Aby rozpocząć lekturę, kliknij na taki przycisk , który da ci pełny dostęp do spisu treści książki.

Jeśli chcesz połączyć się z Portem Wydawniczym LITERATURA.NET.PL kliknij na logo poniżej.

Marta Leśnicka

Zielska zioła i ziółka

Mojej Matce Helenie Leśnickiej z Krasińskich 4.3.1918-1.10.1997

2

Tower Press 2000 Copyright by Tower Press, Gdańsk 2000

3

Poradnik domowy

4

WSTĘP
Człowiek – Ziemia – Kosmos, ciągle jesteśmy razem, nierozłącznie od prawieków, czasami chcielibyśmy uciec od siebie, a jednak tak będzie zawsze. Będziemy zadawać Panu Bogu pytania, sprawdzać, poszukiwać, cieszyć się i umierać, a mimo wszystko i mimo ogromnej wiedzy medycznej i technicznej będziemy szukać uleczenia ciała i duszy w świecie natury, ziołach i darach Ziemi. Wszyscy interesujący się życiem przyrody są zgodni co do tego, że pola i lasy są naturalnymi zielonymi współtowarzyszami codzienności człowieka. Gdyby czł owiek zechciał zrozumieć język zielonej wyroczni, mógłby żyć w zdrowiu i radości. Zioła przemawiają do nas niemym głosem z pomocą Słońca. Takim wdzięcznym mówcą jest ziarnopłon rosnący nad potokami. Jego żółte kwiatostany są zawsze otwarte do słońca. Zamykają płatki natychmiast, gdy Słońce schowa się na chwilę krótką za chmurami. Również zawilec gajowy otwiera płatki tylko w godz. 1100-1800. Leśnicy nazywają ten mały kwiatuszek leśnym zegarem przyrody. Popularne jaskółcze ziele zamyka płatki zazwyczaj na godzinę przed deszczem, aby po deszczu wprost wystrzelić nimi do Słońca. Zielarze dobrze wiedzą jaka pora dnia jest najlepsza dla zbioru ziół. Już dawno my mieszczuchy nie rozumiemy mowy lasów i pól, a zielarzy często nazywamy znachorami. Są pionierami ziołolecznictwa, z ich dziedzictwa korzysta współcześnie medycyna jutra. Będziemy zawsze wracać do ziół, bo powroty do darów Matki Ziemi człowieka trwają miliony lat. Jesteśmy cząstką natury, a człowiek w swojej głupocie niszczy środowisko, które obdaruje każde pokolenie życiem. Pamiętam lata sześćdziesiąte – kiedy zaczynałam mówić o ziołach, napotykałam często niezrozumienie i powiastki o znachorstwie. Wówczas na własny użytek zaczęłam studiować prace wybitnych zielarzy, aby zrozumieć, dlaczego od 1945 roku zioła są upychane w kąt. Byłam pierwszą, która odważyła się w wielu miastach Polski prowadzić wykłady o ziołach, a po latach spełniły się moje marzenia. W Radio Nocą w pr. I. P.R. mogłam rozmawiać o ziołach z całym światem przez kilka lat. Pomogliście swoją życzliwością w napisaniu moich książek o ziołach. Wiem dobrze, że służą wielu chorym z dobrym skutkiem. Zachęciłam do stosowania ziół w codziennym życiu – chyba dzięki „Znakom Zodiaku”. Muszę jednak powiedzieć, że przedstawiłam Wam mitologiczny obraz człowieka w przyrodzie i myślę sobie, że Pan Bóg wybaczy mi przewinienia ziemskie. Przecież każdy człowiek jest w ziemskiej wędrówce jak pielgrzym utrudzony w poszukiwaniu drogi powrotu do Stwórcy. Chciałabym zostawić Wam na życie prawdę o ziołach – przyrzekłam to kiedyś mojemu nauczycielowi Ks. Ojcu Klimuszce. Ubolewał nad tępą duszą człowieka, nie mógł pogodzić się z tym, że niszczy przyrodę i nie chce zrozumieć, że to prowadzi do choroby duszy i ciała. Ośmielił się powiedzieć, że urodziny człowieka w określonym miesiącu dają predyspozycje do zdrowia i siły życia. Wszechświat został stworzony w idealnym ładzie, to my wprowadzamy dysharmonię i chorujemy. Lecznicze działanie ziół było poznawane przez człowieka od milionów lat. Dlaczego mamy zapomnieć o ich cudownym, uzdrawiającym działaniu w erze komputerów i chorób medycznie nieuleczalnych? Kto powie człowiekowi od komputerów, że powinien codziennie od 25 roku życia przez wiele lat wieczorem wypijać szklankę naparu z nagietka lub świetlika? Coraz więcej rodzi się dzieci alergicznych, natura to my – broni się przed chemią. Co będzie za kilka lat? Mam nadzieję, że powstaną uczelnie, gdzie jak niegdyś zioła będą szanowane, będą celem badań i nie będzie walki między ludowymi zielarzami a medycyną. Poznałam wspaniałych ludzi, którzy pomagają ziołami chorym 5

bez dyplomu medycznego i chylę przed nimi czoła – nauczyli mnie szacunku dla świata ziół. Dziękuję wszystkim z przeszłości i w przyszłości. Miałam bardzo wiele spotkań, z różnych stron świata przychodzili do mnie chorzy. Dotychczas udzieliłam około 20 000 porad. Właściwie moje książki napisali chorzy, od nich uczyłam się pokory i zrozumienia wobec rzeczy nieznanych. Ponad wszelką wątpliwość wiem, że choroba trapi człowieka gniewnego, nieżyczliwego, zazdrosnego i bez wiary. Jesteśmy zauroczeni zdobyczami cywilizacji, a niewiele dajemy sobie codziennej miłości i przyjaźni. Ktoś powiedział mi w chwilach trudnych: szczęśliwy nie choruje, a w dzisiejszych czasach tak o to trudno. Równowaga nasza zależy od równowagi świata, w którym żyjemy. Bardzo chciałabym, aby zioła służyły zapobieganiu chorobom, a nie leczeniu. Dlatego opracowałam książkę o ziołach. Mam nadzieję, że nadejdą czasy radości. Prorok Mahomet powiedział: „Świat jest zielony i piękny i Bóg wyznaczył was, abyście byli jego opiekunami”. Obawiam się, że jesteśmy niedobrymi opiekunami naszych pól i łąk. Dlatego proszę w pamiętajcie, że nigdy nie rozstaniemy się z przyrodą. Zawsze będziemy wracać do ziół – naturalnych lekarzy naszego ciała. Pragnę przekazać Wam moją wiedzę, którą zdobyłam z wielkim trudem, ale dziękuję losowi za tę szkołę życia. Zawdzięczam tę drogę mojej córeczce Katarzynie. Gdy zachorowała, medycyna oficjalna powiedziała – śmierć, ale żadna matka nie przyjmie takiego wyroku. Dzisiaj wiem, że droga, którą poszłam doprowadziła mnie do zwycięstwa – moja ukochana córka jest ze mną. Musiałam zaliczyć wszystkie szkoły zielarstwa i dziękuję Panu za tę szkołę, dlatego proszę nie rezygnować nigdy z siebie. Ktoś powiedział: Życie jest najdłuższą drogą na Ziemi, a nadzieja umiera ostatnia w każdym z nas (człowieku). Degradacja środowiska zagraża również ziołom. Wielu z nich już nie spotkacie na łąkach i brzegach rzek. Kto pamięta rosiczkę, niezapominajki błotne cudowny lek leczący obolałe serca, dziesięćsił piaskowy niezbędny w każdym zestawie ziół. To nieprawda, że zmienimy się i przystajemy się do zmian w przyrodzie. Mam nadzieję, że zostanie nam nieśmiertelna kozieradka, która zawiera bogactwo natury i jeśli nie będziemy mogli skomponować mieszanki ziołowej w przyszłości, proszę zawsze stosować kozieradkę z miodem. 400 g zmielonej kozieradki wsypać proszę do l kg miodu, ukręcić masę i zażywać 2 x dziennie łyżkę, rano przed śniadaniem, wieczorem przed snem. Kozieradka leczy wszystkie schorzenia skóry i choroby wewnętrzne, poza tym odmładza chory organizm, lecz nie można jej przedawkować. Jeśli organizm nasyci się, nasz pot będzie miał zapach zioła. Można dawać zioło również dzieciom. Nie zapominajcie o cudownych właściwościach kozieradki szczególnie tam, gdzie organizm jest zmęczony chemioterapią i antybiotykami. Kobiety w ciąży mogą zażywać taka, miksturę z korzyścią dla zdrowia. Opowiadam o moim ulubionym ziółku dlatego, żeby nie zostało zapomniane, a nie opisałam kozieradki w niniejszej książę. Jest kilkanaście recept stosowania kozieradki i to zioło będzie opisane w przyszłości. Mam nadzieję, że świat będzie lepszy, a my będziemy trwać z pokolenia na pokolenie w harmonii z przyrodą i ziołami. – Proszę przyjąć i zapamiętać piękną modlitwę Indian z plemienia Onondaga ze stanu Nowy Jork o Matce Ziemi. „O Wielki Duchu, którego oddech daje światu życie i którego głos słychać w cichym wietrze, uczyń nas tak mądrymi, abyśmy mogli zrozumieć to, czego nas nauczyłeś, pomóż nam zdobyć nauki, które ukryłeś w każdym liściu i kamieniu, przygotuje nas do przyjścia do Ciebie z czystymi dłońmi i czystymi oczyma, tak aby, kiedy życie będzie odchodzić jak zachód słońca, nasze dusze będą mogły przyjść do Ciebie bez wstydu”. Marta Leśnicka 19-3-1998 r.

6

Znaki zodiaku a zdrowie

7

I właściwie życzenia „szczęśliwego nowego roku” powinniśmy składać sobie właśnie w tym dniu. ale też mają skłonności do różnego rodzaju obsesji. W pierwszej dekadzie Barana. bo jak wcześniej powiedzieliśmy. gotów jest z całym poświęceniem walczyć o innych. Osoby z trzeciej dekady Barana potrafią bezbłędnie przewidywać różne sytuacje. Ci. Bardziej filozoficznie nastawieni są ci. wiele z nich ma skłonności do służb mundurowych. Natomiast rzeczywiście bardzo kocha dom i rodzinę i troszczy się o nią. Mars – czerwona. Potrafi łączyć pracę zawodową z życiem rodzinnym. Jako człowiek o temperamencie żółciowo-nerwowym miewa największe kłopoty z głową i systemem nerwowym. aktywne i pełne energii. zajmują się filantropią. niepodzielnie panuje Mars. W ogóle synowie i córki Ognia. w starożytności utożsamiana z bogiem wojny. boi się jednak domowej nudy i nie mógłby nie pracować. Ale to nieprawda. Baran zaczyna panować pierwszego dnia wiosny – jednocześnie pierwszego dnia roku astronomicznego. że Baran ma dobre intencje. Dla urodzonych w tych dniach całe życie. przez które przechodzą z podniesionym czołem. Ich życie pełne jest urozmaiceń i życiowych niespodzianek. pomiędzy 21 a 31 marca. którzy urodzili się w słońcu Barana. przy bliższym poznaniu okazuje się. że jest bardzo obowiązkowy. w zasadzie nie jest chorowity. otacza troskliwą opieką ludzi odważnych i zdecydowanych. zaś żywiołem przypisanym mu jest ogień. działanie. Słońce wchodząc w znak Barana budzi przyrodę po długim zimowym śnie. Baran często na pierwszy rzut oka robi wrażenie egoisty. choć „ludzkim” szefem. którzy urodzili się pomiędzy 11 a 19 kwietnia pod opieką szczodrej Wenus. są pełni życia. Jeśli chodzi o zdrowie Baran. Lubią przy tym zabawy. stale są w ruchu. która będzie im towarzyszyła przez całe życie. są bardzo otwarci i serdeczni. Do ich wad należy przewrażliwienie na swoim punkcie. posiadają ogromną energię witalną i wielką indywidualność. ale jest przy tym bezkompromisowy i nie toleruje żadnych nieprawości. a nawet mają skłonności do hulanek. a więc między l a 10 kwietnia. Osoby z tej dekady chętnie zajmują się polityką. Do szczęścia potrzebne są mu kontakty z innymi ludźmi. Dodatkowo te cechy wzmacnia wpływ Marsa – planety rządzącej Baranem. brawurę. Baran należy do trygonu Ognia. która symbolizuje impulsywność. 8 . Wielu z nich ma poważne zainteresowania religijne. Dlatego najlepiej czuje się i sprawdza na samodzielnych kierowniczych stanowiskach zwłaszcza. czasami zresztą pozytywnie oddziaływujących na życie osoby urodzonej pod tym znakiem. widzącego tylko siebie i swoich najbliższych. w każdej dziedzinie jest polem walki. Wierzy w dobroć człowieka. tajemnicza planeta.Baran 21 marca – 19 kwietnia Nauka zalicza Barana do znaków kardynalnych. Takie właśnie są Barany. posiadają ogromną wrażliwość na piękno i ogromną intuicję. a wszystkich ludzi urodzonych pod tym znakiem obdarza wielką energią. Niezależny i zmysłowy Baran jest wymagającym. Dlatego też Barany są dynamiczne. chemie pomagają innym. Baran jako wielki indywidualista nie jest z natury skłonny do podporządkowywania się nakazom i rozkazom. władcze. Lubi porządek i nie znosi wokół siebie żadnej prowizorki.

papryki. czosnek. Baranom z drugiej dekady najczęściej dolegają choroby gardła. chmiel i poziewnik. Baranom zalecam przede wszystkim chronić głowę i to przez całe życie. wcale nie musimy na nie zachorować. narażeni są też na urazy głowy. Oczywiście są to tylko predyspozycje do chorób. podaję przepis na mieszanki ziołowe przynoszące ulgę w tych cierpieniach. Baranom. natomiast urodzonym między 11 a 19 kwietnia – choroby kobiece. które chcą się ustrzec chorób. radziłabym prowadzić higieniczny tryb życia i jeść sporo selerów. wspomaga go w chorobach i użycza swych sił leczniczych ziołom takim jak: pokrzywa. majeranek. – Mieszanka uspokajająca: Pokrzywa 50 g Rdest ptasi 20 g Wrzos 15 g Lebiodka 20 g Melisa 20 g Wilżyna ciernista 10 g Poziewnik 20 g Pączek brzozy 10 g Kocanka piaskowa 5g – Mieszanka przeciwmigrenowa: Melisa 50 g Wrzos 20 g Owoc kolendry 20 g Bukszpan 10 g Szyszki chmielu 15 g Obie mieszanki przyrządzamy tak samo: l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku (odstawić pod przykryciem na 20 minut. Napar pijemy 2 razy dziennie po l szklance – rano o 9. planeta opiekuńcza Barana. żołądek. kapusty. aby napar naciągnął). oskrzeli i wątroby. powtarzamy ją. buraków. Ponieważ osoby spod znaku Barana najczęściej trapią dolegliwości nerwicowe i bóle głowy.Urodzeni w pierwszej dekadzie Barana mają skłonności do chorób wieńcowych. a wieczorem o 18. Potem robimy 9 dni przerwy i jeśli pierwsza kuracja nie przyniosła efektu. suchych owoców i sałaty. Zawierają one bowiem dużo żelaza i potasu. zapalenie żył. szanta. przez 14 dni. często niedomagają na nerki. woreczek żółciowy i głowę. wilżyna ciernista. Mars. zwłaszcza jeżeli będziemy dbali o swoje zdrowie. porów. 9 . a właśnie tych mikroelementów najczęściej brakuje ludziom urodzonym pomiędzy 21 marca a 19 kwietnia. szpinaku.

Są natomiast dobrymi rodzicami. Lubią być bogate. Ci. Chętnie otaczają się starymi pięknymi przedmiotami. że zapominają o radości życia. która otacza swą opieką ten znak przydaje Bykom wdzięku i urody. Ludzie spod tego znaku od wczesnego dzieciństwa do późnej starości są nękani przez różne dolegliwości. mają temperament flegmatyczny. Ogólnie mówiąc. Osoby urodzone nocą mają skłonności do apopleksji. podbiał. choć nieco apodyktycznymi i lubiącymi narzucać swojemu potomstwu własną wolę. Smakosz Byk w późniejszym wieku ma skłonności do nadmiernej tuszy. stąd kłopoty z przemianą materii i często złą pracą tarczycy. mimo niewątpliwych uzdolnień artystycznych. kto chce naruszyć jego spokój. Są to: werbena. Flegmatyczny temperament w połączeniu z umiłowaniem dobrej kuchni jest przyczyną wielu chorób układu trawionego zarówno u kobiet. Byki są solidne. jak i u mężczyzn. Większość tych chorób ma przewlekły charakter. fiołek. babka lancetowata. a przede wszystkim nie będzie się objadać. bez której nie mogą egzystować. obce jest im fantazjowanie i bezpłodna tęsknota za rzeczami lub doświadczeniami. Może dlatego. Byki to urodzeni realiści. którzy urodzili się o wschodzie Słońca. którymi wspomaga go w takich przypadkach opiekuńcza Wenus. poziomka. dające mu uczucie spokoju. że nie oznacza to wcale. Zioła te 10 . ale tylko pozornie są spokojni i ulegli. uszu. dziewanna. żywokost. Byk bowiem lubi dużo jadać. macierzanka. że zdarzają się wśród nich prawdziwe snoby. zaś z żywiołów – Ziemię. Biada temu. Osoby urodzone pod wpływem Wenus umieją kochać i są kochane oraz akceptowane przez innych ludzi. przywracające człowiekowi harmonię. mają zmysł praktyczny. ale też i trochę próżności. Określa to podstawowe cechy tego znaku takie jak: konkretność i zdecydowanie. rzepik. wcale nie mają „byczego zdrowia”. odżywia się nieracjonalnie. choć na ogół na to nie wyglądają. układu trawiennego oraz do reumatyzmu. a u Byka szczególnie. Byka mocno przywiązują się do dóbr doczesnych. niekiedy tak bardzo. bukwica. które nigdy nie będą ich udziałem. Co ma robić Byk. może być zdrowa przez całe swoje życie. ludzie urodzeni pod znakiem Byka mają skłonności do chorób gardła. że Byki muszą zapaść na którąś z wymienionych chorób. Przypominam jeszcze raz. mocno stoją na ziemi. głóg. U wszystkich znaków Ziemi procesy ozdrowieńcze następują bardzo powoli. Ponadto panowie mogą chorować na prostatę. uprawiać sport. To ludzie pełni uroku. co wiąże się z przynależnością Byka do znaków Ziemi. ale jednocześnie uparci i wytrwali. bratki polne. kocha dom i swoich najbliższych. Byki. centuria. mech leśny. któremu jednak coś dolega? Przede wszystkim sięgnąć po lecznicze zioła. patronka miłości. Byki raczej rzadko zostają wielkimi twórcami. W ogóle Byk ceni życie rodzinne. co też nie służy zachowaniu dobrego zdrowia. Zioła rosnące pod wpływem Wenus mają przede wszystkim działanie tonizujące. ale nie tylko dlatego. Najpiękniejsza z gwiazd – Wenus. a panie na polipy narządów rodnych oraz żylaki. sumienne.Byk 20 kwietnia – 20 maja Nauka przypisała Bykowi stałą jakość. Są to tylko predyspozycje i jeśli osoba urodzona pod znakiem Byka będzie prowadzić racjonalny tryb życia. ale nie lubią dzielić się tym. jeżyna. Rozjuszony potrafi być naprawdę niebezpieczny i nieobliczalny. co posiadają.

l łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. po 15 minutach napar przecedzić. Przecedzić. ograniczyć słodycze pod każdą postacią. w pełnym rozkwicie wiosny. pozostawić pod przykryciem 20 min. czy dla naszego organizmu będzie lepiej stosować zioła przed. Kuracja powinna trwać 21 dni. przykryć szklankę.zbieramy w maju. napar pić 2 razy dziennie l szklankę – rano pomiędzy 6 a 7 oraz wieczorem pomiędzy 16 a 18. należy stosować te kurację przez 21 dni przyjmując zioła pomiędzy 7 a 9 rano oraz wieczorem około 19. czy po posiłkach. 2 łyżeczki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku. W przypadku tych mieszanek sami musimy wypróbować. wszystko bowiem zależy od indywidualnych potrzeb. Pić ciepły 2 razy dziennie o 11 i 17 przez 21 dni. Chcę zwrócić uwagę. 11 . że zioła podlegające Wenus można łączyć w mieszankach leczniczych z ziołami przynależnymi Słońcu i Księżycowi. Zażywać 2 razy dziennie płaską łyżeczkę popijając przegotowaną wodą. odpowiednio dobrane i połączone mają ogromną siłę uzdrawiającą. – Przy kłopotach z układem trawiennym: Tatarak 20 g Korzeń żywokostu 10 g Macierzanka 70 g Zioła wymieszać i zemleć na proszek. – Przy kłopotach z przemianą materii: Macierzanka 20 g Poziomka (cała) 10 g Liść jeżyny 15 g Rzepik 10 g Tatarak 20 g Świetlik łąkowy 15 g Bukwica 10 g Zioła wymieszać. Aby układ trawienny wrócił do równowagi. W czasie kuracji wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę i wywary z kości. Podaję kilka zestawów leczniczych mieszanek dla Byków: – Ogólnie uspokajające: Werbena 15 g Płatki róży 20 g Kwiat głogu 50 g Bukwica 15 g Macierzanka 50 g Zioła wymieszać.

pokażą najlepszą stronę życia. aby z nimi dyskutować trzeba posiadać ogromną wiedzę. że roślina jest istotą żywą. a potem już nastanie pełnia lata i rozkwit ziół. a jednak dom. perz. podróżnik. tymianek. która bardzo mu przeszkadza w życiu. Użycza on swoich sił witalnych takim ziołom jak: ogórecznik. męski. spotykamy wśród nich bardzo wielu kupców. zgodnie z przynależną mu planetą opiekuńczą. Jego domem dziennym zarządza ruchliwy Merkury. jak i panów mających Słońce w znaku Bliźniąt. być może dlatego jest przez wszystkich lubiany. orliki białe. Jeżeli założą własną rodzinę. Odnosi się to zarówno do pań. W astrologu rozróżniamy dwa typy Bliźniąt. są wszędzie tam. że życie rodzinne nie wabi Bliźniąt. cecha ta jest bardzo widoczna u pań. oset ogrodowy. w postaci dwóch belek przeciętych prostopadle dwiema przecznicami. do których się nie przyznaje i wędruje dalej nie bacząc na konsekwencje. rodzeństwo. gdzie panuje ruch. adwokatów. będą przykładnie wychowywać własne dzieci. bazylia. Udowodnił. aby nie przyznać się do popełnionych błędów. Może dlatego Bliźnięta uciekają. aby zapewnić dobrobyt drugiej połowie oraz dzieciom. posiada talenty pisarskie. że zachodzą w niej zjawiska i prawa fizjologiczne takie jak u zwierząt. która ma nerwy i serce. W życiu codziennym ma dar naśladowania innych. znak zmienny. estragon. W naszej historii chrześcijańskiej apostołowi Tomaszowi nadano przydomek Dydymus – Bliźniak – Zmienny. Oczywiście są to cechy ogólne. Nasz uroczy Bliźniak posiada jednak skłonności do określonych chorób. tobołki pospolite. dziennikarzy. Możemy wybrać zioło odpowiednie dla każdego znaku zodiaku. dlatego Matka Natura dała nam tak wiele ziół na zwalczanie ich. pisarzy. rdest ptasi i inne. Lekarze okultyści powiadają. często popełnia przez to błędy. do których należy niezdecydowanie i kapryśność. A jakiego człowieka reprezentują Bliźnięta dzisiaj w astrologii? Jest to człowiek bardzo ruchliwy i bardzo zmienny. Bliźnięta są najbardziej cenionymi intelektualistami. będą niczym bobry robić wszystko. że cyrkulacja krwi i soków trawiennych jest zjawiskiem fizjologicznym.Bliźnięta 21 maja – 21 czerwca Dnia 20 maja pożegnamy naszego czcigodnego i pełnego ziemskiej powagi zodiakalnego Byka z promienną Wenus. Drugi typ jest na wyższym poziomie duchowym. w Grecji jednak przedstawiano ich jako synów Ledy i Zeusa. Trwać ono będzie do 21 czerwca. obdarowując Bliźnięta wielką ruchliwością. że wszystko we wszechświecie posiada duszę i jest połączone niewidzialną nicią wzajemnego oddziaływania. Doktor Bose z Kalkuty udowodnił. Jaki jest nasz Bliźniak? Otóż jest to stuprocentowy człowiek trygonu Powietrza. wyka. który jest używany obecnie. szczególnie urodzony o wschodzie Słońca. Tak powstał znak Bliźniąt. Wielki uczony Kepler powiadał. ponieważ ich jest dwóch odwróconych do siebie plecami. hyzop lekarski. W odległej historii obrazowano Bliźnięta jako mężczyznę i kobietę. dzika róża. że Matka Ziemia również posiada duszę i 12 . Dla Bliźniąt będzie nią Merkury. Pierwszy – to typ ruchliwy i łatwowierny. aby powitać w prawdziwie wiosennym nastroju panowanie Bliźniąt. W życiu codziennym czują się najlepiej w ciągłym ruchu. Posiadają zdolności pedagogiczne. a wygląda jak rzymska II. rodzina. Moglibyśmy już powiedzieć. stanowi dla nich ważną sferę życia. ulega wpływom innych. bywa dobrym wychowawcą młodzieży mimo wielkiej zmienności natury.

Znając zioła rosnące pod wpływem Merkurego możemy pomóc naszym Bliźniętom. chorób płuc. Nieśmiertelny uczony i lekarz – Paracelsus powiedział. Każde zioło ma właściwości odpowiadające określonej planecie. że kwiaty są gwiazdami Ziemi. którzy byli przygotowywani do roli uczonego i do stanu kapłańskiego. chorób układu nerwowego i chorób układu krążenia. 13 . wieczorem pomiędzy 17 a 18. Następnie l łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem przez 20 minut. ramion i rąk. Na poprawienie pamięci Bliźnięta powinny zażywać bardzo często owoc kminku pachnącego. Podaję zestawy ziół zapobiegających chorobom układu krążenia: – Zestaw I Owoc dzikiej róży 50 g Orliki białe 15 g Korzeń podróżnika 15 g Melisa 10 g Lebiodka 20 g Liść bazylii 30 g Liście i kwiat ogórecznika 10 g – Zestaw II Liść ogórecznika 25 g Owoc dzikiej róży 10 g Estragon 15 g Hyzop lekarski 10 g Macierzanka 20 g Fiołek leśny 10 g Kwiat kaliny 10 g Zioła wymieszać. a więc – powiadają dalej okultyści – zioło też posiada duszę. a gwiazdy kwiatami nieba. pić 2 razy dziennie po l szklance naparu przez 21 dni – rano pomiędzy 6 a 11.jest istotą żyjącą użyczającą swoich sil ziołom. W Egipcie podawano go w potrawach wszystkim tym. które mają skłonności do chorób na tle alergicznym.

kocha swoje dzieci. że zioła Księżyca można łączyć z innymi.kiedy tylko widzi. pozostający pod opieką tajemniczego Księżyca. to ma się czym kurować. Księżyc obdarował jednak Raka wspaniałymi leczniczymi ziołami. agar. Wrażliwość. jaśmin. Lubi być chwalony i daje z siebie wówczas bardzo wiele. Dlatego też otaczają się skorupą pozornej twardości. Od najdawniejszych bowiem czasów znak ten. zupełnie jak prawdziwy rak – chitynowy pancerzyk osłania jego miękkie wnętrze. a nawet nadwrażliwość Raka ma pośredni wpływ na jego zdrowie. Troszczy się o innych. uczuciowe. przywiązuje dużą wagę do szczęśliwego życia rodzinnego. U starożytnych Egipcjan Rak był przedstawiony pod postacią świętego żuka – Skarabeusza. a więc i kochliwy. choroby jelit i nieprzyjemne skutki złej przemiany materii. zwłaszcza podczas jego pełni Rak potrafi być nieobliczalny. delikatne i marzycielskie. potrafi być jednak też bardzo nieprzyjemny. który w ich mitologii symbolizował duszę. że jego obiekt westchnień jest mu niezbyt przychylny. bogate życie wewnętrzne. tak człowiek urodzony pod tym znakiem jest pełen energii i siły. uczucia. władczość. Ale też podczas pełni Księżyca najwyraźniej ujawniają się medialne talenty Raka – miewa wówczas prorocze sny i potrafi przewidywać przyszłe zdarzenia. Słońce wchodzi w znak Raka z początkiem lata. Poza tym wszystkie Raki powinny chronić przed skaleczeniami okolice brzucha oraz klatki piersiowej. ustabilizowaną sytuację rodzinną. które prowadzą nerwowy tryb życia. Nie oznacza to. jest jednocześnie bardzo ostrożny i . więc jeśli już choruje. że osoby urodzone pod tym znakiem to histeryczni nadwrażliwcy. Przypominam. wiązano z tajemnymi misteriami i światem ponadzmysłowym. charakteryzuje go więc także dynamizm. a dni najdłuższe. symbolizujący wrażliwość. obdarzająca go współczuciem dla innych i intuicją. W pracy Rak jest obowiązkowy i uczciwy wobec innych. szałwia. Jako szef jest wymagający. Uczuciowy. bowiem Raka astrologia zalicza do znaków kardynalnych. zwłaszcza jeśli ktoś spróbuje rozbić jego „skorupę” i zranić delikatne wnętrze. wycofuje się „rakiem”. w przededniu wielkiego święta naszych słowiańskich przodków – Sobótki. Gorzej z Rakami. że Rakiem rządzi Księżyc. miodunka leśna. Cechy te są dodatkowo wzmacniane przez to. fiołek leśny i jeszcze wiele innych. Na ogół pokojowo nastawiony do świata i ludzi. Są one bardzo wrażliwe. czasem niezbyt surowy. aktywność i energia. Księżyc ma szczególny wpływ na charakter osób urodzonych w okresie panowania Raka. lipa. w sprawach finansowych zaś nadspodziewanie twardy. 14 . W zwalczaniu choroby pomagają mu: zawilec. Ta zmienność nastrojów wynika właśnie z wpływu Księżyca. Tak jak Słońce w Raku jest najgorętsze. Grożą im dolegliwości żołądkowe.Rak 22 czerwca – 22 lipca Żywioł przypisany Rakowi to woda. dlatego Rak ma cały wachlarz leczniczych ziółek do wyboru. a także powodująca kierowanie się emocjami. olcha czarna. właściwie nie choruje. tatarak. Jeśli osoba urodzona pod tym znakiem ma spokojne życie.

pomiędzy 15 a 17. Egzema skóry – 10 g puchu ostu ogrodowego (możemy zebrać go sami) gotować w szklance mleka przez 6 minut. Kuracja powinna trwać 21 dni i w tym czasie należy zachować dietę. Zioła należy zemleć na proszek i zażywać l łyżeczkę 2 razy dziennie – rano o godz.Przy swędzeniu skóry niewiadomego pochodzenia proponuję znakomity i prosty do sporządzenia balsam: 20 g sproszkowanego ziela lebiodki utrzeć z olejem lnianym lub arachidowym (100 g). Zmoczone tym wywarem płótno lniane przykładamy na chore miejsca na noc. 15 . macierzanka 50 g. Taki okład stosujemy co drugi dzień przez 2 tygodnie. Niedomagania żołądka – tatarak 20 g. wcierać delikatnie w dało po kąpieli na noc. kozieradka 30 g. 7 (przed śniadaniem) i po południu.

że urażono jego królewską wysokość. lubi hazard. natomiast Hellenowie nazywali ją Królikiem. co robi. jeśli go na to stać lub ma hojnych rodziców. nazywana przez astrologów sercem Lwa lub wielkim szczęściem. Na niebie gwiazdozbiór Lwa ukazuje nam jedną z prac Heraklesa – zabicie Lwa z Nemei. ruchliwy i gwałtowny. jeśli wygra – może rozdać wygraną całemu światu. Po wielu latach przypomni. potrafi być wspaniałomyślny i nie będzie gonił dłużnika. ale proszę uważać – nasz Lew ma doskonałą pamięć. Sławny astrolog Kepler upominał Lwy. Jego optymistyczny pogląd na świat pozwala mu szybko zapomnieć o niepowodzeniach życiowych. Nasz królewski Lew należy do trygonu Ognia w znaku stałym o wybitnie męskich cechach charakteru. w drugiej dekadzie dobrotliwy Jowisz. a w trzeciej ponury Pluton może zmącić promienie Słońca. Babilończycy nadali jej imię Szarru – Król. Od dzieciństwa silne dążenie do zdobycia władzy i sławy nabiera realnych cech w jego postępowaniu niezależnie od miejsca urodzenia i środowiska. bardzo łatwo jest nawiązać kontakt z Lwem lub Lwicą. Mimo tych wad Lew jest najczęściej człowiekiem opiekuńczym. aby obdarzyć go wielkimi przymiotami w każdej dziedzinie życia. Nasz Lew posiada talent organizatorski. jednak trudniej jest o dialog. w pracy najchętniej bywa szefem i niechętnie dzieli się władzą. Natomiast w kontaktach z płcią przeciwną jest bardzo kapryśny i kochliwy. Oczywiście. Otóż w czasach starożytnych był to punkt przesilenia letniego. często ulega wszelkim namiętnościom. Oprócz Słońca duży wpływ wywiera w pierwszej dekadzie na Lwa smutny Saturn. nic dziwnego – jest to człowiek Słońca. Gwiazdozbiór Lwa świeci jasno tworząc czworokąt o różnych wymiarach. Jednak wszystko. musi wówczas bardzo dużo nad sobą pracować. 16 . potocznie mówiąc Bazyliszkiem. sam potrafi trafnie ocenić przeciwnika i jego zamiary. Zapytacie. Szczególnie na przykrości narażony jest Lew urodzony pod złymi wpływami Saturna. Jest ono najbardziej narażone na choroby. Opiekuńcze Słońce obdarza go jednak wspaniałą spontanicznością w działaniu i kontaktach z ludźmi. nie gorszą od Skorpiona. ciepłym. nastawionym pozytywnie do ludzi. czemu zawdzięczamy królewskość gwiazdy. stara się robić dokładnie i osiąga zamierzony cel. ponieważ nie posiada cierpliwości w sprawach uczuciowych.Lew 23 lipca – 22 sierpnia Słońce w swej letniej wędrówce dnia 23 lipca wita królewskiego Lwa. Lew potrafi swoją radością życia rozbawić innych. Nie lubi. Urodzony w pełni lata nasz Lew bardzo często ma piękne lico i mocną konstytucję ciała. Najważniejszym organem lwiego ciała jest serce. aby żyć w zgodzie z otoczeniem. stara się wybrać jego najlepszą stronę. przy którym każdy chętnie się zatrzyma. bowiem jest to ich wielką wadą i przynosi im rozczarowania życiowe. Panuje nad znakiem Lwa najpiękniejsze i największe serce naszej galaktyki – Słońce. aby pracowały nad swoją pychą i zarozumiałością. aby mu rozkazywano. Czysty typ Lwa jest bardzo energiczny. Lew kocha życie. a najważniejszą gwiazdą w tym układzie jest Alfa. być może dlatego chce prawo nagiąć do swoich poczynań. Lew zawsze reaguje spontanicznie i w miarę dorastania staje się coraz bardziej zrównoważony w swoich dążeniach i postępowaniu.

szafran i inne – jest ich w sumie 47. może być narażony na choroby wzroku – lewe oko u kobiet i prawe u mężczyzn. odstawić na 7 dni w ciemnym miejscu. jabłoń. dziurawiec. szczególnie polecany jest dzieciom.gdyż ma na to wpływ emocjonalność Lwa. w późniejszym wieku Lwa może trapić reumatyzm. złocień. wieczorem o 17 po 50 g aż do wyczerpania nalewki. pić wino – rano o godz. opiekuńczymi promieniami Słońca służą nie tylko Lwu. 17 . możemy je łączyć w innych zestawach ziołowych. dzika róża. Z tych ziół można też robić napar ziołowy i pić 2 razy dziennie w postaci herbatki. Płatki świeże lub wysuszone możemy zalać wrzątkiem na kilkanaście minut i podawać przy wysokiej gorączce i kaszlu. nagietek. Podaję Państwu zestaw ziół ogólnie przyjęty dla Lwa wzmacniający serce: Kwiat głogu 50 g Lebiodka 30 g Melisa 20 g Zioła zalać wytrawnym czerwonym winem w zielonym szkle w ilości 11. kalina. Zioła rosnące pod ciepłymi. Oczywiście należy uważać w ciągu całego życia na kręgosłup. papkę rozprowadzić na szarym lnianym płótnie i robić okłady na chore dało przez kilkanaście dni. wszechobecne jaśniejące Słońce dało naszemu królewskiemu Lwu jedne z najpiękniejszych ziół: rumianek. bławatek. Przy dolegliwościach układ oddechowego – 100 g owocu kaliny utrzeć z miodem – 200 g. zniknie ona po kilku dniach. mak polny. Przy bólach reumatycznych – 20 g zmielonej kozieradki zalać wrzątkiem – 1/2 szklanki. słonecznik. po kilku dniach otrzymamy syrop. Dodatkowo należy pić sok z czereśni i wiśni. 11. krzew winny. po rozpatrzeniu horoskopu astromedycznego. kozieradka. rano i wieczorem zjadać bardzo powoli l łyżkę mikstury. 100 g płatków słonecznika zasypać cukrem – 200 g. Kobieta Lew powinna zwrócić uwagę na głowę i piersi. Jeśli Lew ma chrypkę. Aby zapobiec wszelkim niedomaganiem. który należy podawać do herbaty -l łyżeczkę kilka razy dziennie. Okłady leczące zawsze robimy na noc.

Dla naszej Panny jest jednak bardzo łaskawy. ponieważ wiele osób spod znaku Panny żyje w samotności. rozpoczynano żniwa. że w gwiazdozbiorze Panny istnieje wielkie skupisko galaktyk. a więc dzień zbioru ziół. Nasza Panna niestety też może zachorować – w związku z wrodzoną jej ruchliwością jest narażona na choroby spowodowane brakiem pierwiastków związanym z niewłaściwym odżywianiem. zaburzeń ośrodka mowy. Panna jest związana z VI domem horoskopu i wskazane jest leczenie metodami naturalnymi. Opiekunem Panny jest Merkury w domu dziennym. W odległej starożytności Babilończycy określali gwiazdozbiór Panny „kłosem pszenicy”. Merkury swoimi wpływami obdarował bardzo wiele ziół. oset. Bardzo ładnie przedstawia Pannę w świecie chrześcijańskim nasza historia – jako Marię z dzieciątkiem Jezus. W starych przekazach możemy spotkać w Polsce postać Rzepichy. inaczej mówiąc za taką. które wynikają z daty naszych urodzin. dzika róża. Urodzeni w Pannie zarówno mężczyzna. Mamy tu dwie duże gwiazdy. Zodiakalna Panna należy do trygonu Ziemi. a do nich należą: Waleriana. szczególnie gdy pracują w domu dziecka. natomiast w Egipcie przedstawiano Pannę jako Izydę z Horusem w ręku. Posiada skłonności do chorób systemu nerwowego. Poza tym posiada duże zdolności literackie i bardzo często zostaje pisarzem lub poetą. aby nie szukać tych chorób u siebie – są to tylko skłonności. którym patronuje Panna – szósty znak Zodiaku. hyzop lekarski. zaburzeń pracy żołądka. jelita grubego. 18 . natomiast Hebrajczycy nadawali nazwę Szybelet. jej patronem jest ruchliwy Merkury. Starożytni Grecy pod postacią Panny wyobrażali sobie boginię sprawiedliwości Astreę. jeśli ją założy. dzień kwiatu zgodnie z układem gwiazd mamy światło i kwiat. Gdy ukazywała się pierwsza gwiazda. Niektórzy uczeni ośmielają się twierdzić. które służą Pannie w odzyskaniu zdrowia. roztropność.Panna 23 sierpnia – 22 września Dni są krótsze. Dzieje się tak dlatego. że z tej nazwy wywodzi się późniejsza Sybilla. Pisząc o predyspozycjach do chorób zawsze proszę. perz. Do dobrych cech Panny należy odpowiedzialność za dom i rodzinę. to daje Pannie piękny dar wymowy w pracy pedagogicznej. w niektórych regionach kraju z kłosem w ręku. daje mądrość. estragon. Od niepamiętnych czasów aż do dziś gwiazdozbiór Panny interesuje astrologów. które świecą silnym blaskiem – Spica. czyli ośrodek mowy. że pod wpływem Merkurego znajdują się zwoje mózgu i systemu nerwowego. żony starego Piasta. Jak widać. leszczyna. Dla Panny pierwsza gwiazda w horoskopie zapowiadała mądrość i radość życia. Dziś już wiemy. a druga zwana Zwiastun Wina – Vindemiatrx. jej organizm bowiem źle reaguje na leki syntetyczne. szczodra Ziemia pozwala nam zebrać pierwsze plony. jak i kobieta posiadają dar nauczania innych. czarny bez. która wówczas symbolizowała Pannę. Kochają bardzo dzieci i w pracy z nimi osiągają sukcesy. a po ukazaniu się drugiej gwiazdy następowało winobranie. czyli Pannę z dzieciątkiem – Bogiem Światła. nasza Panna ma bardzo bogatą historię swojej postaci. natomiast druga – ciężkie przejścia i smutek. która może uczynić wiele dobra. Kłos inaczej Gwiazda Chleba. jednak lato mamy w pełni. zdolność rzeczywistej oceny sytuacji w pracy pedagogicznej. ale też i zła. zapalenia otrzewnej i wątroby. nasza również podąża do wspólnej zbiorowości. tobołki pospolite. jest dobrym przewodnikiem w duchowym rozwoju. który był zawsze uznawany za planetę zmienną.

19 . następnie– zrobić napar z l łyżeczki na l szklankę wody i pić na noc przez 21 dni. perz 10 g.wanilia. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 50 g – pobudza pracę jelit. lawenda i wiele innych. Zrobić mieszankę z ziół. co 3 dzień. Podaję zestawy ziół wzmacniających żołądek: – Zestaw I – ogórecznik 20 g. że niektóre zioła posiadają 2 lub 3 planety opiekuńcze. pokrzywa 20 g. Chciałabym wyjaśnić. tymianek 50 g. bazylia 10 g. – Zestaw II – 100 g korzenia podróżnika zalać czerwonym wytrawnym winem (1/2 l) i odstawić na 9 dni. Jelito grube – bardzo lekki napar z majeranku wprowadzać lewatywką do jelita grubego (1/2 l). że zioła powtarzają się w mieszankach. wiosną należy żuć surowe ziarno żyta i jęczmienia. Kurację uzupełnić sokiem ze świeżych winogron. dlatego zauważcie. Nastąpi oczyszczenie i odnowienie jelita grubego już po 3-4 wlewkach. estragon 20 g.

potem zaś powracała do matki. jest znakiem męskim. Historia pięknie przedstawia wierzenia pielęgnowane w starożytnej Grecji. ponieważ była dla człowieka wzorem sprawiedliwości. a kilka dni wcześniej – 21 września przeżywaliśmy jesienne zrównanie dnia z nocą. Umieszczona została w krzyżu kardynalnym – to daje silną wolę z ogromnym poczuciem sprawiedliwości i harmonii. Od tej chwili babie lato przypominać nam będzie o urokach minionego lata. jeszcze nie jesień pełna. W przyrodzie wszystko mieni się w kolorach tęczy.” Proszę zauważyć. Nasza Waga należy do trygonu Powietrza. Gdy Słońce wstępowało w znak Wagi bóg Hadesu. że Bóg tworząc świat ważył na Wadze wszystkie gwiazdy umieszczone na niebie z najjaśniejszą Wenus. gdzie przebywa w domu nocnym. Nie tylko Żydzi świętowali w Wadze – w starożytnym Egipcie na sądzie Ozyrysa kładziono na wagę serce zmarłego. a równocześnie. wylądował kosmiczny statek. W symbolice chrześcijańskiej przedstawiono w znaku Wagi Piotra apostoła sprawiedliwych. Została ona przysła20 . aby ją poślubić. trzymającego w ręku klucze do królestwa niebieskiego. rzeka na zawsze dzieliła świat żywych od świata umarłych. Sąd-Piotr-Waga inaczej sprawiedliwość nad wszystkim. drugą Panny i trzecią Barana i Skorpiona. opiekunką naszej Wagi przebywającą w jej domu dziennym.Waga 23 września – 22 października W dniu 23 września Słońce rozpoczyna swoją wędrówkę w znaku Wagi. Otóż powiadali Grecy. Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli do siebie. Potem Wagi złociste zawiesił po niebie. a z niego wysiadła piękna kobieta o imieniu Orejana. aby zważyć dobre i złe uczynki popełnione za życia. Z najstarszych przekazów Indian możemy dowiedzieć się. miała ona obowiązek spędzać określony czas w podziemiach Hadesu. król podziemi porywał Korę. Nasza Wenus pomaga również urodzonym w znaku Byka. a gdy minie 10 dni Żydzi będą obchodzić Dzień Sądny – uważają oni. Wielki poeta Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” tak opisał Wagę: „Dalej Niebieskiej Wagi dwie szale błyskają. W tym czasie u Żydów przypada Nowy Rok żydowski. wspomaga w pierwszej dekadzie Raka i Wodnika. że gwiazdozbiór Wagi przedstawia obraz Hadesu i rzekę Styks – przez tę rzekę łodzią przepływali zmarli do Krainy Cieni. Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie. że w Wadze Bóg osądza uczynki człowieka w życiu ziemskim. że na Ziemi życie rozpoczęło się dzięki długouchej Wenusjance. która znajdowała się po środku jeziora. symbolu równowagi od najdawniejszych czasów. W pradawnych czasach nad jeziorem Titicaca na wyspie Słońca. Nim w przepaściach powietrza posadził ich brzemię. córkę Demeter. ile piękna i powagi w słowach poety. ile słów o Wadze. cechuje ją aktywny stosunek do życia. Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają). ale już nie lato. wierzymy.

że to nie sprzyja zdrowiu i powoduje otyłość. aby Waga otaczała się pachnącymi kwiatami orchidei. może dlatego astrologowie zalecają. fiołek. malwa. może chorować na żołądek. przyjmuje ją i wygrywa. 20-21. która niestety ma predyspozycje do chorób przede wszystkim nerek i pęcherza. drugą szklankę naparu rano między godz. bez. że Waga pełna radości i życia nagle popada w głęboki smutek. przylaszczka. niezrozumiały dla otoczenia i trudny do wytłumaczenia. posiada równowagę psychiczną i jest wyrozumiała dla tych. Czysty typ Wagi posiada zdolności artystyczne. 6 a 9. Dyplomaci mają najczęściej Słońce w znaku Wagi. chociaż jest delikatna i subtelna. lilia. zioła należy zaparzyć wieczorem. Przyparta do muru Waga potrafi bronić swoich racji i racji innych. zawsze jednak stara się unikać walki. teraz chciałabym przestawić naszą Wagę w codzienności naszych czasów. lipa. a planetą Wenus. w późniejszym wieku na cukrzycę. Jedną szklankę naparu wypijamy wieczorem wyjątkowo o godz. kwiat śliwy. Bardzo lubi piwo i wino. Myślę. Dzieje się tak dlatego. przechowywać w szklanym naczyniu. winna latorośl. powinna jednak pamiętać. Była to Wenus i tak na ziemi powstało życie ludzkie. unika konfliktów. malina. Gdy zostanie zmuszona do walki. że są to tylko predyspozycje do chorób. może mieć problemy z limfą i gruczołami piersiowymi. jeśli są szanse na pokojowe rozstrzygnięcie wszelkich sporów. Waga jest pracowita. szczególnie urodzeni w sobotę muszą o tym pamiętać i pracować nad sobą. krwawnik. mogą pracować wszędzie tam. tarnina. lubi komfort życia. że całe życie spędza na zgłębianiu wiedzy i potrafi przekazać ją innym. rzepik. Proszę zobaczyć bogactwo ziół naszej Wagi. Zdarza się jednak. z którymi przebywa.na. – Zioła ogólnie wzmacniające: Werbena 20 g Bukwica 15 g Rzepik 50 g Melisa 50 g Lebiodka 20 g Fiołek leśny 25 g Macierzanka 100 g Zioła wymieszać. opiekunką zakochanych i poetów. zachwycamy się również my. Zawsze zastrzegam. gdzie jest poszukiwana równowaga i pracowitość. – Ból głowy (migrena): 21 . ślaz lekarski. Zioła niżej podane są bardzo delikatne i przywrócą naszej Wadze równowagę duszy i ciała. jest umuzykalniony. bukwica. werbena. Do ziół Wenus należą: melisa. Legenda przetrwała do naszych czasów. aby urodzić z tapirem dzieci i po spełnieniu misji wróciła na swoją planetę. 2 łyżeczki ziół zalać wrzątkiem (2 szklanki wody) i zostawić na 15 minut pod przykryciem. mają duże poczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności. werbeny i róży. Bardzo często miewa bóle głowy. groszek. Bardzo często bywa. Stosować przez 21 dni. że Słońce pod znakiem Wagi krzyżuje równik i przechodzi z północy na południe. Osoby urodzone w tym znaku są symbolem harmonii i ładu. Wówczas Słońce nie ma tak dużej siły działania. Opiekuńcza Wenus obdarowała Wagę ogromnym bukietem ziół o delikatnym działaniu. a będący obok ponury Saturn jest wywyższony i potrafi naszej Wadze zamienić radość w smutek. są bardzo cenionymi pracownikami. Ogółem nasza Wenus opiekuje się ponad 50 ziołami. że wystarczająco dużo opowiedziałam o Wadze z przeszłości. macierzanka. Nie należy jednak ulegać Saturnowi. dlatego Waga powinna dbać o komfort psychiczny na co dzień. olcha.

Kuracja sokiem działa wspomagające. Stosować przez 21 dni. 17. 22 . Podany zestaw ziół możemy zemleć na proszek i pić 2 razy dziennie l łyżeczkę ziół popijając przegotowaną ciepłą wodą w wyżej podanych godzinach – działanie będzie bardziej skuteczne. 11 a 13.l łyżeczkę werbeny zalać wrzątkiem (l szklanka) i zostawić pod przykryciem na 15 minut. drugą między 17 a 18. rano między godz. między godz. Jesienią i zimą możemy zastosować strączyny z fasoli „Jaś” z dodatkiem ziół: Strączyny fasoli 50 g Pączki brzozy 10 g Bukwica 40 g Zioła wymieszać i pić napar 2 razy dziennie l szklankę ziół rano między 5 a 6. pić ciepły napar z odrobiną miodu akacjowego. Należy zachować dietę zalecaną przez lekarza prowadzącego. 5 a 6. – Zmęczone nerki: Uzyskany sok z zielonej fasolki szparagowej pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki przez 15 dni. po południu między 16 a 18. lub 2 razy dziennie rano o godz. 11 i po południu o godz.

aby uchronić siostrę Apolla. Jest to czas obumierania i czas odradzania się szczodrej przyrody do ciągłego życia i owocowania. Takie twierdzenie jest krzywdzące – to nieprawda. wynikało to zapewne z pory roku – nadchodzącej jesieni. która wchłonęła krew zabitego Abla. że są to tylko skłonności do zachorowań. że jest w nim Paszcza Ziemi. Bardzo smutne są mity o naszym Skorpionie. syna Neptuna. Gdy nasz Skorpion pokona swoje wady. jak i kobiet). często przysparza mu kłopotów. że istnieją dwa typy Skorpiona. aby zwyciężać. będzie to choroba nagła z wysoką temperaturą (dotyczy to zarówno mężczyzn. Widzimy więc. jelit. że Skorpion jest bardzo czuły na krzywdę ludzką. ponieważ jest przebiegły. jak niegdyś Leonardo da Vinci. Nasz Skorpion nie lubi chorować.Skorpion 23 października – 21 listopada Lato minęło z pełną radości Wenus w znaku Wagi i mamy przed sobą jesień. a wraz nią Słońce wstąpiło w swej wędrówce 23 października w znak Skorpiona. zawsze stara się pomagać potrzebującym. nie ma pośrednich. aby osiągnąć sukces zrobi wszystko i usunie wszystkie przeszkody. najniższy i najwyższy. W wielu mitach Skorpion był przedstawiany jako znak niszczycielski. inteligentny i uparty. jest ogromnie ciekawski. w wielu mitach przekazano. Mars. bardzo wcześnie wyfruwa z domu. śliczną Artemidę przed zalotami Oriona. Astrologowie mówią. aby rozpocząć dorosłe życie. Niższy typ Skorpiona będzie bardzo trudnym dla otoczenia. a zatem nasz Skorpion ma skłonności do chorób infekcyjnych. przechodzących w sposób nagły. Według mitologu greckiej Skorpion śmiertelnie użądlił pięknego Oriona. Na nieboskłonie możemy zobaczyć Skorpiona wiecznie ścigającego śmiertelnie zranionego młodzieńca. będzie służył ludzkości. daje mu odwagę i porywczość w działaniu. zdrowy i mocny psychicznie. ponieważ lubi walkę ciągle szuka pola do swoich działań. Co grozi naszemu Skorpionowi w jego zdrowiu? Otóż ponury Mars i tajemniczy Pluton dają predyspozycje do chorób jelita grubego. Należy stwierdzić. gdyż w zasadzie nasz Skorpion jest silny. Pluton jest odpowiedzialny za przekaz cech genetycznych nowo narodzonym dzieciom przez dalekich przodków. Jest odpowiedzialny za podział komórek. Nie jest to szczodry opiekun Skorpiona. że pamięta krzywdy przez całe życie i potrafi o nich przypomnieć po 30 latach. zwanego inaczej Niedźwiadkiem. już od dziecka marzy o wielkim świecie i niezależności. na rozkaz Matki Ziemi. 23 . że wpływy groźnego Marsa nie zawsze są złowrogie. stanie się wielkim człowiekiem. może dlatego wśród znaków zodiaku właśnie Skorpion cieszy się niezbyt łaskawą opinią. Panowanie Niedźwiadka będzie trwało do 21 listopada i rozpocznie się głęboka jesień. nie lubi jednak. Wędrując w świat wierzy w swoje zdolności i siłę. Największą gwiazdą tej konstelacji jest legendarny Antares. prostaty i bezsenności. płynność i niestałość będzie go cechować w życiu. jeśli jednak zachoruje. gdy ktoś usiłuje go okłamać lub zlekceważyć. aby rozliczyć przeciwnika. odpowiada za rozmnażanie i obumieranie. Nasz Skorpion zawsze jakoś sobie radzi. który jest w domu dziennym Skorpiona. że jest sercem Skorpiona. Ponieważ nasz Skorpion należy do trygonu Wody wraz z Rakiem i Rybą. pęcherza moczowego. Dzieje się tak dlatego. zdarza mu się to bardzo rzadko. o którym mówią uczeni.

wieczorem o 1R. Ogółem pod wpływem Marsa rośnie ponad 70 ziół. cebula. – Bezsenność: Wrzos 100 g Kwiat akacji 100 g Kwiat i owoc głogu 100 g Każde z tych ziół rozpoczynając od wrzosu pijemy kolejno przez 9 dni 2 razy dziennie po l filiżance rano o 9 i wieczorem o 20. gdyż zioła. aby zaczęła pracować prawidłowo. – Jelito grube (nieżyt): Korzeń dziewanny 50 g Kozieradka 10 g Macierzanka 15 g Jedną łyżkę ziół gotować w 1/21 wody przez 20 min. Następnie przez 9 dni pić napar z dziurawca 2 razy dziennie l szklankę naparu. rano między 6 a 7. szanta. pokrzywa. 9 a 11. modrzew. wywar przecedzić i robić lewatywkę na noc przez dłuższy czas. przesypać do szklanego naczynia i robić napar ziołowy 2 razy dziennie z l łyżeczki ziół na l szklankę wody. zioła zalać wrzątkiem. są to naturalne antybiotyki. Oczywiście dobrym dniem dla Skorpiona jest wtorek i kurację ziołową należy rozpocząć w tym dniu z ubywającym Księżycem.Gdyby jednak nasz Skorpion zachorował. 24 . dąb. gdyż niedomagania wątroby są często wieloletnie i trzeba czasu. lubczyk. Należą do nich: czosnek. cyprys. – Problemy z wątrobą: Dziurawiec 30 g Rumianek 20 g Kocanka piaskowa 15 g Rzepik 25 g Majeranek 15 g Zioła wymieszać i robić napar: l łyżka stołowa na I szklankę wody. oset. które nie powodują skutków ubocznych. które są pod opieką Marsa mają wyjątkowo silne działanie. chmiel. ponury Mars będzie dla niego łaskawy.. po południu między 15 a 16 przez 21 dni. Pić 2 razy dziennie l szklankę. pozostawić na 20 minut pod przykryciem. Zioła pijemy przez 21 dni. jałowiec. Rano pić napar między godz. po 9 dniach jeszcze raz powtórzyć kurację ziołową. Po 27 dniach robimy mieszankę z trzech ziół i pijemy jak wyżej przez 21 dni. a zatem można wybrać zgodnie z datą urodzenia najbardziej skuteczne zioła dla naszego Skorpiona. Kurację możemy powtórzyć po 9 dniach przerwy. – Zioła ogólnie uspokajające: Szyszki chmielu 25 g Kwiat dziewanny 10 g Rdest ptasi 15 g Melisa 25 g Kwiat wrzosu 25 g Składniki dokładnie wymieszać. sosna. bazylia.

jest spontaniczny. paproć. pędzi przez życie wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę. mistyki i okultyzmu. żywokostu i kozieradki. Jowisz obdarował go wspaniałymi ziołami. w starożytnym Egipcie dodano mu skrzydła. żywokost. niepoprawny optymista. cykoria. ponieważ jest tyle do zrobienia. Jeśli ktoś skrzywdzi Strzelca. jeśli jest to stopa. piżmo. Mam na uwadze takie stłuczenia. a u Hebrajczyków nasz Strzelec przedstawiony był jako zły książę Gog. uczciwy wobec ludzi. Wszystkie metody wiedzy tajemnej są bardzo skuteczne w leczeniu chorego Strzelca. że należało grzebać ludzi rażonych piorunem w miejscu. Z podanych ziół możemy 25 . Jeśli zostanie sędzią. mniszek lekarski. a my możemy go oglądać tylko latem. rzepik. że ze Słońcem w znaku Strzelca urodził się wielki uczony. a według starych ksiąg Jowisz był siłą wspomagającą białą magię. nie żywi urazy. flanelką. szałwia. wanilia. które nie wymagają interwencji chirurga. bukwicy. kobiety bardzo często są bezpłodne. bukwica. najjaśniejsza z Dróg Mlecznych przebiega właśnie przez konstelację Strzelca. Legenda głosi. to będzie najsprawiedliwszy wśród sędziów i może dlatego można spotkać Strzelca na wysokim i odpowiedzialnym stanowisku. który swoją pracę i życie poświęci dla dobra ludzkości. a władca znaku Jowisz wyrazi w jego postępowaniu religijność. Jedną łyżkę czubatą zmielonych ziół zalewamy wrzącą wodą 1/2 szklanki i po kilku minutach ciepłą papkę nakładamy na płótno i okładamy chore miejsce. Astrologia przedstawia nam Strzelca jako człowieka o dwóch typach osobowości: niższy (mściwy) i wyższy (inteligentny). Ponieważ Strzelec należy do IX domu horoskopu. pięciornik gęsi. moralność. Do Jowisza należą: len. U wielu narodów Strzelec był wyobrażany z koroną na głowie. jałowiec. lebiodki. gdy będzie przestrzegał wszystkich zasad kuracji. posiada skłonność do skaleczeń (należy uważać na dolne części kończyn i biodra). Człowiek Strzelec należy do trygonu Ognia. Wszystkie okłady i przymoczki należy robić na szarym lnianym płótnie. Okłady możemy robić pojedynczo z każdego zioła zawsze na noc. malina. Nasz ognisty Strzelec ma temperament cholerycznosangwistyczny o wybitnie męskiej naturze. Potrafi pracować w dwóch zawodach jednocześnie. gdzie zostali porażeni strzałą Jupitera. Gdy urodzi się o wschodzie słońca. kozieradka. które pomogą mu. W naszej kulturze Strzelec był patronem apostoła Mateusza pod postacią Centaura – człekokonia. Podaję kilka zestawów ziół na stłuczenia. będzie człowiekiem o wielkim i szlachetnym sercu. jest bowiem bardzo inteligentny i pracowity. uważa. lawenda. rzepiku. opiekunem jest wielki Jowisz zwany planetą wielkiego szczęścia. astronom i zielarz – Paracelsus. który jest domem religii. Będzie to człowiek. genialny jasnowidz Nostradamus oraz wielki lekarz. Człowiek Strzelec żyje bardzo długo i mało choruje. na które najbardziej jest narażony Strzelec. że nie ma czasu na gniew i walkę. wierzba biała. zaś nazwa planety pochodzi od imienia bóstwa rzymskiego panteonu – Pana nieba i piorunów. zawsze gdy zachoruje. okłady robić do skutku. Dodatkowo możemy owinąć. Okłady robimy z ziół lnu. lebiodka. znaczenie ma modlitwa uzdrawiająca. Chciałabym powiedzieć.Strzelec 22 listopada – 21 grudnia Nasz zodiakalny Strzelec należy do gwiazdozbioru nieba południowego. kocha ruch. groszek. altruizm i idealizm. W życiu kieruje się instynktem.

l łyżeczkę zalać szklanką wody i krótko gotować. Natomiast palony korzeń można parzyć i pić zamiast czarnej kawy (dobrze imituje jej smak). gorzknik wyciągowy. Polecam też ziołową mieszankę: 100 g korzenia podróżnika. Pić 2 razy dziennie szklankę ciepłego wywaru rano przed śniadaniem i wieczorem ok. potem powoli wypić otrzymany napój. przecedzić. działa kojąco przy nieżytach żołądka. kwas krzemowy i sól amonową. odstawić na l godz. jak i korzeń tej rośliny. Dziś jest to lek trochę zapomniany. Szerokie zastosowanie ma wywar ze świeżego lub suszonego korzenia: 100 g korzenia zalać 1/2 l wody i krótko gotować – oczyszcza drogi oddechowe z flegmy.in. posiekane liście dodane do innych surówek podnoszą ich walory smakowe i odżywcze. 18 przez 21 dni. Własności uzdrawiające mają zarówno liście. zwana podróżnikiem.robić wywar do kąpieli stóp. Pijemy przez 3 dni l łyżkę stołową co 2 godziny. przecedzić. 20 g korzenia i liści rdestu ptasiego.. Na 1 l wody należy dodać l szklankę ziół i gotować 15 minut. Do pomocnych Strzelcowi ziół należy także cykoria. 26 . bo ma duże właściwości lecznicze i od wieków stosowana była z powodzeniem w wielu schorzeniach. Zioła wymieszać. przez 6 tygodni. dodać przegotowaną wodę ok. 1 l i moczyć stopy przez 30 minut. Nalewkę pijemy rano przed śniadaniem (50 g) przez dłuższy czas. smaczna i zdrowa jest także jarzyna z gotowanego korzenia. Dolegliwości wątroby – garstkę młodych liści podróżnika zalać szklanką zimnej źródlanej wody. kwiaty. obrzmieniach wątroby i śledziony oraz chorobach nerek. Taki napój oczyszcza też znakomicie krew. Stosować przez 2 tygodnie. Schorzenia żołądka –1 00 g korzenia lub kwiatu cykorii zalać 1/2 l wódki lub czerwonego wytrawnego wina i odstawić w ciemne miejsce na 9 dni. Bóle wątroby powinny ustąpić. także poważne: potłuczony świeży korzeń podróżnika rozkładamy na lnianym płótnie i przykładamy na chore miejsce na 12 godzin. Stłuczenia. żywicę. 50 g macierzanki. Korzenie zawierają m. Wczesną wiosną z młodych liści cykorii możemy zrobić smaczną i zdrową sałatkę. godz. Zabiegi można robić 2 razy w tygodniu. a szkoda. niestrawności.

A to dlatego. Koziorożcem rządzi planeta Saturn. Koziorożec jako znak przypisany Ziemi w zasadzie jest silny. W późniejszym wieku Koziorożca trapią najczęściej choroby układu trawiennego. kapusta. hyzop lekarski 10 g. dąb. Niezmiernie pracowity Koziorożec bardzo troszczy się o byt materialny. pełnymi siły woli i przetrwania. władcze.Koziorożec 22 grudnia – 19 stycznia Nauka zalicza ten znak Zodiaku do znaków kardynalnych. szczodrze obdarzyła go ziołami. Jeśli jednak przyplącze mu się jakaś choroba. nikomu nie pozwoli wedrzeć się do swego wnętrza. a zwłaszcza magnezie i wapniu. szałwia. ryż.. tymianek 25 g. zwłaszcza zapalenia stawów kolanowych. Ale trzeba pamiętać. że są pracowite. Negatywny wpływ Saturna łagodzą inne planety. ambitny i kochający sławę. konopie. skromny. czarna jagoda. taktowny i oszczędny. kolendra. kolendra 50 g. dróg moczowych i reumatyzm. Jakie to zioła? – bez czarny. piwonia. Aby uzupełnić niedobór mikroelementów. arnika. Każdy ze znaków przypisywany jest do jednego z żywiołów. orlik. nadającą Koziorożcowi chłód i apatię. pigwa. Trzeba wiedzieć. cykorię. Koziorożec – Ziemi. ślaz leśny. Koziorożce. żywokost 10 g. bratek polny. którym dokucza układ trawienny. marchew. a to oznacza. chociaż nie umie okazywać swoich uczuć. że w astrologii nie ma złych znaków samych z siebie. ryby. że jest to znak zimowy – okres snu przed wiosennym przebudzeniem sil witalnych. aktywne i energiczne. cykoria. Polecam również mieszankę ziołową: kwiat pigwy 10 g. długo dochodzi do zdrowia. Jednak Saturn – planeta chłodu i melancholii. paprykę. topola. Lepiej jednak mu się nie narażać. ale dlatego. Znaki Ziemi charakteryzuje działanie. kapustę. mają ogromny talent organizatorski. pić szklankę 2 razy dziennie przez 7 dni). mocno związane z Ziemią – są jednocześnie realistami niestrudzonymi w dążeniu do celu. W ogóle Koziorożec to najbardziej tajemniczy znak Zodiaku i jeśli sam się nie odsłoni. zmysł praktyczny i solidność. powinien pamiętać także o mikroelementach. niegdyś uważano tę planetę za szkodliwą i powolną. układu krwionośnego. bo właśnie ich najczęściej brakuje wówczas jego organizmowi. pory. że Koziorożce osiągają wysoką pozycję nie dzięki podstępom. być wiernym i lojalnym przyjacielem. Jeśli ktoś urodzi się w Słońcu Koziorożca. z wiekiem wyrasta z tego i raczej rzadko choruje. są zdolne. Choć w zasadzie osoby urodzone pod tym znakiem są pesymistami i samotnikami. które wspomagają go w chorobach. cebulę. słabujące Koziorożce powinny jeść: drób. że osoby urodzone w tym czasie są dynamiczne. tymianek. W dzieciństwie jest podatny na przeziębienia. mogą pić herbatkę tymiankową (l łyżka ziół zalana 2 szklankami wrzątku – napar trzymać pod przykryciem 15 min. że czasami w jakąś sobotę – w dobrym dla niego dniu. bluszcz. żywokost lekarski. tasznik. Sporządzamy napar zalewając 1 łyżkę stołową ziół szklanką 27 . Astrologia ogólnie mówiąc uznaje wpływ Saturna za złowrogi. Potrafi jednak głęboko kochać. Koziorożce jako wrogowie są bardziej niebezpieczni niż powszechnie uważane za najbardziej podstępne Skorpiony. będzie praktyczny. Jeśli Koziorożcowi zdarzy się zachorować. mak i konopie. no chyba. zwłaszcza do nauk ścisłych i bardzo lubią się uczyć. zapomina niekiedy o domu i rodzinie realizując swoją karierę.

następnie skraplamy oliwą z oliwek i owijamy bolące miejsca. odstawić pod przykryciem na 20 min. Ponadto można kolendrę (100 g). zemleć na proszek i używać (codziennie) jako przyprawę do potraw. dodatkowo okręcając okład ciepłą flanelką. kapustę.. Napar sporządzać świeży rano i wieczorem.wrzątku. Dla przeziębionych dzieci Koziorożców bardzo dobra jest herbata z sokiem malinowym. Koziorożec. przestanie cierpieć. pić małymi łykami 2 razy dziennie szklankę przez 9 dni). Liście białej kapusty prasujemy lekko żelazkiem przez lniane płótno. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. lubczyk (50 g) i tymianek (100 g) zmieszać razem. Na przeziębienia pomaga owoc pigwy utarty z miodem. który będzie stosował takie okłady przez 2 tygodnie. aby zmiękły.. Dodatkowo można pić codziennie 1/2 szklaneczki mleczka z ziarna konopii. 28 . Trzeba dodawać go po łyżeczce do herbaty (czarnej chińskiej) i pić kilka razy dziennie. herbatką z ziela tasznika (łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku. Napar pijemy ciepły rano i wieczorem przed posiłkiem przez 2 tygodnie. Przy bólach reumatycznych polecam.. Urugi moczowe Koziorożce mogą leczyć np.

Wodnikiem rządzą dwie planety – Saturn i Uran. z pewnością nie odmówi jej Wam i w pozostałe dni tygodnia. Potrafi wprowadzić w czyn swoje. dziwnych niekiedy zachowań. Wodniki powinny uważać też na oczy i chronić swoje ciało. o dziwo. serdecznika. Gwiazdy i planety dla ratowania zdrowia przydały Wodnikowi wspaniałe zioła – miodunkę leśną. niezrozumiałych dla innych. Mikroelementy. zdarza się jednak. Saturn nie cieszy się wśród astrologów dobrą opinią. że są także ograniczone. tępego uporu. osoby urodzone w Wodniku są konkretne. Wodniki łatwo osiągają zaszczyty i sławę. są uduchowione i romantyczne. Z innych chorób zagrażają im choroby przewodu pokarmowego i układu krwionośnego. Osoby wybrane przez Wodnika na przyjaciół mogą być pewne jego niezawodnej lojalności. abstrakcyjne idee. choć jako osoba niezwykle uczynna i nastawiona filantropijnie. wawrzyn. nasturcję. Wodnik przypisany jest żywiołowi powietrza. niedomaganiami wątroby. 29 . Ale. a przy tym doskonałym organizatorem. ale akurat dla dzieci Wodnika planeta ta jest szczególnie łaskawa. prawoślaz i kwiat kasztanowca – doskonałe na wzmocnienie całego organizmu. Wodnik nie jest specjalnie chorowity. Dlatego też Wodniki mają skłonności do chorób na tle nerwowym – męczą je niekiedy stany lękowe. Dla Wodnika szczęśliwym dniem jest sobota – właśnie w ten dzień wszystko najlepiej mu się udaje i wtedy najlepiej zwrócić się do niego o pomoc. kozika lekarskiego. skłonnością do filantropu. Wodnik jest nie tylko teoretykiem. obdarza je łatwością w kontaktach z ludźmi. jęczmień. ale chętnie przebywają w samotności. to sód i fosfor. Jednak jego wybujała psychika jest bardzo delikatna. Te cechy i korzystny układ gwiazd zapewniają Wodnikowi ludzką przyjaźń oraz uznanie. Wodniki mają oryginalny. nieco dziwny charakter. których najczęściej brakuje Wodnikowi. jak i w dziedzinie metafizyki. przesadnej pedanterii. Jest błyskotliwym wynalazcą. ale i praktykiem. ten intelektualista nigdy nie czuje się samotny. ponieważ mają predyspozycje do poważnych zranień. umiejący i lubiący posługiwać się rozlicznymi talentami zarówno w naukach ścisłych. niezdecydowania czy przymusu. szałwię. W przeciwieństwie do materialistycznego Koziorożca jest na wskroś idealistyczny.Wodnik 20 stycznia – 18 luty Nauka zalicza ten znak do znaków stałych. zdecydowane i sumienne. intelekt i ambicja. Dzięki wpływowi Saturna Wodniki są powściągliwe i potrafią pohamować złe instynkty tam. Dlatego polecam wszystkim osobom urodzonym pod tym znakiem uzupełnienie diety o zboża – żyto. Osoby spod tego znaku cechuje także wpadanie z hura optymizmu w skrajny pesymizm. Natomiast nie znosi wszelkiej rutyny. Także Uran – niezbyt przyjazna planeta. mają także skłonności do żylaków. a nerwica potrafi objawiać się u nich np. Ujemne wpływy innych planet w horoskopie Wodnika przejawiają się jego skłonnością do kaprysów. aby oddawać się rozmyślaniom i kontemplacji. a znaki powietrza charakteryzuje wrażliwość. Są to ludzie wszechstronni. lipę. zdawałoby się. akurat Wodnika wyraźnie wyróżnia przydając ludziom urodzonym pod tym znakiem niezależną osobowość oraz ogromne talenty umysłowe. cechuje je duża intuicja. gdzie inni dążą na ślepo do zguby. wiernością w przyjaźni i dużą inwencją. majeranek.

którym dokucza jakaś choroba. 30 .ryż. Zwłaszcza Wodniki. Dodatkowo raz w tygodniu można brać kąpiele w kozieradce: 0. drogi Wodniku. powinny pamiętać o mikroelementach. możesz ratować się herbatką majerankową (łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. Pozostałe pół szklanki naparu należy wypić. Okład (ciepły) należy przykryć ceratką i przytrzymać bandażem (oczywiście okłady stosujemy na noc). aby naciągnęły).). Pół szklanki otrzymanego naparu wylewamy na lniane płótno i nakładamy je na chore miejsce. Jeśli męczą Cię. a w tej „kozieradkowej” kąpieli możemy wypoczywać do pół godziny. w 2 l wody..5 kg kozieradki gotujemy przez 15 min. dolegliwości układu pokarmowego. pić 2 razy dziennie – rano i wieczorem ciepły napar. Co drugi dzień w chore miejsca trzeba lekko wcierać maść z ziela prawoślazu (do kupienia w aptekach). wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą z kranu. pozostawić pod przykryciem na 15-20 min. proso oraz rodzynki i owoce morwy. W przypadku stanów lękowych polecam picie na noc naparu z mieszanki ziołowej (l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku): Kwiat lipy 100 g Kozłek lekarski 30 g Werbena (lub kwiat kasztanowca) 30 g Lebiodka 100 g Fiołek leśny 50 g Prawoślaz 100 g Kwiat maku 100 g Herbatkę z tej mieszanki trzeba pić przez 7-21 dni. Przy żylakach ulgę przynoszą okłady z kwiatu kasztanowca (l łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku i odstawiamy na 15-20 min.

geranium. szpinaku. Znerwicowanym Rybom zalecam uspokajającą mieszankę ziołową. że pierwsi chrześcijanie rozpoznawali się kreśląc symbol ryb. dyni. Zwłaszcza nie brakuje wśród Ryb osób uzdolnionych muzycznie. natchnienie i współczucie. są eklektyczne. łatwo poddają się emocjom. to choćby życzliwą radą. podbiał. Na ogół zanim wreszcie założą szczęśliwą rodzinę. Czułe serca Ryb łatwo wpadają w miłosne pułapki zwłaszcza. mają za to bardzo dobre i czułe serce. objawia się między innymi skłonnością do błyskawicznej zmiany nastrojów – Ryby bardzo łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu i na odwrót. za to często obdarzone artystyczną duszą. Jeśli dodamy do tego wielką intuicję przyrodzoną Rybom. migdałów i owoców – zwłaszcza gruszek i czereśni. Rybami rządzą dwie planety – Neptun i Jowisz – symbolizujące zagadkę. Osoby urodzone pod tym znakiem powinny pamiętać. Wybijającą się cechą osób urodzonych w tym znaku jest ich ogromna wrażliwość. Jako osoby delikatne mają skłonności do przeziębień. łatwo zrozumieć. Lubią też wszelkie wygody i są nieco leniwe. Oczywiście żywioł przypisany Rybom to woda. Ludzie spod znaku Wody są pełni współczucia dla innych. olcha czarna. jeśli już nie materialnie. Łatwo się przystosowują. często zapadają na nerwice. Wrażliwe Ryby są nieodporne na przeciwieństwa losu i stresy. zapewne dlatego są raczej niepraktyczne. poszukują harmonii. cynamon. bukwica. Zioła lecznicze. Za to kochają dzieci i są bardzo dobrymi rodzicami dla swego potomstwa. tatarak. kiedy na niebie panują Ryby. Ryby często są łączone z wielką tajemnicą i mistycyzmem. Bardzo przejmują się losem swoich bliźnich. koper włoski. zwłaszcza narkotyków. Lubią też towarzystwo innych osób i są naprawdę cennymi przyjaciółmi. chrzanu. mają także niezwykle rozwiniętą intuicję. która temu znakowi Zodiaku daje przynależność do trygonu Wody.Ryby 19 luty – 20 marzec Nauka zalicza Ryby do znaków wodnych niestałych. fasoli. że ich organizmowi często brakuje mikroelementów takich jak jod i siarka. anyż. warto pamiętać. Osoby urodzone w okresie. Niedobór ten łatwo uzupełnić wzbogacając jadłospis o większą ilość sałaty. rezeda. dlatego przed tymi niebezpieczeństwami należy chronić Ryby już od dziecka. można też pojadać suszone owoce. które gwiazdy i planety przydały Rybom to: mięta. dlaczego wśród osób urodzonych między 19 lutego a 20 marca jest tak wielu spirytystów i ludzi głęboko religijnych mających skłonności do filozoficzno-religijnych rozważań. że zakochana Ryba ślepnie i głuchnie. Ryby mają także wrodzony talent do języków obcych. Największa ich wada to skłonność do hazardu i nałogów. traci swą przyrodzoną intuicję i często przez to cierpi. trapią je też stany lękowe. osoby z pod znaku Ryb przeżywają kilka niepowodzeń miłosnych. ponadto predyspozycje do chorób nerek i żołądka. Zmienność i niestałość. która na pewno je wyciszy i pomoże odzyskać utraconą równowagę duchową: Melisa 100 g Heliotrop 30 g Bukwica 100 g Rezeda 20 g Lawenda 20 g 31 . starają się im pomagać. chorób płuc i odmrożeń stóp.

nawet profilaktycznie. zwłaszcza w marcu Ryby łatwo się przeziębiają. Uwaga! Ponieważ szczęśliwym dniem dla Ryb jest czwartek. pijemy 2 razy dziennie. Jeśli mimo to przyplącze się jakieś przeziębienie. Po przecedzeniu otrzymujemy maść. którą smarujemy codziennie stopy na noc. zwłaszcza wystrzegać się przemoczenia stóp. dobrze jest 2 razy w tygodniu moczyć stopy w wywarze z obierek ziemniaczanych (obierki z l kg ziemniaków gotujemy przez 15-20 min. nie tylko w przypadku przeziębienia. przetapiamy na parze. zalecam Rybom napar lipowy (łyżeczka kwiatu lipy zalana szklanką wrzątku) lub napój cynamonowy (łyżeczka czarnej herbaty 1 spora szczypta cynamonu zalana szklanką wrzątku. Polecam zwłaszcza napój cynamonowy. dodatkowo można zjadać w południe l gorzki migdał (przez 21 dni). Jesienią i wiosną. l szklankę pomiędzy 6 a 9 rano i o 20 wieczorem. Dlatego Ryby muszą w tym okresie bardzo na siebie uważać. 32 . A oto sposób kurowania odmrożonych stóp: 100 g gęsiego tłuszczu mieszamy z 20 g ziela bukwicy i przez 15-20 min. nie musimy odkładać rozpoczęcia kuracji aż do czwartku. gdyż daje on wewnętrzne ciepło. Trzeba pić takie napary 2 razy dziennie – rano i wieczorem. gdy nam coś dolega. w 2 litrach wody). osłodzona łyżeczką miodu). Aby była skuteczniejsza. ale oczywiście.Zioła mieszamy dokładnie. dobrze zaczynać leczenie właśnie w tym dniu. napar pijemy przez 2 tygodnie rano i wieczorem. Po tej kąpieli także smarujemy stopy maścią z gęsiego tłuszczu. Łyżeczkę mięty wymieszanej z pieprzem lub pokruszonymi liśćmi wawrzynu zalewamy 2 szklankami wrzątku. następnie łyżkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. Rybom z dolegliwościami żołądkowymi (nieżyt) zalecam napar ze 100 g mięty i 5 g białego pieprzu lub 5 g liści wawrzynu. przy skłonnościach do chorób płuc nawet zwykły katar i kaszel mogą mieć przykre następstwa. Kuracja może trwać nawet 6 tygodni.

Poza porami roku rozróżniamy jeszcze roczne i dobowe rytmy krążenia energii. Aby obraz był bardziej czytelny. LATO – element ognia (czerwień). PÓŹNE LATO – element ziemi (żółty). żołądek ma największy zasób energii pomiędzy godziną 7 a 9 rano. jesień i zima. zawiaduje żołądkiem i śledzioną W tym okresie staramy się zapewnić naszemu organizmowi odpoczynek. WIOSNA – element drzewa (zieleń). wyjeżdżając na urlop. który posiadł rozwiniętą wiedzę medyczną już pięć tysięcy lat temu – uważają. Wynika z niego. według chińskiego zegara. z jednego organu do drugiego. pragniemy kontaktu z przyrodą. zaś poszczególne organy mają dwugodzinne okresy aktywności i uspokojenia. ale nie bardzo wiedząc czemu. uwzględniający rytm życia na Ziemi w cyklu dobowym i rocznym. ażeby zastosować go w naszym codziennym życiu. aby pozwolić na spokojny przepływ energii ziemi. Podświadomie. bo serce to ważny organ poruszający czerwoną krew – Życie. opada zaś od 12 aż do 24. W cyklu dobowym przepływ energii odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. aby wątroba mogła być wyciszona i zdrowa. Statystyki potwierdzają tę zależność zwiększoną liczbą zawałów i zgonów. Wszystko wokół nas tonie w soczystej zieleni. Kobiety uskarżające się na bóle miesiączkowe mają zakłócenia energii wątroby. wysokokaloryczne śniadanie. 24 w nocy i trwa aż do 12 w południe. lato. Lato jest najlepszym okresem na leczenie schorzeń serca oraz na zregenerowanie sił przed przyjściem jesieni. ale nie wiedzą o tym. My. 23 a l. która jest nośnikiem zdrowia i spokoju. Nasz wykres przedstawia koło podzielone na dwanaście części odpowiadających dziesięciu organom i dwóm funkcjom. że człowiek jako immanentna część kosmosu podlega jego wpływom. zegar energetyczny. zegar podzielono na sfery: dzienną i nocną. że zgodnie z chińską medycyną nie trzeba jadać wieprzowiny przynajmniej 7 dni przed miesiączką. człowiek chory na serce jest najbardziej zagrożony między godziną 11 a 13 oraz w nocy między godz. zawiaduje wątrobą i pęcherzem żółciowym Jest to okres przebudzenia po długiej zimie. Chińczycy polecają wówczas odpowiednią 33 . Dlatego też właśnie w tym czasie powinniśmy zjadać obfite. Każdy organizm posiada własną aktywność. Z kolei. Aby określić przepływ energii krążącej w organizmie człowieka. Niedomagania serca przypadają bowiem na czas przejścia energii aktywnej w pasywną – i na odwrót. powinniśmy poznać rytm zegara energetycznego. późne lato. ludzie Zachodu. Energia życia zaczyna podnosić się od godz. zawiaduje sercem i jelitem cienkim Letni ogień wzmacnia i rozgrzewa nasz organizm w całości.Zegar energetyczny zdrowia Chińczycy – naród. Chińczycy opracowali tzw. że np. Chciałabym teraz w skrócie przedstawić obraz chińskiego zegara energetycznego w rytmie pór roku: wiosna.

17-19.dietę i zioła przepisane zgodnie z pięcioma elementami. Chorzy na nerki powinni zażywać przepisane zioła w godz. zawiaduje nerkami i pęcherzem moczowym Okres wydalania i oczyszczania. Jeśli w tym okresie wychłodzimy nerki. JESIEŃ – element metalu (biel). to czeka nas trudne wejście w ostatni etap zegara energetycznego – w zimę. zasób energii pozwoli nam przetrwać jesień i zimę w zdrowiu. Wzmianki o zegarze energetycznym można spotkać we wszystkich starożytnych cywilizacjach. Chińczycy wyróżniają jeszcze cykle w życiu człowieka: u kobiet – siedmioletnie. Chińczycy twierdzą. Można by rzec. to jesienią nie będziemy chorować na zapalenie oskrzeli i anginy. Jeśli nie mieliśmy czasu dla naszego organizmu. należące do elementu wody. odtruwa organizm i dodaje energii. Tradycyjna medycyna chińska stara się zapobiec chorobie – znając prawo pięciu elementów. który reguluje czynność nerek i nadnerczy. iż potrafią dzięki temu nie dopuścić do rozwoju choroby zagrażającej zdrowiu człowieka. Tak zamyka się roczny cykl pięciu elementów. Znając zegar energetyczny. z bardzo dobrym skutkiem. 34 . że prawo to jest oparte na niezmiennych prawach kosmosu. a u mężczyzn – ośmioletnie. zimą najsilniejszym naszym organem są nerki. ZIMA – element wody (błękit). Nie jest to nic nowego. że serce ma ogromną energię w ciągu 72 dni lata. Na żołądek podajemy zioła między godz. zawiaduje płucami i okrężnicą Jeśli dbamy o swoje zdrowie wiosną i latem. Wypoczynek pozwala na wyciszenie naszej psychiki. aby nasz organizm mógł je wykorzystać z dobrym skutkiem. Obecnie w zachodnich klinikach są stosowane metody pięciu elementów w leczeniu wielu schorzeń. czekają nas kłopoty wczesną wiosną. 7 a 9 rano. możemy przepisane zioła stosować zgodnie z rytmem „pięciu przemian” tak. Chińczycy uważają. co służy właściwej pracy układu trawiennego. Zachodzą wówczas w człowieku ogromne zmiany energetyczne i trzeba zawsze zwracać na nie uwagę.

