 2 łyżki estragonu. Kawałki ryby maczać w jajku z cebulą. 102 . Smażyć je szybko na rozgrzanym maśle lub oleju i przekładać do brytfanny lub naczynia do zapiekania. a następnie obtaczać w tartej bułce. ementaler lub inny łagodny ser). porcje filetów panierować w mące i wkładać na patelnię. pieprz. l jajko. 1/2 łyżeczki białego pieprzu (może być czarny). Ryby zala ć sosem pomidorowym. smażyć jeszcze l min. na wierzchu ułożyć pieczarki i wszystko zapiec krótko w piekarniku o temperaturze 180-200°C. Na pozostałym ze smażenia ryb maśle podsmażyć pokrojone na cieniutkie plasterki pieczarki. 3-4 łyżki pietruszki. Filety na 15 min przed smażeniem skropić sokiem z cytryny i posolić. posypać estragonem oraz pieprzem i pozostawić na 15-30 min. l mała cebula. 2 łyżki płatków kukurydzianych. sól. posypać płatkami kukurydzianymi i żółtym serem. sól. można dodać jeszcze szczyptę cukru. Filet rybny z estragonem 8 plasterków filetów. 4 łyżki oliwy. 2 łyżki tartego żółtego sera (parntezan. Sos gotować na bardzo wolnym ogniu.

17.Rys. Pstrąg pieczony w folii aluminiowej .

Oczyszczone śledzie pokroić na cienkie paski i ułożyć na dnie miski. 2 drobno pokrojone ogórki konserwowe. Włożyć do piekarnika nagrzanego do temperatury 180°C i piec około 25 min. l pęczek młodej cebuli dymki ze szczypiorem. l łyżeczka lubczyku. 2 łyżki cukru. Polać resztą oliwy i soku cytrynowego. Pozostałe składniki zmieszać ze sobą i nałożyć na śledzie. sól. 2 łyżki posiekanego rozmarynu. 4 małe cebulki dymki z zielonym szczypiorem lub l duża cebula. Sałatka z halibuta lub dorsza 50 dag halibuta lub dorsza. Każdy kawałek skropić sokiem cytrynowym. ułożyć na kawałkach folii aluminiowej. na nie kłaść drobno pokrojoną cebulę i pomidory (obrane ze skórki i też drobno pokrojone). Ryby oczyścić i podzielić na porcje. szczypiorek. 3 łyżki posiekanych świeżych ziół (estragon. Można jeść na ciepło z ryżem lub na zimno jako przystawkę. Folię szczelnie zamknąć i wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 35 min. Na końcu każdą porcję posypać rozmarynem i dokładnie zamknąć folię. l łyżeczka świeżo utartego chrzanu. l liść laurowy. 2 łyżki oliwy. Na folii ułożyć porcje ryby posypane z obydwu stron solą i pieprzem. pieprz. l łyżka estragonu. 3 łyżki oliwy. aż folia trochę ostygnie. 4 łyżki octu. l łyżka ogórecznika. l łyżka oliwy. posypać pokrojoną na cienkie krążki cebulką. sól. l łyżka melisy. przyprawić solą i pieprzem. trybula. Wsypać zioła.Halibut z rozmarynem (również pstrąg lub inna ryba) 4 porcje halibuta. wyjąć rybę i przełożyć do salaterki. pieprz. l łyżka soku cytrynowego. 104 . 4 pomidory. Śledzie ziołowe 4 świeże śledzie. koperek). l łyżeczka koperku. Po wyjęciu z piekarnika poczekać. posmarować oliwą. Przygotować 4 kawałki folii aluminiowej i posmarować je oliwą. posypać solą i pieprzem.

cząber. Cebulę bardzo drobno posiekać. położyć na ziemniakach. 105 . resztek pieczeni lub pieczonego drobiu. wyjąć ości. Ca łość posypać rozmarynem i solą. Rozmaryn można zastąpić tymiankiem lub majerankiem. 3 łyżki tartego sera. 2-4 pomidory.5 łyżeczki soli. włożyć śledzie. l drobno posiekana cebula. parówek. 1. pieprz. 2 łyżki śmietany. 15 dag boczku. szczypiorek. Zapiekanki. kiełbasy. Ziemniaki obrać. sól. l cebula. opłukać. Cebulę pokroić w plastry. Zapiekanka ziołowa 2 łyżki masła. Wlać śmietanę. l łyżka posiekanego szczypiorku i l łyżka posiekanego koperku (może być trybula. l łyżka rozmarynu. gdy sos nabierze właściwego smaku. zdjąć skórkę i pokroić na paski. l łyżka masła. l szklanka śmietany. 3 łyżki roztartych suszonych ziół (bazylia. sól. wsypać zioła. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. trybula). potrawy z ryżu i potrawy mączne Zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem 80 dag ziemniaków. Śledzie w śmietanie 8 śledzi marynowanych. pieprz. 25 dag cebuli. 20 dag szynki. przykryć cieniutkim^ plastrami boczku i wstawić do nagrzanego piekarnika. majeranek.Miskę przykryć i przenieść w chłodne miejsce lub do lodówki na 2428 godz. koperek. lubczyk). a potem obniża się do 180°C i piecze jeszcze 50 min. l jajko. tymianek. opłukać. Podawać po kilku godzinach. pokroić na 3-4-centymetrowe kawałki i ułożyć w wysmarowanej masłem formie. 1-2 jabłka. pietruszka i mięta). przyprawić sos solą i pieprzem. Śledzie wyjąć z marynaty. Przez pierwsze 15 min temperatura powinna wynosić 250°C. jabłka zetrzeć na grubej tarce i przełożyć do salaterki. 25 dag ugotowanego makaronu (lub 50 dag ugotowanych ziemniaków lub 2 szklanki ryżu).

oliwki. żółtym serem. na końcu dodać 4 łyżeczki oliwy. Ser zmielić w maszynce do mięsa. posypać bazylią. tłuszcz do polania. miskę przykryć i zostawić na 2 godz. 2 cebule. Przyprawić solą i pieprzem. ćwiartki jaj na twardo. Mąkę rozbić w dużej misce z ciepłą wodą. 5 łyżek posiekanych świeżych listków mięty. 25 dag tartego żółtego sera. ułożyć sardynki. a następnie włożyć makaron (ziemniaki lub ryż). potem szynkę (kiełbasę. Podawać posypane świeżymi ziołami. rozwałkować na cienkie placki i szklanką wyciąć krążki. Cebulę i czosnek posiekać. drożdżami. żeby wyrosło. Ciasto posmarować sosem. Piec przez 20-30 min. sól. Smażyć na wolnym ogniu przez 5 min. Pierogi z serem i miętą 50 dag m ąki. Pizza neapolitańska 3 dag drożdży. rozwałkować ciasto i ułożyć na blasze. Ciasto dobrze wygnieść. Na wierzch pizzy można położyć jeszcze podsmażone pieczarki. 2 ząbki czosnku. ostudzić. plasterki świeżych pomidorów. skropić oliwą i wstawić do lekko nagrzanego piekarnika. Dużą blachę nasmarować oliwą. odrobiną soli. 14 łyżeczek oliwy. dodać pomidory obrane ze skórki i pokrojone na ćwiartki. podsmażyć na oliwie. w temperaturze 200°C. 1/2 łyżeczki pieprzu. ciepła woda. następnie przestawić znów w ciepłe miejsce na 30 min. potem ułożyć ćwiartki pomidorów. posypać żółtym serem i przykryć. l kg pomidorów. l łyżka lebiodki. 75 dag białego sera. w ciepłym miejscu. pieprzem. wsypać pieprz i lebiodkę. l jajko. plasterki szynki lub kiełbasy. Drożdże rozmieszać z cukrem na jednolitą masę. l mała puszka sardynek. Mąkę rozmieszać z ciepłą wodą i zagnieść ciasto pierogowe. pieprzu oraz suszonymi ziołami i rówuież wlać na patelnię. Jajko rozmieszać ze śmietaną. l łyżka bazylii. szczyptą soli. dodać jajko i miętę. 40 dag mąki.Masło stopić na dużej patelni. l łyżeczka cukru. przyprawić na słono i 106 . sól. cebulę posiekać i podsmażyć na maśle. Gotować sos na wolnym ogniu przez 30 min. parówki lub mięso) i całość wymieszać.

Przyprawić sokiem cytrynowym i wsypać zioła. Nadzienie rozłożyć na krążki i zlepiać pierogi. Następnie dodać zioła i ewentualnie warzywa. 3/4 l rosołu. rodzynki.dokładnie wymieszać. 1/4 szklanki oliwy. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu tak długo. jak gołąbki z kapusty. potem ostudzić i osaczyć. l liść laurowy. pieprz (można dodać 25 dag startych na grubej tarce lub drono posiekanych warzyw: marchwi. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych lub włoskich (w oryginalnym przepisie tureckim -orzeszków piniowych). pora. jeszcze filiżankę rosołu i dalej dusić. wtedy przełożyć go do miski. aby ostygł. zalać połową rosołu. Sól i pieprz dodać przed podaniem. 3 łyżki posiekanych świeżych lub roztartych suszonych ziół: koperku. Drobno posiekaną cebulę" podsmażyć na oliwie. aż ryż wchłonie wodę. pieprz. Risotto ziołowe l cebula. sól. sól. pomidorów. pietruszki. 10 listków szałwii. sól. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. papryki). 10 małych gałązek tymianku. estragonu. 4 dag masła. Ugotować je w dużej ilości osolonej wody i podawać polanę roztopionym tłuszczem. W razie potrzeby dolać jeszcze rosołu. pietruszki. Suszone liście moczyć przez kilka minut w zimnej wodzie. Patelnię przykryć i trzymać na wolnym ogniu przez 8-10 min. 1/2 l wody. l łyżeczka sproszkowanej słodkiej papryki. Dno dużej patelni wyłożyć liśćmi wino107 . pieprz. wsypać orzechy. selera. W czasie duszenia ryżu przygotować liście winorośli. 3 łyżki soku cytrynowego. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na maśle. Liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym 20 dag cebuli. 24 liście winorośli (mogą być suszone). 10 listków majeranku. Na każdy liść nałożyć łyżkę nadzienia i zawijać tak. aż ryż wchłonie cały rosół. świeże liście wrzucić na 2-3 min do wrzącej wody. wlać l szklankę wody. 2 łyżki rodzynków. 10 listków estragonu. 10 dag ryżu. 25 dag ryżu. a potem osuszyć. dodać umyty i dobrze osaczony ryż.

Gdy tylko jajka się zetną. dodać śmietanę i większą część ziół. Na patelni roztopić masło i wlać rozrobione jajka. 4 łyżk masła. trybula). sól. Ser zetrzeć na grubej tarce. tymianek). rzeżucha. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (dodawać raczej pojedynczo albo w wypróbowanych mieszankach następujące świeże zioła: szczypiorek. bazylia. trybula. stale mieszając. potrzymać jeszcze chwilę na słabym ogniu. 3 łyżki słodkiej śmietanki. obciążyć talerzem i gotować na wolnym ogniu jeszcze 45 min. 3 łyżki świeżych posiekanych ziół: trybuli. Jajecznica z serem i ziołami 6 jajek. pieprz. pietruszki. szczypiorku. Podawać posypaną resztą posiekanych świeżych ziół. Omlet ziołowy I (porcja dla jednej osoby) 2 jajka. bazylia.rośli. solą i pieprzem. estragon lub pojedynczo: trybula. Gdy jajecznica zacznie krzepnąć. wsypać większą część ziół i jeszcze kilka sekund potrzymć na ogniu. Przed podaniem posypać resztą posiekanych ziół. pieprz. a na nich ułożyć liście z nadzieniem. sól. Zalać resztą oliwy. Dania z jaj Jajecznica ziołowa 5 jajek. tymianek. sól. 108 . stale mieszając. estragon. 3 łyżki masła. wody i soku cytrynowego. a następnie wlać na patelnie z roztopionym masłem. 10 dag ementalera albo innego łagodnego żółtego sera. wymieszać z jajami. szczypiorek. śmietanką. l łyżeczka masła. l łyżka posiekanych świeżych ziół (mieszanka: pietruszka. estragon. 2 łyżki śmietany. szczypiorek. Jajka rozmieszać z solą i pieprzem. pieprz.

Rys. Omlet ziołowy . 18.

koper. pieprz. l mała główka sałaty. pieprz. szczypiorek. nie mieszając. z )ła. 3 łyżki masła. solą i pieprzem. pietruszką. 1. na nie kłaść połówki jaj. 2 cebulki dymki ze szczypiorkiem. żeby płynne jeszcze jajka spłynęły pod spód i ścięły się. przeciętą stroną do góry. 1. Salaterkę lub półmisek wyłożyć liśćmi sałaty. i zalać nim jajka. 1/2 szklanki śmietany. Jajka z orzechami i ziołami 4-6 jajek ugotowanych na twardo. Patelnię smarować odrobiną masła i oliwy. Jajka wymieszać z drobno posiekaną cebulką. Drobno posiekane orzechy. trybula. Jajka w sosie ziołowym 6-8 jajek ugotowanych na twardo. sos ziołowy: l żółtko. estragon. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych. l łyżka oliwy. dobrze wymieszać i tym sof :m zalać jajka. 1/2 szklanki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. pieprzem i ziołami. przyprawionym solą i pieprzem. 2 łyżki soku cytrynowego. ser biały.5 łyżeczki octu winnego. 8 łyżek posiekanej pietruszki. kilka listków sałaty. aż powstanie majonez. Smarować białym serem.5 łyżeczki soku cytrynowego. wylać na patelnię z roztopionym masłem i smażyć na słabym ogniu. smażyć małe naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. majeranek). 4 łyżki posiekanego koperku. l łyżeczka soli. Listki sałaty pokroić na długie paski i ułożyć na półmisku.Jajka niezbyt dokładnie wymieszać z solą. sól i pieprz wsypać do śmietany. 110 . i zwijać w rurki. koprem. 2 łyżki oliwy. posiekane zioła. Omlety ziołowe II 4 jajka. l szklanka śmietany. a na nich położyć połówki jajek. Brzegi omletu podważyć. sól. Wszystkie składniki sosu zmieszać ze sobą dokładnie.

trochę cząbru. ziołami i solą. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika.Jajka wiosenne 6-8 jajek. 2 łyżki posiekanego kopru. Wyjąć białko i żółtko. 1/2 szklanki mleka. posypać je melisą i naleśnik zwinąć w rurkę. tymianku i bazylii (suszonych lub świeżych). l łyżeczka soku cytrynowego. melisy. 5 łyżek posiekanej świeżej melisy. Jajka ugotowane na twardo przeciąć ostrym nożem tak. mięty. szczawiu. smalec). żeby nie uszkodzić skorupki. Na posmarowanej cienko tłuszczem patelni smażyć naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. szczypta soli. drobno posiekać i zmieszać z oliwą. kopru. 1/2 łyżeczki soli. soli i jajka przygotowa ć ciasto naleśnikowe. szczypiorku. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Naleśniki z jagodami i melisą 25 dag jagód. trybuli. Bułkę tartą zmieszać z tartym serem i posypać tym każdą połówkę jajka. sos: l szklanka śmietany. tłuszcz do smażenia (olej. Masą napełnić połówki skorupek. Zioła bardzo drobno posieka ć albo zmiksować z małą ilością śmietany. na to położyć jeszcze kilka wiórków masła. salami). 111 . wówczas sos nabierze zielonej barwy. pietruszki. Jajka faszerowane 4 jajka na twardo. rozmarynu. W niej ułożyć połówki jajek przekrojoną stroną do góry. Ułożyć jajka na blasze i wstawić na 10-15 min do gorącego piekarnika (180-200°C). Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu. po l łyżeczce: bazylii. Na każdy naleśnik nałożyć trochę jagód. 2 łyżki twarożku homogenizowanego lub roztartego białego sera. posolić do smaku i wlać do płytkiej salaterki. cukier do posypania. 2 łyżki bułki tartej. l łyżka tartego sera ostrego (tylżycki. sól. można udekorować bitą śmietaną. 15 dag mąki. 2 łyżki masła. Podawać posypane cukrem. l jajko. lubczyku. Z mąki. sokiem cytrynowym. 2 łyżki oliwy. szczypta estragonu. mleka.

1/2 łyżeczki soli. l łyżeczka soli. najpierw kwiatami do dołu. 15 min. Potrawy z warzyw Kapusta biała po hiszpańsku 70 dag białej kapusty. doda ć masło i posiekaną miętę. cukier do posypania. cebulę i czosnek drobno posiekać. wrzucić do wrzącej osolonej wody i włożyć gałązki mięty związane w pęczek. 2 łyżki masła. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego tymianku. 112 . 2-3 łyżki mleka. Podawać posypane cukrem. 30 dag marchwi. stale mieszając. szczypta soli. Masło stopić na dużej patelni. 2 łyżki posiekanej pietruszki. mlekiem i piwem. Gotować na małym ogniu ok. liść laurowy. czosnek. dodać masło oraz sól. 10 gałązek mięty. l łyżka piwa. a potem obciąć wystający ogonek i odwrócić na drugą stronę. 1/4 łyżeczki pieprzu. wyrobić gładkie gęste ciasto. Kapustę drobno poszatkować. pietruszkę i zalać rosołem. na końcu przyprawić solą i pieprzem. marchew pokroić w cienkie paseczki. Gotować 15 min. Mąkę rozrobić z jajkami. wrzucić kapustę i marchew i chwilę podsmażyć.Kwiatostany czarnego bzu w cieście 15 dag mąki. Kwiatostany maczać w cieście i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu. wymieszać i od razu podawać. 2 łyżki stopionego masła. 20 kwiatostanów czarnego bzu (w pełni rozkwitniętych). 2 ząbki czosnku. 2 łyżki masła. Przełożyć groszek do salaterki. l liść laurowy.5 kg zielonego groszku w strąkach. l szklanka rosołu. tłuszcz do smażenia (smalec). Dodać cebulę. Groszek wyłuskać. 3 jajka. Groszek zielony z miętą 1. po czym odcedzić i wyjąć miętę. 2 cebule. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty.