łącznie z przemianą żelaza. Cu. zmęczenie. nowotworach. gryka. zapaleniu płuc. (W): mleko. (K) – koncentruje się w organach. rozdwajanie paznokci. kakao. zapaleniu dróg żółciowych. (S): Fe. Se. (N): bóle głowy. (A): Mo. Ni. (K): czerwone ciałka krwi. Kobalt – (Z): 2-5. J. ( ): zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach. (R): metabolizm tkanki nerwowej. zaparcia. mała aktywność fizyczna. chorobie nadciśnieniowej. zespole złego wchłaniania. szpinak. wątroba. brak płodności. chorobie nerek (zespół nerczycowy). (N) – niedobór powoduje. szpik kostny. (W) – występuje w. owies. B. Ca (ułatwia wchłanianie wit. pieczenie języka. Cr. A. Li. miód. (A): Zn. (A) – antagonizm. długotrwałe krwawienie wewnętrzne. zarobaczeniu. wzdęcia. Mn. Cynk – (Z): 10-60. (R) – rola w organizmie. pszenica. reakcjach alergicznych. cukrzycy regulacyjnej. (S): Mn. (R): aktywuje wit. Mn. neurastenia. kukurydza. jarmuż. niedoczynności tarczycy. irytacja. C). Zn. Fe. wątroba. insuli35 . mdłości. wit. B12. zapaleniu trzustki. osłabienie. zajady. margaryna. mięso. szpinak. udarze mózgu. zimnicy. Co. (R): aktywuje wit. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi. o tyle o mikroelementach i fatalnym dla naszego samopoczucia ich braku w naszym organizmie wiemy na ogół mniej. Skróty użyte w opracowaniu: (Z) – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę. Ni. astmie oskrzelowej. zapaleniu nerek. Mg. C. nowotworach z przerzutami do wątroby. (S): Co. niewydolności krążenia. chorobie reumatycznej. (S) – synergizm. Tymczasem niedobór mikroelementów (czyli pierwiastków chemicznych występujących w organizmie ludzkim w ilościach śladowych. żółtaczce. herbata. mięso. ( ) – nadmiar powoduje. jaja. ziarnicy. mleko. chorobach psychicznych (schizofrenia. w procesie tworzenia krwinek czerwonych. zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci). śledziona. Mn. (S): Li. ziele krwawnika. orzechy. histeria). (A): Cu. (N): stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). gryka. (N): niedokrwistość. zawałach mięśnia sercowego. Fe. zaburzenia psychiczne. pokrzywa. wit. nerki wołowe. anemii. Cr. marskości wątroby. (A): Cr. natka pietruszki. ale niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania) wywołuje bardzo poważne schorzenia. zaburzenia gastryczne. nadczynności tarczycy. wątroba. B. zaparcia. Sr. łysienie. (W): krew wołowa. niedokrwistość. zaburzenia wzroku. otręby.Zioła i mikroelementy Rola mikroelementów w organizmie człowieka O ile o znaczeniu witamin dla naszego zdrowia mówi się już od dawna. (W): wątroba. łącznej i kostnej. B. Żelazo – (Z): 10-15. Obrazuje to poniższe zestawienie. Co. sałata. owrzodzeniu żołądka. orzechy włoskie. Miedź – (Z): 2.

otręby i kiełki pszenne. fasola. kłącze pięciornika. owrzodzeniu skóry. stany maniakalno-depresyjne. Selen – (Z): 0. braku płodności. skórcze. naparstnica czerwona. niedokrwistości. liście brzozy. (S): wit. raku oskrzeli. groch. (A): Cu. choroby nowotworowe. piołun. stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych. fasola. miażdżyca. (N): zaburzenia funkcji mózgu. marskości wątroby. (K): mózg. ziarnicy. drożdże. (K): kości. potrzebny do pracy gruczołu krokowego. (A): S. nerki. (N): zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego). (R): aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę. kakao. zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny. soja. owrzodzeniu żołądka. zrzeszotowienie kości.1. kukurydza. ranne zmęczenie. (W): wody mineralne ze Swoszowic i Buska. sprzyja arteriosklerozie. As. zawroty głowy. ryby. Pb. Co. grzyby. (R): niektóre systemy enzymatyczne. czarny pieprz. arytmia serca. wątroba. marchew. szpinak. choroby tarczycy. próchnica zębów. winogrona. (W): żurawina. Lit – (Z): 2. (N): anomalie rozwoju mózgu. choroby serca. Mn. fasola. (W): drożdże. ryby. nagietek. paznokcie. pocenie nocne. orzechy. kukurydza. (W): ryby morskie. Molibden – (Z): 0. Fe. nekroza tkanki wątroby i trzustki. mięso. żółtka. C. białaczce. (R): wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory). kiełki pszenicy. chleb razowy. (A): Mn. P. płatki owsiane. miażdżyca. (N): biegunki. miażdżyca. migotanie przed oczami. transmisja nerwowa. skleroza. orzeszki bukowe. pobudliwość nerwowo-ruchowa. Ca. (S): Ca. J. (R): aktywuje insulinę. wypadanie włosów. Mg. zaburzenia psychiczne. (W): ostrygi. wit. Cu. łamanie paznokci. większość owoców. (S): Mn. Na. wzrost poziomu cukru we krwi. Mo. katarakcie. a zwiększa ilość wapnia we krwi. niewydolność mięśni. chroni przed zatruciem rtęcią. mąka razowa. naparstnica wełnista. 36 . drganie powiek (lewa). nowotworach. nasiona dyni i słonecznika. utrudnia przyswajanie węglowodanów. cebula. biegunki. orzech włoski. Potas – (Z): 2800. kakao. nasiona lnu. cukrzyca. dziurawiec. wątroba. trzustka. (A): K. zaburzenia w przemianie glukozy. wątroba. przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów. orzechy. zatrzymanie wzrostu.06. Chrom – (Z): 0. białaczka. pomidory. kasza gryczana. Magnez – (Z): 301-600. łuszczycy. zaburzenia czynności gruczołów płciowych. udział w wytwarzaniu ATP. wrażliwość na zmiany pogody. ( ): utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza. C. Co. Ni. Zn. (S): Cu. E. (W): mleko. ( ): nadmiar wypiera miedź. B. świetlik łąkowy. P. niewydolność nerek. włosy. Ni.5. F. niedorozwoju cielesnym i kostnym. miażdżycy naczyń obwodowych. Hg. (A): Na. biegunce. grzyby. owoc dzikiej róży. żółtka jaj. gojenia ran i oparzeń. kamica nerkowa. Zn. gruczoły mleczne. brak zainteresowań seksualnych. przeroście prostaty. razem z cynkiem przed zaćmą. sól kamienna. zapaleniu skóry. Li. (A): Cu-Mo-S. Rb. Zn. nerwowość. B6.05 – 0. czosnek. (N): paraliż. czosnek. skaza moczanowa. anemii. razem z wit. groch. Mangan – (Z): 5. Bl. Cukier wypłukuje selen z organizmu. krwawnik. groch. ( ): zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia. schizofrenii. herbata. próchnica zębów. nadciśnienie. (W): woda mineralna „Zuber”. wątroba cielęca. (R): równowaga kwasowo-zasadowa. reumatyzmie. (K): wszystkie organy. Zn. (N): nieznany. nostrzyk żółty. (K): mięśnie. borówka czernica. nadciśnienie. co powoduje niedokrwistość. (S): Mn. epilepsji. F (w pewnych stężeniach synergizm). przysadka mózgowa. reakcje alergiczne.1 – 0. wit. oksydazę). krew. wady zębów. Fe. czarna porzeczka. obniża ciśnienie tętnicze krwi. nerki. dolegliwościach serca. (N): stwierdza się przy kurzej ślepocie. (W): mak. B6 chroni przed arteriosklerozą. E. skłonność do zakrzepów. bieluń kędzierzawy. dna (podagra-zapalenie stawu). wit. trądziku. (N): zaćma. spadek płodności.nę i 25 enzymów.

Ti. atonia systemu limfatycznego. nagietek. rzeżucha. pokrzywa. AI oraz obniżenie: Fe i Mn. jeżyna. Li. czosnek. Fosfor – (Z): 900. nie powodują skutków ubocznych i możemy je stosować niezależnie od wieku chorego. złe zrastanie złamań kości. tobołki pospolite. storczyk. (W): ryby morskie. otyłości. owies. Jod – (Z): 0. pokrzywa. przyzębica. kolanchola. Siarka – cebula. bez czarny. mleko. procesy mineralizacji. Wapń – lukrecja. krwawnik. skrzyp. 37 . Ni. tobołki pospolite. pokrzywa zwyczajna. zboża. czarna jagoda. (N): wypadanie włosów. wierzba biała. ogórecznik. karolek. kozłek. lVln. (R): zwiększa przyswajalność wapnia. hamuje syntezę cholesterolu działając przeciwmiażdżycowo. RWA i DNA.5. mięso. kolanchola.. AI. Zn. koper włoski. dziewanna. Sm. jodowana sól kamienna. podbiał. Mg. zapobiega próchnicy zębów. cykoria. ser. melisa. ogólne osłabienie. że zioła są dla człowieka naturalnymi lekami. podbiał. Au. wilżyna ciernista. poziewnik. rumianek. wilżyna ciernista. Br. srebrnik. herbata. jemioła. Magnez – aloes. Mg. owrzodzenia dziąseł. podbiał. poziewnik. mniszek. wilżyna ciernista. mniszek. szpinak.15. tarnina błotna. gryka. Ag. mech islandzki. przytulia. odleżyny. Złoto i Platyna – (R): wspomagają system obronny organizmu. ziarno. (R): przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii. grzybice. (W): ryby morskie. szanta. dynia. BAR I CEZ – (R): przeciw miażdżycy. bylica pospolita. (R): budulec kości i zębów. nagietek. borówka brusznica. centuria. porzeczka cz. Fluor – (Z): 2. różne stany zapalne. zęby. rumianek. (N): demineralizacja kości. wyczerpanie nerwowe. otręby. storczyk. ogórecznik. marchew. poziewnik. dziewanna. Sr. (W): skrzyp polny. tobołki pospolite. kolanchola. Cr. mięso. wierzba. w formowaniu i przy regeneracji tkanki kostnej. centuria. wilżyna ciernista. pokrzywa. mniszek. pokrzywa. Potas – lukrecja. mącznica. mleko. Cu. świetlik łąkowy. marchew. lnica pospolita. (N): osłabiona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. podbiał. otyłość. niedoczynność tarczycy. Cynk – aloes. dymnica lekarska. kruchość paznokci. trądzik. skłonność do krwotoków. Rb. żywokost. Cd. mech islandzki. turzyca pospolita. rdest. rdest. Potrzebne dla tarczycy i grasicy: J. (N): spowolnienie reakcji psychicznych. Co. storczyk. bez czarny. łupież. wpływ na serce. mniszek.Krzem – (Z): 0. że zioła są także bardzo dobrym źródłem witamin i mikroelementów. kości. poziewnik. cały organizm. (K): grasica. Żelazo – aloes. Ce. (R): wpływ na wzrost. rdest ptasi. ślaz lekarski. włosy. Mikroelementy w ziołach Wielokrotnie pisano. dymnica lekarska. utrata potasu z organizmu. woda pitna. dziewanna. piołun. mniszek. mak. Występowanie mikroelementów w ziołach pokazują poniższe dane. płucznik. tarnina błotna. Wanad – (R): stymuluje utlenianie fosfolipidów. przytulia. Se. W chorobie SM występuje podwyższenie w osoczu krwi: Cu. karolek polny. lnica pospolita. Nie wszyscy jednak wiedzą. łamliwość paznokci. rzeżucha. dziewanna. stulisz lekarski. ślaz dziki. babka lancetowata. (W). Potrzebne w SM: Ca. Srebro – (N): osłabienie pamięci. schorzenia skóry. koper włoski. babka lancetowata. paznokcie. kopytnik. Pb. Ca. chmiel. płatki owsiane.

Niedobór mikroelementów w organizmie i co dalej Oczywiście nie należy leczyć się samemu i zgadywać. pomornik. możemy spróbować kuracji ziołowej. bławatek. – III. łysienie. poziewnik. Dopiero po takim badaniu. Fosfor – mech islandzki. tarnina. – II. wierzba biała. możemy także uzupełnić dietę o potrawy bogate w te mikroelementy. pokrzywa 50 g. mniszek lekarski 20 g. kwiatu głogu 20 g. bóle głowy. otręby i szpinak. rdest. Duże ilości żelaza zawierają: krew wołowa. orzechy włoskie. kwiat tarniny 20 g. zaparcia. szpinak. mięso wołowe. arytmia serca. poziewnik 10 g. obojętność 38 . Jakich mikroelementów jest za mało w naszym organizmie. żywokost. ogórecznik. zawroty głowy. Świetlik łąkowy 50 g. gryka. agar-agar. krwawnik. Poziewnik 50 g. Jak w każdej kuracji ziołowej. margaryna. mniszek. perz.in. Jod – mech islandzki.: zaburzenia funkcji mózgu. niewydolność nerek. żywokost. jarmuż. Krzem – aloes. możemy określić poprzez specjalne badanie krwi. zajady. nerwowość. Niedobór miedzi może powodować chorobę Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru miedzi: – I.in. tak i w przypadku uzupełniania brakujących nam mikroelementów. Mangan – borówka czernica. Oprócz zażywania ich. nowotwory. rozdwajanie się paznokci. Niedobór magnezu jest szczególnie dotkliwy dla naszego organizmu. pięciornik. rdest. marchew. turzyca p. ziele krwawnika.. Przypominam. poziomka. Duże ilości miedzi zawierają: mleko. Zestawy ziołowe na uzupełnienie braku żelaza: – I. musimy wykazać cierpliwość i systematyczność. liść czarnej porzeczki 20 g. rzepik. dziewanna 20 g. owies. natka pietruszki. a schorzenia wywołane jego brakiem liczne i ciężkie. wzdęcia. fasola. jakiegoż to pierwiastka może nam brakować. kolanchola. owoc róży. kwiat nagietka 40 g. kwiat gryki 50 g. wilżyna ciernista 50 g. tobołki pospolite. Zwłaszcza jeśli przez całe lata nie dbaliśmy o nasz organizm. wątroba i wołowina. skoro np. poziewnik. mdłości. skrzyp. wrzos. jaja. które wykaże. Rumianek 20 g. Pokrzywa 100 g. czerwona porzeczka. próchnica zębów. liść czerwonej porzeczki 20 g. krwawnik. jemioła. że zioła działają skutecznie. białaczka. Niedobór żelaza może powodować m. Sód – mącznica. nasiona marchwi 20 g. Krwawnik 50 g. bieluń. których najczęściej nam brakuje. – II. tarnina błotna. poziomka. miód. Podam Państwu przepisy na mieszanki z ziół zawierających pierwiastki. nie możemy oczekiwać natychmiastowego cudu. krwawienia wewnętrzne. często boli nas głowa. anemię. m. Lit – tymianek. świetlik łąkowy. ale powoli. Bor – porzeczka cz. pokrzywa. aloes. złą pamięć (zwłaszcza u uczących się dzieci). owrzodzenie żołądka. niedoczynność tarczycy. a potem przyjmować zioła na chybił trafił. sałata. miodunka. choroby nerek (zespół nerczycowy).. owies. miażdżyca. koper włoski. morszczyn p. pokrzywa 50 g. czarna porzeczka. która pozwoli owe braki uzupełnić.Miedź – aloes. orzechy. naparstnica. nagietek. korzeń storczyka 30 g. zaburzenia czynności mózgu. wątroba. czego rzeczywiście nam brakuje.

krwawnik 10 g. 39 . Każdy z tych zestawów należy pić przez 21 dni. Wszystkie mieszanki podane wyżej pijemy pod postacią naparu (łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku) i pijemy 2 razy dziennie po jednej szklance – rano pomiędzy 6 a 9. pocenie nocne. owoc róży 21 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru magnezu: – I Mniszek lekarski 50 g. kukurydza. płatki owsiane. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru litu: – I. u dorosłych – do poważnych zaburzeń psychicznych (stany maniakalno-depresyjne) oraz sprzyja powstawaniu nadciśnienia. Lit występuje m. możemy zrobić kilka zestawów ziołowych i w ciągu dnia pić naprzemiennie. liść porzeczki czarnej 30 g. orzechy. chlebie razowym i owocach dzikiej róży. zatrzymanie wzrostu. pięciornik gęsi 10 g. pokrzywa 50 g. nasiona lnu. po południu pomiędzy 16 a 18. – II Tymianek 50 g. ranne zmęczenie. nadwrażliwość na zmiany pogody itp. potem zrobić 9 dni przerwy i znów pić przez 3 tygodnie (cykl możemy powtórzyć 3-krotnie). Niedobór litu u dzieci może doprowadzić do anomalii w rozwoju mózgu. kwiat gryki 20 g. fasola. Tymianek 100 g. sklerozy. chorób serca. – II Kwiat centurii 20 g. orzechy bukowe. a także dny (reumatycznego zapalenia stawów). Jeśli naszemu organizmowi brakuje więcej niż jednego mikroelementu. świetlik łąkowy 30 g. liść borówki 20 g. chorób tarczycy. soja. mniszek lekarski 30 g. kasza gryczana. kwiat jarzębiny 40 g. owoc tarniny 30 g.seksualna. Duże ilości magnezu zawierają: mak. kakao. korzeń centurii 50 g.in. w wodzie mineralnej Zubera. groch.

Wszystkie mają działanie napotne i przeciwkaszlowe. Oczywiście człowieka silnego. Po około 15 minutach napar jest gotowy. ale czy współczesnego Polaka stać na luksus wyspania się. majeranku? A tymczasem jest to nie tylko smakowita przyprawa. abyście Państwo mogli wybrać napar najbardziej Wam smakujący.. jesień i zima powinny minąć nam bez gryp i katarów. daje przyjemne uczucie ciepła. jak napar z majeranku.. długich spacerów na świeżym powietrzu. kaszlących i chrypiących polecam mieszanki ziołowe. Regularnie pite pozwalają pozbyć się nawet najbardziej uporczywego przeziębienia. Dla osób już zakatarzonych. 20 g 40 . Herbatkę z majeranku powinni pić wszyscy łatwo przeziębiający się w okresie od listopada do kwietnia codziennie. Rozgrzewający napar z majeranku sporządzamy wsypując stołową łyżkę ziela na 2 szklanki wrzątku. Jeśli codziennie wypijemy szklankę herbatki majerankowej lub kolendrowej. Wystarczy zajrzeć do. Podobnie działanie ma herbatka z innej popularnej przyprawy – kolendry. właściwego. Nie polecam natomiast w okresie jesienno-zimowym herbatki z mięty oraz z rumianku. Któraż gospodyni nie używa np. dbającego o swoje zdrowie. a dodatkowo zjemy 2-3 korzenie pietruszki. ponieważ działa wychładzająco. Jeśli ktoś nie lubi zapachu kolendry może dodać odrobinę tymianku lub kminku. Zestaw I Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 15 g Kwiat róży 10 g Zestaw II Kwiat lipy 20 g Owoc róży 10 g Rozmaryn 15 g Kwiat bzu 10 g Kwiat stokrotki 15 g Zestaw III Majeranek 25 g Skrzyp 25 g Liść orzecha włos. Napar z tego zioła rozgrzewa krew. regularnego odżywiania się czy unikania stresów? Jednak nawet w naszych zwariowanych warunkach i przy chronicznym braku czasu możemy wzmocnić swój organizm. Znajdziemy tam wspaniałe. gdy gotująca się woda uniesie majeranek do góry odstawiamy naczynie z ognia i przykrywamy. słoty i mrozy nie zmogą. ale także środek uodporniający na przeziębienia. a także przynosi ulgę w bólach reumatycznych. Przyrządzamy ją tak samo. bo naturalne lekarstwa. Podaję kilka różnych zestawów ziół. kuchni. które pomogą im wyzdrowieć.Zioła i przeziębienia Proponuję Państwu kilka prostych przepisów na mieszanki ziołowe zalecane w okresie jesiennych słot i zimowych mrozów.

Na zakończenie oryginalny przepis z roku 1864 na chrypkę i ból gardła – szczególnie polecam nałogowym palaczom: Liść ślazu 20 g Kwiat malwy 20 g Rumianek 21 g Kwiat bzu 10 g Kwiat dziewanny 10 g Kwiat płucnicy 10 g Skórka pomarańczowa 10 g 2 łyżki stołowe tej mieszanki należy zalać wrzątkiem (1/2 l) i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. Zwłaszcza. Pijemy ciepły. Regularne picie przez 3 – 7 dni gwarantuje wyleczenie. między 7 a 9 oraz wieczorem. między 17 a 19.Kwiat storczyka 10 g Kwiat lipy 20 g Zestaw IV Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 25 g Dziewanna 15 g Zestaw V Podbiał 10 g Ziele ślazu 15 g Koper 15 g Dziurawiec 10 g Szałwia 20 g Zestaw VI Podbiał 10 g Skrzyp 15 g Rumianek 30 g Kwiat lipy 20 g Rzepik 20 g Napar sporządza się bardzo prosto (tak samo dla wszystkich zestawów) – l łyżkę stołową ziół zalewamy l szklanką wrzątku i pozostawiamy pod przykryciem na 1520 min. 2 razy dziennie – rano. Pijemy filiżankę ciepłego naparu. jeśli tym naparem będziemy też przynajmniej raz dziennie płukać gardło. osłodzony do smaku miodem. 41 .

Otóż chcę paniom zaproponować pachnące zioła do zmywania twarzy i ciała. 5 g macierzanki. Możemy też robić kąpiel l raz w tygodniu: gotujemy 300 g zioła w 5 l wody przez około 20 min. korzeń tataraku świeżego – l łyżka. Marzanka wonna – 10 g zioła wsypujemy do 100 ml gotującej wody. Napar z marzanki pijemy w okresie jesienno-zimowym. Krwawnik – świeże zioła tej cudownej roślinki posiekać drobno i zalać czystą wodą na kilka godzin. aby nasza cera nabrała przyciemnienia. nalewkę stosujemy przed następnym myciem przez 14 dni. Należy jednak pomyśleć także o zimie i pielęgnacji urody w tym okresie. powinniśmy przemywać nim twarz bardzo często przez cały okres zbioru ziół. dodajemy odrobinę oliwki z oliwek i nakładamy na umytą twarz traktując zioła jako maseczkę. połączone w równych ilościach z lawendą i maliną będzie dobrym kosmetykiem dla każdej cery. aby była aksamitna. Na okres zimowy można przygoto- 42 . rozcieńczamy go – l łyżeczkę na 1/2 szklankę wody i myjemy twarz. 10 g rumianku. każdego wieczoru wcierając w skórę. rzepik i marzankę wonną zemleć na proszek i zażywać przez 6 tygodni. Jeśli mamy możliwość zrobienia naparu ze świeżego zioła. Pokrzywa – przede wszystkim przeciw wypadaniu włosów: 100 g posiekanych świeżych liści zalewamy 1/2 l gorącej wody. marzankę wonną. włosy będą lśniące i puszyste. które zastąpią nam później drogie i mało skuteczne kosmetyki. Natomiast wysuszony w równych porcjach mieszamy z rumiankiem lub macierzanką. po ostygnięciu dodajemy 4 łyżki octu i płuczemy włosy po umyciu. przywraca cerze matowość. świetlik łąkowy. Możemy zrobić nalewkę – 50% alkoholem zalewamy w 1/2 l szkle zioła: 5 g krwawnika. i dodajemy do kąpieli (nie należy w tym dniu opalać się – grozi uczulenie). babkę lancetowatą. Na okres zimowy przygotowujemy nalewkę: świeże usiekane liście pokrzywy – l łyżka. macierzankę. aż do wykorzystania. przynajmniej przez 6 tygodni. Macierzanka – pięknie pachnące zioło. W sezonie letnim należy przygotować preparaty ziołowe. jeśli chcemy. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. które powinny być świeże i odstawiamy w ciemne miejsce na 21 dni. i pijemy 2 razy dziennie.Zioła w kosmetyce Zwykle wiosną i latem większość pań znajduje trochę czasu dla siebie. zalać 1/2 l żytniówki i odstawić na słoneczne miejsce. kwiat nasturcji posiekany – l łyżka. dziewannę. łopian wielki. raz w tygodniu – regeneruje cerę i oczyszcza z zaskórniaków. a nasza cera zimą będzie delikatna i bez zanieczyszczeń. dodatkowo można pić na noc napar herbaciany ze świetlika. Otóż w równych proporcjach po 10 g wysuszony świetlik łąkowy. robimy napar ziołowy z l łyżeczki na l szklankę wody i przez okres zimowy myjemy wieczorem twarz – bardzo długo zachowamy młodość. odlewamy płyn. pączki wierzby białej. a nasze oczy nabiorą blasku. ale też na ładną cerę. Wiosną zbieramy pokrzywę. a cera będzie bez krost i wysypki. rabarbar. a potem przemywać twarz wieczorem – będzie aksamitna i długo młoda. a po 12 dniach możemy używać. Łopian i babka lancetowata – utarty korzeń świeżego łopianu i sok z liści babki łączymy razem. krwawnik. 2 razy dziennie jedną łyżeczkę z miodem akacjowym. Świetlik łąkowy – ziółko nie tylko na oczy.

20 minut w 1 l wody i dodawać do kąpieli. Do czego służy? – otóż przede wszystkim do zmywania twarzy i całego ciała przy wykwitach skórnych. 43 . Topola – pączki topoli 100 g zalewamy oliwą z oliwek 1/2 1 i wystawiamy na słońce na 2 tygodnie. Wierzba biała – wywar z kory zawiera garbniki. Byłam kiedyś świadkiem spalenia róży. następnie myjemy je dwukrotnie delikatnym szamponem. Gotujemy tak długo. szczególnie u młodzieży: 100 g kory świeżej lub wysuszonej gotować ok. ponieważ ma tendencję do ciemnienia i traci na wartości. Na chore miejsce położyła czerwone płótno. Rabarbar (rzewień) – paniom do farbowania włosów na blond kolor: należy 300 g świeżego kłącza gotować w 3/4 l wina białego wytrawnego. następnie zagotować w mleku i przemywać skórę z bardzo trudnymi opryszczkami – oczywiście łączymy zioła w równych ilościach i gotujemy krótko w l szklance mleka. Okazało się. Przy wypadaniu włosów robimy wywar. Okłady stosujemy przy łysieniu u kobiet – co tydzień. że istotnie ósmego dnia pani wyzdrowiała. robimy ciepły 30-minutowy okład na włosy. przy otwartych porach i wypryskach. zrobiła 12 kulek z włókna konopi i odmawiając półszeptem modlitwę spalała nad chorą kolejno każdą z nich.wać nalewkę alkoholową do przemywania twarzy: świeże zioła w równych ilościach zalewamy 30% alkoholem – szczególnie polecana młodym z trądzikiem. Wysuszoną sproszkowaną korą możemy przesypywać krwawiące rany – proszek działa bakteriobójczo i oczyszczające. gdy Księżyca ubywało. przez 3 miesiące. Możemy do niej dodać kwiat i puch z ostu wysokiego lub dziewanny. Zielarka z lubelskiego kazała przyjść chorej w dniu. potem dokładnie włosy zmywamy. Osiem kulek spłonęło bardzo jasnym płomieniem i zielarka powiedziała. następnie zapaliła święconą świecę. Przed umyciem głowy. Dziewanna – zrywamy ją tylko w słoneczne dni. Tym sposobem możemy też wyleczyć różę na skórze. suszymy w cienistym dobrze ogrzanym miejscu. przy bardzo uporczywym łupieżu nawet przez kilka tygodni. może być stosowany zewnętrznie przy pielęgnowaniu bardzo tłustej cery. wilgotne włosy i pozostawiamy do wyschnięcia. aż wyparuje połowa płynu. w którym płuczemy głowę po umyciu: 100 g kory i 100 g korzenia łopianu gotujemy w 1 l wody i ciepłym wywarem spłukujemy włosy. że choroba ustąpi po 8 dniach. następnie pozostałą ilość ciepłej masy nakładamy na umyte.

Cudowna mikstura. Zobaczycie Państwo. Zestaw I liść poziomki 20 g bratki polne 15 g krwawnik 10 g kwiat tarniny 15 g tasznik 25 g lukrecja 15 g korzeń kopru włos. warto zrobić uczciwy test. które w ciągu 12 tygodni pozwolą uzyskać dobrą sylwetkę. ale dobry jest też kwiecień. Z tego zestawu mogą skorzystać wszystkie panie. A oto przepisy na zestawy ziół. 20 g mniszek 15 g jałowiec 15 g Zestaw II kora kruszyny liść jeżyny korzeń lubczyku dziewanna kwiat głogu rumianek liść borówki jałowiec szałwia Zestaw III Rzepik Mniszek kwiat bzu skrzyp kwiat podróżnika 20 g 15 g 10 g 15 g 25 g 15 g 20 g 15 g 15 g 20 g 10 g 15 g 15 g 40 g 44 . Te produkty zatruwają organizm i tworzą złogi. Na otyłość pracujemy całe lata. dlaczego tyjecie. a poza tym lepsze i tańsze niż preparaty sprowadzane z Zachodu. ile to jest i stanie się jasne. Marzec jest najlepszym miesiącem na odchudzanie. Zanim zaczniemy się odchudzać. są skuteczniejsze niż leki chemiczne. nam może zaszkodzić! Odchudzać można się ziołami. co się zjadło. słodycze. więc nie możemy schudnąć w ciągu miesiąca np. Przez 12 – 14 dni trzeba notować wszystko.Odchudzanie ziołami Odchudzanie to jednak bardzo poważna sprawa. nie można tego robić kierując się dietącud i tym. że stosowała ją koleżanka. która komuś pomogła. Polecam wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę. kawę. towarzyszących otyłości. 10 kilogramów. zawiesiste sosy. i przy okazji usuną wiele schorzeń.

Uwaga: nie zrażajmy się na początku. Zapewniam. pijemy w podobny sposób. 45 . 7. Po tym okresie przyrządzamy zestaw II. też przez 21 dni. rano na czczo o godz. I kolejno przez 21 dni zestaw III. że po tym okresie będziemy szczupłe i zdrowe. 18. bowiem taka kuracja jest zgodna z naturą. Zestaw I pijemy na oczyszczenie krwi.liść poziomki 10 g krwawnik 10 g Zestaw IV liść jeżyny 20 g kwiat lipy 10 g liść pokrzywy 15 g rumianek 15 g kolendra 40 g ogórecznik 10 g macierzanka 10 g Trzeba sporządzić cztery zestawy ziół.00 i wieczorem o godz. największy spadek wagi nastąpi dopiero po 20 dniach. a potem IV.00 przez 21 dni. po 10 – 15 minutach przecedzić napar i pić dwa razy dziennie po jednej szklance. Jedną łyżkę stołową zalać szklanką wrzącej wody.

Przestawienie się na dietę wegetariańską nie może być szokiem dla organizmu! Proces ten powinniśmy przeprowadzać stopniowo. jak należy ułożyć swoją dietę i jakimi innymi produktami można zastąpić mięso. anemia. stany zapalne i owrzodzenia skóry. fasolę.Wegetarianizm a zioła Przejście na dietę wegetariańską nie jest wcale tak proste. Pierwiastka tego dostarczymy organizmowi jedząc bogate weń: soję. smaczne a przede wszystkim zdrowe posiłki. wzmaga reakcje alergiczne. Niedobór magnezu powoduje zaburzenia funkcji mózgu. które są bogatym źródłem żelaza. 50 g wilżyny ciernistej. zawroty głowy. Samo wykreślenie z jadłospisu mięsa i jego przetworów nie wystarczy! Trzeba jeszcze wiedzieć. Poziom żelaza doskonale uzupełnia napar ziołowy (l łyżeczka ziół zalana szklanką wrzątku) z 20 g rumianku. zup gotowanych na kościach i tłuszczów zwierzęcych. reumatyzm. Potem rezygnujemy zjedzenia innych rodzajów mięsa i wędlin. pamiętajmy. Na przykład zbyt mała ilość żelaza powoduje skłonność do takich dolegliwości jak bóle głowy. rozdwajanie się paznokci. natką pietruszki. groch. owocami i ziołami. jak mogłoby się wydawać. soję. Weźmy na przykład kuchnię chińską. skłonności do zakrzepów. Pierwszy krok to eliminacja mięsa wieprzowego. możemy przygotować pełnowartościowe. 20 g dziewanny i 50 g pokrzywy lub inny z mieszanki 50 g poziewnika. Zamiast tego wprowadzamy do naszego jadłospisu bogate w białko pokarmy roślinne – kasze. orzechami. zaparcia. mdłości.. Warzywa tak przygotowane są zdrowsze i zachowują więcej wartości odżywczych. kaszę gryczaną. czyli pierwiastków występujących w organizmie w ilościach śladowych: żelaza.) Umiejętnie zestawiając te produkty z warzywami. cynku. zmniejszenia aktywności fizycznej. 20 g głogu i 50 g pokrzywy. otrębami. magnezu. Podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu jest utrzymanie właściwego poziomu mikroelementów. (O właśnie! Mało kto wie. szpinakiem. fasolę. Warzywa kraje się w taki sposób. groch. Przede wszystkim potrzebna jest motywacja.10 g poziewnika. arytmię serca. kukurydzę. by nie przecinać szlaku przepływu ich energii życiowej – cebulę nie w talarki a w podłużne wiórki.. potasu. nocne pocenie się. co prowadzi do niedowładów mięśni. uważaną za jedną z najzdrowszych na świecie. a marchewkę czy seler w paski cięte wzdłuż korzenia. orzeszki bukowe. by w pełni pokryć zapotrzebowanie organizmu na zawarte w nim składniki. Chcę przy tej okazji przypomnieć o konieczności odpowiedniego przygotowania warzyw. grzyby. Eliminując z naszej diety mięso i wątrobę wołową. Niedobór ich przyczynia się do powstania poważnych schorzeń. skórcze mięśni. Potas znajdziemy w większości owo- 46 . miażdżycę. wypadanie włosów. soczewicę. a brak cynku – do powstania takich schorzeń jak kurza ślepota. Choćby ta najprostsza – że chcę spróbować. Nie jest to podyktowane wcale względami estetycznymi. Ale to nie wszystko. Niedobór potasu z kolei powoduje zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej. miedzi. niedokrwistość. selenu itd. że możemy zastąpić je równie bogatymi w żelazo: jarmużem. że nasze prawdziwki czy chińskie grzybki o nazwie „mu” są doskonałą odtrutką na zgromadzone w organizmie szkodliwe toksyny z mięsa.

fasoli. 50 g macierzanki i 20 g pieprzu białego. ale nie tylko. 50 g rzepiku. 47 . aktywniejsi. tyle bowiem czasu potrzebuje organizm człowieka na pełne oczyszczenie się z toksyn wprowadzonych doń przez spożywanie mięsa. poleciłabym wzmacniającą mieszankę z 50 g ziela lebiodki. grochu. 20 g krwawnika. orzechach. cynku i potasu. jest przyprawa skomponowana tak. magnezu. zwłaszcza przy przechodzeniu na dietę wegetariańską. Pierwsze efekty przestawienia się na dietę wegetariańską odczuwamy już po stosunkowo niedługim czasie – czujemy się lżejsi. grzybach czy mące razowej. cebuli. dokładnie zmielonych i ukręconych z miodem akacjowym lub wrzosowym w proporcji: l łyżeczka ziół na l łyżeczkę miodu. Całkowity efekt przychodzi dopiero po około trzech latach. Doskonałym dodatkiem do dań. Przyjmujemy ją codziennie rano i wieczorem po łyżeczce. a cynk w nasionach dyni i słonecznika. otrębach i kiełkach pszennych. 50 g gałki muszkatołowej i 50 g pyłku pszczelego. by uzupełnić ewentualne niedobory żelaza. Nawet zwykła kromka ciemnego pieczywa posmarowana masłem roślinnym wymieszanym z tą przyprawą smakuje wybornie. spokojniejsi. mielemy i dodajemy praktycznie do wszystkich potraw: zup czy drugich dań. Bierzemy: 150 g majeranku. 50 g korzenia lubczyku.ców. 7 g bukwicy. 20 g bukwicy. Wszystkie składniki mieszamy. czosnku. 50 g ziela macierzanki. Przechodzącym na dietę wegetariańską. 50 g kminku. 100 g kolendry.

Rośliny lecznicze 48 .

ciężkie stany gorączkowe. co kilka godzin. 49 . Wrzody żołądka Na szklankę sterylnej wody dodać 30 – 60 kropli nalewki i wypić w ciągu całego dnia. a po opatrunku nasączyć ranę czystą nalewką arnikową. natomiast ból otwartej rany ustępuje natychmiast i szybko się goi. oczyszcza krew – działa na układ limfatyczny i naczyniowy. stłuczenie. Zaflegmienie żołądka i płuc Rano i wieczorem 4 krople arniki połączyć z 6 łyżkami stołowymi wody sterylnej i zażywać przed śniadaniem i po kolacji przez 14 dni. Brodawki. kurację można prowadzić przez 21 dni. tarninę. Nalewka na stłuczenia i oparzenie skóry Świeże kwiaty 100 g zalać alkoholem 90% 1/2 l w zielonym szkle i postawić w ciemne. kupalnik. pomocnik górski. my jednak wykorzystujemy całą roślinkę – korzenie i kwiatostany. potem wcierać w chore miejsce po kąpieli. choroby płuc. chłodne miejsce na 14 dni – po tym okresie odfiltrować płyn i robić okłady na chore miejsca. zawsze na noc przynajmniej 2 x tygodniowo. epilepsję i ciężkie migreny. W tym celu trzeba 10 – 15 kropli rozcieńczyć w 1/2 szklanki wody ciepłej i zrobić okład z szarego płótna. pozostawić w ciemnym miejscu na 21 dni. gdy zachoruje. natomiast zbiór kłączy z korzeniami odbywa się jesienią. po 14 dniach filtrujemy przez płótno szare i stosujemy do leczenia nawet całego ciała po kąpieli. oczyszcza krew. dlatego jest to kwiat-zioło o bardzo wszechstronnym działaniu dla człowieka. Wystawiamy na słońce na 14 dni w zielonym szkle. wypryski skórne Świeżą arnikę całą 100 g ugniatamy mocno łącznie z korzeniem i zalewamy oliwką z oliwek 1 l. którą można użyć po 3 dniach. sole wapienne i białko. Rany otwarte Ranę przemyję głęboko rozcieńczoną arnika 1/1 następnie zrobić jałowy opatrunek z płótna szarego. w październiku. rozpuszcza toksyny. można zrobić nalewkę z arniki. na 24 godziny. krzemowy.Zioła Arnika. przewodu pokarmowego. procesy gnilne ciała. liście oczywiście zbieramy w czasie kwitnienia arniki. Poza tym odradza życie w porażonych nerkach. żywicę. wybroczyny podskórne. opatrunki zmieniać każdego dnia. Gościec stawowy Całą roślinę wysuszyć i sproszkować dokładnie – 100 g dodać 1/2 1 alkoholu 90%. dlatego cała roślina ma zastosowanie w lecznictwie. choroba ustępuje bardzo szybko. wyciskając sok z świeżych płatków i zalać również alkoholem. wosk. arnicynę. porażenie mięśni. tranek angielski Naszą arniką opiekuje się szczodry Jowisz – planeta szczęścia. Arnika zawiera olejki lotne. wzmacnia chorego. kwas garbnikowy. liszaje. kwitnie w czerwcu i lipcu.

gardło przez 7 dni. przykrywamy na kwadrans i płuczemy co 3 godz. Ten w zasadzie pospolity chwast stosowano z dobrym skutkiem przy leczeniu nieżytu żołądka. Babkę można zbierać od kwietnia. Zażywamy dziennie l łyżeczkę. katar pęcherza. Babka lancetowata Ta niepozorna roślina jest bardzo pospolita. Należy bowiem babka do ziółek. zwilżają je śliną i przyklejają na ranę. 50 . Ta wiedza. niektóre z nich są bardzo stare. l kg świeżych liści babki przekręcamy przez maszynkę do mięsa. wówczas po umyciu włosów należy dokładnie spłukać głowę wyciągiem wodnym z liści babki. Ma on także właściwości oczyszczające krew oraz regulujące przemianę materii. odstawiamy na kilka godzin.. Jeżeli mamy kłopoty z łupieżem. otrzymany sok przecedzamy przez lniane płótno. 20 g pokrzywy. nawet na jałowej glebie. prawie odruchowo szukają liści babki. Organizm osłabiony długą chorobą – ok. Uwaga! Sok musi być świeży. zawsze po deszczu. w chorobach jelit. biegunkach u dzieci. Oto kilka przepisów przeciw różnym dolegliwościom. siarki oraz niewielkie ilości soli kuchennej. która jest najskuteczniejsza w działaniu. rośnie w rowach i na łąkach. rano pomiędzy 6 a 7. Zioła (suszone) zetrzeć na proszek i zażywać 3 razy dziennie malutką łyżeczkę (najlepiej w opłatku. mała i duża oraz babka wąskolistna. W Polsce występują trzy gatunki tej rośliny – babka szerokolistna. działa przy tym osłaniające na żołądek. które mają silne działanie nie tylko w połączeniu z innymi.. Najpopularniejsze chyba jej zastosowanie to okłady z liści na rany i chore miejsca na skórze. pomocnych w leczeniu wielu chorób. Przy dolegliwościach śledziony – 100 g babki wąskolistnej. Przy zapaleniu gardła – ok. w zależności od poprawy samopoczucia do 6 tygodni. wieczorem 17 a 18. Przy chorobach płuc – liście babki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. sporządzonym wg wyżej podanego przepisu. bo mieszanka jest bardzo gorzka) popijając wodą przez 21 dni. Otrzymany w ten sposób wyciąg wodny jest bardzo dobry do płukania gardła i. jest tak powszechna. następnie przecedzamy. następnie zagotowujemy. nadając temu ziołu wielką moc uzdrawiającą. Babka zawiera dużo kwasu garbnikowego. Jest bogata w olejki eteryczne i osłaniający śluz. w południe 14 a 15. 50 g szałwi. na łupież. sok przecedzamy przez lniane płótno. dodajemy l szklankę miodu i gotujemy tak długo aż syrop będzie gęsty. Babką opiekuje się Wenus. Po schłodzeniu i przecedzeniu zlewamy do szklanego naczynia. a w jej liściach jest dużo ciałek białkowatych. pijemy 2 razy dziennie po 2 łyżki soku przez 21 dni. W naszej medycynie ludowej babkę stosowano od wieków przy leczeniu różnych chorób. np. pijemy szklankę naparu 2 razy dziennie przez 14 dni. Poza tym leczono babką choroby dróg oddechowych. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. Chore nerki – czubatą łyżkę suszonych liści babki zalewamy szklanką wrzątku.Zmęczone gardło – chrypka Napar z płatków arniki l łyżka zioła na l szklankę wody. że nawet małe dzieci skaleczywszy się. że babka leczy wszelkie zranienia.100 g świeżych liści babki siekamy i zalewamy 100 ml źródlanej wody (może być mineralna) i 100 g spirytusu. soli alkalicznych. ale także same. astmę i bronchit Wywar z liści stosowano jako lek na wątrobę. aż do późnej jesieni.

serca. koklusz i nerwicę. W Polsce przed wojną. Możemy wypić na noc l szklankę herbatki ze 100 g macierzanki. W czasie moich nocnych rozmów radiowych bardzo często polecałam i prosiłam radiosłuchaczy. że majerankowi przypisywano cudowne lecznicze właściwości na wiele schorzeń – ból zębów. Ceniono majeranek również w Rzymie i Grecji jako przyprawę kuchenną. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie 1 szklankę rano pomiędzy 6 a 9. Szkoda bardzo. mają wówczas problem z żołądkiem. zniknie bezsenność u osób starszych.” Natomiast mocna herbata z macierzanki działa skutecznie w ostrym zatruciu alkoholowym. bo one właśnie miały problemy z wątrobą. Taką herbatkę możemy pić przez 28 dni. że rozgrzewa krew w całym organizmie i był stosowany w starożytnym Egipcie – jako zioło święte. bluszczykiem kurdybankiem poleca się jako herbatę przez dłuższy pić choremu rano i wieczorem szklankę naparu. proszę pić herbatę przynajmniej sześć tygodni. następnie zrobić przerwę 9-dniową i kurację powtórzyć. a potem będąc dorosłymi wprowadzą ten zwyczaj w nowo-założonych rodzinach. a zatem służy całemu organizmowi. 20 g kwiatu głogu i 80 g liści melisy. a tym samym i krew działając kojąco i regenerująco na cały organizm. Dzięki temu dzieci nie przeziębiały się zimą biegając w parkach i bawiąc się na lodowiskach.Przy chorobach skóry wysypce. aż do ustąpienia schorzenia. zmieszaną w równych ilościach z podbiałem. W starych księgach zielarskich polecano majeranek szczególnie dzieciom i osobom starszym. wieczorem pomiędzy 17 a 18. że dzisiaj takich praktyk zaniechano. Do dzisiaj na wsi gospodynie podkładają macierzankę do gniazd ptactwa. szczególnie w dniach miesiączkowania. l łyżkę stołową gotować w 1/2 1 wody przez 5 minut. był czas w dziejach ziemskich. choroby mózgu. Polecam taką herbatę wszystkim. a to dlatego. Wówczas wróci sen i spokój. ropniach. astmę. Współczesne badania wykazały. a wyzdrowieje. że majeranek jest doskonałym ziołem trawiennym. usuwa łupież i daje włosom ładny połysk. trądziku: Babka wąskolistna 50 g Krwawnik 15 g Jałowiec 15 g Pokrzywa 20 g Dziurawiec 10 g Szałwia 15 g Skrzyp 20 g Zioła dokładnie wymieszać. choroby nerek. żołądka. który jest po prostu odrobinę chory. Aby sobie pomóc. którzy mają zimne ręce i stopy. Znikną bóle głowy i bóle reumatyczne. Dzieci bardzo chętnie wypiją herbatę majerankową. a także kobietom-położnicom. astma. Majeranek Majeranek jest od pradawna ziołem jesieni. W swojej rozprawie o ziołach słynna Anna Potocka pisała tak: „Macierzanka wyborna jest na kaszel. aby od września do końca marca wypijali szklankę herbaty majerankowej przed snem. wątroby. gdy trapi nas bezsenność. Taka herbata rozgrzewa wątrobę. w późniejszych stuleciach nauka bardziej skorygowała lecznicze właściwości majeranku i ograniczyła zastosowanie majeranku jako zioła wspomagającego w chorobach żołądka i wątroby. byłoby mniej dzieci leczonych antybiotykami. aby pasożyty i wszy nie nękały drobiu i nie powodowały chorób. usuwa bóle głowy i wraca jasność umysłu. Zewnętrznie macierzanka godna jest polecenia do mycia głowy wzmacnia cebulki włosów. w każdym państwowym przedszkolu raz dziennie podawano dzieciom herbatę majerankową z odrobiną miodu. Bardzo pożyteczne są ką51 .

ma ogromne znaczenie w dietetyce. a mając na uwadze. Możemy również ukręcić masło tylko z samym majerankiem lub kminkiem. działa kojąco na cały organizm. rano przed śniadaniem wieczorem po kolacji przez 14 dni w chorobach żołądka i przemęczonej wątrobie. następnie filtrujemy przez płótno szare i trzymamy w ciemnym miejscu. Te trzy zioła w prop. łokci i kolan olejem majerankowym. Mięta pieprzowa Mięta pieprzowa ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. które proszę na zawsze zostawić w kuchni i nie tylko.piele w bezsenności w wywarze majerankowym wieczorem. Olejem majerankowym wycieramy dzieciom bardzo słabym całe ciało po kąpieli. Nasze babcie i mamy dodawały zawsze do tłuszczów. a będziecie miały nie trujący ocet. 2000 dodać wyciąg majerankowy do kąpieli. podawać do śniadania do kanapek i sałatek a długo zachowamy jasność umysłu. można dodać odrobinę soli i będzie to doskonała mikstura dla wątroby. jak i u dorosłych i powinien być w kuchni na pierwszym miejscu z kminkiem i czarnuszką. Posiekać szczyptę świeżego zioła.5 l oliwki 50 g zioła + 250 g oliwki. wówczas radzę podawać. biorąc 500 g lub 50 g świeżego zioła wsypujemy do zielonego szkła i zalewamy olejem z oliwek tłoczonym na zimno lub olejem arachidowym. aby nie jełczały. Avicena twierdził także. Z majeranku produkuje się nalewki i likiery wysoko cenione za walory smakowe. można ścinać w tym okresie kilkakrotnie i dokładnie zważyć. która ma trwać do 20 minut. bardzo proszę do octu wsypać kilka łyżek świeżego lub wysuszonego otartego majeranku na 7 – 8 dni. Polecam szczególnie paniom w okresie menopauzy. Do kostki masła dodajemy czubatą łyżkę ziół i dokładnie ukręcamy. natomiast chorym na żółtaczkę i zapalenie woreczka żółciowego picie miętowej herbaty. aby był długo świeży i pachnący. Osobom cierpiącym na bóle uszu i migreny radził stosowanie kropli miętowych. można też zalać olejem z nasion winogron i wystawiamy na słoneczne okno na 28 dni. Nasze panie stosują w kuchni zwykły ocet. że ojczyzną majeranku są stare Indie proponuję. wzmacnia pamięć i koi nerwy po zajęciach szkolnych. trzeba do 1/2 l wrzącej wody wsypać czubatą łyżkę majeranku i przykryć na kwadrans. jeśli już musicie octu używać. 1:1:1 -rano zmielić. Po kąpieli osobom z bólami reumatycznymi polecam nacieranie kręgosłupa. że codzienne picie takiej herbaty znakomicie zabezpiecza przed zajściem w niepożądaną cią52 . Trzeba ściąć zioło w lipcu lub wrześniu. dzieciom. Już w starożytności znakomity lekarz arabski Avicena zalecał miętowe kuracje na rozmaite dolegliwości. dodać odrobinę miodu akacjowego przed wypiciem. aby każdy z nas sam sporządził olej majerankowy. Na wsi do dziś stosuje się majeranek do smalcu. 500 g zioła + 2. Poza tym majeranek znosi nadmierną fermentację jelit zarówno u dzieci. Problemy układu trawiennego: Majeranek 150 g Kminek 100 g Macierzanka 50 g Bazylia 50 g Pieprz biały 20 g Zioła zemleć i codziennie w okresie jesienno-zimowym zażywać rano i wieczorem do potraw. W tym celu trzeba 300 g zioła krótko zagotować w 3 litrach wody rano i zostawić pod przykryciem do wieczora. dodać łyżkę miodu i zażywać 2 x dziennie. Aby zrobić herbatę majerankową. Osobom bardzo osłabionym polecam miód połączony z majerankiem świeżym. Na zakończenie chciałbym podać przepisy. Poza tym likwiduje stany zapalne narządów wewnętrznych. aby przed godz.

Pachnące ziele mięty pomoże pozbyć się przykrego oddechu – wystarczy do szklanki herbaty miętowej dodać łyżeczkę czerwonego wytrawnego wina i pić ten napój przez 21 dni. podrażnionych jelit. ciepły napar pijemy rano. Miętę doradzałabym osobom (zwłaszcza spod znaku Ryb). że jest to wspaniały lek na wszelkie dolegliwości dla każdego. przez 7 dni. a kłopoty się skończą. Filiżanka miętowej (gorącej) herbaty znakomicie uśmierza ból żołądka. Zalecał on picie miętowej herbaty przed snem dla uspokojenia nerwów i w przypadku bólu serca. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. wieczorem o 19. a nawet dorzuca nowe zastosowania. Lecznicze właściwości mięty znane były nie tylko lekarzom. w starożytności hodowano ją powszechnie w Grecji i krajach arabskich.żę. Ale mniemanie. które trapią dolegliwości układu trawiennego. W przydomowych ogródkach naszych prababek ziele to rosło obok czarnej malwy. W późniejszych czasach wielkim propagatorem dobroczynnego działania mięty na zdrowie był ksiądz Kneipp. jest błędne. zalać l litrem wódki (45%). kosmetyce i kuchni. Osobom bardzo przemęczonym radziłabym kąpiele w wodzie z dodatkiem mieszanki ziołowej: Mięta pieprzowa 50 g Macierzanka 10 g Rumianek 15 g 53 . następnie przecedzić i zażywać w razie potrzeby 2 razy dziennie po 50 g. Radził też spożywanie 2 razy dziennie l łyżeczki sproszkowanej mięty osobom po ciężkich chorobach. W Polsce mięta pieprzowa znana jest od wieków. pomiędzy 7 a 9. Przy osłabieniu żołądka proponuję stosowanie jednej z trzech mieszanek ziołowych: Zestaw I Jałowiec 10 g Melisa 10 g Kolendra 10 g Mięta pieprzowa 30 g Wrzos 20 g Zestaw II Mięta pieprzowa 20 g Chmiel 10 g Kolendra 10 g Zestaw III Mięta pieprzowa 20 g Rumianek 10 g Koper włoski 15 g Tymianek 10 g Skórka pomarańczowa 15 g Jedną łyżeczkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. Współczesna nauka w pełni potwierdza cudowne właściwości tego pachnącego ziółka. Miętę stosuje się obecnie powszechnie w medycynie. którą należy używać w przypadku niestrawności lub występowania odruchów wymiotnych: Liść mięty pieprzowej 25 g Liść malwy 10 g Liść krwawnika 20 g Kwiat lubczyku 10 g Macierzanka 20 g Zioła starannie wymieszać. przynosi też ulgę przy kolkach niewiadomego pochodzenia. odstawić w ciemnym szkle na 9 dni. co miało zapewnić szybką rekonwalescencję. Podaję przepis na miętową nalewkę.

a gwarantuję. parzyć pod przykryciem 15 – 20 minut. które zawierają: trójterpeny. pierogi z kaszą gryczaną lub jaglaną doprawione miętą. u których szczytu pojawiają się pojedyncze koszyczki kwiatowe. pić 3 razy dziennie po 1/4 szklanki). W naturze osiąga od 5 do 50 cm wysokości. witaminę C. pędach. Mniszek lekarski Pospolicie zwany dmuchawcem lub mleczem (chociaż mlecz to zupełnie inna roślina). Winno się go pić (l łyżeczka suszu na szklankę wody. Odwar z ziela lub samych tylko korzeni to doskonały środek żółciopędny. Mniszek lekarski można z powodzeniem stosować w rozlicznych dolegliwościach. szczególnie cenioną przez Francuzów. dzięki którym mogą się rozsiewać przy pomocy wiatru na wielkich obszarach. kwasy organiczne. że nie tylko usunie ona uczucie zmęczenia. np. Niektóre z nich oprócz wartości smakowych mają także własności lecznicze. żywice. ale poprawi nam humor i uwaga! cerę. Stosuje się go w schorzeniach nerek. Taką aromatyczną kąpiel możemy stosować 2 razy tygodniowo. fosfor i wapń). jeszcze nie rozwinięte pąki kwiatowe. W chorobach naczyniowych. jedną garść mieszanki wrzucić do 2 l wody i gotować ok. garbniki. Jest to danie smaczne i bardzo zdrowe. Polecam także mało znane mieszczuchom. Układają się w rozetkę. pęcherza i moczowodów. Z jej środka wyrastają puste wewnątrz łodygi kwiatostanowe. a dokładniej żylakach nóg i odbytu. fitosterole. gotować pod przykryciem 2 – 3 minuty) 2 – 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Najwięcej substancji biologicznie aktywnych znaleźć można w korzeniach. wielocukry (pektyna i inulina).Szyszki chmielu 20 g Ziarna jałowca 20 g Zioła starannie wymieszać. pierogi serowe z dodatkiem odrobiny mięty polanej miodem leczą dolegliwości żołądkowe. dodatkowo łagodzący bóle wątrobowe. gorycze (najcenniejszą jest laktukopiryna). ususzone i upalone. drodzy Czytelnicy – mięta jako roślina wieloletnia może być hodowana w domu w doniczkach. które po umarynowaniu zastępują kapary. mogą stanowić marną namiastkę kawy. Po przekwitnięciu wiążą się w owoce typu niełupki. Działa też lekko moczopędne i przeciwzapalnie w obrębie dróg moczowych. czyli praktycznie całą roślinę. następnie przecedzić i dodać do kąpieli. ziele. złożone z ogromnej liczby kwiatów języczkowych. zwieńczone puszystymi „spadochronami”. jest bardzo pospolitą byliną należącą do rodziny złożonych (Compositae). Odwar z korzeni mniszka ułatwia ponadto procesy trawienia i przeciwdziała zaparciom. Korzenie wreszcie. z kształtu podługowatolancetowate i brzegiem wcinane. Na Zachodzie roślina występuje nie tylko na stanowiskach naturalnych. prowitaminę A. zalecane jest picie naparu przygotowanego z wysuszonych koszyczków kwiatowych (l łyżeczka suszu na szklankę wody. W liściach. W zielarstwie wykorzystuje się: korzenie. Liście mniszka są odziomkowe. 54 . że mięta jest znakomitym dodatkiem do wielu potraw. a znakomicie przyrządzane przez niektóre wiejskie gospodynie. liście i kwiatostany mniszka. Paniom pragnę przypomnieć. korzeniach i kwiatach występuje biały mleczny sok o gorzkim smaku. Prócz liści wykorzystuje się w kuchni również młode. nieco witaminy E oraz sole mineralne (żelazo. 20 minut na bardzo wolnym ogniu. bólach głowy ulgę przynosi przykładanie na skronie świeżo utartych liści mięty. Natomiast przy migrenach. Skąd wziąć o każdej porze roku świeżą miętę? Otóż. olej tłusty. lecz bywa także uprawiana na sałatę.

w naszym klimacie nie osiąga dużych wysokości. jeśli tylko pozwoli na to nasz Anioł opiekun.dla chorych na reumatyzm najlepsza jest świeżo zerwana. lecz zwykle w mieszankach z innymi ziołami (np. z korzeniem cykorii podróżnika. Hildegarda powiadała. podagry. grypie. Za niezły specyfik przeciwkaszlowy – szczególnie dla dzieci – uważa się świeże. Paproć Należy do bardzo tajemniczych i owianych legendą roślin leczniczych. wyścielona pod prześcieradło. Nie stosuje się ich jednak perse. Zażywa się ów specyfik 3 – 4 razy dziennie po łyżeczce do herbaty. I jeszcze ciekawostka: sałata z młodziutkich listków mniszka uważana jest (głównie we Francji i Italii) za doskonały afrodyzjak. sole mineralne oraz floroglucyntan – truciznę dla tasiemca.Przy przeziębieniu. anginie i innych chorobach połączonych z kaszlem zalecany jest albo napar z kwiatów. Paproć ma wiele właściwości i sił witalnych. Od czasu do czasu trzeba ten materacyk spuszyć. albo odwar z korzeni. a później dolewa do wanny napełnionej wodą w 3/4. można stosować w bardzo małych dawkach wewnętrznie w celu pozbycia się tasiemca. Napar z korzeni mniszka uważa się za słaby środek uspokajający. wykorzystywanych do dziś w okultyzmie zielarskim w niektórych regionach Polski. Niegdyś św. Paproć zawiera tłuszcze. krochmal. olejki eteryczne. Należy wówczas zmieniać posłanie co trzeci dzień. owrzodzenia i trądzik młodzieńczy leczy się bądź stosując okłady z naparu ziela mniszka. trzeba 55 . Aby zrobić kąpiel. cukier. takich jak w buszu australijskim. Na okres zimowy. należy latem z wysuszonych liści paproci przygotować materacyk. przytępionego słuchu. Rozmnaża się z zarodników na blaszkach dolnych liści. Korzeń paproci noszony przy sobie chroni przed czarami i wpływami złych duchów.. iż napary i odwary z mniszka wpływają na obniżenie poziomu cukru we krwi. cienistych borach.. Znany i popularny niegdyś pastor Kunzle tak wypowiadał się o paproci: . że paproci szczególnie bał się stary diabeł Boruta i dzięki temu w jej pobliżu można było spokojnie medytować. są zatem cennym środkiem pomocniczym w leczeniu cukrzycy. kiedy nie możemy zrobić sobie posłania ze świeżo zerwanej paproci. sierpniu i listopadzie. Natomiast wywar sporządzony z l kg kłączy paproci zalanych 3 l wrzącej wody usuwa bóle podagryczne i wszelkiego rodzaju przykurcze. Jana. Spać głową na południe. 5 minut i podawać choremu rano l stołową łyżkę na czczo. Jednak niekiedy wyrasta do 2 m wysokości w starych. W noc św. zerwane w lipcu. Znacznie skuteczniej w leczeniu nerwic działa świeży sok wyciśnięty z młodych liści i kwiatów. Młode rozrosty korzenia trzonu wykopujemy w lipcu. naowocnią fasoli itp. W związku z tym paproć jest pomocna przy leczeniu reumatyzmu. jak głosi legenda. Należy l łyżkę liści paproci gotować w 1/2 l czerwonego wytrawnego wina przez ok. żywicę. która usuwa bóle głowy i zębów. W materacyku paprocie układać w jednym kierunku. można zobaczyć kwiat paproci. usmażone w miodzie (lub cukrze) kwiaty. wysypki. W przeszłości takie poduszeczki i materacyki stosowane były do ochrony przed działaniem cieków wodnych. przez 3 – 4 dni. Krosty. Bardzo młode paprocie. na którym można spać przez 9 miesięcy. Na koniec należy wspomnieć i o tym.). Te ostatnie przygotowuje się z 2 – 3 garści suszu. ischiasu. Możemy też zrobić z paproci poduszeczkę. Paproć jest rośliną wieloletnią. zmieszany w równych proporcjach z białym wytrawnym winem gronowym. który gotuje się przez kilka minut w 4 – 5 litrach wody. a choroba zniknie. przez dwa miesiące. Stare korzenie szybko kruszeją i są mało przydatne w ziołolecznictwie. bądź – co jest skuteczniejsze – poprzez kąpiele.

20 minut. Syreniusz tak pisał: „Podbiał wszelkim przymiotom ognistym (wrzody. Podbiał leczy choroby układu oddechowego. nakazywano. żelaza i siarki – podstawowych składników niezbędnych dla utrzymania dobrej kondycji człowieka zdrowego. po ciepłej kąpieli. Bóle ustąpią bardzo szybko. zwany też „końskim kopytem” lub „kniatem”. Wówczas przyrządzamy wywar z 2 kg korzeni. abyśmy mogli przyjść w to samo miejsce za rok i znowu zerwać świeżą paproć. Natomiast wysuszone kłącza paproci zachowują tylko wówczas swoje właściwości lecznicze. a także wielce pomocnych w przywróceniu zdrowia człowiekowi choremu. wybiela cerę. którymi okładamy małżowiny uszne. jak wielką moc ma ten niepozorny kwiatuszek – pierwszy zwiastun wiosny. następnie ciepłym wywarem nacierać wieczorem przed snem całe ciało chorych na reumatyzm i gościec. W tym celu. Od wieków medycy używali podbiału jako doskonałego lekarstwa na wiele chorób. zwłaszcza przy przedawkowaniu antybiotyków. zalecany jest zwłaszcza chorowitym Rybom. Szczególnie szybko ustępuje u dzieci w okresie dojrzewania. 200 g świeżych liści zalać 1/2 l alkoholu i postawić w ciemnym miejscu na 9 dni. Dlatego chciałam przypomnieć o naturalnym leku. Choremu z wysoką gorączką radził kłaść na piersi liście tego ziela. działa na skórę kojąco – okłady z podbiału są zalecane przy wysypce na tle alergicznym oraz antyseptycznie – można naparem z podbiału przemywać twarz ze zmianami trądzikowymi. a ulgę wielką poczuje. Gdy zaś kogo kaszel uporczywy męczył. Surowe liście przykładać należy do ran same lub utarte z miodem”. zawsze wieczorem. że ziele to zawiera duże ilości wapnia. wynikłej bardzo często z przeziębienia lub przewlekłej grypy. Ledwo słońce przygrzeje. aby nie niszczyć poletek paproci. by ra- 56 . ropienie. Na jesień i zimę najlepiej przyrządzić nalewkę z liści młodych paproci. stosować nasiona paproci zebrane w małe lniane woreczki. co miało gwarantować poprawę samopoczucia i spadek temperatury. Pamiętajmy jednak. Obecnie o cudownych właściwościach leczniczych tej rośliny niewiele się mówi. Tajemnica cudownych właściwości podbiału leży w tym. pobudza apetyt. jeśli nie zmienią barwy na brązową. dzieciom do 16 lat octowych nacierań nie zalecamy. o którego znalezieniu każdy marzy od dzieciństwa. Kompresy takie robimy przez 6 tygodni. on już wychyla się spod śniegu. Leczenie paprocią było bardzo rozpowszechnione w Polsce w latach międzywojennych. aby korzeń podbiału na ogień węglisty położył i dym przez lejek wdychał. Podbiał jest dobry na wszystko Podbiał. przez 7 – 12 – 14 dni.10 minut i moczyć się przez 20 – 30 minut co drugi dzień wieczorem. nie mówiąc o kwiecie. Następnie przecedzić i stosować do wcierania przy bólach reumatycznych i gośćcowych. nie używając noża. po który wystarczy sięgnąć będąc w lesie na spacerze. Możemy również świeży korzeń paproci gotować w occie gronowym (250 g korzenia w 1/2 1 octu) ok. leczy wątrobę (szczególnie polecamy przy żółtaczce). W leczeniu postępującej głuchoty. Ponadto podbiał stosowany jest w poważnych zatruciach lekami. oberwać liście z łodygi. obwiązując je na noc. Głuchota powoli ustąpi. szczególnie przy skłonnościach do gruźlicy.gotować korzeń paproci ok. Sami więc widzicie. działa napotnie. Stare zielarki za pomocą świeżo utartych liści podbiału w księżycowe noce zamawiały „różę piekielną ”. Można także robić kąpiele całego ciała. rany) bardzo jest użyteczny. Drodzy Państwo. Stosować w leczeniu osób starszych. Z kolei ksiądz Kneipp zalecał picie herbaty z podbiału na oczyszczenie płuc.

Podbiał stosowany jest także w wielu mieszankach ziołowych. gdy rośnie nad ciekami wodnymi. uważana powszechnie za uciążliwy chwast jest jednym z leczniczych ziół o najsilniejszym działaniu i niezwykle szerokim zastosowaniu. Wypijamy tak przygotowaną porcję w ciągu dnia. świeżą pokrzywę przez maszynkę do mięsa (uwaga: pokrzywa musi być wilgotna) i odciskamy przez lnianą ściereczkę. gdy połączyć ją z innymi ziołami. Kurację należy stosować przez 21 dni. wzmacniający nasze siły nadwątlone długą zimą. Ale ta najsilniejsza ze znanych trucizn jest dla człowieka dobroczynna – oczyszcza krew i przywraca zdrowie. aby wytworzył się spory bąbel. sole mineralne. liście. wzmacniać nasze siły witalne.n. wszędzie tam. Kwiaty podbiału zbiera się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia. które wyrastają po przekwitnięciu. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. rano i wieczorem przez 6 tygodni. w każdym razie w medycynie ludowej stosowana jest od tysięcy lat.e. że wystarczy. Liście i łodyga pokrzywy pokryte są parzącymi włoskami. Pokrzywa parzy i leczy Pokrzywa. Sok z pokrzywy ma także szerokie zastosowanie. dobrze jest rozpocząć ją wraz z ubywaniem Księżyca. kwas mrówkowy. dlatego gdy dotkniemy jej. m. witaminy C i K i bardzo dużo chlorofilu. Jest to doskonały lek profilaktyczny. Natomiast świeże liście możemy używać jako okład na otwarte rany i wrzody (czyraki). karoteny. że najbardziej aktywna leczniczo jest wówczas. Sok sporządzamy przekręcając dobrze umytą.) polecał spożywanie sałatki z młodych pędów pokrzywy jako doskonałego leku wzmacniającego. Sam podbiał jest również doskonałym lekarstwem na wrzody żołądka – sproszkowane liście (mała łyżeczka) zalewamy wrzątkiem i pijemy napar 2 razy dziennie. czerwcu i lipcu. Zebrane zioło suszymy w cieniu. doskonale też goją otarte stopy.in. Podbiał 50 g Jałowiec 10 g Tatarak 30 g Bazylia 30 g Anyż 20 g Kolendra 20 g Macierzanka 20 g 2 łyżki mieszanki zalewamy 2 szklankami wrzątku. Następnie rozcieńczamy z przegotowaną wodą (lub źró57 . Dokładnie nie wiadomo. z cholesterolu. układając koszyczkami kwiatów na północ. Zawiera m. od razu na ręce wyskakują bąble. można zbierać w maju.tować schorowane dzieci i staruszków osłabionych zimowymi chłodami. Ta ciężka i nieprzyjemna choroba szczególnie dokuczliwa jest na przedwiośniu. Radiesteci uważają. Jad zawarty we włoskach pokrzywy jest tak silny. Już wielki Pliniusz (I wiek p.in. kiedy zaczęto używać pokrzywy jako lekarstwa. a jej właściwości uzdrawiające zwiększają się. W rosyjskiej i niemieckiej tradycji ludowej powszechny jest zwyczaj gotowania pierwszych wiosennych pędów pokrzywy i przyrządzania w ten sam sposób co szpinak. przede wszystkim oczyszcza krew z wszelkich trujących złogów. Zachęcam wszystkich do samodzielnego zbierania podbiału. Oto przepis na jedną z nich. doskonałą w przypadku astmy. aby do ludzkiej krwi dostała się jedna stopięćdziesięciotysięczna część jego kropli. gdzie gleba jest gliniasta. Najczęściej można go spotkać nad brzegami rzek i strumieni.

Znana polska zielarka Anna Potocka zaleca palenie w fajce suszonych korzeni pokrzywy tym pacjentom. łodygę i korzenie) zalewamy spirytusem (w proporcji l do 3. Przyrządzony w ten sposób napój podawany dzieciom znakomicie odrobacza. Przyjmujemy 2 razy dziennie l łyżeczkę rozcieńczonego soku wraz z l łyżką miodu przez 14 dni. wymieszamy je z roztopionym woskiem i przyłożymy na śledzionę. Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie przez 21 dni. ból zniknie bardzo szybko. Nalewka z pokrzywy zapobiega wypadaniu włosów i likwiduje łupież nawet najbardziej uporczywy. u których istnieje zagrożenie chorobą płuc. Oto przepis: 1/2 szklanki posiekanych liści pokrzywy. Oczywiście rosnącej w „zdrowych” miejscach – daleko od szos i trujących wyziewów z fabryk. Taką kurację najlepiej przeprowadzać w maju. 20 minut na wolnym ogniu. Co jeszcze leczy pokrzywa? Na przykład usuwa bóle śledziony – jeśli posiekamy świeże liście pokrzywy. Przy zapaleniach i stanach zapalnych skóry dobrze jest przemywać chore miejsca płynem sporządzonym z l łyżeczki soku z pokrzywy i l łyżeczki wody.dlaną) w proporcji l do 2 (np. ale też jest skutecznym lekiem przeciwgruźliczym. jeśli choremu będziemy podawać dodatkowo herbatę z suszonych korzeni pokrzywy (l łyżkę sproszkowanych korzeni zalać l szklanką wrzątku i postawić do naciągnięcia – pić ciepły napar kilka razy dziennie). Zwłaszcza. 200 g masła owczego – wszystkie składniki mieszamy i rozgniatamy na jednolitą masę. Sok z pokrzywy (rozcieńczony) używany kilka razy dziennie wraz z łyżką miodu doskonale działa przy zapaleniu płuc i opłucnej (patrz przepis na oczyszczenie krwi). 58 . l łyżeczka siemienia lnianego. Skoro już jesteśmy przy wzmacnianiu sił – w starożytności w tym celu pito dla wzmocnienia męskości miksturę przyrządzoną z nasion pokrzywy gotowanych w czerwonym winie z dodatkiem rodzynek.100 ml soku i 200 ml wody). gdy zbieramy je wczesną wiosną i na jesieni – nawet w listopadzie. Otrzymaną nalewkę wcieramy w skórę głowy. Suszymy pokrzywę układając pędy koszyczkami na północ. następnie odcedzamy przez lniane płótno i dodajemy dużą łyżkę miodu akacjowego. Natomiast korzenie pokrzywy są najskuteczniejsze. Zupa z pokrzyw (przyrządzona tak jak zupa szczawiowa) z jajkiem na twardo podawana raz dziennie przez 2 tygodnie nie tylko pomaga przy oczyszczeniu zaflegmionych płuc. Natomiast czyraki i różne narośla na skórze skutecznie usuwają okłady z nasion pokrzywy. Otrzymaną w ten sposób maścią smarujemy bolące miejsca. Pokrzywa od dawien dawna stosowana była także jako lek na wszelkie schorzenia dróg oddechowych. można też wykorzystać do leczenia pokrzywy zbierane w ciągu lata. gotowanych na mleku (l łyżeczkę nasion gotować przez 10 minut w szklance mleka). l łyżeczka ziela tasznika – 1 szklanka wrzątku – pić kilka razy dziennie. Natomiast przy zapaleniu gardła dobrze jest stosować płukania z czystego (nie rozcieńczonego) soku pokrzywowego kilka razy dziennie. Zalecam samodzielne zbieranie pokrzywy. Natomiast słynny dr Syrenius przepisywał osobom chorym na zapalenie opłucnej herbatę pokrzywową – l łyżeczka suszonych liści pokrzywy. Jest to stary ludowy polski przepis. 1/3 szklanki posiekanej pokrzywy zalewamy l szklanką spirytusu) i wystawiamy w zielonym szkle na słońce na 14 dni. np. Przyrządzamy ją w następujący sposób: posiekaną całą pokrzywę (liście. bowiem wówczas działanie pokrzywy jest najsilniejsze. Najsilniej działa pokrzywa zbierana w maju. co wzmacnia lecznicze siły tej rośliny. Maść z pokrzywy i jałowca jest bardzo skuteczna przy podagrze. W polskiej medycynie ludowej pokrzywę stosuje się także przy astmie – posiekane młode pędy pokrzywy (garść) gotujemy w 1/2 1 czerwonego wina przez ok. 1/2 szklanki rozgniecionych jagód jałowca.

Oczywiście suszoną poziomkę. a także kwas salicylowy. Z kolei ksiądz Kneipp tak pisał o tym ziółku: „Młode listki zbierane w maju mogą doskonale zastąpić herbatę chińską. radził też spożywać owoce poziomki osobom. Na przedwiośniu warto dzieciom o skłonnościach do krzywicy podawać bardzo zdrową. listkom i kwiatom nadaje uzdrawiającą moc. kwiaty i pędy. spożywane z mlekiem. Od dawna piegowate dziewczęta przykładały na buzię rozgniecione jagody poziomki. zwłaszcza z dodatkiem marzanny wonnej. Owoce poziomki zawierają duże ilości cukru. wyłącznie w bardzo słoneczne dni. zalecałabym w przypadku wyżej wymienionych chorób sięgnięcie po poziomkę... a całej krzewince. Kuracja poziomkowa stosowana odpowiednio długo. usuwa niewielkie kamienie nerkowe oraz rozpuszcza złogi artretyczne i reumatyczne. które chciał pozbyć się. Jagody służą ozdrowieńcom po ciężkich chorobach i w ogólnym osłabieniu. w trakcie jej trwania należy kąpać dziecko 2 razy w tygodniu w mieszance ziołowej: 59 . Ponadto działają nader skutecznie w chorobach wątroby. Poziomka spożywana w dużych ilościach jest bardzo wartościowym lekiem w chorobach oskrzeli. Świeże owoce regulują pracę jelit. także jej korzeniom. Ongiś sławny. że wysuszone owoce poziomki możemy zawsze łączyć z ziołami. ponieważ alkalizuje ustrój i dzięki temu chory organizm lepiej przyswaja sole żelaza. Zatem wszystkim. żelaza i wapnia. W maju zbieramy młode listki. przecedzamy i dajemy dziecku do picia 2 razy dziennie po 3/4 szklanki. kamienia nazębnego. anemii i bezsenności. fosforu i wapnia. wypryskach skóry. i piegi znikały na kilka tygodni.. Pragnę dodać. Szczodra Wenus obdarza owoce poziomki wspaniałym smakiem. ale niekiedy i jesienią) suszymy w piecu piekarskim tak. Warto też wiedzieć. Dlatego herbatka poziomkowa jest bardzo pomocna w leczeniu przeziębień i grypy. Suszymy je w cieniu. jak i liście można kupić w sklepach zielarskich. natomiast wywar z korzeni oczyszcza krew. lewulozy. W medycynie ludowej wywar z liści był stosowany przy biegunce krwawej u dorosłych i u dzieci. odstawiamy do naciągnięcia.Poziomka słodka Jak Wenus Słodką i pachnącą poziomką opiekuje się Wenus. Podam Państwu kilka przepisów na mieszanki ziołowe z poziomką. artretyzmie i kamieniach wszelkich”. Uwaga! Chronić przed wilgocią. które będziemy pić przy migrenie. Kurację tę możemy stosować do 6 tygodni. bólach stawowych. a dziś zapomniany Linneusz zalecał chorym na artretyzm i reumatyzm kurację poziomkową. Jagody (poziomka owocuje w zasadzie od połowy czerwca. Dzisiaj wybielające właściwości poziomki wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym do produkcji upiększających maseczek. a zwłaszcza osobom urodzonym pod znakiem Byka. którego planetą opiekuńczą jest także Wenus. że zioło to ma właściwości rozpuszczające różne złogi powstające w organizmie. Maj to najlepszy miesiąc na ziołowe żniwa. której zarówno owoce. a przy tym smaczną herbatkę z następujących ziół: Liść poziomki 20 g Liść jeżyny 20 g Dziurawiec 15 g Macierzanka 50 g Bazylia 20 g Łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku.. ale zachęcałabym także do samodzielnego poszukiwania tego ziółka. a potem przechowujemy w szklanych naczyniach. W ogóle poziomka to wspaniały lek dla osób cierpiących na artretyzm. Przechowujemy je również w szklanych naczyniach. aby nie przypalić.

zarówno u dzieci. Nadaje się też znakomicie do przemywania oczu. O leczniczych właściwościach rumianku wiedzieli już starożytni. niektóre osoby mogą być uczulone na rumianek. Pijemy ją. jeśli mamy jakiś stan zapalny lub po prostu zmęczone. Mocny napar rumiankowy pozwala także utrzymać piękną cerę oraz przywrócić urodę i zdrowy wygląd zmęczonej twarzy – wystarczy przemyć twarz kilka razy dziennie takim naparem. silne olejki eteryczne. Aby sporządzić herbatkę rumiankową. jest chętnie stosowane przez osoby chore. wapń. zamyka pory. wielokwas żelaza. które ma aż trzech potężnych opiekunów – Słońce. Kurację można co jakiś czas powtarzać. zalewamy czubatą łyżkę ziela rumianku dwiema szklankami wrzątku i odstawiamy na 15 – 20 min. zwłaszcza dzieciom i ludziom starszym. wosk. cukry. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 przez 6 tygodni. 2 razy dziennie rano i wieczorem. „szczypiące” powieki. przecedzamy i pijemy ciepły wywar – l szklankę lekko osłodzoną miodem. (Uwaga. stosowali go np. 20 minut w 1/2 l wody. wiatropędnie. Najpopularniejszy jest napar z rumianku w postaci herbatki. jak i u dorosłych. Natomiast osobom. Mocny napar (l łyżka na szklankę wrzątku) pity regularnie pomaga w bólach migrenowych. Polecam ją także paniom w okresie klimakterium. 60 . którym dolega wątroba i śledziona. pod przykryciem. przy kolce u dzieci. zawsze ciepłą. nadaje piękny kolor i puszystość włosom). która powinna trwać ok. moczopędnie. Można również naparem rumianku przemywać trudno gojące się rany lub miejsca zaatakowane przez różne choroby skóry. Przy uporczywych zaparciach możemy stosować lewatywki z herbatki rumiankowej. w chorobach kobiecych. sole potasowe. To wspaniałe ziółko. Rumianek Ta ładnie kwitnąca roślina o specyficznym zapachu zawiera spore ilości siarki. Pomaga przy skurczach żołądka i wszelkiego rodzaju wzdęciach oraz kłopotach z jelitami (likwiduje procesy gnilne w jelitach). którym dokucza choroba naszych cudownych czasów – skleroza: Suszone owoce poziomki 100 g Liść borówki 50 g Jemioła 10 g Marzanna wonna 10 g Liść rosiczki 25 g Jedną łyżeczkę ziół gotować w szklance wody przez5 – 6 minut. polecam wywar z samej poziomki: 20 g liści i korzeni poziomki gotujemy przez ok. schorzeniach żołądka i jelit. Księżyc i Wenus – wzmacniających jego uzdrawiające siły. którym dokuczają uderzenia krwi do głowy. rozkurczowo.Tatarak 25 g Kora dębu 25 g Macierzanka 100 g Zioła gotować w 2 1 wody przez 30 minut i dodać do kąpieli. Zalecają je również lekarze. a także do przemywania ran i przy różnego rodzaju chorobach skóry. Działa napotnie. wówczas niestety nie można go stosować). dwa razy dziennie – rano i wieczorem. ma silne właściwości antyseptyczne. Rumianek od wieków stosowany jest także w kosmetyce jako środek upiększający (wybiela cerę. Herbatka rumiankowa pita 2 razy dziennie przez 3 miesiące skutecznie usunie tę dolegliwość. 20 minut. A teraz poziomkowy przepis na mieszankę dla osób starszych.

a także działają napotnie. Należy też do ziół przywracających młodość i ładną cerę. Taką kąpiel możemy stosować 2 razy w tygodniu przez dłuższy czas. zwłaszcza jeśli dodatkowo będziemy pić szklankę herbatki rumiankowej na noc po kąpieli.. Cudowne właściwości skrzypu są znane od tysiącleci. 20 recept na lekarstwa ze skrzypu na różne schorzenia. następnie przecedzić i wlać do wanny z wodą. może służyć do 9 miesięcy. gorzknik wyciągowy. Ma silne działanie oczyszczające. co ogranicza możliwości ich stosowania do okresu wiosny i lata. Ta ogromna żywotność skrzypu świadczy też o jego dużych właściwościach leczniczych. jakie można dostać w każdej aptece lub „Herbapolu”. Powszechnie uznawany jest za chwast. Również dobre rezultaty przy puchlinie wodnej. który opracował ok. gdy lekko przestygnie. niektóre receptury przewidują użycie świeżego skrzypu. fixów. Jego zalety wychwalał już Syrenius. a sokiem ze świeżego zioła nawet najsilniejsze krwotoki z ran ciętych. Dla osób dorosłych taką kąpiel przygotowujemy z 200 – 300 g mieszanki. 100 g tataraku. 100 g arcydzięgla. Jeśli nie mamy świeżego skrzypu. 100 g liści lub pączków brzozy. wycieńczeniu organizmu po leczeniu antybiotykami oraz u anemicznych dzieci daje kąpiel w następującej mieszance ziołowej: 100 g rumianku. puchlinę wodną. Leczy choroby układu moczowego. skrofuły i inne choroby skórne. Taka poduszeczka. potas i wapń. choć chwast – leczy Skrzyp. Przygotowujemy ją następująco: siano łąkowe – l kg. jeśli będziemy ją często trzepać. dokładnie wymieszać i wsypać w poszewkę z podwójnego lnianego płótna. 61 . Dodajemy do wody ciepły wywar. pijemy szklankę tak przygotowanej herbatki rano i wieczorem przez 12 tygodni. Zioła zalewamy 2 1 wody i gotujemy przez 10 – 15 min. bo trudny do wytępienia. Ta niepozorna roślinka podobna do małej jodełki zawiera duże ilości kwasu krzemowego. aż do wygojenia. Kąpiel nie powinna trwać dłużej niż 15 min. Kąpiele rumiankowe wzmacniają system nerwowy. po tym okresie należy zrobić nową. o którego właściwościach leczniczych chcę Państwu opowiedzieć. odstawić do naciągnięcia. Dlatego we wszystkich przepisach z użyciem suszonego skrzypu zalecam zwykłe zioła. I jeszcze jedna uwaga: nie polecam Państwu używania skrzypu w torebkach tzw. gruźlicę i choroby gardła. Niestety. Aby przygotować taką kąpiel. Zwłaszcza z powodzeniem leczył nalewkami i wywarami skrzypowymi wrzody. Z kolei ksiądz Kneipp leczył za pomocą herbatki skrzypowej krwotoki płucne. złą przemianę materii. sole mineralne. moczyć chore miejsce co 3 dni. i to uciążliwy. rozpuszczające i zarazem wzmacniające. dla dzieci ze 100 – 150 g. I dzisiaj skrzyp jest stosowany jako zioło lecznicze. 300 g igliwia sosny. Rośnie na podmokłych polach i łąkach lub na cienistych leśnych polankach. 100 g mchu szarego leśnego. kwiat rumianku – 1/2 kg. Znakomicie przywraca siły. można zbierać do końca września.Znany jasnowidz i zielarz – ksiądz Czesław Klimuszko zalecał przy zastarzałych ranach kończyn kąpiele z następującej mieszanki: 200 g rumianku. 100 g szyszek chmielu. należy gotować sporą garść rumianku w 3 l wody przez około 15 min. Poduszeczka rumiankowa to bardzo dobry sposób na pozbycie się bezsenności i bólu głowy. l łyżeczkę suszonego zalewamy szklanką wody i gotujemy pod przykryciem 15 – 20 min. wszelkie krwotoki. po dokładnym wymieszaniu garść ziół gotować w 3 l wody. mają one bardzo słabe działanie.. Skrzyp. dlatego polecam je osobom przeziębionym. Ogólne oczyszczenie organizmu – łyżeczkę świeżego posiekanego skrzypu zalać szklanką wrzątku.

Zażywać l szklankę wywaru rano pomiędzy 7 a 8 oraz po południu pomiędzy 16 a 18. picie właśnie wywaru ze skrzypu. potem znowu przez 14 dni pijemy herbatkę skrzypową. choroby płuc. Do włosów ciemnych: 20 g tataraku. wciągać do nosa i płukać. prostą i skuteczną kurację odchudzającą z zastosowaniem skrzypu. Do włosów jasnych: 20 g tataraku. a jako lek nie tylko przez ludową. Zapobiegnie tworzeniu się nowych polipów i zahamuje wzrost już istniejących. Herbatkę ze skrzypu pijemy przez 14 dni. Cała kuracja trwa 3 miesiące. 10 g liści orzecha włoskiego.in. Choroby kobiece – wywar skrzypowy: l łyżka skrzypu na 1/2 l wody – gotować 30 min. Aby ją przeprowadzić. Zatrzymanie moczu – podać herbatkę skrzypową i zrobić ciepły okład na podbrzusze. do podmywań i irygacji przy upławach białych. Wywar należy pić ciepły. 50 g skrzypu. l czubatą łyżeczkę mieszanki gotować 10 min. należy jednocześnie ograniczyć spożywanie potraw mącznych i słodyczy oraz wykluczyć z jadłospisu całkowicie kawę. W tym czasie należy też pić dwa razy dziennie herbatkę skrzypową -l szklankę rano i wieczorem. w 1 l wody. 10 g rumianku. w szklance wody. 20 min. Pijemy 2 razy dziennie l szklankę – rano przed 7 (nie później) i wieczorem przed 19. Liście tego ziela zawierają m. płukać włosy po umyciu. Proponuję Paniom z nadwagą zamiast wydawać ogromne sumy na „cudowne pigułki”. w 1 l wody). ale i oficjalną medycynę. Skłonność do polipów w nosie – l łyżkę skrzypu gotować przez 30 min. a także oczyszcza krew i przeciwdziała 62 . choroby nerek. ewentualnie robić choremu nasiadówki z wywaru skrzypu (łyżkę skrzypu gotować 15 – 20 min. a następnie przez 9 dni herbatkę z dziurawca (l łyżeczkę dziurawca zalewamy szklanką wrzątku). Wywar sporządzamy gotując dwie czubate łyżki skrzypu w 1/2 l wody przez 30 min. w 1/2 l wody. która nie żyje w zgodzie z herbatą skrzypową. wrzody żołądka. Mieszanka moczopędna: Skrzyp 10 g Słoma owsiana 10 g Jałowiec 10 g Liście bzu czarnego 10 g Liście czarnej porzeczki 10 g Zioła dokładnie wymieszać. Wszystkim paniom polecam też wspaniałą płukankę do włosów na bazie skrzypu. na wolnym ogniu i uzupełniamy wodą do 1/2 l (w czasie gotowania wody ubędzie). W Polsce od dawien dawna używana jest także jako przyprawa.Choroby układu moczowego – herbatkę skrzypową przyrządzoną jak wyżej 2 razy dziennie (rano i wieczorem) lub l łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu raz dziennie przez 6 tygodni – leczy nerki i pęcherz moczowy. żywicę. 50 g skrzypu. Stosowana wewnętrznie szałwia leczy zapalenie migdałków i gardła oraz śluzówki jamy ustnej. Opuchnięte kostki nóg – okłady z wywaru skrzypu. podam też przepis na tanią. garbniki oraz duże ilości witaminy C. taninę. Zioła gotować ok. także 2 razy dziennie po l szklance. na przemian z okładami z wywaru z siana łąkowego przez 2 – 3 tygodnie. Szałwia Szałwia lekarska należy do ziół znanych od wieków i szeroko stosowanych.. Efektem dodatkowym jest wzmocnienie włosów i paznokci. Ponieważ ciągle dostaję listy z prośbą o pomoc od pań z nadwagą. Dobrze jest też w tym czasie zażywać raz dziennie łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu. olejki eteryczne. kamforę.

Zioła dokładnie wymieszać i zalać 1/2 1 alkoholu. ale rozcieńczone pół na pół ze źródlaną wodą. Tradycja ludowa przypisuje mu magiczną moc. następnie odstawiamy w ciemne miejsce w zielonym szkle na 21 dni. 10 g bukwicy. gotować na wolnym ogniu 20 – 30 min. Szałwia jest także bardzo pomocna w cukrzycy. zalać 1/4 l czerwonego wytrawnego wina i 1/4 l wody.zwapnieniu żył. ma też działanie przeciwgorączkowe. 10 g szałwi. Bóle gardła – 1 łyżeczkę szałwi zalać szklanką wody i gotować krótko pod przykryciem. Dodatkowo dobrze jest płukać włosy po myciu wywarem z szałwi. obecnie rzadko kto pamięta o tych cudownych zaletach tataraku. Niestety. ropiejących wrzodów i ran oraz odmrożeń. olejki eteryczne. I miało to swoje uzasadnienie. odstawić w ciemnym szkle w ciemne miejsce na 21 dni. dodać l łyżeczkę miodu i l łyżeczkę octu winnego. gdzie uważany był za roślinę świętą. że tak powszechnie występujący nad naszymi stawami i jeziorami tatarak nie jest rdzennie polską rośliną? Przywieziono go do naszego kraju przed paroma wiekami z Dalekiego Wschodu. Herbatka działa m. o niebieskich kwiatach. Drodzy Czytelnicy. chorób oczu. wrzucić świeży korzeń lub dolną część liścia tataraku do naczynia z wodą z kranu. Uwaga! W Polsce rośnie 8 odmian szałwi. 10 g korzenia tataraku.in. Aby go przyrządzić. może być stosowana wyłącznie zewnętrznie. A szkoda. bowiem jego właściwości lecznicze są rzeczywiście duże. usuwa dolegliwości żołądkowe. Lekko ostudzić. garbniki. Najszersze zastosowanie ma napar z szałwi. Spróbujcie. Kruche i łamliwe włosy – 10 g szałwi. pijemy 2 razy dziennie szklankę aż do ustąpienia chrypki. przeciwgorączkowo. Blada anemiczna cera – 1 l czerwonego wina gronowego lekko podgrzewamy i wsypujemy garść szałwi. Nawet lekarze zajmujący się ziołolecznictwem raczej nie zalecają swoim pacjentom tataraku. wieczorem po kolacji. jak wspaniały. szybko się u nas zadomowił i rozprzestrzenił. Przekonacie się. bo 63 . Otrzymaną nalewkę wcierać codziennie wieczorem w skórę głowy przez 3 miesiące. orzeźwiający smak po paru minutach będzie miała nasza zwykła „kranówka”. wycisnąć przez lniane płótno i robić ciepłe okłady na głowę i kark chorego. aby rok był obfity w plony. 10 g kwiatu bzu. kwas askorbinowy i kaolinę. polepsza stan zdrowia chorych na gruźlicę i reumatyzm. 10 g kwiatu dzikiej róży. Ze względu na swoją ogromną żywotność. należy jedną łyżeczkę szałwi zalać szklanką wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. rano na czczo (do 9). przez dłuższy czas. przecedzić. Takie winko możemy podawać starszym dzieciom. Zioła wymieszać. a w Dzień Zesłania Ducha Świętego przystraja izby tatarakiem. Ma silne właściwości odkażające i przyjemny zapach. Płukać gardło kilka razy dziennie. Tatarak zawiera żywicę twardą i lotną. 5 g chmielu. Tatarak był też szeroko stosowany w medycynie ludowej jako lek na wiele schorzeń. Do dziś w wielu wsiach w Zielone Świątki wyścieła się świeżo zerwanymi liśćmi tataraku podłogi domostwa i podwórza. Ta łąkowa. Po tym okresie wypijamy l raz dziennie małą szklaneczkę. Ludowe zielarki zalecały też takie okłady w przypadku śpiączki. Pijemy w razie potrzeby dwa razy dziennie szklankę naparu. Uporczywa chrypka – sporządzamy wywar jak wyżej i dodajemy l łyżeczkę miodu oraz odrobinę mleka. aby oczyścić zagrody ze wszystkich złych mocy. a domownicy i bydło zdrowe. Zewnętrznie można używać szałwi do leczenia suchego kaszlu (okłady na gardło). Tatarak Czy wiecie Państwo. Obniżenie poziomu cukru u diabetyków – 10 g majeranku.

Pora „żniw” tatarakowych to późna jesień. Ze swej strony gorąco namawiam Państwa. chorób układu nerwowego (np. Dawkowanie: 2 razy dziennie l łyżkę. W tym czasie konieczne jest wykluczenie z jadłospisu wieprzowiny (pod każdą postacią) oraz ograniczenie soli. ogólnie wzmacnia organizm. Jeśli chory źle znosi proszek. abyście zainteresowali się tym pachnącym zielem i stosowali go przy leczeniu Waszych dolegliwości. i wlać do wanny wody. Drobno pokrojony korzeń zalewamy wodą (tak. ale możemy też zbierać je i suszyć sami. drugą porcję wypić przed 18 (także ciepłą). Aby przygotować kąpiel tatarakową.). pobudza przemianę materii. Odstawiamy z ognia i mieszamy do ostygnięcia. można mu podawać herbatkę tatarakową – l łyżkę suszonego korzenia zalać szklanką letniej wody i odstawić pod przykryciem na całą noc. wcierać w chore miejsce i w okolicach chorych narządów po kąpieli. należy rozpocząć ją jesienią i kontynuować przez 90 dni. Możemy kupić je w aptece lub w „Herbapolu”. Przygotowujemy syrop z wody i cukru. Aby kuracja była skuteczna. Kąpiele stosujemy co 3 dni (najwyżej do 30 min. dziennie. Gotujemy przez 3 kolejne dni 2 – 3 godz. układu moczowego. poprawia krążenie (zwłaszcza dobra przy marznących nadmiernie stopach).in. Czysto wymyte kłącza drobno kroimy i suszymy w gorącym piekarniku. 1 l wody. Rano zagotować i wypić 1/2 szklanki ciepłej herbatki. 1/2 kg cukru. Uwaga: tataraku nie należy stosować przy rozwolnieniach! Nalewka tatarakowa – 10 g świeżego korzenia tataraku. Zażywać na wodę lub cukier po 30 kropli 2 razy dziennie. 1/2 l oliwy z oliwek lub orzechów arachidowych. Cukierki tatarakowe – 250 g świeżego korzenia tataraku. odblokowuje zatkane kanaliki nerek. Konfitura tatarakowa – 250 g świeżego korzenia tataraku. Po kąpieli nacierać chore miejsca oliwką tatarakową. Gotujemy syrop z wody i cukru. rano o 8. następnie odcedzamy i wykładamy na deseczkę do podsuszenia. Masę wykładamy na deseczkę i po ostatecznym zakrzepnięciu kroimy na cukiereczki. uporczywe przewlekłe bóle głowy. 1/2 l spirytusu. Mam nadzieję. Kąpiele są także skuteczne przy stanach zapalnych skóry i ropieniach. wzmacniają organizm wyczerpany chorobą. do gorącego syropu wrzucamy ugotowany korzeń. po południu o 17 przez 2 – 3 miesiące. Niektóre mikstury przyrządza się ze świeżego korzenia. padaczki i porażenia mózgowego). chorób kobiecych. do gorącego syropu wrzucamy drobno posiekany korzeń. należy: 1/2 kg korzenia tataraku gotować w 3 l wody na wolnym ogniu przez ok. Choroby żołądka – szczyptę sproszkowanego korzenia popić szklanką gorącej wody. Skuteczna przy częstych omdleniach. a po 6 tygodniach kąpieli i nacierań bóle powinny ustąpić. Usuwa śpiączkę. z kąpielami tatarakowymi. Nasze babcie podawały też konfiturę chorym na padaczkę i porażenie mózgowe. 64 . 30 min. pomaga w usunięciu kamieni nerkowych oraz przy bólach reumatycznych i artretycznych. że powrót leczenia naturalnego przywróci tatarakowi należne mu miejsce. Doskonałe dla anemicznych dzieci. przechowujemy w chłodnym miejscu. Pokrojony korzeń zalać spirytusem i odstawić na 21 dni. 1/2 kg cukru. Przy chorobach układu kostnego najlepsze efekty daje połączenie nacierań nalewką tatarakową. Korzeń zalać oliwą i postawić w zielonym szkle na 14 dni na słońcu. 1 l wody. Najczęściej wykorzystywane w ziołolecznictwie są kłącza i korzeń tataraku. smażymy w syropie. Wysuszone przechowujemy w szklanym słoju. aby pokryła korzenie) i gotujemy do miękkości. dolegliwości żołądkowych.tatarak jest pomocny w leczeniu m. aż zacznie krzepnąć na brzegach. potem przekładamy do słoików. wzmacnia też włosy. Oliwka tatarakowa – 5 dkg świeżych korzeni. w bólach reumatycznych i artretycznych.

Słynni lekarze angielscy napisali rozprawę o leczeniu żywokostem przede wszystkim wrzodu żołądka. działa przeciwkrwotocznie i przeciwzapalnie. Wielki uczony i lekarz Syrenius (1613) napisał rozprawę o cudownych właściwościach leczniczych żywokostu. Zioła wymieszać dokładnie. zwanego planetą wielkiego szczęścia. że leczy rany głęboko cięte. Przed wielu laty uczeni doszli do wniosku. Biegunka u dorosłych i dzieci l łyżkę stołową korzenia gotować 15 minut z 1/2 1 wody. ponoć posiada właściwości niekorzystne dla zdrowia. Wrzody żołądka Korzeń żywokostu 50 g Korzeń tataraku 10 g Macierzanka kwiat 40 g Zioła sproszkować. jedną stołową łyżkę ziół zalać wrzącą wodą i zostawić pod przykryciem na kwadrans w ilości – l szklanka wody. kwas krzemowy. Zioła dokładnie wymieszać l łyżką ziół gotować pod przykryciem z 3 l wody ok. następnie pić ciepły wywar co 2 godziny. zawiera bowiem duże ilości śluzu. którą robimy l x w tygodniu. połączyć w jedno. brak głosu Korzeń żywokostu 50 g Siemię lnu 20 g Kwiaty ślazu leśnego 50 g. jod. że to zioło leczy doskonale system kostny i nie tylko. egzema. wieczorem o 1900. dzieciom też możemy taką kąpiel zastosować przed snem. natomiast nazwa łacińska pochodzi od słowa consolidare – wzmacniać. 1/2 szklanki pierwszego dnia choroby. że należy wycofać to zioło z listy ziół leczniczych. ponad 5% alkantoniny. zażywać malutką łyżeczkę rano między godz. asparaginę. Gruźlica krtani – chrypka. które my nazywamy polskim żeń-szeniem. ponieważ pobudza wzrost tkanki kostnej. Zioła w porozumieniu z lekarzem prowadzącym należy stosować przez 6 tygodni. wapń i kwas dębiankowy. 6 00 – 800. oczyszczają drogi moczowe i bardzo łagodzą ból nerek. 20 minut i dodać do kąpieli. należy z jadłospisu wykluczyć słodycze i wieprzowinę w każdej postaci. Choroby skóry – wypryski. goić się szybko. natomiast wieczorem między 1900 – 2000 sześć tygodni. działa w leczeniu pomocniczo. gdyż jego korzeń ma zabarwienie czerwone. łuszczyca. zespolić. Uporczywy kaszel – przeziębienie – grypa 100 g żywokostu sproszkować i zażywać 2 x dziennie małą łyżeczkę z miodem akacjowym lub spadziowym przez 7 dni. Nazwa mówi nam o przeznaczeniu zioła. Obecnie po wielu dyskusjach przywrócono żywokost do łask i możemy nadal stosować go w ziołolecznictwie z bardzo dobrymi efektami. i brunatno-brązowe.Żywokost. rośnie pod wpływami Jowisza. Korzeń żywokostu 200 g Kwiat lipy 50 g Kwiat lebiodki 100 g. działanie ziół jest osłaniające. 65 . Należy unikać połączenia ze środkami zawierającymi żelazo i można stosować w leczeniu wielu schorzeń. Proszę zwrócić uwagę na słowo żywo-kost – nazwa mówi nam. drugiego i trzeciego dnia co 6 godzin. rano o 900. kosztywar Zioło znane w Polsce od najdawniejszych czasów. Płukać gardło kilka razy dziennie. skórnej i mięśniowej.

natomiast zimą robimy maseczkę z wysuszonego korzenia z odrobiną wody. W ten sposób przyspiesza gojenie się wrzodów żołądka i dwunastnicy. Wiosną rozpoczynamy zbiory korzenia już od marca do maja. Żywokost posiada właściwości nabłonkowotwórcze. Wiosną możemy zbierać młode pędy liści i robić z nich doskonałą. nerek.Hemoroidy 100 g korzenia żywokostu 50 g nasion kozieradki 20 g kory dębu Zioła dokładnie wymieszać – l łyżkę stołową ziół gotować 15 minut w 2 1 wody. Cera będzie delikatna. zawsze wieczorem. Taką maseczkę nakładamy raz w tygodniu. oczyszcza krew i regeneruje cały organizm zmęczony po zimie. Pić 2 x dziennie l szklankę ciepłego naparu rano o 900. wieczorem o 1700. Gruźlica nerek Korzeń żywokostu 100 g Liść ogórecznika 20 g Ślaz leśny 20 g Skrzyp polny 50 g Dziurawiec 10 g. W lecznictwie jest wykorzystywany żywokost głównie w leczeniu gruźlicy płuc. krtani. W kosmetyce jest doskonały w świeżej postaci na maseczki kosmetyczne dla pań o bardzo wrażliwej cerze w okresie wiosennym. wiosenną sałatkę. następnie przecedzić i robić nasiadówki 2 x w tygodniu przez 15 minut – stany przewlekłe należy leczyć przez 4 tygodnie. poza tym do leczenia trudno gojących się ran i chorób skóry na tle alergicznym. zachowa młody wygląd. pobudza do wzrostu nową tkankę. 66 . przechowujemy w szklanych naczyniach. l łyżkę stołową ziół gotować w 1/2 l wody około 5 minut i pod przykryciem pozostawić na noc. łagodzi wszelkie stany podrażnienia przewodu pokarmowego. możemy połączyć z niewielką ilością zmielonego siemienia lnu l:l. Zioła wymieszać bardzo dokładnie. jesienią zbieramy tylko w listopadzie i suszymy w przewiewnym miejscu na szarym płótnie.

Bo burak jest też doskonałym lekiem. może jeść buraka gotowanego. Polecam osobom cierpiącym na bezsenność. Pij przed śniadaniem przez 21 dni. że czynnik zwalczający raka nie ulega zniszczeniu podczas gotowania. Sałatka jest doskonała dla tych. szczególnie w okresie przekwitania. 3 kwaszone ogórki. Do łyżki oleju z oliwek dodaj łyżeczkę octu winnego. ponieważ zawiera duże ilości niezbędnych do życia pierwiastków alkalicznych – sód. Jeżeli ktoś nie lubi soku. Burak dzięki pierwiastkom alkalicznym odkwasza nasz organizm – tępi nieznośne zgagi. Sosem zalej warzywa i wymieszaj. Stwierdzono bowiem. Dzięki żelazu leczy niedokrwistość. suszony koper i kminek. ile niezwykłych przeznaczeń może mieć to warzywo. Sok z surowego buraka zmieszany pół na pół z miodem pszczelim leczy nadciśnienie. rubid i cez oraz około 10 proc. potas. zaparciach. zapewnia bowiem pełen zestaw minerałów i witamin. pieczenia w dołku i uspokaja nerwy. Okazuje się. gotujemy z nich barszcz wigilijny – i nawet nie podejrzewamy. Kobiety cierpiące na obfite miesiączki. witaminy B i prawie 0 kalorii. Przez 14 dni pij 2 razy dziennie połowę porcji rano – przed śniadaniem. Wiedzieli o tym ludzie tysiące lat temu. Burak w postaci jarzynki lub sałatki działa tonizująco i leczniczo przy otyłości. Pij przed snem przez 14 dni. którzy się odchudzają. Powinni go też pić chorzy na nowotwory. Rozgnieć ząbek czosnku. powinny wypijać codziennie 1/2 szklanki soku buraczanego – rano i wieczorem przed jedzeniem. zetrzyj na tarce. Anemia Do l szklanki soku z buraka dodaj łyżkę soku z cytryny i 3 łyżki soku z pietruszki. Nerwica Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 1/2 szklanki soku z białych winogron i szczyptę zmielonej mięty pieprzowej. 67 . dodaj ugotowaną białą fasolkę (l szklanka). do zająca. dolegliwościach wątroby i nerek. magnez. drugą połowę wieczorem – przed snem Zaparcia trwałe Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 3 łyżki soku z selera z odrobiną mielonego kminku. Dzięki niej poprawi się też Twoja cera i nie będzie problemów z wypróżnianiem. kobalt. że nasz poczciwy burak czerwony hamuje ich rozwój. Uwaga! Cukrzykom nie wolno stosować buraka do celów leczniczych! Odchudzanie l kg buraczków ugotuj.Warzywa Buraki Jemy buraczki do szynki. wapń. dodaj odrobinę ziołowych przypraw – tymianek. ponadto żelazo. Cudownie pomaga przy odchudzaniu.

Sok wyciśnięty z buraczków upieczonych w piekarniku działa znacznie mocniej. Dwie części pieczonej cebuli i l część tartego mydła rozetrzyj i dobrze wymieszaj. kamienie żółciowe. Poszatkuj drobno 1/2 kg cebuli i zalej ją na 7 godzin 1/2 1 przegotowanej lub oligoceńskiej wody. Jadły ją też. i przyspiesza gojenie. Złe trawienie i problemy z jelitem grubym. Dzisiaj wiadomo już. że właśnie cebulą nasze prababki leczyły doskonale wiele przypadłości: astmę. Pij 2 razy dziennie l szklankę ekstraktu. choroby płuc i dróg oddechowych. Natomiast rany zastarzałe leczy cebula połączona z mąką jęczmienną. Ból żołądka i kolka Gotuj l cebulę w 1/2 l mleka przez 15 – 20 min. Mieszanka wyciąga ropę i oczyszcza ranę już po pierwszym dniu.Uporczywy kaszel pogrypowy l kg buraczków ugotuj na miękko. przetrzyj na miazgę z miodem (l łyżka na l cebulę). nerki. Zażywaj dwa razy dziennie 15 kropli (na wodę). zetrzyj i wyciśnij sok przez lniane płótno. Wywar ten świetnie leczy oczy zaczerwienione i łzawiące. Miksturą okładaj brodawki na noc lub pocieraj je kilka razy dziennie. ale jest bezsprzecznie najzdrowszym warzywem. Następnie gęstą papkę nałóż na chore miejsce i obwiń szarym płótnem. Zawiera dużo witaminy A. Opiekują się nią ponure. Kurację stosuj przez 21 dni. schorzenia oczu. ale bardzo potężne planety Mars i Saturn. Brodawki i narośla Upieczoną cebulę zmieszaj z l łyżką soli kamiennej i l łyżką miodu spadziowego. W XVI wieku doczekała się nawet specjalnego traktatu naukowego. Zaflegmienie oskrzeli Cebulę upiecz w łupinie w piekarniku. Trudno się bez niej obejść w kuchni. Wrzody i czyraki 3 duże cebule gotuj z 3 figami i garścią rodzynek. którymi faszeruje nas medycyna konwencjonalna. olejki eteryczne cukier i śluz. febrę. Zażywaj 2 razy dziennie łyżkę stołową soku zmieszanego z łyżką miodu akacjowego. sole mineralne. szkorbut. Kamienie w przewodzie moczowym i piasek usuwa woda cebulowa. cukrzycę. Oto jak można wyleczyć cebulą niektóre schorzenia. który doskonale działa też przy głodówkach. Nakładaj na chore miejsce kilka razy dziennie. następnie przefiltruj. astrolog i przyrodnik uznawany przez współczesnych za czarnoksiężnika. Pliniusz Starszy – lekarz. Przypisywano jej cudowne właściwości lecznicze. Może właśnie dlatego ma tak wiele cennych właściwości. Nalewkę wystaw na słońce na 7 dni. Dodatkowo wzmocnisz cały organizm. anemię. Tę miksturę możesz też podawać dzieciom. Tę miksturkę można też podawać dzieciom. zapomnieliśmy. Cebula Była znana już w starożytności. obierz ze skórki. gdy dręczą je robaki (zawsze rano). Wspomaga dojrzewanie czyraków. rano o 11 – wieczorem o 17. witaminy z grupy B. że cebula wprawdzie nie czyni cudów. by mieć ładną cerę. Puchlina wodna 68 . zaparcia Poszatkuj drobno 250 g cebuli i zalej ją 1/2 l spirytusu. Jest warzywem powszednim niczym chleb. Sławił ją w I w n.e. Przyzwyczajeni do antybiotyków i prochów. schorzenia żołądka. dodaj szklankę gorącego mleka i przez 14 dni pij wieczorem przed snem. aż do ustąpienia kaszlu. przed śniadaniem i przed snem.

Wiedzieli już o tym starożytni. Szczególnie dobrze robi przy stłuczeniach kolana. Posól. zwłaszcza mięsnych. Pół kg cebuli pokrój na krążki zgodnie z jej budową. Owiń ceratką i ręcznikiem głowę na godzinę. po jedzeniu. Po dłuższym stosowaniu włosy ładnie rosną i nie mają skłonności do siwienia. Zażywaj 3 razy dziennie po łyżce stołowej godzinę przed jedzeniem bądź 2 – 3 godz. mocno wygnieć i przykryj na 3 – 4 godz. 10 g rozmarynu i 1/2 l wina czerwonego gronowego gotuj przez około 15 – 20 min. a przepisy na leczenie wielu chorób właśnie chrzanem przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Potem dopraw ulubionymi ziołami i oliwką. każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić. Możesz zażywać profilaktycznie łyżeczkę od herbaty 3 – 4 razy dziennie. Odciski Główkę cebuli przetnij na pół. zalej octem i odstaw na dobę w ciepłe miejsce. wracamy do sprawdzonych recept zielarskich. Jest to pyszna sałatka. następnie umyj. Warstwy cebuli przesypuj w słoju cukrem pudrem.” Mimo że od tego czasu minęło parę stuleci. Następnie poszczególnymi łuskami okładaj odciski 2 x dziennie rano i wieczorem. Wywar przefiltruj przez płótno. Jak przyrządzać cebulę.3 cebule. można też dodać kilka kropel cytryny. Uporczywy kaszel Poszatkuj 3 duże cebule. Zmieszaj szklankę soku ze szklanką miodu. Słabe włosy Raz w tygodniu wetrzyj sok cebuli w skórę głowy. Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej tym sposobem: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżce z winem ciepłym choremu pić dawali. Nadciśnienie i prostata Jedz dużo świeżej cebuli. następnie mocno ugnieć i pozostaw w cieple na kilka godzin. Chrzan ma jednak nie tylko zalety smakowe. a w dodatku tak przyrządzona cebula jest lekiem. Znany XVI-wieczny polski zielarz Spiczuński tak pisał o chrzanie: „Przychodzi nie tylko do przysmaku stołowego używania. ale także własności lecznicze. Pij 3 x dziennie 50 g. Chrzan nie tylko na Wielkanoc W polskiej kuchni chrzan zajmuje poczesne miejsce jako dodatek do wielu potraw. bo tylko tak zachowa swoją energię. a nauka współczesna dorzuca nowe przepisy dzięki badaniom nad leczniczymi właściwościami roślin. Pij rano i wieczorem 50 g mikstury przez 9 dni. włóż do słoika. Reumatyzm Nacieraj bolące miejsca startą cebulą. Jeszcze raz potwierdza się stare przysłowie: „Natura leczy. ale do lekarstw. Miksturkę możesz podawać dzieciom od 3 lat. zawiera też duże ilości soli mineralnych i witamin z grupy B oraz witaminy C. przez 3 do 7 dni. nie kaleczy”. Hemoroidy Zażywaj 3 x dziennie l łyżkę stołową świeżego soku. by nie drażnić wątroby. A już obowiązkowo chrzan z buraczkami w postaci ćwikły zagościć musi na wielkanocnym stole. Cebulę zetrzyj na drobnej tarce i wyciśnij. Stłuczenia i otarcia Przykładaj świeży sok z cebuli w formie kompresu. 69 . Chrzan ma silne właściwości bakteriobójcze – działa na organizm ludzki równie silnie jak antybiotyki.

nawet przed burzą.Warto wiedzieć. Ta przedziwna. kiedyś świętej rośliny. Wszystkim paniom i dziewczętom. Oto przepis: jeden średniej wielkości korzeń chrzanu drobno kroimy. 1/2 szklanki octu winnego. Wszystkie składniki wymieszać na masę i rozetrzeć na szarym płótnie w formie plastra. od dziecka pamiętamy ogródki z tyczkami do nieba. rano dodajemy jeszcze l szklankę 90% spirytusu i pozostawiamy w chłodnym miejscu na 14 dni. Osobom cierpiącym na bóle reumatyczne polecam sporządzenie domowym sposobem „plastra chrzanowego”. wieczorem przed snem). l łyżka soli kuchennej szarej. Doskonałe na awitaminozę (jej objawem jest m. a na nich wijące się łodygi z pięknymi długimi strączkami fasoli. Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu gotujemy w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywamy twarz. następnie przecedzić i pić codziennie 2 – 3 filiżanki (filiżanka zawiera ok. by nie poparzyć ciała – plaster możemy przyłożyć najwyżej na 5 minut. że łupiny fasoli zawierają bardzo wiele związków – aminokwasy. kiedy nie było lodówek. 100 g płynu). flawonoidy. Chrzan. dziś często traktowanej jako zwykły chwast. polecam nalewkę na chrzanie. że jeśli będą Panie stosowały nalewkę lub wywar regularnie. działa leczniczo. sole mineral70 . Bolące miejsce przetrzeć oliwką z oliwek i przyłożyć plaster. 3 łyżki mąki żytniej. które chciałyby pozbyć się piegów na nosku. Przepis: l łyżka sproszkowanej białej gorczycy. Oto przepis na jedną z takich nalewek: l szklankę utartego chrzanu zalewamy na noc l szklanką przegotowanej wody. natomiast na świecie rośnie ponad dwadzieścia odmian fasoli. alantoninę. Trzeba jednak przy jego stosowaniu bardzo uważać.in. bo jest to jedna z najbardziej lubianych odmian fasoli w naszym kraju. Dawniej. Także mleko. głównie z ziołami dla cukrzyków. a pochodzi ze strefy tropikalnej Ameryki. 45 g świeżej warzechy lekarskiej. Dawni Inkowie traktowali fasolę jako podstawowe danie w codziennym odżywianiu – do Europy dotarła w połowie XV wieku przywieziona przez marynarzy i misjonarzy. 2 łyżki świeżego utartego chrzanu. do którego włożono świeży liść chrzanowy. nie trzeba dokładnie opisywać. Podałam tylko kilka przepisów z szerokiego wachlarza leczniczych zastosowań chrzanu. dzięki czemu długo zachowywało świeżość. Nasiono zwane owocnią jest bardzo bogate w białko roślinne. Gotową nalewkę zażywamy 2 razy dziennie – rano i wieczorem po 25 g przez 21 dni (rano przed śniadaniem. szkorbut) jest piwo chrzanowe: 60 g utartego chrzanu. Np. ponieważ używa się ich w wielu mieszankach ziołowych. Wiemy już. zalewamy szklanką octu winnego i odstawiamy w ciemne miejsce na 14 dni. mięso owijano w świeże liście chrzanowe. ma ona także silniejsze działanie). Gwarantuję. Także od bardzo dawna stosowano przeróżne nalewki chrzanowe. znana już od dawna mikstura ma silne właściwości rozgrzewające. Chrzan działa także kojąco przy różnych bólach. nie zsiada się. twarz będzie biała i delikatna. aby wzmocnić osłabiony chorobą organizm oraz pracę serca. że gotowany chrzan traci te właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego należy spożywać go na surowo. Fasola zwyczajna Popularnego „Jasia” wszyscy znamy. 35 pączków sosnowych zalać 1 l ciemnego piwa i odstawić na 48 godzin. Uczeni nadal pracują nad poznaniem budowy i przydatnością owocni fasoli. Po tym okresie odcedzamy nalewkę i otrzymaną cieczą przemywamy twarz rano i wieczorem. jest także środkiem upiększającym. o czym być może nie wszyscy wiedzą. Nalewkę wybielającą można także sporządzić na mleku (znacznie szybciej. Nie ma ogródka bez „ Jaśka”. w wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy.

in. to bardzo pomaga i przedłuża życie. Taki skład wpływa na zwiększone wydalanie moczu i jest to doskonałe dla nerek. gdy jesteśmy już na insulinie. Filiżanka wywaru obniża poziom stężenia glukozy we krwi.ne m. a drugą szklankę o 17 wieczorem. Zioła trzeba pić cyklami 9-dniowymi: 9 dni zioła 3 dni przerwy 71 . a zatem bardzo proszę chociaż raz dziennie wypijać filiżankę wywaru nawet wówczas. a następnie wypijamy jedną szklankę do godz. że ma doskonałe działanie przeciwcukrzycowe. usuwa obrzęki kończyn dolnych.. krzemionkę i witaminę E – bardzo ważną dla organizmu. leczy choroby układu moczowego. Jeśli nie będziemy mogli w nocy spać. 900 przed śniadaniem. to przygotowujemy zioła wieczorem nie później niż o godz. 1900. następnie zalewamy 2 łyżeczki ziół i odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Zestaw I: Strączyny fasoli 200 g Liść babki lancetowatej 50 g Liść porzeczki czarnej 50 g Nasiona pietruszki 10 g Tawuła błotna 5g Zestaw II: Strączyny fasoli 200 g Liść brzozy 50 g Owoc róży 5g Zestaw III: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 50 g Liść brzozy 100 g Kocanka żółta 20 g Rdest ptasi 20 g Zestaw IV: Strączyny fasoli 200 g Rdest ptasi 50 g Kłącze perzu 10 g Ruta ogrodowa 5g Ogórecznik 50 g Zestaw V: Strączyny fasoli 200 g Kłącze perzu 100 g Liść leszczyny 50 g Zestaw VI: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 20 g Skrzyp polny 20 g Tawuła błotna 5g Pokrzywa 10 g Liść brzozy 10 g Owocnie kopru 10 g Strączyny gotujemy rano 2 czubate łyżki w 1/2 l wody około 2 – 10 min. Bardzo pomocna jest herbata strączkowa w chorobach reumatycznych – bardzo wzmożone działanie ma połączenie wywaru ze strączków fasoli z ziołami zawierającymi flawonoidy – działanie jest widoczne natychmiast. usuwa też toksyny z organizmu. bo trzeba powiedzieć. iż ceni się fasolę „Jaś” przede wszystkim za to.

zaostrzy apetyt i poprawi trawienie. Żeby uleczyć serce. że była tania. Sok ze świeżej kapusty goi nieżyt. na lnianym. potem 14 dni tylko wywar ze strączyn fasoli. B1. wapnia. Sok pijemy tylko wieczorem – zamiast kolacji. Warto go pić przy chorobach wątroby. 72 . Po kąpieli wklep delikatnie w ciało oliwkę migdałową. wychyl szklaneczkę soku z kapusty z miodem. lat. Gdyby jednak uwzględniano jej właściwości i pożytki płynące z jej jedzenia – na pewno znalazłaby się w ścisłej czołówce wśród warzyw. Kompres rób na noc. Zmieszany z wywarem jej nasion jest dobrym lekarstwem na bezsenność. B2. Sok z kiszonej kapusty wzmocni Twój organizm. Gdy męczy Cię kaszel i chrypka. odkrycia nowych. warto jeść często kapustę. Nigdy więc o niej nie zapominaj. Dzięki niej możliwe stały się dalekie podróże. śledziony i zaparciach. Zachowa ono gładkość i jędrność do późnych lat.9 dni zioła 3 dni przerwa. ale przede wszystkim poprawi zdrowie. ale tylko dlatego. ciemne plamy na rękach możesz usunąć sokiem ze świeżej kapusty. wrzodów. białka. Tym właśnie tłumaczy się skuteczne działanie miazgi z jej liści przy leczeniu ropiejących ran. B3. Zadowoli nie tylko Twoje podniebienie. W dodatku będą miały bardzo ładną cerę. K i U. choroby dróg oddechowych i cukrzycę. Zmieszaj w tym celu l szklankę tego soku. nieznanych lądów. owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. leczy niestrawności. Witamina C dobrze przechowuje się w kapuście kwaszonej i mrożonej. Krosty i przebarwienia skóry. Oparzenia – rób kompres ze zmiażdżonych tłuczkiem liści kapusty białej przesypanej świeżym utartym ziemniakiem. Dodatkowo pij przez 14 dni sok z kapusty. Zawiera 5 proc. potem tylko na noc. Stosować ją przez 3 miesiące. jeśli żylaki nie są rozległe. Trud się opłaci. oparzeń i egzem. jak kilogramy będą ubywać. przestali – z braku świeżego jedzenia i warzyw – padać niczym muchy na szkorbut i zatrucia pokarmowe. Kapusta zabija gronkowce złociste i inne bakterie. bo odkąd kapitan Cook zaczął karmić swoich żeglarzy kwaszoną kapustą. Żylaki – kurację trzeba rozpocząć jesienią. fosforu i siarki. znana od 4 tyś. prowitaminę A. a sam wywar z nasion kapusty tępi robaki. zawsze była strawą ubogich. Ogranicz spożywanie potraw z wieprzowiny oraz wszelkich ciast. Uporczywe zaparcia – szklankę wywaru z czerwonej kapusty z odrobiną miodu pij 2 x dziennie przez 14 dni. Panie bardzo puszyste powinny pić od marca do maja codziennie jedną szklankę soku z zielonej zimowej kapusty z łyżką soku cytrynowego. Kapusta W rzeczy samej. Kompres zmieniaj co 4 godziny w pierwszym dniu. PP. Natomiast w przypadku stłuczenia i uszkodzenia skóry nałóż kompres z liści kapusty rozgniecionych i nasączonych olejem arachidowym. witaminy C. dodaj l szklankę soku z cytryny i l szklankę spirytusu: miksturką przemywamy rano i wieczorem ciało i twarz. sole potasu. Ani się obejrzą. cukrów (w tym sacharozę). leciutko też wklepujemy w ręce. Możemy wrócić do ziół na kolejny cykl. Kąpiel dla urody w ciepłej wodzie z dodatkiem zmiksowanej główki kapusty. szarym płótnie.

Uwaga! Nie wolno miejsc z żylakami nigdy masować i rozcierać. Umyj twarz. Glisty w żywocie morzy i wywodzi. żeby zmiękły. Rano w chore miejsca leciutko wklep – od dołu ku górze – maść z arniki. Następnie skrop oliwką z kukurydzy tłoczoną na zimno. jak zdrowa jest natka tej rośliny.Trzy warstwy liści przeprasuj przez płótno gorącym żelazkiem. puchlinie wodnej. a następnie połóż na nią maseczkę na kwadrans. równomierne kurczenie się mięśni krótkich. Obłóż nimi chore miejsce i lekko owiń bandażem na noc. Korzenie wykopane jesienią i przechowywane w piasku zachowują przez całą zimę właściwości odżywcze i lecznice. wzdęciach. pęcherza i macicy. przetrzyj oliwką z oliwek. olejki lotne. olej tłusty. duże ilości soli mineralnych oraz witamin (zwłaszcza C). albowiem szlamowatości flegmiste rozprawuje i wywodzi z moczem. które mogą być leczone pietruszką. albo mieni czas. terpeny. Dziecko rodziło się wówczas szybko i bez komplikacji. Pietruszka nie tylko do zupy Pietruszka to nie tylko popularne warzywo. Kiszki i żywot wszystek posila. Nie wszyscy jednak wiedzą. wsze kluby wprawuje – jest ratunkiem”. jej liście. a także nasiona. Przez okres kuracji pij na noc 7 kropli wyciągu z kasztanowca z odrobiną wody. W medycynie ludowej często stosowana była przy kobiecych dolegliwościach. ale jej stosowanie daje również dobre efekty lecznicze przy chorobach układu pokarmowego. Pietruszka zawiera szczawiany wapnia. 73 . Świeżą natkę możemy mieć także przez cały rok. kamicy. że pietruszka ma właściwości lecznicze. Pietruszkę znano i stosowano jako uzdrawiające zioło już od wieków. Przede wszystkim silnie działa moczopędnie. Także w przypadku trudnych porodów podawano rodzącym warzoną w wielkiej tajemnicy miksturę z pietruszki i octu winnego. wystarczy zasadzić kilka korzeni w doniczce i trzymać je w mieszkaniu. Z nasion pietruszki nasze babki-zielarki tłoczyły olej na zimno. Pietruszka rośnie pod błogosławionym wpływem Wenus i być może dlatego roślina ta ma tak silne i dobroczynne działanie na organizm człowieka. nałóż na sterylną gazę z otworami na oczy. Maseczkę polecam dla cery tłustej z krostami. tak surowa. a także apiol i glikozydy. jako warzona. Kompresy z liści kapusty na kark i głowę w czasie prac żniwnych chronią przed porażeniem słonecznym i usuwają bóle głowy z przemęczenia. Ma wszechstronne i szerokie zastosowanie. bez którego nie może obejść się żadna zupa czy sałatka jarzynowa. którym przyrodzone ich czyszczenie miesięczne jest zatrzymane albo niedostateczne. jedz dużo pomidorów). Syreniusz tak pisał o niej w swoim zielniku: „Pietruszka w potrawach użyteczna. Każda gospodyni starająca się racjonalnie odżywiać swoją rodzinę wie. Dobrze wpływa na system nerwowy jelit.in. wywołując m. Białogłowom. Maseczka z kiszonej kapusty – drobno posiekaj kiszoną kapustę. Dziś także z powodzeniem pietruszka stosowana jest jako lek ziołowy w wielu schorzeniach. Twoja cera będzie delikatna i matowa. tylko delikatnie oklepywać. Podaję kilka przepisów w najbardziej typowych schorzeniach. bez cukru! Poza tym uzupełniaj potas w naturalnej postaci w pożywieniu (np. Właściwości lecznicze ma świeży i suszony korzeń pietruszki. Podawano go w małych ilościach przy zatrzymaniu miesiączki u kobiet po czterdziestce.

Przecedzić i pić 2 razy dziennie l szklankę rano o 6. pić raz dziennie przed snem. Długotrwały męczący kaszel po przeziębieniach – 200 g świeżego. przecedzić. po 20 minutach robić kompresy na bolące obrzmiałe miejsce. Zapalenie pęcherza – dużą łyżkę wysuszonych liści pietruszki zalewamy 2 szklankami wrzątku. odstawić na 20 minut do naciągnięcia. przykładać w miejsce ukąszenia. 74 . Pietruszka działa także na nasz organizm wzmacniająco i oczyszczająco. Kolka jelitowa – l łyżka korzenia pietruszki i 20 g kozieradki zagotować krótko w 1. przecedzamy. drobno pokrojonego korzenia pietruszki gotować w 1 l wody przez około 1 godz. l łyżkę macierzanki. Pić wywar na noc (1/2 szklanki) przez 9 dni.Kamienie pęcherza moczowego – l łyżkę korzenia pietruszki. które mają po zimie zmęczoną i ziemistą cerę zastosować kurację mieszanką ziołową z pietruszką. dodać 3 łyżki miodu. odstawić pod przykryciem na 15 – 20 minut. 30 g strączyn fasoli. 30 g rdestu ptasiego. dodać kilka kropel z soku cytryny. 20 g dziurawca. odcedzić. dodać l łyżkę bylicy. jeszcze przez chwilę pogotować. l łyżkę korzenia fiołka trójbarwnego. dodać l łyżkę syropu z hyzopu. l łyżkę marzanny. Bóle stawów – identycznie sporządzoną miksturę z nasion pietruszki i oliwki wcieramy w bolące miejsca na noc. 25 g widłaka goździstego. pijemy ciepły napar 2 razy dziennie o 7 i 17 do dwóch tygodni. ukąszenia niektórych mogą być bardzo nieprzyjemne. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem od l do 2 szklanek. na wolnym ogniu. I w takich wypadkach pomoże nam pietruszka: zgnieść świeże liście pietruszki. Wzdęcia i lekkie obrzmienie wątroby – 10 g zmielonych nasion pietruszki zalać 100 g gorącej oliwki. Dlatego radziłabym Paniom. Zioła wymieszać i 2 czubate łyżki ziół zalać 2 szklankami wrzątku. Ból stawów biodrowych – 50 g nasion pietruszki zagotować krótko w 150 g białego wina. 20 g przytulii. przemywać twarz 2 razy dziennie. rano i wieczorem. gotować w 2 litrach wody około l godz. l łyżkę ziela lukrecji zalać 2 szklankami wrzątku. wieczorem o 17. Wywar z pietruszki usuwa także piegi – korzeń pietruszki zalać 1/2 l wody i gotować kilkanaście minut. od 20 – 50 g (nie więcej). a ból i opuchlizna szybko ustąpią. Kamica nerkowa – 25 g nasion pietruszki. pić 1/4 szklanki 2 razy dziennie. na bardzo wolnym ogniu.5 l wody. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 (do 14 dni). Wraz z wiosną pojawiają się owady. Pokroić 3 duże korzenie pietruszki.

a na grobie sadzili młode krzewy bzu. żywica. do której należało drzewo. wysokie drzewo. korę i korzenie – jesienią lub w marcu. W zapaleniach gardła i chrypce lub chorych migdałach herbata z kwiatów bzu szybko usuwa chorobę. który miał sporządzić trumnę. Kaplice i kościoły obsadzano bzem. kaszel. liście w czasie kwitnienia. w owocach – olejek eteryczny. Już wielki Hipokrates polecał wywar z bzu czarnego. korzeni i kwiatu jako najlepszy środek przeciwko puchlinie wodnej. garbnik. kwas walerianowy. Starzy Germanowie i Celtowie zaliczali to drzewo do świętych drzew. Zbiera się w maju i czerwcu. na 1/2 szklanki wrzątku dodajemy 3 – 4 małe gałązki bzu. ażeby zmarłym błogosławił Pan. czerwonym lub octem i położyć na czoło i skronie na 15 min. gorączkę. natomiast świeże liście bzu roztarte i przyłożone na miejsce oparzone pokrzywą znoszą ból i bąble (po75 . czerwiec. bezsenność. ponoć miał siłę odpędzania piorunów. używali oni bzu czarnego przy grzebaniu swoich bliskich zmarłych. Bez stosuje się szczególnie w kuracjach wiosennych w celu oczyszczenia krwi i całego organizmu. padał przed nim na kolana i prosił o przebaczenie. Gdy boli nas głowa (migreny). szedł z modlitwą w milczeniu do krzewu i obcinał gałąź.Drzewa Czarny bez Kwitnie: maj. Z tej to przyczyny w medycynie bez zajmował bardzo ważne miejsce. Przy słabym słuchu możemy 2 x dziennie zakrapiać do uszu ciepły wywar ze świeżych lub suszonych liści bzu. Woźnica używał do popędzania koni gałązki bzu zamiast bicza. Stolarz. kwas winny. olejek eteryczny. aby wziąć nią miarę ze zmarłego. Składniki: w kwiatach. W tym celu pije się przez miesiąc codziennie rano na czczo. należy świeży kwiat bzu skropić winem gronowym. pozostali kładli zmarłemu na twarz liście lub kwiaty bzu. oczyszcza krew. które rośnie w całej Europie. godzinę przed śniadaniem l szklankę herbaty z 6 – 8 świeżo pokrojonych liści bzu zagotowanych bardzo krótko w wodzie. różę. w Polsce jeszcze dziś w niektórych regionach uchyla wieśniak kapelusza mijając krzew bzu. zapalenie gardła i migdałów. to ojciec rodziny. Wszyscy znamy mocno pachnące. Dzieciom takiej mikstury nie podajemy. Kwiatu bzu czarnego dziś używa się jako środka napotnego. słaby słuch. Według starożytnych ludów opiekunką bzu była bogini Holde a po przyjęciu chrześcijaństwa zamiast bogini Holde postawiono Pannę Marię. Kwiat bzu gotowany i świeży w serwatce szybko likwiduje opuchliznę z kostek u nóg. reumatyzm. U starych Prusaków nie wolno było ścinać ani zranić bzu dla jego świętości. cukier. a jeżeli z różnych względów było konieczne obcięcie gałęzi. obniża wysokie ciśnienie krwi. Leczy choroby pochodzące z przeziębienia. chrypkę. katar. samburzyca.

aby w chwilach smutku i przygnębienia objąć brzozę i przytulić się do jej białego pnia. Wywar z kory brzozowej stosowany do ciepłych okładów leczy wrzody. Świeży sok pijemy kilka razy dziennie przez 14 dni. Aby efekt leczniczy był silniejszy. że wracają nam siły i chęć do życia – podziękujmy drzewu za to. Do zbierania soku wybieramy brzozy co najmniej 12-letnie. Pączki ucierano ze świeżym smalcem i przechowywano w chłodnym miejscu. oczyszczają krew i likwidują złogi w organizmie. Nalewki nie wolno podawać dzieciom do lat 7. Niebieską opiekunką brzozy jest Wenus – bogini błękitu i miłości. Potem należy zalepić go ziemią. Moc lecznicza zawarta jest zarówno w soku. Powszechnie znane są właściwości lecznicze wiosennych liści brzozowych. Brzoza pospolita Trudno byłoby znaleźć inne drzewo tak bardzo związane z polskim pejzażem jak brzoza – wielka Pani naszych lasów. Liście możemy również rozsypać pod prześcieradłem. Pijemy dwa razy dziennie przez 9 do 14 dni. W medycynie ludowej ze świeżych lepkich pączków brzozy przyrządzano maść. pijemy przez 14 dni 2 razy dziennie szklankę herbatki przed posiłkiem. Z młodych pączków i liści majowych zmieszanych w równych proporcjach przyrządzamy nalewkę. regeneruje się cały organizm. dolegliwości żołądka i szkorbut. chorą osobę można całą owinąć prześcieradłem wypełnionym liśćmi brzozy. Po dodaniu rodzynek i drożdży bywa on przechowywany przez parę miesięcy w dobrze zakorkowanych butelkach. Dlatego psychotronicy radzą. ustają bóle reumatyczne. zwany „brzozówką”. gipsem lub cementem. 76 . Są one doskonałym lekarstwem na bóle reumatyczne. Przecedzamy. jakieś naczynie. liściach i korze. Gotową miksturę wcieramy wieczorem w skórę głowy. aby drzewo nie chorowało. Brzoza posiada ogromne właściwości uzdrawiające. Na pół szklanki wody bierzemy jedną łyżkę nalewki. Dla zapachu możemy dodać 10 g korzenia tataraku. Nakłuwamy pień drzewa na dość dużej wysokości. Dobrze jest zebrać sok brzozy wczesną wiosną. jak i pączkach kwiatów. W tym celu 200 g liści i pączków zalewamy litrem czystej wódki i odstawiamy w ciepłe miejsce na 14 dni. 50 g suszu zalewamy pól litrem wody i gotujemy pod przykryciem 15 minut. Lud wiejski na kresach wschodnich do dziś każdej wiosny przyrządza sok. Na wypadanie włosów należy zrobić nalewkę z pączków brzozy i świeżej pokrzywy wraz z korzeniem. Liście gotowane w mleku i przyłożone na obrzęki lub guzy hemoroidalne także mają właściwości lecznicze. W czasie tej kuracji należy przestrzegać diety lekkostrawnej. Zebrane jesienią jagody i przygotowane jako konfitura leczą anemię i zaparcia. 100 g brzozy i 100 g pokrzywy zalewamy 1 l czystej wódki i przez 28 dni trzymamy w nasłonecznionym miejscu. Z jednego otworu można pobierać sok najwyżej przez 2 – 3 dni.dobnie w przypadku ukąszenia przez pszczołę lub komara). Kiedy poczujemy. Przy chorobach reumatycznych polecana jest herbata z wysuszonych pączków brzozy. egzemę i liszaje suche. Mikstura ta leczy przeziębienie. Ja każdej wiosny wracam do kuracji brzozowej i odczuwam ogromną poprawę samopoczucia. Po dwóch tygodniach kuracji nasze stopy będą zdrowe. Sen staje się wtedy głębszy i spokojniejszy. Maść brzozowa leczy takie choroby skórne jak: świerzb. Brzoza emanuje dobrą dla człowieka energią. a poniżej otworu przywiązujemy. Świeżo zerwanymi majowymi liśćmi napełniamy bawełniane skarpety i zakładamy je na noc. aby po zimie oczyścić organizm z toksyn i złogów. przy czym co trzeci dzień należy liście wymieniać na świeże.

Wszyscy znamy historię dębu „Bartek”. Korę drobno pokruszyć i suszyć w przewiewnym pomieszczeniu. łatwo odstaje kora od drzewa. Jeśli będziecie wytrwali. którym leczy się choroby skórne. Dawni przywódcy rozsiadali się pod konarami dębu. leczenie będzie skuteczne. Uczeni obliczyli. W dawnej Polsce mawiano. a potem poprzez swoje liście oddaje z powrotem 4. że promieniowanie dębu uaktywnia naczynia limfatyczne i krążenie krwi. wówczas jego życie jest dopełnione. potem dodać do czystego wywaru 1 l gorącego mleka i robić nasiadówkę zawsze przed snem. l łyżkę ziół gotować w 1/2 l wody około 5 – 6 minut i przeprowadzić płukanie wieczorem przynajmniej przez 14 dni. a także hemoroidy i choroby kobiece. Ludzie zawsze lubili przebywać w pobliżu dębów. Natomiast w chorobach odbytu trzeba przez dłuższy czas stosować nasiadówki – zawsze wieczorem. W naszej kulturze i nie tylko w naszej dąb symbolizował waleczność i jasność umysłu. które pomogą Wam w odzyskaniu zdrowia. Można z niej sporządzić wywar. płukanek gardła i jamy ustnej oraz nasiadówek. posadzić dąb i spłodzić syna. natomiast korę zbiera się z 2 – 5-letnich gałązek tylko na wiosnę. Dawniej spełniał nasz dąb rolę lekarza w wielu chorobach. Płukanka dla kobiet przy upławach: Kora dębu 100 g Rdest ptasi 20 g Pokrzywa 10 g Rumianek 20 g Kwiat nagietka 10 g Zioła wymieszać. że mężczyzna powinien wybudować dom. Dziś wiemy. Utarte na proszek żołędzie możemy zażywać 2 x dziennie na czubku noża lub malutką łyżeczkę popijając mlekiem przy wszelkich schorzeniach dróg moczowych.Dąb Jest on w wielu cywilizacjach drzewem magicznym symbolem siły i odporności. Upławy białe: Kora dębu 100 g Kwiat tarniny 50 g Rumianek 20 g Lawenda 10 g Krwawnik 10 g Stosować jak wyżej. Następnie uzupełniamy wywar jednym litrem wody i przecedzamy. W litrze wody gotujemy przez 10 minut suszoną korę dębu i suszony kwiat rumianku w proporcji 1:1. 77 . Wywar z kory jest stosowany przy uporczywych upławach z dobrym skutkiem. Tam również odbywały się sądy.5 tony tlenu. żołędzie w jesieni w czasie opadania. co jest następstwem dotlenienia się organizmu. trzeba przygotować mieszankę ziół o poniższym składzie: Kora dębu 100 g Rumianek 50 g Kozieradki 10 g Taką porcję mieszanki gotować w 2 1 wody około 20 minut. Znam przypadki wyleczenia bardzo poważnie chorych. obrzęki. Aby zrobić nasiadówkę. można dodatkowo robić nasiadówkę. Instynktownie czuli dobre oddziaływanie tych drzew – przypływ życiowej energii. że „dorosły” dąb w ciągu roku pobiera z atmosfery około 6 ton dwutlenku węgla. Lecznicze właściwości ma kora dębowa. aby podjąć ważne decyzje dotyczące wojen i układów między narodami. Pod rozłożystą koroną dębową siadywano do narad wojennych i pokojowych pertraktacji. dzisiaj trochę zapomniany chcę przywrócić do łask i podam bardzo dużo recept. Kwitnie od kwietnia do maja równocześnie z ukazywaniem się liści. Wywar z kory dębu wykorzystywany jest do okładów.

wówczas trzeba sproszkować 5 g kory. aby wrócić całkowicie do zdrowia. żywicę. jakie choroby leczyły nasze babcie – biegunka. którzy cierpią nie tylko z powodu bólu wątroby. Polecam wszystkim. natomiast na ospałą pamięć produkowano wino głogowe. dodać 10 g liści i gotować przez 5 – 6 minut z 1/2 l wody i pić ciepły wywar przez kilka dni 3 x dziennie niecałą szklankę. krwotoki żołądka. dzieci w postaci proszku.Panie. Napar przechowywać w szklanych słojach. dębiankowy. bóle wątroby. ale są znerwicowani jest mikstura wieloowocowa: Owoc głogu 100 g Owoc dzikiej róży 50 g Owoc jarzębiny 100 g Owoce zmielić na proszek. Przedawkowanie ich może podrażnić przewód pokarmowy i wywołać bolesne skurcze jelit. gdy podam. Trzeba jednak uważać bardzo przy zażywaniu wewnętrznie preparatów z dębu. Kwitnie w maju. żołędzie zawierają kwas dębiankowy. jak wielką silę leczenia posiada nasz dąb. wrzody żołądka. Taką kurację prowadzimy przez 14 – 21 dni. kwiaty i owoce w medycynie ludowej. nadmierną potliwość stóp. Mieszankę gotujemy w 4 l wody około 20 – 30 minut. Do dziś nie wiadomo ile istnieje gatunków głogu – w Ameryce Północnej istnieje ponad tysiąc odmian. fosforan. owoce są kuliste i bardzo cierpkie. która powinna trwać ok. Myślę. a zatem nasz dąb ma ogromne działanie lecznicze. że najlepiej będzie. ponieważ owoce głogu zawierają dużo witaminy C. Stosowano z dobrym skutkiem w leczeniu chorób uszu (szum w uchu). Wieczorem natomiast proszę zrobić herbatę z l łyżki proszku i wypić przed snem. puchlinę wodną. skrobię. gumę. W tym celu trzeba zrobić mieszankę z: Kory dębu 200 g Liście orzecha włosk. Kora zawiera: kwas garbnikowy. obrzmienie śledziony. bardzo często ma różyczkowate białe i różowe kwiaty. Głóg Jest to drzewo z rodziny różowatych. które było w każdym gospodarstwie domowym. czerwień dębową. powinny kąpać się raz w tygodniu przez dłuższy czas w kąpieli z kory dębu. zapalenie gardła. cukier. Herbatę z kory i liści stosuje się w przewlekłych biegunkach. W naszym kraju rośnie zaledwie około sześciu gatunków. Jest bardzo skuteczna. Taka herbata tonizowała ciśnienie krwi. która przetrwała do naszych czasów od kilku stuleci. Od bardzo dawna stosowano liście. Bardzo dobrą miksturą dla wszystkich. którzy mają problemy z sercem i są nerwowi. że istnieje dwieście gatunków głogu. mieszankę. które chcą mieć przez okrągły rok śniadą cerę całego ciała. 20 g Rumianek 50 g Lawenda 100 g Kwiat lipy 50 g Jest to mieszanka na jedną kąpiel. jedną łyżkę proszku utrzeć z l łyżką miodu i zażywać przed śniadaniem. Dziś mamy w aptekach przeróżne mikstury głogowe przeciw zaburzeniom sercowym. 20 minut. tłuszcz woskowaty. pektynę. następnie dodajemy do kąpieli. Proszę zobaczyć. 78 . gumę. ale botanicy po długich badaniach dowiedli. wypijano mocny napar przez 14 dni z kwiatu głogu rano i wieczorem.

aby podać ludziom i zwierzętom przeciw wszystkim chorobom. święcono jabłka w kościołach. medycy ludowi również bardzo często sięgali po czerwone jabłuszko. nie lubią natomiast problemów. przykryć i zostawić do rana. otóż jabłko było dla nich owocem szczęścia i miłości. a może nie wszyscy. do końca swoich dni. drugą szklankę przed snem. oczywiście ciepłe. bywają wśród nich literaci i muzycy. rano przed śniadaniem wypić l szklankę ziół. O wielkiej roli jabłka w medycynie ludowej świadczą stare zapisy w książkach medycznych. a jest to patron od bólu gardła. Otóż wróżbici. ale nie tyko bogowie posługiwali się jabłkiem. 79 . Ale dość już historii o jabłku i jabłoni. Urodzeni pod letnią jabłonią (24 czerwiec – l lipiec) są jeszcze bardziej rozumni i prostoduszni. a współcześni astrologowie opracowali horoskop dla ludzi urodzonych pod jabłonią – nie wiem. rośnie oczywiście prawie na całej kuli ziemskiej. Otóż są to bardzo lubiane osoby. którą Stwórca-Pan ustawił w samym środku ogrodu rajskiego. ale dla ciekawości powiem. a niegdyś wracający z Ziemi Świętej pątnicy przywozili ze sobą święte jabłka z jabłoni. może tylko wspomnę o przekazach najstarszych. otóż jabłoń była uprawiana już w okresie neolitu. witaminy C. przerwa 9 dni i możemy powtórzyć cykl 28 dni. Owoce są bogate w fosforan żelaza – nośnik tlenu. a więc jabłoń jest typowo polskim drzewem. 3 lutego. W snach zobaczyć piękne jabłko – to sen proroczy i spełnienie pragnień dla młodych dam. rozdające wszystkie swoje dobra i bardzo lubiące podróże i miłostki. Wypędził ich Pan Bóg z raju i tak do dzisiaj jesteśmy skazani na pracę i podziwianie bez dotyku rzeczy tajemnych. pod którą rzekomo pracował sam Józef. że Ewa zerwała kuszona zakazany owoc i otworzyły im się oczy i odtąd człowiek został ukarany za swój występek karą ciężkiej ziemskiej pracy. B.Owoc głogu 100 g Kwiat głogu 50 g Liść głogu 20 g Korzeń lubczyku 70 g Kwiat wrzosu2 0g Kwiat róży dzikiej 30 g Kwiat krwawnika 10 g Serdecznik 30 g Szałwia 20 g Zioła dokładnie wymieszać i l łyżkę stołową ziół zalać dwoma szklankami wrzątku. W Biskupinie znaleziono ślady jabłoni. o biblijnym drzewie – jabłoni. posiadają czułą duszę i często są wędrownikami. aby osiągnąć zamierzone cele. bo jest karmicielką i lekarzem naszego ciała i duszy. życzliwe dla całego świata. Było to drzewo dobra i zła ze złotymi jabłkami dla naszych praprzodków Adama i Ewy. Kwiaty jabłoni są cudownym lekiem: herbata z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem przywraca zdrowie i obniża ciśnienie. Jest to drzewo karmiące każdego człowieka i wszelkie stworzenie na ziemi. Szanują ją. Jabłoń Dzisiejsza młodzież zapewne pamięta. Były czasy. proszę przestrzegać zasady. Otóż w dawnej Polsce w dniu świętego Błażeja. Tyle o ludziach jabłoniach. a dla Indian jabłoń to symbol honoru. Zioła możemy pić 28 dni. patron rodziny. szczególnie stanu wolnego. aby 28 dniach robić przerwę 9 dni. Jeśli ktoś zechce zioła pić dłużej. że dotyczy to osób urodzonych zimą. poeci. dlaczego wybrano czas zimowy dla jabłoni. że organiści w workach roznosili święcone jabłka po wsiach. Wiemy o tym. Inaczej traktowali owoc zakazany Grecy na Olimpie.

fosforan potasu – budulec nerwów i mózgu. pęcherz. a każdego dnia następnego o l więcej. Taka kuracja wzmacnia odporność całego organizmu. Chorym na reumatyzm polecam herbatę z wysuszonych skórek z dodatkiem liści malinowych 1:1. fosforan magnezu – budulec mięśni i fosforan sodu. Jagody zbieramy późną jesienią. że teraz każdy z nas spojrzy jeszcze bardziej łaskawym okiem na cudowną dla nas towarzyszkę życia – jabłonkę. Wojowniczy Mars daje temu przedziwnemu drzewu siłę niezbędną do zwalczania chorób. Wypijamy raz dziennie 250 g. Tym. W medycynie ludowej jałowiec był zawsze ceniony jako posiadający moc chronienia przed czarami. choć niektóre mieszanki można sporządzać z igiełek i korzeni. działają moczopędnie. wówczas kolejnego dnia zmniejszamy o l jagodę. aż dojdziemy do 15 sztuk. Gdybyśmy mogli zdobyć miód z jabłoni. nerek. że mocny wywar z owoców jałowca sprowadza jasnowidzenie. W dawnych czasach podczas epidemii chorób zakaźnych okadzano domy dymem z jałowca. którzy produkują wino jabłkowe. W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim owoc – jagody. aby chroniły domowników przed pociskami złych myśli. Jagody zawierają olejki eteryczne. Stąd wywodzi się zwyczaj wtykania gałązek jałowca za ramy drzwi i okien. potas i wapń. zjedzone w nocy pomaga w zasypianiu. aż dojdziemy do jednej i na tym kurację zakończymy. chroni nasz organizm przed zapaleniem gardła i kaszlem. aby zjeść rano – odnawia florę bakteryjną przewodu pokarmowego. Aby je przyrządzić. W pierwszym dniu kuracji należy przeżuć 4 jagody. ale stanowczo odradzam podejmowanie takich prób. aby leżakowało przynajmniej 2 – 4 lata. i cały organizm. jest to miód najzdrowszy ze wszystkich miodów – polecany dla chorych na astmę. Myślę. Kneippa. Jagody jałowca możemy wykorzystać przy leczeniu chorób żołądka. pieczone jabłka podajemy chorym przy anginie i otyłości. Starą i wypróbowaną receptą na choroby płuc i suchoty jest wino jałowcowe. jest kuracja z jagód jałowca. przechowujemy w szklanych naczyniach. Wypijamy dwa razy dziennie l filiżankę naparu przez 6 tygodni.B2. a właściwie drzewo jałowca rośnie na bardzo piaszczystej glebie. Jałowiec Jałowiec ma aż dwóch potężnych opiekunów – Marsa i Słońce. czyli szklankę wina rozcieńczonego z wodą źródlaną 1:1. Odwar z owoców jest polecany jako znakomity środek na świerzb i inne choroby skórne. ma doskonały wpływ na pracę jelit. a Słońce energię. 80 . żywicę. szczególnie polecam taką herbatę z odrobiną miodu jesienią i zimą. należy rozgnieść 3/4 kg świeżych owoców i gotować w 3/4 1 czerwonego wina wytrawnego z dodatkiem l szklanki wody przez 30 minut. Utarte jabłko podajemy przy biegunce u dzieci i dorosłych. Taka kuracja jest zalecana w leczeniu antybiotykami i przywraca równowagę jelitom. Krzew. wosk. gumę. Jałowiec ma bardzo silne działanie antyseptyczne i dym z palonych gałązek rzeczywiście doskonale oczyszcza powietrze. Wierzono. wątroby. aby przepędzić zarazę. jelit. regulują proces trawienia. Oczywiście oczyszczają krew. a wówczas będzie doskonałym lekiem. Bardzo starym przepisem na słabą pracę żołądka polecanym także przez znanego ks. który wzmacnia siły obronne naszego organizmu. Natomiast utarte jabłka z odrobiną soku ze świeżych ogórków i soku ogórecznika idealnie oczyszczają nerki. radzę. Natomiast we Francji utarte lub pokrojone jabłko pozostawia się na noc.

Wymieszać. aby nie uszkodzić pestek. ale ssiemy powoli. zalać wodą zimną (do przykrycia owoców) i gotować około 30 min. Po tym okresie nie zlewamy nalewki. 81 . Starajmy się przebywać jak najwięcej w pobliżu drzew i korzystać z ich dobroczynnego oddziaływania. Jarzębina Może być drzewem lub krzewem. Należy zerwać dojrzałe grona jarzębiny i na 48 godzin włożyć do zamrażalnika. Nie podajemy dzieciom. a drzewa zaczynają kwitnąć. Szerokie zastosowanie ma także nalewka lub wino jałowcowe. wątroby. W szklanym naczyniu nalewkę wystawić na słoneczne okno na 14 dni. Potem przecedzić przez gęste sito. następnie gotować pod przykryciem 3 – 5 minut i przez 21 dni wypijać rano i wieczorem jedną szklankę wywaru. Przed zażyciem powidła możemy rozprowadzić czerwonym. Należy często potrząsać naszą nalewką. Do l kg musu jarzębinowego dodać l kg miodu spadziowego. Ludność wiejska chętnie sadzi jarzębinę przy domach i na przedpolach często w towarzystwie czeremchy. Zioła wymieszać i l łyżką ziół wsypać do 1/2 l gotującej wody. Kwiaty i owoce jarzębiny wykorzystywane są do sporządzania naturalnych leków pomocnych w schorzeniach wątroby i gardła. Garść świeżych owoców zgnieść i zalać 1 l spirytusu lub czerwonym winem. Obcując często z jarzębiną wyraźniej uświadamiamy sobie nasze cele i obowiązki życiowe. powietrze staje się coraz cieplejsze. a każdorazowo odlewamy 50 g mikstury. Aby pomóc zmęczonym nerkom. tak uzyskany ekstrakt z zielonym płynem gotować jeszcze raz na małym płomieniu aż do gęstości syropu. należy zrobić wywar z: 100 g jałowca 100 g kwiatu lipy 50 g macierzanki. wsypać do naczynia. Zażywamy przy chorobach żołądka. Dla przemysłu spożywczego owoce jarzębiny stanowią surowiec do produkcji marmolad i znanej wódki gatunkowej – jarzębiaku. Energia biopola tego drzewa rozjaśnia umysł i dodaje nam siły woli. Po tej jarzębinowej kuracji na pewno pozbędziemy się chrypki i odzyskamy głos. W czasie kuracji nie wolno jeść kwaśnych potraw i jarzyn. Jest wiosna. Po wyjęciu przelać owoce wrzątkiem i zmielić w maszynce. lepiej znosimy przeciwności losu i podobno łatwiej pozbywamy się nałogów. dodać niewielką ilość cukru do smaku. wytrawnym winem – doskonałe na kolkę nerkową. puchlinie wodnej. Jest to roślina wyjątkowo dekoracyjna dzięki długim rozczapierzonym liściom i kulistym czerwonym owocom. wzdęciach niewiadomego pochodzenia. Powidła jałowcowe Dojrzałe owoce zmiażdżyć tak. l łyżeczkę miksturki zażywamy 2 razy dziennie przed śniadaniem i po kolacji. a także leków witaminowych. przez 4 tygodnie. a resztę mocno wycisnąć. Nie połykamy od razu.Następnie wywar przelać przez sito i zażywać 2 x dziennie 1/2 szklanki ciepłego wina rano i wieczorem. Kontynuujemy leczenie aż do skutku. Wino lub nalewka powinna przed użyciem być rozcieńczona z wodą 1:1.

Jest to drzewo niegdyś uznawane za święte przez Greków i Celtów. które nań czyhają. aby mogli mieć pokarmy. w naszych czasach posiadamy około 300 gatunków leszczyny bardzo popularnej w Polsce i na świecie. Natomiast wiosną wypędzając pod długiej zimie bydło na pastwiska po raz pierwszy błogosławili rózgę leszczynową. aby w drodze do Pana mógł przekupić złe moce. że leszczyna rosła na naszych ziemiach już 10 000 lat przed naszą erą. Dzieje się tak dlatego. Bardzo wielu cyrkowców wykorzystuje orzeszki do sztuczek. zażywamy kładąc na czubek noża i wypijamy szklankę ciepłej wody na czczo przy zatruciach pokarmowych. wysuszone w cieniu służą późną jesienią naszemu zdrowiu. Opierając się o ścianki orzecha powoduje podskakiwanie. aby odpędzić złe moce i zasiać pokój i szczęście wokół gospodarstwa. Była to ofiara dla bogów. wapń i białko. wieczorem drugą przez 14 dni. już wówczas łączono roślinę z mądrością bogini Diany. Otóż rośnie tam leszczyna. Młode pędy jednoroczne. siły życia i nieśmiertelności danej przez jedną z najpiękniejszych gwiazd – Słońce. wysuszone i sproszkowane.Leszczyna pospolita Występuje w całej Europie. a orzechy z niej zebrane potrafią przez dwa miesiące podskakiwać. Leszczyna od prawieków jest drzewem Słońca. a gdy po dwóch miesiącach oprzędzie się przędzą. Przekazy biblijne mówią. magnez działa przeciwnowotworowo. potas wspomagający trawienie. nie lubi gleby jałowej i podmokłej. Osiąga wysokość do 5 m. Polecam orzechy laskowe wszystkim. Jako ciekawostkę opowiem o skaczących orzechach z Meksyku. Kurację można powtórzyć. Celtowie mity o świętej leszczynie przekazali swoim potomkom: należy do każdej nowej studni i napotkanego jeziora wrzucić orzech na dobre życie i szczęście. prezentowanym turystom europejskim. zróbmy herbatę z leszczyny. Wczesną wiosną kwitnące gałązki zatykali w mieszkaniach. Natomiast rózgą leszczynową posługiwali się i posługują się nadal radiesteci. Orzech laskowy jest owocem mądrości. Kult ten był przed wojną praktykowany w Lubelskiem i Szczecińskiem. przycicha na kolejne cztery miesiące i wreszcie przegryzając skorupę wyfruwa ładny motyl. l łyżeczkę zalewamy 2 szklankami wrzątku i przykrywamy na noc. zasłynął on bowiem z dokonania cudu – laską leszczynową odnalazł na pustyni wodę. W starożytności była uprawiana jako krzew owocowy. aby nabrało sił. Obecnie rozwidloną rózgą radiesteci poszukują ujęć wodnych na studnię. że w czasie kwitnienia jajeczko owada bywa złożone w zalążku kwiatu i gąsienica rośnie wraz z owocem do dwóch miesięcy. fosfor odżywiający mózg. Wczesną wiosną zerwane pączki liści i kwiatów. Przetrwała okres zlodowacenia z innymi drzewami. na Kaukazie i Krymie. Jeżeli mamy problemy z nerkami i zatruciem krwi lekami. 82 . jeśli je położymy na ciepłym miejscu lub na ciepłej dłoni. Natomiast wielki uczony Władysław Szafer powiada. że leszczynę stworzył Pan Bóg dla biskupów. a na przełomie XVIII nazywano gałąź leszczynową „laską Jakuba” albo „rózgą Arona” – starszego brata Mojżesza. W czasie kuracji możemy jeść po kilkanaście orzechów dziennie. dlatego nasi praojcowie otaczali to drzewo szczególnym kultem religijnym. Owoce zawierają dużo żelaza. Jeszcze dziś w niektórych wsiach rodzina wsypuje pod głowę zmarłego orzechy. są one doskonałym lekiem dla cukrzyków i osłabionych uczących się dzieci. a krowy były mleczne i chronione. a rano wypić należy przed śniadaniem l szklankę herbaty. którzy mają problemy z pamięcią i nerkami.

Pić rano i wieczorem ciepły napar z odrobiną miodu lipowego i pozostać przez dwa. Po dłuższym okresie picia takiego wywaru z dodatkiem miodu jałowcowego poprawi się samopoczucie wskutek oczyszczenia krwi. i w rok miodu obdarzała dzbanem Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie. wzdęcia i inne choroby przewodu pokarmowego. Lipa rzeczywiście trwale wpisana jest w polski pejzaż. pod którą tak miło wypoczywać w upalny dzień. Aby uzyskać większy efekt leczniczy. sok ze świeżego drzewa przeciwdziała wypadaniu włosów. Taką kurację dobrze jest przeprowadzić na wiosnę. możemy przyrządzić następującą mieszankę: Kwiat lipy 20 g Tawuła łąkowa 10 g Owoc maliny 50 g Korzeń perzu 10 g Zioła wymieszać. Mikstura ta leczy anemię. należy ją pić przez 3 tygodnie. osierocona „połowa” sadziła na grobie ukochanej osoby lipę. Bierzemy odrobinę proszku węglowego. natomiast liście zrywamy w maju. a następnie gotujemy w czerwonym wytrawnym winie. szpaków narzekaniem. Sadzono ją koło każdego domu. dwie łyżki ziół zalać dwiema szklankami wrzątku i przykryć na kwadrans. Od zamierzchłych czasów ludy słowiańskie i germańskie otaczały lipę szczególną czcią. Sproszkowane nasiona lipy mają działanie przeciwkrwotoczne. 83 . natomiast węgiel lipowy (powstały po spaleniu drewna) skutecznie leczy zatrucia. Któż nie zna zapachu kwiatu lipy w czasie czerwcowych i lipcowych wieczorów? To właśnie kwiat drzewa ma największe właściwości lecznicze. na której rojnie brzęczały pszczoły. a „ptakowie niebiescy” śpiewali swe pieśni na chwałę duszy zmarłej czy zmarłego. Suszymy je w cieniu. Tak pięknie pisał o lipie Juliusz Słowacki wspominając utraconą ojczyznę. Lipa oczyszcza zaflegmione płuca i nerki. wyobrazić sobie płynący pod korą sok i poczuć choć przez chwilę silną więź z naturą. Spróbujmy czasami przytulić się do lipy. Picie naparu lipowego z dodatkiem miodu lipowego zalecane jest przy wszelkich nieżytach i chorobach gośćcowych. Wywar z kwiatu lipy wybiela także piegi i wydelikatnia skórę. Nie tylko więc kwiat lipowy ma lecznicze właściwości. Kwiat lipy zbiera się w suchą pogodę zaraz po rozkwitnięciu. zagotowaną herbatę należy zostawić pod przykryciem na noc. na centralnym placu każdej osady. Aby szybko zlikwidować katar i kaszel. trzy dni w łóżku. a rano i w ciągu dnia podgrzewać do picia. Pod koronami tego drzewa zawierano małżeństwa i zaręczano się. Jeśli zmarł narzeczony albo panna młoda. zażywamy rano i wieczorem przed posiłkami popijając ciepłą wodą. Kwiaty lipowe zagotowane leczą puchlinę wodną i wzmacniają żołądek. ale całe drzewo od korzenia po koronę. co nad sławnym Janem Cień rozstrzelony zbierała pod siebie.Lipa Lubiłem lipę. Herbatki lipowe są znanym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym. Co było drugim poetów mieszkaniem Głośna słowików. Są także pomocne przy padaczce.

1 l wody. używamy w razie potrzeby po ok. Doskonałe rezultaty daje rozłożenie w mieszkaniu rozgniecionych liści orzecha przy pladze komarów. Dla wzmocnienia zalecał także picie wina orzechowego: 3 garście świeżych liści utrzeć na miazgę i wymieszać z 1/2 l słodkiego wina (Malagi). Właśnie dlatego nasz orzech ma takie szerokie zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń. Orzech włoski kwitnie w maju i jest to najlepsza pora na zbieranie młodych liści. taninę). Sporządzamy go podobnie jak nalewkę (ok. Do Polski orzech sprowadziła z Włoch królowa Bona. Dlatego też nazywany jest u nas orzechem włoskim. wywar dodać do kąpieli. zalać 2 l wody i gotować ok. szybko. Radzę Państwu spróbować – gwarantuję. ale nie lubi wilgoci. z tym.in. Natomiast wysuszone i zmielone na proszek liście stosowano kiedyś do przesypywania skarpetek przy nadmiernej potliwości nóg.. Na wsiach do dzisiaj używa się liści orzecha włoskiego do nacierania bydła i koni. 50 g. po 7 dniach przecedzić i podawać chorym l łyżkę rano i l wieczorem. stawiamy w szklanym naczyniu na 7 dni. 30 dkg liści i owocni gotować 1/2 godz. Kąpać dziecko raz w tygodniu przez 3 tygodnie. Na jedną kąpiel bierzemy ok. a owoce w piekarniku. który podawano dzieciom mającym robaki.1/2 godziny. które nie mogą się opalać. że owady wyniosą się. posadzony na gruncie suchym będzie silniejszy. Zażywamy w razie potrzeby po ok. Owoce (oczywiście dla sporządzania z nich leczniczych naparów) zbieramy w czerwcu. Orzech owocuje po ośmiu latach od zasadzenia. Już ksiądz Kneipp zalecał. że należy odstawić likier na 4 tygodnie. Zalecałabym kąpać słabowite dzieci w kąpieli z mieszanki ziołowej : Liście orzecha włoskiego 200 g Rzepik 100 g Macierzanka 150 g Arnika 50 g Zioła wymieszać i gotować w 2 l wody ok. gdy mamy w domu mrówki. 1 l żytniej wódki i 1/2 l syropu z cukru). aby ich nie przypalić. ale ostrożnie.Orzech włoski Ojczyzną orzecha włoskiego jest Persja. Poza tym z liści orzecha sporządzano napar. alkaloidy. ale po krótkim okresie stosowania pocenie ustępowało. Drzewo to rośnie na każdej glebie. 20 niedojrzałych owocni orzecha i świeżo zerwanych liści kroimy i zalewamy 1 l mocnej wódki żytniej (można dodać łyżeczkę cynamonu i kilka goździków). Liście i owoce orzecha zawierają wiele substancji (m. Orzech włoski ma też właściwości wzmacniające. 84 . 1/2 godz. Liście suszymy w cieniu. ale potem może dawać owoce przez 60 lat. 30 g owocni. Tam drzewo to o leczniczych właściwościach rośnie w stanie dzikim. dziecko należy wykąpać tuż przed snem. póki nie stwardnieją. Po tym czasie otrzymany napój przecedzamy i zlewamy do butelek. 1/2 kg liści. Orzech jest szczególnie pomocny w leczeniu chorób układu pokarmowego (zawarte w nim substancje dobrze działają na mięśnie jelit). Metoda miała tę wadę. aby nie gryzły ich owady. układając ogonkami na północ. Kąpiele w wywarze z liści orzecha włoskiego zalecałabym także paniom. a także. które mają dodatni wpływ na organizm człowieka. jak też i w starej polskiej kuchni. 50 g. gdzie już wówczas był uprawiany. dolać do kąpieli. W przypadku dolegliwości żołądkowych lub nieżytu jelit możemy też stosować likier orzechowy. Podam przepis na nalewkę doskonałą na bóle żołądka i zatrucia pokarmowe: ok. że nogi zabarwiały się nieco na brązowo. aby dzieci słabe i krzywiczne kąpać raz w tygodniu w wywarze z liści i owocni – ok. Możemy skorzystać z tych odstraszających owady właściwości orzecha także w naszych miejskich domach. Dawniej z jąder orzecha wytłaczano doskonały olej. który znajdował zastosowanie w lecznictwie.

a wzmacniającą nasze włosy. gdzie na piaskach rośnie dumna i kojąca duszę sosna. Sosna zwyczajna była u różnych ludów drzewem świętym. Sosna Prastara legenda mówi. Umiera tylko raz. Las był złożony z 4 gatunków sosny i jednego gatunku świerku. ścięta nigdy nie wypuszcza pędów jak inne drzewa. nieodłączną towarzyszkę na zawsze. Orzech włoski jest również znakomitym środkiem do pielęgnacji włosów. żadnych kropli itp. Uwaga! Osoby uczulone na jodynę nie powinny w żadnym wypadku zażywać nalewek z orzecha włoskiego. 85 . dziś nadal w Polsce występują 4 gatunki sosny. chmiel. Panie o ciemnych włosach mogą stosować płukanki z mieszanki ziołowej sporządzonej w następujący sposób: liście lub owocnia orzecha włoskiego. Wiosną zerwane młode pędy sosny wysuszone i sproszkowane. Z orzecha możemy także sporządzić farbę do włosów. Po umyciu głowy wcieramy go we włosy (nie częściej niż raz w tygodniu). Lipa. Natomiast wszystkim polecam kąpiele w igliwiu sosny i macierzanki przynajmniej raz w tygodniu. macierzanka w równych ilościach – po 50 g gotować w 2 l wody przez ok. Po tym czasie zlewamy płyn do ciemnych buteleczek. Jest dla człowieka sosna bardzo szczodra. a wieczorem z kilku wysuszonych pąków zrobić herbatę i wypić przed snem przez 6 tygodni w przewlekłej chorobie. Jest to bardzo stare drzewo i wchodzi w skład europejskiej flory okresu kredy. że kiedyś się odrodzi. 100 g owocni na 100 ml spirytusu) i odstawiamy w ciemne miejsce na 7 dni. Możemy również zrobić nalewkę z młodych pąków na alkoholu i zażywać rano i wieczorem po 21 kropli na kostkę cukru. a gałęzie sosnowe dają więcej ciepła. W tym celu mocno zgniatamy owocnię orzechów. 30 min. wśród żołnierzy: „wyciąć wroga jak samotny las”. na małym ogniu. oczywiście sosna jest również dla człowieka dobrym lekarzem. gdzie 70 milionów lat temu szumiał las sosnowy dziś zbieramy bursztyny. Kilka razy dziennie skąpiemy wodą gałązki i mamy już doskonałe powietrze do oddychania. czyli bogini Kybele i jej ukochanemu Attisowi. Płukać włosy bezpośrednio po umyciu gorącym wywarem. Z żywicznej drzazgi człowiek zrobił łuczywo. czyli bez nadziei. ale nie takie same jak niegdyś. Może dlatego zwykło się mówić. Skóra ładnie i równomiernie przyciemnieje. kasztan nie potrafią zabliźnić swoich ran. no i dom zbudowany z sosnowych bali jest dla człowieka najlepszy. W miejscu. następnie ważymy otrzymaną masę i zalewamy taką samą ilością spirytusu (np. a potem połączone z miodem wrzosowym służą jako lek wszystkim chorym na oskrzela i na astmę. Trzeba przez 6 tygodni rano przed śniadaniem zażywać łyżeczkę preparatu. ale sosna ma inną ogromną zaletę – umie wyleczyć się z ran zadanych przez człowieka po odłamaniu gałęzi. że Pan Bóg stworzywszy naszą Polską ziemię kończąc dzieła tworzenia i odpoczywając zauważył. tatarak.wywar dodać do kąpieli. szacunkiem darzyli sosnę Chińczycy i Japończycy. czczono jako świętą w Grecji i Rzymie. nie niszczącą. że podobna legenda istnieje na całym świecie. Muszę jednak powiedzieć. a przy okazji znikną wszystkie wykwity i krostki. a Grecy poświęcili Matce Bogów sosnę. natomiast przez cały rok powinny stać przy łóżku gałązki sosny w piasku bez wody. że tu i ówdzie nagość żółtych piasków wypalonych słońcem męczy oczy i ulitował się nad nimi i z dobroci serca specjalnie dla Polski stworzył sosnę i złotą dziewannę. wszędzie tam. pokrzywa. żywica sosnowa stanowi surowiec do produkcji terpentyny i kalafonii.