Rys. 19. Zioła i warzywa w koszykach .

Cebulę pokroić w cienkie plasterki i podsmażyć na maśle lub oliwie. Cukinia w pomidorach 50 dag cebuli. Można też przyprawić inaczej . l duża cebula. pieprz. patelnię przykryć i dusić jeszcze 2 min. 2 łyżki masła. trzymać na ogniu przez 3-4 min. Suszoną bazylię wsypać na 3 min przed zakończeniem duszenia. l ząbek czosnku. wrzucić do wrzącej osolonej wody i ugotować do miękkości. Na 114 . sól.l łyżeczka curry i l łyżeczka przyprawy chińskiej. dodać do cukinii i dusić pod przykryciem 10 min. fasolę w ziarnach namoczyć na noc poprzedniego dnia i podgotować przez 1/2 godz. Wsypać miętę i zestawić patelnię z ognia. 1/2 łyżeczki lebiodki (zioła świeże lub suszone). cukinia. 3 łyżki koncentratu pomidorowego. wrzucić na patelnię i smażyć 10 min. obrać ze skórki. sól. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. fasoli w ziarnach. 3 łyżki masła lub oliwy. l ząbek czosnku. cukinii. l łyżeczka tymianku. Świeże listki bazylii i rozgnieciony czosnek dodać po zakończeniu duszenia i przykryć patelnię jeszcze na kilka minut. l łyżka cukru. Warzywa duszone l duża cebula. 2 łyżki świeżej posiekanej lub roztartej suszonej bazylii. 30 dag innych warzyw: fasolki szparagowej. odcedzić.Marchewka z miętą 75 dag marchwi. szczypta cukru. aż cukier lekko zbrunatnieje. 30 dag włoszczyzny z kapustą. 25 dag pomidorów lub 3 łyżki koncentratu pomidorowego. Marchew pokroić w kostkę. dodać cukier i stale mieszając. 1/2 łyżeczki lubczyku. ale nie odkrywać jeszcze przez jakiś czas. sól. 3 łyżki oliwy. papryki słodkiej (osobno lub mieszanki). Wtedy wrzucić marchewkę. l szklanka wody. Cukinię pokroić w plastry grubości l cm (starą cukinię trzeba obrać ze skórki). pokroić na plasterki. Przyprawić solą i pieprzem. l łyżeczka bazylii. oberżyny. pieprz. Wszystkie warzywa pokroić dość drobno. Masło roztopić na patelni. Pomidory sparzyć.

opłukaną dynię pokroić w kostkę. Posiekany koper i paprykę rozmieszać ze śmietaną. Dolać tyle wody. Potrawę można podawać z dodatkiem ryżu lub ziemniaków. salami). Wierzch zapiekanki posypa ć tartym żółtym serem i wstawić do piekarnika o temperaturze 180°C na 15 min. Ogniotrwałe naczynie do zapiekania wysmarowa ć masłem i wysypać tartą bułką. wlać na patel115 .patelni rozgrzać oliwę i najpierw podsmażyć cebulę. Selery gotować w skórce w dużej ilości osolonej wody około 30 min. Rozgnieciony czosnek. Selery zapiekane z tymiankiem 2 duże selery. jeśli jest jej za dużo. l łyżeczka słodkiej papryki. 10 dag tartego ostrego żółtego sera (myśliwski. aż warzywa będą miękkie. Suszone zioła dodać na kilka minut przed zakończeniem duszenia. jako samodzielne danie. żeby wypuściła sok. sól. ułożyć w nim plastry selerów. l łyżka koncentratu pomidorowego. posolić i pozostawić na kilka minut. 1/2 szklanki śmietany. posolić i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu 40 min. 2 łyżki masła. wrzucić na patelnię i zalać koncentratem pomidorowym rozrobionym z wodą. świeże zioła i pieprz wsypać po zdjęciu z ognia. Obraną. na końcu cukinię. Zalać koncentratem pomidorowym rozmieszanym z wodą. l mała cebula. sól. a potem odkryć patelnię i przez kilka minut odparować część wody. Dynia z koperkiem 80 dag dyni. Każdy plasterek posypać solą i tymiankiem. 2 łyżki tartej bułki. Na patelni rozgrzać oliwę i podsmażyć drobno pokrojoną cebulę. l pęczek koperku. Ostudzić. l łyżka tymianku. Gotować na wolnym ogniu 30 min pod przykryciem. jako dodatek do pieczeni czy pieczonego kurczaka. aby przykryła dynię. cukier. ponieważ gotuje się najszybciej. Dynię osuszyć z soku. 2 łyżki oliwy. obrać ze skórki i pokroić w plastry grubości l cm. a potem dodawać kolejno pozostałe warzywa.

1/2 szklanki majonezu. pieprz. Sałatka z ziemniaków I l kg ziemniaków. l pęczek pietruszki. sól. 3 listki szałwii. drobno posiekanej cebuli. pomidory pokroić w kostkę i wymieszać z fasolą i ziołami. Sałatki i surówki Sałatka bretońska z fasoli 50 dag białej fasoli. 1/4 łyżeczki soli. l łyżka posiekanej mięty. Wsypać cukier i sól do smaku. l szklanka jogurtu. olejem i octem. Przyprawić solą. 2 łyżki octu ziołowego. 3 łyżki octu ziołowego. l łyżka posiekanego koperku. l łyżka posiekanej pietruszki. 3 duże pomidory. 2 łyżki octu ziołowego. pieprzem. l pęczek szczypiorku. 10 dag bryndzy. Podawać po 10 min. Sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą 75 dag fasolki szparagowej.nie i jeszcze chwilę trzymać na ogniu. Fasolkę szparagową pociąć na mniejsze kawałki i gotować 20 min w osolonej wodzie. słodka papryka sproszkowana. 2-3 gałązki lubczyku. octu. 116 . sól. 1/4 łyżeczki pieprzu. 4 pomidory. Cebulę bardzo drobno posiekać. l łyżeczka posiekanego cząbru. pieprz. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie z kminkiem do miękkości. 3 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Z oleju. obrać i pokroić w plasterki. l pęczek rzodkiewek. ale nie gotować. l łyżeczka kminku. 2 łyżki rzeżuchy. soli. l pęczek koperku. 2 cebule. potem ugotować ją do miękkości i odcedzić. odcedzić. Posypać pokruszoną bryndzą i grubo posiekanymi listkami bazylii. l cebula. ostudzić. Poprzedniego dnia fasolę namoczyć w zimnej wodzie. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l łyżeczka posiekanej melisy. 2 gałązki bazylii. pieprzu i 1-2 łyżek wody sporządzić sos i zalać nim fasolkę w salaterce. odcedzić.

pokroić na grube plasterki. Zalać sosem sałatkę i ostrożnie wymieszać. śmietaną. cukrem i tym sosem polać sałatkę. pieprz. odcedzić. sos ziołowy: 2 jajka na twardo. l łyżka octu ziołowego. Musztard? zmieszać z octem. pieprz i zioła. Fasolkę ugotować do miękkości. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. l łyżka posiekanego kopru. 1/2 łyżeczki śmietany. dodawać stopniowo olej. 2 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. 4 jajka na twardo. 15 dag zielonej fasolki szparagowej. Cebulę drobno pokroić. na nich położyć jeszcze ciepłe ziemniaki i skropić je łyżką oleju. obrać. l główka sałaty. Białka jaj ugotowanych na twardo oddzielić od żółtek. ugotować do miękkości. Marchewkę pokroić w kostkę. 2 łyżki śmietany. l pęczek cebuli dymki ze szczypiorem lub 2 cebule. 4 łyżki posiekanego świeżego szczawiu. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Sałatka z ziemniaków II l główka sałaty. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. ułożyć na ziemniakach i posypać szczawiem. Sałatka warzywna z sosem ziołowym 25 dag ziemniaków. solą.Pomidory i rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać z ziemniakami. olejem. odcedzić. Dokładnie wymieszać i od razu podawać. sól. odcedzić. sól. Pozostałe składniki wymieszać z drobno posiekanymi ziołami i tym sosem zalać ziemniaki. szczypta cukru. 117 . obrać i pokroić w plasterki. odcedzić. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie. 2 łyżki octu ziołowego. na nich ułożyć ziemniaki i polać je łyżką oleju. l łyżka posiekanego szczypiorku. 15 dag marchwi. ocet. dodać do ziemniaków. Jajka pokroić w plasterki. Marchew i fasolkę polać l łyżką oleju. pieprzem. pieprz. sól. Całe ziemniaki ugotować. pokroić na 1-centrymetrowe kawałki i dodać do sałatki. wsypać na wierzch. posiekać i wsypać do salaterki. Żółtka ucierać z małą ilością śmietany. l łyżka posiekanego estragonu. 25 dag ziemniaków. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty.

1/4 szklanki posiekanej rzeżuchy. Przełożyć rybę z puszki do miski. pieprz. jasnozielonych liści mniszka. gdyż seler szybko brązowieje. sól. pokroić na mniejsze kawałki. 1/4 selera. sól. 2 łyżki soku cytrynowego. melisy. olejem i sokiem cytrynowym. 1/2 łyżeczki musztardy. przyprawić solą. pieprzem. rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać w salaterce z rzeżuchą. Surówka z liści mniszka („mleczu”) 10 dag bardzo młodych. 3 łyżki posiekanych ziół: estragonu. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Seler zetrzeć na drobnej tarce i od razu wymieszać z rybą i ziołami. 1/2 szklanki posiekanej rzeżuchy. Sałatka rybna z selerem i ziołami l puszka ryb w oleju (20 dag). kilka liści sałaty. l łyżka serka homogenizowanego.Sałatka serowa 10 dag łagodnego żółtego sera. 20 dag pomidorów. Ser i pomidory pokroić w kostkę. przyprawić sokiem cytrynowym. 118 . cukier. Rzodkiew obrać i zetrzeć na tarce jarzynowej. trybuli. pieprzem. 2 łyżki soku cytrynowego. Sałatkę przygotować tuż przed podaniem. pieprz. cebulę i koper drobno posiekać. 10 dag ostrego żółtego sera. sól. olej sojowy lub słonecznikowy. sok cytrynowy. solą i świeżymi lub suszonymi ziołami. sól. 2 łyżki soku cytrynowego. 2 pęczki rzodkiewki. 20 dag ogórków świeżych lub kiszonych. Surówka wiosenna l biała rzodkiew. l pęczek koperku. Pozostałe składniki rozmieszać dokładnie w kubku na jednolity sos i zalać nim surówkę. przybrać listkami sałaty i ziół. 3 łyżki śmietany. musztardą. 10 dag cebuli. l cebula dymka ze szczypiorem. Salaterkę wyłożyć liśćmi zielonej sałaty. Wszystkie składniki wymieszać. pieprz. ogórki w cienkie plasterki. nałożyć na nie sałatkę. 3 łyżki posiekanego szczypiorku. l łyżka oleju sojowego lub s łonecznikowego. pęczek pietruszki.

1/4 łyżeczki pieprzu. solą i cukrem. cebule pokroić w krążki. Dokładnie wymieszać. 6 łyżek śmietanki.Liście mniszka zalać na godzinę zimną wodą. Pomidory pokroić w kostkę. Cebule pokroić w krążki i wymieszać w salaterce z liśćmi mniszka i rzeżuchą. Od razu podawać. 119 . Według tego samego przepisu można sporządzić surówkę z młodych liści babki zwyczajnej. 2 łyżki ogórecznika. l łyżka mięty (posiekanych świeżych listków). Ogórki pokroić na cienkie plasterki. dodać do pomidorów i ostrożnie rozmieszać. sól. Do oleju dodać sok cytrynowy. posolić i zalać śmietaną wymieszaną z drobno posiekanymi ziołami. zmieszać razem w salaterce. Listki roszponki porozrywać na mniejsze kawałki. 1/2 łyżeczki soli. 1/2 łyżeczki cukru. sól. Olej rozmieszać w kubeczku z sokiem cytrynowym. 2 młode cebulki ze szczypiorkiem. Pomidory z bazylią l kg pomidorów. cukier oraz zioła i wlać do miski. 1/2 łyżeczki pieprzu. l łyżeczka soli. podawać po kilku minutach. 3 łyżki koperku. Słodką śmietankę rozmieszać z posiekanymi ziołami (kwaśną śmietanę można ubić). 2 łyżki trybuli lub pietruszki. l szklanka śmietany. polać surówkę i wymieszać. 2 łyżki soku cytrynowego. Surówka z roszponki 15 dag roszponki. potem osaczyć. Mizeria z ziołami 50 dag świeżych ogórków. 4 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. pieprz. przyprawić solą i pieprzem. 4 łyżki posiekanych świeżych listków bazylii (można spróbować też z tymiankiem i rozmarynem). Podawać po 10 minutach.

l cebulka dymka ze szczypiorkiem lub l mała cebula. liścia selera. cukrem. Można też bardzo drobno posiekać na desce i rozgnieść. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. pietruszki. befsztyków. gotowanej lub smażonej ryby. jaj na twardo. Doskonały sos do zielonej sałaty. Śmietanę rozmieszać z sokiem cytrynowym. olejem i mlekiem. Zioła posiekać i zmiksować przystawką z nożykami na zieloną masę. wsypać zioła i wymieszać.Sosy Sos twarogowy z ziołami 5 dag sera twarogowego. cukrem i papryką. estragonu. szczawiu lub szpinaku. Ser utrzeć na jednolitą masę z sokiem cytrynowym. pieprzem. szczypta soli. 4 łyżki posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. Podaje się go do gotowanego mięsa. 1/4 łyżeczki białego pieprzu (można go zastąpić czarnym). przyprawić solą. rzeżuchy. 1/4 łyżeczki pieprzu. l jajko na twardo. pietruszki. l łyżka soku cytrynowego. W skład sosu musi wchodzić co najmniej 7 gatunków ziół. 4 łyżki mleka. Wymieszać z pozostałymi składnikami sosu. 2 łyżki soku cytrynowego. przyprawić solą. szczypta soli. melisy. dodać drobno posiekane zioła. 1/2 łyżeczki cukru. 2 łyżki soku cytrynowego. melisy. a także pieczonych ziemniaków. szczypiorku. Zielony sos frankfurcki Po 2 łyżki świeżych ziół: ogórecznika. lubczyku. kapusty chińskiej. pietruszki. trybuli. szczypta cukru. 120 . rzeżuchy. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. 10 dag majonezu. Sos śmietanowy z ziołami l szklanka śmietany. l łyżeczka musztardy. l łyżeczka cukru. po l łyżeczce koperku. Tym sosem można przyprawiać zieloną sałatę i wszystkie surówki z warzyw. l szklanka śmietany albo jogurtu.

20.Rys. Sosy ziołowe .

Sos przecedzić. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. szczypiorku. 1/2 łyżki soku cytrynowego. gouda). 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. 1/2 łyżeczki musztardy. gotowanej i smażonej ryby.białego pieprzu). gotowanej wołowiny. wsypać cukier i zagotować. sól. Podawać do gotowanej ryby na gorąco i na zimno. 1/4 łyżeczki soli. rzeżuchy. orzechy i dolewać olej. 4 łyżki mięty świeżej lub suszonej. 2 łyżki orzechów włoskich. l żółtko. przełożyć do miseczki. 1/4 łyżeczki pieprzu (w oryginalnym przepisie . Dodać 3 łyżki mięty. dodawać kolejno czosnek. Majonez ziołowy 2 żółtka. Do garnka wlać ocet.Hiszpański sos czosnkowy Ailloli 3 ząbki czosnku. Przyprawić solą i pieprzem. 1/4 łyżeczki pieprzu. W Anglii sos ten podaje się do pieczeni baraniej. pieprz i stale mieszając. Sos ten świetnie pasuje do makaronu. Do czosnku dodać żółtko. 1. sól. garnek przykryć. wlewać olej. do pieczeni baraniej i wołowej. zestawić z ognia i ostudzić. pietruszki. 0. wsypać resztę mięty i przyprawić solą. wymieszać z serem. 1/2 łyżeczki soli. koperku. 1-2 ząbki czosnku.3 l oliwy lub oleju sojowego. estragonu. 122 . l łyżka cukru. 4 łyżki różnych posiekanych świeżych ziół: trybuli. Na koniec wlać 2 łyżki gorącej wody. 1/2 szklanki wody. Angielski sos miętowy 1/2 szklanki winnego octu. Sos serowy z bazylią 1/2 szklanki posiekanej świeżej bazylii. 2-3 łyżki tartego żółtego sera o łagodnym smaku (ementaler. Czosnek obrać i utrzeć w moździerzu. szczypta soli.5 łyżki octu winnego. Posiekaną bazylię zmiksować przystawką z nożykami.