Z drzewem wierzby łączy się wiele ludowych zwyczajów leczniczych. Wywarem (łyżkę stołową kory gotujemy przez 5 minut w dwóch szklankach wody) przemywamy nim ciało latem przy problemach skórnych. leczy depresję. Wierzba wydziela wyjątkowo silne pole energetyczne – dlatego tak bardzo oddziałuje na ludzką psychikę: poprawia nastrój. w Niedzielę Palmową łykano poświęcone kotki wierzbowe. Agresywne zwierzęta uspokajają się. Dzieci przebywające w pobliżu wierzby dobrze rozwijają się emocjonalnie i umysłowo. Napar z kory wierzby (łyżeczka sproszkowanej kory zalana szklanką wrzątku) obniża temperaturę. która była lekiem przeciwgorączkowym. że jest drzewem księżyca. Korę wierzby możemy wykorzystać leczniczo w postaci: proszku. 86 . uśmierzała także bóle artretyczne i neurologiczne. naparu i wywaru. której odkrycie zapoczątkowało produkcję aspiryny – leku wszechczasów. łagodzi bóle reumatyczne. Na przykład. Z kory wierzbowej przyrządzano herbatę. Wyobrażając sobie wiejski pejzaż nie sposób nie umieścić w nim wierzby. Obsadzano nią brzegi rzek i stawów oraz polne drogi. aby ustrzec się przed chrypką i bólem gardła. Sproszkowaną korę podajemy chorym (od 7 roku życia) z biegunką – 2 razy dziennie małą łyżeczkę. Pod tym drzewem lubili wypoczywać podróżni zasłonięci od słońca zwisającymi warkoczami gałązek. działa moczopędnie. wyzwala radość. To właśnie kora wierzby zawiera salicynę – substancję chemiczną.Wierzba O wierzbie powiadano w dawnej Polsce.

jak ustalili naukowcy. astrologię. że poszczególne kolory mogą wpływać na psychikę i samopoczucie człowieka. która zajmowała się badaniem wpływów poruszających się planet na człowieka w godzinie urodzin. A zatem. Tymczasem. owoc i kora maliny. Tylko powrót do natury może zapewnić ludzkości przetrwanie i dalszy pomyślny rozwój. Stąd też zainteresowanie ziołolecznictwem. Trzeba przy tym pamiętać. to musiała też stworzyć rośliny pomagające zwalczać te choroby. Kwiat bzu. które dręczą różne choroby.. fiolet i indygo to kolory pokrzywy. ale i kolorami. szałwi. a zatem wpływów na zdrowie w ciągu całego życia. zanim przystąpili do leczenia chorego.in. Na jego podstawie ustalano dopiero. że wszechświat i cała przyroda są jednością i że jeśli natura stworzyła niedoskonale istoty. jak wielkie znaczenie ma życie w zgodzie z prawami natury.. jałowiec. natomiast odpowiednio dobrane mogą z kolei utworzyć jeden mocny kolor. gorczyca. kolor tego promieniowania ulega zmianie. czyli zielony. Zioła te są bardzo pomocne w leczeniu nerek i układu moczowego. aby przywrócić równowagę choremu organowi. kozieradka – leczą znakomicie układ trawienny. Kolor neutralny. Pierwotny człowiek obserwował zwierzęta i ptaki. Kolor niebieski. stworzył królową nauk. opracowywali jego dokładny horoskop astromedyczny. Na przykład. Chore zwierzęta instynktownie szukały pewnych roślin i zjadały je. kiedy odpady cywilizacji technicznej prawie zniszczyły naszą Ziemię. chrzanu i ogórecznika. ma ogromny wpływ na przemianę materii. granat. Każdy zdrowy organ człowieka promieniuje określony kolor i gdy chorujemy. kolor czerwony emanują kwiaty bzu czarnego. gwiazdami. kolorami. czego nie można powiedzieć o większości leków farmaceutycznych. a w medycynie właściwie w ogóle. kwiat lipy. zanim na Ziemi pojawił się człowiek. człowiek zaczyna rozumieć. ma szersze zastosowanie. A właściwie nawet starsze od ludzkości. w praktyce wiedzę tę jednak wykorzystuje się rzadko. Nasi praprzodkowie intuicyjnie rozumieli. Później. radzę zwrócić się o poradę do doświadczonego zielarza. Mówiąc o ziołolecznictwie należałoby wspomnieć o jego powiązaniu z. Ogólnie wiadomo.Receptiariusz Ziołolecznictwo jest prawie tak stare jak nasza Matka Ziemia i ludzki ród. że zioła w mieszankach mogą zneutralizować nawzajem swoje kolory. Astrologia herbalna i ziołolecznictwo „zeszły do podziemia”. emanują m. musimy używać ziół promieniujących odpowiedni kolor. Wraz rozwojem cywilizacji technicznej ta wiedza uległa zapomnieniu. Już w starożytnym Egipcie kapłani. rzeczy bardzo mało znanej. Natura stworzyła lecznicze zioła. Zdrowy żołądek promieniuje właśnie kolor zielony. jakimi ziołami i jak leczyć pacjenta. Dlatego zioła emanujące ten kolor rozgrzewają i stosujemy je we wszystkich chorobach wynikających z przeziębienia. ziemią i ludźmi. a istotnej dla zdrowia. który dodatkowo emanuje jeszcze żółty i fioletowy. aby pozbyć się swoich cierpień. kiedy człowiek poznał prawa i współzależność między kosmosem. 87 . Dlatego. Dziś. że zioła właściwie dobrane leczą różne choroby nie powodując niekorzystnych dla naszego organizmu skutków ubocznych. i to one były jego pierwszymi przewodnikami po uzdrawiających ziołach. Kolor czerwony przyspiesza obieg krwi. Jedną z dziedzin astrologii była astrologia herbalna. organizmy żywe promieniują nie tylko energią. jeśli chcielibyście Państwo w leczeniu swoich chorób ziołami uwzględnić także kolory. Trzeba jednak pamiętać. mięta.

Chorzy mogą się wspomagać kolorami nie tylko w ziołach. pozostawiony w takiej formie. Wydał ją. lecz także w odpowiednio dobranej kolorystyce urządzenia mieszkania. z nich korzystał mój ojciec i jego przodkowie i chciałabym bardzo. Zawarte w Encyklopedii Życia recepty. jeśli zostaną w odpowiednim dniu zebrane. dlaczego człowiek urodzony w trygonie Ziemi nie powinien leczyć się ziołami. aby była prosta i przejrzysta dla każdego. aby pomagać swoją siłą i cieszyć nasze oczy kolorami tęczy. a nawet poprzez spożywanie kolorowego jedzenia. aby te wspaniałe przepisy nadal służyły wszystkim potrzebującym. kto zechce skorzystać z recept ziołowych. aby były silniejsze w działaniu. a tylko wprowadzi kwas do organizmu. które przynależą do trygonu Ognia. a pomocnik Księżyc zawsze będzie bratem ludzi urodzonych w poniedziałek. Bardzo często się zdarza. Proszę pamiętać. Prowadząc kurację ziołową proszę zawsze pozostawać pod kontrolą lekarza prowadzącego. Małym dzieciom podajemy zioła w postaci 1/2 szklanki naparu z odrobiną miodu. Zioła trzeba pić zawsze przez 9 do 21 dni. że zioła powinniśmy pić zgodnie z naszym zegarem biologicznym. wówczas skutek będzie szybko widoczny. w której zebrano i opracowano najważniejsze zagadnienia z zakresu ziołolecznictwa była 2-tomowa Encyklopedia Życia. a nie w szklance. gdy nie chcą ich pić . skuteczne w działaniu. jaką opracował dr H. 88 . Rodowski zbierając przez wiele lat przekazy ludowe o ziołach. Jego intencją było uświadomienie społeczeństwu problemów leczenia i pomocy chorym. gdy zechcemy po nie sięgnąć. Obecny receptariusz zielarski zawiera bardzo stare nazewnictwo ludowe. A one czekają. Rodowski poświęcił swoje życie ubogim chorym. gdy będziemy je stosować zgodnie z receptą. w których zioła pozwoliły choremu wyzdrowieć. Chińczycy w ogóle nie używają szklanek do picia herbaty i ziół. gdzie przedstawię działanie ziół na człowieka w ścisłym powiązaniu z datą jego urodzin. dr med. a tego robić nie wolno. następnie zrobić przerwę 7-9 dni i powtórzyć kurację jeszcze raz. Opowiem. Pisząc o zawartości jednej filiżanki mam na uwadze 150 g naparu ziół. szczególnie zioła napotne. O tym astrologicznym aspekcie oddziaływania napiszę w kolejnej książce. zebrane z wiekowych doświadczeń lekarzy i zielarzy są aktualne w naszych czasach. nie więcej. zawsze ciche i pokorne. gdy zajdzie taka konieczność. naparstnica. który żył na przełomie naszego wieku. Ich małe płatki zawierają ogromną siłę leczniczą. Zioła wielokwiatowe parzymy zawsze wieczorem. Nigdy nie łączymy ziół bez wiedzy o ich wzajemnej witalności. Zioła będą wówczas skuteczne.zmuszanie przynosi bowiem odwrotny skutek. Henryk Rodowski. Bardzo proszę nie robić naparu z ziół stężonych . bez których nie byłoby cudownych uzdrowień (np. Kobietom trzymającym je w prawej ręce grozi często rozładowanie energetyczne. aby chory wybrał dla siebie zgodnie z instrukcją ten zestaw ziół. gdyż ma to ogromne znaczenie lecznicze. Medycyna współczesna ma do zaoferowania bardzo bogaty asortyment leków roślinnych. Tu doradzić może Państwu radiesteta. W mojej książce specjalnie nie używam łacińskich nazw ziół. a jeśli piszę o szklance naparu mam na uwadze szkło kryształowe. W receptariuszu są podane zestawy ziół w kilku mieszankach. który w jego odczuciu jest mu bliski. Pierwszą w odrodzonej Polsce książką z zakresu medycyny. Nie zmuszajmy dzieci do picia ziół. z której jest wytwarzany lek nasercowy i wiele innych z wielu znanych ziół). Proszę zawsze pić zioła w filiżance. ubioru. że chory samowolnie odrzuca leki i ukrywa ten fakt przed lekarzem i zielarzem.to nie przyśpieszy ich działania. Są one do dziś aktualne. Stosujemy zawsze nasze poczciwe filiżanki. gdy środowisko zostało zniszczone przez człowieka i świat znów wraca do ziół. Znam przypadki bardzo trudne. przy współpracy kolegów.

Zestaw IV Goryczka żółta 20 Piołun 15 Oman wielki 20 Babka lancetowata 15 Arcydzięgiel 10 Szanta zwyczajna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zwiększa apetyt.Uwaga: podane wielkości wyrażone są w gramach! Suma substratów w każdym zestawie wynosi l00g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Anemia Zestaw l Goryczka 25 Krwawnik 25 Perz 20 Koper 20 Kłębki słodyczki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Macierzanka 35 Podróżnik-cykoria 20 Tysiącznik 25 Szanta zwyczajna 20 89 . Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie (dzieci połowę). Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Stokrotka 20 Dziewięciornik 20 Płatki róży 20 Dziewanna 20 Kłębki słodyczki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw II Pokrzywa 25 Marzanka 25 Liście orzecha włoskiego 25 Kwiat lipy 10 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Wzmaga apetyt. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Zestaw VII Tysiącznik 20 Jałowiec 20 Szanta 20 Macierzanka 20 Hyzop 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżeczce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Dziurawiec 60 Tysiącznik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Piołun 25 Liść orzecha włoskiego 25 Liście porzeczek 25 Liście jeżyny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Przyspiesza przemianę materii. Zestaw XI Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 90 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw X Liść jesionu 35 Pokrzywa 35 Pierwiosnek 10 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw IX Skrzyp 20 Szanta zwyczajna 10 Oman wielki 20 Tysiącznik 10 Jałowiec 30 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem.

Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń perzu 30 Koper włoski 30 Kozłek lekarski 30 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Arytmia serca Zestaw I Ciemiernik 4 Konwalia 20 Kozłek lekarski 40 Płatki róży 36 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XII Rzepik 20 Storczyk 15 Bratki polne 15 Kwiat lipy 15 Podróżnik 10 Oman wielki 10 Jałowiec 10 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Zioła pić 12 dni. Nie podawać w chorobach nerek lub w ciąży. Zioła pić 12 dni. Zestaw III Marzanka 20 Mięta pieprzowa 15 Ruta 10 Korzeń perzu 10 Koper 15 Kozłek lekarski 25 Tatarak 5 Orliki białe 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. zrobić przerwę 9 dni i kurację powtórzyć jeszcze raz przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 4 razy po 1/2 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek (dzieci połowę z tego) dziennie. 91 .

Zestaw IV Kozłek lekarski 10 Srebrnik 20 Kuklik goździkowy 10 Liście jeżyny 25 Liście pomarańczy 25 Mięta pieprzowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki na 1/2 godziny przed jedzeniem. Zioła pijemy 21 dni. Biegunka Zestaw I Anyżek 25 Kozłek lekarski 25 Berberys . Pobudza łaknienie. 92 . Atonia żołądka Zestaw I Jagody jałowca 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Liść jeżyny 15 Piołun 5 Drewno jałowca 5 Korzeń lubczyku 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić przez 12 dni. Zestaw II Melisa 10 Dziurawiec 25 Bobrek . ani też chorym na zapalenie nerek.liść 30 Chmiel 10 Szanta zwyczajna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pijemy przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki rano i wieczorem.owoce 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać ciężarnym. a mianowicie po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Błonica Podawać środki napotne oraz zioła na zapalenia gardła. Zioła pić przez 3-4 dni. Zestaw III Ożanka 30 Piołun 25 Liście ostu białego 15 Tysiącznik 15 Bukwica lekarska 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Korzeń pięciornika 30 Żywokost lekarski 30 Korzeń srebrnika 25 Korzeń drapacza (ostu) 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przy zachowaniu odpowiedniej diety. Poza tym: surowica. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki stosownie do wieku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2-1 filiżanki stosownie do wieku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). 93 . Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić 3-4 dni. Zestaw II Korzenie żywokostu 50 Liść róży 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 3-4 dni. Zestaw IV Rumianek 30 Liście mirtowe 25 Mniszek 15 Pomornik 15 Korzeń kobylaka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przy zachowaniu odpowiedniej diety. Biegunka u dzieci Zestaw I Suszone borówki 40 Krwawnik 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.

Zestaw II Tasznik pospolity 20 Grzybień 20 Kolendra 20 Liście fiołka polnego 20 Korzeń łopianu 10 Kora dębowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Liść porzeczki 20 Liść mącznicy 20 Słoma owsiana 20 Jagody jałowca 10 Korzeń wilżyny 10 Cebula ostrawki 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Liść miącznicy 50 Siemię konopi 25 Siemię lniane 25 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. po 10. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Nie wolno podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.patrz mocz Zestaw I Prawoślaz 20 Sproszkowane żołędzie 20 Pietruszka 20 Korzenie piwonii 20 Liście fiołka polnego 10 Liście ślazówki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Głóg 25 Wilżyna ciernista 25 Ostrawka pomorska 20 Jagody jałowca 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać herbaty przy zapaleniu nerek.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę).Bolesne oddawanie i parcie na pęcherz . 94 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki.

Brzuch (kolki) Zestaw I Liść kobylaka 100 1 łyżkę stołową = 10 g ziółek gotujemy w l szklance wina. Zestaw III Liść orlika białego 100 95 . Zestaw II Korzeń tataraku 100 10 g korzenia tataraku gotujemy w l litrze wody i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VII Korzeń hebdu 20 Siemię lniane 20 Głóg kwiat 20 Liście porzeczki 20 Liście mącznicy 10 Ziele świętojańskie 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wcieramy maść zrobioną ze świeżego deszczownika. Zakrapiamy sokiem z cytryny. Nie podawać przy chorobie nerek. gotowanych pół na pół w wodzie i w winie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zioła pić przez 14 dni. Morska choroba Korzeń goździka 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Brodawki Przykładamy cebulę. Następnie herbatę przecedzamy i pijemy co 2 godziny l łyżkę naparu.Zestaw VI Korzeń wilżyny 35 Korzeń lubczyka 25 Jagody jałowca 25 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zwilżamy odwarem z liści koszyczki.

Zestaw VI Koper włoski 100 10 g kopru włoskiego gotujemy 5-10 minut w filiżance mleka. Zioła pić przez 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek codziennie.10 g ziółek gotujemy w 3 częściach wina i l części wody. Zestaw V Majeranek 100 l łyżkę stołową zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. Bóle całego ciała – okłady Zestaw I Liść nostrzyka żółtego 50 Rumianek 50 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Zestaw IV Koper 100 10 g kopru gotujemy pół na pół w wodzie i w winie. Napar przecedzamy i używamy go do okładów. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Zestaw VII Pomornik 100 Ciepłe okłady z odwaru pomornika gotowanego pół na pół w wodzie i occie. Herbatę pijemy ciepłą w ilości 2-4 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Mięta pieprzowa 10 Rumianek 10 Tasznik 15 Majeranek 10 Koper włoski 15 Liść maliny 25 Koper 15 Okłady robimy do ustąpienia bólu przez kilka lub kilkanaście dni. powstałą miazgę owijamy w chustkę. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić i pić napar gorący (3-5 filiżanek dziennie). Łyżkę mieszaniny naparzyć w 1/4 l wody. Zestaw II Kwiat lawendy 10 Liść mięty pieprzowej 10 Arcydzięgiel 50 Macierzanka 25 Goździki 5 96 . Zaleca się podawać tę herbatę kobietom w ciąży. Napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

przerwa 7 dni i następnie jeszcze raz przez 12 dni. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka.kwiat 30 Bobrek . po wystygnięciu odwaru podajemy go do picia co wieczór przed snem w ilości l łyżki w filiżance wody. Zestaw II Mysie uszka 40 Srebrnik zwykły 40 Krwawnik 15 Biedrzeniec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki około południa i wieczorem. Ból zębów Zestaw I Jastrzębiec 20 Mysie uszka 20 Skórka pomarańczowa 20 Grzybień 20 Babimor 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Bezsenność (nerwowość) Liść jeżyny 30 Kozłek lekarski 20 Melisa 20 Wrzos 15 Majeranek 15 Zioła pić jak wyżej.Zioła zagotować w 1/2 1 wody.liść 30 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Bezsenność Kozłek lekarski 20 Krwawnik . Nie podawać kobietom w ciąży. Zioła pić 12 dni . powstałą miazgę owijamy w chustkę. 97 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie.

zagotowaną w 1/2 l wody. zapakować w chustkę i przykładać. okładamy bolące części ciała. owiniętą w chustkę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Choroby ogólne – okłady Zestaw I Liść ślazu dzikiego 20 Liść malwy 20 Siemię lniane 20 Rumianek 20 Nostrzyk żółty 20 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 1 wody.zapalenie gardła Zestaw I Płucnica 20 Rumianek 20 Szałwia 20 Bylica 20 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Liść ślazu dzikiego 25 Liść malwy czarnej 25 Siemię lniane 17 Rumianek 16 Bobrek trójlistny 17 Mieszankę. następnie ciepłą miazgą. owijając okład suchą chustką wełnianą. owiniętą w chustkę. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 20 Malwa czarna 20 Rumianek 20 Kwiat bzu czarnego 10 Dziewanna 10 Płucnica 10 Skórka pomarańczowa 10 98 . okładamy bolące części ciała. następnie ciepłą miazgą. Zestaw II Kwiat lawendy 20 Liść mięty 20 Macierzanka 20 Tymianek 20 Goździki korzenne 10 Kora kaliny 10 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 l wody. Chrypa .

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III (do płukania gardła) Ziele nawłoci pospolitej 30 Malwa 25 Podbiał 25 Srebrnik 10 Liść fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Rumianek 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. Zestaw IV (do płukania gardła) Srebrnik 20 Babka lancetowata 20 Liść głowienki 20 Szałwia 10 Czerwona róża . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. Zestaw VIII Srebrnik 40 99 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.kwiat 10 Kwiat bzu czarnego 10 Czerwona rezeda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Ziele ślazu dzikiego 60 Korzeń żywokostu 20 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw V (do płukania gardła) Ślaz dziki 25 Liść prawoślazu 25 Kwiat bzu czarnego 25 Dziewanna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.

Zestaw II Odpowiednia dieta oraz: Korzeń lubczyku 20 Korzeń hebdu 20 Skrzyp 30 Liść porzeczki 30 100 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IX Rdest ptasi 25 Kwiat lipy 25 Rzepik 10 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Cukrzyca Zestaw I Babka lancetowata 40 Szczaw zwyczajny 40 Liść czarnej jagody 10 Korzeń wilżyny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XI Mech islandzki 35 Rumianek 20 Arcydzięgiel 15 Rozmaryn 20 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw X Krwawnik 35 Rdest ptasi 15 Kwiat lipy 15 Szałwia 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Koper 40 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zioła pijemy stale z przerwą 7 po dwóch dniach. Dla chorych na żołądek po 1/2 filiżanki na 2 razy dziennie. Zestaw V Ziele pietruszki 20 101 . Z powodu zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw IV Szanta zwyczajna 30 Tatarak 30 Liść fiołka polnego 15 Żywokost 15 Bluszczyk kurdybanek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Korzeń szczawiu zwyczajnego 25 Bobrek trójlistny 25 Ożanka 15 Liść brzozy 15 Stokrotka 10 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Tatarak 15 Goryczka żółta 15 Lebiodka 15 Wilżyna ciernista 15 Bluszczyk kurdybanek 15 Piołun 15 Liść ostu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Dna Zestaw I Żywokost 30 Ożanka zwyczajna 30 Ziele świętojańskie 20 Liść drapacza lekarskiego 10 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

liść 10 4 łyżki ziół zagotować w 3/4 l wody. Zestaw II Słodkogórza 10 Pierwiosnek 20 Liście mirtowe 15 Macierzanka 30 Włoski Matki Bożej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Lukrecja 10 Liście prawoślazu 30 Pomornik 40 Korzenie prawoślazu 10 Kwiat malwy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Storczyk biały 30 Pokrzywa 30 Korzeń drzewianki 10 Hebd . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić przez 21 dni.mech szary 20 Bluszczyk kurdybanek 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dychawica (astma. po 10—15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście mirtowe 5 Liście płucnicy 10 Mniszek lekarski 10 102 . Zestaw VI Bobrek trójlistny 25 Bedrzeniec 10 Wilżyna ciernista 10 Pierwiosnek 10 Przetacznik polny 25 Storczyk biały 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przecedzić i 2 razy dziennie pić przez 2 dni. krótki oddech) Zestaw I Siemię lniane 20 Bedrzeniec 20 Mszaki .

Zestaw V Biedrzeniec 25 Pierwiosnek 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Złotnik 20 Siemię lnu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l łyżki stołowej co godzinę. Zestaw III Kwiat lnu 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw IV Kurze ziele 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Kwiat malwy czarnej 25 Dziewanna 25 Podbiał 25 Kwiat lawendy 15 Liście eukaliptusowe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Pokrzywa 100 l łyżkę stołową pokrzywy zalać l filiżanką wrzącej wody. Czerwonka Zestaw I Liść dębu 100 l łyżkę stołową liści dębowych zalać pełną filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 1-2 filiżanek dziennie. 103 .Pierwiosnek 10 Liść podbiału 15 Krzyżownica 15 Włos Matki Bożej 15 Warzęcha wodna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw VIII Korzeń arcydzięglu 20 Kora dębu 40 Korzeń drzewianki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Czkawka Zestaw I Mięta pieprzowa 15 Szałwia 20 Rumianek 15 Boża trawa 20 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Arcydzięgiel 100 Sproszkowany korzeń arcydzięglu 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. gotować przez 5 minut. Zestaw II Anyżek 30 Koper 30 Liść jeżyny 25 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 200-300 g. Zestaw VII Drzewo sandałowe 100 Sproszkowany korzeń drzewa sandałowego 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. i podajemy do picia co 1/2 godziny po łyżeczce od kawy. Czyrak w przewodzie usznym zewnętrznym Zestaw I Pokrzywa 30 Bobrek trójlistny 40 Miesiączek 5 Korzeń dębu 25 104 .Zestaw V Kuklik 100 1 łyżkę sproszkowanego kuklika wsypujemy do szklanki wody.

po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. nałożoną na płatku płótna. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i zmywamy twarz tym odwarem. Z tej samej mieszaniny sporządzamy i pijemy odwar w sposób zwykły (2 filiżanki dziennie). przykładamy do czyraka. Czyraki Zestaw I Bobrek trójlistny 40 Pokrzywa 30 Miesiączek 5 Kora dębu 25 Zioła zaprawiamy zimną wodą. Figówka Zestaw I Skrzyp 100 l łyżkę stołową sproszkowanego skrzypu zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Czepiec 100 l łyżkę stołową sproszkowanego czepca zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Liść poziomki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 2 filiżanek dziennie. 105 . Naparu tego używamy także do okładów. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Poza tym gorące okłady. Zestaw III Skrzyp 40 Korzeń łopianu 30 Drzewianka 30 Zmywamy co 2 godziny odwarem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym gorące okłady. Zestaw II Słoma owsiana 35 Rumianek 15 Liść poziomki 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. tak powstałą miazgę.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw IV Przetacznik 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.nieżyt Zestaw I Korzeń ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Dziewanna 20 Słodkogórza 10 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Glisty – robaki Zestaw l Kwiat cytwaru 100 l łyżkę od herbaty kwiatu cytwaru zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 20 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 25 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwitnący piołun 50 Paproć lekarska 15 Konitrud 15 Rumianek 10 106 . Gardło . po 10-15 minutach naciągania napar ten podajemy do picia co godzinę po l łyżeczce od kawy. Glistnice Piołun 60 Wrotycz 20 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zioła pić 6 tygodni. Zestaw IV Kwitnące ziele piołunu 50 Rumianek 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Korzeń kruszyny 40 Piołun 40 Wrotycz 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Kwitnące ziele piołunu 50 Wrotycz 25 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. 200 g mieszaniny tworzy l kurację. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw VII Ziele piołunu 50 Trędownik 30 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Krwawnik 40 Kruszyna 40 Korzeń fiołka polnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Gorączka bez znanej przyczyny Zestaw I Perz 25 Mniszek lekarski 25 107 . Kuracja wymaga 100 g.Liść poziomki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy l filiżankę herbaty przed śniadaniem. Nie podawać kobietom w ciąży. która trwa 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. 100 g mieszaniny tworzy l kurację. Kuracja wymaga 100 g. Nie podawać kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. Zestaw II Bez 25 Kwiat lipy 25 Stokrotka 20 Płatki róży 15 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gorączka . Zioła pijemy 3-4 dni.kwiat 35 Rumianek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 30 Kruszyna .kora 30 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie.Szczaw zwyczajny 25 Korzeń cykorii 10 Lukrecja 5 Tysiącznik 5 Liść ostu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.środki napotne Zestaw I Kwiat lipy 35 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw III Tysiącznik 25 Ciemięrzyk 25 Nagietek 25 Ślazik mały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kwiat lipy 20 Sasanka 20 Włoski Matki Bożej 20 Perz 15 Kwiat bzu 15 Płatki róży 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie.kwiat 40 108 .

mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. wykręcić i przykładać na miejsca bolące.kwiat 15 Tatarak 15 Kwiat lipy 15 Krwawnik 20 Stokrotka biała 10 Liść róży 10 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. Zestaw III Pokrzywa 20 109 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. ostry Zestaw I Boża trawa 35 Bobrek trójlistny 35 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. w odwarze zmoczyć chustkę lnianą. Zestaw II Siemię lniane 30 Kminek polny 25 Bez czarny . Zestaw IV Korzeń perzu 25 Rdest ptasi 30 Korzeń cykorii 15 Słodkogórza 5 Drapacz 5 Tysiącznik 5 Ruta 10 Dziurawiec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę podawać osłodzoną miodem. Gościec mięśniowy. Herbatę podawać osłodzoną miodem.kwiat 20 Pokrzywa 15 Rumianek 10 Zioła zagotować w 1/2 1 wody. Zestaw III Bez .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Tatarak 40 Pokrzywa 40 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 110 . Zestaw II Drewno gwajkowe 25 Kopytnik 25 Goryczka żółta 25 Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Następnie napar przecedzamy i podajemy połowę rano w łóżku. Gościec mięśniowy. Gościec stawowy. a drugą połowę przed spaniem.Kwiat topoli 20 Liść wierzby 15 Piołun 15 Estragon 15 Lniczka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem i cytryną w ilości kilku filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. przewlekły Zestaw l Babka lancetowata 20 Drewno gwajkowe 20 Szałwia 20 Drewno sasafras 20 Piołun 20 2 łyżki stołowe mieszaniny odgotować w 6 filiżankach wody. Nie podawać chorym na nerki. zapalenie stawów) Zestaw I Ziele świętojańskie 30 Bertram 30 Liść wierzby 20 Liść topoli 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ostry (reumatyzm.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy połowę rano. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.przerwa 9 dni. a drugą połowę przed spaniem. a drugą połowę przed udaniem się na spoczynek. Następnie napar ten przecedzamy i podajemy połowę rano. następnie jeszcze raz 21 dni. Zioła pić 21 dni . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Gościec stawowy przewlekły Zestaw l Drewno gwajkowe 50 Drewno jałowcowe 50 2 łyżki stołowe ziół zalać 6 filiżankami wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 111 . Zestaw III Tatarak 20 Mięta 20 Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie pić przy chorobie nerek. Zestaw IV Wilżyna ciernista 10 Rzepik 10 Korzeń piwonii 10 Jałowiec 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 10 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe ziół odgotować w 6 filiżankach wody. Zestaw III Storczyk 30 Krwawnik 30 Liść topoli 20 Liść wina pnącego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rukwia 25 Bobrek trójlistny 25 Podróżnik 25 Ogórecznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Gruźlica (suchoty płuc) Zestaw I Poziewnik 20 Rzepik 10 Ziele świętojańskie 10 Skrzyp 30 Kłębki słodyczki 30 l-łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Gościec stawowy przewlekły . Zestaw II Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 25 Bez czarny . Ewentualnie operacja. Zestaw II Poziewnik 30 112 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Świetlik łąkowy 25 Krwawnik 50 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. zapalenie stawów) Zestaw I Siemię lniane 20 Podbiał 35 Ślazik leśny 35 Ziele maliny 10 Mieszaninę zagotować w 1/2 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.okłady (reumatyzm. Gradówka na powiece ocznej Zestaw I Świetlik 25 Rozmaryn 25 Koper 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Biedrzeniec 30 Liść maliny 20 Perz 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Histeria i niedomagania nerwowe Zestaw I Goryczka żółta 20 Korzeń kozłka 20 Liść maliny 30 Ruta winna 10 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą według potrzeby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw III Melisa 20 Kora dębu 15 Kokoryczka 20 Drzewianka 15 Drapacz duży 20 Ruta ogrodowa 10 113 . Zestaw III Pierwiosnek 30 Arcydzięgiel 30 Rzepik 20 Estragon 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń kozika 20 Bobrek trójlistny 15 Perz 35 Arcydzięgiel 15 Skórka cytrynowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pobudza łaknienie. Zestaw IV Wewnętrznie: ziółka oczyszczające krew albo: Zewnętrznie: okłady jak przy obrzękach albo: Moczyć często w odwarze z 20 g kory dębu na l filiżankę wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po kilka filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zioła pić 36 dni. zmieszanego ze spirytusem i odcedzonego po 2 tygodniach. Zestaw III Krwawnik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. osłodzoną miodem. Zestaw II Melisa 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Okłady z odwaru kory dębu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty tej nie wolno podawać kobietom w ciąży. Grypa Zestaw l Kwiat bzu 100 l łyżkę stołową suszonego kwiatu bzu zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilościach 3 filiżanek dziennie. przykrywając następnie suchą wełnianą chustką albo: okłady z soku wyciśniętego z młodych gałązek dębu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek tego naparu dziennie. Gruczoły szyjne . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy lnianą chustkę. Zestaw IV Rzepik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Krzyżownica 10 Podbiał 15 114 . w ilości 1-2 filiżanek dziennie. 12 łyżek stołowych sproszkowanej kory dębu zalać 1/2 1 wrzącej wody. Zestaw IV Kozłek 25 Mięta pieprzowa 15 Liść pomarańczy 20 Srebrnik 20 Bobrek trójlistny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. którą (ciepłą) okładamy chore części ciała.

Działa wykrztuśnie. Zestaw VII Szałwia 15 Tysiącznik 15 Koper 15 Kwiat lipy 20 Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IX Tatarak 15 Rumianek 15 Skrzyp 15 Kwiat lipy 15 Stokrotka polna 10 Boża trawa 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Mech islandzki 15 Korzeń ślazu 15 Kwiat lipy 15 Dziewanna 5 Anyżek gwiaździsty 5 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw X Krwawnik 35 115 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw VI Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 25 Storczyk biały 20 Majeranek 10 Lebiodka 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Podbiał 45 Anyżek 15 Korzeń ślazu 10 Warzęcha wodna 10 Korzeń storczyka 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie. Środek napotny.

Podbiał 35 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Zioła pić 9 dni.

Jelito grube - zapalenie Zestaw I Babka lancetowata 12,5 Tasznik 12,5 Pokrzywa 12,5 Kurze ziele 12,5 Jagoda jałowca 12,5 Malwa czarna 12,5 Kora dębu 12,5 Drzewianka 12,5 Zioła gotować 1/2 godz. (50 g na 2 l wody). Odwar ten służy do kąpania odbytu i do okładów.

Zestaw II Korzeń kruszyny 35 Kminek 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Jelita - nieżyt Zestaw I Boża trawa 20 Szałwia 10 Jałowiec 25 Koper 10 Czarna jagoda 15 Storczyk 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Przy chorobie nerek nie podawać jałowca. Ważne jest zachowanie diety.

Zestaw II Ślaz dziki 60 Rumianek 20 Siemię lniane 20 5 łyżek ziół zagotować w 1 l wody i po 10 minutach naciągania podajemy odwar, jako lewatywę.

116

Jęczmień na powiece ocznej Zestaw I Boża trawa 20 Koper 25 Bez - kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Boża trawa 50 Liść bzu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu 25 Liść malwy 25 Siemię lniane 20 Rumianek 10 Nostrzyk żółty 20 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Jęczmień na powiece ocznej - okłady Zestaw I Bez 10 Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 30 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Kamica (kolka) nerkowa Tasznik 40 Głóg - kwiat 20 Rdest ptasi 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kamienie moczowe Zestaw I Mącznica lekarska 40

117

Szyszki kukurydzy 40 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 2 razy dziennie po l filiżance.

Zestaw II Piwonia - kwiat 15 Sproszkowane żołędzie 25 Nawłoć pospolita 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Rzepik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić w ilości 2 filiżanki dziennie. Zestaw III Hebd 20 Skrzyp 30 Biedrzeniec 10 Lubczyk - korzeń 10 Strączki fasoli 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Skrzyp 30 Głóg - kwiat 25 Rdest ptasi 25 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Kamienie nerkowe Wilżyna ciernista 35 Liście mącznicy 40 Storczyk biały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.

Kamienie żółciowe Zestaw I Bluszcz kurdybanek 20 Korzeń fiołka polnego 20 Tawuła błotna 15 Rdest ptasi 15 Liść mięty 15 Nagietek 15

118

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 20 Tysiącznik 20 Pomornik górski 10 Koszyczek polny 10 Piołun 10 Rzepik 10 Mniszek 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Tasznik 30 Korzeń fiołka polnego 15 Goryczka żółta 15 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Anyżek gwiaździsty 10 Korzeń fiołka polnego 10 Korzeń czarcikęsu 10 Rdest ptasi 35 Liść mięty pieprzowej 10 Jałowiec 20 Macierzanka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Ewentualnie operacja.

Kaszak Boża trawa 45 Rumianek 30

119

Bez 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Operacja.

Kaszel Zestaw I Korzeń prawoślazu 40 Liść podbiału 20 Dziewanna 25 Korzeń lukrecji 5 Kurdybanek 5 Korzeń kosaćca 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść prawoślazu 40 Kwiat prawoślazu 30 Kwiat malwy czarnej 15 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń prawoślazu 25 Liść podbiału 25 Płatki maku polnego 20 Korzeń lukrecji 20 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście płucnicy 25 Warzęcha 25 Pierwiosnek 10 Włoski Matki Bożej 10 Rdest 10 Podbiał 10 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

Katar pęcherza Zestaw I Skrzyp 30

120

Jagoda jałowca 30 Korzeń hebdu 10 Słoma owsiana 20 Liść dziurawca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie: rano i wieczorem. W razie zapalenia nerek, pijemy tę herbatę bez jagód jałowca.

Zestaw II Głóg - kwiat 25 Tymianek 25 Korzeń pokrzywy 25 Korzeń pietruszki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 50 Siemię konopii 30 Liść mącznicy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.
Zestaw IV Głóg - kwiat 25 Liść mącznicy 25 Jałowiec 25 Kora dębu 15 Pietruszka 5 Korzeń pokrzywy 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.

Zestaw V Głóg - kwiat 15 Skrzyp 25 Tarnina 5 Strączki fasoli 25 Pokrzywa 20 Pietruszka - nasiona 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. Zioła stosować 21 dni.

Katar sienny Zestaw I Świetlik łąkowy 35

121

Bluszczyk kurdybanek 35 Korzeń żywokostu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Kwiat lipy 10 Rumianek 10 Bez - kwiat 10 Liść jeżyny 20 Jałowiec 20 Owoce maliny 20 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Katar tchawicy Zestaw I Korzeń prawoślazu 30 Liść prawoślazu 60 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 40 Korzeń ślazu 20 Podbiał 10 Lukrecja 10 Kąkol polny 10 Kwiat dziewanny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń ślazu dzikiego 30 Liść podbiału 20 Bukwice 15 Korzeń lukrecji 5 Płatki maku polnego 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Ożanka 35 Kłębik słodyczki 35 Siemię lniane 30

122

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Marzanka wonna 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Rumianek 10 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki z cukrem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Babka lancetowata 35 Pokrzywa 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pić w ilościach 2-3 filiżanki dziennie. Katar wiosenny Zestaw I Bierzeniec 20 Dziurawiec 20 Anyżek 20 Miodunka 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 25 Liść dziewanny 25 Bez . II. Zakrapianie ciepłą oliwą. Łaźnia parowa głowy z kwiatów siennych w ilości 100 g. Zestaw V Liść ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Kwiat ślazu dzikiego 10 Kwiat malwy czarnej 15 Goryczka żółta 15 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. Katar uszu I. Zioła stosować 21 dni.kwiat 25 Malwa czarna 25 123 . Pić 3 filiżanki dziennie.

Zestaw VI Igła sosny 100 l kg igieł sosny. osłabieniu i wyczerpaniu nerwowym) Kąpiele z ziół wzmacniają i orzeźwiają nerwy przy bezwładach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. dnie i osłabieniu ogólnym. skurczach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. zalecamy wyczerpanym i chorym nerwowo. gotowanych przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Zestaw II Korzeń lubczyku 20 Pokrzywa 20 Kwiat sienny 20 Rumianek 20 Igła świerkowa 10 Skrzyp 10 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw I Rumianek 20 Lebiodka 20 Macierzanka 20 Lawenda 20 Rozmaryn 20 1/2 kg ziół zagotować w 3 l wody. także przy dnie i osłabieniu ogólnym. Kąpiele z ziół (przy drgawkach. niedowładach i sztywnościach reumatycznych oraz przy osłabieniu ogólnym po długotrwałych i wyczerpujących chorobach. Zestaw V Igła świerku 100 1/2 kg igieł świerku naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw IV Kora dębu 100 1/2 kg kory dębowej naparzyć w 4 l. w 2 l wody i dodanych do kąpieli.Odwarem (z 10 g ziół na 1/4 l wody wrzącej) przecedzonym płukać gardło. Kąpiele te zalecane są przy cierpieniach reumatycznych. Kąpiele te zalecane są przy sztywnościach reumatycznych. 124 . Zestaw III Liść bazylii 35 Tymianek 35 Mięta 30 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. przecedzić i dodać do kąpieli. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym.

działa uśmierzająco w stanach skurczowych. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Pędzi wiatry. Zestaw II Rumianek 15 Dziewięćsił 20 Mięta pieprzowa 15 Piołun 20 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Arnika 40 Rumianek 30 Anyżek 15 Melisa 15 125 . Kąpiele stosujemy 6 tygodni co 4 dzień. Zestaw III Rumianek 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kolka (wiatry) Zestaw I Anyżek 20 Koper włoski 15 Pomornik górski 15 Majeranek 10 Rumianek 15 Dziewięćsił 15 Melisa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 30 Kolendra 5 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw VII Rumianek 100 l kg rumianku dodajemy do kąpieli. Pędzi wiatry. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości do 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanki dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw IV Koper 20 Rozmaryn 20 Macierzanka 20 Ślaz dziki 20 Tatarak 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Koklusz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem po 1/2 łyżki kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Tysiącznik 25 Srebrnik 25 Pomornik górny 10 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.krztusiec Zestaw I Lebiodka 30 Rumianek 30 Koper włoski 20 Skórka cytrynowa 10 Tymianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rzepik 25 Lebiodka 25 Srebrnik 25 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 21 dni. Zestaw II Korzeń szczawiu zwyczajnego 40 Korzeń rosiczki 40 Korzeń lukrecji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw VI Szałwia 20 126 .

Krew . Kontuzje – okłady Zestaw I Dziurawiec 15 Makówka polna 50 Bez 15 Rumianek 10 Tasznik pospolity 10 Zioła zagotowane w 1/2 l wody dają odwar. którego używamy do letnich okładów. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Hyzop 20 Szanta zwyczajna 15 Rumianek 15 Ziele jaskółcze 10 Szałwia 15 Rumianek 25 Z odwaru tego sporządzamy letnie okłady. Pić 3 filiżanki dziennie. Zestaw VII Korzeń ślazu dzikiego 20 Liść podbiału 35 Kwiat malwy czarnej 10 Słodkogórza 25 Anyżek 10 l łyżkę ziół w 3 filiżankach wody wygotować do 2 filiżanek. maczając w nim chustkę lnianą. Działa wykrztuśnie.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Eukaliptus 20 Macierzanka 20 Liść orzecha 20 Korzeń fiołka leśnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 127 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem w ilości kilku filiżanek dziennie.oczyszczenie wiosenne Zestaw I Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 30 Perz 15 Jagody jałowca 15 Lukrecja . Nie podawać przy zapaleniu nerek.

po naciąganiu 10-minutowym należy pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zestaw VII Tatarak 20 Liść jeżyny 20 Korzeń cytwaru 20 Oman wielki 15 Biedrzeniec 15 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wody wrzącej. Kręgosłup .bóle z przemęczenia Krwawnik 30 Kwiat lipy 20 128 . Zestaw VIII Liść mniszka 15 Krwawnik 15 Liść jeżyny 25 Przetacznik 20 Ziele drapacza 15 Tysiącznik 10 Napar sporządzony z l łyżki stołowej ziół i 1/4 l. Zalecana ostrożność w chorobach żołądka i nerek.Zestaw II Tatarak 20 Kwiat muszkatołowy 20 Kłąb cytwaru 20 Oman wielki 20 Biedrzeniec 10 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Jałowiec 20 Tysiącznik 10 Babka lancetowata 10 Skrzyp polny 15 Pokrzywa 10 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 Piołun 5 Rozmaryn 5 Szałwia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Krwawnik 35 Szanta zwyczajna 20 Pokrzywa 35 Mniszek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kręgosłup . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem kilka razy dziennie. Krwawnice (hemoroidy) Zestaw I Liść pokrzywy 20 Szanta zwyczajna 20 Płatki róży białej 20 Szczaw zwyczajny 20 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. drugą połowę przed kładzeniem się do snu. Krwawienie (krwotok) z nosa Kora dębu 50 Babka lancetowata 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę przecedzamy i pijemy połowę rano.Liść porzeczki 10 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń cykorii 15 Korzeń goryczki 5 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody.bóle reumatyczne Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe tej ziół gotować z sześcioma filiżankami wody. 129 . Zalecana jest ostrożności przy używaniu tej herbaty.

Zestaw VII Podróżnik 20 Piołun 10 Lilia wodna 10 Dymnica 10 Płatki róży białej 10 Szanta zwyczajna 10 Perz . Zestaw VI Podróżnik 20 Krwawnik 20 Liść pokrzywy 20 Storczyk biały 20 Mniszek lekarski 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 130 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw III Krwawnik 90 Dziewanna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Jaskółcze ziele 30 Babka lancetowata 30 Lilia wodna 20 Dziewięciornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Jałowiec 35 Babka lancetowata 20 Podbiał 15 Drzewianka 20 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zalecana jest ostrożność przy używaniu tej herbaty.korzeń 10 Babimór 10 Stokrotka biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Liść orzecha 25 Kora dębu 25 Szakłak dziki 25 Kora wierzby białej 25 1 łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Według potrzeby podajemy napar 3 razy dziennie.Krwotoki jelitowe Skrzyp polny 25 Tasznik 25 Krwawnik 25 Drzewianka 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Zestaw II Rojownik 30 Skrzyp 30 Jedlinka 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Krwotoki maciczne i nadmierne miesiączkowanie Zestaw I Tatarak 20 Liść pokrzywy 20 Rdest ptasi 15 Ziele świętojańskie 15 Ziele nawłoci 15 Babka lancetowata 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 7 dni przed okresem. 131 . Krzywica Zestaw I Liść orzecha włoskiego 35 Marzanna wonna 35 Kora dębu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

wlewać ciepły odwar hegarem do odbytnicy. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki dziennie. Liszaje Zestaw I Trędownik 20 Rukwia 20 Dziewanna 20 Mniszek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łaknienie – brak Zestaw I Piołun 25 Arcydzięgiel 25 Szałwia 30 Jałowiec 10 Podróżnik 10 132 . Zestaw II Ziele mniszka 30 Kora dębu 15 Korzeń mniszka 15 Jaskółcze ziele 15 Szanta 15 Rumianek 10 1/2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu wlewać ciepły odwar do odbytnicy.Lewatywa Zestaw I Liść ślazu dzikiego 30 Skrzyp polny 30 Rumianek 20 Siemię lniane 20 2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu . Zestaw II Dymnica 30 Konitrud 30 Dziewanna 15 Rozmaryn 10 Jaskółcze ziele 10 Słodkogórza l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie po jedzeniu.

Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Skórka pomarańczowa 30 Kruszyna 35 Senes . Zestaw III Liść piołunu 30 Bobrek trójlistny 30 Korzeń tataraku 5 Goryczka żółta 5 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie występowania biegunki przerwać kurację.owoce 34 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łupież Zestaw I Rozmaryn 100 Włosy myć wodą z odwarem rozmarynu.kora 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Zestaw III Bobrek trójlistny 35 Przetacznik 25 Skrzyp 40 133 . Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży Zioła należy pić przez 14 dni. Zestaw II Paproć 100 1-2 gałązek paproci gotować w 2/3 l wody i 1/3 l wina. powstałym przez zalanie 50 g rozmarynu wrzącą wodą (napar jest gotowy po naciąganiu 10-minutowym). Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Piołun 20 Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Bobrek trójlistny 10 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki 10 Cynamon .

wykręcić i przykładać do miejsc chorych. Zestaw III Liść melisy 25 Korzeń kozika 25 Kwiat rumianku 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. Łuszczyca (rybia skóra. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Pokrzywa 35 Korzeń łopianu 20 Rumianek 15 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.kwiat 20 Łyżkę stołową ziół naparzyć w 1/4 l wody. Łydki – skurcze Zestaw I Kozłek lekarski 15 Anyżek 20 Tysiącznik 15 Mak polny 20 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 3 filiżanek dziennie. rybia łuska) Kora wierzby 40 Rosiczka 40 Bratek polny . Zestaw II Tysiącznik 15 Rozmaryn 20 Chmiel 10 Lebiodka 45 Korzeń fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. W naparze tym namoczyć ręcznik lniany. 134 .

Zestaw IV Rumianek 30 Dziewanna 30 Krwawnik 20 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pić bez cukru.owoc 25 Wilżyna ciernista 10 Malwa czarna 5 Drewno sandałowe 10 135 . Zioła pić 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę rano na czczo oraz wieczorem 1/2 godz. Miażdżyca Zestaw I Korzeń biedrzeńca 15 Korzeń trawy leśnej 15 Kora szkłaka 15 Szałwia 10 Lebiodka 10 Liść jemioły 10 Strączki fasoli 5 Kwiat lawendy 5 Szanta zwyczajna 5 Drewno sasafrasu 5 Rosiczka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Podajemy 4 łyżki dziennie. Zestaw II Krwawnik 15 Perz 15 Morszczyn 20 Szakłak . Mdłości Omdlałemu dajemy pod nos do wąchania roztarte liście mięty wodnej albo: cebulę pokrajaną w talarki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia goryczki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia tataraku albo mieszaninę: Melisa 40 Skórka cytrynowa 40 Gałka muszkatołowa 10 Cynamon 5 Goździki 5 Zioła gotujemy w 1/4 l wody i po dodaniu 1/4 l spirytusu destylujemy ją na słońcu aż do wyklarowania. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić 3 filiżanki dziennie. po jedzeniu l filiżankę.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 15 Malwa czarna 20 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kolendra 25 Kłąb mistrzowca 20 Krwawnik 15 Liść akacji 15 Babka lancetowata 15 Glistewnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Mikołajek 30 Melisa 30 Goryczka żółta 20 Liść akacji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rumianek 30 Ziele jaskółcze 30 Krwawnik 20 Babka lancetowata 20 136 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Miesiączka skąpa Zestaw I Melisa 20 Janowiec 15 Rumianek 15 Dymnica 15 Majeranek 15 Ruta ogrodowa 10 Szczaw zwyczajny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Migdałki . Zestaw III Podróżnik 30 Liść głowienki 20 Szałwia 20 137 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Krwawnik 25 Skrzyp polny 25 Rumianek 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Ziele świętojańskie 30 Ruta ogrodowa 30 Szanta 20 Konitrud 10 Kora kaliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Dziewanna 15 Miodunka leśna 10 Skórka pomarańczowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 7 dni przed okresem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.zapalenie Zestaw I Liść ślazu 20 Ślazik leśny 20 Rumianek 15 Bez . po 10.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Dziewięciomik 20 Koper włoski 20 Czarcikęs 20 Orliki białe 20 Drewno sarsaparylanowe 10 Piwonia 5 Bazylia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.kwiat 15 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 l łyżka ziół naparzona w 1/4 l wody daje napar. Zestaw III Kwiat lipy 20 Korzeń piwonii 20 Szczaw zwyczajny 20 Korzeń kozika 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Koper 20 Kozłek lekarski 20 Jagody jałowca 20 Krwawnik 40 138 .Boża trawa 20 Korzeń drzewianki 10 Odwar z l łyżki ziół i 1/4 l wody po 30-minutowym naciąganiu służy jedynie do płukania gardła. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni. Migrena Zestaw I Korzeń lukrecji 30 Pierwiosnek 25 Szczaw zwyczajny 15 Bez . Wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw II Babka lancetowata 30 Rumianek 30 Kwiat lipy 20 Ruta ogrodowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. który po 10-minutowym naciąganiu i po przecedzeniu służy jedynie do płukania gardła. Zestaw IV Korzeń drzewianki 30 Szałwia 20 Skrzyp polny 20 Kora dębu 20 Bez .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Rumianek 20 Liść jeżyny 15 Kozłek lekarski 20 Krwawnik 15 Babka lancetowata 25 Lawenda 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. 139 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Skrzyp 30 Lubczyk . Mocz z krwią Zestaw I Dziurawiec 20 Nagietek 20 Ptasie oczko 15 Janowiec 15 Dymnica 15 Ruta murowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Mocz Zestaw l Jagoda jałowca 50 Siemię pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 Mniszek lekarski 20 Wilżyna ciernista 20 Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw IV Kora dębu 30 Krwawnik 20 Rzepik 20 Rumianek 10 Mącznica lekarska 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 12 dni. Herbaty nie podawać wieczorem. Herbaty nie podawać wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 140 . Herbaty nie podawać wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Babka lancetowata 45 Drzewianka 35 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie.Zestaw III Skrzyp 25 Ziele świętojańskie 25 Dziurawiec 20 Jaskółcze ziele 20 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Moczenie nocne i niedomagania nerwowe Zestaw I Krwawnik 30 Bertram 30 Rzepik 20 Ziele świętojańskie 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Krwawnik 30 Tysiącznik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. następnie przecedzić herbatę i pić 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 15 Liść brzozy 15 Głóg .kwiat 10 Storczyk biały 15 Wilżyna ciernista 10 Bazylia 10 Czarna jagoda 10 Korzeń cykorii 10 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nerwica serca Zestaw I Kozłek lekarski 10 Liść maliny 30 Kuklik goździkowy 10 Melisa 10 Mięta pieprzowa 10 Piołun 10 141 . Zioła pić przez 21 dni.Nerki – zapalenie Zestaw I Babimor 20 Chmiel 20 Lubczyk 15 Liść mącznicy 15 Skrzyp 15 Prawoślaz 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść brzozy 20 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV (środek moczopędny) Owoc głogu 100 Owoce głogu gotować w 1/4 l wody przez 10 minut. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.kwiat 20 Ziele świętojańskie 15 Wilżyna ciernista 15 Bazylia 10 Bodziszek cuchnący 10 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nerwy Zestaw l Kozłek lekarski 50 Bobrek trójlistny 30 Mięta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mięta pieprzowa 60 Liść oleandra 40 2. Herbata działa uspokajająco.Liść pomarańczy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Podróżnik 25 Mięta pieprzowa 10 Kwiat lipy 20 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Po ostygnięciu wypić herbatę w przeciągu 2 godz. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zioła stosować przez 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki na zimno przed spaniem. Nerwobóle Zestaw l Rumianek 25 Liść poziomki 25 Ziele jaskółcze 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 łyżki stołowej ziół zalać 1.5 l wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 20 Melisa 20 Kozłek lekarski 20 Bertram 20 Marzanna wonna 10 Goryczka żółta 10 142 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek dziennie z cukrem i cytryną. Nie podawać kobietom w ciąży. 143 . Nerwy .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Płatki róży 30 Kozłek lekarski 25 Ruta murowa 20 Rozmaryn 15 Krwawnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zioła stosować przez 21 dni.liść 15 Kwiat topoli 10 Rumianek 10 Chmiel 10 Ogórecznik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Miodunka leśna 25 Liść ożyny 25 Kozłek lekarski 20 Rozmaryn 10 Krwawnik 10 Ruta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.stan zapalny Zestaw I Kozłek lekarski 15 Arcydzięgiel 15 Kminek 15 Jasieniec . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Kokornak 10 Liść mirtu 10 Goryczka żółta 10 Bobrek 10 Liść fiołka polnego 10 Tysiącznik 20 Pierwiosnek biały 20 Bertram 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży.

Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Pierwiosnek 35 Korzeń fiołka polnego 30 Rozmaryn 20 Storczyk biały 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 144 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy do picia 3 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Nie podawać kobietom w ciąży. Zioła pić przez 21 dni.Zestaw III Mięta pieprzowa 10 Rozmaryn 20 Melisa 10 Ruta 10 Kozłek lekarski 20 Storczyk biały 20 Rdest ptasi 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mięta 10 Storczyk biały 20 Ruta 5 Pierwiosnek biały 5 Korzeń fiołka polnego 10 Krwawnik 30 Piołun 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Ziele jaskółcze 25 Rumianek 75 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Neuralgina międzyżebrowa (nerwoból) Zestaw I Liść jeżyny 20 Mięta pieprzowa 15 Lebiodka 20 Kwiat lipy 10 Krwawnik 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Nieżyt nosa . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki przed położeniem się na spoczynek.Neurastenia (osłabienie nerwów) Zestaw I Krwawnik 25 Liść poziomki 10 Majeranek 15 Igliwie sosny 20 Pierwiosnek biały 5 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Melisa 15 Kozłek 15 Majeranek 15 Liść ożyny 30 Wrzos 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.katar Zestaw I Rumianek 25 Kwiat lipy 25 Szałwia 25 Liść mięty 25 145 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 15 Korzeń goździka 10 Liść poziomki 15 Mięta pieprzowa 15 Storczyk biały 10 Liść pomarańczy 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a rano pijemy l filiżankę. Nasieniotok Kolendra 40 Czarna jagoda 40 Kłębki słodyczki 15 Korzeń lukrecji 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar stoi całą noc. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

przez kilka dni pod rząd. Nieżyt oskrzeli i płuc Zestaw I Siemię lniane 20 Dziewanna 20 Ożanka 10 Korzeń prawoślazu 10 Liść podbiału 10 Bluszczyk ziemny 10 Kłębki słodyczki 10 Mech islandzki 5 Podbiał 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Kuracja wymaga 300 g ziół. Zestaw III Świetlik łąkowy 20 Korzeń fiołka polnego 20 Piołun 20 Siemię lniane 20 Anyżek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Anyż 15 Kwiat malwy 15 Korzeń ślazu 20 146 . Zestaw II Rumianek 10 Bluszczyk kurdybanek 25 Szałwia 35 Rozmaryn 15 Bez czarny . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przepłukujemy nos letnim odwarem. Kuracja wymaga 300 g ziół. Zestaw IV Skrzyp 35 Świetlik 35 Korzeń kobylaka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Włos Matki Bożej 5 Hyzop lekarski 5 Języczki polne 10 Podbiał 10 Pokrzywa 10 Lukrecja . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. pić 2 kieliszki dziennie 20 g mikstury. Nogi .obrzęk Zestaw I Melisa 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Podbiał 20 Bez . Zestaw IV (kąpiele) 147 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 20 Języczki polne 20 Lukrecja 10 Kwiat ślazu 10 Koper włoski 10 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw 11 Rozmaryn 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Ziele jaskółcze 100 3 łyżki korzenia moczyć w 1/21 wina. Zestaw IV Poziewnik 20 Ruta 20 Podbiał 20 Mech islandzki 10 Lukrecja 10 Koper wodny 10 Anyż 5 Ziele jaskółcze 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. po 30 minutach naciągania napar ten przecedzamy i dodajemy do kąpieli. Obrzęki zapalne – okłady Chmiel 35 Rumianek 25 Lawenda 10 Rozmaryn 20 Kwiat wrotyczu 10 Zioła zagotować w 1/2 l wody: w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą.ciepłą okładamy chore części ciała. Obrzęki ropne – okłady Podbiał 40 Ślaz dziki 40 Dziewanna 10 Siemię lniane 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . mokry okład przykrywamy chustką wełnianą.Rozmaryn 100 100 g rozmarynu zalać litrem wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 148 .ciepłą okładamy chore części ciała. Obrzęki ogólne Chmiel 30 Rumianek 20 Kwiat lawendy 20 Rozmaryn 10 Macierzanka 10 Wrotycz 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw V Podbiał 20 Storczyk biały 20 Rozmaryn 20 Skrzyp polny 20 Jałowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Oczyszczenie krwi (kuracja wiosenna) Zestaw I Mniszek lekarski 25 Podróżnik 25 Tasznik 25 Koper włoski 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Piołun 25 Szałwia 25 Skrzyp 25 Kwiat tarniny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Korzeń lubczyka 20 Kwiat tarniny 20 Kwiat bzu czarnego 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 Jagoda szakłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 Liść poziomki 10 Tysiącznik 10 Bratek polny 10 Mniszek lekarski 10 Czarna jagoda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 149 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Krwawnik 20 Rdest ptasi 10 Rzepika 10 Szkłak . Zestaw III Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 20 Turzyca 20 Jagoda jałowca 20 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kora 15 Pokrzywa 10 Mniszek lekarski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Storczyk biały 15 Krwawnik 20 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw VI Kwiat tarnina 20 Tasznik 20 Marzanna wonna 20 Storczyk biały 20 Korzeń kopru włoskiego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę podajemy rano na czczo i wieczorem przed snem w ilości l filiżanki.owoc 5 150 .kwiat 10 Tasznik 20 Bez . Zestaw VIII Miesiączek 5 Malwa czarna 5 Jałowiec 10 Drewno sandałowe 10 Bratek polny 10 Liść orzecha 10 Krwawnik 10 Strączki fasoli 10 Kruszyna . Zestaw IX Liść brzozy 50 Bez . Zestaw VII Korzeń cykorii 30 Perz 30 Mniszek 10 Nasiona kopru włoskiego 15 Liść maliny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw X Pomornik 20 Tarnina .kwiat 10 Pokrzywa 30 Tarnina . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki dziennie.połowę. dzieciom . Zestaw XII Jałowiec 10 Bławatek polny 5 Liść orzecha 15 Kozłek lekarski 20 Goryczka żółta 15 Tysiącznik 10 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw I Melisa 100 5 g melisy zalać 1/41 wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zioła pić 6 tygodni od marca na przedwiośniu. Zestaw XI Tysiącznik 50 Drapacz lekarski 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kwiat lipy 20 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Boża trawa 35 151 . Zestaw II Korzeń mniszka lekarskiego 66 Mniszek lekarski 34 Zioła gotujemy przez 15 minut w 1 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odra Pokój zaciemnić albo: soku malinowego na szklankę wody albo: soku wiśniowego na szklankę wody albo: soku cytrynowego na szklankę wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po śniadaniu i po obiedzie w ilości l filiżanki. Nie podawać kobietom w ciąży.

Zestaw VI Koper 30 Liść maliny 20 Srebrnik 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Okostna . po przecedzeniu podajemy odwar do kąpieli. wystarcza na l litr kąpieli. Ilość ta wystarczy na l litr kąpieli. Zestaw V Kwiat lipy 30 Krwawnik 40 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. aż do wyparowania połowy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Odmrożenia Zestaw l (gorące kąpiele) Kora dębu 100 3 łyżki kory dębu gotujemy w l filiżance wody.Liść jeżyny 20 Kwiat lipy 15 Piołun 10 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Boża trawa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Stosować: l łyżkę co godzinę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.zapalenie Rumianek 20 Boża trawa 50 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kora dębu 90 Kora wierzby białej 10 2 łyżki ziół zalać l filiżanką wody wrzącej i gotować aż pozostanie 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. 152 .

Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Zestaw I Rumianek 15 Liść brzozy 20 Jałowiec 30 Wrotycz 25 Korzeń fiołka leśnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Silniejsze oparzenia okładamy: 1. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Omdlenie Zestaw l Goryczka żółta 15 Rumianek 20 Kminek 15 Macierzanka 20 Rozmaryn 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Oparzenia Zaczerwienioną skórę posypujemy krochmalem lub smarujemy oliwą lub innym tłuszczem. Zestaw II Liść maliny 20 Rumianek 15 Jałowiec 30 Piołun 20 Mięta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. maścią z oczaru. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. 153 . Zestaw II Pomornik górny 5 Jałowiec 50 Owoce jeżyny 10 Korzeń fiołka leśnego 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. mieszaniną z oleju lnianego i wody wapiennej w równych częściach 2. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. surowymi tartymi ziemniakami 3.

ciepłą okładamy chore części ciała.Ospa wietrzna Zestaw I Koper 20 Kwiat lipy 15 Kruszyna 35 Macierzanka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała.kwiat 10 Korzeń lubczyka 10 Liść senesowy 20 Kora szkłaka 20 154 . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Otarcia – okłady Zestaw I Tysiącznik 40 Krwawnik 30 Bluszczyk kudrybanek 15 Bobrek trójlistny 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Otyłość Zestaw I Jagoda jałowca 5 Jagoda czarna 5 Podbiał 10 Lukrecja 10 Dziewanna 10 Głóg . Zestaw II Liść czarcikęsu 20 Korzeń czarcikęsu 20 Rzepik 20 Ziele nawłoci 20 Tasznik 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .

Zestaw IV Kruszyna 30 Morszczyn 30 Liść jeżyny 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę rano gorącą w ilości 2 filiżanek. Oprócz tego: 1.kwiat 10 Liść pokrzywy 30 Mięta 30 Szkłak . następnie w ciągu dnia kolejne 2 filiżanki na zimno. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Paraliż Zestaw l Bukwica 35 Rozmaryn 15 Jagoda jałowca 15 Pomornik 15 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. na zimno dalsze 2 filiżanki w ciągu dnia. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy na czczo 2 filiżanki gorącej herbaty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Głębokie oddychanie 3. Rytmiczna gimnastyka 2. Nie stosować przy cukrzycy. 155 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 10 Kwiat lipy 10 Bez . Zestaw III Liść orzecha włoskiego 10 Skrzyp 10 Liść brzozy 10 Drewno sasafrasowe 60 Kora szkłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dieta jarska (surowe jarzyny i owoce) Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 30 Biedrzeniec 25 Rozmaryn 20 Korzeń tataraku 15 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Padaczka (epilepsja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zestaw IV Melisa 30 Szczaw zwyczajny 20 Bylica . W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. choroba Św.piołun 20 Korzeń piwonii białej 10 Mniszek lekarski 15 Liść jemioły 15 Korzeń żmijowca 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. którego nadejście przeczuwa. Zestaw III Babimor 25 Bylica .piołun 15 Korzeń kopru 15 Stokrotka 10 Lilia wodna 10 156 . Walentego) Zestaw I Mniszek lekarski 30 Konwalia 25 Korzeń piwonii białej 20 Ruta murowa 15 Liść pokrzywy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Chory powinien też stosować kilka łyków przed napadem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Kozłek lekarski 30 Liść pokrzywy 30 Lilia wodna biała 20 Pomornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Oprócz tego podajemy choremu herbatę przed napadem. przerwa 9 dni i powtórzyć 2 razy do roku po 6 tygodni. Chory też powinien stosować kilka łyków przed napadem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 157 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l łyżkę stołową ziół zalać l filiżankę wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni. Zestaw VI Kozłek 25 Jemioła 15 Pokrzywa 35 Ślaz dziki 10 Pomornik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i podajemy do picia przed snem l łyżkę na filiżankę wody Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (najlepiej 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Parkinsona choroba Zestaw I Kozłek lekarski 15 Piołun Bobrek 30 Liść jeżyny ciernistej 25 Mięta pieprzowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Bukwica 10 Szałwia 20 Lebiodka 10 Melisa 20 Szczaw zwyczajny 20 Dziurawiec 10 Korzeń kopru 5 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Jemioła 30 Skrzyp polny 30 Kozłek lekarski 10 Piołun 20 Ślaz dziki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Piersi . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Piegi Zestaw I Rumianek 15 Kruszyna 35 Jałowiec 30 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pić rano na czczo l filiżankę. naparzyć. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść dębu 35 Słoma owsiana 30 Kora dębu 35 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw II Chmiel 15 Majeranek 15 Korzeń fiołka polnego 20 Jałowiec 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.brak pokarmu Zestaw I Koper włoski 50 Anyżek 25 Nasiona koperku 25 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Pierwiosnek 40 Szałwia 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Paznokieć wrośnięty Zestaw I Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Kwiat sienny 40 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. 158 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Mącznica 30 Liść brzozy 30 Lubczyk . Pęcherz moczowy . Zestaw II Glistewnik 25 Bodziszek cuchnący 25 Skrzyp 15 Liść pokrzywy 20 Tasznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 Jałowiec . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pić rano na czczo l filiżankę. Zestaw III Skrzyp 15 Ruta 15 Fiołek polny 15 Skrzyp 15 Wilżyna ciernista 15 Piwonia biała 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki.skurcze Zestaw I Korzeń fiołka polnego 20 Korzeń piwonii białej 20 Korzeń wilżyny 20 Skrzyp 20 Kolendra 10 Lilia wodna biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Koper włoski 30 Nasiona koperku 35 Korzeń lukrecji 35 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. naparzyć. Zestaw V Babimor 30 159 .owoc 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. W przypadku zapalenia nerek podawać herbatę bez jagód jałowca. Ponadto leczyć miejscowo.Liść brzozy 30 Korzeń lubczyku 30 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.nowotwór Kwiat lipy 15 Bez . Pęcherzyca ropna Zestaw I Bratek polny 25 Tasznik 40 Pomornik 10 Bez . Piasek moczowy Zestaw I Wilżyna ciernista 50 Nawłoć pospolita 20 Rzepik 15 Lubczyk 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ponadto leczyć miejscowo. Pęcherz . Zestaw II Lubczyk 30 Wilżyna ciernista 30 Lukrecja 20 160 . Zestaw II Jałowiec 50 Pokrzywa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Kwiat dziurawca 20 Liść jeżyny 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zioła pić 21 dni. Sposób przyrządzania: 1/2 łyżki stołowej zalać l filiżanką wrzącej wody. Plamy na twarzy Smarujemy na noc dojrzałymi truskawkami. Polipy nosa Zestaw I Boża trawa 35 Skrzyp 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Pokrzywka Zestaw I Krwawnik 35 Kwiat lipy 30 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Boża trawa 50 Rumianek 25 161 . Plamy żółte i piegi Usuwamy myjąc twarz sokiem wyciskanym z lilii. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Zestaw II Pokrzywa 50 Jałowiec 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazana jest operacja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. dzieciom dajemy pić co godzinę 1/2 łyżki odwaru z orlików. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Wskazana jest operacja. Zestaw II (środek napotny) Boża trawa 25 Kwiat lipy 25 Pokrzywa 25 Nostrzyk złoty 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Poty .Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 162 .) z korzenia łopianu Zestaw Kminek 30 Anyżek 30 Tatarak 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Porost włosów Smarować i nacierać skórę głowy sokiem z czosnku albo: sokiem z korzeni tataraku albo: nalewką spirytusową z pokrzyw (kilka dni moczyć pokrzywę w spirytusie) albo: zmywać głowę odwarem (gotować 10 min. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Postrzał lędźwiowy Zestaw I (środek napotny) Korzeń dzięgla 10 Rumianek 15 Kwiat lipy 10 Kwiat bzu czarnego 15 Dziewanna 20 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano na czczo l filiżankę odwaru.środki napotne Zestaw I Jagoda jałowca 50 Nasiona pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw IV Kwiat lipy 30 Krwawnik 25 Bez . Nie podawać naparu przy gorączce.Zestaw II Kwiat bzu czarnego 50 Kwiat lipy 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Szałwia 20 Piołun 20 Krwawnik 20 Pokrzywa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać naparu przy gorączce. Próchnica zębów Zestaw I Warzęcha 35 Kora dębu 35 Nostrzyk 30 163 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Arcydzięgiel 40 Rumianek 30 Dziewanna 15 Bobrek trójlistny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 25 Dziewanna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek przed snem. Zestaw VI Anyżek 20 Krwawnik 40 Bez .kwiat 20 Kwiat lipy 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Kwiat lipy 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem.

Wskazane leczenie u dentysty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jałowiec 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Półpasiec Zestaw I Szałwia 25 Rumianek 10 Kora dębu 20 Nostrzyk złoty 35 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Skrzyp 50 Warzęcha wodna 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 35 Jałowiec 35 Ziele lnu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Puchlina brzuszna Zestaw I Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić do ustąpienia choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Wskazane leczenie u dentysty. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw III Korzeń sarsaparylanowy 40 Pierwiosnek 35 Kora dębu 15 Korzeń łopianu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 164 .

Rany Zestaw I Skrzyp 25 Rumianek 25 165 . Puchlina wodna Zestaw I Korzeń hebdu 25 Skrzyp 25 Rozmaryn 15 Pokrzywa 15 Podbiał 10 Korzeń pietruszki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Pić bez cukru. Zestaw II Hebd 20 Głóg .kwiat 20 Rozmaryn 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 15 Jagoda czarna 10 Ziele nawłoci 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw II Liść brzozy 30 Skrzyp 20 Jagoda jałowca 20 Liść mącznicy 20 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Puchlina opłucnej (woda w worku płucnym) Lubczyk 10 Korzeń słodkogórzy 35 Wilżyna ciernista 20 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nagniotki Przykładać kawałki surowej cebuli albo. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 166 . Zestaw V Co 2 godz.pocenie Zestaw I (kąpiele słoneczne) Kora dębu 100 Zestaw II (kąpiele słoneczne) Kora brzozy 100 Zestaw III Pomornik górny 5 Szałwia 30 Szkłak . Ręce .Boża trawa 25 Pomornik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Tysiącznik 15 Krwawnik 35 Bluszczyk kurdybanek 15 Bobrek trójlistny 35 Zioła zagotować w 1/21 wody. w ciepłym odwarze maczać chustkę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Bez .kwiat 15 Podróżnik 35 Pierwiosnek biały 15 Korzeń dębu 20 Koper 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. pić kieliszek wywaru szałwii zmieszanej z moszczem winnym. wykręcić i przykładać na miejscu bolące bez okładu suchego na wierzchu.kwiat 35 Kora dębu 20 Bez . Ponadto ranę opatrzyć i leczyć miejscowo. kawałki świeżej cytryny albo.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po 1/2 filiżanki kilka razy dziennie. Róża i środki napotne Zewnętrzne okłady z naparu ziół: Siemię lniane 20 Szałwia 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 Kwiat lawendy 15 Rozmaryn 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Zestaw II Krwawnik 20 Rumianek 20 Owoc szkłaku 20 Koper włoski 20 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Rumień (zaczerwienienie) nosa Zestaw I Boża trawa 35 Jałowiec 35 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Różyczka Zestaw I Krwawnik 30 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Kwiat lipy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Stosować ostrożnie z uwagi na obecność szkłaka. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. gotowanego w winie po 3dniowym naciąganiu. Zestaw II Kora kruszyny 20 167 .kąpać nogi kilka razy dziennie w odwarze z korzenia liliowego.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Zestaw III Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Liść topoli czarnej 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rwa twarzowa Zestaw l Kwiat bzu czarnego 10 Kwiat lipy 15 Rzepik 10 Arcydzięgiel 15 Rumianek 10 Dziewanna 15 168 . Zestaw II Dziewanna 30 Krwawnik 20 Tasznik 25 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rwa kulszowa (ischias) Zestaw I Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Ślazówka 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Kwiat akacji 10 Anyżek 5 Koper 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Liść tarniny 20 Liść senesu 20 Kwiat lipy 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.niepokój Zestaw I Rumianek 15 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 15 Tysiącznik 15 Piołun 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kora 15 169 . Zestaw II Rumianek 20 Anyżek 15 Kozłek lekarski 35 Krwawnik 15 Kruszyna . Środek napotny. Schudnięcie Krwawnik 30 Kozłek lekarski 35 Pierwiosnek biały 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bobrek trójlistny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Sen . Nie podawać przy podrażnieniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2-3 filiżanki przed poceniem. Zestaw II Jagoda jałowca 50 Skrzyp 20 Siemię pietruszki 15 Korzeń wilżyny ciernistej 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rzeżączka ostra Ślazówka 35 Ziele świętojańskie 35 Jagoda jałowca 15 Korzeń łopianu 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy ten odwar po kilka kropli rano i wieczorem. Zestaw III Korzeń tataraku 50 Jagoda jałowca 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Zestaw I Świetlik łąkowy 40 Babka lancetowata 30 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Stłuczenia – okłady Zestaw I Hyzop lekarski 20 Szanta zwyczajna 20 Macierzanka 10 170 . Napar pić przed snem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Ruta murowa 50 Mniszek lekarski 25 Płatki róży białej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Spojówki oczne . Zestaw IV Koper włoski 30 Kminek 30 Anyżek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Liść maliny 30 Mniszek lekarski 20 Liść orzecha włoskiego 20 Liść róży białej 10 Korzeń drzewianki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

System nerwowy (osłabienie) Zestaw I Lubczyk . 171 . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Główka maku polnego 60 Perz 15 Kwiat bzu 15 Rumianek 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części ciała. Zestaw III Rumianek 10 Hyzoplek 20 Szanta zwyczajna 15 Lebiodka 10 Ruta 10 Szałwia 10 Orliki białe 10 Dziewięciornik 10 Pomornik 5 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw II Kozłek lekarski 20 Rumianek 20 Liść maliny 30 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.Lebiodka 15 Ruta 15 Szałwia 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części dała.korzeń 20 Mięta wodna 15 Kwiat lipy 20 Przełącznik 15 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek.

Zestaw IV Aloes 100 Miarką jest ilość mieszcząca się na końcu noża. Zestaw III Kora kruszyny 25 Liść tarniny 25 Liść senesu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Środki przeczyszczające (silne) Zestaw I Jagoda szkłaka 100 Zioła zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat Słodkogórza 5 l łyżkę stołową ziół ziół poddajemy działaniu zimnej (nie gorącej) wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po naciąganiu kilkugodzinnym pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Kora kruszyny 100 5 g zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Senes 35 Kora kruszyny 35 Sporysz 15 Anyżek . Zestaw V Liść senesu 40 Kwiat bzu 30 Anyż 15 Koper włoski 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Liść senesu 35 Korzeń lukrecji 35 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek rano i wieczorem.owoc 5 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. 172 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości do 3 filiżanek dziennie.

roztarte i zmieszane z sokiem przecedzonych borówek. Zestaw I Pokrzywa 25 Szałwia 25 Tysiącznik 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto można nim zmywać chore miejsca.Środek wykrztuśny Miodunka leśna 25 Rzepik 15 Korzeń fiołka polnego 20 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwiat wrotyczu 60 Liść senesu 40 173 . należy kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Jeśli skutek zupełny nie nastąpił. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. sporządzonym z 20 g igieł jodły na 1 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 2 godzinach następną. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Świerzb Zaleca się smarowanie balsamem peruwiańskim albo: zmywanie chorych miejsc odwarem. Tasiemiec Ziarna dyni obrane ze skórki. Zestaw II Jałowiec 25 Kokorycz żółta 25 Bratek polny 15 Rozmaryn 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw I Wrotycz 50 Jemioła 26 Liść brzozy 25 5 g ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej: po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i pić 2 razy dziennie przez 2 dni (20 g wystarcza zatem na l kurację). Zioła tą podajemy do picia na czczo przez 3 dni w ilości l filiżanki.

5 łyżki stołowej) ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej.owoc 20 Kwiat lawendy 20 Storczyk biały 20 174 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i wypić na raz. Udar słoneczny Chorego przenieść w cieniste miejsce. Zestaw II Goryczka żółta 20 Skórka pomarańczowa 20 Kolendra . Udar mózgu (apopleksja) Kwiat pomornika 20 Storczyk biały 20 Tasznik 5 Szałwia 15 Krwawnik 20 Rozmaryn 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Trądzik Drewno oliwkowe 20 Drewno jałowca 20 Korzeń sasafrasowy 10 Wilżyna ciernista 10 Korzeń łopianu 10 Łopian 10 Drewno sandałowe 10Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. można kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni.25 g (2. Zestaw I Dziewanna 30 Storczyk biały 30 Krwawnik 25 Ruta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. podać mu świeżej wody. O ile zupełny skutek nie nastąpił. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę z cukrem i cytryną po l filiżance kilka razy dziennie. zrobić przerwę 7 dni i znowu 9 dni. Zestaw V Przetacznik 20 Malina 20 Lawenda 20 Jeżyna ciernista 20 Ruta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. albo pietruszki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić przez 9 dni. Zestaw III Ruta 10 Storczyk biały 10 Melisa 10 Przetacznik 20 Kwiat lipy 10 Fiołek polny 15 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kozłek 20 Rozmaryn 15 Rumianek 20 Storczyk biały 15 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać herbaty kobietom w ciąży. Ukąszenia przez owady Okładać zranione miejsce roztartymi liśćmi babki lancetowatej.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Piołun 40 Przetacznik 40 Pierwiosnek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. albo mięty wodnej (patrz: okłady przy świeżych ranach). 175 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki.

Zestaw II Korzeń cykorii 30 Korzeń perzu 30 Mniszek 15 Siemię kopru 15 Liść maliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wargi bolące Okładać odwarem z liści czepca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Tasznik 40 Marzanka wonna 20 Storczyk biały 10 Korzeń kopru 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 25 Liść wiązu 25 Liść orzecha 25 Liść szałwii 15 Kora dębu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Ukąszenie przez psa 2 lub 3 łyżeczki soku wyciśniętego z babki lancetowatej zmieszać z mlekiem lub rosołem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przemywamy pochwę. Wągry Zestaw I Tarnina . pić kilka filiżanek dziennie. Upławy białe Zestaw I Arcydzięgiel 40 Liść bazylii 20 Kozłek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 176 . Ponadto tym samym ciepłym odwarem należy przemywać pochwę.

15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. Zestaw III Mniszek lekarski 30 Chmiel 20 Nagietek 20 Orliki białe 15 Mącznica lek. Włosy . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. Wskutek zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. rozdzielonej na 3 porcje dziennie.Wątroba – obrzęk Zestaw I Rzepik 20 Mniszek lekarski 15 Szczaw zwyczajny 15 Ziele jaskółcze 10 Tysiącznik 10 Bobrek trójlistny 10 Goryczka żółta 10 Podróżnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.wypadanie w następstwie ciężkich chorób Liść jeżyny 20 Kozłek lekarski 15 Jałowiec 20 Mięta pieprzowa 10 Tatarak 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l 1/2 filiżanki. 177 . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Zioła pić 21 dni. Zestaw II Mniszek lekarski 25 Szanta biała 25 Korzeń cykorii 10 Ruta ogrodowa 10 Ziele jaskółcze 10 Koszyczek rumianku 10 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Wole Szanta czarna 15 Rzepik 15 Trędownik 15 Marzanka wonna 15 Kozłek lekarski 10 Melisa 5 Morszczyn 10 Janowiec 5 Ziele bukwicy 5 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie na 1/2 godz.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść mięty wodnej 40 Melisa 40 Rumianek 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przedjedzeniem. Zestaw II Boża trawa 35 Krwawnik 35 Tatarak 20 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wrzody podudzia – okłady Korzeń łopianu 35 Glistewnik 35 Kwiat bzu 15 Centuria 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy miana chustkę . 178 . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Wrzody śluzówki jamy ustnej Zestaw I Skrzyp 50 Szałwia 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.

179 .Wrzodzianka Okłady z papki. Zestaw III Rumianek 30 Kminek 30 Liść mięty 20 Korzeń kozika 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Lawenda 25 Liść mięty 25 Koper włoski 25 Ziarna kminku 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wzdęcia (wiatry) Zestaw I Rumianek 20 Anyżek 20 Kminek 10 Mięta 10 Lawenda 10 Koper włoski 10 Kozłek lekarski 10 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. otrzymanej przez zmieszanie z zimną wodą l łyżki sproszkowanych nasion bożej trawy albo: pić herbaty z bobrku trójlistnego albo: pić herbatę z kwiatu lipy. Wzmacniające zioła Kwiat lipy 30 Krwawnik 30 Korzeń cykorii 15 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń rzewienia 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie przed jedzeniem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.owoc 20 Tasznik 20 Pomornik górny 20 Czernica . Zestaw III Podróżnik 30 Mniszek lekarski 30 Perz 30 180 . Wykwity na twarzy i na skórze Zestaw l Bratek polny 10 Kokorzycz żółta 10 Drewno gwajkowe 20 Drewno jałowca 10 Korzeń sasafrasowy 10 Korzeń łopianu 10 Korzeń żywokostu 5 Korzeń słodkogórzy 10 Przetacznik 10 Miesiączek mały 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bez . Wzrok osłabiony Świetlik łąkowy 20 Mniszek lekarski 20 Ruta murowa 20 Kozłek lekarski 15 Babka lancetowata 15 Koper włoski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw IV Kminek 30 Koper 30 Rumianek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 20 Bratek polny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Szyszka sosny 70 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść jeżyny 25 Kora dębu 25 Szałwia 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. ewentualnie z małymi kawałkami lodu. 181 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę na zimno z małymi kawałkami lodu w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Wymioty krwawe (żołądek) (patrz: choroby żołądka) Tasznik 40 Bodziszek cuchnący 40 Szczawik zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę chłodną. Wypryski Zestaw I Przetacznik 35 Jałowiec 35 Owies 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wymioty krwawe Tasznik 20 Borówka . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Kminek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Drzewianka żółta 20 Krwawnik 20 Kora wierzby 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Wysypka skórna Zestaw I (środek czyszczący krew) Pierwiosnek 40 Liść orzecha 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. lampy kwarcowej itd. Zestaw III (środek przeciw wyrzutom skórnym na tle zołzowym) Jałowiec 30 Wilżyna ciernista 15 Korzeń sasanasu 10 Skrzyp 30 Korzeń słodkogórzy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. naparzonej w 1/4 l wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Podawać do picia pół na pół z mlekiem obok tranu. w odwarze namoczyć chustkę miana. Zestaw IV Krwawnik 25 Pierwiosnek biały 25 Anyżek 25 Liść orzecha 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 182 . Mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Wysięk w kolanie Zestaw I Kwiat pomornika 50 Szyszak świerku 50 Ciepłe okłady z odwaru l łyżki ziół. Zestaw II (środek przeciw zołzowym zapaleniom oczu) Mech islandzki 35 Krwawnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 30 Ziarna głogu 30 Jagoda jałowca 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zioła pić 21 dni.owoc 25 Kruszyna .kora 25 Mięta pieprzowa 20 Słodkogórza 20 183 . Zestaw III Senes . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Kora kruszyny 30 Rumianek 10 Liść mięty pieprzowej 10 Kwiat lipy 10 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Trędownik 30 Podbiał 20 Warzęcha wodna 20 Nagietek 10 Szczaw zwyczajny 10 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Liść orzecha włoskiego 30 Korzeń tataraku 30 Krwawnik 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zaparcia Zestaw I Świeży kwiat akacji 100 15 g zalać 1/2 wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po l filiżance.Zestaw V Pędy świerka 20 Krwawnik 20 Dymnica 20 Bobrek trójlistny 20 Drewno jałowca 10 Korzeń tataraku 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

W razie wystąpienia biegunki przerwać kurację. Zapalenie cewki moczowej Zestaw I Wilżyna ciernista 30 Prawoślaz lekarski 30 Skrzyp polny 20 Kwiat fiołka polnego 10 Korzeń piwonii białej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 35 Kruszyna .kora 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Pietruszka . Zgaga Zestaw I Tatarak 35 Goryczka żółta 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki na 3 razy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 184 . Zestaw II Korzeń łopianu 25 Liść poziomki 25 Wilżyna ciernista 25 Skrzyp polny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.kwiat 20 Wilżyna ciernista 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Psianka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Ślazówka 30 Jasnota biała 30 Głóg .owoc 30 Senes .

Zestaw IV Oman wielki 20 Liść senesu 20 Drewno gwajakolowe 20 Lukrecja 20 Anyżek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.Zestaw III Szałwia 30 Bukwica 10 Skrzyp polny 30 Piołun 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Oman wielki 20 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Ziele bukwicy 10 Biedrzeniec 5 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Tatarak 40 Mięta pieprzowa 20 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Napar podajemy do picia po 2 łyżki stołowe dziennie. Zestaw VIII Kora dębu 30 Słodkogórza 20 Tysiącznik 20 Szałwia 30 185 .owoc 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Mniszek lekarski 30 Płatki białej róży 30 Rzepik 15 Babka lancetowata 15 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy do picia 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 15 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy do picia po 3 łyżki stołowe dziennie. Żołądka kurcze Zestaw I Rumianek 25 Skórka cytrynowa 25 Bobrek trójlistny 15 Kolendra . 186 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.owoc 10 Kminek 10 Ruta murowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Skórka cytrynowa 20 Krwawnik 20 Koper włoski 10 Rzewień 10 Goryczka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Dyptam 25 Biedrzeniec 25 Dziewięciomik 25 Korzeń arcydzięgla 20 Korzeń omanu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zioła pić 6 tygodni. Nie podawać kobietom w ciąży Zioła stosować 21 dni. Zestaw III Goryczka żółta 15 Skórka pomarańczowa 15 Tatarak 20 Rzewień 10 Anyżek 10 Kolendra .

Zestaw III Tysiącznik 30 Bobrek trójlistny 20 Wrotycz 20 Korzeń arcydzięgla 20 Tatarak 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Bobrek trójlistny 10 Obrazki białe 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Piołun 10 Drewno jałowca Lukrecja 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Korzeń kozika 50 Liść mięty 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. 187 .nerwica Zestaw I Dziewięciornik 20 Biedrzeniec 20 Koper włoski 20 Melisa 20 Arcydzięgiel 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.nieżyt Zestaw I Tatarak 15 Bobrek trójlistny 15 Tysiącznik 15 Goryczka żółta 15 Drapacz lekarski 20 Piołun 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Żołądek . Żołądek .

Można podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Melisa 10 Skrzyp 25 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Tatarak 10 Rozmaryn 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Goryczka żółta 20 Janowiec 20 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Melisa 40 Liść mięty 40 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki żółtej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. tj. Zioła stosować 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw III Kozłek lekarski 20 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 20 Piołun 20 Liść bzu czarnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Koper 35 Srebrnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. 188 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 1/2-1 filiżanki dziennie. Nie wolno podawać kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1.Żółć .polna 15 189 . Zestaw IV Koszyczek rumianku 30 Oman wielki 30 Bobrek trójlistny 20 Piołun 10 Czarcikęs 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Koper morski 30 Lebioda . Zestaw III Jaskółcze ziele 25 Nagietek 25 Liść pokrzywy 20 Bławatek polny 20 Chmiel 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie.zastój Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Żółtaczka Zestaw I Korzeń czarcikęsu 50 Koszyszek rumianku 20 Ruta ogrodowa 15 Orliki białe 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Koper morski 25 Berberys 15 Mniszek lekarski 15 Koszyczek rumianku 15 Nagietek 15 Chaber polny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

Zbadać przyczynę choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw VIII Ziele jaskółcze 15 Mniszek 10 Pokrzywa 10 Bławatek polny 5 Chmiel 10 Rzepik 10 Oman wielki 10 Piołun 20 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Lipa 35 Oman wielki 20 Piołun 30 Czarcikęs 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. Zestaw IX Korzeń fiołka polnego 20 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Bukwica 15 Rzepik 15 Tasznik 15 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 190 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Korzeń cykorii 30 Rdest ptasi 30 Ruta ogrodowa 15 Rzepik 15 Orliki białe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki.

191 . Ewentualna operacja. Zestaw II Rumianek 40 Liść mącznicy 30 Siemię konopi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żyły . w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Zaleca się leżenie. dlatego zalecane jest leżenie w łóżku. którą przykładamy do żylaków. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy szmatę lnianą. Żylaki – okłady Dziewięćsił 15 Pokrzywa 40 Ziele jaskółcze 15 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.skrzepy Zestaw I Chmiel 30 Rumianek 35 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i moczymy szmatę lnianą. Ważny jest spokój. wykręcić i przykładać na miejsce bolące bez okładu suchego na wierzchu. którą przykładamy do żylaków.Żylaki Zestaw I Dziewięćsił 35 Kasztanowiec kwiat 35 Bez .kwiat 15 Tysiącznik 15 Zioła zagotować w 1/21 wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 15 Tysiącznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bukowiec 20 Rozmaryn 20 Pokrzywa 20 Rumianek 15 Chmiel 15 Kwiat lawendy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Po wielu wiekach uczeni znajdowali kawałeczki bursztynu pod skórą rąk mumii egipskich. aby chronił przed udarem mózgu. aby sen był spokojny. Egipcjanki lubiły się bawić kawałeczkami bursztynu . leczono nim także zwierzęta. Do naszego kraju wędrowali kupcy z wielu krajów. że bursztyn zebrany przed wschodem słońca ma wielkie moce lecznicze. Co pewien czas wraca fala podziwu dla bursztynu . Egipcjanie uważali bowiem. zapalenie migdałów.obecnie znowu jest duże zainteresowanie złotem Bałtyku i jest on często używany w leczeniu wielu chorób. jeśli chora osoba 192 . aby zdobyć ten cud Bałtyku i wywozili go w świat tak jak złoto. że bursztyn zabezpiecza mumie przed zniszczeniem i rozkładem. Bursztyn może zapobiec chorobie oskrzelowej.złocie polskiego morza. Dziś możemy spotkać ludzi. W celach leczniczych używano jasnej odmiany bursztynu. Do celów leczniczych używamy też maści i nalewki bursztynowe.ponoć przywracał im siły. a noszony przez kobietę ciężarną ułatwi poród. Marcin Luter nosił zawsze przy sobie duży kawałek bursztynu wierząc. Wśród wielu kamieni tylko bursztyn ma tak szerokie zastosowanie lecznicze aż do dzisiejszych czasów. Legenda głosi. były bardzo długo młode.Bursztyn (jantar) — lecznicze złoto Bałtyku Na koniec chciałabym opowiedzieć o cudownym i tajemniczym bursztynie . również poświęcił wiele uwagi bursztynowi polecając chorym mikstury bursztynowe. aby nie chorowały. Wyrabiano z bursztynu ulubione talizmany i ozdoby. a chorym podawano do picia wodę bursztynową. Jak widać. W przeszłych czasach istniał na polskiej wsi przesąd. Niegdyś stajnie były bardzo często okładane bursztynem. Wielki uczony medyk Pliniusz. Już w czasach Homera był znany i ceniony nie tylko jako ozdoba. przetrwały wieki różne metody stosowania bursztynu. Chorzy na serce zażywają sproszkowany bursztyn z miodem i czują się doskonale. kadzidła bursztynowe wyciszają znerwicowany umysł i pozwalają spokojnie usnąć. którzy pod poduszkę układają sznury bursztynu. że mąż. mimo że nie należy on do kamieni szlachetnych. przywraca siłę zmęczonym oczom. ponieważ jest to cudowny lek na wiele schorzeń. pozna jej grzechy i niecne zamiary. a tak często przez nas niedoceniany. że to pozwala mu być zdrowym i uniknąć dolegliwości żołądkowych. że bursztyn roztarty na proszek i połączony z olejkiem różanym pomaga przy wielu chorobach wieku dziecięcego. natomiast sproszkowany można stosować przy chorobach żołądka. Bursztynem bawiły się też Rzymianki uważając go za kamień wiecznej młodości. Od niepamiętnych czasów było ono przedmiotem zainteresowań możnych z całego świata. przy chorobie wrzodowej o bardzo przewlekłym charakterze. Noszony na szyi leczy bardzo skutecznie bóle gardła. a Sokrates polecał noszenie bursztynu. gdy położy kamień bursztynowy na piersi śpiącej żony. kawałki bursztynu rozkładano przy głowach koni. Uważał. poprawia bardzo szybko słabnący wzrok. Astrologia jednak nie polecała noszenia bursztynu osobom urodzonym w znaku Byka. a kapłani egipscy używali bursztynu jako kadzielnic z wonnymi ziołami. o którym tak często piszę. aby spękane pięty wycierać sproszkowanym bursztynem utartym z olejem arachidowym. Grecy nazwali bursztyn elektronem i przypisywali go Słońcu. aby ustąpiły zawroty głowy i omdlenia. zalecano np.

Klimuszki przez 2. aby poddać się badaniom wykrywającym przyczynę choroby. 20 g macierzanki.będzie stale nosić przy sobie jasny bursztyn. Chciałabym dodać. wkładając proszek w malutkie opłatki apteczne. Aby wzmocnić organizm. co miało chronić przed chorobą i złem. a my już wiemy.2 razy dziennie łyżeczkę nalewki bursztynowej dodajemy do herbaty. które bardzo często chorują na oskrzela i gardło. to znak. Tak zrobiona woskowa 193 . nalewkę wcieramy też w stopy i plecy. ale niechętnie o tym mówią. Trudno nasze panie przekonać. rozłożyć na lnianym płótnie. Szczególnie dzieciom Bliźniętom powinniśmy wkładać do kieszonek bursztyn w okresie jesienno-zimowym. to nie są przesądy. które swoim pociechom wkładają bursztyn do kieszonek. że do celów leczniczych służy jasny bursztyn w czystych kolorach. niestety polskie kobiety robią to sporadycznie. Szczególnie polecam tym. woda taka leczy też krwotoki wewnętrzne. Cz. Aby sporządzić nalewkę bursztynową. którzy bardzo często się przeziębiają. zaziębienie . Kobiety powinny nosić przede wszystkim bransolety na ręku i naszyjniki połączone ze srebrem. trzeba 100 g bursztynu zalać czystą źródlaną lub morską wodą i odstawić na 24 godziny w ciemne miejsce. Jak należy stosować nalewkę bursztynową? Otóż jest wiele przepisów i podam Państwu kilka. że astrologia przypisuje bursztyn Merkuremu. że Merkury opiekuje się Bliźniętami. a dzieciom również w przeguby rączek. Jeśli kamyki bursztynowe noszone jako korale lub bransoletka zmatowieją. Działa kojąco na cały organizm. Można też sproszkowany bursztyn zażywać z ziołami.5 roku i jest teraz zupełnie zdrowa. Jeśli ktoś potrafi robić świece woskowe. Grypa. powinniśmy zawsze pamiętać. Z pobytu nad morzem powinniśmy koniecznie wrócić do domu z bursztynem. Oto przepis na wzmocnienie i ochronę organizmu przed złotą jesienią: 50 g bursztynu. Na całym świecie kobiety noszą ozdoby z bursztynu. może sam zrobić świece z odrobiną proszku bursztynowego. zapobiegniemy przeziębieniom.po tym okresie nalewka będzie doskonałym lekiem. dziś znowu są takie mamy. że osoba nosząca bursztyn jest poważnie chora i powinna udać się do lekarza. Jeśli będziemy zażywać taką miksturkę. to są odwieczne mądrości natury. 20 g rzepiku. 20 g lebiodki. Jeśli zechcemy zrobić nalewkę lub maść bursztynową. aby nie było problemu z połykaniem. aby się osuszył i dopiero po tym zabiegu zalać 1 l spirytusu i odstawić w miejsce nasłonecznione na 12 dni . jak będziecie ją stosowali. aby nie chorowały. Możemy ją podawać też dzieciom od 4 roku życia. powinniśmy w okresie jesienno-zimowym zażywać sproszkowany bursztyn z łyżeczką miodu: 1 łyżeczkę miodu spadziowego ukręcić z l łyżeczką bursztynu i to połknąć popijając gorącą herbatą. aby nie narazić się na śmieszność. Składniki sproszkować i zażywać 2 razy dziennie l łyżeczkę przez 6 tygodni rano i wieczorem. cierpią na katar i uporczywy kaszel. Nie wstydźcie się takich odruchów. Dawniej nasze babcie bardzo pilnowały. W trakcie leczenia zabrania się absolutnie spożywania kapusty pod żadną postacią. wsypać do szklanego naczynia lub butelki o żółtym . więc dla nich bursztyn jest doskonałym lekiem. Bursztyn możemy zalewać tylko dwa razy. a następnie wystawić na 8 godzin na słoneczne okno. Przy chorobach tarczycy należy pić ją 2 razy dziennie po 21 kropli (na cukier) przez trzy miesiące. Na rozłożony wosk przed skręceniem rozsypuję bursztyn wzdłuż sznurka i skręcam uciskając. Potem możemy go sproszkować i używać do spalania w kadzidłach. Taką wodę pijemy 2 razy dziennie jedną szklankę. Ja robię takie świece dla siebie i swoich przyjaciół.proszę o tym pamiętać. Każda choroba wymaga od nas cierpliwości . aby małe dzieci zawsze przy sobie miały ukryty w ubrankach bursztyn. Na drugi dzień dokładnie wypłukać bursztyn. Kurację można przedłużyć nawet do roku. jak cudowny jest w działaniu noszony codziennie choćby przez jakiś czas. W tym okresie należy też wcierać nalewkę bursztynową w okolice szyi przed snem. a Wy sami zdecydujecie. Ja swoją córeczkę leczyłam za radą ks. Zażywać rano i wieczorem przed snem przez 21 dni.złotym kolorze i zalać czystą wodą. który pomoże nam wrócić do zdrowia. Najprostsze jest sporządzenie wody bursztynowej: sproszkować 50 g bursztynu.

świeca jest doskonała na oczyszczenie naszego mieszkania, usuwa bakterie i orzeźwia powietrze przed udaniem się na spoczynek napełniając pokój pięknym aromatem. Możemy też sami zrobić kadzidełko. Należy do 50 g sproszkowanego bursztynu dodać po łyżeczce krwawnika, lawendy, tataraku, kwiatu bzu czarnego i mamy cudownie pachnące kadzidło, które powinniśmy rozpalać w pokoju do tego przeznaczonym każdego wieczoru, gdy zaczną nam kaloryfery ogrzewać mieszkanie. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy zrobią kadzidło, zalecam jednak, aby w pokoju dzieci każdego dnia rozpylać nalewkę bursztynową. Trzeba l łyżkę nalewki dodać do l szklanki wody i kilkakrotnie w ciągu dnia rozpylać, a dzieci nie będą chorować i odczuwać zmęczenia po szkole. Mam nadzieję, że zachęciłam wszystkich do używania naszego bursztynowego złota, które na całym świecie jest bardzo cenione z uwagi na swoje właściwości lecznicze.

194

Alfabetyczny wykaz roślin
Anyż - Pimpinella anisum Arcydzięgiel litwor - Archangelica officinalis Babka lancetowata - Plantago lanceoluta Berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Bez czarny - Sambucus nigra Biedrzeniec mniejszy - Pimpinella saxifraga Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea Borówka czarna - Vaccinium myrtillus Brzoza brodawkowata - Betula verrucosa Cebula ogrodowa - Allium cepa Centuria pospolita (tysiącznik pospolity) - Centaurim minus Chmiel zwyczajny - Humulus lupulus Chrzan pospolity - Armoracia lapathifolia Cykoria podróżnik - Cichorium intybus Czarnuszka siewna - Nigella sativa Cząber ogrodowy - Satureja hortensis Dąb - Quercus Drapacz lekarski - Cnicus benedictus Dziewanna wielkokwiatowa - Verbassum densiflorum Dzięgiel leśny - Angelica silvestris Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum Estragon (bylica estragon) - Artemisia dracunculus Fiołek trójbarwny - Viola tricolor Glistnik jaskółcze ziele - Chelidonium maius Głóg - Crataegus Gorczyca biała - Sinapis alba Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis Jałowiec pospolity - Juniperus communis Jarząb pospolity (jarzębina) - Sorbus aucuparia Jasnota biała - Lamium album Jemioła – Viscum Jeżyna - Rubus Kalina koralowa - Viburnum opulus Kasztanowiec zwyczajny - Aesculus hippocastanum Kolendra siewna - Coriandrum sativum Konopie siewne - Cannabis sativa Konwalia majowa - Convallaria maialis Koper ogrodowy - Anethumn graveolens Koper włoski - Foeniculum vulgare Kopytnik pospolity - Asarum europaeum Kozieradka - Trigonella feonum-graeum Kozłek lekarski - Valeriana officinalis Kruszyna pospolita - Rhamnus frangula

195

Krwawnik pospolity - Achillea millefolium Lawenda – Layandula Lebiodka pospolita - Origanum vulgare Len – Linum Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare Lipa drobnolistna - Tilia cordata Lukrecja gładka - Glycyrrhiza glabra Łopian większy - Arctium lappa Macierzanka piaskowa - Thymus serpyllum Mak lekarski - Papaver somniferum Malina właściwa - Rubus idaeus Marzana barwierska - Rubia tinctorum Mięta - Mentha Miłek wiosenny - Adonis vernalis Mniszek pospolity - Taraxacum officinale Mydlnica lekarska - Saponaria officinalis Nagietek lekarski - Calendula officinalis Nasturcja - Tropaeolum Nostrzyk lekarski - Melilotus offcinalis Ogórecznik lekarski - Borago officinalis Olsza czarna - Alnus glutinosa Oman wielki - Inula helenium Papryka - Capsicum Perz właściwy - Agropyron repens Pierwiosnek lekarski - Primula veris Pietruszka zwyczajna - Petroselinum crispum Pięciornik gęsi - Potentilla anserina Pięciornik kurze ziele - Potentilla erecta Podbiał pospolity - Tussilago farfara Pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica Połonicznik nagi - Herniaria glabra Poziomka pospolita - Fragaria vesca Przywrotnik pasterski - Alchemilla pastoralia Rdest ptasi - Polygonum aviculare Rokitnik zwyczajny - Hippophae rhamnoides Rosiczka okrągłolistna - Drosera rotundifolia Rozchodnik ostry - Sedum acre Róża pomarszczona - Rosa rugosa Rumianek pospolity - Matricaria chamomilla Ruta zwyczajna - Ruta graveolens Rzewień dłoniasty - Rheum palmatum Słonecznik zwyczajny - Helianthus annuus Sosna zwyczajna - Pinus silvestris Szafran (krokus) – Crocus Szałwia lekarska - Salvia officinalis Ślaz leśny - Malva silvestris Śliwa tarnina - Prunus spinosa Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis Śnieżyca wiosenna - Leocojum vernum

196

Świerk - Picea Świetlik łąkowy - Euphrasia officinalis Tasznik pospolity - Capsella bursa-pastoris Tatarak zwyczajny - Acorus calamus Topola czarna - Populus nigra Wawrzynek wilcze łyko - Dephne mezereum Wierzba biała - Salix alba Wilżyna ciernista - Ononis spinosa Wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris Żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius Żywokost lekarski - Symphytum officinale

197

Nazewnictwo ludowe
Kwiaty
Bez czarny - inaczej: bzowina, hyćka, bez aptekarski, lekarski. Bławatek - inaczej: chaber, modrak, modrokwiat, modrzeniec, wasilek, wołoszek. Czarna malwa - inaczej: czarna róża, czarne kwiaty, ślazowa róża, ślaz czarny lub ogrodowy, różowy, wysoki. Dziewanna - inaczej: dziewanna lekarska. Głóg - inaczej: głożyna, głóg pospolity. Jarzębina - inaczej: jarząb pospolity, jarząbek. Jasnota biała - inaczej: pokrzywa biała, głucha, martwa. Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kocanka - inaczej, kocie łapki, nieśmiertelnik piaskowy, żółty, radostka, słomianka, suche ziele, suchołuski. Koniczyna biała - inaczej: dzięcielina, koniczyna płożąca. Krwawnik - inaczej: stolist, żeniszek, złocień krwawnik. Kupalnik - inaczej: arnika górska, pomornik, tranek górski. Lawenda - inaczej: lawenda lekarska, prawdziwa, wonna. Mak polny - inaczej: maczek zajączek, maczek polny, mak dziki, lekarski, zajęczy. Mniszek lekarski - inaczej: brodawnik mieczowaty, dmuchawiec, gołębi groch, mlecz, podróżnik mieczowaty, żabi kwiat. Nagietek lekarski - inaczej: stulik, nagietek. Pierwiosnka lekarska - inaczej: kwiat paraliżowy, kwiat kluczyków. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Przelot pospolity - inaczej: wełnica, żółwie ziele. Robina akacjowa - inaczej: grochodrzew, akacja biała, fałszywa. Rumian szlachetny - inaczej: rumian rzymski, włoski. Rumianek pospolity (koszyczki) - inaczej: kamelka, maruna, rumianek, marunka, rumianek apteczny, polny. Słonecznik - inaczej: słonecznik roczny, zwyczajny. Stokrotka pospolita - inaczej: stokroć trwała. Ślaz - inaczej: guziczkowe ziele, kędzierzawiec, malwa dzika, ślaz gęsi, leśny. Śliwa tarnina - inaczej: korcipka, ciarki, ciernina czarna, tarka, żarnośliwa. Więżówka - inaczej: kropidło błotne, parzydło wiązowe, tawuła błotna, łąkowa, wiązówka błotna. Wrotycz pospolity - inaczej: swojski. Wrzos zwyczajny - inaczej: wrzost.

198

Ziela
Bazylia właściwa - inaczej: bazylia anyżowa. Biedrzeniec - inaczej: biedrzeniec włoski, pimpinella. Bluszczyk kurdybanek - inaczej: kondratka, bluszcz ziemny, zimowy, obłoźnik. Bukwica zwyczajna - inaczej: lekarska, betonijka. Bylica - inaczej: boże drzewko. Bylica pospolita - inaczej: bylnik. Cząber ogrodowy - inaczej: cząber, żelazne ziele, cząber wielki. Drapacz lekarski - inaczej: chaber kleisty, czubek benedyktyński, kardobenedykt, oset lekarski, Benedykta ziele. Dymnica pospolita - inaczej: kokorczyk, polna rutka, ptasia rutka. Dziurawiec - inaczej: arlika, ziele krzyżowe, świętojańskie. Estragon - inaczej: bylica draganek, bylica estragon. Fiołek trójbarwny - inaczej: bratek. Hyzop - inaczej: izop, ziele Józefka. Janowiec barwierski - inaczej: żółciało. Jemioła pospolita - inaczej: jemioła biała, starzęśla. Komosa piżmowa - inaczej: ambrozja, herbata jezuicka, komosa amerykańska, meksykańska, wonna, ziele lebiodowe. Kopytnik pospolity z korzeniami - inaczej: narda leśna, kopyteń, kleśniec. Krwawnik pospolity - inaczej: stolist, żeniszek, złocień. Lebiodka - inaczej: duszka, macierzyca pospolita, lebiodka pospolita. Lnica pospolita - inaczej: lenek Matki Boskiej, lnianka, lniczka, lwia paszczęka, ziele nocne. Macierzanka - inaczej: dzięcielina, macierduszka włoska, cząber pospolity, duszka polna, tymianek wąskolistny, macierzanka piaskowa, pospolita, tymian macierzanka. Majeranek ogrodowy - inaczej: kiełbaśnik, lebiodka majeran. Marzanka wonna - inaczej: barwica wonna, majownik, marzanna. Miodunka - inaczej: ziele adamaszkowe, płucne, miodunka lekarska, majowa, plamista. Nawłoć pospolita - inaczej: polska mimoza, włoć, złota rózga. Nostrzyk - inaczej: nostrz, nozderek żółty, nozderek lekarski, zwyczajny. Ogórecznik lekarski - inaczej ziele barokowe, ogórkowe. Ostrożeń warzywny - inaczej: chrabust, czarcie żebro, drapacz łąkowy, oset warzywny. Pięciornik gęsi - inaczej: gęsie ziele, drabinek, srebrnik pospolity. Podróżnik - inaczej: cykoria dzika, polna, podróżnik błękitny. Potocznik - inaczej: gronka, ptasie mydło, wronie mydło, żabiak, żabie gronka, połocznik nagi, gładki. Poziewnik - inaczej: kocipysk. Przełącznik leśny - inaczej: lekarski, Weronika. Przywrotnik pasterski - inaczej: gwiazdki, gwiazdosz, nawrotnik. Rdest ptasi - inaczej: bździorst, drutowiec, świńska trawa, ptasie języczki. Rdest ostrogorzki - inaczej: pieprz wodny, rdest wodny, żabieniec, sporysz ostrogorzki. Rozchodnik ostry - inaczej: nieśmiertelnik dziki, pryszczornik. Rutwica lekarska - inaczej: kozia ruta, rutewka. Rzepik pospolity - inaczej: jabłecznik, parzydło, ziele wątrobowe. Serdecznik pospolity - inaczej: lwi ogon, lwie serce. Skrzyp - inaczej: chwoszczka, jedlinka, kocie ogonki, koński ogon, koszczka, krzemionka, przęstka, strzępka, świńskie orzechy. Szanta zwyczajna - inaczej: krzecina, szanta biała. Świetlik - inaczej: ptasie oczka, ziele świeczek, świetlik łąkowy. 199

Tasznik pospolity - inaczej, bydelnik, gryczka, kaszka, kaletka pasterska, kaletnik, tobołki pastewne. Tymianek - inaczej: macierzanka tymianu, tymian właściwy. Tysiącznik - inaczej: centuria, goryczka czerwona, tysiącznik pospolity. Uczep trójdzielny - inaczej: dwuząb, strzałki, uczep dwuzębny. Żarnowiec miotlasty - inaczej: barszczewnik, miętlica, mietlicha, janowiec miotlasty, zajęczy groch.

Liście
Babka lancetowata – inaczej: babka mniejsza, wąskolistna, języczki, języki polne, żywiec. Babka zwyczajna - inaczej: babka wiejska, baśki, skołojrza. Bobrek - inaczej: bobrowniczek, bobrek trójlistny, trójliść, koniczyna błotna, koziełek, trojan, krzyżełki. Borówka brusznica -inaczej: brusznica, borówka wczesnozielona, czerwona jagoda, głogocha. Borówka czernica - inaczej: borowina, czarna jagoda, czernica. Brzoza - inaczej: brzezina. Jeżyna - inaczej: malina czarna, czarnojagodowa, użyna, ożyna, jeżyna zwyczajna, baran. Malina - inaczej: maliniak. Mącznica - inaczej: chrościna, chruścian, chruścina jagodna, jagody niedźwiedzie, niedźwiedzie grono, mącznica garbarska. Mięta pieprzowa - inaczej: miętkiewa, mięta pieprzna. Melisa - inaczej: matecznik, pszczelnik, rojownik, miodek. Orzech włoski - inaczej: orzech królewski. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Pokrzywa - inaczej: pokrzywa dwupienna lub wielka, żgajka wielka. Porzeczka czarna - inaczej: smorodina. Poziomka - inaczej: koziomki, poziomka jadalna, pospolita. Prawoślaz - inaczej: malwa prawdziwa, ślaz, topolówka lekarska. Rozmaryn - inaczej: rozmaryn lekarski, rozmarynek. Ruta - inaczej: ruta ostrowonna, ogrodowa, zielona, rutka. Szałwia - inaczej: szałwia lekarska, ogrodowa.

Kora
Chinowa kora - inaczej: kora chińska lub kora chinowca. Jesion pospolity - inaczej: wyniosły. Kalina koralowa Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kondurango Kruszyna - inaczej: kruszczyna, kruszewina, szakłak kruszyna. Szakłak pospolity - inaczej: bodzieniec, jeleni głóg, szakłak ciernisty. Wierzba

200

Borówka czernica . ciemię czarne. wiczyna. wielki. korzeń indyczki wirginiańskie. Łopian większy . Lubczyk . głóg pospolity. czernica. Szczaw koński .inaczej: borowina. korzeń anielski. hyćka. Kminek . pietruszka zwyczajna. żarnośliwa. Pieprzowiec . senega.inaczej: pimpinella. Kolendra . Żywokost . leśny.inaczej: andżelika. Bez czarny .inaczej: kosztywał. lekarski. głogocha. podróżnik błękitny. kobyli szczaw.inaczej: maliniak. Wilżyna . lekarski. Kalina koralowa . pietruziele.inaczej: głożyna. Malina .inaczej: bodzieniec. Lukrecja .inaczej: kalina pospolita. koląca.inaczej: polski pieprz. Bez hebd . dwupienny. żgajka wielka. Jałowiec .inaczej: przestęp biały.inaczej: bez karłowaty. jeleni głóg. Mniszek .inaczej: kruszczyna. żabi kwiat. mydlik.inaczej: pieprznik. koperek. Przestęp pospolity . kolendra siewna. goryczka węgierska. Głóg . Śliwa tarnina .inaczej: malwa prawdziwa.inaczej: dziady. Pietruszka zwyczajna . mlecz. Pierwiosnka lekarska . kostropacz. archangielski.inaczej: wielka. oman pospolity. Kruszyna . tarka. Koper ogrodowy. tarnina. Róża . wilżina ciernista. topolówka lekarska. Koper włoski . Szakłak pospolity . łamian. lubczyk ogrodowy. bez aptekarski. Podróżnik . karolek. siewna. piersiowy.inaczej: brodawnik mlekowaty. włoski. kmin polny. domowa.inaczej: jarząb pospolity. czerwona jagoda. Prawoślaz . dmuchawiec.Szyszkojagoda. Mydlnica .inaczej: kwiat paraliżowy. Pietruszka . podróżnik mieczowaty. korzeń siedzeniowy. siewna. korcipki.inaczej: bzowina. mleczeń. malina właściwa. papryka. kruszewina. polna. arcydzięgiel litworu. Biedrzeniec .inaczej: ciarki.inaczej: kolka. Owoce Anyż . pospolita. mydłownik. 201 . skowronkowy korzeń.inaczej: grzechotnica. polna. fenkel. niski.inaczej: fenkuł włoski. żywy gnat.inaczej: gencjana.inaczej: lubiśnik.inaczej: dziewiosił. głogowa. biedrzeniec mniejszy. zielony. dwupienna. Borówka brusznica . szakłak ciernisty. pieprz turecki. Goryczka .Korzenie Arcydzięgiel . mydlnica lekarska.inaczej: karba.inaczej: nieszpułki.inaczej: cykoria dzika. łakotne ziele. żywokost czarny. kwiat kluczyków. szypszyna. ślaz.inaczej: domowa. żółta. Jarzębina .inaczej: mydelnica.inaczej: biedrzeniec. szakłak kruszyna.inaczej: słodkie drzewo. jarząbek. dzika.inaczej: kobylak. gołębi groch.inaczej: brusznica. hebd. Pokrzywa zwyczajna . czarna jagoda. Oman . łopuch. dzięgiel. róża: cierniowa. Krzyżownika cierpka .inaczej: pietruziele. prawy.

kalmus.inaczej: babi mur.w składzie mieszanek ogólnie tonizujących. Pączki Brzoza . pas św. wodny.inaczej: turzyca piaskowa. fiołkowy korzeń. tatarskie ziele. szuwar. Inne Chmielowe gruczoły . obrost. Sosna . sokora. nadecznik rzeczny. Kozłek . morszczyn pęcherzykowaty. sokorzyna. właściwy. Widłak-zarodnik . siarka roślinna. płucnica islandzka. baldrian. szuwar pęcherzykowaty. Kukurydza znamię (wąsy) . Porost islandzki .inaczej: brzezina.Naowocnia . kosatka. piersiowy porost.inaczej: ajer. porost morski.inaczej: rabarbar. kozłek lekarski. Pięciornik .inaczej: chojar. ziółka islandzkie.inaczej: waleriana. tatarczuch. kołtun. goździsty. Jana. włóczęga.inaczej.inaczej: szabel tyczkowy. 202 . Pieprz .inaczej: jasiokr.inaczej: badziaga. kurze ziele.Kłącza Kosaciec .inaczej: karagon islandzki. mieczyk.inaczej: koński ząb. srebrnik drzewianka.inaczej: dąbrówka. Rzewień . Gołąbka słodkowodna . szablak. Morszczyn . swarzybaba. chojka. Topola . Fasola . choina. kurzy ślad.inaczej: morskorost. widłak babimor. Turzyca . tarczownik(ca) islandzki(ka). mech górski.inaczej: perz biały. Tatarak . żywy proszek. łabuzia.

Czarnowski. Warszawa 1983. Zielarstwo Astrologiczne. Ulm 1860 J. Baralkiewicz. Wydawnictwo A.W. Warszawa 1985. Zielnik. J. J. F. Gawęda) opublikowała następujące książki: Żywa Woda – Zioła. Ziemia na krawędzi. 203 . Mikroelementy w naszym pożywieniu. Buyer. Muszyński. PZWL. Z. M. Głóg. Biegański. St. K. Klimuszko. Arcta 1924. J. Pegaz 1994. Ochorowicz. Ziółkowska. Nasze Zioła lekarskie. wyd. Poznań 1984. ETMOS 1996. W obronie ziół leczniczych.J. Zioła i choroby. wyd.BIBLIOGRAFIA G. Herschel. Al. Marta Leśnicka (Marta T. Bydgoszcz 1983. Kuźnicka. Warszawa 1983. Warszawa 1898. Berlin 1905. Dziak. Muszyński. 1613. Historia Zielarstwa. Leki i gusła w dawnej wsi. Płock 1986. Kuchowicz. LOTOS. wyd. PZWL. Warszawa 1954. Warszawa 1926. Roślinne leki ludowe. A. Woda Żywa i Martwa. Warszawa 1985. Müller. LSW. Ziołolecznictwo. B. Kraków 1912. Gawędy o drzewach. Zielnik lekarski. Kraków 1950. J. Zioła lecznicze. Wyd. KALENDARZ – MUDRY. M. Szymon Syreius. Medycyna ludowa. Gore. Moje widzenie świata. Anno D. PZWL. Kraków.. Horoskop zdrowia. A. Drukarz 1995. Kraków 1936. Bezwiedne Tradycje ludzkości. Warszawa 1958.

Projekt okładki i strony tytułowej Jerzy Kępkiewicz Redaktor Ewa Tarka-Huczek Redaktor techniczny Anna Wardzała Korektor Marta Cichońska ISBN 83-202-0798-3 © Copyright by Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1990 .

........................................................................................... Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie.58 Najgroźniejsze choroby i szkodniki .................................................................................. Zielarska książka kucharska ............................................................7 II........................154 Ziołowa pielęgnacja oczu.......................................................................................................................................................40 Przygotowanie gleby ................................. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) ............... 153 Ziołowa pielęgnacja skóry................................................82 Indeks rzeczowy potraw............................................ Ogródek zielarski .......................39 Plan ogródka.........74 IV..............60 Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich......78 Myśli przed półką na przyprawy ............ 77 Zielone przyprawy o każdej porze roku .....145 V.Spis treści I.......................................................55 Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół ..... 39 Wybór miejsca..................................................................................60 III......................163 5 ............162 Zioła dla włosów .......46 Nawożenie upraw zielarskich............... 67 Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? ...............................................................................................42 Rozmnażanie ziół ...........67 Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych) ...................................................................................................80 Przepisy dla smakoszów............................ Zioła dla urody ...

.........................................................188 Kadzidła i świece ziołowe........169 Gotowe mieszanki ziołowe ................... Domowa apteczka ziołowa ...............................................................................189 Barwniki roślinne...................................................174 Różne postaci leku roślinnego..................189 .......187 Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri”............................................... 169 Jakie zioła na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) .............................. czyli jak przyrządzać zioła......VI.......................................................................... Inne zastosowanie ziół i przypraw w gospodarstwie domowym ....... 187 Zioła przeciw owadom.....180 VII.................................................................................................................................................................

I. a następnie kroi na 1-2-centymetrowe odcinki. Suszyć należy go w podwyższonej temperaturze (do 40°C). korzeń szybko i dokładnie myje pod bieżącą wodą. później -kroi na 2-4 części. Pod ziemią znajduje się jej krótkie. charakterystyczny zapach i jest miododajna. 7 . które wysiewa się na rozsadniku. walcowate kłącze. głównie spotykana bywa w Tatrach (Dolina Litworowa po stronie słowackiej) i w Sudetach . to znaczy tuż po zbiorze nasion. Rozmnaża się wyłącznie z nasion.nad brzegami rzek i potoków. Rozsadę otrzymuje się jesienią tego samego roku. gdy nie są jeszcze włókniste. Nie jest on zbyt długi i dlatego można go łatwo wyjąć wraz z kłączem za pomocą wideł szerokozębnych (amerykańskich) lub szpadla. a wycina je wiosną w drugim roku uprawy lub jesienią w pierwszym (przy uprawie z siewu wiosennego). Ogonki liściowe smaży się w cukrze. Arcydzięgiel wykorzystywany jest w całości.w drugim roku wegetacji. Arcydzięgiel rosnący dziko znajduje się pod ochroną. wprost do gruntu lub do skrzyneczek. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) Arcydzięgiel lekarski (arcydzięgiel litwor) Roślina dwuletnia. Arcydzięgiel dobrze rośnie również na każdej glebie ogrodowej. wyrastająca do wysokości 2. od którego odchodzą liczne korzenie. Jego korzeń wykopuje się jesienią pierwszego roku wegetacji (przy uprawie z siewu wiosennego). które bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania. Następnie obcina się część nadziemną. Najlepszym terminem siewu jest sierpień. W Polsce w stanie naturalnym występuje rzadko. Nasiona arcydzięgla przeznaczone do siewu zbiera się na przełomie sierpnia i września . Młode rośliny sadzi się w rozstawie 70 X 50 cm. Ucina się je u nasady. Ca ła roślina arcydzięgla wydziela silny.5 m.

który pije się po 1/2 szklanki: przed posiłkami . pastwiskach. miedzy innymi słynnej góralskiej „litworówki”.przy bezsenności. Ogonki liściowe smażone w cukrze służą do przybierania ciast i tortów oraz wchodz ą w skład bakalii do keksu. a babka zwyczajna od czerwca do jesieni. Oba gatunki występują pospolicie na polach. a preparaty zawierające olejek wykorzystywane są pomocniczo przy bólach gośćcowych.Właściwości lecznicze korzenia arcydzięgla polegają na pobudzaniu wydzielania soków żołądkowych i zmniejszaniu nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym. dzięki któremu 8 . zaś brunatne (babka lancetowata) lub białawe (babka zwyczajna) kwiaty w kłos na długiej sztywnej łodyżce. Najczęściej stosowaną postacią leku jest odwar ( l łyżka stołowa surowca na 1/2 szklanki wody ). nad brzegami wód. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Stosowany bywa również do wyrobu wódek gatunkowych. przy drogach. Z 1-2 łyżek liści.wiatropędny lub przed snem . miedzach. Liście zebrane są w różyczkę. u dzieci . który pije się po 1/2 szklanki 2-4 razy dziennie jako lek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. Zrywa się je wraz z ogonkami tuż przy ziemi i następnie suszy. Surowcem zielarskim są liście zbierane w czasie kwitnienia.jako łagodny środek wykrztuśny oraz przy nieżytach pęcherza moczowego. sporządza się napar. G łówny składnik surowca . Babka lancetowata i babka zwyczajna Rośliny wieloletnie. Bazylia pospolita Roślina jednoroczna osiągająca wysokość 30-40 cm.olejek arcydzięglowy ma działanie uspokajające. po posiłkach . nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. osłaniający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Babka lancetowata kwitnie w maju i czerwcu. zalanych 2 szklankami wrzątku. sałatek i sosów.jako środek żołądkowy. Korzeń arcydzięgla używany jest jako przyprawa do ryb. ma silny balsamiczny zapach.

które można wysiewać wprost do gruntu w połowie maja albo do doniczek w mieszkaniu na pocz ątku kwietnia. Z owoców berberysu można przygotować smaczne konfitury. ale musi to być miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatru. 9 . Świeże listki dodaje się do zimnych sosów. warzywnych i pizzy. marmolady oraz galaretki. Zawierają one duże ilości witaminy C (kwasu askorbinowego) i łatwo przyswajalnych kwasów organicznych. a obecnie w ogrodach Azji bywa sadzona w celu odstraszania mszyc.ciemnoczerwonej. Krzew pokryty jest cierniami. trochę ostra przyprawa do potraw mięsnych.dawniej wchodziła do wielu kompozycji bukietowych. W Polsce można go spotkać na nizinach i na przedgórzu. Poza dużą zawartością witamin berberys przyczynia się również do zwiększenia ilości wydalanego moczu. dlatego też berberys bywa niekiedy nazywany „polską cytryną". sięgając aż po Kaukaz. Jagody berberysu zrywa się bez szypułek i suszy w podwyższonej temperaturze. w lasach i w zaroślach. Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej. Ma działanie regulujące trawienie i wiatropędne. Surowcem zielarskim jest ziele bazylii zebrane w pełni kwitnienia i wysuszone. Berberys zwyczajny Krzew osiągający do 1. surówek i sałatek. pozostawiając owoce o barwie naturalnej . tuż przed osiągnięciem przez nie pełnej dojrzałości. twarożku. Owoce w trakcie suszenia mają skłonność do czernienia. majonezu. rybnych. stosowane jest w ziołolecznictwie jako składnik mieszanek i herbatek ziołowych. masła ziołowego. Owoce (jagody) berberysu zbiera się zwykle we wrześniu. Złocistożółte kwiaty wydzielają silną woń. Bazylie rozmnaża się z nasion.5 m wysokości. Własne nasiona bazylii zbierane są na przełomie września i października. Te sczerniałe należy odrzucić. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 40 cm. kanapek. Rośnie prawie w całej Europie. octu ziołowego. Rozsadę wysadza się do ogrodu po majowych przymrozkach. a także ma właściwości przeciwgorączkowe. Największe zastosowanie ma bazylia jako aromatyczna.

stojące baldachowate kwiatostany. Owoce zawierające dość dużo witaminy C zbiera się. Do siewu wybierane są owoce najbardziej dojrzałe. gdy cz ęść baldachu jeszcze się nie rozwinęła. które wysiewa się wprost do gruntu w pierwszej połowie kwietnia. spotykany w zaniedbanych ogrodach. żeby zachowały żółtawobiałą barwę. bywają stosowane jako przyprawa. Nasiona anyżu można kupić w sklepach „Herbapolu" lub w aptekach pod nazwą owoc anyżu. Biedrzeniec anyż Roślina jednoroczna osiągająca 30-50 cm wysokości. suszy w cieniu. Kwiaty i owoce mają działanie przeciwgorączkowe i napotne oraz łagodzą chroniczne zapalenia dróg oddechowych. Suszy się je w baldachach. owocami są fioletowoczarne jagody. Uzyskanie wartościowych owoców anyżu jest możliwe tylko wtedy. Owoce anyżu dojrzewają pod koniec sierpnia. zebrane przed kwitnieniem. Ścina się je z 3-centymetrowym kawałkiem szypułki. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). Surowcami zielarskimi są kwiaty i owoce. Potem młócone są owoce. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 29 cm. a ich zbiór rozpoczyna się w momencie żółknięcia łodyg i szarzenia owoców.Bez czarny Krzew kilkumetrowej wysokości. Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia lub w maju. baldachami do dołu. regulują one również przemianę materii. Napar z kwiatów używa się przy katarze do inhalacji. rzadziej w lasach. Powidła. marmolady i sok z owoców (bez cukru lub z bardzo małym jego dodatkiem) stosuje się przy biegunce. które dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. Świeże pędy. duże i ciemne. 10 . Kremowobia łe kwiaty tworzą szeroko rozłożone. parkach. gdy są dojrzałe. Wartościowe nasiona kiełkują po 3 tygodniach. Łodygi ścina się i suszy w pęczkach. gdy lato jest ciepłe i suche. a następnie obrywa z szypułek. ścinając całe baldachy.

Sadzonki kłączowe estragonu sadzi się do gruntu w kwietniu w rozstawie 11 .3 razy dziennie po 1/2 szklanki. na polanach. w przeciwieństwie do rosyjskiego. zielne lub przez podział rośliny matecznej. wzdęciach u niemowląt oraz małych dzieci. Jako przyprawa kuchenna owoce anyżu bywają dodawane do pierników. Borówka czernica (czarna jagoda) Krzewinka nie przekraczająca 50 cm wysokości.delikatny o smaku słodkim i rosyjski . Owoce dojrzewają od końca czerwca do końca września. który zbiera się na przełomie sierpnia i września. Dojrzałe owoce zbiera się i suszy w cieniu lub na słońcu. soki pitne. dżemy oraz marmolady. są doskonałym środkiem przy biegunce u niemowląt i dzieci. dla dzieci . wrzosowiskach i torfowiskach.ostry o smaku gorzkim. Stosuje się owoc anyżu w postaci odwaru z l łyżeczki owoców na l szklankę wody.anyżówkę. Rośnie w lasach iglastych. U matek karmiących pobudza wydzielanie mleka. bólach brzucha. Znane są dwa najczęściej spotykane typy estragonu: niemiecki . a także przyrządza na nich wódkę . Owoc anyżu działa wykrztuśnie i wiatropędnie. Świeże owoce dobrze regulują pracę żołądka i poleca się je osobom starszym i prowadzącym siedzący tryb życia. nie wydaje nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki kłączowe. pełnowartościowego materiału siewnego.Odpowiednia pogoda jest również warunkiem uzyskania własnego. dla dorosłych . które również dla osesków ma właściwości wiatropędne i rozkurczowe. Z owoców można przygotowywać kompoty. Napary i odwary z owoców stosuje się przy nieżytach przewodu pokarmowego. Bylica estragon Roślina wieloletnia o wysokości 60-150 cm. Szczególnie poleca się go przy zaparciach. posypuje się nimi chleb i bułki. Typ niemiecki.kilka razy dziennie po l łyżeczce.

ogórków oraz twarożku i jaj na twardo. Chmiel zwyczajny Wieloletnia roślina pnąca. Sadzonki uzyskane z podziału starszych roślin sadzi się w sierpniu i wrześniu. pnie się oraz zwisa dookoła drzew i krzewów.lupulinę (gruczoły chmielowe z powierzchni owocostanów). W stanie dzikim występuje dość rzadko. Roślina rozmnaża się przez podział karp korzeniowych na wiosnę. aromatyczna przyprawa do potraw mięsnych. zebrane na początku wiązania pąków kwiatowych. których składnikiem podstawowym jest estragon. flawonoidy i garbniki. Chmiel kwitnie od lipca do września. Medycyna ludowa zaleca ziele estragonu jako środek moczopędny i przeciwszkorbutowy.30 X 40 cm. ale nie są jeszcze zupełnie dojrzałe (mają barwę zielonoseledynową). W kuchni ziele estragonu używane jest przede wszystkim jako ostra. Stosowany bywa również w celu zwiększenia wydzielania żółci przez wątrobę. natomiast na dużą skalę uprawiany jest w tak zwanych chmielnikach (stosuje się go przede wszystkim do wyrobu piwa). Nasiona estragonu rosyjskiego można kupić wyłącznie za granicą. sosów. zimująca w postaci karpy korzeniowej i odrastająca z niej co roku. Z szyszek po wysuszeniu odsiewa się (na przykład na sicie) drugi surowiec . wtedy gdy osiągnęły już normalną wielkość. Surowcem zielarskim są szyszki chmielowe. zup. Kwitnienie estragonu przypada na lipiec i sierpień. lecz składniki występują w niej w większym stężeniu. Lupulina ma te same właściwości co szyszki. które zbiera się bez szypułek. Główne składniki czynne szyszek to: olejek eteryczny. Niewielki dodatek ziela przy kiszeniu ogórków i kapusty nadaje im pożądaną jędrność. marynat oraz do otrzymywania octu i musztardy. Estragon poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych wskutek zwiększonego wydzielania soków żołądkowych. na głębokość 5-7 cm. 12 . a owocostany (szyszki chmielowe) dojrzewają we wrześniu. Częścią użytkową jest ziele. Świeże listki estragonu są doskonałym dodatkiem do zielonej sałaty. gdzie pnie się po sznurach przymocowanych do specjalnych konstrukcji. surówek z pomidorów. związki żywicowe.

Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec. ponieważ łatwo pleśnieją. kopru i anyżu wchodzą w skład mieszanki polecanej karmiącym matkom. Rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu w kwietniu. Dzięki ostremu zapachowi i smakowi czarnuszka zastępowała dawniej pieprz.Zarówno owocostany chmielu. soku żołądkowego i śluzu w przewodzie pokarmowym. jak też zewnętrznie oba surowce wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. osiągająca wysokość do 40 cm. Do ich zbioru przystępuje się na przełomie sierpnia i września.5 cm. które dojrzewają nierównomiernie. Zarówno stosowane wewnętrznie. a obecnie posypuje się nią chleb. ułatwiając trawienie i przyswajanie pokarmów przez organizm. a łodygi żółknąć. Czarnuszka siewna Roślina jednoroczna wyrastająca do 40 cm wysokości. pobudzają wydzielanie śliny. Początkowy rozwój roślin jest bardzo wolny. przykrywając je potem jedno-centymetrową warstwą gleby. Dobrze rośnie w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. wydobywa z nich nasiona. Kwitnie od lipca do października. Nasiona czarnuszki wysiewa się na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu w rzędy co 25-30 cm. moczopędny i żółciopędny. gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć. rozgniata. w rzędy co 30 cm. Cząber ogrodowy Roślina jednoroczna. które trzeba jeszcze dosuszyć. W chłodniejszych rejonach kraju zaleca się uprawiać go z rozsady. przeciwskurczowo (na mięśnie gładkie jelit i dróg moczowych). jak lupulina. Wraz z nasionami kminku. Wykorzystuje się nasiona czarnuszki. Mieszki suszy się. Nasion czarnuszki używa się w lecznictwie jako środek rozkurczowy. paszteciki. w tym czasie należy bardzo starannie odchwaszczać uprawę. poprawiający trawienie. dzia łają uspokajająco (zwłaszcza na sferę płciową w mózgu). na głębokość 0. zwiększają wydalanie moczu. 13 . bułki.

jako środek przeciwko owsikom. przeciwgrzybicznie. Czosnek pospolity Bylina rosnąca do wysokości 80 cm wytwarzająca cebulę. Własne nasiona cząbru można zebrać na przełomie września i października. można sadzić również na przełomie marca i kwietnia. a rozstawa 6 X 30 cm. twarożków. przeciwbakteryjny i przeciwbiegunkowy. Cebule wykopuje się wtedy. żółciopędnie. ziemniaków. gdy liście żółkną i szczypior załamuje się. moczopędny. grochu. konserw mięsnych. Czosnek działa bakteriobójczo. dań z jaj. Spóźnienie się ze zbiorem powoduje duże straty. jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. nie wytwarzający cebulek powietrznych. Dzięki tym właściwościom cząber jest szeroko stosowaną przyprawą do potraw z fasoli. rybnych i jarzynowych. bobu.„ząbków". Zimą można uprawiać czosnek w doniczce. nazywana powszechnie „główką". ponieważ główki rozpadają się na drobne ząbki. Może być bez obawy podawany dzieciom (jeden ząbek czosnku co czwarty dzień). które wytwarzają niektóre typy czosnku. Najlepszym terminem sadzenia jest pa ździernik lub listopad. Niektóre typy czosnku. Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. pobudza wydzielanie soków trawiennych. w celu uzyskania zielonego szczypioru. która składa się z pojedynczych cebulek . które trudno jest wybierać z ziemi. 14 . suszyć i przechowywać. a zwłaszcza ogórków i kapusty.Wówczas nasiona wysiewa się w pierwszych dniach kwietnia do doniczek o średnicy 6-8 cm i taką doniczkowaną rozsadę wysadza się do gruntu po przymrozkach majowych. które dobrze przechowują się przez zimę. Surowiec zielarski stanowi ziele cząbru zebrane w czasie kwitnienia i wysuszone. Czosnek rozmnaża się z ząbków lub cebulek powietrznych. na przykład typ górski. Głębokość sadzenia ząbków wynosi 5-8 cm. miażdżycy. Poleca się go także przy schorzeniach dróg oddechowych. obniża stopień cholesterolu we krwi i ciśnienie krwi. Napar z ziela (10 g ziela zalane l szklanką wrzątku) pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. zup. Otarte ziele i olejek używane są jako ostra przyprawa do marynat.

dlatego bywa wykorzystywany przy ogólnym wyczerpaniu nerwowym. macicę. zbierane na początku kwitnienia roślin. na brzegach lasów i na łąkach. sosy. selera albo lubczyku. spotykana przy płotach. oddzia ływa korzystnie na wiele organów: wątrobę. jelita. Jest najczęściej stosowany przy nieżytach żołądka (także u dzieci i niemowląt). na miedzach i w lasach. Dziurawiec ma wszechstronne zastosowanie. Sok z czosnku stosuje się do zwalczania szkodników roślin ozdobnych ogrodowych i doniczkowych. Polecany jest przy migrenie. Kwitnienie dziurawca przypada na okres od drugiej połowy czerwca do sierpnia. żołądek. Kwiaty fiołka ukazują się już w marcu. a kwitnienie trwa aż do maja.po l łyżeczce). owrzodzeniu żołądka. Własne nasiona można zebrać pod koniec września. przy drogach. Napar przygotowuje się z 15-25 g ziela oraz 2 szklanek wrz ątku i pije go 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (dla dzieci . drogi żółciowe i moczowe. Występuje powszechnie na łąkach. przyprawia żurek i czerwony barszcz. naczynia krwionośne i skórę. stanach depresyjnych. dla niemowląt . dodawany jest do pieczeni. a także przy nocnym moczeniu się dzieci. Przykry zapach czosnku może być osłabiony przez natkę pietruszki.Czosnek jest popularną na wschodzie przyprawą do tłustych potraw mięsnych. bardzo płytko lub zupełnie nie przykrywa się glebą. w rzędy co 40 cm. Surowcem zielarskim jest ziele. objawach niepokoju. układ nerwowy.po kilka łyżeczek. Działa uspokajająco. Fiołek wonny Bylina kilkucentymetrowej wysokości. szpinak i buraczki na jarzynkę. wywołanych zaburzeniami czynnościowymi i urazami. Dziurawiec zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60 cm. 15 . zieloną sałatę. zaburzeniach czynności wątroby. naciera się nim kurczaki przed pieczeniem. Nasiona dziurawca wysiewa się w październiku.

Świeże. jako lek tak zwany śluzowy. młode liście gorczycy są spożywane niekiedy jako dodatek do sałaty i kanapek.bez słodzenia). kaszlu.Zastosowanie ma zarówno ziele. zaburzenia trawienia. Kwitnie od czerwca do października. przeczyszczający. Hyzop lekarski Roślina wieloletnia (podkrzew) wyrastająca do wysokości 50 cm. czyli powlekający. ryb. jak i kwiaty zbierane w czasie kwitnienia roślin i wysuszone w temperaturze pokojowej. Nasion używa się jako przyprawy do kiełbas. Gorczyca biała Roślina jednoroczna o wysokości 30-60 cm. Herbatkę fiołkową przygotowuje się z 2 łyżeczek surowca i l szklanki wrzątku. Nasiona zachowują zdolność promieniowania przez cztery lata. Najcz ęściej uprawia się 16 . a nasiona można zbierać w lipcu. marynowaniu warzyw. pije osłodzoną miodem 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (do płukania gardła i przemywania skóry . Syrop fiołkowy jest skutecznym środkiem na kaszel u dzieci. Zewnętrznie zalecane są przy zapaleniu migdałków i gardła (do płukania). Nasiona gorczycy stosowane są w chorobach przewodu pokarmowego. W lecznictwie ludowym wykorzystuje się promieniowanie wywołane przez nasiona gorczycy i stosuje zewnętrznie przy bólach reumatycznych (w postaci poduszek gorczycowych wypełnionych nasionami). lipcu. w rzędy co 30-40 cm. zaparcia. katarze. przeciwzapalny. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. przy przyrządzaniu potraw z dziczyzny. takich jak: przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit. Nasiona gorczycy sieje się w marcu. na głębokość około l cm. Oba surowce zalecane są przy zapaleniu gardła. innych wędlin i mięs. sierpniu. przy różnych chorobach skóry i do przemywania twarzy. Rośliny wyróżniają się szybkim wzrostem. kwitną w czerwcu. Wyciąg z gorczycy podaje się przy chorobach przewodu pokarmowego. ponieważ właściwości bakteriobójcze nasion przedłużają trwałość produktów.

hyzop z nasion. do innych potraw z kapusty. Ziele hyzopu. że suszone listki hyzopu są świetną przyprawą do tak zwanych mdłych potraw. w ilości 4-6 g na 10 m2. Pobudza też wydzielanie żółci i kwasu żołądkowego. Surowcem leczniczym są owoce. ścięte w czasie kwitnienia i wysuszone. Kwitnienie zaczyna w drugim roku wegetacji i powtarza co roku. Napar pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. pieczeń cielęca. Zażywa się go w postaci naparu sporządzonego z l łyżki ziela i 2 szklanek wrzątku. Właściwości lecznicze sprawiają. że jest często stosowaną przyprawą do bigosu. jak zupa ziemniaczana i fasolowa. Jałowiec pospolity Krzew iglasty osiągający wysokość do 10 m. Nieprzyjemny zapach z ust wywołany zaburzeniami trawienia można usunąć. tzw. do dziczyzny. wędlin. marynat (zwłaszcza grzybów marynowanych). wrzosowiskach. 17 . Ziele i olejek hyzopu są również stosowane jako zaprawa do likierów i wina (do wermutu). moczopędny i zmniejszający pocenie. Napar z jałowca działa moczopędnie i stosuje się go przy obrzękach wywołanych niedostateczną pracą nerek. pieczeni. skrajach lasu. a starsze rośliny można również dzielić. żując po 4 jagody jałowca dziennie. Rozwój siewek jest początkowo powolny i w pierwszym roku roślina wytwarza jedynie pędy zielne. Nasiona sieje się wprost do gruntu w kwietniu w rzędy co 40 cm. Ostry gorzkawo-cierpki smak i silnie kamforowy zapach sprawiają. Przyjmuje się napar z l łyżeczki owoców i l szklanki wrzątku 3 razy dziennie po łyżeczce. pasztet. stosowane jest jako lek przy chorobach dróg oddechowych. poprawia apetyt. rosnący na terenach suchych. Nie powinno stosować się szyszkojagód jałowca przy ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego ani podawać dzieciom i kobietom ciężarnym. twaróg. Zbioru własnych nasion dokonuje się na przełomie sierpnia i września. które zbiera się jesienią i następnie suszy. Nasiona przykrywa się centymetrową warstwą gleby. środek poprawiający trawienie. szyszkojagody. wzdłuż dróg. Hyzop wymaga słońca i gleby bogatej w wapń.

szerokość międzyrzędzi 40-50 cm. W kuchni używany jest do pieczeni (zwłaszcza schabu). biegunkach. w rzędy co 40 cm. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia. 18 . W celach leczniczych pije się napar z l łyżki zmiażdżonych owoców kminku i l szklanki wrzątku (3 razy dziennie po l szklance). a nasiona zbiera się w lipcu. Na przełomie sierpnia i września zbiera się owoce o charakterystycznym cytrynowym zapachu. do posypywania chleba. Kminek zapobiega wzdęciom. buraczków. Ilość wysiewu nasion (właściwie: owoców) wynosi 10 g na 10 m2. W kuchni stosuje się do marynat ze względu na właściwości bakteriobójcze. słonych paluszków i pasztecików. kiełbas. Owoce kolendry zalecane są przy schorzeniach przewodu pokarmowego: nieżytach żołądka i jelit. Kwitnienie kminku przypada na maj-czerwiec w drugim roku uprawy.Kminek zwyczajny Roślina dwuletnia osiągająca wysokość do 100 cm. wilgotnych i żyznych. Początkowo rośliny rosną powoli. Kminek sieje się wczesną wiosną lub w sierpniu. Mielone nasiona dodaje się do pierników. wzmacnia żołądek. sera. głębokość siewu 2-3 cm. pobudza trawienie i działa przeciwskurczowo oraz mlekopędnie u karmiących matek. Wymaga stanowiska nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. Kolendra kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia. barszczu czerwonego i żurku. gleby ciepłej. wzdęciach oraz jako środek przeciwskurczowy. wyrastająca do l m wysokości. niezbyt wilgotnej i zasobnej w wapń. szybciej rozrastają się z chwilą wydania pędów kwiatowych. kapusty (surówki i potraw z gotowanej kapusty). Kminek daje najwyższe plony na glebach torfowych i innych próchniczych. Wykorzystywane są owce kminku o silnym zapachu i korzennym smaku. które są surowcem leczniczym. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). na głębokość 1-1.5 cm. Kolendra siewna Roślina jednoroczna. złym trawieniu.

sałatek i sosów. Jako przyprawa o smaku korzennym. rozsadniku. działają także moczopędnie i mlekopędnie (informacja ważna dla karmiących matek). Na 10 m2 wysiewa się 5 g nasion.wiatropędny. Ziele kolendry zawiera bardzo dużo witaminy C. ryb. toteż można używać go do płukania gardła i jamy ustnej. Napar dezynfekuje również drogi oddechowe. Owoce pobudzają również wydzielanie soków żołądkowych.sosów i jaj. Po dosuszeniu roślin osypuje się z nich nasiona. Krwawnik pospolity Bylina wyrastająca do 50-80 cm wysokości.jest wieloletni). 19 . Wiosną drugiego roku uprawy przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50 X 40 cm. Osiąga wysokość 150 cm. owoce kopru włoskiego bywają dodawane do pierników. Na zimę pozostawia się rośliny na. Zastosowanie mają owoce kopru włoskiego. mięs.5-2 cm. gdy dojrzeje większa część kwiatostanu. na głębokość 1. Koper włoski wymaga gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym. to na Bliskim i Środkowym Wschodzie są często stosowaną przyprawą do zup. choć swym zapachem przypominają pluskwę. Rośliny ścina się i suszy w przewiewnym miejscu we wrześniu. Koper włoski kwitnie w drugim roku wegetacji od lipca do września. Świeże liście. Napar z l łyżki stołowej owoców i l szklanki wrzątku pije się 2-3 razy dziennie po l szklance (dzieci . W pierwszym roku uprawy roślina wytwarza rozetę liści oraz korzeń zapasowy. które używa się jako łagodny środek przeciwkaszlowy. Nasiona (właściwie: owoce) kopru wysiewa się w kwietniu na rozsadniku w rzędy co 25 cm. Koper włoski Roślina dwuletnia w warunkach naszego klimatu (w swej ojczyźnie . a u dzieci .po kilka łyżeczek).w krajach śródziemnomorskich . Krwawnik jest rośliną powszechnie spotykaną w naszym kraju na pastwiskach. zabezpieczając je przed mrozem.

przydrożach. Gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością morfologiczną składu chemicznego. Jest rozmnażana z nasion. działa wiatropędnie. Rośliny kwitną od lipca do października. osiągająca wysokość 30-60 cm. rosnących w miejscach nasłonecznionych. Kwitną. gdy mają 4-5 cm wysokości . Zaleca się zbiór ziela (15-25 cm górne części pędów wraz z kwiatostanami) w okresie rozkwitu kwiatostanów tylko z roślin biało kwitnących. począwszy od drugiego . Dzięki zawartości różnorodnych składników krwawnik oddziałuje wielokierunkowo: zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z. Uzyskanie wartościowych nasion w naszym klimacie jest mało prawdopodobne. zebrane na pocz ątku kwitnienia. wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. tuż przed nadejściem pierwszych mrozów (listopad). Kwiaty (drobne koszyczki) mają barwę białą z odcieniem różowym i są zebrane w baldachokształtne kwiatostany. w przewiewnym miejscu. na głębokość 1.trzeciego roku wegetacji.5 cm. uzyskując w ten sposób drugi rodzaj surowca. uszkodzonych naczyń włoskowatych w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie żółci. a także żylaków odbytu (hemoroidów). Wykorzystuje się kwiaty lawendy. Zbiór nasion przeprowadza się pod koniec września lub na początku października. garbniki. płuc. Lawenda prawdziwa Roślina wieloletnia (krzewinka). Kiełkują dopiero wiosną. cholinę. niekiedy nawet zarasta większe przestrzenie. 20 . Po wysuszeniu kwiaty można osmykiwać. Najlepszym terminem ich siewu jest jesień. choć też możliwe w niektóre ciepłe lata. Suszy się je w cieniu. a także przeciwzapalnie (wewnętrznie i zewnętrznie). Ziele i kwiaty zawierają olej eteryczny. Właściwości lecznicze ma ziele i kwiaty krwawnika. Są też bogatym źródłem soli mineralnych. a rośliny przesadza się latem na miejsce stałe. Na ogół występuje grupowo. flawonoidy. gorycze. suchych łąkach. pobudza apetyt. Nasiona wysiewa się na rozsadniku w rzędy co 30 cm.w rozstawie 20 X 20 cm. od lipca do września.

Zwykle zaparza się 2-3 pełne łyżeczki suchego ziela w 1 szklance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie na 1/2 godziny przed posiłkiem. wzmacniające układ nerwowy. Ziele lebiodki to doskonała przyprawa kuchenna: świeże listki dodaje się do pizzy i zupy pomidorowej lub jarzynowej. Napar z kwiatów lawendy (3 łyżki kwiatów zalane 3 szklankami wrzątku) pije się 3 razy dziennie po l szklance w celu zmniejszenia nadmiernej fermentacji w jelitach i jako środek wiatropędny. moczopędne. które wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu. przy drogach. ścinając wierzchołki roślin o niezdrewniałych łodygach. Jest to roślina mało wymagająca i może być uprawiana na suchych. Ziele lebiodki zbiera się w czasie kwitnienia.Kwiat lawendy ma działanie odkażające. Len zwyczajny Roślina jednoroczna osiągająca od 30 do 70 cm wysokości. w rozstawie 30 X 30 cm. brzegach lasów. Surowiec ma działanie żołądkowe. Naparem płucze się również jamę ustną przy anginie i zapaleniu dziąseł. ale w miejscach słonecznych i ciepłych. Można nim przemywać trudno gojące się rany i stosować do kąpieli przy bólach reumatycznych i w napięciach nerwowych. Zaleca się siew gniazdowy (3-5 nasion w jednym miejscu) na głębokość 0. Formy krótkopędowe wydają duże nasiona oleiste. dań z jaj i ryb oraz zapiekanek. przeciwzapalne. przeciwskurczowe i uspokajające. Napar pobudza trawienie i zwiększa wydzielanie śluzu w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych. Lebiodka pospolita Roślina wieloletnia. Nasiona lebiodki zbiera się na początku października.5 cm. dorastająca do wysokości 100 cm. Kwitnie od lipca do jesieni. Rośnie dziko na słonecznych zboczach. suszone . Jest rozmnażana z nasion.do różnych zup. piaszczystych glebach. przeciwskurczowe. a długopędowe 21 .

Nasiona wysiewa się w okresie pomiędzy 20 marca i 10 kwietnia wprost do gruntu. począwszy od drugiej połowy sierpnia. Lipa drobnolistna i lipa szerokolistna Drzewa kilkumetrowej wysokości (czasem osiągają wysokość nawet do 30 m). w rozstawie rzędów 25 cm. a nasiona zbiera się. Ilość wysiewu nasion wynosi około l dag na 10 m2 powierzchni uprawy. olej tłusty. sadzone w parkach i przy drogach. Olejem lnianym niekiedy smaruje się podrażnioną skórę (głównie niemowlęcą). b ędącej składnikiem płynów. W Polsce len jest bardzo ważną rośliną. W warunkach ogrodowych uprawa jest nieopłacalna. Napar z lipy działa napotnie i zmniejsza temperaturę przy 22 . maści. fitosterole. Odpowiednim terminem zbioru jest pełnia kwitnienia. długo utrzymuje się chroniąc przed związkami drażniącymi. które zawiera substancje śluzowe. związki białkowe. Len najlepiej udaje się w klimacie wilgotnym. Len kwitnie sukcesywnie w lipcu i sierpniu. Stosowany zewnętrznie surowiec działa odmiękczająco i nieznacznie przeciwzapalnie (w postaci kataplazm). po jego wypiciu powleka on przełyk i ściany żołądka. Surowcem zielarskim jest wysuszony kwiatostan lipy.drobne nasiona i są uprawiane jako rośliny włóknodajne. ale ziemia pod jego uprawę musi być dobrze uprawiona i wolna od chwastów. gdyż do rozwoju wymaga dużej ilości opadów. przede wszystkim przed silnie kwa śnym sokiem żołądkowym. Poddaje się go również przetworzeniu (frakcjonowaniu) w celu uzyskania witaminy F. Właściwości lecznicze ma nasienie lnu. stosowanych w dermatozach. Wyciągi wodne z nasion zawierają znaczne ilości śluzu. kremów i zasypki Linomag. uprawianą z przeznaczeniem na włókno lub na nasiona. Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby. na głębokość l cm. Rozdrobnione nasiona podane wewnętrznie działają spulchniające na masy kałowe w stanach zaparcia i powodują wypróżnienie. raczej równomiernie rozłożonych w czasie.

skrajach dróg i lasów. rozkurczowo i reguluje pracę żołądka. grypie i chorobach górnych dróg oddechowych. drobiu i sosów. ponieważ liście bardzo łatwo osypują się. Ziele ścina się na początku kwitnienia i suszy rozłożone cienką warstwą na papierze. Pije się go przy wymiotach na tle nerwowym i zawrotach głowy. Własne nasiona lubczyku można zbierać w sierpniu.listopadzie w drugim roku wegetacji.5-2 m wysokości. gdy pojawią się 3-4 pierzaste liście. Można dodać do niego soku malinowego. Uprawia się go z nasion. Na wiosnę w drugim roku wegetacji przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50X80 cm. który wykopuje się w październiku . nie przewracając. osiągająca 1. Świeże lub suszone liście i wysuszone sproszkowane korzenie dodaje się do zup. sałatek. działa też żółciopędnie. które wysiewa się na rozsadniku w sierpniu na głębokość l cm. Najbardziej znany jest lubczyk jako przyprawa kuchenna. Macierzanka piaskowa Krzewinka wysokości 15 cm spotykana na suchych wzgórzach. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. Możliwa jest również uprawa lubczyku z rozsady i wtedy nasiona wysiewa w marcu do skrzyneczki w mieszkaniu. W pierwszym roku roślina tworzy rozetę liści i korzeń zapasowy.przeziębieniach. kroi na mniejsze kawa łki i suszy nawleczony na sznurek. dróg moczowych i złej przemianie materii. Surowcem leczniczym jest korzeń lubczyku. a rozsadę wysadza do gruntu. rosołu. Napar przygotowuje się z l łyżki kwiatów i l szklanki wrzącej wody. Lubczyk ogrodowy Roślina wieloletnia. 23 . Korzeń myje się w zimnej wodzie. miodu i soku cytrynowego. Napar z 5 g korzeni i l szklanki wrzątku polecany jest też przy wyczerpaniu nerwowym. pastwiskach. Działa on moczopędnie i używa się go pomocniczo w chorobach nerek. Kwitnie przez całe lato.

zakwita w lipcu. w rozstawie 30X30 cm. lecz tylko lekko ją ugniatając. przy zapaleniu skóry i oczu. kaszę gryczaną. barszcz czerwony. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja w rowki co 30-40 cm. złym trawieniu. Można też wysiać nasiona w marcu do skrzyneczek w mieszkaniu w ilości l g (co wystarczy na obsadzenie 10 m2) i pikowaną rozsadę wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. sosy. a także przy przeziębieniu. zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele majeranku jest jedną z najbardziej popularnych przypraw ziołowych w kuchni polskiej. wzdęciach. Kąpiel przygotowuje się.Ziele macierzanki działa odkażająco. Rozmnaża się z nasion. lub odrosty pędów bez kwiatów we wrześniu (drugi pokłos). pęcherza i chorobach wątroby. Działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie. Gdy rośliny wzejdą. moczopędnie. odcedza się go do wanny i uzupełnia do połowy wanny wodą. baraninę. Napar z l łyżki ziela i l szklanki wrzątku pije się 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przy nieżytach dróg oddechowych. W początkowym okresie majeranek rośnie bardzo wolno. zagotowując 200 g suchego ziela w 3-4 l wody i gdy odwar naciągnie. żurek. drób. do kąpieli wzmacniających dla dzieci. pieczenie. przy stłuczeniach i ranach. 24 . sierpniu. Używa się go do płukania gardła i jamy ustnej. przerywa się je. biegunce. Odwar z l łyżki ziela i l szklanki wody podaje się przy zaburzeniach trawienia. Aromatyzuje się nim domowy smalec. kaszlu. na przełomie czerwca i lipca (pierwszy pokłos). pozostawiając po dwie-trzy w odległości 20 cm w rzędzie. Wymaga gleby zasobnej w wapń i słonecznego miejsca. kolce. Przyprawia się nim wszelkie farsze. przeciwskurczowo i wykrztuśnie. Majeranek ogrodowy Roślina jednoroczna o wysokości 30-50 cm. mielone kotlety. Ziele majeranku zbiera się w czasie kwitnienia. flaki. Nasiona majeranku zbiera się na przełomie września i października. nie przykrywając ich ziemią. rekonwalescentów i osób starszych. grochówkę.

na koniec sierpnia. a rzędy oddalone są od siebie o 30-40 cm. Mięta wymaga żyznej gleby. Pierwszy zbiór przypada zwykle na początek czerwca.Melisa lekarska Wieloletnia roślina zielna. Surowcem leczniczym jest ziele lub liść melisy zebrane przed kwitnieniem i wysuszone. Głębokość bruzdy wynosi 6-7 cm. Zalecana rozstawa wynosi 20X40 cm. surówek i napojów orzeźwiających. Ma również właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne. które wysiewa się w marcu do skrzyneczek z torfem i przykrywa 0. gdy minie niebezpieczeństwo ostatnich przymrozków wiosennych. Sadzonki rozłogowe mięty pozyskuje się i wysadza wczesną wiosną od marca do kwietnia lub w sierpniu. które dodaje się do sosów. 25 . Rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki rozłogowe. bogatej w próchnicę i wapń. Siewki pikuje się. Ryby morskie naciera się świeżymi lub wysuszonymi listkami melisy w celu złagodzenia zapachu. wyrastająca do wysokości 30-80 cm i tworząca pod ziemią rozgałęzione kłącza. Wykorzystywane są liście oraz ulistnione szczyty pędów. gdyż w ogóle nie wytwarza nasion. Listki melisy dodane do herbaty w trakcie parzenia nadają jej cytrynowy aromat. zwłaszcza w nerwobólach i nerwicowych schorzeniach serca. układając je poziomo na dnie bruzdy jeden za drugim. drugi . sałatek. gdy mają 1-2 pary liści właściwych.5 szklanki wrzątku należy pić 2-4 razy dziennie po 1/4 lub 1/2 szklanki. dość wilgotnej. W medycynie ludowej stosowana jest jako środek przeciwwymiotny u kobiet ciężarnych oraz jako środek mlekopędny.5centymetrową warstwą podłoża. majonezu. Jest rozmnażana z nasion. W kuchni używane są świeże i suche listki melisy. Napar z l łyżki stołowej ziela i 1-1. Ziele melisy działa uspokajająco. Sadzi się całe rozłogi. Mięta pieprzowa Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 50-80 cm. W łasne nasiona zbiera się na przełomie września i października. Do gruntu wysadza się rozsadę w maju.

W celu przygotowania naparu należy l łyżeczkę płatków zalać l szklanką wrzątku. działają także uspokajająco. a w łagodne zimy nie przemarza). należy go przyciąć na wysokość 10 cm. a gdy większość kwiatów przekwitnie. W gorącym klimacie napar z mięty pije się jak herbatę. którym nadaje się w ten sposób orzeźwiający smak. po ukąszeniu przez owady i pęknięciu skóry. W lecznictwie wykorzystuje się kwiaty języczkowe o barwie pomarańczowej (bez kielicha).do płukania jamy ustnej i gardła. osiągająca wysokość 2050 cm. wymiotach. Po wysuszeniu zażywa się je (wewnętrznie) przy chorobach przewodu pokarmowego. słonecznej pogody. zielonej sałaty oraz szpinaku. i przy pracach w wysokiej temperaturze (w hucie). Zakwita w czerwcu. Nasiona nagietka wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia (w następne lata wysiewa się sam. Pić . chorobie wrzodowej żołądka. Nagietek lekarski Jednoroczna popularna roślina ozdobna. Suszone i świeże liście mięty są doskonałym dodatkiem do baraniny. Stosuje się ją również do płukania gardła i jamy ustnej.Zbioru dokonuje się dwukrotnie: na początku kwitnienia roślin (lipiec) oraz w połowie września. Wymaga dość wilgotnej gleby i słońca. Napar przyrządza się z l łyżki suszonego ziela i l szklanki wrzątku i pije 2-3 razy dziennie po l szklance. chorobach wątroby i dróg żółciowych. Suszone liście mięty można dodawać do herbaty i kompotów. Własne nasiona nagietka zbiera się sukcesywnie od lipca do października. braku apetytu. stosuje się napar z tego ziela. u nas również w czasie upałów. chorobach wątroby. w czasie suchej. 26 . twarożku. Mięta stosowana jest przy zaburzeniach trawienia. aby później znów obficie zakwitł. obniżają ciśnienie krwi i poprawiają pracę serca. Działa bakteriobójczo i lekko przeciwbólowe oraz obniża ciśnienie krwi. do przemywania oczu przy zapaleniach spojówek i powiek. ryb.2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Zewnętrznie stosowany jest nagietek jako środek przeciwzapalny i gojący . Zbyt gęsto rosnące siewki przerywa się. sałatki z pomidorów i sosu pomidorowego.

najgrubsze łodygi należy odrzucić.w celu zmniejszenia podrażnienia i przekrwienia błon śluzowych.Ogórecznik lekarski Roślina jednoroczna. na głębokość 1-2 cm. Nasiona wysiewa się w kwietniu wprost do gruntu w rzędy co 40-50 cm. Napar przyrządza się. kabaczka. moczopędny. Używane jest przy schorzeniach jamy ustnej. a także do innych warzyw i zapiekanek. Do użytku zewnętrznego stosowany jest odwar z 20-30 g liści i l l wody. zalewając 10-30 g ziela 2 szklankami wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. Orzech włoski Drzewo uprawiane w ogrodach. Własne nasiona ogórecznika zbiera się na początku września. dzięki dużej zawartości garbników leczą wszystkie podrażnienia błon śluzowych i skóry. lekko przeczyszczający i napotny. Rośnie dziko jako chwast ogrodowy i stąd można uzyskać nasiona do uprawy. odświeżający. W medycynie ludowej ziele to stosowane jest jako środek uspokajający. zbierane w czerwcu przy ładnej pogodzie. ogórków. gardła. zapaleniu spojówek. żołądka i przy zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego . chłodnika i barszczu ukraińskiego oraz twarożku. cukinii. Stosuje się je przy biegunce (wewnętrznie). osiągające 20 m wysokości. Liście orzecha włoskiego. Wykorzystuje się ziele zebrane na pocz ątku kwitnienia. egzemach. 27 . poceniu się nóg i rąk (zewnętrznie). zapaleniu jamy ustnej i dziąseł. Świeże listki są doskonałym dodatkiem do mizerii. a także ich ochrony przed drażniącym działaniem środków zewnętrznych. Kwitnienie roślin przypada na lipiec i sierpień. Suszone liście ogórecznika dodaje się do duszonej lub pieczonej dyni. Do użytku wewnętrznego przygotowuje się napar z 5 g liści i l szklanki wrzątku (także w mieszance z czarnymi jagodami). dorastająca do wysokości 60 cm.

wiele barwników karotenoidowych i flawonoidowych oraz znaczne ilości witamin. mięśniowe i nerwobóle. gdyż zawarta w niej kapsaicyna podrażnia skórę. Pietruszkę 28 . Pochodzi z Ameryki Środkowej i dlatego może być uprawiana tylko w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze owoce papryki dojrzewają już pod koniec sierpnia. Papryka rozmnaża się z rozsady. Paprykę wysadzamy w rozstawie 30 X 40 cm. a pogoda w tym okresie (ciepło i umiarkowane opady) sprzyja zawiązaniu się owoców. Jako środek leczniczy papryka stosowana jest głównie zewnętrznie. na żyznej glebie. to jest około 15 maja. Kwitnienie roślin przypada na lipiec. Rozsadę. a w ostatecznym efekcie koi bóle reumatyczne.Papryka ostra Roślina jednoroczna osiągająca 30-40 cm wysokości. nie zdążą już dojrzeć przed nadejściem pierwszych przymrozków jesiennych. Mają one zastosowanie w kuchni jako ostra przyprawa do wielu potraw. Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. mniej znany jest termin jesienny (październik-listopad). które zawiązują się w tym czasie. Rozmnaża się z nasion. Pietruszka zwyczajna Roślina dwuletnia. rośliny kwitną ponownie. na które papryka jest niezwykle wra żliwa. którą należy przygotować w skrzyneczce w mieszkaniu na bardzo dobrze nasłonecznionym parapecie okiennym. ale zazwyczaj s ą kłopoty z uzyskaniem czerwonych owoców papryki przed przymrozkami. Owoce papryki suszy się w temperaturze około 40°C. Często ze względu na niskie temperatury powietrza większość zawiązków opada. Szczególnie w okresie przyjmowania się rozsady należy ją obficie podlewać. uzyskaną z siewu w połowie marca. nawlekając na sznurek i zawieszając nad kuchnią lub na blasze w stygnącym piekarniku. które wysiewa się na ogół na przełomie marca i kwietnia. ale owoce. wysadza się do gruntu po ostatnich przymrozkach wiosennych. powodując jej lokalne przekrwienie. o wysokości około 50 cm. Owoce papryki ostrej zawierają kapsaicynę o silnie piekącym smaku.

ściągające. Stosuje się go przy nieżytach górnych dróg oddechowych. zwłaszcza u dzieci i ludzi starszych. lubi gleby gliniaste. Podbiał pospolity Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 15 cm. tworząca grube.można z powodzeniem uprawiać na każdej glebie ogrodowej przepuszczalnej. w celu złagodzenia kaszlu i ułatwienia odkrztuszania. rosnące w słońcu bez plam i nie zabrudzone ziemią. zasobnej w próchnicę i składniki pokarmowe. masła ziołowego. sosów ziołowych. Surowcami leczniczymi są liście i kwiaty. ryb. 29 . Kwitnie pod koniec lutego i w marcu. Świeże listki to popularna przyprawa . wszelkich dań z mięs. zwłaszcza wiosną. Występuje pospolicie na wilgotnych łąkach.czerwcu w pogodne dni i wybiera tylko młode. Zastosowanie mają: korzeń i liście oraz owoce pietruszki. zapiekanek. pełzające kłącza. rozszerzają naczynia krwionośne i łagodnie obniżają ciśnienie krwi. Niewskazane jest mycie ich po zbiorze. Odwar przyrządzony z 1/2 łyżki pociętych liści i l szklanki wody pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. ziemniaków. które wykazują słabsze działanie niż liście. garbników i olejków eterycznych surowiec ma działanie przeciwzapalne. bakteriobójcze i przeciwskurczowe. Nasiona pietruszki zbierane są w lipcu . jaj. nad brzegami wód.są polecane przy anemii i zmęczeniu. Liście zbiera się w maju . Natkę pietruszki dodaje się do zup. Dzięki zawartości śluzów roślinnych. zielonej sa łaty. twarożku. warzyw. Zielona pietruszka jest bogatym źródłem witaminy C. rumowiskach. Stosuje się je przy nieżytach jelit i dróg moczowych oraz kamicy nerkowej. Wszystkie surowce działają moczopędnie. kaszlu i chrypce. Napar jest szkodliwy dla kobiet ciężarnych. przy drogach i torach kolejowych.w drugim roku wegetacji. Liście tnie się na mniejsze kawałki i suszy w jednej warstwie. Napar przygotowuje się z 1/2 łyżki korzenia lub z 5 g owoców oraz l szklanki wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie.

Jest cennym lekiem roślinnym w zaburzeniach kr ążenia obwodowego oraz przy starczych zmianach w sercu. pospolicie rosnąca przy domach. sosów. uszczykuje się w celu lepszego rokrzewienia. Zbiera się je na początku kwitnienia roślin. Wodny wyciąg z liści działa przeciwbiegunkowe. 30 .sierpniu. mięs oraz z grzybów. lub przez sadzonki zielne. Najszersze zastosowanie ma liść pokrzywy. Sok z młodych pędów (wyciśnięty w sokowirówce) pije się przy zmęczeniu wiosennym.na wilgotnych glebach. a gdy ukorzenią się. zaczynając od 1-2 łyżek. ma właściwości moczopędne i żółciopędne. Napar z suszonych liści rozmarynu pobudza czynności wydzielnicze żołądka. potraw z ryb. Stosować tę kurację należy przez dwa tygodnie. sałatek. poprawia trawienie. Rozmaryn lubi słońce i suchą. Liście rozmarynu są surowcem leczniczym. Ma system korzeniowy wrażliwy na przesadzanie. zasobną w wapń glebę. drobiu. osiągająca nawet 100 cm wysokości. na rumowiskach. moczo-pędnie. Świeże lub suszone listki rozmarynu dodaje się do zup. podnosi sprawność fizyczną (polecany jest dla rekonwalescentów i ludzi starszych). wypadaniu włosów i łojotoku. ściągające i wzmacniająco. Obniża także poziom cukru we krwi i polecany jest przy cukrzycy i anemii. Sadzonki z 6-8 parami liści umieszcza się w wilgotnym piasku. Napary i nalewki stosuje się do nacierania skóry głowy przy łupieżu. Zbiera się go od czerwca do września i suszy w ciemnym oraz przewiewnym miejscu. ścinając wierzchołkowe części pędów (20-30 cm długości). zielonej sałaty.Pokrzywa zwyczajna Roślina wieloletnia. Rozmaryn lekarski Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość 2 m. pobierane ze szczytów pędów roślin matecznych w lipcu . działa wzmacniająco. w ogrodach. kupując wyłącznie za granicą (źle kiełkują). Rozmaryn można rozmnażać dwoma sposobami: przez wysiew nasion. a kończąc na 1/2 szklanki. w lasach . Po wysuszeniu liście osmykuje się z łodyg.