1/2 łyżeczki musztardy. pietruszki. pieprz. 123 . 0. sól i pieprz z ziołami i włożyć do niej obrany ze skórki ząbek czosnku. 1/2 łyżki posiekanego ogórecznika. l łyżeczka posiekanej trybuli. potem jogurt lub śmietanę. surówek i jaj na twardo. l łyżka musztardy. Ugotowane żółtka rozgnieść i wymieszać z surowymi żółtkami na jednolitą pastę. 1/2 łyżki posiekanego estragonu. koperku. 1/2 łyżki posiekanej melisy. można też dodać łyżkę drobno posiekanego ogórka konserwowanego. l łyżka octu estragonowego. 1/2 łyżki soku cytrynowego. rzeżuchy. a następnie musztardę. Sos vinaigrette z ziołami Szczypta soli. W małej misce wymieszać ocet. l łyżka octu koperkowego. Majonez podaje się do ryb na zimno i innych zimnych przystawek. 1/2 łyżeczki cukru. oliwę. musztardę i ubić na krem. pieprz. Sos remouladowy z ziołami 2 ugotowane żółtka. 2 surowe żółtka. Następnie dodaje się ocet. a także do mięs i ryb w galarecie. 1. dodać sól.5 łyżki octu winnego. 6 łyżek oliwy lub oleju sojowego. a na końcu zioła. szczypta pieprzu. Ten sos podaje się do różnych sałatek. l ząbek czosnku. Ciągle ubijając.Wszystkie składniki muszą mieć temperaturę pokojową. Po godzinie czosnek wyjąć. a gdy majonez jest już gotowy. aż cała oliwa zostanie wymieszana. Sosem przyprawiać sałatki i surówki. do którego można już dolewać oliwę cienkim strumieniem. 6 łyżek śmietany albo jogurtu. Najpierw żółtka ubija się w misce drewnianą łyżką. sok cytrynowy.3 l oliwy lub oleju sojowego. Teraz dodaje się ocet i sok cytrynowy. Dolewać po kropli oliwę i ubijać tak długo. można wsypać zioła. dodając odrobinę soli. 2 łyżki octu winnego. szczypiorku. l łyżeczka posiekanego koperku. po kropelce dolewa się oliwę i wkrótce powstaje krem. 4-6 łyżek świeżych posiekanych ziół: trybuli. 2 łyżki posiekanego szczypiorku. jaj na twardo. musztardę. sól.

Sos ciemny ziołowy (gorący) 2 łyżki tłuszczu (oliwy. melisy. pietruszki. tymianku. sól. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię na kilka minut przykryć. majeranku. rozmarynu. 1/2 l rosołu. majeranku. ogórecznika. trybuli. Dolewać powoli rosół. a następnie sos gotować na małym ogniu przez kilka minut. mięty. cząbru. Zioła można stosować pojedynczo lub w mieszankach. lubczyku. l łyżka trybuli lub pietruszki. majeranku. Na patelni stopić masło. estragonu. mięty. solą. Mieszając wlewać rosół.Sos biały ziołowy (gorący) 2 łyżki masła. mieszając przyrumienić na ciemnobrązowy kolor. oleju lub smalcu). Jeżeli używa się świeżych ziół. 1/2 l rosołu. pieprz lub na tłuszczu podsmażyć małą posiekaną drobno cebulkę. jałowca. wsypać do niego mąkę i stale mieszając. rozmarynu. melisy. a następnie sos gotować na małym ogniu kilka minut. czosnku. 2 łyżki mąki. po l łyżeczce bazyl . 124 . lebiodki. tymianku. estragonu. 3-4 łyżki roztartych suszonych lub posiekanych świeżych ziół: bazylii. sporządzić jasną zasmażkę. aby sos nabrał aromatu. czosnku. koperku. szałwii i grubo zmielonego pieprzu. Na patelni stopić tłuszcz. szczypiorku. pieprz. Jeżeli używa się świeżych ziół. 3-4 łyżki suszonych roztartych ziół lub 2 łyżki suszonych i l łyżkę świeżych posiekanych ziół pojedynczo lub w mieszance: bazylii. a dopiero potem dodać mąkę. lubczyku. sól. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię przykryć na kilka minut. a także dodać jajko rozmieszane z sokiem cytrynowym lub ze śmietaną. kminku. tymianku. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. Sos do pieczeni l szklanka białego wytrawnego wina. szałwi. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. Do sosu można dodać paprykę. 2 łyżki mąki. pieprzem. hyzopu. wsypać do niego mąkę. Sos można przyprawić również papryką. l szklanka sosu >pod pieczeni.

ziemniaków i kopytek. Sos szczawiowy 4 łyżki masła. 1/2 szklanki sosu spod pieczeni. Jeżeli sos przygotowuje się ze świeżych pomidorów. Podawać do makaronu i innych potraw mącznych oraz ryżu. Sos Chateaubriand l szklanka białego wytrawnego wina. l łyżka bazylii. Potem dodać ketchup i bazylię. 10 dag pieczarek. l ząbek czosnku. 125 . 1/2 szklanki rosołu. zdjąć ż ognia. krokietów ziemniaczanych i warzyw z wody. Gdy pieczarki i cebula będą miękkie. l łyżeczka posiekanego estragonu.3 l wody. pieczarkami. tymiankiem i liściem laurowym. dodać pomidory lub koncentrat pomidorowy z 0. 10 dag masła. 2 łyżki mąki. l łyżeczka posiekanej pietruszki. wyjąć zioła. l żółtko. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. przecedzić przez sito. Na patelni podgrzać oliwę i chwilę smażyć w niej czosnek i cebulę. aż uzyska konsystencje rzadkiego kremu. Podawać do pieczeni. Na końcu wsypać posiekaną trybule lub pietruszkę. żeby wyparowała część wody. ryb. 3 łyżki szczawiu. gotowanej wołowiny. 1/2 kg pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego. l cebula. trzeba go przez 20 min gotowa ć na bardzo małym ogniu. 3 łyżki ketchupu. patelnię zdjąć z ognia. ostudzić pod przykryciem i wlać przez sito do sosu spod pieczeni.Wino z ziołami i pieprzem gotować 10 min. 1/2 łyżeczki soli. pieprz. przyprawić sos solą i pieprzem. a cebulę i pieczarki przetrzeć. Wsypać świeże posiekane zioła. Sos ten nadaje się do befsztyków. l łyżeczka tymianku. 2 łyżki oliwy. Sos pomidorowy l cebula. befsztyków. pokrojone na małe kawałeczki masło i ciepły sos ubijać trzepaczką. sól. Wino zagotować z posiekaną cebulą. Dodać sos spod pieczeni. Cebulę oraz czosnek obrać i drobno posiekać. l liść laurowy. l łyżka soku cytrynowego.

Należy przymocować do niej karteczkę z nazwą masła i w większym opakowaniu ułożyć w zamrażalniku. w szczelnie zamkniętym słoiku. sok cytrynowy i gotować sos przez 5 min. pozostawić pod przykryciem na 5 min. Dodać sól. a masło zawiera najwięcej witamin. musi mieć temperaturę pokojową. jabłka zimowe). przez 2-3 tygodnie.2 łyżki masła stopić. Najlepszą porą do sporządzania maseł ziołowych. Można więc przygotować masła o różnych smakach. zioła powinny być umyte. Mamy wtedy dużo rozmaitych świeżych ziół. podzielić je na mniejsze porcje i każdą kosteczkę zawinąć w folię aluminiową. szczyptę pieprzu i szałwię. osuszone i grubo posiekane. dodać resztę masła i sos ubić trzepaczką. w makutrze lub w mikserze. Szczaw pokroić w cienkie paseczki i dodać do sosu. papryką. Sos jabłkowy z szałwią 2 kwaśne jabłka (antonówki. natomiast w lodówce. Masła ziołowe Wszystkie masła ziołowe przygotowuje się według tego samego przepisu. na końcu sok cytrynowy i inne przyprawy. rozmieszać z mąką i powoli dolewać rosół. Dodać cukier. 126 . pieprz. wykroić gniazda nasienne i pokroić w plasterki. Na dno garnka nalać trochę wody. Patelnię zdjąć z ognia. Masło. musztardą. pieczeni wieprzowej i kotletów schabowych. 1/2 łyżki cukru. Masło można ucierać w moździerzu. l łyżeczka szałwii. Podawać do ryb smażonych i gotowanych. dodając jedynie różne gatunki ziół lub przyprawiając je sokiem cytrynowym. Śmietanę rozmieszać z żółtkiem i wlać do sosu. pieprzem. W ten sposób można przechowywać masło przez kilka miesięcy. włożyć jabłka i rozgotować je. Sos ten nadaje się do pieczonej kaczki. jest lato. Jabłka obrać. które będziemy dłużej przechowywać w zamrażalniku. a potem dodaje zioła. Najpierw uciera się masło z solą. przeznaczone do ucierania z ziołami.

21.Rys. Masło ziołowe .

szaszłyków. sól. 10 dag masła. Do pieczeni. Ogórek pokroić w drobną kostkę. bazylii. 10 dag masła. kotletów cielęcych. 3-4 łyżki mleka. 10 dag masła. l łyżka soku cytrynowego. sól. makaronu. marchewki i fasolki szparagowej. pieprz.Masło czosnkowe: 2 ząbki czosnku. Masło miętowe: 2 łyżki posiekanej mięty. melisy. pieprz. sól. Twarożki ziołowe Twarożek wiosenny l opakowanie twarożku homogenizowanego. 1/2 łyżki soku cytrynowego. zimnych przystawek. mięta w równych częściach* l łyżka soku cytrynowego. Do pieczeni i zimnych przystawek. 10 dag masła. Twarożek z ogórkiem i rzodkiewką l opakowanie twarożku homogenizowanego. sól. 10 dag masła. solą i ziołami. 10 dag masła. Do befsztyków. pieczeni i drobiu. 5 rzodkiewek. ryb gotowanych i smażonych. wymieszać z twarożkiem. koperku. smażonych ryb. sól. trybuli. sól. baranich i smażonej ryby. 3-4 łyżki mleka. Do pieczeni baraniej. pietruszki. l łyżeczka soku ze startej na drobnej tarce cebuli. 10 dag ogórka. 10 dag masła. mlekiem. zimnych przystawek. Masło szałwiowe: l łyżka szałwii. pieprz. sól. szczypiorek. trybula. 3 łyżki ziół: koperku. Do kotletów smażonych i gotowanych ryb. rzeżuchy (można dodać mieszankę ziół lub każdy gatunek osobno). Do ryb. pieprz. mięty. Masło szczypiorkowe: 4 łyżki posiekanego szczypiorku. sól. pieprz. pieprz. l łyżka soku cytrynowego. Masło estragonowe: 4 łyżki estragonu. 2 łyżeczki soku cytrynowego. koperek. pieprz. rzodkiewki pokroić w plasterki. Do kotletów baranich i cielęcych. łyżeczka soku cytrynowego. 3 łyżki posiekanej pietruszki. Masło ziołowe: 3 łyżki posiekanych ziół: estragon. Masło pietruszkowe: l ząbek czosnku. 128 . sól. ogórecznika. 5 łyżek posiekanych ziół: szczypiorku.

Twarożek z pomidorami i kminkiem I opakowanie twarożku homogenizowanego. wstawić na kilka godzin do lodówki. przyprawić solą. bazylii. pieprz (można dodać l łyżeczkę słodkiej papryki i użyć mieszanki ziół lub każdego gatunku osobno: koperku. Octy ziołowe Do sporządzenia octu ziołowego najlepiej używać octu winnego i owocowego. pieprzem i ziołami. Zioła nadają octom specyficzny aromat. całość dokładnie wymieszać. 2 łyżki pietruszki. przykryć i pozostawić na 14 dni. 5 łyżek posiekanych ziół. 10 dag estragonu. Następnie ocet przecedzić przelać do szczelnie zamykanej butelki. a potem pokroić na plasterki. zalać octem. 129 . ocet spirytusowy stosować należy w ostateczności. zielonej sałaty. l mała cebulka. Masło i ser o temperaturze pokojowej utrzeć mikserem lub w makutrze na jednolitą masę. l łyżeczka mielonego lub rozgniecionego w moździerzu kminku. 1-2 pomidory. solą i kminkiem. dodać drobno posiekaną cebule. sól. dzięki któremu stają się one wartościowym dodatkiem do sałatek. czosnku. . rzeżuchy. 3-4 łyżki mleka. pietruszkę i pomidory pokrojone w kostkę. trybuli. 10 dag masła. Estragon włożyć do naczynia. mięty. pietruszki. Zamiast twarożku homogenizowanego można użyć 25 dag sera twarogowego roztartego z 3-4 łyżkami śmietany. Można od razu smarować nim chleb lub uformować kostkę. sól. szczypiorku). sosów i majonezów Ocet estragonowy 1 l octu. Ser ziołowy 25 dag sera twarogowego. Twarożek wymieszać z mlekiem.

Octy ziołowe .Rys. 22.

. . 2-3 kwiatostany czarnego bzu.ocet estragonowy: 1 l octu. porzeczki. l l octu. l pęd estragonu.ocet z kwiatostanów czarnego bzu: 1 l octu.ocet melisowy: 1 l octu. l papryka ostra. l mała cebula pokrojona w plasterki. 20 łyżek posiekanych świeżych liści bazylii. . 6 ziaren pieprzu.ocet melisowy: 1 l octu. 6 ząbków czosnku. liści wiśni. dalej ucierać. 5 dużych liści laurowych. 131 .ocet czosnkowy: 1 l octu.ocet ziołowy II: 1 l octu.ocet laurowy: 1 l octu. estragonu. 4 łyżki nasion kopru. 20 łyżek posiekanych świeżych liści melisy.ocet ziołowy III: 1 l octu. 10 dag różnych ziół: estragonu. .ocet koprowy: 1 l octu. 1 kwiatostan czarnego bzu. W ten sam sposób można przygotowywać kolejne octy: . melisy. melisy. liści laurowych.Według tego przepisu można sporządzać następujące octy: . co kilka dni nią potrząsnąć. 10 dag świeżych liści melisy. 10 dag ziół i owoców: bazylii. . Ocet bazyliowo-czosnkowy 2 ząbki czosnku. . Czosnek obrać. Uzupełnić resztą octu i szczelnie zamknąć. . Butelkę odstawić na 2 tygodnie. po 1-2 min ostudzić i przelać do butelki. posiekać i utrzeć w moździerzu. dodać liście bazylii. aż powstanie jednolita masa. Potem ocet przecedzić i zlać do innej butelki. Szklankę octu zagotować i zalać masę w moździerzu. .ocet ziołowy I: 1 l octu. tymianku. l pęczek trybuli lub pietruszki. kwiatu lipy. 20 łyżek posiekanych świeżych liści estragonu.

pieprz. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. gałkę muszkatołową. a następnie wyrabiać ręką. aż bułeczki wyrosną. Przed posypaniem można 132 . sól wsypać do miski i pozostawić w ciepłym miejscu. szczypta soli. szczypta gałki muszkatołowej. l łyżka cukru. pamiętając o tym. l łyżka czarnuszki. szczypta pieprzu. l jajo. zachowując dość duże odstępy. jajko i dolewać mleko. żeby urosło. Blachę postawić w ciepłym miejscu na około 20 min.3 l mleka. kolendry. l łyżka kminku. nakryć ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na godzinę. Żółtko rozmieszać z mlekiem i smarować nim bułeczki. dodawać po trochu mleka i drewnianą łyżką mieszać ciasto. szczypta soli. Bułeczki z przyprawami 50 dag mąki. Do mąki dodać jajo. l jajo. Gdy podwoi swoją objętość. Wtedy przykryć miskę ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na 15 min.Wypieki Chleb anyżowy 50 dag mąki. aż przestanie błyszczeć. anyżu i imbiru. Następnie wyrobić ciasto ręką i wlać roztopione masło. masło stopić. będzie gładkie i elastyczne. sól. Wyrabiać dalej tak długo. przełożyć na nią ciasto. 2 łyżeczki nasion anyżu. Następnie formować małe bułeczki. Mąkę. podgrzać mleko. drożdże. l łyżka cukru. l szklanka mleka. 0. 5 dag masła. drożdże rozrobić z cukrem. a drugą połowę czarnuszką. l żółtko i l łyżka mleka do smarowania bułeczek. W filiżance rozmieszać drożdże z cukrem. mleko podgrzać. a następnie posypać połowę kminkiem. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. Do mąki dodać drożdże. Układać je na posmarowanej tłuszczem płaskiej blaszce. że po upieczeniu będą dwa razy większe. włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 40 min w temperaturze 180200°C. mieszając ciasto drewnianą łyżką. anyż. aż będzie gładkie i elastyczne. Zamiast anyżu można dodać kminku lub mieszanki kminku. Blaszkę do pieczenia wysmarować tłuszczem. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego.

Rys. 23. Chleby ziołowe .

Wstawić do podgrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200° C przez około 1/2 godz. Pikantny chleb l kg mąki. przesypując solą i roztartymi ziołami. Postawić pod przykryciem na 20 min w ciepłym miejscu.każdą przekroić ostrym nożem na pół lub na krzyż. Chleb pokroić na kromki. 7 dag masła. Po złożeniu chleba zawija się go w folię aluminiową i wkłada na 15 min do piekarnika o temperaturze 200°C. l pęczek pietruszki. a gdy trochę wyrośnie. bazylia lub rozmaryn). smarować cienko każdą kromkę z obydwu stron i z powrotem złożyć cały bochenek.3-0. Gdy przyrządza się chleb z ziołami. 0. Chleb z czosnkiem lub ziołami l chleb (najlepiej pszenny).4 I mleka. l łyżeczka cukru. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. 2 ząbki czosnku lub 2 łyżki suszonych ziół (tymianek. dodać do mąki i dolewać powoli mleko. 1/2 łyżeczki soli. każdą kromkę smaruje się cienko masłem z obydwu stron. Ciasto dokładnie wyrobić ręką. 1/2 łyżeczki kminku. sól. 2 łyżeczki soli. Do jednej części dodać posiekaną pietruszkę i szczypiorek. przyprawy. Resztą masy posmarować wierzchnią skórkę. ułożyć na płaskich blachach i zostawić jeszcze na 20 min do wyrośnięcia. Czosnek posiekać. mieszając ciasto drewnianą łyżką. nie przecinając dolnej skórki do końca. 2 jaja. 5 dag drożdży. 7 dag żółtego sera. l pęczek szczypiorku. a do drugiej ser i kiełbasę. podzielić na dwie części. 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej. drożdże rozrobić z cukrem. 7 dag masła. 134 . Dodać jajo. 1/2 łyżeczki mielonej kolendry. Jest to dobry sposób odświeżania starego pieczywa. 7 dag kiełbasy szynkowej. szczypta papryki słodkiej i papryki ostrej. Uformować dwa okrągłe bochenki. rozetrzeć z solą i masłem. pokrojone w drobną kostkę. a na końcu stopione masło. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 50 min w temperaturze 180200°C.

1/2 łyżeczki do kawy mielonego suszonego korzenia tataraku. proszek do pieczenia.Ciastka serowe 20 dag żółtego sera (ementaler. a następnie rozwałkować wprost na blasze wysmarowanej tłuszczem. gouda). które przekłada się na wysmarowaną tłuszczem blachę. 1/2 łyżeczki do kawy proszku do pieczenia. Ciasto lub ciastka posmarowa ć białkiem i piec około 1/2 godz. aż przypiecze się na złotobrązowy kolor. mak. przekrojone na połówki (bez gniazd nasiennych) gruszki. Ciasto z gruszkami i tatarakiem 2 jaja. Z sera. Masło utrzeć z cukrem (zostawić l łyżkę do posypania) i jajami. wsypać mąkę. 40 dag mąki. przełożyć do niej ciasto. l łyżeczka do kawy margaryny. morski. żółtek i soli zagnieść ciasto. 12 dag mąki. w temperaturze nie przekraczającej 180°C. Zostawić na godzinę. Można też rozwałkować na stolnicy i wykrawać foremką ciasteczka. połowę tataraku i całość dokładnie wymieszać. cukier waniliowy. kminkiem lub tartym serem i wstawić na 10-15 min. Następnie wyjąć blachę na chwilę. Łyżkę cukru pudru zmieszać z drugą połową tataraku i posypać ciasto. 2 jaja . masła. kminek lub tarty ser do posypania. 6 dag cukru pudru. a na wierzchu ułożyć połówki gruszek. 6 dag masła. 3 obrane. mąki. l cukier waniliowy. sól. Zaraz po upieczeniu pokroić ciasto na paski. Margaryną wysmarować formę. posypać ciasto makiem. 25 dag masła. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około l godz. 135 . w piekarniku o temperaturze 170-200° C.

a następnie wszystko przetrzeć przez sito. Jabłko obrać. 4 łyżki mąki ziemniaczanej. 6 łyżek cukru. aż stężeje. zagotować. szczypta soli. wykroić gniazda nasienne i pokroić na cienkie plasterki. Budyń z kwiatostanów czarnego bzu 2 kwiatostany czarnego bzu. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z l szklanką zimnego mleka. przykryć i pozostawić na noc w chłodnym miejscu. Zagotować 3/4 l mleka. osaczyć i ugotować razem z jabłkiem. zagotować i przelać do salaterki. cukrem i solą. oddzielić od szypułek. a potem przełożyć do garnka. 1/2 szklanki białego wina deserowego. wlać do mleka i bez przerwy mieszając. Wsypać cukier. 3 łyżki cukru. 2 łyżki cukru. Jagody umyć. 1/2 l wody. Deser jagodowy 30 dag jagód. 136 . Białka ubić na pianę i przełożyć do gorącego jeszcze budyniu. 2 jaja. Budyń przelać do salaterki i ostudzić. 8 listków żelatyny. Proszek budyniowy rozmiesza ć z winem i wlać do jagód cięgle mieszając. osaczyć. Następnie zasypać kwiaty oraz szypułki cukrem i zalać winem.Desery Galaretka z kwiatami podbiału 40 dag kwiatów podbiału z szypułkami. 2 żółtkami. następnie kwiatostany wyjąć. aż żelatyna się rozpuści. Żelatynę moczyć 4 min w zimnej wodzie. które należy drobno pokroić i wszystko przełożyć do miski. Kwiaty umyć. dokładnie wymieszać. Podawać zimny. Galaretką napełnić salaterkę i zostawić na kilka godzin. 1/2 I białego wina deserowego. l kwaśne jabłko. 1/2 paczki budyniu waniliowego. l l mleka. włożyć kwiatostany bzu i gotować jeszcze przez kilka minut. wlać wino z podbiałem i stale mieszając podgrzewać.

137 . 1/2 l wody. Formę budyniową wysmarować tłuszczem. wsypać tartą bułkę i mieszając gotować.5 godz. 1/2 kg soku z berberysu (z sokowirówki). dodać cynamon. starta skórka z cytryny. Napoje Sok jabłkowy z miętą 8 soczystych jabłek. stale mieszając. szczypta soli. 3/4 l wody. Mleko zagotować z masłem. Jabłka pokroić i wrzucić do sokowirówki. 20 dag masła. budyń wyjąć na salaterkę i ostudzić. 4 łyżki soku cytrynowego. Dodać przetarte owoce róży. cynamonu i skórki cytrynowej.Kisiel z berberysu 3/4 l wody lub czerwonego wina. Następnie przecedzić przez sito. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. sól. przełożyć do niej masę i gotować przez 1. Owoce róży ugotować w 3/4 l wody do miękkości z dodatkiem cukru i przetrzeć przez sito. 20 dag cukru pudru. 12 dag cukru. jeszcze raz zagotować. aż powstanie gęsta masa. Przelać do salaterki i ostudzić. 10 jaj. Suszone owoce namoczyć na noc. Budyń z owoców dzikiej róży 1/2 kg świeżych. przełożyć do miski i ostudzić. Sok zagotować z wodą lub winem z dodatkiem cukru. 1/2 kg cukru. zagotować. kawałek kory cynamonowej. Pozostałe białka ubić i na końcu ostrożnie wymieszać z resztą masy. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z 1/2 l zimnej wody i wlać do soku. w dużym garnku z wodą. Cukier puder ubić z 8 żółtkami i 2 całymi jajami. szczypta gałki muszkatołowej. 3/4 l mleka. 30 dag tartej bułki. l łyżeczka cynamonu. gałkę muszkatołową i porcjami dodawać masę z róży oraz tartej bułki. 20 dag mąki ziemniaczanej. Sok jabłkowy zmieszać z sokiem cytrynowym i miętą. Po wyjęciu formy z kąpieli wodnej ostudzić ją. oczyszczonych owoców dzikiej róży. Natychmiast podawać.

Napój orzeźwiający z syropu miętowego .Rys. 24.

Sok z marchwi i szczawiu l kg marchwi. Ogórki pokroić na kawałki (nie obierać ze skórki). wycisnąć sok w sokowirówce. zmieszać go z jogurtem i ziołami. 50 dag pomidorów. l łyżka soku cytrynowego. Uzyskany sok wymieszać z jogurtem. Następnie wrzucić do sokowirówki szczaw (lub szczaw ze szpinakiem). l łyżka posiekanego szczypiorku. pokroić i przepuścić przez sokowirówkę. l szklanka jogurtu. Pozostawić w chłodnym miejscu na 2 godz. l szklanka jogurtu. 139 . pokroić. Wycisnąć sok z pomidorów w sokowirówce. 2 łyżki soku cytrynowego. Sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogórecznikiem 30 dag ogórków. Marchew oczyścić. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty lub bazylii. Sok z marchwi i pomidorów 50 dag marchwi. Sok pomidorowy z bazylią lub miętą l kg pomidorów (lub puszka soku pomidorowego). Marchew oczyścić. Można posolić do smaku. 25 dag szczawiu albo pół na pół szczawiu ze szpinakiem. Ca łość wymieszać z sokiem cytrynowym i od razu podawać. 2 łyżki soku cytrynowego. l łyżka posiekanej trybuli lub pietruszki. Od razu podawać. l łyżka posiekanego ogórecznika. do otrzymanego soku wsypać zioła i wlać sok cytrynowy. pomidory pokroić i wszystko przepuścić przez sokowirówkę. sokiem cytrynowym i ziołami. Natychmiast podawać.

selera. pietruszki. wlać sok cytrynowy i napój ostudzić. do naparu wsypać cukier. 8 kostek lodu. pietruszki. żeby nie wystygła. ogórecznika. Rozlać do szklanek. Ziele lipy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 5 min. koperku. mięty. do każdej wrzucając po dwie kostki lodu. gałka muszkatołowa. Napój z mięty lub melisy na upalne dni 11 wody. sok cytrynowy i podawać od razu. aby zioła były całkowicie rozdrobnione. 4-5 łyżek posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. Wlać do pozostałego mleka. szczawiu. dodać miód lub sok malinowy. 4 łyżeczki soku cytrynowego. 4 łyżeczki suszonych kwiatostanów lipy. wymieszać. 140 . rzeżuchy. trybuli. trybuli (każdy gatunek osobno lub w mieszance po 3-4 zioła). Herbata ta działa rozgrzewające. 4 łyżeczki miodu lub soku malinowego wysokosłodzonego. Miętę lub melisę zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 10 min. sól. następnie zioła wyjąć. bazylii).Kefir lub jogurt z ziołami 1/2 l kefiru lub jogurtu. 11 zimnego mleka. dodać sól do smaku i szczyptę gałki muszkatołowej. Herbatę przecedzić. Kefir lub jogurt zmiksować z ziołami i od razu podawać. melisy. wymieszać. Mleko o smaku ziołowym 4 łyżki posiekanych świeżych ziół (koperku. a mleko zabarwiło się na lekko zielony kolor. melisy. Herbata z lipy na zimowe wieczory l l wody. Przecedzić przed podaniem albo podawać nie przecedzone. 4-5 gałązek mięty lub melisy. 4 łyżki cukru. 4 łyżki soku cytrynowego. bazylii. Zioła (co najmniej 4 różne) zmiksować z 1/4 szklanki mleka tak.

Kompot z owoców dzikiej róży 12 dag owoców dzikiej róży (oczyszczonych). opłukać. Kompot przecedzić i osłodzić cukrem lub miodem. a gdy zacznie gęstnieć. a następnie zostawić pod przykryciem na 30 min. 2 łyżki soku cytrynowego. 3 łyżki octu winnego. Przetwory Galaretka jabłkowa z miętą l kg zielonych jabłek. wkładając na czas gotowania galaretki kilka kwiato141 . usunąć resztki kielichów. Przygotować syrop z cukru i wody. W ten sam sposób przygotowuje się galaretkę z jabłek o zapachu czarnego bzu. 4 łyżki posiekanej mięty. Uwaga: do kompotów owocowych można dodawać po kilka gałązek mięty lub melisy dla nadania im przyjemnego zapachu. cukier lub miód do smaku. które odsącza się tak przez noc. l pęczek mięty (ok. Następnego dnia należy zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać ok. zamknąć je i pasteryzować przez 20-25 min. skórka z 2 dużych jabłek. Napełnić galaretką wyparzone słoiki. 40 dag cukru. Owoce wrzucić na gorący syrop. Napełnić kompotem słoiki. usunąć gniazda nasienne (nie obierać) i ugotować z pęczkiem mięty w niewielkiej ilości wody. Na dużym garnku umocować lnianą ściereczkę i wylać na nią rozgotowane jabłka. 20-25 dag cukru. zakręcać i pasteryzować 10 min. 2 szklanki wody. dodać sok cytrynowy. ocet i posiekan ą miętę. aż będą miękkie. Owoce róży i skórki z jabłka zalać wodą i powoli zagotować. szypułki i inne zanieczyszczenia. 15 g). Kompot z borówki czarnej l kg oczyszczonych owoców. 1/2 kg cukru. Płyn gotować 20-30 min. 1 l wody. zagotować. Jabłka pokroić. Świeże owoce przebrać.

opłukać. usunąć pestki i włoski. potem zlać syrop. 142 . Marmolada z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. sok z cytryny (lub sok cytrynowy). Dojrzałe owoce oddzielić od szypułek. Do odcedzonej z owoców wody dodać połowę cukru. odcedzić. Gorącą galaretkę zlać do małych wyparzonych słoików.5 kg cukru. 1.stanów czarnego bzu. Do przecieru dodać cukier i smażyć stale mieszając. Ładne. rozkroić z jednego boku. dodać odpowiednią ilość cukru. zagotować syrop. Konfitura z owoców dzikiej róży l kg oczyszczonych owoców. Gorącą marmoladę wlać do wyparzonych słoików. Do syropu wrzucić owoce. Owoce wrzucić do wrzącej wody i pozostawić je w niej do momentu. l kg cukru na 1 l uzyskanego soku. szybko zagotować mieszając. Galaretka z berberysu l kg owoców berberysu. zalać w rondlu bardzo małą ilością wody. Oczyszczone i umyte owoce zalać wodą tak. 2 szklanki wody. Według tego przepisu można sporządzić galaretkę z owoców berberysu (zebranych po pierwszym mrozie). krótko pogotować. żeby cukier dobrze się rozpuścił. całość przelać do kamiennego lub szklanego czy porcelanowego naczynia i pozostawić do następnego dnia. dodać resztę cukru. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. przetrzeć. czarnego bzu. krótko gotować. dojrzałe i twarde owoce umyć. kiedy zmiękną. Odcedzić. 3 szklanki wody. żeby były tylko przykryte i gotować około 1/2 godz. jabłek (w stosunku 1:1) i owoców dzikiej róży oczyszczonych. Uzyskany sok odmierzyć. aż masa zgęstnieje. rozgotować. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. 3/4 kg cukru.

zagotować. Wyjmować owoce łyżką durszlakową. opłukać. kawałek cynamonu. Cukier i wodę zagotować. ugotować do miękkości i przecedzić. cukier. Sok z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. nakładać do wyparzonych słoików. włożyć do niego owoce. Jagody czarnego bzu oddzielić od szypułek. osaczyć. trochę rozgnieść. l kg cukru. Syrop jeszcze pogotować i zalać nim owoce w słoikach. następnie pasteryzować 10 min. Usmażoną konfiturę nałożyć do małych wyparzonych słoików. Słoiki zamknąć. umyć. powstałym ciepłym syropem zalać owoce. Na 1/2 kg soku dodać l kg cukru i całość zagotować. szczypta cynamonu. wrzucić owoce i całość powoli smażyć. Konfitura z owoców śliwy tarniny l kg oczyszczonych owoców. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. przepuścić przez sokowirówkę. Konfitura z owoców dzikiej róży ma zastosowanie głównie do dekoracji ciast. Owoce berberysu (zebrane po pierwszym mrozie) odszypułkować. Sok zagotować z cukrem oraz cynamonem i od razu przelać do wyparzonych butelek. Syrop z berberysu Owoce berberysu. legumin. Zlać syrop. zdej143 . Pozostawić je w zimnym miejscu na 2 dni. dodać sok cytrynowy. osaczyć. 25 dag cukru. umyć. kilka goździków. 2 szklanki wody.zagotować. dodać trochę cynamonu i goździków. krótko zagotować. osaczyć i włożyć do kamiennego lub emaliowanego naczynia. Sok można pić rozcieńczony lub nierozcieńczony przy przeziębieniach. Lekko przemarznięte owoce oczyścić z ogonków i listków (na konfiturę przeznaczyć owoce największe).

mując tworzącą się pianę. przykryć i zostawić na noc. Cukier gotowa ć ze szklanką wody tak długo. Przelać do wyparzonych buteleczek. Syrop miętowy Świeża mięta. cukier. ale nie gotować. cukier. Świeżo zerwane kwiaty fiołków umyć. Jest to dobry środek przeciw kaszlowi dla dzieci. uważając. Miętę przepuścić przez sokowirówkę i zmierzyć ilość soku. Wtedy wlewa się sok z mięty i trzyma na wolnym ogniu jeszcze 10 min od chwili zagotowania. aż krople syropu będzie można między palcami wyciągnąć w nitkę. Gorący sok przelać do wyparzonych butelek i szczelnie je zamknąć. Zalać płatki fiołków w porcelanowej misce niewielką ilością wrzątku. żeby nie została przy nich żadna zielona cześć. Na 1/2 l soku potrzeba 1/2 kg cukru. Syrop fiołkowy Kwiaty fiołków. . sok cytrynowy. osaczyć i oberwać płatki. następnego dnia przecedzić. Zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać 50 dag cukru i 3 łyżki soku cytrynowego. Syrop przela ć do wyparzonych butelek i używać do napojów orzeźwiających. Syrop podgrzewać powoli na małym ogniu.

........................................................................................ 88 grochówka zielona ............. 90 pokrzywowa........................................ 84 jarzynowa z bukietem ziół ........................... 86 z porów........ 88 dyniowa z bazylią............................................................................................................................................................................................................................................ 87 z zielonego groszku z miętą ............ 92 pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem .......... 89 pomidorowa z bazylią lub rozmarynem ............Indeks rzeczowy potraw Zupy jarzynowa z bazylią ................. 91 Potrawy mięsne wątróbka w folii aluminiowej ........................ 94 145 ............................................................................................................................................... 88 szczawiowa z sałatą i pietruszką ...... 91 włoska rybna............................................ 92 klopsiki szwedzkie ...................... 93 cielęcina z rozmarynem ........... 84 ziemniaczana śmietankowa ............ 91 wątróbka po prowansalsku ........................... 86 selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem ........................................................................................................... 82 jarzynowa z trybulą ................................................................................................................................................................................................ 87 kalafiorowa ................................... 93 spaghetti z mielonym mięsem i ziołami........................... 90 ziołowa ................................ 84 jarzynowa minestra ............... 89 rosół a la flaki z pulpetami................................. 90 rybna ............ 85 barszcz ukraiński .................................. 86 cebulowa ziołowa .................................................................... 85 ziemniaczana z lubczykiem............. 87 pikantna fasolowa ................................................................................................................................ 93 kotlety mielone ziołowe................