B. Witamina C występująca w owocach dzikiej róży jest szybko wchłaniana przez nasz organizm. syropy. Nasiona zbiera się w końcu lipca. Dziko rośnie na polach. potocznie nazywane kwiatami. Wartość lecznicza owoców dzikiej róży zależy przede wszystkim od zawartości w nich witaminy C i synergistycznie działających flawonoidów. osiągająca 50 cm wysokości. kwasy organiczne.. Rumianek pospolity Roślina jednoroczna. Rumianek kwitnie w czerwcu. Po wykiełkowaniu przerywa się siewki. Do wyrobu konfitur i syropów wykorzystuje się również płatki kwiatów róży dzikiej. pozostawiając po 2-3 rośliny co 10-15 cm. łąkach i nieużytkach. a następnie suszy (rzadziej przerabia na pastę). Owoc dzikiej róży zawiera znaczne ilości kwasu askorbinowego (witamina C). ale ostatnio jest pozyskiwany z upraw. Zbiera się je we wrześniu i październiku. w odróżnieniu od witaminy C otrzymywanej syntetycznie. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym obszarze. Róża dzika Krzew ozdobny używany jako podkładka dla szlachetnych odmian róż.Można również przyrządzić ocet rozmarynowy. Oprócz tego świeże listki rozmarynu są wspaniałym dodatkiem do mięs pieczonych na ruszcie i rożnie. wystarczy tylko lekko wgnieść je w glebę. Osiąga wysokość do 4 m. Nasion rumianku nie należy przykrywać. przeciery. gdy bia łe płatki ułożone są 31 . witaminy A. marmolady. pizzy i ryb. dżemy. Najlepszym terminem siewu nasion rumianku jest wrzesień (można też siać w marcu). ale przede wszystkim przerabia się je na koncentraty witaminowe. zebrane wtedy. garbniki. Owoce dzikiej róży są wartościowym surowcem do domowego wyrobu wina. susze. B„ E i K. flawonoidy. lipcu. soki pitne. Surowcem zielarskim są koszyczki rumianku. Owoce dzikiej róży są surowcem leczniczym.

W celu przygotowania naparu należy zalać l łyżkę surowca l szklanką wrzątku (dla niemowląt . Nasiona. brzegach jezior i rzek. zastępuje się go sokiem cytrynowym lub śmietaną. kiełkują po 2 dniach. wysiane na mokrą watę lub ligninę na talerzyku. ryb. Rzeżucha ogrodowa jest tradycyjnie uprawiana przed Wielkanocą.poziomo. Zewnętrznie stosuje się go w postaci okładów przy stanach zapalnych skóry. Rzeżucha ogrodowa Roślina jednoroczna. sałatek. Działa korzystnie na włosy. skrzynek balkonowych i wprost do gruntu. Jednak największe znaczenie ma rzeżucha jako przyprawa. Nasiona rzeżuchy można również wysiewać do doniczek. sosów. Jej „kuzynka” rzeżucha łąkowa występuje często na wilgotnych łąkach. zapaleniu spojówek. Rzodkiew czarna Warzywo o zgrubiałym. znane jest w medycynie ludowej jako środek przeciwgośćcowy i rozkurczowy. Napar z rumianku podaje się przy bólach żołądka i jelit. Uwaga: do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu. gardła i anginie. kulistym korzeniu. Można ją dodawać do zup (zwłaszcza pomidorowej). rozmnażana z nasion. Ziele rzeżuchy ma działanie lecznicze. paznokcie i skórę. Rozmnaża się z nasion. Rumianek działa przeciwzapalnie. które wysiewane są w kwietniu (odmiana wczesna) lub w końcu czerwca i lipcu (odmiany późne. a do zbioru liścieni i pierwszych liści właściwych przystępuje się już po 7 dniach. Świeża rzeżucha zalecana jest przy anemii. zielonej sa łaty. niedoborze jodu. jajecznicy i innych potraw z jaj. mająca największe znaczenie lecznicze) 32 . przy bólach miesiączkowych. w tym odmiana o czarnej skórce „Murzynka". ziemniaków. wiatropędnie i odkażająco. w chorobach tarczycy. Dorosła roślina ma silnie rozgałęzioną łodygę o wysokości 30-60 cm.l łyżeczkę). przeciwskurczowo. twarożku. ranach. oparzeniach słonecznych.

Zewnętrznie używany jest jako środek przeciwko łupieżowi i wypadaniu włosów. na głębokość l cm. które wysiewa się w marcu w mieszkaniu lub w kwietniu wprost do gruntu. anemii. Przyrządza się go z około 60 g igieł i l l wody. przy odwodnieniu organizmu. chorobach serca. przy zapaleniach dróg oddechowych. reumatyzmie. pączki i żywicę. Ulistnione tegoroczne ga łązki sosny długości 30 cm zbiera się wyłącznie z drzew ściętych jesienią lub zimą. Sosna zwyczajna Znane drzewo leśne. dość wilgotnym miejscu. spożywany w postaci surówek lub soku. pozostawiając rośliny co 6-8 cm. Jest rozmnażana z nasion. Uprawa z rozsady daje silniejsze rośliny. pędy. Rozkłada się je cienką warstwą i suszy. dla pobudzenia apetytu i wydzielania soków żołądkowych. Pierwszego zbioru dokonuje się jesienią. Stosowany jest przy schorzeniach wątroby. Siewki przerywa się. a igliwie i pędy wykrztuśnie. osiągająca 70 cm wysokości. Odwar z igliwia stosuje się do inhalacji. także u dzieci. oczyszcza skórę i odświeża. Młode pędy długości 5 cm zbiera się tuż po rozwinięciu pączków. przeciwskurczowo i bakteriobójczo. Korzenie wykopuje się w październiku i przechowuje przez zimę przesypane piaskiem w chłodnym. Napar i syrop z pączków polecany jest przy schorzeniach dróg oddechowych. Najbardziej wartościowym surowcem są pączki szczytowe. W zielarstwie wykorzystuje się igliwie sosny. z których wcześniej można zbierać surowiec.wprost do gruntu w rzędy -co 20 cm. Picie soku przez dłuższy czas ogólnie wzmacnia organizm. Lecznicze znaczenie ma korzeń rzodkwi czarnej. astmie i kokluszu. Dodany do kąpieli pomaga przy dolegliwościach reumatycznych. w następnych latach 33 . dróg oddechowych. Pączki działają wykrztuśnie i napotnie. które zbiera się wyłącznie z drzew ściętych od listopada do kwietnia. Szałwia lekarska Roślina wieloletnia (krzewinka).

do masła ziołowego. zawsze w pocz ątkowej fazie kwitnienia. wieprzowiny. Ich działanie jest antyseptyczne. przeciwzapalne. wysiewając nasiona wprost do gruntu w kwietniu. omletów. twarożku. do ryb. Można też dzielić starsze kępki wiosną lub pod koniec lata. dziąseł. Uprawiany jest powszechnie w ogrodach. Nasiona zbiera się na przełomie sierpnia i września. w rzędy co 20-30 cm. jajecznicy. ale największe kępy tworzy w pełnym słońcu. biegunce. Stosowana jest przy dolegliwościach przewodu pokarmowego (zatruciach.2-3-krotnie w sezonie wegetacyjnym. złym trawieniu. grochu. Liście wyrastają z małych cebulek skupionych w rozrastające się z wiekiem kępy. gardła. ziemniaków. rosołów. Dodaje się je do tłustych mięs (baraniny. Dobrze rośnie na każdej dostatecznie żyznej i wilgotnej glebie. przeciwskurczowe. ściągające i przeciwpotne. Napar z l łyżki liści i l szklanki wrzątku pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. Roślina ta wymaga słońca. kaczek i gęsi). znosi półcień. Świeże listki szałwii wraz z listkami innych ziół można dodawać do potraw z pomidorów. 34 . zwłaszcza w okresie zimy i wczesnej wiosny. Posiekany bywa dodawany często do wszystkich sałatek. Szczypiorek jest niezwykle popularną rośliną przyprawową. Szczypiorek ogrodowy Bylina rosnąca do wysokości 30 cm. przy nadmiernym poceniu się nocą i przy nadmiernej pobudliwości nerwowej. wzdęciach). Świeże i suszone liście szałwii są również przyprawą. czasem trzeciego roku wegetacji). zasobnej w wapń i niezbyt wilgotnej gleby. nasiona dojrzewają we wrześniu. zup. Kwiaty szczypiorku należy ścinać zaraz po ich ukazaniu się. Szczypiorek jest dobrym źródłem prowitaminy A. omletów. Właściwości lecznicze mają liście szałwii. fasoli. Szczypiorek uprawia się. Szałwia kwitnie od maja do sierpnia (pocz ąwszy od drugiego. żyznej. Zewnętrznie używa się jej w stanach zapalnych jamy ustnej. sałatek i past serowych. warzyw i marynat. gdyż pogarszają smak liści. chorobach skóry i przy pielęgnacji włosów.

Napar z kłącza przyrządza się. to przed suszeniem należy je obrać ze skórki. pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Jest uwa żany za dobry środek ogólnie wzmacniający dla rekonwalescentów. Tatarak zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60-120 cm. lasów. Owoce są dodawane do kompotów. bagnach i w lasach w podmokłych miejscach. Zewnętrznie używa się tataraku do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. Odwar z owoców stosowany jest przy przewlekłych biegunkach. Napar z kwiatów pije się przy zaparciach. które zbiera się wiosną i po oczyszczeniu tnie na 10-20-centymetrowe kawa łki. Suszy się je w piekarniku lub na blasze w temperaturze 60°C. przy drogach. W zielarstwie wykorzystuje się kwiaty i owoce tarniny. Tatarak jest stosowany przy dolegliwościach żołądka i wątroby. Kwiaty tarniny działają moczopędnie. Poleca się go przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego na tle nerwowym. rosnący często na skrajach pól. działa wiatropędnie i hamuje rozwój bakterii. Kwiaty zbiera się w pogodne dni kwietnia i suszy. Uzupełnieniem kuracji są kąpiele z dodatkiem odwaru z kłącza (100 g surowca na l litr wody wystarcza na pełną 35 . Jeżeli przeznaczone jest do użytku wewnętrznego. napotnie i przeczyszczające. rosnąca na brzegach stawów. a następnie suszy.Śliwa tarnina Krzew o wysokości 2-3 m. dolegliwościach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej. gdy są już zupełnie dojrzałe. zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieżycie narządów rodnych. osób starszych i wycieńczonych pracą. Surowcem zielarskim jest kłącze. zalewając 1 łyżkę surowca l szklanką wrzątku i pije się go po 1/2 szklanki przed każdym większym posiłkiem. gardła i krtani. owoce natomiast. czyli w październiku-listopadzie. konfitur i nalewek z innych owoców.

twarożku. dań z jaj.gardła. mięs. Trybulę można również uprawiać w doniczkach i skrzynkach. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia. zbierane na pocz ątku kwitnienia. Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września. Surowcem zielarskim jest ziele tymianku. zapobiega nadmiernej fermentacji i wzdęciom. przy kaszlu. Liście należy zrywać wtedy. Trybula używana jest jedynie jako przyprawa. wysuszeniu . zapaleniu oskrzeli. choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. W ogrodzie można wysiewać ją sukcesywnie od kwietnia do czerwca. kurcząt. zup. żeby mieć stale świeże liście. wyrastająca do 45 cm wysokości. masła ziołowego. Przy kaszlu. Ponadto wzmaga apetyt i ułatwia trawienie. potraw z jaj i serów. Polecane jest zwłaszcza dla dzieci i osób starszych.wannę). gdy osiągnie 6-10 cm wysokości. astmie. wyczerpaniu nerwowym. gdy rośliny osiągną 10 cm wysokości. Świeże listki dodaje się do różnych sosów. duszonych warzyw. wykrztuśnie i ściągające. Gdy rośliny wzejdą. Suszone liście we Francji są popularną przyprawą do pieczonych ryb. Czasem spotyka się jej „kuzynkę" trybulę leśną jako chwast na rumowiskach i w lasach liściastych. do farszy i kanapek. reumatyzmie i dolegliwościach żołądkowych zalecane są ponadto kąpiele z dodatkiem naparu z tymianku (100 g ziela zaparza się w l l wrzątku i dodaje 36 . do sosów. Działa odkażająco. Tymianek właściwy Roślina wieloletnia (podkrzew). do mięs i wędlin. w rozstawie 30 X 40 cm. osiągająca 30 cm wysokości. Surowiec jest składnikiem mieszanek wzmacniających włosy. a rozsadę wysadza się do gruntu w maju. Rozmnaża się z nasion. chrypce. Mają one działanie pobudzające. przerywa się je co 15 cm w rzędzie. Stosowane jest w stanach zapalnych dróg oddechowych. Trybula ogrodowa Roślina jednoroczną. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu.

sosów ziołowych. Żywokost kwitnie od maja do lipca. żylaki. . zup. Surowcem leczniczym jest korzeń żywokostu. wykopany jesienią lub wczesną wiosną.białe. ryb. Występuje dość pospolicie na łąkach i w rowach. Tymianek jest doskonałą przyprawą kuchenną o silnym aromacie. kwasy organiczne. Dobrze wysuszone korzenie powinny być z zewnątrz ciemne (prawie czarne). duszonych kurczaków. owrzodzenia. Medycyna ludowa zalecała Żywokost jako środek przyspieszający gojenie się ran i zrastanie złamanych kości. Używa się go w małych ilościach do potraw mięsnych. Korzenie należy dokładnie umyć. garbniki. a na polach uprawnych (szczególnie wilgotnych) jest uciążliwym chwastem. Obecnie w lecznictwie bywa używany wyłącznie zewnętrznie w postaci okładów na rany. oparzenia. gumy i żywice. omletów. a następnie w całości suszyć. Korzeń żywokostu zawiera między innymi alantoinę (substancję ułatwiającą i przyspieszającą tworzenie się naskórka). Napar z l łyżeczki ziela i szklanki wrzątku pije się 3 razy dziennie po 1/3 szklanki (dla niemowląt po kilka łyżeczek naparu). pizzy.do wanny wody). ziemniaków puree. egzemy oraz przy złamaniach kości. zapiekanek i makaronów na sposób włoski. śluzy. a po przełamaniu . odmrożenia. Żywokost lekarski Bylina osiągająca l m wysokości. duszonych warzyw.

lawenda. które wywodzą się z rejonów o klimacie podobnym do naszego. związany z ogólnym rozwojem rolnictwa i ogrodnictwa.są bardzo wrażliwe na chłody. a w innych . kolendra. Wybór miejsca Przy wyborze miejsca na kącik lub ogródek zielarski należy pamiętać o pochodzeniu poszczególnych gatunków ziół. ogórecznik. koper włoski. majeranek. Najlepiej urządzić kącik lub ogródek zielarski przy południowej ścianie domu lub altany. jak w krajach Europy południowej i zachodniej. W Polsce tradycje ogródków zielarskich nie są tak bogate. W średniowieczu uprawa ziół była domeną zakonników. melisa. W epoce odrodzenia nastąpił szczególny rozwój upraw zielarskich. by stworzyć bardziej 39 .ogródki i kąciki zielarskie zakładane są przede wszystkim w ogrodach przydomowych na przedmieściach wielkich miast.II. Ogródek zielarski Początki ogródków i kącików zielarskich sięgają starożytności. Inne pochodzące ze słonecznych i ciepłych krajów. tymianek . choć w ostatnich latach można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania uprawą i stosowaniem ziół. wymagają stanowisk nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru. na przykład: estragon. lubczyk. rzeżucha ..nie są wrażliwe na chłody i mogą być uprawiane nawet w miejscach zacienionych. na otwartej przestrzeni albo w zagospodarowanym już ogrodzie przydomowym. rozmaryn. W krajach o tradycjach zielarskich w wielu gospodarstwach wiejskich istniej ą do dziś kąciki zielarskie. Te.o wysokiej kulturze ogrodniczej . cząber. jak: bazylia.

jak drewno (deski. których nasiona lub sadzonki uda się zdobyć . Na rabacie okrągłej lub owalnej (płaskiej lub wzniesionej) rośliny wysokie należy sadzić w części centralnej. Do tego celu wykorzystuje się wiele gatunków roślin osłonowych: rośliny jednoroczne wysokie (słonecznik. a pozostałe. a od północnej strony posadzić żywopłot. sosna górska. Za przykłady oryginalnych rozwiązań ogródków zielarskich mogą służyć: rabata płaska na planie koła lub wzniesiona. spośród których najważniejsze to: wielkość całkowitej powierzchni ogrodu przydomowego oraz części przeznaczonej na kącik zielarski. schody ziołowe. W przypadku gdy rabata jest z jednej strony ograniczona (na przykład żywopłotem. paliki. folia polieetylenowa i podobne.w kierunku do brzegu rabaty. takimi jak na przykład: wysokość i rozłożystość. irga.po kilka. żywotnik. skalny ogródek zielarski. posiadane nasiona i sadzonki.korzystny mikroklimat. chodnik ziołowy. rabata płaska na planie prostokąta. rośliny jednoroczne niskie (kochia. a także indywidualne upodobania użytkowników. Rozmieszczenie poszczególnych gatunków roślin w kąciku zielarskim jest uwarunkowane cechami morfologicznymi roślin. Plan ogródka Rozplanowanie ogródka zielarskiego zależy od wielu czynników. rabata płaska albo wzniesiona na planie elipsy. W następnych latach pod uprawę każdego gatunku ziół można już przeznaczyć 1-3 m2 powierzchni. kukurydza). co powinno ułatwić rozplanowanie ogródka. ligustr. w miarę zmniejszania się ich wysokości . W pierwszym roku prowadzenia ogródka zielarskiego proponuje się uprawę tych gatunków. ruchomy ogródek zielarski (zioła rosną w pojemnikach różnej wielkości i kształtów). łubin) lub rośliny wieloletnie (grab. szachownica ziołowa. jałowiec. labirynt ziołowy. Można również stosować osłony z takich materiałów. wysokość sadzonych roślin powinna 40 . ukształtowanie powierzchni ogrodu. płotem lub ścianą budynku). tuja). W tabeli l podano zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie. gałęzie). kilkanaście roślin każdego gatunku.

Tabela l Zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie Gatunek rośliny Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Liczba roślin lub nasion 1-2 rośliny 10 g (10-20 roślin) 3-5 roślin 2 rośliny 10 g 10 g 15-30 ząbków 20-50 g 1-2 rośliny 10 g 10 g 1-2 rośliny 2-3 rośliny 2 rośliny 1-2 rośliny 10 g 3 rośliny 20 sztuk rozłogów 10 g 10 g 5 roślin 10 g 1-2 rośliny 5g 10-100 g 10-20 roślin 2 rośliny 5 roślin 5g 2-3 rośliny 41 .

przeciwdziałające zsychaniu się wierzchniej warstwy roli i utracie struktury. ponieważ chwasty. wyrównujące powierzchnię i rozkruszające grudy ziemi. Prace wiosenne w roku uprawy roślin zielarskich służą przede wszystkim odpowiedniemu spulchnieniu (wzruszeniu) gleby: zagrabienie gleby niszcz ące skorupę tworzącą się na jej powierzchni. wytępienie niektórych szkodników roślin zimujących w glebie (na przykład poczwarek). których nasiona skiełkowały jesienią na powierzchni skib. Poszczególne grządki należy tak rozplanować. Na rysunkach podano kilka przykładów rozplanowania ogródków zielarskich. poprawiające warunki wsiąkania wody i pobudzające nasiona chwastów do kiełkowania. Na pracę po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół składają się następujące czynności: płytkie przekopanie gleby na głębokość około 10 cm w celu przykrycia resztek pożniwnych i wzruszenia roli. przykrycie resztek pożniwnych i obornika dla lepszego ich rozkładu i wykorzystania przez następne rośliny. kruszenie zwięzłej (zbitej) gleby pod wpływem mrozu. kamienie.zwiększać się od brzegu w głąb rabaty. zagrabienie gleby. zostają zniszczone przez mróz lub wiosną uprawkami przedsiewnymi. Jest to zabieg powodujący lepsze wsiąkanie wody w glebę pozostającą w ostrej skibie. płyty chodnikowe. spulchnienie gleby za pomocą różnego rodzaju spulchniaczy 42 . cegły zakopane w ziemi. Cz ęść prac wykonuje się po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół. deski. Ścianki pomiędzy grządkami można obsiać trawą albo wykonać z innych materiałów. lepsze odchwaszczenie gleby. takich jak: żwir. aby dostęp do każdej z nich był łatwy. Przygotowanie gleby Pod uprawę ziół glebę należy przygotować tak samo jak pod uprawę roślin warzywnych. głębokie przekopanie gleby na głębokość szpadla lub wideł amerykańskich (20-25 cm). a następne na wiosnę w roku uprawy roślin zielarskich. stare podkłady kolejowe.

12) lebiodka. Gatunki jednoroczne: 2. 15.12. 7) kminek. uprawiany na zielono. 15) melisa. 4. 21) rzeżucha. 13. 4) czarnuszka. 10) koper włoski. 19. Ogródek zielarski na planie koła o średnicy co najmniej 6 m. 10. uprawiany na nasiona. 14) majeranek. Gatunki dwuletnie: l. 3) bylica estragon.9. 24) pietruszka naciowa. 21. 16) mięta pieprzowa. 11. 22) szałwia lekarska. 6.a. 14. 18. 2) bazylia. 13) lubczyk. 20) rumianek. 22. 1. 8. 9) koper ogrodowy . 6) hyzop. 24. 25) szczypiorek. 8) kolendra. 5. 20. 25 Rys.Oznaczenia gatunków roślin zielarskich na rysunkach 1-7: 1) arcydzięgiel. 7. 16.z kamieni polnych 43 . Gatunki wieloletnie: 3. Niektóre ścieżki wykonane z cegieł zakopanych w ziemi. 11) lawenda. 17) ogórecznik. 23. 23) tymianek. 18) papryka ostra. 17. inne . b. 5) cząber ogrodowy. 19) rozmaryn.

2.5 m.5-1 m Rys. Poletka ograniczone krawężnikami chodnikowymi. północy i zachodu osłonięty żywopłotem o wysokości 0. Od głębi do przodu rabaty wysokość roślin maleje. Typowy ogródek pachnący .wykorzystano wyłącznie rośliny olejkowe z rodziny wargowych.Rys. Od strony północnej osłonięta żywopłotem (lub inną osłoną przeciwwiatrową) o wysokości 1-1. ścieżki obsiane mieszanką trawnikową 44 . Od wschodu. Rabata zielarska płaska. Ogródek zielarski wkomponowany w powierzchni ę wyłożoną płytami chodnikowymi. 3.

rozluźniające podpowierzchniowe warstwy gleby. lekkie ugniecenie powierzchni gleby (na przykład za pomocą grabi lub lekkiego wału) przed wysiewem nasion niektórych gatunków roślin zielarskich (na przykład rumianku). Od środka do brzegów rabaty wysokość roślin maleje (aeratorów). 4. przyczyniające się do wyrównania powierzchni i rozbicia ostatnich większych grud ziemi. Wówczas należy odłożyć ten zabieg do wiosny. Czasem głębokie przekopanie gleby na jesieni jest niemożliwe lub bardzo utrudnione ze względu na nadmierną wilgotność gleby. choć nie jest on już tak korzystny jak jesienią. 45 . dokładne zagrabienie powierzchni gleby. przyczyniające się do wyciągnięcia na powierzchnie cz ęści niektórych podziemnych chwastów wieloletnich oraz do wymieszania z głębszymi warstwami gleby uprzednio wysianych nawozów. Rabata zielarska wzniesiona.Rys.

Łuki . 46 . i wegetatywnie . Tak zwany ornamentalny ogródek zielarski. Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady zió ł uprawianych w ogrodzie przedstawiono w tabeli 2. to jest z nasion.Rys. 5.betonowe zakopane w ziemi lub w postaci ścieżek wysypanych żwirem.przez sadzonki. Ścieżka centralna wykonana w postaci podestu z desek lub ze starych palet Rozmnażanie ziół Rośliny zielarskie rozmnaża się dwoma sposobami: generatywnie.

Piszemy „zdobyć". desek lub starych podkładów kolejowych. parawan z folii polietylenowej itp. wys.arcydzięgla. Ścieżki wokół bloków poletek mogą być wykonane z różnych materiałów: cegieł. papryki. czarnuszki. Ogródek zielarski otoczony sztuczną osłoni) przeciwwiatrową płot. Powierzchnie przy osłonie przeciwwiatrowej obsiane mieszanką trawnikową Większość gatunków ziół rozmnaża się w praktyce z nasion. zakopane w ziemi na głębokość 10-12 cm). szałwii i tymianku . kamieni polnych. hyzopu. Pewien problem przy zakładaniu ogródka zielarskiego będzie stanowiło zaopatrzenie się w nasiona ziół. Wysokość osłony 0.można zdobyć w sklepach wzorcowych „Herbapolu”. albowiem nie ma ich tam jeszcze w 47 . 6. dziurawca. bazylii. żwiru. melisy. lawendy. Nasiona 13 gatunków roślin zielarskich .Rys. rumianku. kawałków pnia drzewa (0 20 cm. lubczyku. 15 cm. kolendry.).5-1 m.

majeranku. pietruszki. Ruchomy ogródek zielarski. natomiast nasiona kminku (pod nazwą owoc kminku) . ustawia się przed domem .Rys. nagietków. rzodkwi i szczypiorku można kupić w sklepach z nasionami roślin warzywnych. rzeżuchy.najlepiej przy południowej ścianie. uprawiane w różnego rodzaju pojemnikach. Nasiona cząbru. Nasiona kopru włoskiego.w większości sklepów spożywczych. gorczycy.na balkonie ciągłej sprzedaży. lebiodki i ogórecznika roz48 . 7. Rośliny. ewentualnie .

zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa (sadzonki rozłogowe) Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski 49 . (sadzonki kłączowe) Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity (ząbki) Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek.Tabela 2 Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady ziół Gatunek Termin siewu Termin siewu w Termin lub sadzenia pomieszczeniu wysadzania do gruntu rozsady do gruntu 2 VIII 10 V koniec IV koniec IV – początek V początek IV IV X-XI III IV koniec III – początek IV koniec III – początek IV IV XI IV VIII koniec IV początek V koniec III początek IV lub VIII. IV.15 VI IV III 3 1 IV 1 IV IIMV 15 III 15 III 15 III 15 III (uprawa 15 V 15 V VI-VII 15 V 15 V 15 V 4 1 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon.

Firmy te mają w swoich ofertach handlowych nasiona około 30 gatunków ziół. inspekcie lub rozsadniku. którą później wysadzamy do gruntu. gdzie otrzymujemy rozsadę. usytuowanym najlepiej od strony południowej. wczesna) VII (odm. Na rys.1 2 3 w pomieszczeniu) 4 Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy 15 IX lub koniec III początek IV koniec III koniec VIII początek IV (odm. Ten sposób uzy50 . których przedstawicielstwa otwarto w ostatnich latach w naszym kraju. Nasiona pozostałych gatunków ziół (rozmnażanych z nasion) przywożone są jedynie z zagranicy lub nabywane za Waluty wymienialne w jednym ze składów konsygnacyjnych zachodnich firm nasiennych. 8-9 pokazano nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. późna) koniec X początek XII lub IV IV IV 1-15 IV IX-II (uprawa w pomieszczeniu) - 15 III-początek IV - prowadza wyłącznie wśród plantatorów ziół Zielarska Stacja Nasienna „Herbapol" z siedzibą w Bydgoszczy. Większości działkowiczów polecamy produkcję rozsady ziół na parapecie okiennym. Ząbki czosnku bez większego trudu można kupić na targowiskach lub w sklepach warzywniczych. Nasiona ziół można wysiewać bezpośrednio do gruntu bądź najpierw w szklarni.

lubczyk. macierzanka. koper włoski. Numery oznaczone kropkami . 10.w powiększeniu 10*krotnym. 8-9. 11. trybula. 8. lawenda. 5. 6. 24. 14. 21. 17. Doświadczeni działkowicze mogą pokusić się o zbudowanie prostego inspektu lub tunelu foliowego do pro51 . Gatunki: 1. W pomieszczeniach najlepiej produkować rozsadę w skrzyneczkach lub doniczkach (różnego rodzaju) wypełnionych odkwaszonym substratem torfowym. rumianek. ogórecznik. gorczyca. bazylia. 2. rzeżucha. kminek. 15. 3. majeranek. Nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich.w powi ększeniu 5-krotnym. melisa. cząber. arcydzięgiel. 18. tymianek skiwania rozsady odnosi się do tych gatunków roślin. 9. Wysiane w polu. kolendra. szczypiorek. hyzop. które na skutek długiego okresu wegetacji i dużych wymagań cieplnych. 23. lebiodka. rozmaryn. 20. biedrzeniec anyż. nie zdążyłyby w naszym klimacie zakwitnąć i wydać owoców lub nasion przed okresem jesiennych chłodów. 19. szałwia. 22. 7. pietruszka. 16. pozostałe .Rys. 4. 12. 13.

10 pokazano prawidłowo wyprodukowaną rozsadę bazylii.siew rzutowy . 10. W celu poprawienia warunków świetlnych przy uprawie rozsady na parapecie okiennym można zainstalować świetlówkę. Prawidłowo wyprodukowana rozsada bazylii dukcji rozsad. Na rys. Nasiona gatunków ziół o mniejszych wymaganiach cieplnych wysiewa się bezpośrednio do gruntu lub na rozsadniku. otrzymamy rośliny nie gorsze niż te. Doświetlając rozsadę przez około 10 godzin dziennie.Rys.stosowany raczej wyłącznie przy produkcji rozsady w pomieszczeniu lub na rozsadniku. które pochodzą ze szklarni. w polu nie prakty52 . W uprawie ziół mogą mieć zastosowanie następujące rodzaje siewu: .

płytko przekopujemy. Nasiona niektórych gatunków ziół wysiewa się na rozsadniku. Nawożenie rozsadnika nie Wożę być intensywne. na którym przygotowuje się rozsadę ziół późno wysadzanych do gruntu.siew rzędowy. aby rośliny nie rosły za szybko i nie były Zbyt wybujałe. gdyż wymaga dużej ilości nasion do wysiewu. Ze względu na groźbę wystąpienia chorób rozsadnik należy włączyć 4o płodozmianu.siew gniazdowy . nasiona są równomiernie przykryte. rozsadnika. uprawianych na oborniku. Nasiona duże. które są na ogół nierównomiernie rozmieszczone.utrudniona. to rośliny są równomiernie oświetlone. stosowany głównie przy wysiewie dużych nasion. stosując 2 kg saletry lub saletrzaku na 100 m2. Siewy na rozsadniku można rozpoczynać już w końcu marca. można je zasilić. 53 . zaoszcz ędza nasiona i czas przeznaczony na przerywanie młodych roślin. Po zakończeniu produkcji rozsady miejsce na rozsadniku możemy wykorzystać pod uprawę papryki lub melonów. .siew punktowy. wymagają przykrycia grubszą warstwą gleby. których rośliny powinny rosnąć po 2-3 w jednym miejscu. starannie grabimy i podlewamy. lecz z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia mrozów lepiej zrobić to w kwietniu.kowany. osłonięte od wiatrów i znajdujące się w pobliżu źródła wody. a późniejsza pielęgnacja roślin . a jednocześnie charakteryzujących się względnie niskimi wymaganiami cieplnymi. Zasadniczo wystarcza nawożenie fosforowo-potasowe na jesieni. a przy mniejszych nasionach okr ągłych może być użyty precyzyjny mini-siewniczek. Przed siewem wyrównujemy powierzchnię gleby. Jeżeli rzędy mają kierunek północ-południe. . w którym powinien następować po roślinach Okopowych. a jedynie w przypadku gdy rośliny słabo rosną. Na ogół płytki siew zalecany jest w przypadku nasion drobnych. Nasiona siejemy w rzędy co 10-20 cm. Głębokość siewu nasion zależy od ich wielkości oraz sposobu kiełkowania. ułatwia walkę z chwastami. zwięzłej gleby i wczesnych terminów siewu. zwłaszcza na glebach lekkich i wysiewane później. .stosowany jest w przypadku nasion o gorszej zdolności kiełkowania lub tych gatunków ziół. Rozsadnik to zagon. Pod rozsadnik należy przeznaczyć miejsce nasłonecznione.

Należy podkreślić. a uzyskane efekty będą źródłem naszej satysfakcji. które nie zawiązują nasion (mięta. że teoretycznie wszystkie gatunki ziół można by rozmnażać wegetatywnie. 11. Sadzonka zielna mięty pieprzowej (trzywęzłowa. jak również w przypadkach. pędowe. która po umieszczeniu w korzystnych warunkach jest zdolna rozwinąć się w samodzielną roślinę.po ukorzenieniu Rozmnażanie wegetatywne roślin zielarskich polega na pobraniu z rośliny matecznej sadzonki. otrzymując w ten sposób materiał roślinny o bardzo wyrównanej wielkości. rozłogowe. gdy z nasion otrzymałoby się rośliny różniące się od rośliny matecznej. Rozróżnia się sadzonki kłączowe. jednak koszty takiego rozmnażania większości roślin są wyższe niż koszty rozmnażania z nasion. Najbardziej rozpowszechnione w uprawach zielarskich s ą sadzonki rozłogowe z mięty i estragonu. to znaczy z trzema parami liści) . które można zdobyć 54 . estragon).Rys. Przez sadzonki rozmnaża się te gatunki roślin. z odrostów korzeniowych i korzeni. W warunkach ogrodowych możemy pozwolić sobie na eksperymenty z rozmnażaniem wegetatywnym ziół.

Najbardziej dostępnymi nawozami organicznymi są komposty i nawozy zielone. W przygotowaniu gleby pod uprawę roślin zielarskich mogą być przydatne następujące nawozy organiczne: obornik koński i bydlęcy. odpadki kuchenne. Dla uproszczenia można przyjąć zasadę uprawy większości gatunków ziół w drugim roku po oborniku. a w przypadku niektórych roślin wieloletnich w międzyrzędzia. jak też obornik należy stosować na jesieni przed głębokim przekopaniem gleby. czarnuszka. koper włoski i majeranek nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2) pod przedplon. arcydzięgiel. Różne jest zapotrzebowanie poszczególnych roślin zielarskich na nawozy organiczne. chwasty (tylko Jednoroczne i przed kwitnieniem). liście. ziemia. jednakże nie zawsze jest ona prawidłowo przygotowana i przerabiana. gnojówka i gnojowica. Pryzmę kompostową należy zakładać w możliwie cienistym i osłoniętym od wiatru miejscu. uprawiających je w ogrodach. bazylia. Nawożenie organiczne jest zawsze nawożeniem podstawowym (z wyjątkiem niektórych upraw wieloletnich). estragon. Lubczyk i mięta wymagają bezpośredniego nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2). na przykład pod drzewami lub żywopłotem. komposty i nawozy zielone. 55 .od plantatorów tych gatunków bądź od przyjaciół lub znajomych. Trudno sobie wyobrazić najmniejszy nawet ogródek bez pryzmy kompostowej. Na kompost nadają się liczne substancje organiczne pochodzące z ogrodu i gospodarstwa domowego: słoma. Nawożenie upraw zielarskich Nawożenie ziół polega na wnoszeniu substancji pokarmowych do gleby w postaci nawozów organicznych lub nawozów mineralnych. kminek. Zarówno kompost. melisa i tymianek bezpośredniego nawożenia średnimi dawkami obornika (2-3 kg na l m2). poprawiającym właściwości fizyczne i biologiczne gleby oraz dostarczającym znaczną ilość składników pokarmowych wykorzystywanych przez rośliny. lawenda. zielone resztki roślinne. Na rys. 11 pokazano ukorzenioną sadzonkę zielną mięty pieprzowej.

mniejszą pryzmę. Przedplonowe rośliny z przeznaczeniem na nawozy zielone rosną od kwietnia do połowy czerwca. Po dalszych 6-12 tygodniach kompost jest już dojrzały i może być wykorzystywany. mieszanka wyki kosmatej z żytem lub pszenicą. łubin roczny. przekonanie. gdyż one to w poważnym stopniu zmniejszają zapas wody w glebie. a następnie układa w nową. Optymalne wymiary pryzmy kompostowej: 150X100 cm.wióry. czyli latem lub na początku września i przekopuje późną jesienią. a szczególnie tych początkujących. marchew wczesna. żyto. kalafiory wczesne. Do grupy ozimych roślin poplonowych należy wyka kosmata. Nawozy zielone to rośliny. Uprawia się po nich zioła. a po nich wysiewa się nasiona niektórych gatunków ziół. węgiel drzewny oraz w ograniczonych ilościach popiół. W pierwszym przypadku wysiewa się je po zbiorze roślin wcześnie schodzących z pola. a przykopuje w połowie maja następnego roku. rzepak. mieszankę owsa z jęczmieniem. mieszankę wyki siewnej z peluszką. pszenica. Kompost stosowany w uprawie ziół powinien być lepiej przetrawiony. międzyplony lub przedplony. Nową pryzmę dobrze ugniata się i przykrywa słomą. Wysiewa się je wczesną jesienią. W tym ostatnim przypadku duże znaczenie ma ilość. Po następnych 12 tygodniach kompost przerabiany jest po raz drugi. Ka żda 2030-centymetrowa warstwa przesypywana powinna być wapnem palonym (l kg na l m3 masy kompostowej). i rozkład opadów w czasie wegetacji roślin przedplonowych. których masę zieloną przekopuje się jako nawóz. Z przeznaczeniem na nawóz zielony poplonowy można uprawiać bobik. facelię. które wysiewa się lub sadzi późno. na przykład pod rośliny warzywne. a oprócz tego polewanie wodą. W przeciwieństwie do obornika czy kompostu stosowanie nawozów zielonych (szczególnie w warunkach ogrodowych) cz ęsto nie jest doceniane. Panująca w ostatnich latach moda na wszystko co naturalne wyrobiła w wielu działkowiczach. że stosowanie na działce lub w ogródku przy56 . a więc co najmniej 3-letni. Po 4-6 miesiącach kompost przerabia się po raz pierwszy. Można je uprawiać jako poplony. dokładnie mieszając (przekładając). jak kapusta wczesna. tatarkę i gorczycę. W czasie rozkładu masy kompostowej konieczne jest napowietrzanie pryzmy przez wbijanie kija o grubości około 5 cm.

3-0. Zbyt wysokie dawki nawożenia mineralnego to również nieTabela 3 Potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe Gatunek Dawki nawozów wieloskładnikowych w g na 1 m2 uprawy w zależności od zawartości składników pokarmowych w glebie (dawki niższe należy stosować na glebach zasobniejszych) Azofoska lub Fructus 2 1 2 2X 22-30 2X 22-26 3X 19-22 X X 2X 30-37 2X 15-19 X Flora MIS 4 3 X X X 2X 24-37 X X 2X 37-49 4 X X X 2X 27-40 X X 2X 40-53 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Hyzop lekarski Kminek zwyczajny 57 . Na ogół stosuje się je kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji: do 0. Należy zwracać uwagę na ścisłe stosowanie zalecanych dawek tych nawozów. Najłatwiejsze jest dawkowanie nawozów wieloskładnikowych. Jest to jednak pogląd niezupełnie słuszny w odniesieniu do nawozów mineralnych. Stosując zbyt wysokie dawki. Nawożenie mineralne ziół jest zbliżone do nawożenia odpowiednich grup roślin warzywnych.nawożenie pogłówne w czasie wzrostu roślin.5-0. których cały asortyment znajduje się w handlu. z uwagi na wysoki stopień ich koncentracji. czyli przed siewem lub sadzeniem roślin.domowym środków chemicznych jest szkodliwe. możemy „spalić" rośliny. a do 0. bo odpowiednie stosowanie zalecanych norm i dawek tych nawozów przyczynia się do uzyskiwania wysokich plonów dobrej jakości.5 kg na 10 m2 jako nawożenie podstawowe.7 kg na 10 m2 w jednej lub dwóch dawkach .

ligninie itp. bezpieczeństwo skażenia gleby i wód. Łyżeczka od herbaty nawozu (płaska) to około 5 g. Nawozy wieloskładnikowe daje się zwykle w 2-3 równych dawkach. więc wystarcza naturalna zasobność gleby 3X 19-26 X X 2X 30-37 X X Uwagi: 1. w gruncie bardzo krótki okres wegetacji. Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół Do najważniejszych prac pielęgnacyjnych w ogródku zielarskim trzeba zaliczyć odchwaszczanie.1 Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Ogórecznik lekarski Papryka ostra Rumianek lekarski Rzeżucha ogrodowa 2 3 4 Szałwia lekarska Tymianek właściwy X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 2X 15-22 X X 1X 44-59 X X 3X 15-22 X X 2X 22-30 X X 3X 22-30 X X 2X 15-22 X X X 2X 31-49 2X 33-53 X 2X 24-31 2X 27-33 w pomieszczeniu uprawa bez nawożenia -na wacie. Zwykle nie docenia się 58 . Dla roślin 2-letnich i wieloletnich dane dla każdego roku uprawy. po wzejściu roślin lub po przyjęciu się rozsady i ewentualnie trzecią część po pierwszym zbiorze surowca. bezpośrednio przed siewem i sadzeniem. 3. W tabeli 3 przedstawiono potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe.. 2. które terminowo a sprawnie wykonane decyduje o wysokości plonów.

gdyż w przeciwnym razie.uszczykiwanie wierzchołków pędów dla zwiększenia masy Wdów bocznych. Tymczasem chwasty rosną szybciej niż rośliny uprawne. zagłuszając je.przycinanie lub usuwanie pędów bocznych dla przyspieszenia i zwiększenia rozwoju pędów głównych (na przykład zostawiamy rośliny w celu pozyskania z nich nasion).przycinanie starych pędów wiosną w celu odmłodzenia i zwiększenia przyrostów gatunków wieloletnich. . które wysusza gleb ę.okrywanie roślin wrażliwych gatunków (koper włoski. . Najbardziej przydatnym narzędziem do odchwaszczania jest motyczka. obornikiem. Zwykle spulchnia się międzyrzędzia za pomocą odpowiednich spulchnia-czy (aeratorów). w jakich odbywa się ich początkowy wzrost. Na glebach lekkich (piaszczystych) i w rejonach ubogich w opady wskazane jest nawadnianie upraw zielarskich.wrażliwości roślin na warunki. wskutek braku ocienienia. szałwia. torfem. . Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie międzyrzędzi. Następne pielenie powinno odbywać się sukcesywnie. i pierwsze zabiegi odchwaszczające odkłada się. 59 . gleba szybko ulegnie zaskorupieniu. przerywające parowanie i powiększające pojemność wodną gleby. w miarę kiełkowania chwastów. . Dlatego też pierwsze odchwaszczenie należy przeprowadzić wtedy. przewietrzające głębsze warstwy gleby. Dzięki nawadnianiu rośliny lepiej wykorzystują intensywne nawożenie mineralne. Po każdorazowym zbiorze ziół wieloletnich należy spulchniać ziemię wokół roślin. ziemią dla zabezpieczenia przed mrozami. gdy tylko uda się nam uchwycić siewki chwastów w palce. Inne zabiegi pielęgnacyjne w uprawie ziół obejmują większość gatunków lub tylko niektóre z nich: . tymianek) słomą. a tylko w ostateczności motyką. W okresach suszy należy unikać głębszego spulchniania.

gdyż dzięki swojej „dzikości” odznaczają się znacznie większą naturalną odpornością na choroby i szkodniki niż rośliny o szlachetniejszym rodowodzie. a także ścisłe przestrzeganie agrotechniki poszczególnych gatunków roślin. nasiona. Dzięki tym właściwościom w niektórych uprawach można zrezygnować z walki chemicznej. Z punktu widzenia genetyki rośliny zielarskie są jeszcze stosunkowo mało zmienione w stosunku do swoich przodków w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi. kiedy jest 60 . warzywa i inne. Wynika to z obawy przed niewłaściwym stosowaniem środków chemicznych przez osoby nie mające odpowiednich kwalifikacji i umiejętności. Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich Zarówno zioła uprawiane w ogrodzie. W warunkach uprawy rośliny stają się wrażliwe na choroby i szkodniki na skutek zmiany środowiska. ręczne zbieranie owadów.wykorzystywane są w lecznictwie lub jako przyprawy. W niniejszej publikacji Czytelnicy nie znajdą wskazówek dotyczących chemicznej walki z chorobami i szkodnikami opisywanych gatunków roślin zielarskich również z innego powodu.kwiaty. jak zboża. owoce. Przystępując do zbioru każdego z gatunków roślin zielarskich. liście. jak też dziko rosnące mają różnorodne właściwości. kłącza i korzenie .Najgroźniejsze choroby i szkodniki W naturalnych warunkach rośliny są rzadko porażone przez choroby i szkodniki dzięki wzajemnym ustabilizowanym stosunkom pomiędzy florą i fauną pożyteczną oraz szkodliwą. Różne ich części . a co za tym idzie. musimy orientowa ć się. Cecha ta jednak stawia je wyżej niż inne rośliny. Masowemu wystąpieniu chorób i szkodników częściowo może zapobiec stosowanie prostych zabiegów profilaktycznych: niszczenie resztek pożniwnych. pojawienia się chorób i szkodliwych owadów. Szczególnie w przypadku roślin leczniczych zatrucie plonów tymi środkami mogłoby stanowić zagrożenie dla osób spożywających te zioła. usuwanie egzemplarzy porażonych.

takich jak: mięta. Kwiaty wielu gatunków zbieramy sukcesywnie w miarę ich rozkwitania. (surowiec) korzeń ogonki liściowe nasiona liście ziele owoce owoce kwiaty owoce liść owoc ziele szyszki Termin zbioru surowca 3 Arcydzięgiel litwor Babka lancetowana Bazylia pospolita Berberys zwyczajny Biedrzeniec anyż Bez czarny Borówka czernica Bylca estragon Chmiel zwyczajny 2 X (l rok) X (l rok) VII (2 rok) V-VIII VII i IX koniec VIII-IX IX VIX VIII VI-VIII VII-VIII IX 61 . a liście przeważnie kilkakrotnie w miarę wzrostu roślin. Również pora dnia. Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół przedstawiony został w tabeli 4. wówczas zachodzą w nich niekorzystne przemiany biochemiczne. ze względu na cechy surowca. a rośliny korzeniowe .po zakończeniu wegetacji roślin . Dla roślin olejkowych. najwłaściwszym okresem zbioru jest początek kwitnienia. że w różnych porach dnia zmienia się zawartość czynnych składników w poszczególnych częściach rośliny. rumianek czy szałwia.najkorzystniejszy. Rośliny uprawiane na nasiona zbiera się po osiągnięciu dojrzałości nasion. Dla większości gatunków ziół optymalną porą zbioru są godziny południowe i wczesne popołudniowe. Tabela 4 Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół Gatunek rośliny 1 Cześć użytkowa. Na przykład zebrane zioła łatwo zagrzewają się. może mieć wpływ na późniejsze wartości surowca.zwykle jesienią. w której zbieramy zioła. termin zbioru. Ponadto wiadomo.

1 Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity 2 nasiona ziele główki złożone z ząbków świeże liście ziele kwiaty nasiona świeże liście VIII-IX VII-VIII 3 Dziurawiec zwyczajny Fiołek wonny Gorczyca biała VIII cały okres wegetacji koniec VI-VIII III-V VII do momentu wybijania pędów kwiatostanowych VII od X do późnej jesieni VII (2 rok) VIII/IX IX (2 rok) VII-X VII-IX VII-IX druga pół. VIII VI/VII cały okres wegetacji X-XI VI-VII VI/VII i IX VII/VIII VII i IX VI-IX V-VI IX VI XXXI (1 rok) od momentu wybijania pędów kwiatostanu VII (2 rok) Hyzop lekarski Jałowiec pospolity Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Krwawnik pospolity Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Len zwyczajny Lipa drobnolistna i szerokolistna Lubczyk ogrodowy Macierzanka piaskowa Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Orzech włoski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna ziele owoc dojrzały (granatowo-czarny) owoc owoc owoc ziele i kwiaty kwiat ziele nasiona kwiatostan świeże liście korzeń ziele ziele ziele liście lub ziele kwiaty świeże liście liście owoce korzeń ziele owoce 62 .

ścina się tuż nad ziemią. jednak nie zawsze są one dostępne. po siewie przed kwitnieniem i we IX X-XI lub III-IV Szczypiorek ogrodowy Śliwa tarnina Tatarak zwyczajny Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Żywokost lekarski liście kwiaty owoce kłącze liście ziele korzeń Do zbioru (ścinania) ziół należy używać sekatora.1 Podbiał pospolity Pokrzywa zwyczajna kwiaty liście liście korzeń Rozmaryn lekarski Róża dzika Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Sosna zwyczajna Szałwia lekarska 2 3 II-III V-VI VI-IX (2-3 razy przed kwitnieniem) jesienią lub wczesną wiosną ziele V-VIII owoce IX-X kwiatostany (koszyczki) do 15 VII świeże liścienie i liście korzeń igliwie liście od 2-3 tygodni po siewie X I-II do VIII (1 rok) VI-VII (2 rok i następne) VI-IX (od 2 roku) IV X-XI wiosna-jesień od 6 tyg. natomiast zbierane dwu.lub kilkakrotnie .na wysokości od 5 do 15 cm nad ziemią. których cześć nadziemną zbiera się tylko jeden taż w okresie wegetacji. noża lub nożyczek. aby umożliwić lepsze odrastanie ziela. na przykład gdy ich nie ma gdzie uprawiać zimą lub jeśli uprawa doniczkowa wielu 63 . Rośliny. Największą wartość smakową i witaminową mają niewątpliwie zioła świeże.

które powoduje płowienie ziół. pietruszka. Poza tym suszenie musi odbywać się bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. mięta i tymianek. głównie zapachowe i smakowe. Zioła można suszyć rozłożone cienką warstwą na siatce lub całe ulistnione pędy roślin powiązane w pęczki. Przechowywanie dobrze wysuszonych surowców w odpowiednich opakowaniach zapobiegnie ich wietrzeniu. Koniecznością jest wiec przechowywać zioła uprawiane od wiosny do jesieni w gruncie. pudełka blaszane lub słoiki typu twist. aby nie łączyć ziół o silnych zapachach. gdyż proces ich jełczenia w niskich temperaturach znacznie się opóźnia. chłodnym i ciemnym miejscu. Do przechowywania ziół suszonych najlepiej nadają się torby papierowe lub z folii polietylenowej. Mało kto wie. a następnie pakuje w woreczki z folii polietylenowej i umieszcza w miejscu ich zamrażania. pamiętając o tym. zawsze odwrócone wierzchołkami do dołu (rys. a umieszczone w zamra żalniku mogą być przechowywane przez kilka miesięcy. estragon. koper. lebiodka. Co roku warto odnawiać zapasy suszonych ziół. należy suszyć je w temperaturze nie wyższej niż 35°C. 12). Zioła przeznaczone do mrożenia dzieli się na porcje. to po rozdrobnieniu należy je umieścić w formie do mrożenia kostek lodu (pół objętości). umieszczając zioła na siatce rozpiętej na ramie nad kuchnią. gdyż posiekane tracą część swego aromatu. Do sporządzania masła ziołowego nadają się zwłaszcza: bazylia. Do mrożenia należy przeznaczać zioła w całości. a następnie dopełnić formę wodą aż po brzegi i umieścić w miejscu mrożenia. Jeżeli zioła przeznaczone do mrożenia mają być rozdrabniane. Tłuszcze dobrze utrwalają i chłoną zapachy (między innymi olejki eteryczne). Należy zamrażać świeże listki roślin lub całe ulistnione pędy. Warunki takie uzyskujemy. które ulegają stratom. gdyż dłużej przechowywane tracą swoje właściwości. Z uwagi na zawartość wielu substancji czynnych. Można mrozić pojedyncze gatunki ziół lub ich mieszanki. Równie ciekawym i mało znanym sposobem konserwowania ziół przyprawowych jest sporządzanie i zamrażanie tak zwanego masła ziołowego. Opakowania z suszonymi ziołami należy przechowywać w suchym. Świeże 64 . Suszenie to najstarszy sposób utrwalania zió ł. czosnek. że prawie wszystkie gatunki ziół przyprawowych można zamrażać w zamrażalniku lodówki lub w zamrażarce.gatunków jest zawodna.

Rys. 12. Zioła w pęczkach przygotowane do suszenia .

ale można go przygotować prostym sposobem. W łochy. . Octy ziołowe można sporządzać z prawie wszystkich gatunków ziół przyprawowych. która przechowywana w temperaturach pokojowych lub w chłodnych piwnicach znacznie wolniej jełczeje niż masło. który rzadko jest dostępny w naszych sklepach.masło o temperaturze pokojowej uciera się ręcznie lub mikserem z ziołami na jednolitą masę. Ocet ziołowy można przyrządzać z jednego gatunku bądź z mieszanki kilku gatunków ziół. z którego przyrządzaliśmy ocet. Tak przygotowane masło ziołowe umieszcza się w małych słoikach typu twist i wstawia do zamra żalnika (na 100 g masła należy dodać 4 łyżki stołowe świeżych. Octy ziołowe przyrządzane są zarówno z ziół świeżych. jak ich suszenie. mieszając rozcieńczony ocet spirytusowy o mocy 3-5% z niedużą ilością białego wina wytrawnego. dodając pod koniec ucierania trochę soku cytrynowego. Sporządzanie octów ziołowych jest prawie tak starym sposobem konserwowania ziół. Najlepiej do tego celu używać octu winnego. By szybciej uzyskać ocet ziołowy. drobno posiekanych ziół). Podobnym sposobem konserwowania ziół w tłuszczach jest praktykowane w niektórych krajach (Grecja. trzeba rozdrobnić zioła i zalać je gorącym octem (nie należy doprowadzać octu do wrzenia). wkładając do środka jedną lub kilka gałązek ziela. Tak przyrządzony ocet można zlać już po około 10 dniach. ciemne miejsce. Butelkę zamykamy korkiem (naturalnym lub szklanym) i odstawiamy na par ę tygodni w chłodne. Świeże lub suszone gałązki ziół zalewamy w dużej butelce przygotowanym uprzednio octem winnym. natomiast do celów dekoracyjnych do wnętrza butelki można włożyć gałązki świeżych ziół. Po tym czasie zlewamy go do butelek. Francja) umieszczanie ziół w oliwie z oliwek. jak i suszonych.

nie zostały opisane w rozdziale I. W tabelach przedstawiono długość okresu uprawy w zależności od pory roku oraz sposób rozmnażania roślin. Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? Świeże rośliny przyprawowe dają szansę urozmaicenia spożywanego pożywienia. których pełny asortyment znajduje się w sprzedaży przez cały rok.. nadające się do uprawy w doniczkach. a przy sporządzaniu posiłków wystarczy tylko wyciągnąć rękę po zioła. jak też do ziół. Asortyment gatunków roślin przyprawowych. nadających się do amatorskiej uprawy doniczkowej. ale ze względu na ich atrakcyjność umieszczono je wśród roślin polecanych do uprawy doniczkowej. Wśród roślin zielarskich. My proponujemy raczej samodzielną uprawę ziół przyprawowych w mieszkaniu i na balkonie. Wszystkie rośliny przyprawowe. Niektóre z nich korzystają latem z ziół. Niektóre z nich. a w pozostałych porach roku z roślin uprawianych w mieszkaniu. Poza Wartościami smakowymi i zapachowymi świeże zioła zawierają różne grupy witamin. Dla niektó67 . jako że ona właśnie może dać nam najwięcej satysfakcji. wyróżnia się dwie grupy w zależności od ich wymagań cieplnych (tabele 5 i 6).III. które uprawiają w ogrodzie przydomowym. mogą rosnąć w temperaturze 20°C.. Dzięki aromatycznym listkom nawet dania z mało atrakcyjnych produktów mogą być niezwykle smaczne. natomiast inne zdają się na kupno świeżych ziół. które można uprawiać w pojemnikach. jaka na ogół panuje w naszych mieszkaniach od jesieni do wiosny. przygotowując posiłki z wieloma świętymi ziołami. zaliczane zarówno do warzyw. Doceniają ten fakt gospodynie w Europie Zachodniej i południowej. obejmuje ponad 20 gatunków.

temperatura uprawy: dzień 20-30°. rozsady 3 szt. rozsady 5 szt. rozsady 3 szt. rozsady 15-20 szt. noc 15-20°C Nazwa gatunkowa Długość Sposób rozmnażania okresu uprawy (latozima) (dni) 2 40-100 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 0 10 cm 4 1 Bazylia pospolita 3 siew do skrzyneczek 3 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek 15-20 szt. rozsady Cząber ogrodowy Cząber górski 50-100 50-100 Hyzop lekarski Lebiodka pospolita 50-100 50-100 3 szt. rozsady 5 szt. nasion 5 szt. rozsady Majeranek ogrodowy 50-90 Melisa lekarska Papryka ostra Rozmaryn lekarski Seler liściowy 50-100 210-250 120-150 45-90 3 szt.Tabela 5 Zioła o wysokich wymaganiach cieplnych. nasion 68 .

1 Szałwia lekarska 2 50-120 3 4 siew do skrzyneczek 3szt. rozsady + pikowanie do doniczek Tymianek właściwy 50-100 Tabela 6 Zioła o niskich wymaganiach cieplnych. rozsady + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek 3szt. temperatura uprawy: dzień 15-20°C.5 sadzonek sadzonkowanie zielnych 5węzłowych lub 5 sadzonek kłączowych 12-ocz-kowych ząbki siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek 10 szt. 10 nasion 15-20 nasion Czosnek pospolity Gorczyca biała (forma liściowa) Koper ogrodowy 30-45 30-45 35-90 69 . noc 10-15°C 1 Nazwa gatunkowa 2 3 4 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 10 cm Długość Sposób okresu rozmnażania uprawy (latozima) (dni) 50-85 Bylica estragon forma rosyjska 15-20 nasion siew bezpośredni do doniczek forma niemiecka .

Do tego celu proponujemy wykorzy70 . Ponadto możemy zastosować doświetlanie roślin do 10 godzin. począwszy od świtu. umieszczając rośliny na parapetach okien o najlepszym nasłonecznieniu (rys.1 Lubczyk lekarski Mięta pieprzowa 30-60 30-80 2 3 siew bezpośredni do doniczek sadzonkowanie 4 15-20 nasion 5 sadzonek zielnych 3wezłowych lub 5 sadzonek rozłogowych (podziemnych) 1-2-oczkowych 6-8 nasion 15-20 nasion 30-50 nasion 15-20 nasion 30-40 nasion 15-20 nasion Ogórecznik lekarski 30-55 Pietruszka 40-80 zwyczajna Rzeżucha ogrodowa 15-30 Szczaw zwyczajny Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa 30-90 50-90 30-60 siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek rych (ciepłolubnych) ziół będzie ona stanowiła dolną granice. natomiast dla pozostałych (o niskich wymaganiach cieplnych) -górną. 13). Problem ten można częściowo rozwiązać. Stosunkowo niska intensywność światła (nawet w lecie) oraz znacznie skrócony okres dziennego naświetlania od października do kwietnia stanowią poważny problem w uprawie roślin w pomieszczeniach.

Rys. 13. Zioła na parapecie w pokoju .

Do uprawy doniczkowej ziół mogą być przydatne następujące kombinacje podłoży (ich skład w procentach objętościowych podano w tabeli 7): Tabela 7 Kombinacja 1 2 3 4 5 6 Torf wysoki Kora sosnowa 90 60 45 45 45 30 30 45 30 30 Glina 15 45 30 Piasek gruboziarnisty 10 10 10 10 10 10 Torf wysoki. jednakże z uwagi na wysoką cenę nie mogą mieć zastosowania w domowej uprawie roślin. rozdrobniona i na ogół przekompostowana) staje się popularnym składnikiem tych mieszanek. wiadra plastykowe.stanie lampy jarzeniowej o mocy 40 W. przede wszystkim ze względu na swoją niską cenę. Do mieszkaniowej uprawy roślin przyprawowych przydatne są różnego rodzaju i niejednakowej wielkości doniczki (plastykowe. zawieszonej około 30 cm ponad wierzchołkami roślin. glina i piasek to składniki ziem ogrodniczych. powszechnie używanych w uprawie doniczkowej roślin. a dobowe zużycie energii elektrycznej potrzebnej do tego celu wynosi zaledwie 0. przesadzania starszych roślin lub obsadzania mini-ogródkami zielarskimi. Jedna świetlówka wystarcza na doświetlenie roślin na powierzchni parapetu około l m2. Najlepszym źródłem światła służącym do doświetlania roślin są lampy sodowe. co jest równoważne dwugodzinnej pracy odbiornika telewizji czarno-białej. natomiast większe: donice. miednice oraz skrzynki -do pędzenia. a także na korzystne właściwości fizyczne i chemiczne. Ma łe pojemniki są wykorzystywane dla uprawy roślin z siewu nasion. natomiast kora sosnowa (pozbawiona garbników.4 kWh. 72 . ceramiczne lub drewniane) oraz skrzynki balkonowe.

Do 1 litra każdej z wyżej wymienionych kombinacji podłoży należy dodać 1-1,5 dag kredy malarskiej oraz 0,3 dag nawozu mineralnego wieloskładnikowego, na przykład MIS-4, Flora, Azofoska. Częstotliwość nawadniania upraw doniczkowych jest zależna od pory roku i wynosi: l raz na 3 dni (zimą), a 2-4 razy dziennie (latem). Zioła uprawiane w doniczkach należy zasilać wodnymi roztworami nawozów mineralnych. Po raz pierwszy nawożenie wykonujemy w tydzień po kiełkowaniu lub pikowaniu, a później - raz w tygodniu. Zasilanie przeprowadzamy 0,1% roztworem wodnym nawozu wieloskładnikowego w ilości 10 ml roztworu na doniczkę o średnicy 10 cm. Roztworów nawozów wieloskładnikowych można używać przemiennie z roztworami saletry amonowej lub potasowej. Nasiona ziół należy wysiać precyzyjnie (punktowo) do doniczek, pamiętając o przykryciu ich kilkumilimetrową warstwą podłoża. Sadzonki mięty i estragonu należy sadzić do dużych doniczek (średnica 12-15 cm) na głębokości 3-5 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawach doniczkowych roślin przyprawowych nie są skomplikowane. Z reguły ograniczają się do stopniowego zbioru świeżych listków poszczególnych roślin. Najlepiej jest zbierać najpierw listki starsze, tak żeby rośliny zdążyły do następnego zbioru rozwinąć nowe - z wierzchołków wzrostu znajdujących się na szczycie pędów. Roślinom estragonu, mięty, rozmarynu i szałwi należy usunąć, poprzez ich obcięcie, wierzchołki wzrostu pędów głównych, aby szybciej mogły wybić pędy boczne. Najlepszy dla tego zabiegu jest okres, gdy rośliny wytworzyły już 4-5 par liści. W przypadku niektórych roślin wieloletnich, uprawianych przez wiele sezonów, zabiegi pielęgnacyjne obejmują również przycinanie roślin na jesieni. Rośliny przycina się równomiernie o około 5-10 cm. Dotyczy to następujących ziół: estragon, hyzop, melisa, mięta, szałwia i tymianek. Rośliny uprawiane przez wiele sezonów przesadza się zawsze na przedwiośniu -w lutym lub marcu.

73

Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych)

Wiele roślin przyprawowych można pędzić. Pędzenie jest tym sposobem uprawy, w którym wykorzystujemy naturalnie nagromadzone substancje zapasowe w podziemnych cz ęściach roślin do ich wegetacji w gruncie. Spośród opisywanych roślin przyprawowych do pędzenia nadają się: estragon, czosnek, hyzop, lubczyk, mięta, pietruszka, seler, szczaw i szczypiorek. Najprostsze jest pędzenie roślin korzeniowych (lubczyku, pietruszki, selera) i czosnku. Korzenie tych roślin wykopuje się z gruntu od września do mrozów, w zależności od tego, kiedy chcemy otrzymać świeżą nać tych roślin. Do pojemników, dużych doniczek lub wiader plastykowych sadzi się korzenie średnie i duże, po uprzednim usunięciu całej naci, pamiętając, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej. Świeżą nać otrzymujemy po około 6 tygodniach od momentu wysadzenia korzeni. Pietruszkę można również pędzić, wysadzając tylko wierzchołkową część korzenia, przyciętą około 2-3 cm poniżej szyjki korzeniowej, pozostałą część możemy wykorzystać w celach kulinarnych. Aby uzyskać świeży szczypior czosnku, należy wysadzić ząbki lub główki czosnku po usunięciu suchych łusek okrywających. Również nieskomplikowane jest pędzenie estragonu i mięty. Sadzonki kłączowe estragonu i rozłogowe mięty można pozyskać z własnej uprawy gruntowej, praktycznie od ustąpienia śniegów na przedwiośniu do mrozów na jesieni. Aby przyspieszyć proces pędzenia tych roślin, można moczyć sadzonki w ciepłej wodzie o temperaturze 40°C przez około 5 godzin. W ten sposób sadzonki sadzi się tak samo jak w normalnej uprawie doniczkowej. Świeże listki estragonu i mięty można otrzymać już po około 4 tygodniach od momentu ich posadzenia. Pędzenie hyzopu lekarskiego jest nieco trudniejsze. Na jesieni -w październiku krótko przycina się sekatorem części nadziemne roślin przeznaczonych do pędzenia, po czym wykopuje się rośliny wraz z dużymi bryłami korzeniowymi i dołuje je w chłodnych piwnicach. Na około 6 tygodni przed planowanym pierwszym zbiorem ziela hyzopu przesadza się zadołowane rośliny do dużych doniczek i przenosi do ciepłego pomieszczenia, w którym będą pędzone.
74

Najbardziej skomplikowane jest pędzenie szczypiorku. Nadają się do tego przede wszystkim rośliny dwuletnie i tylko bardzo silne, uprawiane z rozsady kępki roczne, z których nie cięto liści w okresie wegetacji. Kępki przeznaczone do pędzenia wykopuje się na jesieni, szczypior krótko przycina się i przysusza. W połowie października szczypiorek znajduje się w stanie bezwzględnego spoczynku. Wykopane i przesuszone kępki przenosi się do pomieszczeń, zabezpieczając w ten sposób przed silniejszymi mrozami i tam pozostawia do rozpocz ęcia pędzenia. W październiku-grudniu należy przerwać okres spoczynku roślin, najskuteczniejszym sposobem jest ciepła kąpiel, w której można trzymać rośliny przez 8-16 godz., stosując początkową temperaturę 40°C, potem woda stygnie i temperatura powoli obniża się. Bezpośrednio po takim zabiegu sadzi się kępki do skrzynek, misek lub doniczek, które można umieścić w miejscach nieco zaciemnionych, nie nadających się do pędzenia innych gatunków roślin przyprawowych. Po 3-4 tygodniach można uzyskać pierwsze zbiory. Szczypiorek odrasta ponownie i daje następny zbiór po kolejnych 3-4 tygodniach. Najcz ęściej uzyskuje się 2-3 zbiory. Temperatura pędzenia szczypiorku powinna wynosić około 20°C.

IV. Zielarska książka kucharska

Zioła przyprawowe są tajemnicą dobrej kuchni. Sława kuchni francuskiej i włoskiej opiera się nie tylko na różnorodności potraw, ale także na bogactwie używanych w nich ziół. Spróbujmy więc i nasze zwyczajne potrawy uszlachetnia ć nie „zamorskimi korzeniami", ale roślinami, które wyrosły na naszej ziemi, w ogródkach i doniczkach. Rośliny te nie tylko poprawiają smak potraw czy nadają im zupełnie inny aromat, ale mają również działanie lecznicze, które polega przede wszystkim na ułatwianiu trawienia. Jest to szczególnie ważne dla tych, którzy po obfitym obiedzie zmuszeni są połknąć pastylkę raphacholinu. Zioła pobudzają apetyt i tę ich właściwość należy wykorzystywać w diecie dzieci„niejadków”, które dodatkowo powinien zachęcić nowy, ciekawy zapach potraw. Nie obowiązują żadne ścisłe recepty dotyczące przyprawiania potraw, należy raczej zdać się na własny smak i eksperymentować, przestrzegając tylko kilku podstawowych zasad: - nie używać zbyt dużo ziół o silnym zapachu, który może całkowicie zagłuszyć naturalny smak potrawy. Jedynym wyjątkiem są sosy, których istotę stanowi przyprawa; - są różne szkoły mieszania przypraw ziołowych: jedni uważają, że w potrawie mogą być najwyżej trzy zioła, inni - że musi być ich co najmniej 3, a najwyżej 5, a jeszcze inni nadają potrawie smak tylko jednego ulubionego zioła; - przyprawa, im bardziej rozdrobniona, tym jest mocniejsza i działa szybciej, a więc sproszkowane zioła dodaje się tuż przed podaniem potraw, a całe gałązki i pęczki ziół na początku przygotowania; - suszone zioła najczęściej dodaje się na początku gotowania
77

lub duszenia, a świeże w ostatniej chwili, by wysoka tamperatura nie zniszczyła ich aromatu i witamin.

Zielone przyprawy o każdej porze roku
Zawsze, jeśli tylko jest to możliwe, należy do potraw dodawać świeże zioła, które mogą być jedyną lub jedną z wielu przypraw albo stanowić „przybranie". Zielone listki roślin są źródłem witamin, tak cennych zimą i wczesną wiosną, gdy warzywa przechowywane przez długi czas tracą je, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie. Doniczkowa uprawa ziół zapewnia nam w tym okresie wartościowe dodatki do potraw: przede wszystkim pietruszkę, szczypiorek, rzeżuchę, koper, szczaw, listki selera, ale także bazylię i miętę. Latem mamy pod dostatkiem ziół, ale nie zawsze używamy ich tak, by nie traciły nic ze swojego aromatu. Pęczki ziół należy płukać pod słabym strumieniem wody, a jeszcze lepiej w naczyniu napełnionym wodą i osaczać na bibule lub czystej ściereczce. Nie wolno ich przy tych czynnościach gnieść i wyciskać. Zwiędłe i żółte liście należy usunąć. Najczęściej używane są tylko listki, a łodygi można zużyć przy gotowaniu zupy, warzyw lub marynat. Świeże listki sieka się ostrym nożem na plastykowej, porcelanowej lub fajansowej deseczce (rys. 14), raczej nie na drewnianej - gdyż w jej pory wsiąka sok. Jeżeli zioła mają być zmieszane z małą ilością płynu, twarogu czy masła można posłużyć się mikserem, rozcierając je tak drobno, aż potrawa przyjmie zielone zabarwienie. Niektórzy twierdzą, że nie wolno ziół ranić ostrzem noża, i rozdrabniają je w palcach. Przyprawiając świeżymi ziołami zimne potrawy, np. majonezy, sosy, twarożki, trzeba dodać je co najmniej na godzinę przed podaniem, żeby olejki eteryczne połączyły się z emulsją tłuszczu. Natomiast w gorących daniach olejki te ulatniają się wraz z parą wodną i dlatego świeże listki dodaje się na krótko przed końcem gotowania lub duszenia albo posypuje się nimi gotowe danie już na talerzu. Zdarza się, że nie cała ilość posiekanych ziół zostanie zużyta. Można wtedy wsypać je do słoiczka ze szczelnym zamknięciem i
78

Rys. 14. Świeże zioła przygotowane do siekania

wstawić do lodówki, zużywając jednak w ciągu kilku dni, ponieważ w takiej postaci szybko tracą wartość. Świeże zioła dodaje się do: zup, dań z jaj, past do kanapek i dekorowania kanapek, sałatek i zielonej sałaty, sosów, maseł ziołowych, twarożków, deserów, dań z ryb, warzyw, drobiu, mięs, pasztetów, napojów, octów ziołowych.

Myśli przed półką na przyprawy
W przeciętnej kuchni polskiej można znaleźć więcej przypraw egzotycznych, takich jak: goździki, pieprz, cynamon, liście laurowe, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, niż rosnących w kraju. Do bardziej znanych rodzimych ziół przyprawowych należą: majeranek, kminek, czosnek, koper, pietruszka i szczypiorek. Niektóre gospodynie używają jeszcze jałowca, gorczycy, kolendry. Ten ubogi asortyment powinien być rozszerzony co najmniej o bazylię, estragon, cząber, hyzop, lebiodkę, lubczyk, melisę, miętę, rzeżuchę i tymianek. Większość tych roślin była dawniej uprawiana w ogrodach przydomowych lub zbierana na łąkach, polach i stosowana na co dzień w kuchni. Warto wrócić do tej tradycji i półki na przyprawy wzbogacić o dalsze gatunki suszonych ziół i octy ziołowe. Kolejnym stopniem wtajemniczenia są mieszanki przyprawowe, które można sporządzić samodzielnie według recept lub kierując się własnymi upodobaniami. Niektóre mieszanki s ą bardzo łatwe do przyrządzania, skład innych jest bardziej urozmaicony, ale wszystkie opierają się na ziołach, które można kupić lub zebrać we własnym ogródku. Przyprawa do zup: 30 g pieprzu czarnego, 10 g pieprzu białego, 5 g tartej gałki muszkatołowej, 2 zmielone liście laurowe, 5 g tymianku, 5 g goździków, 20 g imbiru. Wszystkie składniki tłucze się lub rozciera w moździerzu i miesza. Przechowuje się w szczelnie zamkniętej puszce. Na l litr zupy wystarcza 1/4-1/2 łyżeczki do harbaty. Przyprawa do rosołu: 2 ziarna ziela angielskiego, 2 ziarna pieprzu czarnego, 1/2 liścia laurowego, szczypta tymianku, l z ąbek czosnku, l goździk. Ta ilość wystarcza na l litr rosołu.
80

gdyż odmierzanie i mieszanie ziół przed każdym użyciem zajmowałoby zbyt wiele czasu. papryka (l łyżeczka). szczypta tymianku. Wszystkie wymienione mieszanki dodaje się w końcowym etapie przygotowywania potrawy. tarta gałka muszkatołowa (1/2 części). koper (3 łyżeczki). rozmarynu. pietruszka (l część). Służy ona do przyprawiania gotowanego i duszonego drobiu. majeranku. kolendra (1/2 łyżeczki). Przyprawa do ryb: cebula (4 części). Mieszankę tę przygotowuje się podobnie jak przyprawę do ryb. czosnek (4 ząbki). pizzy. Przyprawy tej używa się do rizotta. a przy przyrządzaniu ryb zmieszać je z odpowiednią ilością drobno posiekanej cebuli. spaghetti. l mielony liść laurowy. pietruszki. majeranek (1/2 łyżeczki). koper włoski (1/2 części). papryka (1/2 łyżeczki). 2% papryki. cz ąbru.Mieszanka włoska: jednakowe ilości lebiodki. szałwi. anyż (1/2 części). Suszone składniki można przygotować wcześniej w większej ilości i przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiku. mięty. a rozmieszana z niewielką ilością oliwy nadaje się do nacierania drobiu przed pieczeniem. Mieszanka do potraw z grochu. fasoli i soczewicy: czosnek (kilka ząbków). Chmeli-sunęli (gruzińska mieszanka do przyprawiania mięs duszonych i potraw z warzyw): jednakowe części kozieradki. selera. kardamon (1/2 części). l łyżeczka mielonego ziela angielskiego. koper (l część). mięsa duszonego z pomidorami i zapiekanek z makaronu lub ryżu. bazylia (2 łyżeczki). mięta (l łyżeczka). szczypta imbiru. Przyprawa do drobiu: cząber (4 łyżeczki). zmielony liść laurowy (szczypta). cząber (2 łyżeczki). kopru. Mieszanka ta nadaje się do zup rybnych. pieprz czarny mielony (1/2 części). bazylii i mielonego pieprzu czarnego miesza się ze sobą i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniczku. ryby z wody i duszonej. pasty z mielonej ryby i ryb marynowanych. bazylii. Suszone składniki można przygotować wcześniej. 81 . cz ą-bru. kolendry. Przyprawa do pasztetu i dziczyzny: l łyżeczka mielonego pieprzu czarnego. szczypta mielonych goździków. tymianku. pieprz czarny (1/3 łyżeczki). liści laurowych. 1/2 łyżeczki tartej gałki muszkatołowej.

Poprzedniego wieczoru ziarna fasoli zala ć wodą. majeranek (l gałązka). można zastąpić szczyptą zmielonej gałki muszkatołowej). kwiat muszkatołowca (l płatek. Przepisy dla smakoszów Zupy Zupa jarzynowa z bazylią 3 ziemniaki. Obrane ziemniaki pokrajać w kostkę. bazylia (l łyżeczka). cząber (l łyżeczka). Amerykański Bouquet garni (ze świeżych ziół): cebula (2 łuski). które wrzuca się do zupy związane nitką lub w woreczku z gazy n•: 5 min przed zakończeniem gotowania i wyjmuje tuż przed podaniem. 10 dag ryżu. rozmaryn (l gałązka). 2 łyżki oliwy. Drobno posiekany czosnek lepiej jest dodawa ć już po zakończeniu gotowania lub duszenia. 3 pomidory. pozostawić na 3-4 min. liść laurowy (4 liście). goździki (3 pączki). 20 dag zielonej fasolki szparagowej. starta skórka z cytryny (l łyżeczka). Mieszanka na l litr zupy lub 4 porcje innej potrawy. koper (3 gałązki). sól. 10 dag białej fasoli w ziarnach. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. tymianek (l gałązka). papryka (2 strąki). 10 dag tartego żółtego sera. ząbek czosnku.Godne polecenia są przyprawy „Bouquet garni” ze świeżyć!. Niemiecki (suszony) Bouquet garni: koper (2 łyżeczki). gdyż wtedy da cały aromat. pieprz czarny (5 ziaren). kolendra (1/2 łyżeczki). fasolkę szparagową pokrajać na centymetrowe 82 . majeranek (l łyżeczka). czosnek (4 ząbki). trybula (2 ga łązki). kilka liści). a zawarte w nim witaminy i olejki nie zostaną zniszczone. pietruszka (gałązki). Angielski (suszony) Bouquet garni: pietruszka (2 łyżeczki). tymianek (2 łyżeczki). Francuski Bouquet garni: pietruszka (l korzeń. cząber (2 gałązki). majeranek (2 łyżeczki). pietruszka (2 łyżeczki drobno pociętych korzeni i liści). pieprz. lub suszonych całych gałązek ziół (nie mielonych ani nie ciętych). oleju sojowego lub słonecznikowego. pieprz czarny (4 ziarna). koper włoski (1/2 łyżeczki).

Zupa z soczewicy z ziołami . 15.Rys.

aż ryż będzie miękki. Dodać obrane. 3 ziemniaki. Zupa jarzynowa z trybulą 25 dag marchwi. szałwia. Przetrzeć zupę przez sito o dużych oczkach. 1. 2 listki laurowe. 2 łyżki posiekanej trybuli. pieprz. 10 dag zielonego groszku. majeranek. pietruszka po jednej małej gałązce świeżej lub suszonej. por. pieprz. lecz już nie gotować. 2-5 marchewek. seler i pietruszkę. Wsypać ryż i gotować zupę. Dodać sól i pieprz. pietruszka). gotować przez 5 min. 1/2 selera. pietruszka). pomidory sparzyć. Obraną. przełożyć do wazy i zalać gorącą zupą. sól. l cebula. Posiekane listki bazylii i czosnek utrzeć w moździerzu z oliwą i żółtym serem. obrać ze skórki i podzielić na ćwiartki. Wszystkie te składniki zalać 2 l gorącej wody i gotować przez 30 min. 4 łyżki śmietany. 1. 25 dag włoszczyzny (marchew. 35 dag cukini.kawałki. 2 łyżki posiekanych różnych świeżych ziół. 25 dag włoszczyzny (por. seler. opłukaną cukinię pokroić na grube plastry. Oskrobaną i opłukaną marchew pokroić na talarki i wrzucić do wrzącego wywaru. 10 dag fasolki szparagowej. opłukane i pokrojone na grubsze kawałki pory. włożyć związany nitką bukiet ziół i na bardzo wolnym ogniu gotować jeszcze przez 5 min. wrzucić do zupy i gotować jeszcze 10-15 min. podgrzać. sól. gotować około 30 min. l łyżka koncentratu pomido- 84 . Zupa jarzynowa z bukietem ziół 25 dag kapusty białej lub włoskiej. aż warzywa będą miękkie. Przed podaniem wyjąć bukiet i wsypać posiekane zielone zioła.5 l wywaru mięsnego.5 l rosołu lub wywaru mięsnego. Przyprawić zupę solą i pieprzem. przyprawić solą i pieprzem. dodać śmietanę i trybulę (trybulę można zastąpić pietruszką). gotować przez 10 min. Wszystkie składniki drobno pokroić i wrzucić do wrzącego wywaru. cząber. Zupa jarzynowa minestra 6 łyżek oliwy. lubczyk. bukiet ziół: lebiodka. seler. tymianek. l ząbek czosnku. l l wywaru mięsnego. aż wszystkie warzywa będą miękkie.

śmietanowa 75 dag ziemniaków. przyprawić solą oraz pieprzem. Przyprawić solą i pieprzem. Ziemniaki pokroić w kostkę. 6 łyżek ryżu. dodać liść laurowy. wlać śmietanę i wsypać świeży lubczyk. 2 łyżki roztartych suszonych ziół: bazylii. pieprz. tymianku. Suszony lubczyk dodać na 5 min przed zakończeniem gotowania. sól. pieprz. dodać ser. majeranek. majeranku. fasolkę. wrzucić do wrzącego rosołu. 1/2 szklanki zielonego groszku.rowego. Gotować 20 min na wolnym ogniu. Gotować na wolnym ogniu 20-30 min. pietruszka. Zupa ziemniaczana . szklanka kwaśnej śmietany. Po zdjęciu z ognia wlać śmietanę. groszek. sól. l łyżka roztartego majeranku. Przed podaniem wrzucić świeże zioła. 1/2 szklanki pociętej na centymetrowe kawałki fasolki szparagowej. Przełożyć do wrzącego rosołu. l łyżka mąki. pieprz. l kg ziemniaków. ryż. 85 . przyprawić solą i pieprzem. a pozostałe warzywa bardzo drobno pokroić i dusić przez 5 min z cebulą i boczkiem. wsypać świeże zioła. pokroić w centymetrowe kostki. ale nie zagotować. dodać drobno pokrojony seler oraz marchew i poddusić. 4 łyżki tartego żółtego sera. Zupę przetrzeć przez sito o dużych oczkach. Pod koniec gotowania dodać przecier pomidorowy. łyżka posiekanych świeżych listków lubczyku. Całość przełożyć do garnka i uzupełnić do l l wodą. drobno posiekaną cebulę podsmażyć razem z boczkiem. którą następnie dodać do zupy. 1 liść laurowy. 20 dag włoszczyzny (marchew. łyżka posiekanych świeżych listków hyzopu lub pietruszki. Boczek pokroić w drobną kostkę i stopić. 1 duża cebula. łyżka suszonego roztartego lubczyku. Zupa ziemniaczana z lubczykiem 20 dag boczku. 5 dag boczku. Ziemniaki obrać. dodać liście laurowe. 11 rosołu. suszone zioła i gotować jeszcze 5 min. Przed podaniem jeszcze podgrzać. sól. Boczek drobno pokroić i stopić. gotować 20 min. Posiekaną cebulę i czosnek podsmażyć na oliwie. seler). wsypać mąkę i mieszając sporządzić zasmażkę. szklanka śmietanki.