.......................klopsiki baranie miętowe............................................. 98 indyk nadziewany po peruwiańsku .... 98 kurczak w zielonym sosie.......... 102 makrela................................................................................................................ 101 filet rybny z estragonem ........................................................ 104 śledzie ziołowe..... 97 kurczak nadziewany.............. 102 halibut.................... 106 pierogi z serem i miętą .................. 96 pasztet ziołowy............................................................................. 100 gęś w sosie jabłkowym .................................................................. 104 sałatka z halibuta lub dorsza ....................................................................................................................................... 106 risotto ziołowe........ 100 Dania rybne filet rybny duszony............................ 98 kurczak zimny w sosie ziołowym ......................................................... 107 liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym ................................................ dorsz z sosem remouladowym............................ 96 pasztet drobiowy z estragonem ............................................ 104 śledzie w śmietanie ..................................................................................... pstrąg lub inna ryba z rozmarynem................. 100 kaczka pieczona z miodem i ziołami ............ 94 królik w sosie pietruszkowym........ 105 Zapiekanki................ 94 pieczeń barania z „miętową” skórką ......................................... 105 zapiekanka ziołowa........................................... 105 pizza neapolitańska....................................................... 97 Potrawy z drobiu kurczak w sosie estragonowym po francusku...... 101 filet rybny zapiekany..... potrawy z ryżu i potrawy mączne zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem ........................................... 107 146 ......... 99 kurczak pieczony z ziołami ....

............................................................................................................................................ 116 sałatka z ziemniaków II ............. 108 omlet ziołowy II ................................................................................................................................ 115 Sałatki i surówki sałatka bretońska z fasoli ....... 118 pomidory z bazylią ......................................................................................................... 116 sałatka z ziemniaków I........................................ 112 groszek zielony z miętą ....................................................... 117 sałatka z żółtego sera ............................................ 119 surówka z roszponki ................. 114 selery zapiekane z tymiankiem............................................ 114 cukinia w pomidorach.............................................. 118 surówka z liści mniszka .................................................................................................................................................................. 110 jaja z orzechami i ziołami .................................................. 119 147 ............................... 115 dynia z koperkiem............................................................................. 112 marchewka z miętą .... 118 sałatka rybna z selerem i ziołami............................. 116 sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą ............ 119 mnizeria z ziołami ... 112 Potrawy z warzyw kapusta biała po hiszpańsku .... 111 kwiatostany bzu czarnego w cieście......................................................................... 108 omlet ziołowy I ....................................... 110 jaja w sosie ziołowym................................. 114 warzywa duszone ................. 110 jaja wiosenne ......... 111 naleśniki z jagodami i melisą ................................... 111 jaja faszerowane........................................................Dania z jaj jajecznica ziołowa ... 118 surówka wiosenna ............................................................... 117 sałatka warzywna z sosem ziołowe................................................... 108 jajecznica z żółtym serem i ziołami ...................

........................................................................ 125 jabłkowy z szałwią ............................... 124 Chateaubriand......... 122 serowy z bazylią ..... 136 148 ...................................................... 120 śmietankowy z ziołami..... 126 Masła ziołowe............................ 122 majonez ziołowy ................ 132 bułeczki z przyprawami ................................................................................................ 132 pikantny chleb ..................... 120 hiszpański czosnkowy Ailloli .......................................................... 120 zielony frankfurcki...Sosy twarogowy z ziołami ........................................................................ 134 ciastka serowe................... 122 angielski miętowy ..... 136 deser jagodowy............................................................. 124 ciemny ziołowy (gorący) ................................. 134 chleb z czosnkiem lub ziołami............................................................................................... 135 ciasto z gruszkami i tatarakiem ...................................... 123 vinaigrette z ziołami ...................................................................... 123 biały ziołowy (gorący) ................. 126 Twarożki ziołowe ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 124 do pieczeni.................................... 128 Octy ziołowe..................................125 pomidorowy....................................................... 125 szczawiowy.. 122 remouladowy z ziołami .................. 129 Wypieki chleb anyżowy............... 135 Desery galaretka z kwiatami podbiału.......................................................................................................

............................ 139 sok z marchwi i pomidorów ..................................................................... 142 konfitura z owoców dzikiej róży....... 143 sok z czarnego bzu........................... 137 sok z marchwi i szczawiu.......... 140 kompot z owoców dzikiej róży ...... 139 kefir lub jogurt z ziołami............ 136 kisiel z berberysu ................... 142 marmolada z czarnego bzu........... 140 mleko o smaku ziołowym......................................................................................................... 140 herbata z lipy na zimowe wieczory...................................... 143 syrop z berberysu .......................................... 144 ..................................................................................................................................................budyń z kwiatostanów bzu czarnego.......................................................................... 143 syrop fiołkowy............................ 140 napój z mięty lub melisy na upalne dni ...... 144 syrop miętowy....................................................... 141 Przetwory galaretka jabłkowa z miętą ....................................................... 139 sok pomidorowy z bazylią lub miętą ..................................... 141 kompot z borówki czarnej ....... 142 konfitura z owoców śliwy tarniny.......................................................................................... 137 Napoje sok jabłkowy z miętą ............... 137 budyń z owoców dzikiej róży ................................ 141 galaretka z berberysu ...................... 139 sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogóreczkiem.......................................................

znano również wiele ziół.regularnie się myli i umiejętnie stosowali zioła oraz otrzymane z nich substancje zapachowe. rumianku. Od czasów Rewolucji Francuskiej stopniowo wzrastał poziom higieny społeczeństw. które od wielu tysiącleci towarzyszą człowiekowi. 153 .V. używanych w celach kosmetycznych. doceniano znaczenie czystości ciała dla zdrowia i urody. co służy do zachowania lub podniesienia urody ciała). O ile dawniej kosmetyka opierała się przede wszystkim na substancjach naturalnych. a mniej higienie osobistej. W starożytnym Egipcie. (Słowo kosmetyk jest pochodzenia greckiego i oznacza to wszystko. olejku różanego. W późniejszym okresie więcej uwagi poświęcano ubiorom i wyposażeniu mieszkań. której tajniki staramy się przybliżyć. Grecji i Rzymie. Ten ostatni zwyczaj przetrwa ł w pewnym sensie do naszych czasów. Na przykład w rejonie Morza Śródziemnego od dawna używano krwawnika. związany między innymi z prostszym i bardziej praktycznym ubiorem. Ostatnio. po długim okresie fascynacji syntetykami lub substancjami o wysokim stopniu przetworzenia. tymianku i macierzanki. podbiału. a zapach potu usiłowano usunąć. W pierwszych epokach poziom higieny osobistej był różny. a jeszcze wcześniej w Azji i Ameryce. że najlepszym dezodorantem jest woda i mydło. skrapiając się obficie perfumami. choć wiadomo. Grecy i Rzymianie byli prawdziwymi miłośnikami czystości i pięknych zapachów . Zioła dla urody Podstawowym warunkiem dbałości o urodę jest zachowanie czystości. dziś używa się dezodorantów. cz łowiek zaczai coraz częściej powracać do tradycyjnej kosmetyki zielarskiej. ale upodobanie do przyjemnych zapachów pozosta ło do dziś. W epoce baroku i rokoka noszono peruki b ędące siedliskami wszy. o tyle obecnie wiele składników otrzymuje się syntetycznie.

Proponujemy natomiast recepturę zastępczą. kwiaty bzu czarnego. Spośród wymienionych najdostępniejszy jest olej słonecznikowy. takie jak lanolina. a następnie spłukuje ciepłą. słonecznikowy. Do małej szklaneczki oleju słonecznikowego dodać trochę rozdrobnionego jednego gatunku zioła. Oliwki Naturalne oleje roślinne (migdałowy. liście rozmarynu. zwłaszcza przeznaczone dla cery suchej. liście pokrzywy. dodać kilka kropel wody lawendowej lub różanej i szczelnie zamknąć. Najpierw namydla się dość ostrą gąbką lub szczotką ciało. masło kakaowe czy olej migdałowy. liście żywokostu.Aby utrzymać higienę osobistą na wysokim poziomie. Składniki dokładnie przecedzić przez sitko. np. z kiełków pszenicy) w połączeniu z surowcami zielarskimi są znakomitymi środkami oczyszczającymi. należy codziennie rano i wieczorem myć ciało. Pozosta154 . a później zimną wodą. liście mięty. Ciepła woda otwiera pory skóry . kwiaty rumianku. wymieszać i pozostawić je do ostygnięcia. Ziołowa pielęgnacja skóry Preparaty oczyszczające skórę Kremy Oryginalne kremy oczyszczające zawierają trudno dostępne składniki. w związku z tym ich przygotowanie w warunkach domowych jest praktycznie niemożliwe. liście szałwii lub liście krwiściągu lekarskiego. która zawiera ogólnie dostępne składniki: 4 łyżki margaryny lub masła roślinnego podgrzać na bardzo słabym ogniu. kwiaty lipy. kokosowy. Następnie przełożyć krem do słoiczka. mogą to być: kwiaty bzu czarnego. kwiaty lipy.zimna zamyka je. kwiaty i liście fiołków. następnie do roztopionego tłuszczu dodać 3 łyżeczki suszonych ziół. kwiaty i liście rozmarynu.

odstawić do ostygnięcia. oparte na mleku słodkim. rozpuszczając jednocześnie trochę miodu pszczelego. kwaśnym. Lotiony ziołowe są odpowiednie dla wszystkich rodzajów cery. by rozpuściły się substancje zawarte w ziołach. podgrzać. Stosujemy je po uprzednim umyciu twarzy wodą z mydłem za pomocą wacików. Lotion fiołkowy Do 300 ml świeżego mleka dodać 3 łyżki świeżo zebranych kwiatów fiołka. śmietance. a szczególnie polecane dla cery tłustej. Lotion przelać do butelki. śmietanki.wić tę mieszaninę oleju i ziół na kilka tygodni. Lotion z liści kopru włoskiego i jogurtu Najpierw przygotować skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego: 2 łyżki liści kopru włoskiego wrzucić do 150 ml wody i 155 . Lotiony Są to płyny oczyszczające skórę. Prosty lotion ziołowy Do 75 ml gorącego mleka. Do lotionu można dodać mąki owsianej. otrębów pszennych lub kiełków pszenicy. W podobny sposób można przygotować lotiony z liści pokrzyw. następnie przecedzić przez sitko.. jogurcie lub serwatce z dodatkiem surowców zielarskich. wiązówki błotnej lub bzu czarnego. Pozostawić w naczyniu pod przykryciem przez 3 godz. liści podbiału lub kwiatów rumianku. zsiadłego mleka lub serwatki dodać garść świeżych kwiatów jednego z następujących ziół: rumianku. przechowywać szczelnie zamknięty w lodówce. Lotiony należy zużyć w ciągu tygodnia od ich przygotowania i przechowywa ć w lodówce. w którym poczujemy intensywny zapach fiołków. Podgrzewać mieszaninę na bardzo słabym ogniu do momentu.

usuwa zmarszczki skóry. Gotowany lotion należy przechowywać w lodówce.zmniejsza pory skóry. melisy i lipy. Ziołowe wody do twarzy Służą do zmywania ze skóry twarzy resztek mydła oraz resztek poprzednio opisanych preparatów oczyszczających skórę.używane przy zbyt dużych porach skóry. a następnie kolistymi ruchami zmywać skórę. Liść szałwi .usuwa zmarszczki skóry.zmniejsza pory skóry i natłuszczenie skóry szcze156 . Ziele i owoc kopru włoskiego . Wody ziołowe to napary z różnych surowców zielarskich.usuwa zmarszczki skóry.czyni cerę delikatną i czystą. Skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego zmieszać dokładnie ze 150 g jogurtu butelkowego. Dla innych rodzajów cery można przygotować w analogiczny sposób lotiony z kwiatów krwawnika pospolitego. przyczynia się do rozjaśnienia piegów. Kwiat fiołka . Lotion jest przeznaczony dla cery tłustej.gotować w naczyniu na bardzo słabym ogniu przez 15 min.wybiela skórę. Kwiat bzu czarnego . Usuwa zmarszczki skóry i wypryski. Ziele krwiściągu . Ziele przywrotnika . Lotion z liści krwawnika Przygotować skoncentrowany napar z liści krwawnika: 4 łyżeczki krwawnika (również kwiatostanów) wrzucić do 150 ml wrzątku i pozostawić do ostygnięcia. po czym przecedzić przez sitko i pozostawić do ostygnięcia.przyczynia się do rozjaśnienia plam na skórze: Kwiat nagietka . usuwa zmarszczki skóry. następnie przecedzić przez sitko. odżywia i oczyszcza skórę twarzy. Poza działaniem czyszczącym wody ziołowe odświeżają i nadają skórze przyjemny zapach. reguluje kr ążenie krwi w drobnych naczyniach podskórnych. Liść melisy .czyni skórę delikatną i białą. Kwiat lipy . Tampony z waty zanurzyć w naczyniu z wodą do twarzy.

Parówki uzupełniają stosowanie maseczek odżywczych. Ziołowe maseczki kosmetyczne Maseczki kosmetyczne to rodzaj mniej lub bardziej jednorodnej papki. Nie zaleca się parówek dla cery suchej i starczej. nad miednicą z gorącą wodą lub naparem z ziół. Ciepła woda otwiera pory skóry. Stosować je można dla cery tłustej i normalnej. o rozszerzonych naczyniach włosowatych. Następnie przecedzić przez sitko do innego naczynia. odżywienie i upiększenie skóry. Omówienie poszczególnych maseczek ziołowych rozpoczynamy od gotowych produkowanych przez „Herbapol”. W zależności od potrzeb dobiera się maseczkę o odpowiednim składzie i oddziaływaniu. nakładanej na skórę twarzy i szyi. Przygotowanie wody ziołowej jest proste: l łyżeczkę wysuszonego i rozdrobnionego surowca wrzucić do filiżanki wrzątku i pozostawić na 1/2 godz. Liść podbiału . działa silnie ściągające . 157 . do naciągnięcia. powoduje wydzielenie z nich niepotrzebnych substancji.poprawia wygląd skóry zbyt widocznie unaczynionej. Do zwykłej parówki wodnej można dodać naparów ziołowych kwiatu lipy. olejki eteryczne zawarte w surowcach zielarskich dezynfekują ponadto otwarte pory skóry. co pewien czas uzupełniając wrzątkiem. Woda ziołowa zachowuje swe właściwości przez około 12 godz. trzymając głowę pod ręcznikiem.silniej niż inne surowce zielarskie. która ma na celu oczyszczenie. Parówki wodne twarzy Parówki wodne twarzy stanowią doskonały sposób oczyszczania (głębokiego) i odświeżania skóry twarzy. Parówkę stosuje się przez 10 min. kwiatu rumianku lub ziela bratka (zwłaszcza przy cerze trądzikowej). wrażliwej.gólnie przy cerze tłustej.

Maseczkę zmywa się na ogół gorącą wodą.Kwiat lipy Maseczka na bazie wyciągu z liści podbiału. a następnie spłukuje zimną. 158 . Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. Kwiat bzu Maseczka na bazie wyciągu z liści szałwii. wspomaga funkcje wydzielnicze skóry. Polecana w takich schorzeniach skóry. ściągająco. przeciwzapalnie. Maskę najlepiej nakładać w pozycji leżącej lub po jej nałożeniu położyć się i odpocząć przez pewien czas. kwiatów bzu czarnego. ściągające. przeciwwysiekowo. przeciwwysiekowo. Twarz należy spłukać letnią wodą i osuszyć miękkim ręcznikiem. kory wierzby i szyszek chmielu. Przy nanoszeniu maseczki ziołowej na twarz należy pozostawić wolne partie wokół ust i oczu. zmiękczająco. jak łojotok i trądzik. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. Przeznaczona dla cery tłustej i normalnej. Dzia ła udelikatniająco. Oczy chroni się tamponami waty zwilżonymi naparem z kopru włoskiego lub czystą wodą. używając do tego miękkiej szczoteczki i mydła. Kwiat nagietka Maseczka na bazie wyciągu z nasion kozieradki. antyseptycznie. Szczególnie dokładnie powinno się umyć partie twarzy wokół nosa i brodę. Twarz i szyję należy umyć delikatnymi ruchami okrężnymi. wzmaga funkcje wydzielnicze skóry. osłaniające. Maseczki nakłada się na oczyszczoną twarz i szyje. zapobiega kruchości i pękaniu włosowatych naczyń krwionośnych. kwiatów nagietka. przeciwzapalnie. ziela przywrotnika i korzenia żywokostu. olejki eteryczne drażnią skórę. powodując lepsze jej ukrwienie. Działa regenerująco. Działa ściągająco. kwiatów nagietka. Po zdjęciu maseczki na skórę twarzy i szyi nanosi się nawilżacz. kwiatów lipy i korzeni mydlnicy.

Pozostawić 10-15 min. 3 łyżkami miodu i 2 łyżkami płatków owsianych. Po ostygnięciu nałożyć na twarz i szyję. pokrajać na drobne kawałki i rozdrobnić w mikserze na puree razem z 2 łyżkami miodu i 15 g drobno pokrojonych liści szałwii. pozostawić do ostygnięcia. Maseczka z przywrotnika pospolitego Dokładnie wymieszać 3 łyżki kiełków pszenicy z l łyżką miodu. Napar pozostawić do ostygnięcia. Maseczka miętowo-drożdżowa .pobudzająca Zaparzyć 2 łyżki drobno posiekanego ziela mięty w 150 ml wrzątku. Zamiast szałwii można użyć 2 łyżki wody różanej (sposób przygotowania opisany po przepisach na maseczki ziołowe). Maseczka z owoców kopru włoskiego Zaparzyć 3 łyżeczki owoców kopru włoskiego w 150 ml wrzątku. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 10-15 min. następnie l łyżkę naparu dodać do pozostałych składników. 3 łyżki skoncentrowanego naparu zmieszać z 50 g jogurtu. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 15 min. Przygotować napar z l łyżki posiekanego ziela przywrotnika i 150 ml wrzątku. l łyżeczkę suszonych drożdży piekarniczych rozpuścić w łyżce skoncentrowanego jeszcze ciepłego naparu. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 20 min. 159 .Maseczki dla cery normalnej Maseczka szałwiowo-jabłkowa l jabłko obrać ze skóry.

Przy braku miksera można użyć skoncentrowanego naparu z 3 łyżek pietruszki i l fili160 . aby uzyskać jak najwięcej soku. Należą do nich kwiaty rumianku. liście pokrzywy. Maseczka brzoskwiniowo-nagietkowa l brzoskwinię obrać ze skórki. Maseczka rumiankowo-krwawnikowa z marchwią Średniej wielkości marchew zetrzeć na drobnej tarce. Nałożyć na twarz i pozostawić na 10 min. szałwii i pietruszki. kwiaty i liście krwawnika. wycisnąć przez gazę tak mocno.Maseczki dla cery suchej Maseczka żywokostowa 4 łyżki wrzątku i garść świeżych drobno posiekanych liści żywokostu rozdrobnić w mikserze na jednolitą masę. aby za pomocą miksera wymieszać na gęsty sok. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. a więc o działaniu ściągającym. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. Maseczka pietruszkowa Pęczek pietruszki drobno posieka ć i dodać tyle wrzątku. dodać do ubitej piany z l białka i 1-2 łyżki skoncentrowanego naparu z kwiatów rumianku i kwiatów oraz liści krwawnika (3 łyżeczki tych surowców na l filiżankę wrzątku). usunąć pestkę. Maseczki dla cery tłustej Maseczki tej grupy oparte są na surowcach zawierających wiele garbników. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. rozgnieść owoc. dodać 2 łyżki jogurtu oraz l łyżkę skoncentrowanego naparu z kwiatów i liści nagietka (2 łyżki rozdrobnionych kwiatów i liści nagietka na l filiżankę wrzątku).

Maseczkę tą można zmywać wyłącznie zimną wodą.żanki wrzątku. Sok z pokrzywy najlepiej zrobić w mikserze lub sokowirówce. Sok lub napar z ziela pietruszki wymiesza ć z taką samą objętością białka kurzego lub jogurtu. Podstawowa recepta na nawilżacz ziołowy Zmieszać 2 łyżki gliceryny. Nakładać nawilżacz należy na twarzlak. żeby pasta dała się łatwo rozsmarować na twarzy. Maseczka mietowo-ogórkowa 1/2 ogórka obranego ze skórki pokroić w średniej wielkości kostkę. po zdjęciu maseczki i zmyciu twarzy wodą należy dodatkowo zmywać twarz za pomocą nawilżacza. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15 min. Maseczka z pokrzywy Wymieszać 2 łyżki płatków owsianych z taką objętością mleka. Woda różana 18 dag płatków silnie pachnącego gatunku róży (na przykład dzikiej) zalać w garnku emaliowanym taką ilością wody. aby tworzył on cienką warstwę. do której należy dodać tyle świeżego soku z pokrzywy. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15-20 min. zmywać ciepłą wodą. Jak już wspomnieliśmy. l łyżeczkę soku cytrynowego i zmieszać w mikserze z niepełną garścią świeżo zerwanych liści mięty. 2 łyżki wody różanej oraz 2 łyżki wody nagietkowej i przelać do butelki. aby utrzymać gęstą papkę. aby je 161 . Przed każdym użyciem wstrząsnąć. Można ją zmywać wyłącznie zimną wodą. Zamiast soku można użyć skoncentrowanego naparu z liści i pędów pokrzywy (2 łyżki pokrzywy na l filiżankę wrzątku). dodać jedno jabłko.

Napary przygotowuje się zazwyczaj z l łyżeczki świeżego surowca i 150 ml wody. Woda nagietkowa 25 g płatków nagietków gotować w 2 filiżankach wody przez 30 min. ziele kopru włoskiego lub liście podbiału. można stosować ciepłe okłady za świeżych. Papkę z ziół umieszcza się pomiędzy dwoma kawałkami gazy. owoce dzikiej róży. opuchnięte. zwłaszcza o charakterze uczuleniowo-zapalnym.przykryła. Kwiat bzu czarnego . Można używać po 3 dniach od przygotowania. 162 . Kompresy ziołowe to waciki kosmetyczne zamoczone w letnim naparze z określonego surowca zielarskiego. Ziele kopru włoskiego . W przypadku gdy oczy są podkrążone. Ziele piołunu . Świetlik łąkowy . W zależności od użytego surowca okład trzyma się na oczach od 10 do 20 min. Przecedzić i dodać jeszcze 25 g płatków nagietków.nadaje oczom właściwy blask (połysk).likwiduje zaczerwienienie oczu i zapalenie powiek.łagodzi wszelkie stany zapalne. Ziele werbeny . do których dodaje się nieco wrzątku. Przecedzić. natomiast należy unikać bezpośredniego kontaktu z gałką oczną. a następnie przelać do wygotowanej butelki. Ziołowa pielęgnacja oczu Do pielęgnacji oczu można używać kompresów lub okładów ziołowych.łagodzi łzawienie oczu.stosowany przy wielu dolegliwościach oczu. Okład powinien docierać do wszystkich zafałdowań skóry. bolące. Do okładów używane są kwiaty rumianku. a następnie dokładnie rozgniecionych ziół. Ziele skrzypu . Pod przykryciem gotować na bardzo słabym ogniu przez 30 min. drobno pokrojonych. W efekcie otrzymuje się nieco ponad filiżankę wody nagietkowej. zmęczone lub podrażnione. Kwiat rumianku .czyści oczy i łagodzi zmęczenie powiek.likwiduje opuchlinę powiek i zaczerwienienie oczu.

pomaga zwalczać łupież. Korzeń rzewienia . dla tłustych . Liść nasturcji . Kwiaty nagietka .pobudza wzrost włosów. Liście pokrzywy .pobudzają wzrost włosów i zapobiegają łupieżowi. Szampon ziołowy łagodny 2 łyżki szamponu dziecinnego zmieszać z 2 łyżkami mocnego naparu ziołowego. Ziele przytulii czepnej . choć silny zapach odstrasza od ich stosowania. Liście i korzenie mydlnicy . Przy niedomaganiach włosów dobrze jest stosować jedno lub kilka podanych ziół.oczyszczają włosy. rozjaśniając je również.rozjaśniają włosy. należy je myć średnio raz w tygodniu ciepłą wodą i szamponem.działa tonizująco. Liść pietruszki . Korzeń łopianu . wzmacnia je i lekko przyciemnia włosy. pomaga zwalczać łupież. działają tonizująco oraz wzmacniająco. Liście i kwitnące wierzchołki rozmarynu .doskonale zmiękcza włosy.wzmacniają włosy.działają tonizująco i wzmacniająco. Młode pędy skrzypu . Czosnek i cebula .stymulują wzrost włosów i pomagają zwalczać łupież.pobudza wzrost włosów i łagodzi podrażnienia owłosionej skóry. Liście szałwii .daje doskonały żółty barwnik do włosów. dla 163 . Dla włosów ciemnych przygotowuje się napar z liści szałwii. Liście kocimiętki . przyciemniają włosy. Kwiat rumianku . oczyszczające. Liście bylicy bożego drzewka .z ziela krwawnika. nadaje włosom połysk.Zioła dla włosów Aby zachować czystość włosów.zapobiegają łupieżowi. Napar przygotować z garści świeżych lub łyżki suszonych ziół i 150 ml wrzątku.najlepszy uniwersalny surowiec o działaniu tonizującym wzmacniającym.wzmacnia kolor włosów i nadaje im połysk.

jasnych . 3 części cienko ściętej skórki pomarańczowej (część zewnętrzna). mydlnicy. Płukanka dla silnie osłabionych włosów Składniki: 3 części ziela tymianku. Korzenie i kory gotować krótko. Pachnąca płukanka dla włosów jasnych Składniki: 4 części kwiatów rumianku. rumianku. Po wbiciu żółtka jajka kurzego i l łyżki żelatyny w proszku. kory dębu. Wymienione zioła należy przyrządzać w postaci skoncentrowanej. l część bylicy bożego drzewka. W przypadku wszystkich trzech recept należy przygotować mocne napary lub odwary ziołowe. dla włosów z łupieżem . tymianku.z mieszaniny ziela pokrzywy i korzenia łopianu. 2 części liści melisy. rozmieszaniu i podgrzaniu uzyskuje się doskonały preparat wzmacniający włosy.z kwiatów nagietka. 2 części liści nasturcji. klaczą tataraku. 2 części kwiatów bzu czarnego Pachnąca płukanka dla włosów ciemnych Składniki: 3 części liści szałwii. a ziele skrzypu dłużej niż 1/2 godz. ziela skrzypu lub z pokrzywy. 2 części startego korzenia łopianu. to znaczy w proporcji: 2 łyżki na l szklankę wody. liścia orzecha (który przyciemnia włosy). które dodane do ciepłej wody tworzą płukankę. 164 . 4 cz ęści kwiatów nagietka. Płukanki ziołowe i ziołowe płyny wzmacniające Prócz systematycznego mycia włosów ciepłą wodą i szamponem (bez lub z dodatkiem ziół) dużą rolę w pielęgnacji włosów spełnia stosowanie płukanek z ziół suszonych: z korzenia łopianu. 3 części liści rozmarynu. 3 części liści oczaru wirginijskiego. 3 cz ęści ziela pokrzywy.

Oliwki odżywcze do włosów Niekiedy używa się również oliwek do włosów. Włosy rozczesać. 165 . Każdorazowo bierze się jej tyle. a następnie można zastosować jedną z płukanek ziołowych. Po 2 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.Tonik do włosów z ziela bylicy bożego drzewka Bylica boże drzewko znajdowała od wielu stuleci zastosowanie jako ziele powodujące wzrost włosów. Okład z korzenia rzodkwi czarnej lub chrzanu Kilkuminutowy okład ze świeżo startego korzenia rzodkwi lub chrzanu jest znacznie bardziej radykalnym środkiem niż płukanka ziołowa. Korzeń chrzanu przeciwdziała wypadaniu włosów poprzez poprawę krążenia krwi w skórze głowy. dopóki nie zniknie charakterystyczny zapach. Na bazie wyciągu z korzenia rzodkwi czarnej produkuje się rozmaite środki na porost włosów. choć znacznie bardziej skutecznie. Okład zdejmuje się. Wszystkie zmiksowane składniki wlać do butelki lub słoika. Można również przyrządzić nalewkę z ziela bylicy bożego drzewka na spirytusie lub wódce. l części świeżych kwiatów i liści nasturcji i 2 części spirytusu przygotować nalewkę. głowę zaś płucze dopóty. zamknąć szczelnie i postawić w ciemnym miejscu. Nalewka z pokrzywy i nasturcji Z l części świeżego ziela pokrzywy. 75 ml mocnego naparu z bylicy bożego drzewka zmieszać z 75 ml wódki i przechowywać w butelce. ile potrzeba do dokładnego wtarcia we włosy i skórę głowy. Można je przygotować na bazie oliwy z oliwek lub oleju słonecznikowego. korzeń rzodkwi działa podobnie. Wciera ć we włosy po uprzednim rozcieńczeniu ciepłą wodą (l łyżka toniku w l łyżce wody). powodując między innymi regenerację cebulek włosowych. Nalewkę wciera się mniej więcej raz na tydzień w dzień poprzedzający mycie głowy.

niestety. Dla otrzymania bardziej intensywnego koloru włosów należy użyć skoncentrowanych odwarów (ta sama ilość ziół.Do butelki o pojemności 0. Następnie natrzeć włosy szamponem i odrobiną gorącej wody.25 l wrzucić 2 łyżki dokładnie zmiksowanych ziół (gatunku lub gatunków zawierających olejki eteryczne) i zalać to 100 ml oleju. Zakorkowaną butelkę postawić w miejscu silnie nasłonecznionym. aby szybciej zachodziła ekstrakcja olejków eterycznych z surowca do oleju. aż olej nabierze intensywnego zapachu ziół. Oliwkami odżywczymi do włosów należy nacierać włosy i skórę głowy przed ich myciem i tak pozostawić na około 30 min pod przykryciem z wilgotnego ręcznika. Przez ten czas należy codziennie ostrożnie wstrząsać zawartością butelki. Płukanka dla włosów ciemnych 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści szałwii oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści rozmarynu oraz 4 166 . Środki koloryzujące i farby do włosów Do ziołowych substancji koloryzujących można zaliczyć płukanki z surowców zielarskich o działaniu przyciemniającym lub rozjaśniającym.por. u nas trudno dostępnym. Trwa to co najmniej 3 tygodnie. Płukanki te stosuje się po uprzednim umyciu włosów. a do przefiltrowanego oleju ponownie doda ć 2 łyżki zmiksowanych ziół. lecz mniej wody. a po kilku minutach spłukać ciepłą wodą. bo tylko z 75 ml . które miesza się z proszkiem kaolinowym. Płukanka dla włosów jasnych 2 łyżki świeżych lub l łyżkę suszonych kwiatów rumianku oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych kwiatów nagietka gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. Po 3 tygodniach usunąć zioła. przepisy na płukanki). Ponownie umyć włosy wodą oraz szamponem i znów spłukać ciepłą wodą. Przed użyciem dodać 2 łyżki soku cytrynowego i płukać włosy. Czynności te powtarzać tak długo.

Płukanka ziołowa . 25.Rys.

pozostawić na 30 min dla „dojrzenia”. i czarna oraz „neutral” . Jeżeli kolor jest odpowiedni. Przed właściwym nałożeniem farby należy zrobić próbę na kilku pasemkach włosów.nie zmieniająca barwy włosów. Henna. z których można uzyskać kolory włosów od rudego do brązowego. a tylko mająca działanie wzmacniające. Proszek z torebki rozmieszać z taką ilością gorącej wody. Farby do włosów Są dość trudne do przygotowania w warunkach domowych. po czym natłuścić skórę odrobiną oliwki. W sprzedaży znajdują się 3 rodzaje henny: czerwona. brązowa. Po nałożeniu farby należy umyć włosy łagodnym szamponem.łyżeczki herbaty gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. natomiast można je nabyć w postaci sproszkowanej. można pozostawić farbę na całą noc. to nakładać sukcesywnie na całą powierzchnie włosów. po czym sprawdzić. . jak zmienia się kolor. Głowę należy przykryć na godzinę czepkiem kąpielowym z folii polietylenowej. Farba może pozostać 5-6 miesięcy. Jeżeli chcemy uzyskać bardzo mocny i trwały kolor. aby uzyskać pastę.

melisa (liść). koper włoski (owoc). . rzodkiew (korzeń). kozłek (kłącze). tymianek (ziele). lawenda (kwiat). czosnek (ząbki). tymianek (ziele). ogórecznik (ziele). lipa (kwiat). . . róża (owoc).zioła wzmacniające: lawenda (kwiat). 169 . dziurawiec (ziele). koper włoski (owoc). tymianek (ziele). sza łwia (liść).zioła pobudzające: kolendra (owoc). lawenda (kwiat). sosna (pączki). malina (liście i owoce). sosna (pączki i igliwie). fiołek (ziele i kwiat). melisa (liść). biedrzeniec anyż (owoc). podbiał (liść). Zaziębienie. hyzop (ziele). tatarak (kłącze). gorączka . chmiel (szyszka). sosna (igliwie). mięta (liść). fiołek (ziele i kwiat). rumianek (kwiat).zioła przeciwgorączkowe i napotne: bez czarny (kwiaty i owoce). kaszel.zioła wykrztuśne: babka (liść). . ogórecznik (ziele).zioła uspokajające: arcydzięgiel (olejek). Domowa apteczka ziołowa Jakie zioła i na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) Schorzenia układu nerwowego .VI. .zioła przeciwkaszlowe: babka (liść). lebiodka (ziele). żywokost (korzeń).zioła łagodzące nieżyt górnych dróg oddechowych: bez czarny (kwiaty i owoce). nagietek (kwiat). macierzanka (ziele).

lebiodka (ziele). jałowiec (owoc). czosnek (ząbki). biedrzeniec anyż (owoc). koper włoski (owoc). lawenda (kwiat). śliwa tarnina (owoc). szałwia (liść). szałwia (liść). rumianek (kwiat). kminek (owoc). pokrzywa (liść). tatarak (kłącze). tymianek (ziele). czarnuszka (nasiona). len (nasiona). bylica estragon (ziele). . rozmaryn (liść). babka (liść). kolendra (owoc). . dziurawiec (ziele). mięta (liść). lipa (kwiat). macierzanka (ziele). czosnek (ząbki). bazylia (ziele). bazylia (ziele). róża (owoc). . mięta (liść). mięta (liść). hyzop (ziele). rumianek (kwiatostan). majeranek (ziele). kminek (owoc). ogórecznik (ziele).zioła przeciwdziałające nadmiernej fermentacji jelitowej (wiatropędne): arcydzięgiel (korzeń). krwawnik (ziele). tatarak (kłącze). kolendra (owoc). jałowiec (owoc). . . papryka (owoc). hyzop (ziele). sosna (igliwie). biedrzeniec anyż (owoc). koper włoski (owoc). dziurawiec (ziele). gorczyca (nasiona). hyzop (ziele). szałwia (liść). rzodkiew (korzeń). 170 . cząber (ziele).zioła stosowane przeciwko nieżytowi przewodu pokarmowego: borówka czernica (owoc). chmiel (szyszka). ogórecznik (ziele). lipa (kwiat).zioła przeciwskurczowe: kolendra (owoc).zioła żółciopędne: bylica estragon (ziele). rozmaryn (liść).zioła przeciwrobacze: czosnek (ząbki). . rumianek (kwiat). macierzanka (ziele). czarnuszka (nasiona). . cząber (ziele). lebiodka (ziele). śliwa tarnina (kwiat).zioła przeczyszczające o łagodnym działaniu: bez czarny (kwiat).zioła przeciwbiegunkowe: bez czarny (owoc). rzodkiew (korzeń). orzech włoski (liść).Schorzenia układu pokarmowego . krwawnik (ziele). mięta (liść). majeranek (ziele). len (nasiona). melisa (liść). kolendra (owoc). dziurawiec (ziele). gorczyca (nasiona). nagietek (kwiat).zioła gorzkie i aromatyczne pobudzające apetyt i dzięki zwiększonemu wydzielaniu soków żołądkowych ułatwiające trawienie: arcydzięgiel (korzeń). szałwia (liść). gorczyca (nasiona). majeranek (ziele). krwawnik (ziele). kolendra (owoc). borówka czernica (owoc). czarnuszka (nasiona).zioła osłaniające: babka (liść). krwawnik (ziele). szałwia (liść). melisa (liść). .