2 łyżki koncentratu pomidorowego. l szklanka słodkiej śmietanki. 4 łyżki kwaśnej śmietany. dodać liść laurowy. Zupa cebulowa ziołowa 35 dag cebuli. sól. pokroić w drobną kostkę. Obydwa składniki wrzucić do wrzącego rosołu i gotować na wolnym ogniu przez 30 min.5 l rosołu. łyżka szczypiorku. przyprawić solą i pieprzem. podsmażyć z cebulą przez 10 min i przełożyć do zupy. 40 dag ziemniaków. 2 żółtka. stale mieszać. pieprz i trybulę lub cząber (nie zagotować zupy). 2 łyżki słodkiej śmietany. pory pokroić na półcentymetrowe kawałki. 10 dag słoniny. Podgrzać. Kapustę drobno poszatkować. 86 . ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. Słoninę drobno pokroić. 1 łyżka koperku. dodać śmietanę. Zupę zakwasić. Cebulę pokroić w grubą kostkę i przysmażyć na maśle na złoty kolor. Po zakończeniu gotowania dodać rozgnieciony czosnek i świeże zioła. Wsypać mąkę. ćwiartka selera. 25 dag porów. 3 łyżki masła. sól. sól. dodać trochę wody i poddusić. l l rosołu. l łyżka melisy (drobno posiekanych świeżych ziół lub roztartych suszonych). wrzucić do wrzącego rosołu. pieprz. Zupa z porów 25 dag ziemniaków. gotować na wolnym ogniu przez 20 min. 1 łyżka mąki. 2 ząbki czosnku. l szklanka białego wytrawnego wina. pokroić na kawałki. l l rosołu. biały pieprz (można go zastąpić czarnym). 1 cebula. l łyżka mąki. Przetrzeć przez grube sito. 1 pietruszka.Barszcz ukraiński 35 dag białej kapusty. 1. stopić i podsmażyć w niej drobno posiekaną cebulę. biały pieprz (może być też czarny). Buraczki. 1-2 marchewki. Ziemniaki obrać. 2 łyżki posiekanej pietruszki. szczypta kwasku cytrynowego albo łyżka soku cytrynowego. 1 łyżka cukru. wlać śmietanę. l łyżka sproszkowanej słodkiej papryki. 1 liść laurowy. sól. tak jak i pozostałe warzywa. Mąkę rozmieszać z cukrem oraz papryką w małej ilości wody i wlać do zupy. 25 dag buraczków. 3 łyżki posiekanego koperku. 4 łyżki posiekanej trybuli.

wlać cienkim strumieniem do gotującej się zupy. ć ziaren czarnego pieprzu. łyżeczka suszonego cząbru. Jeżeli dodajemy lubczyk suszony . zagotować. l łyżeczka suszonego majeranku. Wsypać świeże zioła. pieprz i sól. sól. I żółtko.Przełożyć do garnka z rosołem. 25 dag włoszczyzny (marchew. 2 łyżki zielonej pietruszki. Zupa selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem 1 duży seler. wrzucić świeże zioła i wlać śmietanę. 2 łyżki mąki. pół szklanki słodkiej śmietanki. Zupa kalafiorowa l średni kalafior. 10 dag boczku. liście posiekać. pietruszka). Po zdjęciu garnka z ognia wlać śmietanę rozmieszaną z żółtkiem. wlewać powoli zupę i. wrzucić do wrzącego wywaru. 2 liście laurowe. W innym garnku rozpuścić masło. Śmietanę rozmieszać z żółtkami i ziołami. seler. l l rosołu. 4 goździki. Gotować 20 min i przetrzeć przez sito. Pikantna zupa fasolowa 30 dag fasoli (biała lub kolorowa). l łyżka soku cytrynowego. Kalafior podzielić na małe różyczki i wrzucić do wrzącego rosołu. Dodać suszony cząber. l łyżeczka suszonego tymianku. wlać wino. Seler obrać. Jajko rozbić z mlekiem i mąką na jednolitą gęstawą masę. pieprz i sok cytrynowy. l łyżka mąki. 2 łyżki masła. pieprz. pieprz. dodać sól. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. 2 łyżki mleka. zestawić garnek z ognia. rozmieszać z mąką. wlać do zupy (po zdjęciu z ognia). gotować 20 min. zagotować. Podawać z grzankami z białego pieczywa. stale mieszając. pieprz. pokroić w kostkę. 3 łyżki świeżej trybuli lub koperku. sól. gotować na wolnym ogniu 10 min. Gdy kluseczki wypłyną na powierzchnię zupy. 4 jagody jałowca.wsypuje się go na 10 min przed zakończeniem pierwszego etapu gotowania. sól. 87 . Przyprawić solą i pieprzem. 1 l wywaru mięsnego. 4 łyżki rzeżuchy lub 2 łyżki świeży cii drobno posiekanych lub suszonych roztartych listków lubczyku. l duża cebula. 4 łyżki śmietany.

dopełnić wodą do 1. l marchewka.Koncentratu pomidorowego. Wsypać suszone zioła. Podawać z grzankami z białego pieczywa. pieprz. Marchewkę i seler drobno pokroić. plasterek selera. Wrzucić groszek i gotować jeszcze 10 min. Grochówka zielona 25 dag zielonego groszku łuskanego. 2 łyżki . l łyżeczka suszonego cząbru. dodać boczek i cebule. dodać do zupy. pół szklanki śmietany. Marchewkę drobno pokroić. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. wrzucić ziarna pieprzu. l cebula. Zupa z zielonego groszku z miętą 40 dag świeżego łuskanego groszku. pieprz.5 1. sól. pieprz. szczypta cukru. Gotować około 40 min. przygotować jasnozłotą zasmażkę. dopełnić zupę wodą do objętości l l. Przed podaniem wsypać posiekaną zieloną pietruszkę.Ziarna fasoli namoczyć poprzedniego wieczoru. sól. goździki. 10 dag boczku. 2 łyżki masła. Włoszczyznę drobno pokroić i dodać do garnka z namoczoną fasolą. l l rosołu. 88 . 25 dag marchwi. l marchewka. podsmażyć w nim drobno posiekaną cebule. Boczek drobno pokroić i stopić. dodać suszone zioła. sól. sól i pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. Przed podaniem podgrzać zupę (nie zagotowywać). l cebula. wlać śmietanę i wsypać posiekaną miętę. wrzucić do wrzącego rosołu i gotować 10 min. podsmażyć na nim drobno posiekaną cebulę. Zupa z dyni z bazylią 50 dag dyni. jagody jałowca. Boczek drobno pokroić i stopić. 2 łyżki drobno posiekanej mięty (świeżej). l l rosołu. liście laurowe. gotować 20 min. 3 łyżki śmietany. wrzucić do gotującego się groszku. l łyżka mąki. Suchy groszek namoczyć na noc poprzedniego wieczoru. koncentrat pomidorowy. sól. pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. wsypać mąkę i wymieszać. Gotować w tej samej wodzie przez 20 min. l łyżeczka suszonego majeranku. Zupę przyprawić solą i pieprzem.

sól. Podawać z pokrojonym lub posiekanym jajkiem na twardo i grzankami z białego pieczywa. dodać cebule z pomidorami. pieprz. Świeże pomidory sparzyć. wrzucić suszone zioła i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. Zupa szczawiowa z sałatą i pietruszką 10 dag szczawiu. 10 dag ziemniaków. zagotować. Umyty szczaw. a potem również przetrzeć przez sito. poddusić na maśle. Drobno pokrojoną cebule podsmażyć na maśle. dodać sól i pieprz. Marchew i dynie przetrzeć przez sito. Cebulę drobno posiekać. 10 dag sałaty. Przyprawić cukrem. dodać śmietanę i posiekaną bazylie. należy go dodać do smażącej się cebuli i przez chwilę dusić. szczypta cukru. 5 dag pietruszki. Przyprawić solą. gotować 20 min. a następnie przetrzeć przez sito. 5 dag masła. Następnie przełożyć do rosołu. podgrzać. 50 dag pomidorów lub 4 łyżki koncentratu pomidorowego. pieprz. Przetartą masę pomidorowo-cebulową wlać do wrzącego rosołu i gotować przez 5 min. marchew w plasterki i wrzucić razem do wrzącego rosołu. 4 jajka na twardo. Zupa pomidorowa z bazylią lub rozmarynem l cebula. podgrzać przed podaniem. Po zakończeniu gotowania dodać świeże zioła i przed podaniem zupę lekko podgrzać.5 l rosołu przy użyciu świeżych pomidorów i l l rosołu. jeżeli stosujemy koncentrat pomidorowy. 5 dag masła. 2 łyżki suszonej bazylii lub 4 łyżki posiekanych świeżych listków albo łyżka suchego bądź świeżego rozmarynu. podsmażyć na maśle. l I rosołu. cukrem i pieprzem. sałatę i pietruszkę osaczyć na ściereczce. dodać pokrojone w grubą kostkę ziemniaki i gotować 20 min. Przetrzeć przez sito o drobnych oczkach. solą i pieprzem.Dynię pokroić w drobną kostkę. pokroić na ćwiartki i dusić przez kilka minut z cebulą. 89 . 0. sól. posiekać dość grubo. obrać ze skórki. dodać koncentrat pomidorowy i przez chwile dusić. Jeżeli używamy koncentratu pomidorowego.

majerankiem i gotować przez 10 min. stokrotki. przetrzeć zupę przez sito. Rosół wołowy. Łój i cebulę pokroić na mniejsze kawałki i przepuścić przez maszynkę do mięsa. Z masy formować małe pulpety wielkości wiśni i obtaczać je w mace. od nerki. szczawiu. przyprawić solą i pieprzem. Można podawać z naleśnikami pokrojonymi w paseczki. Gdy ziemniaki są miękkie. papryka słodką i ostrą. Dodać do wrzącego rosołu i zagotować. wlać żółtko rozmieszane ze śmietaną. Zupa ziołowa 50 dag świeżych ziół (młode pędy zbierane wiosną): pokrzywy. 25 dag pokrzyw (szczyty pędów ścinane wiosną). pokroić i dusić w maśle przez kilka minut. przyprawić solą i pieprzem i dodać tyle mąki. pieprz. można dodać trochę mięsa). S jajko. 5 dag masła. wsypać pietruszkę. Umyte zioła osaczyć na ściereczce. trybuli. jajko. Gotuje się je w osolonej wodzie przez 5 min. sól. Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i podgotować przez 10 min w osolonej wodzie. trybula lub pietruszka. papryka. 10 dag masła. l żółtko. krwawnika i innych dziko rosnących ziół. 3-4 łyżki mąki. l cebula. Dodać 2 łyżki posiekanej pietruszki lub trybuli.Rosół a la flaki z pulpetami 1 l rosołu wołowego. l l rosołu. a potem przetrzeć przez sito. Przed podaniem wrzucić pulpety i świeże zioła. sól. Należy wstawić ją na 1/2 godz. 1 l rosołu. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Pokrzywy poddusić na maśle przez 10 min. wrzucić ziemniaki i gotować wszystko razem. solą. żeby powstała gęsta masa. przełożyć do gotującego się rosołu. Przyprawić solą i pieprzem. do lodówki. 20 dag łoju wołowego lub cielęcego (np. sól. przyprawić dość ostro pieprzem. 90 . pietruszki. mniszka. 2 łyżki śmietany. pieprz. gotujący się na wolnym ogniu. Zupę podgrzać. Zupa pokrzywowa 50 dag ziemniaków. 4 łyżki śmietany. wlać śmietanę. Majeranek. pieprz. rzeżuchy.

papryka słodka. 50 dag filetów rybnych. pół szklanki białego wytrawnego wina. Włożyć filety i gotować na wolnym ogniu około 20 min. l łyżka drobno posiekanej zielonej pietruszki. 91 . 4 łyżki białego wytrawnego wina. seler. sól. l łyżeczka chrzanu. ząbek czosnku. 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. szczypta szałwii i szczypta majeranku. l liść laurowy. 4 łyżeczki soku cytrynowego. Cebulę pokroić w kostkę lub plasterki i podsmażyć na oliwie. sporządzić zasmażkę i nią zaprawić zupę. cukier i sól. 1 łyżka masła. dodać pomidory z cebulą. cebuli. sól. sok cytrynowy. l łyżka soku cytrynowego. po 1/2 łyżeczki lebiodki i bazylii. Filety wrzucić do wrzącej wody (l 1). Stopić masło. l łyżka estragonu. 30 dag filetów rybnych. pieprz. Pomidory sparzyć. szczypta gałki muszkatołowej. solą i pieprzem. 2 łyżki oliwy. Przyprawić suszonymi ziołami. gałką muszkatołową. Mięsa Wątróbka w folii aluminiowej 4 kawałki wątróbki. pieprz. 3 łyżki zielonej pietruszki. szałwię. l łyżka mąki. obrać ze skórki. 1/2 łyżeczki suszonej lub świeżej szałwii. pietruszka. 7 ziaren pieprzu. pieprz. wsypać mąkę i stale mieszając. 5 ziaren ziela angielskiego. Tuż przed podaniem wsypać drobno posiekan ą pietruszkę. szczypta cukru. Dodać wino. 50 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. szczypta tymianku.Zupa rybia 20 dag włoszczyzny (marchew. pokroić na ćwiartki i dusić razem z cebulą. 4 łyżeczki masła.. Rozgnieciony ząbek czosnku i drobno posiekan ą pietruszkę dodać tuż przed podaniem. Włoszczyznę drobno pokroić i gotować w osolonej wodzie (l 1) przez 10 min. ząbek czosnku. Włoska zupa rybna 2 duże cebule. por). wlać wino i gotować 15 min.

Każdy kawałek wątróbki położyć na kawałku folii aluminiowej. Dokładnie zawinąć każdą porcję w folię. zioła. masło. l cebula. ząbek czosnku. 4 łyżki śmietany. ziemniak i cebulę przepuścić przez maszynkę do mięsa. papryką. 1/2 małej suchej bułeczki. l łyżka bazylii. Tak przygotowane porcje ułożyć na patelni i zalać połową szklanki wody. Można podaw ź z sosem koperkowym. Na wierzchu każdej porcji kłaść łyżeczkę masła. Posiekać drobno świeże zioła. po czym posypać pieprzem. Gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 15 min. Przełożyć na podgrzany talerz i posolić. l łyżka oliwy. w który będzie można go potem szczelnie zawinąć. ziołami. l ugotowany ziemniak. Mięso. Postawić na 1/2 godz. Klopsiki szwedzkie 50 dag mięsa wołowego lub cielęcego. I łyżeczka masła. sól. Wątróbkę obtoczyć w mące z dodatkiem papryki i przysmażyć przez kilka minut z każdej strony na mocno rozgrzanej oliwie z masłem. jajko i dobrze wymieszać. smalec. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. śmietanę. sól. Smażyć je ze wszystkich stron na smalcu przez około 10 min. Wątróbka po prowansalsku l cebula. l łyżeczka tymianku. Przy końcu smażenia dodać trochę masła. 92 . namoczoną bułkę. Folię rozwinąć na krótko przed podaniem i wtedy wątróbkę posolić. dać odrobinę chrzanu i skropić sokiem cytrynowym. a potem nałożyć na wątróbkę. 4 porcje wątróbki. w chłodnym miejscu. 3 łyżki bazylii albo rozmarynu. Do masy dodać sól. 2 łyżki mąki. l jajko. pieprz. cebuli oraz czosnku i dusić przez l min. 1/2 łyżeczki szałwii. Do tłuszczu na patelni szybko wrzucić mieszankę ziół. biały lub czarny pieprz. Cebulę i czosnek bardzo drobno pokroić. 2 łyżki trybuli. suszone zioła rozetrzeć i wymieszać z cebulą i czosnkiem. a następnie mokrymi rękami formować klopsiki o średnicy 3 cm. l łyżka mąki.

szczypta tymianku. l duża cebula. Mięso obsmażyć ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. l jajko. mieszając drewnianą łyżką. Mokrymi rękami formować płaskie kotlety. Boczek z cebulą pokroić w kostkę i zrumienić na gorącej oliwie. pietruszką. l łyżeczka świeżych ziół (bazylia. 5 dag suchego ostrego żółtego sera startego na drobnej tarce. aż ser roztopi się. pieprzem. w chłodnym miejscu. Następnie dodać mielone mięso i na ostrym ogniu szybko je podsmażyć. 4 plastry ostrego żółtego sera (kaszkawał. a potem ziemniaki pokrojone w kostkę. solą. 30 dag mielonego mięsa. Chwilę smażyć. 25 dag ziemniaków. 2-3 łyżki oliwy. dodać drobno pokrojoną cebulę. pieprz. l liść laurowy. połowę estragonu i dusić 50 min pod przykryciem na małym ogniu. słodka papryka. l łyżka soku cytrynowego. l mała bułeczka. 15-20 dag spaghetti.). sól. l cebula. l łyżeczka majeranku. l łyżeczka tymianku. sól. Przed podaniem posypać resztą estragonu. l łyżka pietruszki. papryka słodka i ostra. sól. Pomidory sparzyć. pieprz. pietruszka). Usmażyć na złotobrązowy kolor. solą i pieprzem. 1/2 szklanki białego wytrawnego wina. pieprz. Patelnię przykryć i smażyć na bardzo małym ogniu jeszcze kilka minut. l łyżeczka lebiodki. l łyżka estragonu. Kotlety mielone ziołowe 60 dag mielonego mięsa. pietruszką i jajkiem. oliwa do smażenia. tymianek. l łyżka majeranku. gałązka świeżej bazylii i gałązka świeżego tymianku lub po łyżeczce suszonych ziół.Pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem 50 dag mięsa bez kości (cielęcina lub wołowina). obrać 93 . 3 łyżki oliwy. Mięso wymieszać z rozmoczoną bułką. Masę pozostawić na 1/2 godz. majerankiem. l łyżka zielonej pietruszki. tymiankiem. papryką. tylżycki itp. Posypać drobno posiekaną bazylią oraz tymiankiem i przykryć plastrami sera. dodać sok cytrynowy. l ząbek czosnku. a następnie zalać winem. 25 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. Spaghetti z mielonym mięsem i ziołami 5 dag boczku.

Potrawę należy dusić na wolnym ogniu około l godziny.ze skórki. 3 łyżki sosu miętowego. sól. 25 dag świeżych (mrożonych lub ze słoika) pomidorów. l ząbek czosnku. Podawać z sosem śmietanowym z miętą. 2 ząbki czosnku. 3 gałązki rozmarynu. Drobno posiekaną cebulę lekko podsmażyć na oliwie. Klopsiki piecze się w temperaturze 180°C przez 25 min. Patelnię przykryć i na małym ogniu dusić mięso przez około 15 min. Teraz włożyć przyprawy. a następnie obrane ze skórki i pokrojone na kawałki pomidory. patelnię przykryć. włożyć gałązki rozmarynu. l duża cebula. Klopsiki baranie miętowe 50 dag mielonego mięsa baraniego. Mielone mięso wymieszać z cebulą i ziołami. układając je na posmarowanej tłuszczem blasze i wstawić do piekarnika. Ugotowane. 3 łyżki oliwy. przyprawić solą i pieprzem. sól. 200°C. a do środka wlać sos i przełożyć mięso. l łyżka posiekanej pietruszki. Cielęcina z rozmarynem l cebula. Osobno podać tarty ser do posypywania potrawy na talerzach. 3 łyżki posiekanej pietruszki. 3 łyżki tartej bułki. Pieczeń barania z miętową skórką Cała łopatka barania. sól i pieprz. dodać czosnek. pietruszkę. l łyżka oliwy. Na 1/2 godz. 75 dag cielęciny bez kości (chudej). Formować małe klopsiki. gorące spaghetti włożyć do salaterki. sól i pieprz. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na oliwie. wymieszać z mięsem lub koncentrat pomidorowy rozmieszać z 1/3 szklanki wody i dodać do mięsa. przed koń94 . Dodać sól i pieprz. Można je też smażyć na patelni. pieprz. Łopatkę upiec na ruszcie lub w rondlu w piekarniku w temperaturze ok. wsypać sól i pieprz. 3 łyżki posiekanej mięty. dodać rozgnieciony czosnek. kilkakrotnie przewracając. l jajko. Mięso obrać z błonek. Tartą bułkę wymieszać z sosem miętowym na pastę. pokroić w kostkę i obsmażyć ze wszystkich stron na jasnobrązowy kolor. pieprz.

Rys. Pieczeń barania z miętową skórką . 16.

solą i pieprzem. Kawałki mięsa natrzeć solą oraz pieprzem i pozostawić na kilka minut. Pasztet ziołowy 50 dag wieprzowiny. Po zdjęciu z ognia potrawę posypać pietruszką. Na końcu dodać jajko i sok cytrynowy. estragon. skórka powinna przypiec się na złotobrązowy kolor. solą. odcedzić i przelać zimną wodą. Szpinak i szczaw wrzucić na 1-2 min do wrzącej osolonej wody. Wstawić do piekarnika. 96 . 25 dag szpinaku. potem obsmażyć je ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. 5 łyżek posiekanej pietruszki. 2 ząbki czosnku. wątróbkę i dokładnie wymieszać z drobno posiekaną cebulą. 2-3 ząbki czosnku. l duża cebula. Do sosu włożyć kawałki mięsa z roztartym czosnkiem. Piec w piekarniku o temperaturze 180°C przez około 90 min. rozgniecionym czosnkiem. a potem polać sosem z pieczeni. pieprzem oraz rozgniecionymi jagodami jałowca. sól. Mięso przełożyć na talerz. 6 łyżek posiekanej pietruszki. l łyżka soku cytrynowego. Po dokładnym osaczeniu na sicie pokroić bardzo drobno i dodać do masy mięsnej wraz z posiekaną pietruszką i pozostałymi ziołami. 25 dag słoniny. 15 dag szczawiu. szałwia). lubczyk. 15 dag wątróbki. a na patelnię wrzucić drobno posiekaną cebulę i gdy tylko zmięknie. pieprz. Po ostygnięciu pasztetu przykryć go talerzem lub deseczką i obciążyć na godzinę kilogramowym ciężarkiem (np. 1/2 szklanki rosołu. koper. przykryć patelnię i podgrzewać jeszcze przez 15 min.cem pieczenia wyjąć pieczeń i jej tłustą stronę wysmarować pastą. 6 jagód jałowca. l jajko. majeranek. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu przez 30 min. 6 łyżek posiekanych różnych ziół (trybula. słoninę. mała puszka koncentratu pomidorowego. 5 cebul. pieprz. Masę przełożyć do formy i przykryć folią aluminiową. zalać rosołem wymieszanym z przecierem pomidorowym. sól. Królik w sosie pietruszkowym l kg mięsa króliczego (obranego z błonek i podzielonego na porcje). wygładzając nożem. Zmielić mięso. torbą cukru). 6 łyżek oliwy.

Kawałki kurczaka ułożyć w misce. pieprzem. l łyżeczka soli. Pasztet smakuje najlepiej po 2 dniach. a w lodówce można go przechowywać przez 8-9 dni. 1. l szklanka wytrawnego wina. przyprawić koniakiem.Pasztet drobiowy z estragonem l kura (około 1. w piekarniku o temperaturze 160°C. Mąkę rozmieszać ze śmietaną i wlać na patelnię. Mięso drobno pokroić. Ostudzić. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. l łyżeczka soku cytrynowego. 35 dag boczku. sól. 2 łyżki mąki. Kurę pokroić. 25 dag słoniny. 97 . a następnie obciążyć. pieprz. wsypać estragon i wbić jajko. Cześć słoniny pokroić w drobną kostkę. 3 łyżki posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. 2 łyżki masła. włożyć gałązki estragonu i zalać winem na 2 godz. Piec przez około 2 godz. dodać estragon i chwilę jeszcze trzymać na słabym ogniu. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. Przyprawić sokiem cytrynowym. formę napełnić masą i przykryć folią aluminiową. wytrawnego wermutu lub białego wina. dokładnie wymieszać. posolić i dusić przez 10 min.5 łyżki ziaren pieprzu (najlepiej zielonego). Oddzielić mięso od kości (kości z resztą mięsa można zużyć na rosół). l łyżeczka soli. pieprz. 35 dag wieprzowiny. dokładnie wymieszać z sosem. dodać rozgnieciony czosnek. a część w wąskie długie paski. l łyżeczka pieprzu. Mięso kurze. Po wyjęciu z zalewy kawałki kurczaka obsmażyć na maśle na bladożółty kolor. l jajko. słoninę pokrojoną w kostkę wymieszać ze zmieloną masą. po czym wlać wino. boczek i cebule przepuścić przez maszynkę do mięsa. Drób Kurczak w sosie estragonowym po francusku 4 porcje kurczaka (2 piersi i 2 nogi). 3 łyżki koniaku. w którym dusił się kurczak. Wieprzowinę. a następnie wyjąć na talerz. Na dnie formy ułożyć paski słoniny. a potem polać nim porcje kurczaka. l ząbek czosnku.5 kg). 2 gałązki estragonu. l cebula.

Kurczaka szczelnie zawinąć w folię aluminiową i piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 55 min. posypać drugą połową ziół. pieprzem i gałką muszkatołową. jajami. gałka muszkatołowa. sól. 4 łyżki posiekanej pietruszki. l łyżeczka soli.Kurczak nadziewany l kurczak. Przygotować indyka do pieczenia (powyciągać ścięgna. l łyżeczka papryki słodkiej. 10 ziaren pieprzu. 4 gałązki pietruszki. l łyżka rozmarynu. Na 2 godz. soli. pieprz. 25 dag makaronu. l mała bułeczka. 200°C przez około 2 godz. 2 łyżki soku cytrynowego. papryki i oliwy od środka i na zewnątrz. Kurczak w zielonym sosie l cebula. a drugą połowę grubo posiekać. Kurczaka natrzeć oliwą i solą na zewnątrz i od wewnątrz. wątróbka z indyka. sól.. Następnie zemleć wątróbkę i namoczoną bułkę. oliwa. pieprz. 2 małe bułeczki. solą. 3 ząbki czosnku. l łyżeczka estragonu. l łyżeczka tymianku. wymieszać ze zmielonymi i siekanymi orzechami. pierś pobić przez mokrą ściereczkę). 98 . Namoczoną bułkę rozgnieść z pozostałymi składnikami i tak przygotowanym nadzieniem wypełnić wnętrze kurczaka. którego trzeba potem zaszyć lub spiąć wykałaczkami. 2 jajka. brytfannę przykryć i piec w temperaturze ok. oliwa. l por. l liść laurowy. 2-3 jaja. l marchewka. podlać połową szklanki wody. 15 dag łuskanych orzechów włoskich. Zemleć połowę orzechów. l łyżeczka rozmarynu. sól. otwór zaszyć lub spiąć wykałaczkami. przed pieczeniem natrzeć pastą z rozgniecionego czosnku. l łyżeczka soli. 2 łyżki masła. Przez ostatnie 10 min folię rozwinąć. Indyk nadziewany po peruwiańska 1 indyk. aby kurczak mógł się zrumienić. kilkakrotnie polewając sosem. Ułożyć indyka w brytfannie. połową ziół. 4 porcje kurczaka. Nadzieniem tym napełnić wnętrze indyka.

a po ostudzeniu bardzo drobno posieka ć. Szczaw lub szpinak wrzucić na 2 min do wrzącej wody. l liść laurowy. przelać zimną wodą. na nim porcje kurczaka. 3 łyżki masła. Musztardę wymieszać z jogurtem. l cebula. 2 łyżki posiekanej trybuli. żeby go całkowicie przykrywała.5 łyżki posiekanej pietruszki. odcedzić. 2-3 łyżki rzeżuchy.. ponownie włożyć kurczaka. tymianek. Powstały sos gotować przez 3 min. 3 gałązki lubczyku. Gotować na wolnym ogniu około l godz. Rosół gotować jeszcze trochę. liść laurowy. Ugotować makaron. W rondlu stopić masło. 1/4 szklanki oliwy. Sos podgrzać przed podaniem. Porcje ugotowanego kurczaka ułożyć na talerzu i polać sosem. Warzywa oczyścić. 3 gałązki pietruszki. Następnego dnia ze stężonego rosołu zebrać tłuszcz. 1/4 szklanki śmietany. l łyżeczka octu. 2 łyżki posiekanego kopru. gorący makaron. szczypta soli. osaczyć. potem dodać świeże posiekane zioła. 1. po czym kurczaka wyjąć i ostudzić. Kurczaka włożyć do dopasowanego garnka i zalać wodą tak. dodać 4 łyżki stężałego rosołu oraz pozostałe składniki sosu i ucierać jak majonez. l łyżeczka soku cytrynowego. l łyżka musztardy.Sos zielony: 10 dag szczawiu albo szpinaku. a potem śmietanę. włożyć do garnka.5 łyżki posiekanego estragonu. pieprz. Kurczaka wyjąć i włożyć pokrojone warzywa. aby część wody wyparowała. 99 . ostudzić i wstawić do lodówki. wsypać mąkę i zrobić zasmażkę. pokroić. sól. lubczyk. Następnie kurczaka wyjąć na talerz i obrać ze skórki. Wlać do niej przecedzony rosół. 1. przyprawić solą i pieprzem. Do wrzącej wody włożyć porcje kurczaka i gotować przez 35 min. całość polać zielonym sosem. 2 gałązki tymianku. l por. pietruszkę. 2 łyżki mąki. l marchew. Sos ziołowy: l żółtko. estragonem i pietruszką. w którym gotował się kurczak. zalać wodą i zagotować. sól. Zimny kurczak w sosie ziołowym l kurczak. 4 łyżki jogurtu. następnie przecedzić. a potem ostudzić i zmiksować z posiekanym szczawiem lub szpinakiem. Posolić i zagotować. Na dużym talerzu ułożyć ugotowany.

4 łyżki miodu. 1/2 łyżki hyzopu. 3 gałązki trybuli. l łyżeczka soli. l liść laurowy. 4 łyżki soku pomarańczowego lub cytrynowego. 3-4 jabłka. Gotowego kurczaka podzielić na porcje i polać sosem z brytfanny. 3 gałązki pietruszki. l łyżka tymianku. Połówki kaczki ułożyć skórką do góry w nasmarowanej oliwą brytfannie. Nakłuć mięso w kilku miejscach i polać sokiem pomarańczowym lub cytrynowym. nie polewać sosem powstałym przy pieczeniu. powoli ogrzewać do 250°C. l gałązka majeranku. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200°C przez l godz.. Pieczenie trwa około 1. pieprz. l łyżka majeranku. 3-4 gałązki suszonego majeranku związanego w pęczek. solą i pieprzem. 2 łyżki oliwy. Kurczaka posmarowa ć musztardą. Kaczkę przedzielić na pół i posmarować z obydwu stron miodem (jeśli jest twardy. 3 gałązki estragonu. 1/2 łyżki cząbru. Brytfannę przykryć i wstawić do zimnego piekarnika. l pęczek włoszczyzny. Pozostawić tak na 1-2 godz. l łyżka oliwy. trzeba go podgrzać). 3 gałązki kopru. 2 łyżki mąki. Kaczka pieczona z miodem i ziołami l kaczka (2-2. 3 łyżki musztardy.Kurczak pieczony z ziołami l kurczak. ponieważ jest bardzo tłusty. l łyżka ziaren białego pieprzu (może być czarny).5 godz. 2 gałązki tymianku.oblać oliwą. l ząbek czosnku. posypać solą i pieprzem. .5 kg). 100 . pieprz. Po upieczeniu podzielić na porcje. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego rozmarynu. W czasie pieczenia przewrócić połówki kaczki na drugą stronę i przyrumienić. l szklanka białego wytrawnego wina. żeby kaczka przeszła aromatem ziół. Brytfannę lub ogniotrwałe naczynie szklane do pieczenia drobiu natrzeć rozgniecionym czosnkiem. sól. Gęś w sosie jabłkowym l gęś. posypać ziołami. ułożyć w brytfannie i obłożyć gałązkami ziół.

Rosół gotować dalej. włoszczyznę. 2 łyżki mąki. Cebulę bardzo drobno posieka ć i podsmażyć na oliwie. 4 łyżki oliwy. przykryć patelnię i na bardzo wolnym ogniu dusić 10 min. 1/4 szklanki białego wytrawnego wina. dodać rozgnieciony czosnek (nie rumienić). stale mieszając zagotować. posypując je solą. 50 dag pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego rozrobiona w 3000 ml wody. 1/2 łyżeczki soli. 1/4 łyżki białego lub czarnego pieprzu. Wyjąć rybę na talerze. Włożyć l liść laurowy. 10 dag pieczarek. Masło stopić na patelni. wlać do gotującego się rosołu. włożyć pęczek majeranku i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. wrzucić obrane i pokrojone na plasterki jabłka. l łyżeczka soli. Polać sosem. Wlać wino. Filet rybny zapiekany l cebula. 1/4 łyżeczki pieprzu. 3 łyżki masła. po l łyżce koperku. przyprawić solą oraz pieprzem i polać nim rybę. Wyjąć porcje gęsi na talerz. wsypać sól i gotować na wolnym ogniu przez 90 min od chwili zagotowania. estragonu. Mąkę rozmieszać z 2 łyżkami wcześniej zebranego tłuszczu. 1/4 łyżeczki lebiodki.Gęś podzielić na porcje i ułożyć w garnku. z którego wcześniej wyjąć majeranek. 1/4 szklanki śmietany. l liść laurowy. l łyżeczka soli. 8 plasterków filetów. 2-3 łyżki soku cytrynowego. zalać winem i dodać tyle wody. a następnie pomidory obrane ze 101 . 2 ząbki czosnku. 2 łyżki soku cytrynowego. pietruszki i melisy. pieprzem i posiekanymi ziołami. zebrać możliwie cały tłuszcz. Mięso gęsi oddzielić od kości i pokroić na mniejsze kawałki. Plasterki filetów skropić sokiem cytrynowym i zostawić na 15 min. żeby całkowicie przykryła gęś. żeby odparowała część wody. Ryby Filet rybny duszony 8 plasterków filetów. filety wkładać pojedynczo. 2 łyżki masła. 1/4 łyżeczki bazylii. sos szybko zagotować i wlać do niego śmietanę rozmieszaną z mąką. pieprz.

koperku i szczypiorku. l jajko. Smażyć je szybko na rozgrzanym maśle lub oleju i przekładać do brytfanny lub naczynia do zapiekania. Kawałki ryby maczać w jajku z cebulą. posypać solą oraz pieprzem i kłaść na patelnię z rozgrzaną oliwą. 1/2 łyżeczki białego pieprzu (może być czarny). 2 łyżki oliwy. smażyć jeszcze l min. Cebulę bardzo drobno posiekać. Filety na 15 min przed smażeniem skropić sokiem z cytryny i posolić. Filet rybny z estragonem 8 plasterków filetów. sól. Sos remuladowy: 2 łyżki majonezu. Przed podaniem posypać świeżym posiekanym estragonem lub pietruszką. l mała cebula. 4 łyżki soku cytrynowego. a następnie obtaczać w tartej bułce. Makrela. Ryby oczyścić. Ryby zala ć sosem pomidorowym. 2 łyżki tartego żółtego sera (parntezan.skórki lub rozrobiony z wodą koncentrat pomidorowy i zioła. Na pozostałym ze smażenia ryb maśle podsmażyć pokrojone na cieniutkie plasterki pieczarki. podzielić na kawałki. Zmieszać wszystkie składniki sosu. 2 łyżki masła lub olej. na wierzchu ułożyć pieczarki i wszystko zapiec krótko w piekarniku o temperaturze 180-200°C. dorsz (lub inna ryba morska) smażona z sosem remuladowym 4 małe ryby. Usmażyć na złotobrązowy kolor z obu stron. posypać estragonem oraz pieprzem i pozostawić na 15-30 min. Podawa ć posypane posiekaną pietruszką. posypać płatkami kukurydzianymi i żółtym serem. 3-4 łyżki pietruszki. pieprz. sól. ementaler lub inny łagodny ser). 2 łyżki estragonu. l tarta bułka. można dodać jeszcze szczyptę cukru. 102 . 2 łyżki płatków kukurydzianych. zmieszać z jajkiem. 4 łyżki oliwy. Masło stopić na patelni. już nie odwracając. aż stanie się gęstawy. Filety skropić sokiem cytrynowym. sok cytrynowy. porcje filetów panierować w mące i wkładać na patelnię. a następnie każdy kawałek posolić. l szklanka jogurtu. Usmażoną rybę wyjąć na talerz i polać sosem. Sos gotować na bardzo wolnym ogniu.

Rys. 17. Pstrąg pieczony w folii aluminiowej .

Można jeść na ciepło z ryżem lub na zimno jako przystawkę. posypać solą i pieprzem.Halibut z rozmarynem (również pstrąg lub inna ryba) 4 porcje halibuta. ułożyć na kawałkach folii aluminiowej. l łyżka soku cytrynowego. Na końcu każdą porcję posypać rozmarynem i dokładnie zamknąć folię. pieprz. 104 . Na folii ułożyć porcje ryby posypane z obydwu stron solą i pieprzem. l łyżka ogórecznika. l łyżeczka lubczyku. trybula. l łyżeczka świeżo utartego chrzanu. 3 łyżki oliwy. 2 łyżki oliwy. Przygotować 4 kawałki folii aluminiowej i posmarować je oliwą. Każdy kawałek skropić sokiem cytrynowym. Włożyć do piekarnika nagrzanego do temperatury 180°C i piec około 25 min. Polać resztą oliwy i soku cytrynowego. l liść laurowy. 3 łyżki posiekanych świeżych ziół (estragon. Folię szczelnie zamknąć i wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 35 min. 2 łyżki cukru. Sałatka z halibuta lub dorsza 50 dag halibuta lub dorsza. 2 łyżki posiekanego rozmarynu. l łyżka estragonu. aż folia trochę ostygnie. 2 drobno pokrojone ogórki konserwowe. wyjąć rybę i przełożyć do salaterki. sól. szczypiorek. l łyżka oliwy. 4 łyżki octu. 4 pomidory. Śledzie ziołowe 4 świeże śledzie. na nie kłaść drobno pokrojoną cebulę i pomidory (obrane ze skórki i też drobno pokrojone). posypać pokrojoną na cienkie krążki cebulką. l łyżeczka koperku. Ryby oczyścić i podzielić na porcje. koperek). pieprz. Wsypać zioła. posmarować oliwą. Po wyjęciu z piekarnika poczekać. l pęczek młodej cebuli dymki ze szczypiorem. sól. l łyżka melisy. Oczyszczone śledzie pokroić na cienkie paski i ułożyć na dnie miski. 4 małe cebulki dymki z zielonym szczypiorem lub l duża cebula. Pozostałe składniki zmieszać ze sobą i nałożyć na śledzie. przyprawić solą i pieprzem.

pietruszka i mięta). kiełbasy. pokroić na 3-4-centymetrowe kawałki i ułożyć w wysmarowanej masłem formie. sól. 15 dag boczku. Ca łość posypać rozmarynem i solą. Przez pierwsze 15 min temperatura powinna wynosić 250°C. l łyżka posiekanego szczypiorku i l łyżka posiekanego koperku (może być trybula. wyjąć ości. cząber. 1-2 jabłka. resztek pieczeni lub pieczonego drobiu. 105 . 25 dag cebuli. zdjąć skórkę i pokroić na paski. położyć na ziemniakach. przyprawić sos solą i pieprzem. l drobno posiekana cebula. opłukać. 3 łyżki roztartych suszonych ziół (bazylia. koperek. pieprz. l jajko. Cebulę pokroić w plastry. Rozmaryn można zastąpić tymiankiem lub majerankiem. potrawy z ryżu i potrawy mączne Zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem 80 dag ziemniaków. pieprz. parówek. 25 dag ugotowanego makaronu (lub 50 dag ugotowanych ziemniaków lub 2 szklanki ryżu). szczypiorek. l łyżka masła. Wlać śmietanę. l szklanka śmietany. Ziemniaki obrać. 2 łyżki śmietany. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. Śledzie wyjąć z marynaty. wsypać zioła. Zapiekanki. gdy sos nabierze właściwego smaku. 1.5 łyżeczki soli. jabłka zetrzeć na grubej tarce i przełożyć do salaterki. Zapiekanka ziołowa 2 łyżki masła. przykryć cieniutkim^ plastrami boczku i wstawić do nagrzanego piekarnika. Cebulę bardzo drobno posiekać. sól. a potem obniża się do 180°C i piecze jeszcze 50 min. 20 dag szynki. Podawać po kilku godzinach. włożyć śledzie.Miskę przykryć i przenieść w chłodne miejsce lub do lodówki na 2428 godz. l łyżka rozmarynu. 2-4 pomidory. 3 łyżki tartego sera. trybula). lubczyk). majeranek. l cebula. opłukać. Śledzie w śmietanie 8 śledzi marynowanych. tymianek.

Drożdże rozmieszać z cukrem na jednolitą masę. odrobiną soli. l mała puszka sardynek. a następnie włożyć makaron (ziemniaki lub ryż). drożdżami. żeby wyrosło. szczyptą soli. l kg pomidorów. sól. Piec przez 20-30 min. Podawać posypane świeżymi ziołami. parówki lub mięso) i całość wymieszać. Na wierzch pizzy można położyć jeszcze podsmażone pieczarki. rozwałkować ciasto i ułożyć na blasze. w ciepłym miejscu. Ciasto posmarować sosem. żółtym serem. skropić oliwą i wstawić do lekko nagrzanego piekarnika. miskę przykryć i zostawić na 2 godz. posypać bazylią. 2 ząbki czosnku. wsypać pieprz i lebiodkę. 2 cebule. Ciasto dobrze wygnieść. ciepła woda. w temperaturze 200°C. 25 dag tartego żółtego sera. dodać pomidory obrane ze skórki i pokrojone na ćwiartki. cebulę posiekać i podsmażyć na maśle. ćwiartki jaj na twardo. Pizza neapolitańska 3 dag drożdży. Cebulę i czosnek posiekać. na końcu dodać 4 łyżeczki oliwy. 1/2 łyżeczki pieprzu. pieprzem. rozwałkować na cienkie placki i szklanką wyciąć krążki. tłuszcz do polania. Dużą blachę nasmarować oliwą. potem ułożyć ćwiartki pomidorów. 5 łyżek posiekanych świeżych listków mięty. Smażyć na wolnym ogniu przez 5 min. 40 dag mąki. plasterki szynki lub kiełbasy. dodać jajko i miętę. sól. Mąkę rozmieszać z ciepłą wodą i zagnieść ciasto pierogowe. 14 łyżeczek oliwy. przyprawić na słono i 106 . l jajko. pieprzu oraz suszonymi ziołami i rówuież wlać na patelnię. l łyżeczka cukru. l łyżka lebiodki. Przyprawić solą i pieprzem. Mąkę rozbić w dużej misce z ciepłą wodą. ostudzić.Masło stopić na dużej patelni. 75 dag białego sera. posypać żółtym serem i przykryć. Gotować sos na wolnym ogniu przez 30 min. następnie przestawić znów w ciepłe miejsce na 30 min. Ser zmielić w maszynce do mięsa. plasterki świeżych pomidorów. podsmażyć na oliwie. oliwki. Jajko rozmieszać ze śmietaną. potem szynkę (kiełbasę. Pierogi z serem i miętą 50 dag m ąki. ułożyć sardynki. l łyżka bazylii.

4 dag masła. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu tak długo. wsypać orzechy. W razie potrzeby dolać jeszcze rosołu. Na każdy liść nałożyć łyżkę nadzienia i zawijać tak. W czasie duszenia ryżu przygotować liście winorośli. 2 łyżki rodzynków. jak gołąbki z kapusty. wtedy przełożyć go do miski. pieprz. pietruszki. jeszcze filiżankę rosołu i dalej dusić. 3 łyżki soku cytrynowego. rodzynki. 10 dag ryżu. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na maśle. 10 małych gałązek tymianku. 3 łyżki posiekanych świeżych lub roztartych suszonych ziół: koperku. Liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym 20 dag cebuli. pomidorów. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. sól. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych lub włoskich (w oryginalnym przepisie tureckim -orzeszków piniowych). 25 dag ryżu. 10 listków majeranku. Ugotować je w dużej ilości osolonej wody i podawać polanę roztopionym tłuszczem. l liść laurowy. pieprz. sól. Patelnię przykryć i trzymać na wolnym ogniu przez 8-10 min. a potem osuszyć. 1/2 l wody. potem ostudzić i osaczyć. pietruszki. estragonu. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. aż ryż wchłonie cały rosół. aby ostygł. papryki). 1/4 szklanki oliwy. sól. Dno dużej patelni wyłożyć liśćmi wino107 . Sól i pieprz dodać przed podaniem. l łyżeczka sproszkowanej słodkiej papryki. 24 liście winorośli (mogą być suszone). 10 listków estragonu. 3/4 l rosołu. pieprz (można dodać 25 dag startych na grubej tarce lub drono posiekanych warzyw: marchwi. wlać l szklankę wody. pora. świeże liście wrzucić na 2-3 min do wrzącej wody. Następnie dodać zioła i ewentualnie warzywa.dokładnie wymieszać. Suszone liście moczyć przez kilka minut w zimnej wodzie. zalać połową rosołu. Drobno posiekaną cebulę" podsmażyć na oliwie. selera. Risotto ziołowe l cebula. Nadzienie rozłożyć na krążki i zlepiać pierogi. aż ryż wchłonie wodę. Przyprawić sokiem cytrynowym i wsypać zioła. 10 listków szałwii.

3 łyżki świeżych posiekanych ziół: trybuli. śmietanką. pieprz. a na nich ułożyć liście z nadzieniem. bazylia. potrzymać jeszcze chwilę na słabym ogniu. estragon. szczypiorek. szczypiorek. pietruszki. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (dodawać raczej pojedynczo albo w wypróbowanych mieszankach następujące świeże zioła: szczypiorek. solą i pieprzem. wsypać większą część ziół i jeszcze kilka sekund potrzymć na ogniu. Przed podaniem posypać resztą posiekanych ziół. stale mieszając. szczypiorku. 2 łyżki śmietany. a następnie wlać na patelnie z roztopionym masłem. Omlet ziołowy I (porcja dla jednej osoby) 2 jajka. Jajka rozmieszać z solą i pieprzem. 4 łyżk masła. Podawać posypaną resztą posiekanych świeżych ziół. obciążyć talerzem i gotować na wolnym ogniu jeszcze 45 min. 3 łyżki masła. wymieszać z jajami. pieprz. l łyżka posiekanych świeżych ziół (mieszanka: pietruszka. bazylia. 108 . Zalać resztą oliwy. estragon. Na patelni roztopić masło i wlać rozrobione jajka. dodać śmietanę i większą część ziół. Gdy jajecznica zacznie krzepnąć. rzeżucha. l łyżeczka masła. 10 dag ementalera albo innego łagodnego żółtego sera. trybula. trybula). stale mieszając. Ser zetrzeć na grubej tarce. Gdy tylko jajka się zetną. sól. sól. wody i soku cytrynowego. estragon lub pojedynczo: trybula. pieprz. Jajecznica z serem i ziołami 6 jajek. tymianek). tymianek. 3 łyżki słodkiej śmietanki. sól. Dania z jaj Jajecznica ziołowa 5 jajek.rośli.

18.Rys. Omlet ziołowy .

5 łyżeczki soku cytrynowego. koper. Salaterkę lub półmisek wyłożyć liśćmi sałaty. majeranek). z )ła. koprem. pietruszką.Jajka niezbyt dokładnie wymieszać z solą. l mała główka sałaty. przeciętą stroną do góry. 2 łyżki soku cytrynowego. 1/2 szklanki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. 1. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych. przyprawionym solą i pieprzem. 2 łyżki oliwy. Jajka z orzechami i ziołami 4-6 jajek ugotowanych na twardo. 1/2 szklanki śmietany. 2 cebulki dymki ze szczypiorkiem. i zwijać w rurki. l łyżeczka soli. pieprz. żeby płynne jeszcze jajka spłynęły pod spód i ścięły się. smażyć małe naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. sól. l szklanka śmietany. 4 łyżki posiekanego koperku. i zalać nim jajka. pieprzem i ziołami. nie mieszając. 110 . sos ziołowy: l żółtko. ser biały. l łyżka oliwy.5 łyżeczki octu winnego. Jajka w sosie ziołowym 6-8 jajek ugotowanych na twardo. dobrze wymieszać i tym sof :m zalać jajka. Omlety ziołowe II 4 jajka. Jajka wymieszać z drobno posiekaną cebulką. Drobno posiekane orzechy. posiekane zioła. 3 łyżki masła. solą i pieprzem. pieprz. Patelnię smarować odrobiną masła i oliwy. Smarować białym serem. trybula. kilka listków sałaty. wylać na patelnię z roztopionym masłem i smażyć na słabym ogniu. aż powstanie majonez. estragon. 1. Listki sałaty pokroić na długie paski i ułożyć na półmisku. Wszystkie składniki sosu zmieszać ze sobą dokładnie. sól i pieprz wsypać do śmietany. Brzegi omletu podważyć. szczypiorek. a na nich położyć połówki jajek. na nie kłaść połówki jaj. 8 łyżek posiekanej pietruszki.

2 łyżki bułki tartej. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. Jajka faszerowane 4 jajka na twardo. posolić do smaku i wlać do płytkiej salaterki. 111 . tłuszcz do smażenia (olej. 1/2 szklanki mleka. ziołami i solą. szczypta soli. 2 łyżki posiekanej pietruszki. trybuli. l łyżka tartego sera ostrego (tylżycki. Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu. Z mąki. 15 dag mąki. Ułożyć jajka na blasze i wstawić na 10-15 min do gorącego piekarnika (180-200°C). smalec). Masą napełnić połówki skorupek. W niej ułożyć połówki jajek przekrojoną stroną do góry. melisy. sól. sos: l szklanka śmietany. 5 łyżek posiekanej świeżej melisy. posypać je melisą i naleśnik zwinąć w rurkę. salami). Na posmarowanej cienko tłuszczem patelni smażyć naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. 2 łyżki oliwy. 2 łyżki posiekanego kopru. kopru.Jajka wiosenne 6-8 jajek. na to położyć jeszcze kilka wiórków masła. Naleśniki z jagodami i melisą 25 dag jagód. Wyjąć białko i żółtko. Zioła bardzo drobno posieka ć albo zmiksować z małą ilością śmietany. drobno posiekać i zmieszać z oliwą. wówczas sos nabierze zielonej barwy. trochę cząbru. szczypta estragonu. 2 łyżki masła. lubczyku. Na każdy naleśnik nałożyć trochę jagód. mleka. tymianku i bazylii (suszonych lub świeżych). mięty. szczawiu. żeby nie uszkodzić skorupki. Podawać posypane cukrem. 1/2 łyżeczki soli. cukier do posypania. Jajka ugotowane na twardo przeciąć ostrym nożem tak. pietruszki. 2 łyżki twarożku homogenizowanego lub roztartego białego sera. sokiem cytrynowym. l jajko. szczypiorku. l łyżeczka soku cytrynowego. rozmarynu. po l łyżeczce: bazylii. soli i jajka przygotowa ć ciasto naleśnikowe. Bułkę tartą zmieszać z tartym serem i posypać tym każdą połówkę jajka. można udekorować bitą śmietaną.

2 cebule. Kwiatostany maczać w cieście i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu. 20 kwiatostanów czarnego bzu (w pełni rozkwitniętych). Potrawy z warzyw Kapusta biała po hiszpańsku 70 dag białej kapusty. 2 łyżki masła. Gotować na małym ogniu ok. l liść laurowy. po czym odcedzić i wyjąć miętę. dodać masło oraz sól. l łyżka piwa. wyrobić gładkie gęste ciasto. Groszek wyłuskać. 2 łyżki posiekanej pietruszki. wrzucić do wrzącej osolonej wody i włożyć gałązki mięty związane w pęczek. 3 jajka. na końcu przyprawić solą i pieprzem. 2-3 łyżki mleka. 1/2 łyżeczki soli. l szklanka rosołu. pietruszkę i zalać rosołem. Groszek zielony z miętą 1. Mąkę rozrobić z jajkami. wrzucić kapustę i marchew i chwilę podsmażyć. marchew pokroić w cienkie paseczki. 112 . czosnek.5 kg zielonego groszku w strąkach.Kwiatostany czarnego bzu w cieście 15 dag mąki. szczypta soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. Kapustę drobno poszatkować. wymieszać i od razu podawać. Przełożyć groszek do salaterki. mlekiem i piwem. 2 ząbki czosnku. cebulę i czosnek drobno posiekać. Gotować 15 min. Masło stopić na dużej patelni. liść laurowy. 15 min. stale mieszając. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 10 gałązek mięty. Dodać cebulę. tłuszcz do smażenia (smalec). l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego tymianku. Podawać posypane cukrem. 2 łyżki masła. cukier do posypania. najpierw kwiatami do dołu. 30 dag marchwi. a potem obciąć wystający ogonek i odwrócić na drugą stronę. l łyżeczka soli. 2 łyżki stopionego masła. doda ć masło i posiekaną miętę.

Zioła i warzywa w koszykach .Rys. 19.

Wsypać miętę i zestawić patelnię z ognia. l łyżeczka tymianku. Cebulę pokroić w cienkie plasterki i podsmażyć na maśle lub oliwie. sól. odcedzić. cukinii. ale nie odkrywać jeszcze przez jakiś czas. papryki słodkiej (osobno lub mieszanki). pieprz. trzymać na ogniu przez 3-4 min. Masło roztopić na patelni. pieprz. cukinia. 30 dag innych warzyw: fasolki szparagowej.l łyżeczka curry i l łyżeczka przyprawy chińskiej. Cukinię pokroić w plastry grubości l cm (starą cukinię trzeba obrać ze skórki). oberżyny. 3 łyżki masła lub oliwy. l duża cebula. sól. Suszoną bazylię wsypać na 3 min przed zakończeniem duszenia. wrzucić na patelnię i smażyć 10 min. 1/2 łyżeczki lubczyku. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 3 łyżki oliwy. l łyżeczka bazylii. Cukinia w pomidorach 50 dag cebuli. obrać ze skórki. l ząbek czosnku. Pomidory sparzyć. 25 dag pomidorów lub 3 łyżki koncentratu pomidorowego. Wtedy wrzucić marchewkę. 30 dag włoszczyzny z kapustą.Marchewka z miętą 75 dag marchwi. l ząbek czosnku. 3 łyżki koncentratu pomidorowego. patelnię przykryć i dusić jeszcze 2 min. 2 łyżki świeżej posiekanej lub roztartej suszonej bazylii. Warzywa duszone l duża cebula. Marchew pokroić w kostkę. Na 114 . szczypta cukru. Świeże listki bazylii i rozgnieciony czosnek dodać po zakończeniu duszenia i przykryć patelnię jeszcze na kilka minut. Przyprawić solą i pieprzem. l łyżka cukru. 1/2 łyżeczki lebiodki (zioła świeże lub suszone). dodać cukier i stale mieszając. aż cukier lekko zbrunatnieje. Wszystkie warzywa pokroić dość drobno. sól. 2 łyżki masła. pokroić na plasterki. fasolę w ziarnach namoczyć na noc poprzedniego dnia i podgotować przez 1/2 godz. fasoli w ziarnach. l szklanka wody. dodać do cukinii i dusić pod przykryciem 10 min. wrzucić do wrzącej osolonej wody i ugotować do miękkości. Można też przyprawić inaczej .

sól. 2 łyżki masła. Dynia z koperkiem 80 dag dyni. Selery zapiekane z tymiankiem 2 duże selery. Zalać koncentratem pomidorowym rozmieszanym z wodą. Suszone zioła dodać na kilka minut przed zakończeniem duszenia. Dynię osuszyć z soku. posolić i pozostawić na kilka minut. Posiekany koper i paprykę rozmieszać ze śmietaną. posolić i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu 40 min. żeby wypuściła sok. Ostudzić. cukier. ponieważ gotuje się najszybciej. aby przykryła dynię. l łyżka koncentratu pomidorowego. a potem odkryć patelnię i przez kilka minut odparować część wody. Ogniotrwałe naczynie do zapiekania wysmarowa ć masłem i wysypać tartą bułką. l łyżeczka słodkiej papryki. ułożyć w nim plastry selerów. świeże zioła i pieprz wsypać po zdjęciu z ognia. wlać na patel115 . Każdy plasterek posypać solą i tymiankiem. 10 dag tartego ostrego żółtego sera (myśliwski. l pęczek koperku. 2 łyżki tartej bułki. Na patelni rozgrzać oliwę i podsmażyć drobno pokrojoną cebulę. Potrawę można podawać z dodatkiem ryżu lub ziemniaków. Dolać tyle wody. obrać ze skórki i pokroić w plastry grubości l cm. salami). opłukaną dynię pokroić w kostkę. wrzucić na patelnię i zalać koncentratem pomidorowym rozrobionym z wodą. a potem dodawać kolejno pozostałe warzywa. Obraną. aż warzywa będą miękkie. sól. 1/2 szklanki śmietany. Selery gotować w skórce w dużej ilości osolonej wody około 30 min. na końcu cukinię. 2 łyżki oliwy. jeśli jest jej za dużo.patelni rozgrzać oliwę i najpierw podsmażyć cebulę. jako samodzielne danie. l mała cebula. Rozgnieciony czosnek. l łyżka tymianku. Gotować na wolnym ogniu 30 min pod przykryciem. Wierzch zapiekanki posypa ć tartym żółtym serem i wstawić do piekarnika o temperaturze 180°C na 15 min. jako dodatek do pieczeni czy pieczonego kurczaka.

Podawać po 10 min. 3 łyżki octu ziołowego. 1/2 szklanki majonezu. octu. Z oleju. pieprzem. 1/4 łyżeczki soli. l pęczek rzodkiewek. pieprzu i 1-2 łyżek wody sporządzić sos i zalać nim fasolkę w salaterce. l łyżeczka posiekanego cząbru. odcedzić. l łyżka posiekanej pietruszki. Sałatki i surówki Sałatka bretońska z fasoli 50 dag białej fasoli. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie z kminkiem do miękkości. pomidory pokroić w kostkę i wymieszać z fasolą i ziołami. Wsypać cukier i sól do smaku. potem ugotować ją do miękkości i odcedzić. l łyżka posiekanego koperku. pieprz. l pęczek koperku. 3 listki szałwii. 2-3 gałązki lubczyku. obrać i pokroić w plasterki. Sałatka z ziemniaków I l kg ziemniaków. Cebulę bardzo drobno posiekać. 2 łyżki octu ziołowego. l pęczek pietruszki. Sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą 75 dag fasolki szparagowej. soli. 2 gałązki bazylii. Poprzedniego dnia fasolę namoczyć w zimnej wodzie. 1/4 łyżeczki pieprzu. Przyprawić solą. 10 dag bryndzy.nie i jeszcze chwilę trzymać na ogniu. l łyżka posiekanej mięty. olejem i octem. l pęczek szczypiorku. l szklanka jogurtu. l cebula. ostudzić. Posypać pokruszoną bryndzą i grubo posiekanymi listkami bazylii. 3 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. ale nie gotować. 2 łyżki octu ziołowego. 2 cebule. Fasolkę szparagową pociąć na mniejsze kawałki i gotować 20 min w osolonej wodzie. sól. drobno posiekanej cebuli. 116 . sól. 2 łyżki rzeżuchy. l łyżeczka posiekanej melisy. 4 pomidory. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. pieprz. 3 duże pomidory. l łyżeczka kminku. słodka papryka sproszkowana. odcedzić.

solą. 4 jajka na twardo. Całe ziemniaki ugotować. Sałatka z ziemniaków II l główka sałaty. pieprz. sól. szczypta cukru. 2 łyżki octu ziołowego. dodawać stopniowo olej. Jajka pokroić w plasterki. sos ziołowy: 2 jajka na twardo. obrać i pokroić w plasterki. pokroić na 1-centrymetrowe kawałki i dodać do sałatki. l łyżka posiekanego kopru. ugotować do miękkości. Marchew i fasolkę polać l łyżką oleju. 2 łyżki śmietany. 15 dag zielonej fasolki szparagowej. Pozostałe składniki wymieszać z drobno posiekanymi ziołami i tym sosem zalać ziemniaki.Pomidory i rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać z ziemniakami. pieprz. na nich położyć jeszcze ciepłe ziemniaki i skropić je łyżką oleju. śmietaną. Białka jaj ugotowanych na twardo oddzielić od żółtek. olejem. Musztard? zmieszać z octem. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. 2 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. posiekać i wsypać do salaterki. 1/2 łyżeczki śmietany. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Marchewkę pokroić w kostkę. pieprz i zioła. cukrem i tym sosem polać sałatkę. Fasolkę ugotować do miękkości. odcedzić. l łyżka octu ziołowego. l główka sałaty. l łyżka posiekanego estragonu. sól. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l łyżka posiekanego szczypiorku. odcedzić. odcedzić. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. na nich ułożyć ziemniaki i polać je łyżką oleju. wsypać na wierzch. 15 dag marchwi. l pęczek cebuli dymki ze szczypiorem lub 2 cebule. ułożyć na ziemniakach i posypać szczawiem. Cebulę drobno pokroić. Zalać sosem sałatkę i ostrożnie wymieszać. sól. 25 dag ziemniaków. 4 łyżki posiekanego świeżego szczawiu. Dokładnie wymieszać i od razu podawać. Żółtka ucierać z małą ilością śmietany. dodać do ziemniaków. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie. 117 . ocet. obrać. pieprzem. pokroić na grube plasterki. odcedzić. Sałatka warzywna z sosem ziołowym 25 dag ziemniaków.

gdyż seler szybko brązowieje. olej sojowy lub słonecznikowy. Sałatka rybna z selerem i ziołami l puszka ryb w oleju (20 dag). pęczek pietruszki. 2 łyżki soku cytrynowego. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. 3 łyżki posiekanych ziół: estragonu. Rzodkiew obrać i zetrzeć na tarce jarzynowej. Surówka wiosenna l biała rzodkiew. pieprz. 3 łyżki posiekanego szczypiorku. solą i świeżymi lub suszonymi ziołami. 1/4 szklanki posiekanej rzeżuchy. przyprawić solą. Przełożyć rybę z puszki do miski. sok cytrynowy. 20 dag pomidorów. sól. 2 łyżki soku cytrynowego. pieprz. 1/4 selera. melisy. 1/2 szklanki posiekanej rzeżuchy. cebulę i koper drobno posiekać. pokroić na mniejsze kawałki. Pozostałe składniki rozmieszać dokładnie w kubku na jednolity sos i zalać nim surówkę. sól. sól. kilka liści sałaty. przybrać listkami sałaty i ziół. pieprzem. Ser i pomidory pokroić w kostkę. 10 dag cebuli. rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać w salaterce z rzeżuchą. sól. olejem i sokiem cytrynowym.Sałatka serowa 10 dag łagodnego żółtego sera. pieprzem. musztardą. Sałatkę przygotować tuż przed podaniem. ogórki w cienkie plasterki. l pęczek koperku. przyprawić sokiem cytrynowym. 118 . Salaterkę wyłożyć liśćmi zielonej sałaty. 20 dag ogórków świeżych lub kiszonych. trybuli. nałożyć na nie sałatkę. Wszystkie składniki wymieszać. l łyżka serka homogenizowanego. cukier. pieprz. Seler zetrzeć na drobnej tarce i od razu wymieszać z rybą i ziołami. l łyżka oleju sojowego lub s łonecznikowego. 10 dag ostrego żółtego sera. Surówka z liści mniszka („mleczu”) 10 dag bardzo młodych. 3 łyżki śmietany. jasnozielonych liści mniszka. 1/2 łyżeczki musztardy. 2 pęczki rzodkiewki. 2 łyżki soku cytrynowego. l cebula dymka ze szczypiorem.

3 łyżki koperku. l łyżeczka soli. sól. polać surówkę i wymieszać. Podawać po 10 minutach. cebule pokroić w krążki. Do oleju dodać sok cytrynowy. 4 łyżki posiekanych świeżych listków bazylii (można spróbować też z tymiankiem i rozmarynem). Pomidory pokroić w kostkę. dodać do pomidorów i ostrożnie rozmieszać. 4 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. Olej rozmieszać w kubeczku z sokiem cytrynowym. 1/2 łyżeczki pieprzu.Liście mniszka zalać na godzinę zimną wodą. Pomidory z bazylią l kg pomidorów. 2 łyżki soku cytrynowego. solą i cukrem. 2 łyżki trybuli lub pietruszki. 2 młode cebulki ze szczypiorkiem. 119 . l szklanka śmietany. Dokładnie wymieszać. Według tego samego przepisu można sporządzić surówkę z młodych liści babki zwyczajnej. Od razu podawać. podawać po kilku minutach. Słodką śmietankę rozmieszać z posiekanymi ziołami (kwaśną śmietanę można ubić). Ogórki pokroić na cienkie plasterki. pieprz. przyprawić solą i pieprzem. Cebule pokroić w krążki i wymieszać w salaterce z liśćmi mniszka i rzeżuchą. potem osaczyć. 2 łyżki ogórecznika. zmieszać razem w salaterce. 6 łyżek śmietanki. posolić i zalać śmietaną wymieszaną z drobno posiekanymi ziołami. cukier oraz zioła i wlać do miski. 1/4 łyżeczki pieprzu. Listki roszponki porozrywać na mniejsze kawałki. sól. Mizeria z ziołami 50 dag świeżych ogórków. Surówka z roszponki 15 dag roszponki. 1/2 łyżeczki cukru. 1/2 łyżeczki soli. l łyżka mięty (posiekanych świeżych listków).

pietruszki. Sos śmietanowy z ziołami l szklanka śmietany. 2 łyżki soku cytrynowego. rzeżuchy. szczypta soli. estragonu. szczypta soli. Zielony sos frankfurcki Po 2 łyżki świeżych ziół: ogórecznika. l szklanka śmietany albo jogurtu. 4 łyżki mleka. melisy. rzeżuchy. dodać drobno posiekane zioła. l cebulka dymka ze szczypiorkiem lub l mała cebula. W skład sosu musi wchodzić co najmniej 7 gatunków ziół. kapusty chińskiej. 1/2 łyżeczki cukru. Ser utrzeć na jednolitą masę z sokiem cytrynowym. przyprawić solą. lubczyku. Wymieszać z pozostałymi składnikami sosu. Można też bardzo drobno posiekać na desce i rozgnieść. wsypać zioła i wymieszać. szczawiu lub szpinaku. 2 łyżki soku cytrynowego. szczypta cukru. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. 4 łyżki posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. a także pieczonych ziemniaków. przyprawić solą. po l łyżeczce koperku. l jajko na twardo. befsztyków. Podaje się go do gotowanego mięsa. l łyżeczka musztardy. melisy. pietruszki. 10 dag majonezu. Tym sosem można przyprawiać zieloną sałatę i wszystkie surówki z warzyw.Sosy Sos twarogowy z ziołami 5 dag sera twarogowego. l łyżeczka cukru. gotowanej lub smażonej ryby. jaj na twardo. olejem i mlekiem. cukrem i papryką. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. 1/4 łyżeczki pieprzu. pietruszki. liścia selera. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Zioła posiekać i zmiksować przystawką z nożykami na zieloną masę. Śmietanę rozmieszać z sokiem cytrynowym. 120 . pieprzem. szczypiorku. 1/4 łyżeczki białego pieprzu (można go zastąpić czarnym). trybuli. Doskonały sos do zielonej sałaty. l łyżka soku cytrynowego. cukrem.

20. Sosy ziołowe .Rys.

Angielski sos miętowy 1/2 szklanki winnego octu. 4 łyżki różnych posiekanych świeżych ziół: trybuli. pietruszki. Dodać 3 łyżki mięty. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. orzechy i dolewać olej. rzeżuchy. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. Do garnka wlać ocet. szczypta soli. l żółtko. 1. szczypiorku. wymieszać z serem. Sos ten świetnie pasuje do makaronu. pieprz i stale mieszając. 0. 1-2 ząbki czosnku.3 l oliwy lub oleju sojowego. Sos serowy z bazylią 1/2 szklanki posiekanej świeżej bazylii. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Sos przecedzić. sól.białego pieprzu). przełożyć do miseczki. W Anglii sos ten podaje się do pieczeni baraniej. koperku. Majonez ziołowy 2 żółtka. Posiekaną bazylię zmiksować przystawką z nożykami. gotowanej wołowiny. do pieczeni baraniej i wołowej. 1/2 szklanki wody. gotowanej i smażonej ryby. 1/2 łyżeczki soli.Hiszpański sos czosnkowy Ailloli 3 ząbki czosnku. 2-3 łyżki tartego żółtego sera o łagodnym smaku (ementaler. wlewać olej. 1/2 łyżeczki musztardy. zestawić z ognia i ostudzić. Czosnek obrać i utrzeć w moździerzu. 1/4 łyżeczki pieprzu (w oryginalnym przepisie . l łyżka cukru. 1/4 łyżeczki soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. wsypać resztę mięty i przyprawić solą. estragonu. gouda). Na koniec wlać 2 łyżki gorącej wody. garnek przykryć. 4 łyżki mięty świeżej lub suszonej. Przyprawić solą i pieprzem. 122 . sól. Do czosnku dodać żółtko. wsypać cukier i zagotować. dodawać kolejno czosnek. 2 łyżki orzechów włoskich. Podawać do gotowanej ryby na gorąco i na zimno.5 łyżki octu winnego.

można wsypać zioła. szczypiorku. koperku. 1. musztardę i ubić na krem. surówek i jaj na twardo. Po godzinie czosnek wyjąć. Sosem przyprawiać sałatki i surówki. pietruszki. a na końcu zioła. potem jogurt lub śmietanę. 4-6 łyżek świeżych posiekanych ziół: trybuli. Dolewać po kropli oliwę i ubijać tak długo.Wszystkie składniki muszą mieć temperaturę pokojową. 2 łyżki posiekanego szczypiorku. sok cytrynowy. 1/2 łyżeczki cukru. 123 . l łyżeczka posiekanej trybuli. Ugotowane żółtka rozgnieść i wymieszać z surowymi żółtkami na jednolitą pastę. Najpierw żółtka ubija się w misce drewnianą łyżką. l łyżeczka posiekanego koperku. 0. po kropelce dolewa się oliwę i wkrótce powstaje krem. do którego można już dolewać oliwę cienkim strumieniem. aż cała oliwa zostanie wymieszana. oliwę. Sos remouladowy z ziołami 2 ugotowane żółtka. 1/2 łyżki posiekanego ogórecznika. 6 łyżek śmietany albo jogurtu. l ząbek czosnku. 6 łyżek oliwy lub oleju sojowego. Sos vinaigrette z ziołami Szczypta soli. szczypta pieprzu. W małej misce wymieszać ocet. sól. l łyżka octu koperkowego. dodać sól. pieprz. sól i pieprz z ziołami i włożyć do niej obrany ze skórki ząbek czosnku. 1/2 łyżeczki musztardy. musztardę. a gdy majonez jest już gotowy. Następnie dodaje się ocet. rzeżuchy.3 l oliwy lub oleju sojowego. można też dodać łyżkę drobno posiekanego ogórka konserwowanego. Ten sos podaje się do różnych sałatek. dodając odrobinę soli. l łyżka octu estragonowego. Ciągle ubijając. pieprz. a następnie musztardę. a także do mięs i ryb w galarecie. 2 łyżki octu winnego. 1/2 łyżki posiekanej melisy. l łyżka musztardy. jaj na twardo. Teraz dodaje się ocet i sok cytrynowy. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Majonez podaje się do ryb na zimno i innych zimnych przystawek.5 łyżki octu winnego. 2 surowe żółtka. 1/2 łyżki posiekanego estragonu.

Sos do pieczeni l szklanka białego wytrawnego wina. Na patelni stopić masło. wsypać do niego mąkę i stale mieszając. aby sos nabrał aromatu. jałowca. Na patelni stopić tłuszcz. sporządzić jasną zasmażkę. lubczyku. sól. 2 łyżki mąki. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. 1/2 l rosołu. tymianku. solą. Jeżeli używa się świeżych ziół. pieprzem. a następnie sos gotować na małym ogniu przez kilka minut. Sos można przyprawić również papryką. 3-4 łyżki suszonych roztartych ziół lub 2 łyżki suszonych i l łyżkę świeżych posiekanych ziół pojedynczo lub w mieszance: bazylii. czosnku. wsypać do niego mąkę. Jeżeli używa się świeżych ziół. sól. 3-4 łyżki roztartych suszonych lub posiekanych świeżych ziół: bazylii. hyzopu. 124 . a także dodać jajko rozmieszane z sokiem cytrynowym lub ze śmietaną. l łyżka trybuli lub pietruszki. szałwi. majeranku. a dopiero potem dodać mąkę. mieszając przyrumienić na ciemnobrązowy kolor. Do sosu można dodać paprykę. lubczyku. pietruszki. kminku. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię na kilka minut przykryć. majeranku. melisy. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. pieprz. a następnie sos gotować na małym ogniu kilka minut. Dolewać powoli rosół. ogórecznika. l szklanka sosu >pod pieczeni. estragonu. Mieszając wlewać rosół. rozmarynu. 2 łyżki mąki. rozmarynu. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię przykryć na kilka minut. cząbru. trybuli. lebiodki. koperku. 1/2 l rosołu. tymianku. mięty. mięty. oleju lub smalcu). estragonu. pieprz lub na tłuszczu podsmażyć małą posiekaną drobno cebulkę. Zioła można stosować pojedynczo lub w mieszankach. czosnku. Sos ciemny ziołowy (gorący) 2 łyżki tłuszczu (oliwy. po l łyżeczce bazyl . melisy. szałwii i grubo zmielonego pieprzu. tymianku. majeranku. szczypiorku.Sos biały ziołowy (gorący) 2 łyżki masła.

3 l wody. pieczarkami. 2 łyżki oliwy. l żółtko. sól. ziemniaków i kopytek. Sos ten nadaje się do befsztyków. Jeżeli sos przygotowuje się ze świeżych pomidorów. ostudzić pod przykryciem i wlać przez sito do sosu spod pieczeni. przyprawić sos solą i pieprzem. l łyżeczka posiekanej pietruszki. l liść laurowy. 125 . żeby wyparowała część wody. l cebula. wyjąć zioła. Wino zagotować z posiekaną cebulą. Podawać do makaronu i innych potraw mącznych oraz ryżu. Na końcu wsypać posiekaną trybule lub pietruszkę. 1/2 szklanki rosołu. l łyżka bazylii. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. aż uzyska konsystencje rzadkiego kremu. krokietów ziemniaczanych i warzyw z wody. pieprz. patelnię zdjąć z ognia. Podawać do pieczeni. trzeba go przez 20 min gotowa ć na bardzo małym ogniu. befsztyków. 10 dag pieczarek. a cebulę i pieczarki przetrzeć. Gdy pieczarki i cebula będą miękkie. Sos pomidorowy l cebula. 1/2 łyżeczki soli. zdjąć ż ognia. gotowanej wołowiny. Potem dodać ketchup i bazylię. 3 łyżki szczawiu. tymiankiem i liściem laurowym. Sos Chateaubriand l szklanka białego wytrawnego wina. 1/2 szklanki sosu spod pieczeni. Cebulę oraz czosnek obrać i drobno posiekać. pokrojone na małe kawałeczki masło i ciepły sos ubijać trzepaczką. Wsypać świeże posiekane zioła. 1/2 kg pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego. 10 dag masła. l ząbek czosnku. l łyżka soku cytrynowego. Dodać sos spod pieczeni. dodać pomidory lub koncentrat pomidorowy z 0. l łyżeczka posiekanego estragonu.Wino z ziołami i pieprzem gotować 10 min. l łyżeczka tymianku. przecedzić przez sito. Na patelni podgrzać oliwę i chwilę smażyć w niej czosnek i cebulę. ryb. Sos szczawiowy 4 łyżki masła. 3 łyżki ketchupu. 2 łyżki mąki.

w makutrze lub w mikserze. pieczeni wieprzowej i kotletów schabowych. a potem dodaje zioła. wykroić gniazda nasienne i pokroić w plasterki. musi mieć temperaturę pokojową. Najpierw uciera się masło z solą. pieprz. Sos ten nadaje się do pieczonej kaczki. szczyptę pieprzu i szałwię. Dodać sól. Na dno garnka nalać trochę wody. rozmieszać z mąką i powoli dolewać rosół. włożyć jabłka i rozgotować je.2 łyżki masła stopić. musztardą. Masło można ucierać w moździerzu. Sos jabłkowy z szałwią 2 kwaśne jabłka (antonówki. pozostawić pod przykryciem na 5 min. Mamy wtedy dużo rozmaitych świeżych ziół. Szczaw pokroić w cienkie paseczki i dodać do sosu. Jabłka obrać. jabłka zimowe). papryką. Najlepszą porą do sporządzania maseł ziołowych. W ten sposób można przechowywać masło przez kilka miesięcy. pieprzem. na końcu sok cytrynowy i inne przyprawy. 126 . Patelnię zdjąć z ognia. przeznaczone do ucierania z ziołami. Śmietanę rozmieszać z żółtkiem i wlać do sosu. a masło zawiera najwięcej witamin. Można więc przygotować masła o różnych smakach. osuszone i grubo posiekane. l łyżeczka szałwii. natomiast w lodówce. sok cytrynowy i gotować sos przez 5 min. Należy przymocować do niej karteczkę z nazwą masła i w większym opakowaniu ułożyć w zamrażalniku. dodając jedynie różne gatunki ziół lub przyprawiając je sokiem cytrynowym. Podawać do ryb smażonych i gotowanych. podzielić je na mniejsze porcje i każdą kosteczkę zawinąć w folię aluminiową. Masło. w szczelnie zamkniętym słoiku. dodać resztę masła i sos ubić trzepaczką. 1/2 łyżki cukru. jest lato. Masła ziołowe Wszystkie masła ziołowe przygotowuje się według tego samego przepisu. przez 2-3 tygodnie. które będziemy dłużej przechowywać w zamrażalniku. Dodać cukier. zioła powinny być umyte.

21.Rys. Masło ziołowe .

rzeżuchy (można dodać mieszankę ziół lub każdy gatunek osobno). l łyżka soku cytrynowego. szaszłyków. trybuli. 3 łyżki ziół: koperku. 10 dag masła. Masło estragonowe: 4 łyżki estragonu. Do kotletów smażonych i gotowanych ryb. Masło miętowe: 2 łyżki posiekanej mięty. l łyżka soku cytrynowego. 10 dag masła. pieprz. 3-4 łyżki mleka. Do pieczeni baraniej. Do befsztyków. sól. Masło pietruszkowe: l ząbek czosnku. sól. Twarożek z ogórkiem i rzodkiewką l opakowanie twarożku homogenizowanego. mięta w równych częściach* l łyżka soku cytrynowego. koperku. mięty. melisy. smażonych ryb. pieprz. pieprz. Masło ziołowe: 3 łyżki posiekanych ziół: estragon. wymieszać z twarożkiem. Masło szczypiorkowe: 4 łyżki posiekanego szczypiorku. 10 dag masła. Masło szałwiowe: l łyżka szałwii. trybula. rzodkiewki pokroić w plasterki. mlekiem. sól. pieprz. ogórecznika. 10 dag masła.Masło czosnkowe: 2 ząbki czosnku. Twarożki ziołowe Twarożek wiosenny l opakowanie twarożku homogenizowanego. Do pieczeni. pietruszki. szczypiorek. pieprz. 5 rzodkiewek. ryb gotowanych i smażonych. zimnych przystawek. sól. marchewki i fasolki szparagowej. koperek. solą i ziołami. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Do kotletów baranich i cielęcych. 10 dag masła. 128 . zimnych przystawek. sól. 3 łyżki posiekanej pietruszki. sól. 5 łyżek posiekanych ziół: szczypiorku. 3-4 łyżki mleka. 2 łyżeczki soku cytrynowego. 10 dag ogórka. bazylii. pieczeni i drobiu. sól. baranich i smażonej ryby. 10 dag masła. Do ryb. Do pieczeni i zimnych przystawek. sól. sól. makaronu. kotletów cielęcych. pieprz. łyżeczka soku cytrynowego. Ogórek pokroić w drobną kostkę. l łyżeczka soku ze startej na drobnej tarce cebuli. 10 dag masła. pieprz.

pieprz (można dodać l łyżeczkę słodkiej papryki i użyć mieszanki ziół lub każdego gatunku osobno: koperku. l mała cebulka. 129 . dodać drobno posiekaną cebule. szczypiorku). 5 łyżek posiekanych ziół. wstawić na kilka godzin do lodówki. l łyżeczka mielonego lub rozgniecionego w moździerzu kminku. 10 dag estragonu. Twarożek wymieszać z mlekiem. . Octy ziołowe Do sporządzenia octu ziołowego najlepiej używać octu winnego i owocowego. solą i kminkiem. 1-2 pomidory. 3-4 łyżki mleka. ocet spirytusowy stosować należy w ostateczności. przyprawić solą. bazylii. rzeżuchy. 10 dag masła. Masło i ser o temperaturze pokojowej utrzeć mikserem lub w makutrze na jednolitą masę. Ser ziołowy 25 dag sera twarogowego. czosnku. pieprzem i ziołami. zielonej sałaty. Można od razu smarować nim chleb lub uformować kostkę. całość dokładnie wymieszać.Twarożek z pomidorami i kminkiem I opakowanie twarożku homogenizowanego. zalać octem. dzięki któremu stają się one wartościowym dodatkiem do sałatek. Estragon włożyć do naczynia. przykryć i pozostawić na 14 dni. sosów i majonezów Ocet estragonowy 1 l octu. Zioła nadają octom specyficzny aromat. a potem pokroić na plasterki. sól. pietruszki. pietruszkę i pomidory pokrojone w kostkę. sól. mięty. trybuli. Następnie ocet przecedzić przelać do szczelnie zamykanej butelki. Zamiast twarożku homogenizowanego można użyć 25 dag sera twarogowego roztartego z 3-4 łyżkami śmietany. 2 łyżki pietruszki.

22.Rys. Octy ziołowe .

tymianku. . 6 ząbków czosnku. liści laurowych.Według tego przepisu można sporządzać następujące octy: .ocet koprowy: 1 l octu. W ten sam sposób można przygotowywać kolejne octy: . melisy. porzeczki. Szklankę octu zagotować i zalać masę w moździerzu. 2-3 kwiatostany czarnego bzu. 131 . . l pęd estragonu. 20 łyżek posiekanych świeżych liści estragonu. po 1-2 min ostudzić i przelać do butelki. .ocet ziołowy I: 1 l octu. l papryka ostra. . Ocet bazyliowo-czosnkowy 2 ząbki czosnku. l mała cebula pokrojona w plasterki.ocet melisowy: 1 l octu. 4 łyżki nasion kopru.ocet czosnkowy: 1 l octu. .ocet ziołowy III: 1 l octu.ocet laurowy: 1 l octu. dalej ucierać. co kilka dni nią potrząsnąć. aż powstanie jednolita masa. Potem ocet przecedzić i zlać do innej butelki. Butelkę odstawić na 2 tygodnie. 6 ziaren pieprzu. 20 łyżek posiekanych świeżych liści melisy. dodać liście bazylii. 1 kwiatostan czarnego bzu. posiekać i utrzeć w moździerzu. l pęczek trybuli lub pietruszki. Uzupełnić resztą octu i szczelnie zamknąć.ocet ziołowy II: 1 l octu. melisy. . 20 łyżek posiekanych świeżych liści bazylii. . 10 dag różnych ziół: estragonu. liści wiśni. 5 dużych liści laurowych. 10 dag ziół i owoców: bazylii. kwiatu lipy. estragonu.ocet estragonowy: 1 l octu.ocet melisowy: 1 l octu. 10 dag świeżych liści melisy. Czosnek obrać.ocet z kwiatostanów czarnego bzu: 1 l octu. . l l octu.

Przed posypaniem można 132 . jajko i dolewać mleko. l żółtko i l łyżka mleka do smarowania bułeczek. Bułeczki z przyprawami 50 dag mąki. anyżu i imbiru. szczypta soli. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. aż bułeczki wyrosną. 2 łyżeczki nasion anyżu. l jajo. Następnie formować małe bułeczki. drożdże. gałkę muszkatołową. zachowując dość duże odstępy. Wyrabiać dalej tak długo. sól wsypać do miski i pozostawić w ciepłym miejscu. aż będzie gładkie i elastyczne. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. pamiętając o tym. mieszając ciasto drewnianą łyżką. Wtedy przykryć miskę ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na 15 min. Mąkę. szczypta gałki muszkatołowej. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. a następnie posypać połowę kminkiem. Blachę postawić w ciepłym miejscu na około 20 min. Układać je na posmarowanej tłuszczem płaskiej blaszce. aż przestanie błyszczeć. dodawać po trochu mleka i drewnianą łyżką mieszać ciasto. mleko podgrzać. kolendry. 0.Wypieki Chleb anyżowy 50 dag mąki. 5 dag masła. a następnie wyrabiać ręką. l łyżka czarnuszki. masło stopić. podgrzać mleko. Do mąki dodać drożdże. a drugą połowę czarnuszką. anyż. przełożyć na nią ciasto. Żółtko rozmieszać z mlekiem i smarować nim bułeczki. l łyżka kminku. szczypta soli. l szklanka mleka. W filiżance rozmieszać drożdże z cukrem. że po upieczeniu będą dwa razy większe. Blaszkę do pieczenia wysmarować tłuszczem. włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 40 min w temperaturze 180200°C. Następnie wyrobić ciasto ręką i wlać roztopione masło. l jajo. l łyżka cukru. Do mąki dodać jajo. sól. l łyżka cukru. drożdże rozrobić z cukrem. nakryć ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na godzinę.3 l mleka. pieprz. szczypta pieprzu. będzie gładkie i elastyczne. żeby urosło. Zamiast anyżu można dodać kminku lub mieszanki kminku. Gdy podwoi swoją objętość.

Rys. Chleby ziołowe . 23.

Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. a na końcu stopione masło. Resztą masy posmarować wierzchnią skórkę. Po złożeniu chleba zawija się go w folię aluminiową i wkłada na 15 min do piekarnika o temperaturze 200°C. przesypując solą i roztartymi ziołami. 1/2 łyżeczki soli. 2 ząbki czosnku lub 2 łyżki suszonych ziół (tymianek. 0. Uformować dwa okrągłe bochenki. 2 jaja. 7 dag masła. sól. Chleb pokroić na kromki. bazylia lub rozmaryn). każdą kromkę smaruje się cienko masłem z obydwu stron. szczypta papryki słodkiej i papryki ostrej. 7 dag masła. l pęczek szczypiorku. Wstawić do podgrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200° C przez około 1/2 godz. ułożyć na płaskich blachach i zostawić jeszcze na 20 min do wyrośnięcia. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 50 min w temperaturze 180200°C. rozetrzeć z solą i masłem. 5 dag drożdży. a do drugiej ser i kiełbasę. nie przecinając dolnej skórki do końca. smarować cienko każdą kromkę z obydwu stron i z powrotem złożyć cały bochenek. 2 łyżeczki soli.każdą przekroić ostrym nożem na pół lub na krzyż. mieszając ciasto drewnianą łyżką. 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej. podzielić na dwie części. Dodać jajo. przyprawy. 7 dag żółtego sera. 1/2 łyżeczki mielonej kolendry. Gdy przyrządza się chleb z ziołami. Pikantny chleb l kg mąki. 7 dag kiełbasy szynkowej. Do jednej części dodać posiekaną pietruszkę i szczypiorek. Jest to dobry sposób odświeżania starego pieczywa.3-0.4 I mleka. Chleb z czosnkiem lub ziołami l chleb (najlepiej pszenny). a gdy trochę wyrośnie. l łyżeczka cukru. Ciasto dokładnie wyrobić ręką. 1/2 łyżeczki kminku. drożdże rozrobić z cukrem. Postawić pod przykryciem na 20 min w ciepłym miejscu. dodać do mąki i dolewać powoli mleko. l pęczek pietruszki. pokrojone w drobną kostkę. Czosnek posiekać. 134 .

Ciastka serowe 20 dag żółtego sera (ementaler. w piekarniku o temperaturze 170-200° C. a na wierzchu ułożyć połówki gruszek. w temperaturze nie przekraczającej 180°C. Masło utrzeć z cukrem (zostawić l łyżkę do posypania) i jajami. posypać ciasto makiem. morski. 135 . cukier waniliowy. przełożyć do niej ciasto. 6 dag cukru pudru. 3 obrane. wsypać mąkę. żółtek i soli zagnieść ciasto. Następnie wyjąć blachę na chwilę. gouda). 25 dag masła. 40 dag mąki. a następnie rozwałkować wprost na blasze wysmarowanej tłuszczem. masła. sól. Zaraz po upieczeniu pokroić ciasto na paski. Można też rozwałkować na stolnicy i wykrawać foremką ciasteczka. kminek lub tarty ser do posypania. proszek do pieczenia. połowę tataraku i całość dokładnie wymieszać. l cukier waniliowy. aż przypiecze się na złotobrązowy kolor. Ciasto z gruszkami i tatarakiem 2 jaja. przekrojone na połówki (bez gniazd nasiennych) gruszki. które przekłada się na wysmarowaną tłuszczem blachę. 6 dag masła. 12 dag mąki. 1/2 łyżeczki do kawy mielonego suszonego korzenia tataraku. l łyżeczka do kawy margaryny. Z sera. 2 jaja . Ciasto lub ciastka posmarowa ć białkiem i piec około 1/2 godz. Zostawić na godzinę. kminkiem lub tartym serem i wstawić na 10-15 min. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około l godz. 1/2 łyżeczki do kawy proszku do pieczenia. mak. mąki. Łyżkę cukru pudru zmieszać z drugą połową tataraku i posypać ciasto. Margaryną wysmarować formę.

l l mleka.Desery Galaretka z kwiatami podbiału 40 dag kwiatów podbiału z szypułkami. Wsypać cukier. następnie kwiatostany wyjąć. a potem przełożyć do garnka. 8 listków żelatyny. Białka ubić na pianę i przełożyć do gorącego jeszcze budyniu. dokładnie wymieszać. Jabłko obrać. Deser jagodowy 30 dag jagód. oddzielić od szypułek. Kwiaty umyć. Galaretką napełnić salaterkę i zostawić na kilka godzin. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z l szklanką zimnego mleka. aż żelatyna się rozpuści. 2 łyżki cukru. włożyć kwiatostany bzu i gotować jeszcze przez kilka minut. Następnie zasypać kwiaty oraz szypułki cukrem i zalać winem. szczypta soli. l kwaśne jabłko. 3 łyżki cukru. wlać wino z podbiałem i stale mieszając podgrzewać. 1/2 I białego wina deserowego. osaczyć. Jagody umyć. zagotować i przelać do salaterki. 1/2 paczki budyniu waniliowego. które należy drobno pokroić i wszystko przełożyć do miski. Żelatynę moczyć 4 min w zimnej wodzie. 2 jaja. 136 . osaczyć i ugotować razem z jabłkiem. a następnie wszystko przetrzeć przez sito. 2 żółtkami. Zagotować 3/4 l mleka. aż stężeje. 1/2 l wody. 4 łyżki mąki ziemniaczanej. wlać do mleka i bez przerwy mieszając. Budyń z kwiatostanów czarnego bzu 2 kwiatostany czarnego bzu. zagotować. Budyń przelać do salaterki i ostudzić. Proszek budyniowy rozmiesza ć z winem i wlać do jagód cięgle mieszając. Podawać zimny. 6 łyżek cukru. cukrem i solą. wykroić gniazda nasienne i pokroić na cienkie plasterki. 1/2 szklanki białego wina deserowego. przykryć i pozostawić na noc w chłodnym miejscu.

Natychmiast podawać. Przelać do salaterki i ostudzić. Sok jabłkowy zmieszać z sokiem cytrynowym i miętą. 20 dag masła. oczyszczonych owoców dzikiej róży. sól. Suszone owoce namoczyć na noc. kawałek kory cynamonowej. 30 dag tartej bułki. zagotować. Dodać przetarte owoce róży. w dużym garnku z wodą. budyń wyjąć na salaterkę i ostudzić.Kisiel z berberysu 3/4 l wody lub czerwonego wina. 20 dag mąki ziemniaczanej. dodać cynamon. 1/2 l wody. gałkę muszkatołową i porcjami dodawać masę z róży oraz tartej bułki. Owoce róży ugotować w 3/4 l wody do miękkości z dodatkiem cukru i przetrzeć przez sito. Następnie przecedzić przez sito. l łyżeczka cynamonu. 1/2 kg soku z berberysu (z sokowirówki). starta skórka z cytryny. 10 jaj. przełożyć do miski i ostudzić. Po wyjęciu formy z kąpieli wodnej ostudzić ją. jeszcze raz zagotować. cynamonu i skórki cytrynowej. Cukier puder ubić z 8 żółtkami i 2 całymi jajami. Budyń z owoców dzikiej róży 1/2 kg świeżych. 3/4 l mleka. Sok zagotować z wodą lub winem z dodatkiem cukru. Formę budyniową wysmarować tłuszczem. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 1/2 kg cukru. przełożyć do niej masę i gotować przez 1. 12 dag cukru.5 godz. Pozostałe białka ubić i na końcu ostrożnie wymieszać z resztą masy. 3/4 l wody. stale mieszając. Jabłka pokroić i wrzucić do sokowirówki. Mleko zagotować z masłem. szczypta soli. Napoje Sok jabłkowy z miętą 8 soczystych jabłek. 20 dag cukru pudru. 4 łyżki soku cytrynowego. wsypać tartą bułkę i mieszając gotować. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z 1/2 l zimnej wody i wlać do soku. 137 . szczypta gałki muszkatołowej. aż powstanie gęsta masa.

Rys. 24. Napój orzeźwiający z syropu miętowego .

sokiem cytrynowym i ziołami. Natychmiast podawać. l łyżka posiekanej trybuli lub pietruszki. Pozostawić w chłodnym miejscu na 2 godz. 25 dag szczawiu albo pół na pół szczawiu ze szpinakiem. zmieszać go z jogurtem i ziołami. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty lub bazylii. pomidory pokroić i wszystko przepuścić przez sokowirówkę. pokroić. do otrzymanego soku wsypać zioła i wlać sok cytrynowy. l łyżka posiekanego ogórecznika. 139 . Sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogórecznikiem 30 dag ogórków. Następnie wrzucić do sokowirówki szczaw (lub szczaw ze szpinakiem). l szklanka jogurtu. 2 łyżki soku cytrynowego. Wycisnąć sok z pomidorów w sokowirówce. Marchew oczyścić. Sok z marchwi i pomidorów 50 dag marchwi. 2 łyżki soku cytrynowego. Od razu podawać. Ogórki pokroić na kawałki (nie obierać ze skórki). Ca łość wymieszać z sokiem cytrynowym i od razu podawać. Sok pomidorowy z bazylią lub miętą l kg pomidorów (lub puszka soku pomidorowego). pokroić i przepuścić przez sokowirówkę. Można posolić do smaku. 50 dag pomidorów. l łyżka posiekanego szczypiorku. wycisnąć sok w sokowirówce.Sok z marchwi i szczawiu l kg marchwi. l łyżka soku cytrynowego. l szklanka jogurtu. Uzyskany sok wymieszać z jogurtem. Marchew oczyścić.

4 łyżeczki miodu lub soku malinowego wysokosłodzonego. do naparu wsypać cukier. 4-5 łyżek posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. melisy. Herbata ta działa rozgrzewające. pietruszki. pietruszki. rzeżuchy. bazylii. wymieszać. selera. gałka muszkatołowa. Przecedzić przed podaniem albo podawać nie przecedzone. ogórecznika. 8 kostek lodu. melisy. trybuli (każdy gatunek osobno lub w mieszance po 3-4 zioła). Kefir lub jogurt zmiksować z ziołami i od razu podawać. Ziele lipy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 5 min. 4-5 gałązek mięty lub melisy. dodać miód lub sok malinowy. sok cytrynowy i podawać od razu. trybuli.Kefir lub jogurt z ziołami 1/2 l kefiru lub jogurtu. Herbata z lipy na zimowe wieczory l l wody. mięty. sól. aby zioła były całkowicie rozdrobnione. dodać sól do smaku i szczyptę gałki muszkatołowej. 4 łyżeczki soku cytrynowego. Herbatę przecedzić. 11 zimnego mleka. Rozlać do szklanek. następnie zioła wyjąć. Wlać do pozostałego mleka. 4 łyżki soku cytrynowego. bazylii). 4 łyżeczki suszonych kwiatostanów lipy. 4 łyżki cukru. Miętę lub melisę zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 10 min. szczawiu. wlać sok cytrynowy i napój ostudzić. koperku. a mleko zabarwiło się na lekko zielony kolor. Zioła (co najmniej 4 różne) zmiksować z 1/4 szklanki mleka tak. żeby nie wystygła. 140 . wymieszać. Napój z mięty lub melisy na upalne dni 11 wody. do każdej wrzucając po dwie kostki lodu. Mleko o smaku ziołowym 4 łyżki posiekanych świeżych ziół (koperku.

dodać sok cytrynowy. wkładając na czas gotowania galaretki kilka kwiato141 . W ten sam sposób przygotowuje się galaretkę z jabłek o zapachu czarnego bzu. Płyn gotować 20-30 min. 2 szklanki wody. l pęczek mięty (ok. 40 dag cukru. Kompot przecedzić i osłodzić cukrem lub miodem. usunąć resztki kielichów. aż będą miękkie. które odsącza się tak przez noc. 1 l wody. ocet i posiekan ą miętę. 20-25 dag cukru.Kompot z owoców dzikiej róży 12 dag owoców dzikiej róży (oczyszczonych). 3 łyżki octu winnego. zagotować. Przygotować syrop z cukru i wody. Na dużym garnku umocować lnianą ściereczkę i wylać na nią rozgotowane jabłka. 4 łyżki posiekanej mięty. Świeże owoce przebrać. Kompot z borówki czarnej l kg oczyszczonych owoców. opłukać. Jabłka pokroić. szypułki i inne zanieczyszczenia. Przetwory Galaretka jabłkowa z miętą l kg zielonych jabłek. a następnie zostawić pod przykryciem na 30 min. Napełnić galaretką wyparzone słoiki. zakręcać i pasteryzować 10 min. Uwaga: do kompotów owocowych można dodawać po kilka gałązek mięty lub melisy dla nadania im przyjemnego zapachu. cukier lub miód do smaku. a gdy zacznie gęstnieć. zamknąć je i pasteryzować przez 20-25 min. Napełnić kompotem słoiki. usunąć gniazda nasienne (nie obierać) i ugotować z pęczkiem mięty w niewielkiej ilości wody. 2 łyżki soku cytrynowego. 15 g). skórka z 2 dużych jabłek. Następnego dnia należy zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać ok. 1/2 kg cukru. Owoce róży i skórki z jabłka zalać wodą i powoli zagotować. Owoce wrzucić na gorący syrop.

zalać w rondlu bardzo małą ilością wody. 3/4 kg cukru. 2 szklanki wody. potem zlać syrop. dodać resztę cukru. jabłek (w stosunku 1:1) i owoców dzikiej róży oczyszczonych. Do syropu wrzucić owoce. Owoce wrzucić do wrzącej wody i pozostawić je w niej do momentu. Według tego przepisu można sporządzić galaretkę z owoców berberysu (zebranych po pierwszym mrozie). całość przelać do kamiennego lub szklanego czy porcelanowego naczynia i pozostawić do następnego dnia. odcedzić. dodać odpowiednią ilość cukru. Marmolada z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. Galaretka z berberysu l kg owoców berberysu. 1. przetrzeć. Konfitura z owoców dzikiej róży l kg oczyszczonych owoców. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Odcedzić. aż masa zgęstnieje. usunąć pestki i włoski. zagotować syrop. Oczyszczone i umyte owoce zalać wodą tak. Do odcedzonej z owoców wody dodać połowę cukru. Do przecieru dodać cukier i smażyć stale mieszając. żeby cukier dobrze się rozpuścił. rozgotować. żeby były tylko przykryte i gotować około 1/2 godz. Dojrzałe owoce oddzielić od szypułek. dojrzałe i twarde owoce umyć. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. krótko gotować. rozkroić z jednego boku. Uzyskany sok odmierzyć. Ładne.stanów czarnego bzu. sok z cytryny (lub sok cytrynowy). Gorącą galaretkę zlać do małych wyparzonych słoików. czarnego bzu. l kg cukru na 1 l uzyskanego soku. 142 . kiedy zmiękną. szybko zagotować mieszając. krótko pogotować. opłukać. 3 szklanki wody.5 kg cukru. Gorącą marmoladę wlać do wyparzonych słoików.

Usmażoną konfiturę nałożyć do małych wyparzonych słoików. cukier. nakładać do wyparzonych słoików. wrzucić owoce i całość powoli smażyć. umyć. Zlać syrop. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Syrop z berberysu Owoce berberysu. Konfitura z owoców śliwy tarniny l kg oczyszczonych owoców. Sok z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. osaczyć. włożyć do niego owoce. przepuścić przez sokowirówkę. szczypta cynamonu. trochę rozgnieść. legumin. kilka goździków.zagotować. Jagody czarnego bzu oddzielić od szypułek. 2 szklanki wody. Cukier i wodę zagotować. powstałym ciepłym syropem zalać owoce. l kg cukru. Pozostawić je w zimnym miejscu na 2 dni. krótko zagotować. następnie pasteryzować 10 min. osaczyć i włożyć do kamiennego lub emaliowanego naczynia. 25 dag cukru. Na 1/2 kg soku dodać l kg cukru i całość zagotować. Syrop jeszcze pogotować i zalać nim owoce w słoikach. opłukać. Wyjmować owoce łyżką durszlakową. osaczyć. umyć. Sok zagotować z cukrem oraz cynamonem i od razu przelać do wyparzonych butelek. Owoce berberysu (zebrane po pierwszym mrozie) odszypułkować. Słoiki zamknąć. dodać trochę cynamonu i goździków. zdej143 . Sok można pić rozcieńczony lub nierozcieńczony przy przeziębieniach. Konfitura z owoców dzikiej róży ma zastosowanie głównie do dekoracji ciast. zagotować. Lekko przemarznięte owoce oczyścić z ogonków i listków (na konfiturę przeznaczyć owoce największe). kawałek cynamonu. dodać sok cytrynowy. ugotować do miękkości i przecedzić.

Syrop przela ć do wyparzonych butelek i używać do napojów orzeźwiających. następnego dnia przecedzić. sok cytrynowy. osaczyć i oberwać płatki. Gorący sok przelać do wyparzonych butelek i szczelnie je zamknąć. . Jest to dobry środek przeciw kaszlowi dla dzieci.mując tworzącą się pianę. Przelać do wyparzonych buteleczek. Miętę przepuścić przez sokowirówkę i zmierzyć ilość soku. przykryć i zostawić na noc. Świeżo zerwane kwiaty fiołków umyć. Wtedy wlewa się sok z mięty i trzyma na wolnym ogniu jeszcze 10 min od chwili zagotowania. aż krople syropu będzie można między palcami wyciągnąć w nitkę. uważając. cukier. żeby nie została przy nich żadna zielona cześć. Zalać płatki fiołków w porcelanowej misce niewielką ilością wrzątku. Syrop fiołkowy Kwiaty fiołków. Syrop podgrzewać powoli na małym ogniu. cukier. Zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać 50 dag cukru i 3 łyżki soku cytrynowego. Cukier gotowa ć ze szklanką wody tak długo. Na 1/2 l soku potrzeba 1/2 kg cukru. ale nie gotować. Syrop miętowy Świeża mięta.

......... 88 szczawiowa z sałatą i pietruszką ... 84 jarzynowa minestra .................................................... 89 pomidorowa z bazylią lub rozmarynem ................................................ 91 wątróbka po prowansalsku ..... 90 ziołowa ...................................... 91 włoska rybna............................................................... 93 cielęcina z rozmarynem ................. 84 jarzynowa z bukietem ziół ...................... 93 kotlety mielone ziołowe...................... 85 barszcz ukraiński ................................................................. 91 Potrawy mięsne wątróbka w folii aluminiowej .......................... 82 jarzynowa z trybulą ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 93 spaghetti z mielonym mięsem i ziołami..................................... 90 pokrzywowa........... 88 dyniowa z bazylią...........................................Indeks rzeczowy potraw Zupy jarzynowa z bazylią ................................................................... 88 grochówka zielona .................................................. 92 klopsiki szwedzkie .................................................................................. 94 145 .................. 84 ziemniaczana śmietankowa ............................ 89 rosół a la flaki z pulpetami............................................ 86 selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem ....................... 92 pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem ......................................................................................................................................... 86 z porów.................................................................... 87 kalafiorowa .......... 90 rybna ...................... 86 cebulowa ziołowa ..................... 85 ziemniaczana z lubczykiem.................................................... 87 pikantna fasolowa ...................................................................... 87 z zielonego groszku z miętą ..........................

................................................................................................................... 100 gęś w sosie jabłkowym .................. 96 pasztet ziołowy.......... 104 śledzie ziołowe............ 105 Zapiekanki.... 101 filet rybny z estragonem ... 102 makrela............................................. 101 filet rybny zapiekany.............................................................................................................................. 105 pizza neapolitańska................................................................................................................................. 94 królik w sosie pietruszkowym............. dorsz z sosem remouladowym.......................... 104 śledzie w śmietanie ........................................................ 107 146 ................................................................................................... 98 kurczak w zielonym sosie........ 102 halibut... 98 kurczak zimny w sosie ziołowym ... 106 risotto ziołowe.......................................................................................... 105 zapiekanka ziołowa.................................klopsiki baranie miętowe. 96 pasztet drobiowy z estragonem .. 107 liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym . pstrąg lub inna ryba z rozmarynem............ 106 pierogi z serem i miętą ................................................................ 97 kurczak nadziewany....... 99 kurczak pieczony z ziołami ....................................... potrawy z ryżu i potrawy mączne zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem ......................... 100 kaczka pieczona z miodem i ziołami ................................. 94 pieczeń barania z „miętową” skórką ............................................................................... 100 Dania rybne filet rybny duszony....................... 98 indyk nadziewany po peruwiańsku ................... 97 Potrawy z drobiu kurczak w sosie estragonowym po francusku............................... 104 sałatka z halibuta lub dorsza .............

........................................... 117 sałatka z żółtego sera ................ 118 pomidory z bazylią .............. 112 Potrawy z warzyw kapusta biała po hiszpańsku .................... 116 sałatka z ziemniaków II .................... 118 surówka wiosenna ............................................................ 115 dynia z koperkiem................................................................................. 119 mnizeria z ziołami ............. 108 jajecznica z żółtym serem i ziołami ............................. 118 surówka z liści mniszka ....................................................................................... 119 surówka z roszponki ...................... 110 jaja z orzechami i ziołami ...................................... 112 groszek zielony z miętą ............................ 111 kwiatostany bzu czarnego w cieście.................................................................... 116 sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą .......................... 114 selery zapiekane z tymiankiem.....Dania z jaj jajecznica ziołowa ..... 110 jaja wiosenne ... 116 sałatka z ziemniaków I................................................................................................................................................................................................................................. 108 omlet ziołowy I ... 110 jaja w sosie ziołowym.. 111 jaja faszerowane......................................... 117 sałatka warzywna z sosem ziołowe....... 118 sałatka rybna z selerem i ziołami............................................................ 112 marchewka z miętą .............................. 115 Sałatki i surówki sałatka bretońska z fasoli .................................................................................................................................................................................................................................. 111 naleśniki z jagodami i melisą ....................................................................................... 114 cukinia w pomidorach............................................................................................... 114 warzywa duszone ...................... 108 omlet ziołowy II ............................... 119 147 ..

..................................................................................... 124 ciemny ziołowy (gorący) ..................125 pomidorowy.................... 123 vinaigrette z ziołami ............... 124 do pieczeni... 134 chleb z czosnkiem lub ziołami..................................................................................................... 122 serowy z bazylią ....................................................... 136 148 .......................... 135 Desery galaretka z kwiatami podbiału....................................... 128 Octy ziołowe.................................................................................................................................. 122 remouladowy z ziołami ............................................ 126 Masła ziołowe.......................................................................................................................................................................................................................................... 134 ciastka serowe..................................... 132 pikantny chleb ................... 136 deser jagodowy.................... 122 angielski miętowy ................... 120 śmietankowy z ziołami.............. 126 Twarożki ziołowe .............................. 132 bułeczki z przyprawami ............ 122 majonez ziołowy ........... 124 Chateaubriand.......................................................................................................................................................... 123 biały ziołowy (gorący) ............................................................................... 125 jabłkowy z szałwią ........................................................................... 120 hiszpański czosnkowy Ailloli ..................Sosy twarogowy z ziołami ........................................................... 135 ciasto z gruszkami i tatarakiem . 120 zielony frankfurcki........................................................... 125 szczawiowy..................................... 129 Wypieki chleb anyżowy.........................................

................. 140 kompot z owoców dzikiej róży ..................................... 143 syrop z berberysu ..................................... 139 sok pomidorowy z bazylią lub miętą ........................................................................... 142 konfitura z owoców śliwy tarniny............................................ 140 napój z mięty lub melisy na upalne dni ................................................................................................................. 141 Przetwory galaretka jabłkowa z miętą ....................... 140 herbata z lipy na zimowe wieczory...... 141 kompot z borówki czarnej ............ 140 mleko o smaku ziołowym......... 139 kefir lub jogurt z ziołami............................ 137 Napoje sok jabłkowy z miętą ................................................................................ 144 syrop miętowy................................................................................. 137 sok z marchwi i szczawiu......................... 139 sok z marchwi i pomidorów .......... 137 budyń z owoców dzikiej róży ................................................................................... 142 konfitura z owoców dzikiej róży... 142 marmolada z czarnego bzu...................... 143 syrop fiołkowy.... 143 sok z czarnego bzu............................... 144 ......................... 141 galaretka z berberysu ... 139 sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogóreczkiem.............................budyń z kwiatostanów bzu czarnego..................................... 136 kisiel z berberysu ..................................................................................................................................................................

używanych w celach kosmetycznych. Ostatnio. Grecy i Rzymianie byli prawdziwymi miłośnikami czystości i pięknych zapachów . Grecji i Rzymie. 153 . skrapiając się obficie perfumami. cz łowiek zaczai coraz częściej powracać do tradycyjnej kosmetyki zielarskiej. (Słowo kosmetyk jest pochodzenia greckiego i oznacza to wszystko. rumianku. po długim okresie fascynacji syntetykami lub substancjami o wysokim stopniu przetworzenia. związany między innymi z prostszym i bardziej praktycznym ubiorem. W pierwszych epokach poziom higieny osobistej był różny. że najlepszym dezodorantem jest woda i mydło. tymianku i macierzanki. W starożytnym Egipcie. olejku różanego. W późniejszym okresie więcej uwagi poświęcano ubiorom i wyposażeniu mieszkań. dziś używa się dezodorantów. co służy do zachowania lub podniesienia urody ciała). ale upodobanie do przyjemnych zapachów pozosta ło do dziś. choć wiadomo. Od czasów Rewolucji Francuskiej stopniowo wzrastał poziom higieny społeczeństw. o tyle obecnie wiele składników otrzymuje się syntetycznie. Ten ostatni zwyczaj przetrwa ł w pewnym sensie do naszych czasów. W epoce baroku i rokoka noszono peruki b ędące siedliskami wszy. a jeszcze wcześniej w Azji i Ameryce. której tajniki staramy się przybliżyć. które od wielu tysiącleci towarzyszą człowiekowi. Na przykład w rejonie Morza Śródziemnego od dawna używano krwawnika. a zapach potu usiłowano usunąć. znano również wiele ziół. a mniej higienie osobistej. doceniano znaczenie czystości ciała dla zdrowia i urody. Zioła dla urody Podstawowym warunkiem dbałości o urodę jest zachowanie czystości. podbiału.regularnie się myli i umiejętnie stosowali zioła oraz otrzymane z nich substancje zapachowe. O ile dawniej kosmetyka opierała się przede wszystkim na substancjach naturalnych.V.

zwłaszcza przeznaczone dla cery suchej. kwiaty lipy. następnie do roztopionego tłuszczu dodać 3 łyżeczki suszonych ziół. Ziołowa pielęgnacja skóry Preparaty oczyszczające skórę Kremy Oryginalne kremy oczyszczające zawierają trudno dostępne składniki. kwiaty lipy. kwiaty rumianku. Składniki dokładnie przecedzić przez sitko. liście mięty. a później zimną wodą. kokosowy. w związku z tym ich przygotowanie w warunkach domowych jest praktycznie niemożliwe. Do małej szklaneczki oleju słonecznikowego dodać trochę rozdrobnionego jednego gatunku zioła. słonecznikowy. Spośród wymienionych najdostępniejszy jest olej słonecznikowy. takie jak lanolina.Aby utrzymać higienę osobistą na wysokim poziomie. liście rozmarynu. a następnie spłukuje ciepłą.zimna zamyka je. liście żywokostu. np. kwiaty i liście rozmarynu. Najpierw namydla się dość ostrą gąbką lub szczotką ciało. Oliwki Naturalne oleje roślinne (migdałowy. która zawiera ogólnie dostępne składniki: 4 łyżki margaryny lub masła roślinnego podgrzać na bardzo słabym ogniu. dodać kilka kropel wody lawendowej lub różanej i szczelnie zamknąć. kwiaty bzu czarnego. z kiełków pszenicy) w połączeniu z surowcami zielarskimi są znakomitymi środkami oczyszczającymi. liście pokrzywy. Następnie przełożyć krem do słoiczka. Pozosta154 . mogą to być: kwiaty bzu czarnego. wymieszać i pozostawić je do ostygnięcia. kwiaty i liście fiołków. masło kakaowe czy olej migdałowy. Proponujemy natomiast recepturę zastępczą. należy codziennie rano i wieczorem myć ciało. Ciepła woda otwiera pory skóry . liście szałwii lub liście krwiściągu lekarskiego.

Lotiony Są to płyny oczyszczające skórę. Lotion przelać do butelki. Do lotionu można dodać mąki owsianej. wiązówki błotnej lub bzu czarnego. w którym poczujemy intensywny zapach fiołków. Podgrzewać mieszaninę na bardzo słabym ogniu do momentu. by rozpuściły się substancje zawarte w ziołach. jogurcie lub serwatce z dodatkiem surowców zielarskich. Lotiony ziołowe są odpowiednie dla wszystkich rodzajów cery. otrębów pszennych lub kiełków pszenicy. Pozostawić w naczyniu pod przykryciem przez 3 godz. oparte na mleku słodkim. odstawić do ostygnięcia.. a szczególnie polecane dla cery tłustej. Lotion fiołkowy Do 300 ml świeżego mleka dodać 3 łyżki świeżo zebranych kwiatów fiołka. Stosujemy je po uprzednim umyciu twarzy wodą z mydłem za pomocą wacików. rozpuszczając jednocześnie trochę miodu pszczelego. następnie przecedzić przez sitko. Lotion z liści kopru włoskiego i jogurtu Najpierw przygotować skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego: 2 łyżki liści kopru włoskiego wrzucić do 150 ml wody i 155 . Lotiony należy zużyć w ciągu tygodnia od ich przygotowania i przechowywa ć w lodówce. śmietance. liści podbiału lub kwiatów rumianku.wić tę mieszaninę oleju i ziół na kilka tygodni. kwaśnym. przechowywać szczelnie zamknięty w lodówce. śmietanki. zsiadłego mleka lub serwatki dodać garść świeżych kwiatów jednego z następujących ziół: rumianku. W podobny sposób można przygotować lotiony z liści pokrzyw. Prosty lotion ziołowy Do 75 ml gorącego mleka. podgrzać.

czyni cerę delikatną i czystą. Ziele przywrotnika . usuwa zmarszczki skóry.wybiela skórę. Wody ziołowe to napary z różnych surowców zielarskich. Kwiat bzu czarnego . a następnie kolistymi ruchami zmywać skórę.gotować w naczyniu na bardzo słabym ogniu przez 15 min. Tampony z waty zanurzyć w naczyniu z wodą do twarzy. usuwa zmarszczki skóry.usuwa zmarszczki skóry.zmniejsza pory skóry. Usuwa zmarszczki skóry i wypryski. melisy i lipy. następnie przecedzić przez sitko.zmniejsza pory skóry i natłuszczenie skóry szcze156 . Ziele i owoc kopru włoskiego .czyni skórę delikatną i białą. po czym przecedzić przez sitko i pozostawić do ostygnięcia. Kwiat lipy . Liść szałwi . Lotion jest przeznaczony dla cery tłustej. Ziele krwiściągu . Ziołowe wody do twarzy Służą do zmywania ze skóry twarzy resztek mydła oraz resztek poprzednio opisanych preparatów oczyszczających skórę. Gotowany lotion należy przechowywać w lodówce. Kwiat fiołka . Skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego zmieszać dokładnie ze 150 g jogurtu butelkowego. odżywia i oczyszcza skórę twarzy.usuwa zmarszczki skóry.używane przy zbyt dużych porach skóry. przyczynia się do rozjaśnienia piegów. Lotion z liści krwawnika Przygotować skoncentrowany napar z liści krwawnika: 4 łyżeczki krwawnika (również kwiatostanów) wrzucić do 150 ml wrzątku i pozostawić do ostygnięcia.przyczynia się do rozjaśnienia plam na skórze: Kwiat nagietka . Poza działaniem czyszczącym wody ziołowe odświeżają i nadają skórze przyjemny zapach. reguluje kr ążenie krwi w drobnych naczyniach podskórnych. Liść melisy . Dla innych rodzajów cery można przygotować w analogiczny sposób lotiony z kwiatów krwawnika pospolitego.

Do zwykłej parówki wodnej można dodać naparów ziołowych kwiatu lipy. Następnie przecedzić przez sitko do innego naczynia.poprawia wygląd skóry zbyt widocznie unaczynionej. do naciągnięcia. działa silnie ściągające . która ma na celu oczyszczenie. powoduje wydzielenie z nich niepotrzebnych substancji. 157 . Parówki wodne twarzy Parówki wodne twarzy stanowią doskonały sposób oczyszczania (głębokiego) i odświeżania skóry twarzy. Stosować je można dla cery tłustej i normalnej. kwiatu rumianku lub ziela bratka (zwłaszcza przy cerze trądzikowej).silniej niż inne surowce zielarskie. W zależności od potrzeb dobiera się maseczkę o odpowiednim składzie i oddziaływaniu. odżywienie i upiększenie skóry. Ziołowe maseczki kosmetyczne Maseczki kosmetyczne to rodzaj mniej lub bardziej jednorodnej papki. Woda ziołowa zachowuje swe właściwości przez około 12 godz. trzymając głowę pod ręcznikiem. Parówkę stosuje się przez 10 min. Parówki uzupełniają stosowanie maseczek odżywczych. wrażliwej. nad miednicą z gorącą wodą lub naparem z ziół. Liść podbiału . co pewien czas uzupełniając wrzątkiem. Przygotowanie wody ziołowej jest proste: l łyżeczkę wysuszonego i rozdrobnionego surowca wrzucić do filiżanki wrzątku i pozostawić na 1/2 godz. Nie zaleca się parówek dla cery suchej i starczej. olejki eteryczne zawarte w surowcach zielarskich dezynfekują ponadto otwarte pory skóry. nakładanej na skórę twarzy i szyi. Omówienie poszczególnych maseczek ziołowych rozpoczynamy od gotowych produkowanych przez „Herbapol”. o rozszerzonych naczyniach włosowatych. Ciepła woda otwiera pory skóry.gólnie przy cerze tłustej.

Przy nanoszeniu maseczki ziołowej na twarz należy pozostawić wolne partie wokół ust i oczu. kwiatów nagietka. Szczególnie dokładnie powinno się umyć partie twarzy wokół nosa i brodę. Polecana w takich schorzeniach skóry. osłaniające. przeciwwysiekowo. Kwiat bzu Maseczka na bazie wyciągu z liści szałwii. Twarz i szyję należy umyć delikatnymi ruchami okrężnymi. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. przeciwzapalnie. Maskę najlepiej nakładać w pozycji leżącej lub po jej nałożeniu położyć się i odpocząć przez pewien czas. kwiatów nagietka. ściągające. kwiatów lipy i korzeni mydlnicy. wzmaga funkcje wydzielnicze skóry. Twarz należy spłukać letnią wodą i osuszyć miękkim ręcznikiem. wspomaga funkcje wydzielnicze skóry. olejki eteryczne drażnią skórę. Działa ściągająco. powodując lepsze jej ukrwienie. kory wierzby i szyszek chmielu. jak łojotok i trądzik. Przeznaczona dla cery tłustej i normalnej. zmiękczająco. kwiatów bzu czarnego.Kwiat lipy Maseczka na bazie wyciągu z liści podbiału. przeciwwysiekowo. używając do tego miękkiej szczoteczki i mydła. Oczy chroni się tamponami waty zwilżonymi naparem z kopru włoskiego lub czystą wodą. 158 . a następnie spłukuje zimną. antyseptycznie. Maseczki nakłada się na oczyszczoną twarz i szyje. Maseczkę zmywa się na ogół gorącą wodą. Kwiat nagietka Maseczka na bazie wyciągu z nasion kozieradki. ziela przywrotnika i korzenia żywokostu. przeciwzapalnie. Działa regenerująco. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. zapobiega kruchości i pękaniu włosowatych naczyń krwionośnych. ściągająco. Po zdjęciu maseczki na skórę twarzy i szyi nanosi się nawilżacz. Dzia ła udelikatniająco.

3 łyżkami miodu i 2 łyżkami płatków owsianych. Maseczka z owoców kopru włoskiego Zaparzyć 3 łyżeczki owoców kopru włoskiego w 150 ml wrzątku. Pozostawić 10-15 min. Maseczka miętowo-drożdżowa . l łyżeczkę suszonych drożdży piekarniczych rozpuścić w łyżce skoncentrowanego jeszcze ciepłego naparu. pozostawić do ostygnięcia. Napar pozostawić do ostygnięcia.pobudzająca Zaparzyć 2 łyżki drobno posiekanego ziela mięty w 150 ml wrzątku. pokrajać na drobne kawałki i rozdrobnić w mikserze na puree razem z 2 łyżkami miodu i 15 g drobno pokrojonych liści szałwii. 3 łyżki skoncentrowanego naparu zmieszać z 50 g jogurtu. następnie l łyżkę naparu dodać do pozostałych składników. Maseczka z przywrotnika pospolitego Dokładnie wymieszać 3 łyżki kiełków pszenicy z l łyżką miodu. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 15 min. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 10-15 min. Zamiast szałwii można użyć 2 łyżki wody różanej (sposób przygotowania opisany po przepisach na maseczki ziołowe). 159 .Maseczki dla cery normalnej Maseczka szałwiowo-jabłkowa l jabłko obrać ze skóry. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 20 min. Przygotować napar z l łyżki posiekanego ziela przywrotnika i 150 ml wrzątku. Po ostygnięciu nałożyć na twarz i szyję.

Należą do nich kwiaty rumianku. liście pokrzywy. kwiaty i liście krwawnika. Przy braku miksera można użyć skoncentrowanego naparu z 3 łyżek pietruszki i l fili160 . aby uzyskać jak najwięcej soku. Nałożyć na twarz i pozostawić na 10 min. dodać do ubitej piany z l białka i 1-2 łyżki skoncentrowanego naparu z kwiatów rumianku i kwiatów oraz liści krwawnika (3 łyżeczki tych surowców na l filiżankę wrzątku). Maseczka pietruszkowa Pęczek pietruszki drobno posieka ć i dodać tyle wrzątku. Maseczka rumiankowo-krwawnikowa z marchwią Średniej wielkości marchew zetrzeć na drobnej tarce. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. a więc o działaniu ściągającym. dodać 2 łyżki jogurtu oraz l łyżkę skoncentrowanego naparu z kwiatów i liści nagietka (2 łyżki rozdrobnionych kwiatów i liści nagietka na l filiżankę wrzątku). aby za pomocą miksera wymieszać na gęsty sok. Maseczki dla cery tłustej Maseczki tej grupy oparte są na surowcach zawierających wiele garbników. Maseczka brzoskwiniowo-nagietkowa l brzoskwinię obrać ze skórki. szałwii i pietruszki. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. rozgnieść owoc. wycisnąć przez gazę tak mocno.Maseczki dla cery suchej Maseczka żywokostowa 4 łyżki wrzątku i garść świeżych drobno posiekanych liści żywokostu rozdrobnić w mikserze na jednolitą masę. usunąć pestkę.

Zamiast soku można użyć skoncentrowanego naparu z liści i pędów pokrzywy (2 łyżki pokrzywy na l filiżankę wrzątku). l łyżeczkę soku cytrynowego i zmieszać w mikserze z niepełną garścią świeżo zerwanych liści mięty. Można ją zmywać wyłącznie zimną wodą. 2 łyżki wody różanej oraz 2 łyżki wody nagietkowej i przelać do butelki. Sok z pokrzywy najlepiej zrobić w mikserze lub sokowirówce. Maseczkę tą można zmywać wyłącznie zimną wodą. Nakładać nawilżacz należy na twarzlak. Maseczka mietowo-ogórkowa 1/2 ogórka obranego ze skórki pokroić w średniej wielkości kostkę. Przed każdym użyciem wstrząsnąć. zmywać ciepłą wodą. Maseczka z pokrzywy Wymieszać 2 łyżki płatków owsianych z taką objętością mleka. żeby pasta dała się łatwo rozsmarować na twarzy. po zdjęciu maseczki i zmyciu twarzy wodą należy dodatkowo zmywać twarz za pomocą nawilżacza.żanki wrzątku. aby tworzył on cienką warstwę. Podstawowa recepta na nawilżacz ziołowy Zmieszać 2 łyżki gliceryny. Sok lub napar z ziela pietruszki wymiesza ć z taką samą objętością białka kurzego lub jogurtu. do której należy dodać tyle świeżego soku z pokrzywy. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. Woda różana 18 dag płatków silnie pachnącego gatunku róży (na przykład dzikiej) zalać w garnku emaliowanym taką ilością wody. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15 min. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15-20 min. dodać jedno jabłko. aby utrzymać gęstą papkę. Jak już wspomnieliśmy. aby je 161 .

Papkę z ziół umieszcza się pomiędzy dwoma kawałkami gazy. Napary przygotowuje się zazwyczaj z l łyżeczki świeżego surowca i 150 ml wody. Kwiat bzu czarnego .likwiduje zaczerwienienie oczu i zapalenie powiek. Pod przykryciem gotować na bardzo słabym ogniu przez 30 min. Przecedzić i dodać jeszcze 25 g płatków nagietków. W efekcie otrzymuje się nieco ponad filiżankę wody nagietkowej. można stosować ciepłe okłady za świeżych. ziele kopru włoskiego lub liście podbiału.likwiduje opuchlinę powiek i zaczerwienienie oczu. natomiast należy unikać bezpośredniego kontaktu z gałką oczną. Można używać po 3 dniach od przygotowania. drobno pokrojonych.przykryła. W zależności od użytego surowca okład trzyma się na oczach od 10 do 20 min. Ziołowa pielęgnacja oczu Do pielęgnacji oczu można używać kompresów lub okładów ziołowych. W przypadku gdy oczy są podkrążone. Ziele kopru włoskiego . Kwiat rumianku . opuchnięte.nadaje oczom właściwy blask (połysk). 162 . Okład powinien docierać do wszystkich zafałdowań skóry. a następnie dokładnie rozgniecionych ziół. Ziele werbeny . Świetlik łąkowy . Do okładów używane są kwiaty rumianku. bolące.łagodzi wszelkie stany zapalne. Woda nagietkowa 25 g płatków nagietków gotować w 2 filiżankach wody przez 30 min. owoce dzikiej róży. zmęczone lub podrażnione. Kompresy ziołowe to waciki kosmetyczne zamoczone w letnim naparze z określonego surowca zielarskiego.łagodzi łzawienie oczu. do których dodaje się nieco wrzątku. a następnie przelać do wygotowanej butelki. Ziele skrzypu .stosowany przy wielu dolegliwościach oczu. zwłaszcza o charakterze uczuleniowo-zapalnym.czyści oczy i łagodzi zmęczenie powiek. Przecedzić. Ziele piołunu .

wzmacnia kolor włosów i nadaje im połysk.najlepszy uniwersalny surowiec o działaniu tonizującym wzmacniającym.doskonale zmiękcza włosy. Czosnek i cebula . Liście bylicy bożego drzewka . rozjaśniając je również. Liście i kwitnące wierzchołki rozmarynu .rozjaśniają włosy. Szampon ziołowy łagodny 2 łyżki szamponu dziecinnego zmieszać z 2 łyżkami mocnego naparu ziołowego. należy je myć średnio raz w tygodniu ciepłą wodą i szamponem. Młode pędy skrzypu . Kwiaty nagietka . Kwiat rumianku . choć silny zapach odstrasza od ich stosowania.Zioła dla włosów Aby zachować czystość włosów. Liście pokrzywy .działa tonizująco.pobudza wzrost włosów.działają tonizująco i wzmacniająco. Przy niedomaganiach włosów dobrze jest stosować jedno lub kilka podanych ziół. Liść pietruszki . wzmacnia je i lekko przyciemnia włosy. Korzeń łopianu .stymulują wzrost włosów i pomagają zwalczać łupież. nadaje włosom połysk. działają tonizująco oraz wzmacniająco.wzmacniają włosy. Liść nasturcji .pobudzają wzrost włosów i zapobiegają łupieżowi. Liście i korzenie mydlnicy . przyciemniają włosy.pomaga zwalczać łupież. Liście kocimiętki . dla tłustych .pobudza wzrost włosów i łagodzi podrażnienia owłosionej skóry. Ziele przytulii czepnej . oczyszczające.daje doskonały żółty barwnik do włosów.z ziela krwawnika.zapobiegają łupieżowi.oczyszczają włosy. dla 163 . Napar przygotować z garści świeżych lub łyżki suszonych ziół i 150 ml wrzątku. Korzeń rzewienia . Dla włosów ciemnych przygotowuje się napar z liści szałwii. Liście szałwii . pomaga zwalczać łupież.

mydlnicy. Płukanka dla silnie osłabionych włosów Składniki: 3 części ziela tymianku. ziela skrzypu lub z pokrzywy. kory dębu. 3 części liści oczaru wirginijskiego. Pachnąca płukanka dla włosów jasnych Składniki: 4 części kwiatów rumianku. l część bylicy bożego drzewka. 3 cz ęści ziela pokrzywy. które dodane do ciepłej wody tworzą płukankę. klaczą tataraku. liścia orzecha (który przyciemnia włosy).z kwiatów nagietka. 2 części liści melisy.jasnych . 2 części kwiatów bzu czarnego Pachnąca płukanka dla włosów ciemnych Składniki: 3 części liści szałwii. rozmieszaniu i podgrzaniu uzyskuje się doskonały preparat wzmacniający włosy. Korzenie i kory gotować krótko. Po wbiciu żółtka jajka kurzego i l łyżki żelatyny w proszku. Płukanki ziołowe i ziołowe płyny wzmacniające Prócz systematycznego mycia włosów ciepłą wodą i szamponem (bez lub z dodatkiem ziół) dużą rolę w pielęgnacji włosów spełnia stosowanie płukanek z ziół suszonych: z korzenia łopianu. a ziele skrzypu dłużej niż 1/2 godz. 2 części startego korzenia łopianu. W przypadku wszystkich trzech recept należy przygotować mocne napary lub odwary ziołowe. 2 części liści nasturcji. rumianku. Wymienione zioła należy przyrządzać w postaci skoncentrowanej. tymianku. 4 cz ęści kwiatów nagietka. 164 .z mieszaniny ziela pokrzywy i korzenia łopianu. to znaczy w proporcji: 2 łyżki na l szklankę wody. dla włosów z łupieżem . 3 części liści rozmarynu. 3 części cienko ściętej skórki pomarańczowej (część zewnętrzna).

75 ml mocnego naparu z bylicy bożego drzewka zmieszać z 75 ml wódki i przechowywać w butelce. Włosy rozczesać. Okład z korzenia rzodkwi czarnej lub chrzanu Kilkuminutowy okład ze świeżo startego korzenia rzodkwi lub chrzanu jest znacznie bardziej radykalnym środkiem niż płukanka ziołowa.Tonik do włosów z ziela bylicy bożego drzewka Bylica boże drzewko znajdowała od wielu stuleci zastosowanie jako ziele powodujące wzrost włosów. l części świeżych kwiatów i liści nasturcji i 2 części spirytusu przygotować nalewkę. powodując między innymi regenerację cebulek włosowych. Nalewkę wciera się mniej więcej raz na tydzień w dzień poprzedzający mycie głowy. Można również przyrządzić nalewkę z ziela bylicy bożego drzewka na spirytusie lub wódce. głowę zaś płucze dopóty. choć znacznie bardziej skutecznie. dopóki nie zniknie charakterystyczny zapach. Każdorazowo bierze się jej tyle. 165 . Wciera ć we włosy po uprzednim rozcieńczeniu ciepłą wodą (l łyżka toniku w l łyżce wody). Wszystkie zmiksowane składniki wlać do butelki lub słoika. Na bazie wyciągu z korzenia rzodkwi czarnej produkuje się rozmaite środki na porost włosów. Można je przygotować na bazie oliwy z oliwek lub oleju słonecznikowego. Korzeń chrzanu przeciwdziała wypadaniu włosów poprzez poprawę krążenia krwi w skórze głowy. Nalewka z pokrzywy i nasturcji Z l części świeżego ziela pokrzywy. a następnie można zastosować jedną z płukanek ziołowych. Po 2 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia. Okład zdejmuje się. Oliwki odżywcze do włosów Niekiedy używa się również oliwek do włosów. zamknąć szczelnie i postawić w ciemnym miejscu. ile potrzeba do dokładnego wtarcia we włosy i skórę głowy. korzeń rzodkwi działa podobnie.

Po 3 tygodniach usunąć zioła. Dla otrzymania bardziej intensywnego koloru włosów należy użyć skoncentrowanych odwarów (ta sama ilość ziół. a po kilku minutach spłukać ciepłą wodą.Do butelki o pojemności 0. które miesza się z proszkiem kaolinowym. niestety. bo tylko z 75 ml . Następnie natrzeć włosy szamponem i odrobiną gorącej wody. Trwa to co najmniej 3 tygodnie.por. Zakorkowaną butelkę postawić w miejscu silnie nasłonecznionym. Oliwkami odżywczymi do włosów należy nacierać włosy i skórę głowy przed ich myciem i tak pozostawić na około 30 min pod przykryciem z wilgotnego ręcznika. Płukanka dla włosów jasnych 2 łyżki świeżych lub l łyżkę suszonych kwiatów rumianku oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych kwiatów nagietka gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. lecz mniej wody.25 l wrzucić 2 łyżki dokładnie zmiksowanych ziół (gatunku lub gatunków zawierających olejki eteryczne) i zalać to 100 ml oleju. Płukanka dla włosów ciemnych 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści szałwii oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści rozmarynu oraz 4 166 . przepisy na płukanki). Środki koloryzujące i farby do włosów Do ziołowych substancji koloryzujących można zaliczyć płukanki z surowców zielarskich o działaniu przyciemniającym lub rozjaśniającym. u nas trudno dostępnym. Płukanki te stosuje się po uprzednim umyciu włosów. Przez ten czas należy codziennie ostrożnie wstrząsać zawartością butelki. Ponownie umyć włosy wodą oraz szamponem i znów spłukać ciepłą wodą. aż olej nabierze intensywnego zapachu ziół. Przed użyciem dodać 2 łyżki soku cytrynowego i płukać włosy. aby szybciej zachodziła ekstrakcja olejków eterycznych z surowca do oleju. Czynności te powtarzać tak długo. a do przefiltrowanego oleju ponownie doda ć 2 łyżki zmiksowanych ziół.

Płukanka ziołowa . 25.Rys.

można pozostawić farbę na całą noc. to nakładać sukcesywnie na całą powierzchnie włosów. Proszek z torebki rozmieszać z taką ilością gorącej wody. . pozostawić na 30 min dla „dojrzenia”.nie zmieniająca barwy włosów. Farba może pozostać 5-6 miesięcy. jak zmienia się kolor. brązowa. po czym natłuścić skórę odrobiną oliwki. Przed właściwym nałożeniem farby należy zrobić próbę na kilku pasemkach włosów. po czym sprawdzić. i czarna oraz „neutral” . Farby do włosów Są dość trudne do przygotowania w warunkach domowych. Jeżeli chcemy uzyskać bardzo mocny i trwały kolor. z których można uzyskać kolory włosów od rudego do brązowego.łyżeczki herbaty gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. Głowę należy przykryć na godzinę czepkiem kąpielowym z folii polietylenowej. aby uzyskać pastę. Henna. W sprzedaży znajdują się 3 rodzaje henny: czerwona. Jeżeli kolor jest odpowiedni. natomiast można je nabyć w postaci sproszkowanej. Po nałożeniu farby należy umyć włosy łagodnym szamponem. a tylko mająca działanie wzmacniające.

mięta (liść). sosna (pączki i igliwie). tatarak (kłącze). rzodkiew (korzeń).zioła pobudzające: kolendra (owoc). sza łwia (liść). ogórecznik (ziele). lebiodka (ziele). Zaziębienie. sosna (igliwie). macierzanka (ziele). kozłek (kłącze). melisa (liść).zioła wykrztuśne: babka (liść). 169 . podbiał (liść).VI. fiołek (ziele i kwiat). melisa (liść). tymianek (ziele). tymianek (ziele). kaszel. . . lawenda (kwiat). chmiel (szyszka). biedrzeniec anyż (owoc). tymianek (ziele). . . rumianek (kwiat).zioła przeciwkaszlowe: babka (liść).zioła uspokajające: arcydzięgiel (olejek). nagietek (kwiat).zioła łagodzące nieżyt górnych dróg oddechowych: bez czarny (kwiaty i owoce). lawenda (kwiat).zioła wzmacniające: lawenda (kwiat). czosnek (ząbki). żywokost (korzeń). dziurawiec (ziele). koper włoski (owoc). hyzop (ziele). ogórecznik (ziele). malina (liście i owoce). róża (owoc). gorączka . koper włoski (owoc). Domowa apteczka ziołowa Jakie zioła i na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) Schorzenia układu nerwowego . lipa (kwiat). fiołek (ziele i kwiat). .zioła przeciwgorączkowe i napotne: bez czarny (kwiaty i owoce). sosna (pączki).

macierzanka (ziele). koper włoski (owoc). 170 . rumianek (kwiat). kolendra (owoc). mięta (liść).zioła przeczyszczające o łagodnym działaniu: bez czarny (kwiat). melisa (liść). krwawnik (ziele). róża (owoc). rzodkiew (korzeń). gorczyca (nasiona). orzech włoski (liść).zioła przeciwskurczowe: kolendra (owoc). lipa (kwiat). . lipa (kwiat). papryka (owoc). lebiodka (ziele).Schorzenia układu pokarmowego .zioła przeciwdziałające nadmiernej fermentacji jelitowej (wiatropędne): arcydzięgiel (korzeń). czarnuszka (nasiona).zioła osłaniające: babka (liść). hyzop (ziele). bazylia (ziele). melisa (liść). szałwia (liść). krwawnik (ziele). śliwa tarnina (owoc).zioła stosowane przeciwko nieżytowi przewodu pokarmowego: borówka czernica (owoc). rumianek (kwiat). bazylia (ziele). . hyzop (ziele). szałwia (liść). kminek (owoc). bylica estragon (ziele). pokrzywa (liść). dziurawiec (ziele). len (nasiona). tymianek (ziele). jałowiec (owoc). len (nasiona). czosnek (ząbki). . dziurawiec (ziele). macierzanka (ziele). biedrzeniec anyż (owoc). jałowiec (owoc). biedrzeniec anyż (owoc). tatarak (kłącze). kolendra (owoc).zioła żółciopędne: bylica estragon (ziele). chmiel (szyszka). . ogórecznik (ziele). mięta (liść). szałwia (liść). krwawnik (ziele). śliwa tarnina (kwiat). . rozmaryn (liść). kolendra (owoc). lebiodka (ziele). nagietek (kwiat).zioła gorzkie i aromatyczne pobudzające apetyt i dzięki zwiększonemu wydzielaniu soków żołądkowych ułatwiające trawienie: arcydzięgiel (korzeń). czarnuszka (nasiona). cząber (ziele). dziurawiec (ziele). gorczyca (nasiona). . krwawnik (ziele). majeranek (ziele). majeranek (ziele). .zioła przeciwbiegunkowe: bez czarny (owoc). rzodkiew (korzeń). czarnuszka (nasiona). majeranek (ziele). sosna (igliwie). mięta (liść).zioła przeciwrobacze: czosnek (ząbki). cząber (ziele). hyzop (ziele). szałwia (liść). gorczyca (nasiona). babka (liść). lawenda (kwiat). kminek (owoc). czosnek (ząbki). . rumianek (kwiatostan). rozmaryn (liść). kolendra (owoc). koper włoski (owoc). szałwia (liść). ogórecznik (ziele). borówka czernica (owoc). tatarak (kłącze). mięta (liść).

fiołek (ziele i kwiat). pokrzywa (liść). rumianek (kwiat). Choroby krwi . chmiel (szyszka).zioła pobudzające przemianę materii: bez czarny (owoc). bylica estragon (ziele). . podbiał (ziele i kwiat). orzech włoski (liść). orzech włoski (liść). krwawnik (ziele). krwawnik (ziele). tymianek (ziele). czarnuszka (nasiona). sosna (igliwie). Schorzenia układu moczowego .zioła moczopędne: arcydzięgiel (korzeń). nagietek (kwiat).zioła przeciwkrwotoczne: berberys (kora). szałwia (liść).zioła przeciwpotne: hyzop (ziele). dziurawiec (ziele).zioła krwiotwórcze: pokrzywa (liść). krwawnik (ziele). macie171 . rzeżucha (liść). czosnek (ząbki). pokrzywa (liść). śliwa tarnina (kwiat). cząber (ziele). berberys (owoc). chmiel (szyszka). żywokost (korzeń). len (nasiona). szałwia (liść). koper włoski (owoc). lawenda (kwiat). .Zaburzenia przemiany materii . śliwa tarnina (kwiat).zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: babka (liść). dziurawiec (ziele). lubczyk (korzeń). Stany zapalne organizmu spowodowane infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi . szałwia (liść). krwawnik (ziele). lubczyk (korzeń). lebiodka (ziele).zioła przeciwcukrzycowe: borówka czarna (liść). majeranek (ziele). macierzanka (ziele). hyzop (ziele). mięta (liść). melisa (liść). . kolendra (owoc). orzech włoski (liść). tatarak (kłącze). jałowiec (igliwie). dziurawiec (ziele). cząber (ziele).

lubczyk (korzeń). gorczyca (nasiona). czarnuszka (nasiona). papryka (owoc). kminek (owoc). nagietek (kwiat).zioła stosowane w leczeniu chorób skóry: babka (liść). .zioła pobudzające laktację (wydzielanie gruczołów mlecznych): biedrzeniec anyż (owoc). pietruszka (korzeń).zioła stosowane przy bolesnym miesiączkowaniu. ogórecznik (ziele). rumianek (kwiat).zioła dezynfekujące drogi moczowe: babka (liść). cebula (pieczona lub gotowana). melisa (liść). rumianek (kwiat). pokrzywa (liść). żywokost (korzeń).zioła pobudzające miesiączkowanie: lubczyk (korzeń). Choroby skóry . rzeżucha (ziele).zioła łagodzące bóle gośćcowe: arcydzięgiel (olejek). rzodkiew (korzeń). . chmiel (szyszka). dziurawiec (ziele). skrzyp (ziele).zioła łagodzące nerwobóle: arcydzięgiel (olejek). dziurawiec (ziele). . pietruszka (korzeń). rozmaryn (liść). Bóle gośćcowe i nerwobóle . Niedostateczna laktacja . Zaburzenia miesiączkowania . nagietek (kwiat). pietruszka (owoc). papryka (owoc). melisa (liść). sosna (igliwie). 172 . krwawnik (ziele). krwawnik (ziele).rzanka (ziele). jałowiec (owoc).

mięta (liść).zioła na czyraki: len (nasiona) i rumianek (kwiat). ogórecznik (liść).zioła „dla oczu": koper włoski (owoc). majeranek (ziele). lawenda (kwiat).zioła przeciw bólom w postaci olejków do masażu i maści. pietruszka (liść). żywokost (korzeń). melisa (liść). . .zioła łagodzące zwichnięcia i stłuczenia: dziurawiec (ziele).zioła łagodzące ugryzienia i ukąszenia owadów w postaci okładów sporządzonych ze świeżych części roślin: bazylia (liść). Zioła „pierwszej pomocy" . . . . nagietek (kwiat). dziurawiec (ziele). rumianek (kwiat). tymianek (ziele). Stany zapalne jamy ustnej . . cząber (ziele). nagietek (sok ze świeżych liści). rozmaryn (liść). cebula (okład z gotowanej cebuli). nagietek (kwiat). nagietek (kwiat). szałwia (liść). tymianek (ziele). majeranek (ziele). sporządzonych ze świeżych części roślin: jałowiec (owoc). rozmaryn (liść).zioła „dla ust": biedrzeniec anyż (owoc). tymianek (ziele). szałwia (liść). rozmaryn (liść). . lawenda (kwiat). szałwia (liść).zioła na brodawki: glistnik (sok ze świeżych liści). świetlik (ziele). lawenda (kwiat).zioła na odmrożenia: nagietek (maść). 173 . czosnek (ząbki).zioła na odciski: czosnek (okład z rozgniecionych ząbków). hyzop (ziele). majeranek (ziele).Stany zapalne oczu .zioła dezynfekujące i przyspieszające gojenie się skaleczeń i ran: bez czarny (liść świeży). żywokost (korzeń) oraz tymianek (olejek). mięta (liść). rumianek (kwiat). nagietek (kwiat). żywokost (korzeń).

tatarak (kłącze). jemioła (ziele). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wody (250 ml). Polski przemysł zielarski produkuje od lat kilkanaście mieszanek ziołowych.zioła zwiększające potencję (afrodyzjaki): bazylia (ziele). przeciwskurczowym i nasennym. gotować 3-5 min. pić 2-4 razy dziennie po jedzeniu. czosnek (ząbki). Nr 1: „Nervosan": kozłek lekarski (kłącza). liść). krwawnik (ziele). wzajemnie się uzupełniających i wzmacniających swoje działanie lecznicze. macierzanka (ziele). a także przy wadliwej przemianie materii. Stosowany jest w stanach nadmiernej pobudliwości nerwowej i nadmiernego podniecenia psychicznego. 174 . chorobie nadciśnieniowej. których charakterystykę podajemy niżej. morszczyn (ziele). rumianek (kwiat). .zioła obniżające potencję (anafrodyzjaki): chmiel (szyszki). Nr 2: „Sklerosan” głóg (kwiat z liściem oraz owoc). Gotowe mieszanki ziołowe Na całym świecie powszechnie stosowane są gotowe mieszanki ziołowe. zaburzeniach krążenia obwodowego. mięta (ziele). po 1/2 szklanki. Zalecana przy miażdżycy (sklerozie).Zaburzenia aktywności seksualnej . żywokost (korzeń. szałwia (liść). składające się z kilku zmieszanych w odpowiednich proporcjach surowców roślinnych. Sposób użycia: l łyżka ziół na 1/4 szklanki wody. po 2/3 szklanki. rzeżucha (nasiona). krwawnik (ziele). melisa (ziele). Mieszanki „Herbapolu” mają numeracje ułatwiającą ich identyfikację oraz nazwy firmowe. nerwicach układu wegetatywnego. zagotować i pić rano (na czczo) i wieczorem. rdest ptasi (ziele). jarzębina (owoc). u osób starszych. bezsenności. kruszyna (kora). Mieszanka ta ma zastosowanie w schorzeniach wieku starczego. histerii oraz zaburzeniach okresu przekwitania i pokwitania. Składa się z ziół o działaniu uspokajającym.

lipa (kwiat). ostrych i przewlekłych nieżytach jelit. wiązówka błotna (kwiat). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. na l godz. Sposób użycia: l łyżkę ziół na l 1/4 szklanki gorącej wody. wierzba (kora). krwawnik (ziele). Nr 4: „Reumosan”: brzoza (liść). gdy objawy wskazują na nerwicę żołądka. brzoza (liść). skrzyp (ziele). przed posiłkiem. poprawia trawienie i przemianę materii. po 2/3 szklanki. Stosuje się w przewlekłych biegunkach. rdest ptasi (ziele). borówka czernica (owoc). Stosuje się przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych (reumatyzmie. gotować 2 min. Pić 2-5 razy dziennie po 1-3 łyżki (dzieci) lub po 1/4-1/2 szklanki (dorośli). Mieszanka ma działanie rozgrzewające i moczopędne. perz (kłącze). artretyzmie i ischiaszu). skąd są wydalane na zewnątrz organizmu. Nr 6: „Pyrosan”: rumianek (kwiat). szałwia (liść). malina (owoc). lipa (kwiat). Składa się z ziół działających przeciwbiegunkowe. bratek polny (ziele).Nr 3: „Degrosan”: morszczyn (ziele). wzdęciach. pokrzywa (liść). topola (pączki). dzięki temu krążąca krew uruchamia złogi. które stopniowo dostają się do układu moczowego. przy zewnętrznych objawach skórnych (trądzik młodzieńczy. Mieszanka stosowana w zaburzeniach przemiany materii charakteryzujących się niedoczynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego. 175 . kruszyna (kora). Jest to zestaw ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych). wierzba (kora). rumianek rzymski (kwiat). Ten zestaw ziół działa rozwalniająco. Sposób użycia: 1-11/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. mniszek (korzeń). mięta (liść). przetłuszczona cera i włosy). Nr 5: „Tannosan”: pięciornik (kłącze). gotować 3-5 min i pić 2-3 razy dziennie między posiłkami. bez czarny (kwiat). bólach przewodu pokarmowego. gotować 3-5 min i pić 2 razy dziennie po l szklance odwaru po posiłkach.

zapaleniu dziąseł. Taki sam odwar można stosować do obmywania odbytu i do okładów. Sposób użycia: odwar z 3/4 łyżki ziół na 1-1 1/4 szklanki gorącej wody. Dobrze jest wypić wieczorem w łóżku do 2 szklanek naparu z dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego. mająca zastosowanie w zwalczaniu hemoroidów i żylaków odbytu lub guzów krwawnicowych. 176 . jarzębina (owoc). pozostawić przykryte nad parą 15-20 min. żarnowiec (ziele). migdałów oraz anginie. kminek (owoc). gotować 2 min i pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu. Zioła wzmacniające mięsień sercowy działają uspokajająco i obniżają ciśnienie krwi. gotować 2 min i pić możliwie gorący napar 2-3 razy dziennie po l szklance. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. kozłek (kłącze). żywokost (korzeń). róża dzika (owoc). rozgrzewające i kojąco. Jest to specyficzna mieszanka ziołowa. Sposób użycia: l łyżka ziół do 1/2 lub l szklanki gorącej wody. niewydolności układu krążenia.działa napotnie. kozieradka (nasiona). Stosowany we wszystkich stanach przeziębieniowych. zaburzeniach krążenia na tle miażdżycy oraz przy migotaniu i trzepotaniu przedsionków. Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. a przy tym lekko moczopędnie. Mieszankę stosuje się przy osłabieniu mięśnia sercowego. przy grypie. głóg (kwiat z liśćmi). Mieszanka o działaniu przeciwzapalnym i dezynfekującym. jemioła (ziele). pozostawić nad parą na 15-20 min. Stosowana w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. kasztanowiec (kwiat). skrzyp (ziele). lubczyk (korzeń). Nr 7: „Rektosan”: krwawnik (kwiat). nieżycie górnych dróg oddechowych i reumatycznych bólach mięśniowych. Nr 9: „Cardiosan": konwalia (ziele). szałwia (liść). serdecznik (ziele). tymianek (ziele). towarzyszących wszystkim przeziębieniom. Należy 1/2-2/3 szklanki naparu pić 1-3 razy dziennie. bratek polny (ziele). Gardło i jamę ustną należy płukać 2-4 razy dziennie. Nr 8: „Septosan”: mięta (liść). kruszyna (kora).

atonii żołądka. wątroby i nerek. III . gotować 2-3 min pod przykryciem i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami. żołądka i jelit. kminek (owoc). nieżytach przewodu pokarmowego. dziurawiec (ziele). podróżnik (korzeń). poprawiają trawienie. krwawnik (ziele). dróg żółciowych. borówka brusznica (liść). 177 . niestrawności. Stosuje się je w schorzeniach wątroby. Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. „Cholagoga III”: jałowiec (owoc). likwidując jego stany zapalne. żywokost (korzeń). glistnik (ziele). Jest stosowana przy braku apetytu. Cholagoga I stosowana jest przy stolcu miękkim (rozwolnienie). gotować 3-5 min i pić 3-4 razy dziennie po 2/3 szklanki odwaru między posiłkami. Nr 11: „Urosan”: skrzyp polny (ziele). jelita cienkiego. krwawnik (ziele). Zioła działają moczopędnie i dezynfekujące na przewód moczowy. brzoza (liść). mięta (liść). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. uśmierzają ból pochodzenia trawiennego. trzustki. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. kamicy moczowej. nudnościach. „Cholagoga II”: kocanki piaskowe (kwiat) mniszek (korzeń).przy stolcu normajnym. Stosuje się je przy zapaleniu nerek i pęcherza moczowego: przy skąpomoczu i obrzękach. mięta (liść). dziurawiec (ziele). kminek (owoc). II . rdest ptasi (ziele). gotować 2-3 min i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie w ciągu dnia między posiłkami. wzdęciach. Mieszanka zawiera wiele gorzkich ziół o działaniu żołądkowym.przy stolcu twardym (zatwardzenie). rozwalniająco. likwidują nadmierną fermentację w przewodzie pokarmowym i wzdęcia. Zioła pobudzają niektóre czynności wydalnicze żołądka.Nr 10: „Cholagoga I”: jałowiec (owoc). rdest ptasi (ziele). kruszyna (kora). Nr 12: „Digestosan”: drapacz (ziele). zaburzeniach w wydzielaniu soków trawiennych. kruszyna (kora). bobrek trójlistkowy (liść). mięta (liść) Mieszanki działają żółciopędnie.

przeciwrzęsistkowe. Zioła te obniżają poziom cukru we krwi i są stosowane pomocniczo w lżejszych przypadkach cukrzycy. mają także działanie przeciwbakteryjne (mięta. przyspieszają przyswajanie pokarmów. mięta (liść). przy kaszlu i utrudnionym odkrztuszaniu. fasola (naowocnia). perz (kłącze). szałwia (liść). gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie między posiłkami. pokrzywa (liść). Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie przeciwzapalne. pozostawić nad parą pod przykryciem na 15-20 min i pić 3 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki (w lekkich stanach nieżytowych jelit) lub raz dziennie wieczorem jako środek rozwalniający. wzdęciach. gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami. nagietek (kwiat). przy niezbyt zaawansowanej infekcji i zapaleniu błon śluzowych. dąb (kora). mniszek (korzeń). przeciwskurczowo. „Pektosan”: oman (korzeń). Mieszankę stosuje się przy zaparciach.Nr 13. wadliwej przemianie materii i w nieżytach przewodu pokarmowego. senes (liść). przeciwkrwotoczne. Sposób użycia: 1-1 1/2 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki wrzątku. Sposób użycia: l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. przeciwbakteryjne. zaburzeniach przemiany materii. kminek). przeciwprzesiękowe i przeciwskurczowe. Nr 16: „Yagosan”: rdest ptasi (ziele). kminek (owoc). szałwia (liść). Mieszanka stosowana jest do 178 . rumianek (kwiat). Nr 15: „Diabetosan”: rutwica (ziele). pokrzywa (liść). podbiał (liść). koper włoski (owoc). borówka czernica (liść). młodzieży i osób starszych. Szczególnie polecany dla dzieci. niestrawności. mniszek (korzeń). wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. Zioła działają przeczyszczające. Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie powlekające. Nr 14: „Normosan”: kruszyna (kora). gardła i oskrzeli. bez czarny (owoc). szałwia (liść). Sposób użycia: l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. otyłości. prawoślaz (liść). Pektosan stosuje się w stanach nieżytowych jamy ustnej.

słonecznik (kwiat). wykrztuśne i zmiękczające. Zioła zawarte w powyższej mieszance przyczyniają się do szybszej regeneracji uszkodzonych tkanek w płucach. „Neonormosan” polecany jest przede wszystkim dla tych osób. gotować 3 min i pić 2-4 razy dziennie po 1/2-2/3 szklanki odwaru między posiłkami. zatruciu lotnymi substancjami toksycznymi. skrzyp (ziele). rozedmie płuc. Nr 17: „Pulmosan”: rdest ptasi (ziele). Nr 19: „Neonormosan": rzewień (kłącze). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. zaburzeniach przemiany materii. Działanie ziół jest analogiczne jak w przypadku mieszanki „Normosan”. przeciwalergiczne i przeciwgorączkowe. prawoślaz (korzeń). a po ostudzeniu stosować do irygacji. Mieszankę stosuje się przy zaparciach. pylicy. a przede wszystkim przy zatruciach przewodu pokarmowego. krwawnik (kwiat). prawoślaz (liść). przemywań. Sposób użycia: 2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki gorącej wody i poddać maceracji pod przykryciem (przez noc). Zioła te mają właściwości powlekające. następnie gotować 57 min i pić po szklance rano przed śniadaniem i wieczorem po kolacji. mniszek (korzeń).irygacji i przemywań przy upławach oraz stanach zapalnych pochwy o charakterze bakteryjnym. kminek (owoc). np. Nr 18: „Neopektosan”: szałwia (liść). otyłości. bez czarny (owoc). w gruźlicy. tymianek (ziele). Stosowana jest przy schorzeniach płuc. 179 . gotować 3 min. Sposób użycia: 3 łyżki ziół na 5-6 szklanek wrzątku. niestrawności. tamponów i okładów. mają ponadto działanie przeciwskurczowe. żywokost (korzeń). koper włoski (owoc). w których nastąpiło uszkodzenie tkanki płucnej. mniszek (korzeń). Mieszankę stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych i oskrzeli. wzdęciach. perz (kłącze). podbiał (liść). mięta (liść). dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. których organizmy nie tolerują kory kruszyny.

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wrzątku, pozostawić nad parą na 15-20 min. Napar pić wieczorem jako środek przeczyszczający w ilości 2/3 do l szklanki. W czasie przygotowywania naparu lub odwaru tracimy w znacznym stopniu wiele cennych substancji leczniczych (głównie olejków), przez co oddziaływanie mieszanki ziołowej jest znacznie słabsze. Dlatego polecamy proszkowanie większości mieszanek w elektrycznym młynku do kawy i stosowanie tego zamiast picia odwaru lub naparu. (Sposób użycia: 1/4 płaskiej łyżeczki do herbaty proszku popić chłodną wodą lub innym płynem, na przykład rozcieńczonym sokiem owocowym lub warzywnym). Później popijamy gorącym płynem: herbatą, mlekiem lub kawą. Proszkować nie należy „Pyrosanu” (nr 6), „Septosanu” (nr 8), „Pektosanu” (nr 13), „Yagosanu” (nr 16), „Pulmosanu” (nr 17), „Neopektosanu” (nr 18), czyli mieszanek, dla których najlepsz ą formą stosowania jest odwar i pijanie tego odwaru na gorąco lub stosowanie zewnętrzne („Septosan” i „Yagosan”).

Różne postaci leku roślinnego, czyli jak przyrządzać zioła
Jednorazowe surowce zielarskie lub mieszanki różnych ziół należy przygotować do użycia w takiej postaci, która zapewni jak najlepsze wchłoniecie składników leczniczych przez organizm. Leki roślinne, stosowane w lecznictwie domowym, mogą być używane w kilku postaciach:

Napar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalać przepisaną ilością wrzącej wody w naczyniu, które umieszcza się na parze i po przykryciu ogrzewa co najmniej 15 min. Następnie pozostawia się pod przykryciem jeszcze na 15 min, co kilka minut mieszając. Otrzymany napar należy przecedzić przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przemyć wrzącą wodą, uzupełniając otrzymany napar do przepisanej objętości.
180

Herbatki ziołowe
Napary są przygotowywane z jednorodnych surowców zielarskich lub mieszanek. W przypadku wielu surowców olejkowych (ziela i liści) przygotowuje się je w sposób uproszczony, zalewając dany surowiec w szklance lub filiżance wrzątkiem i pozostawiając do zaparzenia na 5 do 15 min pod przykryciem.

Odwar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej, starannie miesza, przykrywa i umieszcza na parze (stawiamy garnek w garnku napełnionym wodą około 2 cm poniżej garnka wewnętrznego). Temperatura powinna wynosić około 90°C przez okres około 30 min, co osiąga się pozostawiając garnek zewnętrzny na małym ogniu przez 45 min. Otrzymany odwar należy przecedzić, a surowiec pozostały na sitku przelać wrzątkiem, uzupełniając odwar do przepisanej objętości. Odwary przygotowywane są z surowców, z których trudno jest wyodrębnić składniki czynne, na przykład-korzeni, kory, nasion, przy czym należy podkreślić, że jest to postać leku roślinnego, w czasie przygotowywania którego traci się najwięcej składników leczniczych, głównie olejków eterycznych.

Maceracja
Maceracja jest najrzadziej stosowaną postacią leku roślinnego, przy jej przygotowaniu jako rozpuszczalnika używa się wody. Jednorodny surowiec lub mieszankę ziołową zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej i pozostawia na odpowiednią ilość czasu (od 1/2 godz. do kilku godzin), po czym mace-rat cedzi się przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przelewa wodą, uzupełniając macerat do przepisanej objętości. Maceracje przyrządza się na przykład w przypadku korzenia prawoślazu i nasienia lnu. 181

Nalewka
Niekiedy przy sporządzaniu wyciągów ziołowych lepszym niż woda rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy. Na skalę przemysłową do sporządzania wyciągów alkoholowych używa się spirytusu etylowego, natomiast w warunkach domowych najlepszy wydaje się być winiak lub brandy. Do 2 filiżanek winiaku dodaje się 30 g suszonych ziół w całości lub sproszkowanych, przelewa je do butelki i szczelnie zamyka. Butelkę należy postawić w ciepłym miejscu i co kilka dni wstrząsnąć dla lepszej ekstrakcji składników. Po dwóch tygodniach zawartość butelki filtruje się przez bibułkę, dodaje znów surowca i regularnie wstrząsa co kilka dni. Po 4-5 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Syrop ziołowy
Rzadko stosowaną formą leku roślinnego jest syrop ziołowy (60 g suszonych ziół zalać l filiżanką wrzątku i odstawić do ostygnięcia, po czym otrzymany napar odcedzić, filtrując przez bibułę). Przefiltrowany napar podgrzać i rozpuścić w nim l filiżankę cukru, następnie doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu aż do momentu, w którym syrop osiągnie konsystencję płynnego miodu. Tak przygotowany syrop studzi się i przelewa do słoiczka typu twist.

Maść
Substancją podstawową do przygotowania maści ziołowej domowym sposobem jest na ogół smalec wieprzowy (250 g smalcu wieprzowego rozpuścić na wolnym ogniu, po czym dodać do płynnego tłuszczu 30 g suszonych ziół i dalej podgrzewać aż do zagotowania, następnie pozostawić na wolnym ogniu na około 1/2 godz., później przecedzić przez sitko do słoiczka, ostudzić i wstawić do lodówki).

182

Rys. 26. Przygotowanie gorącego okładu chmielowo-tymiankowego

Proszki (zioła sproszkowane)
Ta postać leku roślinnego była niegdyś powszechnie stosowana, jednak we współczesnej medycynie jest mniej popularna. Wysuszone surowce zielarskie miele się w młynku na proszek i w tej postaci zażywa, popijając odpowiednią ilością wody przegotowanej, sokiem owocowym lub warzywnym - rozcieńczonym wodą. Należy pamiętać, że proszki to bardzo skoncentrowana postać leku roślinnego. Jednej szklance odwaru lub naparu odpowiada ilość proszku mieszcząca się na końcu noża. Nigdy nie należy zażywać sproszkowanego dziurawca, świetlika i arcydzięgla ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia uczulenia po spożyciu ich w tej postaci. Zażywając proszek, dostarczamy organizmowi wszystkie substancje zawarte w zielu. Na bazie sproszkowanych surowców zielarskich przemysłowo produkuje się mieszanki ziołowe w postaci granulatów.

Kataplazmy
Są to gorące okłady z rozdrobnionych ziół. Oryginalna postać leku roślinnego, szczególnie polecana przez medycynę ludową. Rozdrobnione świeże zioła zawijane są w gazę, a następnie umieszcza się je w naczyniu ceramicznym i zalewa na kilka minut wrzącą wodą. Okład wyjmuje się z wrzątku, studzi do pożądanej temperatury i przykłada na chore miejsca.

Zimne kompresy
Również ta postać leku roślinnego jest dobrze znana medycynie ludowej. Polega na przykładaniu do chorych miejsc okładów ze świeżych, rozdrobnionych ziół, a klasycznym przykładem jest okład z liści babki na stłuczone i obtarte miejsca kończyn.
Kąpiele ziołowe

Ta postać leku roślinnego stoi na pograniczu działania leczniczego i kosmetycznego. Kąpiele ziołowe przyrządza się z jednego
184

lub z kilku surowców zielarskich, biorąc 1/2 kg świeżych lub 10 dag suszonych ziół na kilka litrów wrzątku, sporządza napar lub odwar (w zależności od surowca) i dodaje do wody kąpielowej Ze względu na bardzo korzystne oddziaływanie leczniczych kąpieli ziołowych na nasz organizm podajemy wykaz roślin zielarskich, mogących mieć zastosowanie przy sporządzaniu takich kąpieli. W nawiasach podano schorzenia, przy których można stosować dany surowiec bądź właściwości lecznicze kąpieli: Arcydzięgiel - korzenie, nasiona (bóle gośćcowe, nerwobóle); Arnika górska - kwiat (bóle reumatyczne; pobudza funkcje skóry); Dąb szypułkowy - kora (schorzenia skóry; stymuluje gojenie się chorej skóry); Fiołek trójbarwny - ziele (schorzenia skóry; egzemy, trądzik, wypryski alergiczne, stany zapalne); Kasztanowiec - kora, kwiaty, niedojrzałe owoce (kąpiele saponinowe stosowane przy otyłości, zastojach żylnych i innych niedomaganiach naczyniowych); Kozłek - kłącze (nadmierna pobudliwość nerwowa); Krwawnik - ziele (pobudza krążenie krwi, uspokaja podskórną część systemu nerwowego, działa kojąco na suchą i popękaną skórę); Lawenda - ziele (wyczerpania nerwowe, nerwobóle, bóle gośćcowe, świąd skóry, egzemy); Mięta - liście (drażni skórę, poprawiając jej ukrwienie, olejek parując podczas kąpieli, łagodzi stany zapalne błony śluzowej nosa); Melisa - liście (wyczerpanie nerwowe, działa kojąco na wrażliwą skórę); Nagietek - kwiat (stany zapalne skóry, trudno gojące się rany i oparzenia); Orzech włoski - liście i owocnia (schorzenia skóry); Perz - kłącze (obrzęki i stany zapalne chorej skóry); Rozmaryn - ziele (zaburzenia krążenia, zmęczenie psychiczne, bóle reumatyczne, stany zapalne skóry); Rumianek - kwiat (działa kojąco na skórę, łagodzi stany kataralne);
185

Skrzyp - ziele (źle gojące się rany); Sosna - igliwie (złe samopoczucie, schorzenia płuc); Szałwia - ziele (stany zapalne skóry, zapalenie błony śluzowej nosa); Tatarak - kłącze (stany osłabienia mięśni).

wrotycz. 4 części pokruszonego ziela ruty. lebiodka i mięta mogą być umieszczane w bieliźniarce i w spiżarni ze względu na swój przyjemny i dość delikatny zapach. lawenda. cząber ogrodowy. w kosmetyce oraz w leczeniu nie wyczerpuje ich możliwości wykorzystania w gospodarstwie domowym. wreszcie mogą być źródłem bardzo trwałych barwników roślinnych. tatarak. bylica boże drzewko. 2 cz ęści pok187 .VII. Inne zastosowanie ziół i przypraw ziołowych w gospodarstwie domowym Stosowanie surowców zielarskich w kuchni. a lawenda w bieliźniarce. piołun. Bazylia. nazywana niekiedy w jeżyku francuskim „gardę robe” (co znaczy: chroniąca ubranie). do czasu wynalezienia innych syntetycznych środków. Zioła przeciw owadom Symbolem zioła odstraszającego owady jest bagno zwyczajne. poprawiać zapach naszych pomieszczeń. Podajemy kilka przepisów na mieszanki ziół odstraszające owady: Silnie pachnące woreczki odstraszające owady Do woreczka z gęstego płótna lnianego wsypać 4 części pokruszonych liści mięty. hyzop. powszechnie stosowane przeciwko molom. Jako środki przeciwko owadom mogą być stosowane następujące zioła: bazylia. Niektóre zioła lub ich mieszanki mogą służyć do odstraszania owadów. ruta. lebiodka. można z nich wyrabiać kadzidła lub świece o zapachu ziół. mięta. rozmaryn.

„Pot-pourri” można zestawić według własnych upodobań. pamiętając. estragon. jagody jałowca. nostrzyk. rozmaryn. Aromatyczny proszek Pomieszać 4 części pokruszonego ziela majeranku. majeranek. Następnie woreczek zaszyć i powiesić w szafie ubraniowej. wanilia). jeżeli w kilku miejscach umieścimy naczynia napełnione pachnącymi ziołami i przyprawami. Do mieszanek takich można używać: przypraw egzotycznych (kardamon. szałwia. hyzop. goździk. rozmaryn. majeranek. gałka muszkatołowa. żeby w jednej mieszance 188 . mięta. fiołek). melisa. imbir. l cześć pokruszonej skórki cytrynowej i l cześć startej gałki muszkatołowej. olejki eteryczne (w wielu krajach można kupić je w drogeriach) otrzymuje się je poprzez destylację z parą wodną surowców olejkowych. tymianek. Tak przygotowaną mieszankę zemleć w młynku elektrycznym. lubczyk. l cześć owoców kminku. ziół o pachnących kwiatach (rumianek. ziół o pachnących liściach (arcydzięgiel. 2 cz ęści pokruszonego ziela bazylii. bazylia. Mieszanka odstraszająca owady W woreczku lnianym lub w otwartym naczyniu umieścić pokruszone ziele wrotycza i piołunu w równych ilościach. ziół o innych częściach pachnących (korzeń arcydzięgla. skórka pomarańczowa lub cytrynowa). tymianek cytrynowy.ruszonego ziela bylicy bożego drzewka. 2 cz ęści pokruszonego ziela tymianku. bez lilak. pieprz. hyzop. lawenda. róża. goździk. a otrzymanym proszkiem napełnić woreczki zapachowe. 2 części pokruszonych liści rozmarynu i l część pokruszonych goździków. fiołek). cynamon. Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri” Nasze mieszkania będą inaczej pachniały.

kwiaty itp. a dla lepszego efektu plastycznego do formy można włożyć świeże lub suszone większe fragmenty roślin: liście. Do płynnej parafiny dodaje się drobno pocięte zioła. znanych ze swej trwa łości. Wcześniej należy przygotować formę szklaną. natomiast świece ziołowe może zrobić każdy. pędy i kwiaty): w chlorku cynowym daje kolor żółty. Żywokost (świeże liście. Przygotowanie kadzideł jest trudne.zielonkawo-poma-ra ńczowy. w niej będziemy odlewali świece o pożądanym kształcie. Poduszka wzmacniająca nerwy i sprawność umysłową: 2 części liści mięty. Poza tym barwienie za pomocą surowców zielarskich nadaje tkaninom zapach ziół. głównie olejków eterycznych. dlatego wymieniamy tylko gatunki roślin będące źródłem barwników. gdyż wymaga wielu niedostępnych w naszym kraju składników. Poduszka przeciw bólom głowy: 2 części kwiatów lawendy. Najprostszym sposobem będzie stopienie zwykłych świec (odzyskujemy wówczas knoty). w dwuchromianie potasu . i knoty.! cześć kwitnącego ziela majeranku zmieszać z niewielką ilością pogniecionych goździków i umieścić w poszewce poduszki. 189 . ich części użytkowe oraz barwy. Mieszanki zapachowe ziół bywają wkładane do wnętrza poduszek. które zalejemy parafiną zmieszaną z ziołami. jakie możemy z nich uzyskać za pomocą różnych zapraw utrwalających. może być wykorzystana do sporządzania kadzideł lub świec ziołowych. Barwniki roślinne Wiele roślin zielarskich jest źródłem cennych barwników roślinnych.nie znalazły się dwa surowce o silnym zapachu. Kadzidła i świece ziołowe Zawartość substancji zapachowych w surowcach zielarskich. 2 części kwiatów rumianku i l część ziela marzanki wonnej zmieszać ze sobą i umieścić pod podszewką poduszki. Sam proces barwienia jest dość trudny. mogą one w ten sposób oddziaływać leczniczo.

chlorek cynowy . Pietruszka (świeże pędy i liście): dwuchromian pota zielonkawożółty. siarczan żelazowy z kwasem winnym . ałun z kwasem winnym .blady khaki. dwuchromian potasu .blady kremowożółty.marchewkowo-czerwony.blady brązowy. liść): w ałunie z kwasem winnym . w siarczanie żelazowym z kwasem winnym . Szczaw (świeże pędy.matowo musztardowożółty.mocno pomarańczowobrązowy.szary. chlorek cynowy intensywny pomarańczowy.Mniszek (cała roślina. Jałowiec (suszone rozdrobnione jagody): ałun z kwasem winnym . Cebula (zewnętrzne suche łuski): ałun z kwasem winnym intensywnie żółty. siarczan żelazowy z kwasem winnym „zadymiony" szary. dwuchromian potasu . chlorek cynowy . kwiaty): dwuchromian potasu żółtawopłowy. Wrotycz (świeże liście): chlorek cynowy .ciemnobrązowy.żółtawo-płowy.matowo żółtopłowy.ochra ciemnożółta.różowo-pomarańczowy.bladożółty. dwuchromian potasu . Marzanna barwierska (suszony sproszkowany korzeń): ałun z kwasem winnym . chlorek cynowy . Dziurawiec (świeże kwiatostany): dwuchromian potasu -mocno żółtobrązowy.blady kremowożółty. . dwuchromian potasu żółtopłowy.czerwono-brązowy. dwuchromian potasu . Skrzyp (świeże wyłącznie płonę rośliny): dwuchromian potasu .ochra jasnożółta.brązowy „ciepły". dwuchromian potasu . Nagietek (suche płatki lub świeże koszyczki kwiatowe): a łun z kwasem winnym . Pokrzywa (świeże wierzchołki pędów): ałun z kwasem winnym . liście. korzeń.bladokremowy. ałun z kwasem winnym .płowy.blady żółtawozielony. ałun z kwasem winnym . chlorek cynowy .ostry cytrynowo-żółty.

IV Wacław Jaroniewski Danuta Jaroniewska Z dziejów przypraw. ziół i używek wyd. I Krystyna Obidzińska Zioła w gospodarstwie domowym wyd. II Franciszek Sroka Poradnik ziołowy wyd.W roku 1990 nakładem Instytutu Wydawniczego Związków Zawodowych ukażą się następujące książki o podobnej tematyce: Aleksander Ożarowski Wacław Jaroniewski Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie wyd. II Anna Mazerant-Leszkowska Mała księga ziół wyd. I .

10. Druk zakończono w kwietniu 1990 r. 70 g.1989 r.2. druk. 159/89. A-89 DRUKARNIA INSTYTUTU WYDAWNICZEGO ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH . Ww/1246/KO/87. Ark. Podpisano do druku w marcu 1990 r. Nr prod. III.03. Papier offsetowy kl. Nakład 29780+220 egz.INSTYTUT WYDAWNICZY ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WARSZAWA 1990 Wydanie I. Ark. 12. wyd. Al Oddano do składania 17. Zam.