dziurawiec (ziele). . rzeżucha (liść). śliwa tarnina (kwiat). śliwa tarnina (kwiat). podbiał (ziele i kwiat). krwawnik (ziele). berberys (owoc). lubczyk (korzeń). dziurawiec (ziele). orzech włoski (liść). macie171 . szałwia (liść). cząber (ziele). . lubczyk (korzeń). koper włoski (owoc). bylica estragon (ziele). chmiel (szyszka). dziurawiec (ziele). tymianek (ziele).zioła przeciwkrwotoczne: berberys (kora). żywokost (korzeń).zioła pobudzające przemianę materii: bez czarny (owoc). Schorzenia układu moczowego . orzech włoski (liść). . len (nasiona). jałowiec (igliwie). majeranek (ziele). krwawnik (ziele). tatarak (kłącze). szałwia (liść). czarnuszka (nasiona). rumianek (kwiat). cząber (ziele). Choroby krwi .zioła przeciwpotne: hyzop (ziele). sosna (igliwie).zioła moczopędne: arcydzięgiel (korzeń). lawenda (kwiat). fiołek (ziele i kwiat). melisa (liść). macierzanka (ziele). orzech włoski (liść). pokrzywa (liść).zioła przeciwcukrzycowe: borówka czarna (liść). nagietek (kwiat). szałwia (liść). krwawnik (ziele). chmiel (szyszka). Stany zapalne organizmu spowodowane infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi . krwawnik (ziele). pokrzywa (liść). mięta (liść).zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: babka (liść).Zaburzenia przemiany materii . hyzop (ziele). czosnek (ząbki). lebiodka (ziele). kolendra (owoc).zioła krwiotwórcze: pokrzywa (liść).

zioła łagodzące nerwobóle: arcydzięgiel (olejek). 172 . melisa (liść). chmiel (szyszka). Choroby skóry . ogórecznik (ziele). pietruszka (korzeń). krwawnik (ziele). kminek (owoc). czarnuszka (nasiona). nagietek (kwiat). . skrzyp (ziele).zioła dezynfekujące drogi moczowe: babka (liść). papryka (owoc). . żywokost (korzeń). lubczyk (korzeń). Zaburzenia miesiączkowania . dziurawiec (ziele).zioła łagodzące bóle gośćcowe: arcydzięgiel (olejek). jałowiec (owoc).zioła pobudzające miesiączkowanie: lubczyk (korzeń). krwawnik (ziele). melisa (liść). pokrzywa (liść). gorczyca (nasiona). dziurawiec (ziele). rumianek (kwiat). sosna (igliwie).zioła pobudzające laktację (wydzielanie gruczołów mlecznych): biedrzeniec anyż (owoc). Niedostateczna laktacja . pietruszka (owoc). . rzodkiew (korzeń). nagietek (kwiat). rozmaryn (liść).rzanka (ziele).zioła stosowane przy bolesnym miesiączkowaniu. pietruszka (korzeń). rumianek (kwiat). Bóle gośćcowe i nerwobóle . rzeżucha (ziele). papryka (owoc).zioła stosowane w leczeniu chorób skóry: babka (liść). cebula (pieczona lub gotowana).

rozmaryn (liść). żywokost (korzeń) oraz tymianek (olejek). majeranek (ziele).zioła na odmrożenia: nagietek (maść). szałwia (liść). .zioła łagodzące ugryzienia i ukąszenia owadów w postaci okładów sporządzonych ze świeżych części roślin: bazylia (liść). Stany zapalne jamy ustnej . cząber (ziele). żywokost (korzeń). żywokost (korzeń). lawenda (kwiat). mięta (liść). melisa (liść).zioła łagodzące zwichnięcia i stłuczenia: dziurawiec (ziele). lawenda (kwiat). szałwia (liść). nagietek (sok ze świeżych liści).zioła na odciski: czosnek (okład z rozgniecionych ząbków).zioła „dla oczu": koper włoski (owoc). 173 . ogórecznik (liść). pietruszka (liść).zioła „dla ust": biedrzeniec anyż (owoc). . majeranek (ziele). Zioła „pierwszej pomocy" . majeranek (ziele).zioła na czyraki: len (nasiona) i rumianek (kwiat). cebula (okład z gotowanej cebuli). hyzop (ziele). tymianek (ziele). lawenda (kwiat).zioła dezynfekujące i przyspieszające gojenie się skaleczeń i ran: bez czarny (liść świeży). nagietek (kwiat).zioła na brodawki: glistnik (sok ze świeżych liści). nagietek (kwiat). . . mięta (liść). .zioła przeciw bólom w postaci olejków do masażu i maści.Stany zapalne oczu . rumianek (kwiat). nagietek (kwiat). rozmaryn (liść). nagietek (kwiat). dziurawiec (ziele). świetlik (ziele). szałwia (liść). rumianek (kwiat). rozmaryn (liść). tymianek (ziele). sporządzonych ze świeżych części roślin: jałowiec (owoc). tymianek (ziele). . . czosnek (ząbki).

Sposób użycia: l łyżka ziół na 1/4 szklanki wody. żywokost (korzeń. Gotowe mieszanki ziołowe Na całym świecie powszechnie stosowane są gotowe mieszanki ziołowe.zioła obniżające potencję (anafrodyzjaki): chmiel (szyszki). zaburzeniach krążenia obwodowego. jarzębina (owoc). melisa (ziele). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wody (250 ml). krwawnik (ziele). których charakterystykę podajemy niżej. Nr 1: „Nervosan": kozłek lekarski (kłącza). bezsenności. . chorobie nadciśnieniowej. pić 2-4 razy dziennie po jedzeniu. przeciwskurczowym i nasennym. Mieszanki „Herbapolu” mają numeracje ułatwiającą ich identyfikację oraz nazwy firmowe. składające się z kilku zmieszanych w odpowiednich proporcjach surowców roślinnych. rzeżucha (nasiona). kruszyna (kora). morszczyn (ziele). zagotować i pić rano (na czczo) i wieczorem. macierzanka (ziele). liść). wzajemnie się uzupełniających i wzmacniających swoje działanie lecznicze. czosnek (ząbki). po 1/2 szklanki.Zaburzenia aktywności seksualnej . nerwicach układu wegetatywnego. Zalecana przy miażdżycy (sklerozie). a także przy wadliwej przemianie materii. u osób starszych. Polski przemysł zielarski produkuje od lat kilkanaście mieszanek ziołowych. Nr 2: „Sklerosan” głóg (kwiat z liściem oraz owoc). Stosowany jest w stanach nadmiernej pobudliwości nerwowej i nadmiernego podniecenia psychicznego. po 2/3 szklanki. Mieszanka ta ma zastosowanie w schorzeniach wieku starczego. tatarak (kłącze). krwawnik (ziele). histerii oraz zaburzeniach okresu przekwitania i pokwitania. jemioła (ziele). rumianek (kwiat).zioła zwiększające potencję (afrodyzjaki): bazylia (ziele). Składa się z ziół o działaniu uspokajającym. gotować 3-5 min. szałwia (liść). mięta (ziele). rdest ptasi (ziele). 174 .

krwawnik (ziele). wiązówka błotna (kwiat). lipa (kwiat). Jest to zestaw ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych). Nr 5: „Tannosan”: pięciornik (kłącze). Mieszanka stosowana w zaburzeniach przemiany materii charakteryzujących się niedoczynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego. kruszyna (kora). bólach przewodu pokarmowego. rumianek rzymski (kwiat). Sposób użycia: l łyżkę ziół na l 1/4 szklanki gorącej wody. bez czarny (kwiat). bratek polny (ziele). skąd są wydalane na zewnątrz organizmu. borówka czernica (owoc). przed posiłkiem. Pić 2-5 razy dziennie po 1-3 łyżki (dzieci) lub po 1/4-1/2 szklanki (dorośli). Sposób użycia: 1-11/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. gotować 3-5 min i pić 2 razy dziennie po l szklance odwaru po posiłkach. Nr 4: „Reumosan”: brzoza (liść). Składa się z ziół działających przeciwbiegunkowe. lipa (kwiat). Mieszanka ma działanie rozgrzewające i moczopędne. Stosuje się przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych (reumatyzmie. wzdęciach. gotować 2 min. skrzyp (ziele). szałwia (liść). brzoza (liść). poprawia trawienie i przemianę materii. rdest ptasi (ziele). po 2/3 szklanki. dzięki temu krążąca krew uruchamia złogi. które stopniowo dostają się do układu moczowego. mięta (liść). perz (kłącze). na l godz. 175 . wierzba (kora). artretyzmie i ischiaszu). Stosuje się w przewlekłych biegunkach. malina (owoc). wierzba (kora). przetłuszczona cera i włosy). nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. topola (pączki). pokrzywa (liść). mniszek (korzeń). gdy objawy wskazują na nerwicę żołądka. Nr 6: „Pyrosan”: rumianek (kwiat). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. przy zewnętrznych objawach skórnych (trądzik młodzieńczy.Nr 3: „Degrosan”: morszczyn (ziele). gotować 3-5 min i pić 2-3 razy dziennie między posiłkami. Ten zestaw ziół działa rozwalniająco. ostrych i przewlekłych nieżytach jelit.

Stosowana w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Należy 1/2-2/3 szklanki naparu pić 1-3 razy dziennie. Zioła wzmacniające mięsień sercowy działają uspokajająco i obniżają ciśnienie krwi. mająca zastosowanie w zwalczaniu hemoroidów i żylaków odbytu lub guzów krwawnicowych. Nr 8: „Septosan”: mięta (liść). żywokost (korzeń). Dobrze jest wypić wieczorem w łóżku do 2 szklanek naparu z dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego. rozgrzewające i kojąco. kminek (owoc). Mieszankę stosuje się przy osłabieniu mięśnia sercowego. Taki sam odwar można stosować do obmywania odbytu i do okładów. Nr 7: „Rektosan”: krwawnik (kwiat). lubczyk (korzeń). gotować 2 min i pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu. Mieszanka o działaniu przeciwzapalnym i dezynfekującym. pozostawić przykryte nad parą 15-20 min. Gardło i jamę ustną należy płukać 2-4 razy dziennie. Jest to specyficzna mieszanka ziołowa. serdecznik (ziele). jarzębina (owoc). Stosowany we wszystkich stanach przeziębieniowych. Sposób użycia: odwar z 3/4 łyżki ziół na 1-1 1/4 szklanki gorącej wody. róża dzika (owoc). kruszyna (kora). migdałów oraz anginie. Sposób użycia: l łyżka ziół do 1/2 lub l szklanki gorącej wody. tymianek (ziele). towarzyszących wszystkim przeziębieniom. Nr 9: „Cardiosan": konwalia (ziele). kasztanowiec (kwiat). a przy tym lekko moczopędnie. pozostawić nad parą na 15-20 min. kozieradka (nasiona). głóg (kwiat z liśćmi). niewydolności układu krążenia. przy grypie. nieżycie górnych dróg oddechowych i reumatycznych bólach mięśniowych. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. bratek polny (ziele). gotować 2 min i pić możliwie gorący napar 2-3 razy dziennie po l szklance. żarnowiec (ziele). szałwia (liść).działa napotnie. skrzyp (ziele). 176 . kozłek (kłącze). zapaleniu dziąseł. zaburzeniach krążenia na tle miażdżycy oraz przy migotaniu i trzepotaniu przedsionków. Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. jemioła (ziele).

nieżytach przewodu pokarmowego. mięta (liść) Mieszanki działają żółciopędnie. kamicy moczowej. kminek (owoc). żywokost (korzeń). bobrek trójlistkowy (liść). gotować 3-5 min i pić 3-4 razy dziennie po 2/3 szklanki odwaru między posiłkami. wzdęciach. Stosuje się je w schorzeniach wątroby. „Cholagoga III”: jałowiec (owoc). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. krwawnik (ziele). mięta (liść).Nr 10: „Cholagoga I”: jałowiec (owoc). rozwalniająco. Zioła działają moczopędnie i dezynfekujące na przewód moczowy. żołądka i jelit. dziurawiec (ziele). uśmierzają ból pochodzenia trawiennego. Nr 12: „Digestosan”: drapacz (ziele). likwidują nadmierną fermentację w przewodzie pokarmowym i wzdęcia. niestrawności. Cholagoga I stosowana jest przy stolcu miękkim (rozwolnienie). borówka brusznica (liść). mięta (liść). II . zaburzeniach w wydzielaniu soków trawiennych. atonii żołądka. dróg żółciowych.przy stolcu normajnym. nudnościach. kruszyna (kora). kruszyna (kora). glistnik (ziele). podróżnik (korzeń). 177 . poprawiają trawienie. Zioła pobudzają niektóre czynności wydalnicze żołądka. dziurawiec (ziele). III . rdest ptasi (ziele). Nr 11: „Urosan”: skrzyp polny (ziele). kminek (owoc). krwawnik (ziele). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. jelita cienkiego. rdest ptasi (ziele). „Cholagoga II”: kocanki piaskowe (kwiat) mniszek (korzeń).przy stolcu twardym (zatwardzenie). gotować 2-3 min pod przykryciem i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami. wątroby i nerek. trzustki. likwidując jego stany zapalne. Mieszanka zawiera wiele gorzkich ziół o działaniu żołądkowym. brzoza (liść). Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. gotować 2-3 min i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie w ciągu dnia między posiłkami. Stosuje się je przy zapaleniu nerek i pęcherza moczowego: przy skąpomoczu i obrzękach. Jest stosowana przy braku apetytu.

przeciwrzęsistkowe. mają także działanie przeciwbakteryjne (mięta. Mieszankę stosuje się przy zaparciach. rumianek (kwiat).Nr 13. przy niezbyt zaawansowanej infekcji i zapaleniu błon śluzowych. mniszek (korzeń). Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie powlekające. szałwia (liść). mięta (liść). prawoślaz (liść). bez czarny (owoc). gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami. Pektosan stosuje się w stanach nieżytowych jamy ustnej. koper włoski (owoc). pozostawić nad parą pod przykryciem na 15-20 min i pić 3 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki (w lekkich stanach nieżytowych jelit) lub raz dziennie wieczorem jako środek rozwalniający. borówka czernica (liść). Mieszanka stosowana jest do 178 . kminek (owoc). fasola (naowocnia). wzdęciach. wadliwej przemianie materii i w nieżytach przewodu pokarmowego. kminek). przeciwskurczowo. młodzieży i osób starszych. przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. przy kaszlu i utrudnionym odkrztuszaniu. Zioła działają przeczyszczające. Sposób użycia: l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. przeciwbakteryjne. „Pektosan”: oman (korzeń). Szczególnie polecany dla dzieci. Sposób użycia: 1-1 1/2 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki wrzątku. gardła i oskrzeli. pokrzywa (liść). Sposób użycia: l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. przeciwprzesiękowe i przeciwskurczowe. pokrzywa (liść). przyspieszają przyswajanie pokarmów. Nr 14: „Normosan”: kruszyna (kora). Nr 15: „Diabetosan”: rutwica (ziele). niestrawności. gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie między posiłkami. zaburzeniach przemiany materii. perz (kłącze). nagietek (kwiat). dąb (kora). szałwia (liść). senes (liść). podbiał (liść). Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie przeciwzapalne. szałwia (liść). przeciwkrwotoczne. wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. otyłości. mniszek (korzeń). Zioła te obniżają poziom cukru we krwi i są stosowane pomocniczo w lżejszych przypadkach cukrzycy. Nr 16: „Yagosan”: rdest ptasi (ziele).

żywokost (korzeń). perz (kłącze). których organizmy nie tolerują kory kruszyny. kminek (owoc). w których nastąpiło uszkodzenie tkanki płucnej.irygacji i przemywań przy upławach oraz stanach zapalnych pochwy o charakterze bakteryjnym. następnie gotować 57 min i pić po szklance rano przed śniadaniem i wieczorem po kolacji. gotować 3 min. Nr 18: „Neopektosan”: szałwia (liść). Zioła te mają właściwości powlekające. rozedmie płuc. podbiał (liść). mniszek (korzeń). a przede wszystkim przy zatruciach przewodu pokarmowego. Mieszankę stosuje się przy zaparciach. Mieszankę stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych i oskrzeli. otyłości. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. pylicy. Stosowana jest przy schorzeniach płuc. przeciwalergiczne i przeciwgorączkowe. w gruźlicy. „Neonormosan” polecany jest przede wszystkim dla tych osób. gotować 3 min i pić 2-4 razy dziennie po 1/2-2/3 szklanki odwaru między posiłkami. prawoślaz (liść). mniszek (korzeń). wykrztuśne i zmiękczające. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. bez czarny (owoc). Nr 17: „Pulmosan”: rdest ptasi (ziele). słonecznik (kwiat). mięta (liść). tymianek (ziele). zatruciu lotnymi substancjami toksycznymi. tamponów i okładów. Zioła zawarte w powyższej mieszance przyczyniają się do szybszej regeneracji uszkodzonych tkanek w płucach. mają ponadto działanie przeciwskurczowe. Działanie ziół jest analogiczne jak w przypadku mieszanki „Normosan”. wzdęciach. zaburzeniach przemiany materii. krwawnik (kwiat). Nr 19: „Neonormosan": rzewień (kłącze). koper włoski (owoc). Sposób użycia: 3 łyżki ziół na 5-6 szklanek wrzątku. 179 . skrzyp (ziele). a po ostudzeniu stosować do irygacji. przemywań. np. niestrawności. Sposób użycia: 2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki gorącej wody i poddać maceracji pod przykryciem (przez noc). prawoślaz (korzeń).

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wrzątku, pozostawić nad parą na 15-20 min. Napar pić wieczorem jako środek przeczyszczający w ilości 2/3 do l szklanki. W czasie przygotowywania naparu lub odwaru tracimy w znacznym stopniu wiele cennych substancji leczniczych (głównie olejków), przez co oddziaływanie mieszanki ziołowej jest znacznie słabsze. Dlatego polecamy proszkowanie większości mieszanek w elektrycznym młynku do kawy i stosowanie tego zamiast picia odwaru lub naparu. (Sposób użycia: 1/4 płaskiej łyżeczki do herbaty proszku popić chłodną wodą lub innym płynem, na przykład rozcieńczonym sokiem owocowym lub warzywnym). Później popijamy gorącym płynem: herbatą, mlekiem lub kawą. Proszkować nie należy „Pyrosanu” (nr 6), „Septosanu” (nr 8), „Pektosanu” (nr 13), „Yagosanu” (nr 16), „Pulmosanu” (nr 17), „Neopektosanu” (nr 18), czyli mieszanek, dla których najlepsz ą formą stosowania jest odwar i pijanie tego odwaru na gorąco lub stosowanie zewnętrzne („Septosan” i „Yagosan”).

Różne postaci leku roślinnego, czyli jak przyrządzać zioła
Jednorazowe surowce zielarskie lub mieszanki różnych ziół należy przygotować do użycia w takiej postaci, która zapewni jak najlepsze wchłoniecie składników leczniczych przez organizm. Leki roślinne, stosowane w lecznictwie domowym, mogą być używane w kilku postaciach:

Napar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalać przepisaną ilością wrzącej wody w naczyniu, które umieszcza się na parze i po przykryciu ogrzewa co najmniej 15 min. Następnie pozostawia się pod przykryciem jeszcze na 15 min, co kilka minut mieszając. Otrzymany napar należy przecedzić przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przemyć wrzącą wodą, uzupełniając otrzymany napar do przepisanej objętości.
180

Herbatki ziołowe
Napary są przygotowywane z jednorodnych surowców zielarskich lub mieszanek. W przypadku wielu surowców olejkowych (ziela i liści) przygotowuje się je w sposób uproszczony, zalewając dany surowiec w szklance lub filiżance wrzątkiem i pozostawiając do zaparzenia na 5 do 15 min pod przykryciem.

Odwar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej, starannie miesza, przykrywa i umieszcza na parze (stawiamy garnek w garnku napełnionym wodą około 2 cm poniżej garnka wewnętrznego). Temperatura powinna wynosić około 90°C przez okres około 30 min, co osiąga się pozostawiając garnek zewnętrzny na małym ogniu przez 45 min. Otrzymany odwar należy przecedzić, a surowiec pozostały na sitku przelać wrzątkiem, uzupełniając odwar do przepisanej objętości. Odwary przygotowywane są z surowców, z których trudno jest wyodrębnić składniki czynne, na przykład-korzeni, kory, nasion, przy czym należy podkreślić, że jest to postać leku roślinnego, w czasie przygotowywania którego traci się najwięcej składników leczniczych, głównie olejków eterycznych.

Maceracja
Maceracja jest najrzadziej stosowaną postacią leku roślinnego, przy jej przygotowaniu jako rozpuszczalnika używa się wody. Jednorodny surowiec lub mieszankę ziołową zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej i pozostawia na odpowiednią ilość czasu (od 1/2 godz. do kilku godzin), po czym mace-rat cedzi się przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przelewa wodą, uzupełniając macerat do przepisanej objętości. Maceracje przyrządza się na przykład w przypadku korzenia prawoślazu i nasienia lnu. 181

Nalewka
Niekiedy przy sporządzaniu wyciągów ziołowych lepszym niż woda rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy. Na skalę przemysłową do sporządzania wyciągów alkoholowych używa się spirytusu etylowego, natomiast w warunkach domowych najlepszy wydaje się być winiak lub brandy. Do 2 filiżanek winiaku dodaje się 30 g suszonych ziół w całości lub sproszkowanych, przelewa je do butelki i szczelnie zamyka. Butelkę należy postawić w ciepłym miejscu i co kilka dni wstrząsnąć dla lepszej ekstrakcji składników. Po dwóch tygodniach zawartość butelki filtruje się przez bibułkę, dodaje znów surowca i regularnie wstrząsa co kilka dni. Po 4-5 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Syrop ziołowy
Rzadko stosowaną formą leku roślinnego jest syrop ziołowy (60 g suszonych ziół zalać l filiżanką wrzątku i odstawić do ostygnięcia, po czym otrzymany napar odcedzić, filtrując przez bibułę). Przefiltrowany napar podgrzać i rozpuścić w nim l filiżankę cukru, następnie doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu aż do momentu, w którym syrop osiągnie konsystencję płynnego miodu. Tak przygotowany syrop studzi się i przelewa do słoiczka typu twist.

Maść
Substancją podstawową do przygotowania maści ziołowej domowym sposobem jest na ogół smalec wieprzowy (250 g smalcu wieprzowego rozpuścić na wolnym ogniu, po czym dodać do płynnego tłuszczu 30 g suszonych ziół i dalej podgrzewać aż do zagotowania, następnie pozostawić na wolnym ogniu na około 1/2 godz., później przecedzić przez sitko do słoiczka, ostudzić i wstawić do lodówki).

182

Rys. 26. Przygotowanie gorącego okładu chmielowo-tymiankowego

Proszki (zioła sproszkowane)
Ta postać leku roślinnego była niegdyś powszechnie stosowana, jednak we współczesnej medycynie jest mniej popularna. Wysuszone surowce zielarskie miele się w młynku na proszek i w tej postaci zażywa, popijając odpowiednią ilością wody przegotowanej, sokiem owocowym lub warzywnym - rozcieńczonym wodą. Należy pamiętać, że proszki to bardzo skoncentrowana postać leku roślinnego. Jednej szklance odwaru lub naparu odpowiada ilość proszku mieszcząca się na końcu noża. Nigdy nie należy zażywać sproszkowanego dziurawca, świetlika i arcydzięgla ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia uczulenia po spożyciu ich w tej postaci. Zażywając proszek, dostarczamy organizmowi wszystkie substancje zawarte w zielu. Na bazie sproszkowanych surowców zielarskich przemysłowo produkuje się mieszanki ziołowe w postaci granulatów.

Kataplazmy
Są to gorące okłady z rozdrobnionych ziół. Oryginalna postać leku roślinnego, szczególnie polecana przez medycynę ludową. Rozdrobnione świeże zioła zawijane są w gazę, a następnie umieszcza się je w naczyniu ceramicznym i zalewa na kilka minut wrzącą wodą. Okład wyjmuje się z wrzątku, studzi do pożądanej temperatury i przykłada na chore miejsca.

Zimne kompresy
Również ta postać leku roślinnego jest dobrze znana medycynie ludowej. Polega na przykładaniu do chorych miejsc okładów ze świeżych, rozdrobnionych ziół, a klasycznym przykładem jest okład z liści babki na stłuczone i obtarte miejsca kończyn.
Kąpiele ziołowe

Ta postać leku roślinnego stoi na pograniczu działania leczniczego i kosmetycznego. Kąpiele ziołowe przyrządza się z jednego
184

lub z kilku surowców zielarskich, biorąc 1/2 kg świeżych lub 10 dag suszonych ziół na kilka litrów wrzątku, sporządza napar lub odwar (w zależności od surowca) i dodaje do wody kąpielowej Ze względu na bardzo korzystne oddziaływanie leczniczych kąpieli ziołowych na nasz organizm podajemy wykaz roślin zielarskich, mogących mieć zastosowanie przy sporządzaniu takich kąpieli. W nawiasach podano schorzenia, przy których można stosować dany surowiec bądź właściwości lecznicze kąpieli: Arcydzięgiel - korzenie, nasiona (bóle gośćcowe, nerwobóle); Arnika górska - kwiat (bóle reumatyczne; pobudza funkcje skóry); Dąb szypułkowy - kora (schorzenia skóry; stymuluje gojenie się chorej skóry); Fiołek trójbarwny - ziele (schorzenia skóry; egzemy, trądzik, wypryski alergiczne, stany zapalne); Kasztanowiec - kora, kwiaty, niedojrzałe owoce (kąpiele saponinowe stosowane przy otyłości, zastojach żylnych i innych niedomaganiach naczyniowych); Kozłek - kłącze (nadmierna pobudliwość nerwowa); Krwawnik - ziele (pobudza krążenie krwi, uspokaja podskórną część systemu nerwowego, działa kojąco na suchą i popękaną skórę); Lawenda - ziele (wyczerpania nerwowe, nerwobóle, bóle gośćcowe, świąd skóry, egzemy); Mięta - liście (drażni skórę, poprawiając jej ukrwienie, olejek parując podczas kąpieli, łagodzi stany zapalne błony śluzowej nosa); Melisa - liście (wyczerpanie nerwowe, działa kojąco na wrażliwą skórę); Nagietek - kwiat (stany zapalne skóry, trudno gojące się rany i oparzenia); Orzech włoski - liście i owocnia (schorzenia skóry); Perz - kłącze (obrzęki i stany zapalne chorej skóry); Rozmaryn - ziele (zaburzenia krążenia, zmęczenie psychiczne, bóle reumatyczne, stany zapalne skóry); Rumianek - kwiat (działa kojąco na skórę, łagodzi stany kataralne);
185

Skrzyp - ziele (źle gojące się rany); Sosna - igliwie (złe samopoczucie, schorzenia płuc); Szałwia - ziele (stany zapalne skóry, zapalenie błony śluzowej nosa); Tatarak - kłącze (stany osłabienia mięśni).

bylica boże drzewko. a lawenda w bieliźniarce. Zioła przeciw owadom Symbolem zioła odstraszającego owady jest bagno zwyczajne. Podajemy kilka przepisów na mieszanki ziół odstraszające owady: Silnie pachnące woreczki odstraszające owady Do woreczka z gęstego płótna lnianego wsypać 4 części pokruszonych liści mięty. Inne zastosowanie ziół i przypraw ziołowych w gospodarstwie domowym Stosowanie surowców zielarskich w kuchni. rozmaryn. wrotycz.VII. tatarak. ruta. nazywana niekiedy w jeżyku francuskim „gardę robe” (co znaczy: chroniąca ubranie). wreszcie mogą być źródłem bardzo trwałych barwników roślinnych. w kosmetyce oraz w leczeniu nie wyczerpuje ich możliwości wykorzystania w gospodarstwie domowym. 2 cz ęści pok187 . można z nich wyrabiać kadzidła lub świece o zapachu ziół. cząber ogrodowy. lebiodka i mięta mogą być umieszczane w bieliźniarce i w spiżarni ze względu na swój przyjemny i dość delikatny zapach. 4 części pokruszonego ziela ruty. powszechnie stosowane przeciwko molom. Bazylia. poprawiać zapach naszych pomieszczeń. Niektóre zioła lub ich mieszanki mogą służyć do odstraszania owadów. piołun. Jako środki przeciwko owadom mogą być stosowane następujące zioła: bazylia. mięta. do czasu wynalezienia innych syntetycznych środków. lebiodka. hyzop. lawenda.

hyzop. majeranek. skórka pomarańczowa lub cytrynowa). rozmaryn. goździk. 2 cz ęści pokruszonego ziela bazylii. Następnie woreczek zaszyć i powiesić w szafie ubraniowej. Tak przygotowaną mieszankę zemleć w młynku elektrycznym. bez lilak. gałka muszkatołowa. nostrzyk. estragon. róża. l cześć pokruszonej skórki cytrynowej i l cześć startej gałki muszkatołowej. goździk. melisa. pieprz. tymianek. żeby w jednej mieszance 188 . fiołek). ziół o pachnących kwiatach (rumianek. jagody jałowca. bazylia. tymianek cytrynowy. jeżeli w kilku miejscach umieścimy naczynia napełnione pachnącymi ziołami i przyprawami. olejki eteryczne (w wielu krajach można kupić je w drogeriach) otrzymuje się je poprzez destylację z parą wodną surowców olejkowych. 2 części pokruszonych liści rozmarynu i l część pokruszonych goździków. Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri” Nasze mieszkania będą inaczej pachniały. a otrzymanym proszkiem napełnić woreczki zapachowe. ziół o pachnących liściach (arcydzięgiel. „Pot-pourri” można zestawić według własnych upodobań. rozmaryn.ruszonego ziela bylicy bożego drzewka. lawenda. majeranek. imbir. hyzop. cynamon. szałwia. fiołek). wanilia). pamiętając. l cześć owoców kminku. ziół o innych częściach pachnących (korzeń arcydzięgla. Do mieszanek takich można używać: przypraw egzotycznych (kardamon. 2 cz ęści pokruszonego ziela tymianku. mięta. lubczyk. Aromatyczny proszek Pomieszać 4 części pokruszonego ziela majeranku. Mieszanka odstraszająca owady W woreczku lnianym lub w otwartym naczyniu umieścić pokruszone ziele wrotycza i piołunu w równych ilościach.

kwiaty itp. 189 . w niej będziemy odlewali świece o pożądanym kształcie. Barwniki roślinne Wiele roślin zielarskich jest źródłem cennych barwników roślinnych. mogą one w ten sposób oddziaływać leczniczo. pędy i kwiaty): w chlorku cynowym daje kolor żółty. Wcześniej należy przygotować formę szklaną. Przygotowanie kadzideł jest trudne. jakie możemy z nich uzyskać za pomocą różnych zapraw utrwalających.! cześć kwitnącego ziela majeranku zmieszać z niewielką ilością pogniecionych goździków i umieścić w poszewce poduszki.nie znalazły się dwa surowce o silnym zapachu. ich części użytkowe oraz barwy. a dla lepszego efektu plastycznego do formy można włożyć świeże lub suszone większe fragmenty roślin: liście. Żywokost (świeże liście. 2 części kwiatów rumianku i l część ziela marzanki wonnej zmieszać ze sobą i umieścić pod podszewką poduszki. znanych ze swej trwa łości. Do płynnej parafiny dodaje się drobno pocięte zioła. które zalejemy parafiną zmieszaną z ziołami. i knoty. dlatego wymieniamy tylko gatunki roślin będące źródłem barwników. Najprostszym sposobem będzie stopienie zwykłych świec (odzyskujemy wówczas knoty). głównie olejków eterycznych. w dwuchromianie potasu . Mieszanki zapachowe ziół bywają wkładane do wnętrza poduszek. Poza tym barwienie za pomocą surowców zielarskich nadaje tkaninom zapach ziół. Sam proces barwienia jest dość trudny. Kadzidła i świece ziołowe Zawartość substancji zapachowych w surowcach zielarskich. gdyż wymaga wielu niedostępnych w naszym kraju składników. Poduszka przeciw bólom głowy: 2 części kwiatów lawendy.zielonkawo-poma-ra ńczowy. może być wykorzystana do sporządzania kadzideł lub świec ziołowych. natomiast świece ziołowe może zrobić każdy. Poduszka wzmacniająca nerwy i sprawność umysłową: 2 części liści mięty.

. dwuchromian potasu . korzeń. chlorek cynowy .blady kremowożółty.żółtawo-płowy.marchewkowo-czerwony. siarczan żelazowy z kwasem winnym . Jałowiec (suszone rozdrobnione jagody): ałun z kwasem winnym . Nagietek (suche płatki lub świeże koszyczki kwiatowe): a łun z kwasem winnym .ochra ciemnożółta. Pokrzywa (świeże wierzchołki pędów): ałun z kwasem winnym . Pietruszka (świeże pędy i liście): dwuchromian pota zielonkawożółty. chlorek cynowy intensywny pomarańczowy.Mniszek (cała roślina. Szczaw (świeże pędy. dwuchromian potasu . liście. w siarczanie żelazowym z kwasem winnym . dwuchromian potasu . Dziurawiec (świeże kwiatostany): dwuchromian potasu -mocno żółtobrązowy. liść): w ałunie z kwasem winnym .ciemnobrązowy. Wrotycz (świeże liście): chlorek cynowy .blady brązowy. dwuchromian potasu żółtopłowy. ałun z kwasem winnym .matowo żółtopłowy. kwiaty): dwuchromian potasu żółtawopłowy.bladokremowy. chlorek cynowy . dwuchromian potasu . siarczan żelazowy z kwasem winnym „zadymiony" szary. Marzanna barwierska (suszony sproszkowany korzeń): ałun z kwasem winnym .różowo-pomarańczowy.bladożółty. Skrzyp (świeże wyłącznie płonę rośliny): dwuchromian potasu . dwuchromian potasu .blady kremowożółty.czerwono-brązowy. Cebula (zewnętrzne suche łuski): ałun z kwasem winnym intensywnie żółty.blady khaki.blady żółtawozielony. chlorek cynowy . ałun z kwasem winnym .płowy.matowo musztardowożółty.mocno pomarańczowobrązowy. ałun z kwasem winnym .ostry cytrynowo-żółty.szary.brązowy „ciepły".ochra jasnożółta. chlorek cynowy .

II Anna Mazerant-Leszkowska Mała księga ziół wyd.W roku 1990 nakładem Instytutu Wydawniczego Związków Zawodowych ukażą się następujące książki o podobnej tematyce: Aleksander Ożarowski Wacław Jaroniewski Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie wyd. I Krystyna Obidzińska Zioła w gospodarstwie domowym wyd. IV Wacław Jaroniewski Danuta Jaroniewska Z dziejów przypraw. II Franciszek Sroka Poradnik ziołowy wyd. I . ziół i używek wyd.

Nr prod.INSTYTUT WYDAWNICZY ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WARSZAWA 1990 Wydanie I. 159/89. wyd. Al Oddano do składania 17. Ww/1246/KO/87. 12. 70 g. Ark. III. Podpisano do druku w marcu 1990 r. Druk zakończono w kwietniu 1990 r. Nakład 29780+220 egz. Zam. Papier offsetowy kl.2.1989 r.03. 10. druk. A-89 DRUKARNIA INSTYTUTU WYDAWNICZEGO ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH . Ark.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful