P. 1
ziola

ziola

|Views: 237|Likes:
Wydawca: Tomasz Ko

More info:

Published by: Tomasz Ko on Feb 25, 2014
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/22/2015

pdf

text

original

Aby rozpocząć lekturę, kliknij na taki przycisk , który da ci pełny dostęp do spisu treści książki.

Jeśli chcesz połączyć się z Portem Wydawniczym LITERATURA.NET.PL kliknij na logo poniżej.

Marta Leśnicka

Zielska zioła i ziółka

Mojej Matce Helenie Leśnickiej z Krasińskich 4.3.1918-1.10.1997

2

Tower Press 2000 Copyright by Tower Press, Gdańsk 2000

3

Poradnik domowy

4

WSTĘP
Człowiek – Ziemia – Kosmos, ciągle jesteśmy razem, nierozłącznie od prawieków, czasami chcielibyśmy uciec od siebie, a jednak tak będzie zawsze. Będziemy zadawać Panu Bogu pytania, sprawdzać, poszukiwać, cieszyć się i umierać, a mimo wszystko i mimo ogromnej wiedzy medycznej i technicznej będziemy szukać uleczenia ciała i duszy w świecie natury, ziołach i darach Ziemi. Wszyscy interesujący się życiem przyrody są zgodni co do tego, że pola i lasy są naturalnymi zielonymi współtowarzyszami codzienności człowieka. Gdyby czł owiek zechciał zrozumieć język zielonej wyroczni, mógłby żyć w zdrowiu i radości. Zioła przemawiają do nas niemym głosem z pomocą Słońca. Takim wdzięcznym mówcą jest ziarnopłon rosnący nad potokami. Jego żółte kwiatostany są zawsze otwarte do słońca. Zamykają płatki natychmiast, gdy Słońce schowa się na chwilę krótką za chmurami. Również zawilec gajowy otwiera płatki tylko w godz. 1100-1800. Leśnicy nazywają ten mały kwiatuszek leśnym zegarem przyrody. Popularne jaskółcze ziele zamyka płatki zazwyczaj na godzinę przed deszczem, aby po deszczu wprost wystrzelić nimi do Słońca. Zielarze dobrze wiedzą jaka pora dnia jest najlepsza dla zbioru ziół. Już dawno my mieszczuchy nie rozumiemy mowy lasów i pól, a zielarzy często nazywamy znachorami. Są pionierami ziołolecznictwa, z ich dziedzictwa korzysta współcześnie medycyna jutra. Będziemy zawsze wracać do ziół, bo powroty do darów Matki Ziemi człowieka trwają miliony lat. Jesteśmy cząstką natury, a człowiek w swojej głupocie niszczy środowisko, które obdaruje każde pokolenie życiem. Pamiętam lata sześćdziesiąte – kiedy zaczynałam mówić o ziołach, napotykałam często niezrozumienie i powiastki o znachorstwie. Wówczas na własny użytek zaczęłam studiować prace wybitnych zielarzy, aby zrozumieć, dlaczego od 1945 roku zioła są upychane w kąt. Byłam pierwszą, która odważyła się w wielu miastach Polski prowadzić wykłady o ziołach, a po latach spełniły się moje marzenia. W Radio Nocą w pr. I. P.R. mogłam rozmawiać o ziołach z całym światem przez kilka lat. Pomogliście swoją życzliwością w napisaniu moich książek o ziołach. Wiem dobrze, że służą wielu chorym z dobrym skutkiem. Zachęciłam do stosowania ziół w codziennym życiu – chyba dzięki „Znakom Zodiaku”. Muszę jednak powiedzieć, że przedstawiłam Wam mitologiczny obraz człowieka w przyrodzie i myślę sobie, że Pan Bóg wybaczy mi przewinienia ziemskie. Przecież każdy człowiek jest w ziemskiej wędrówce jak pielgrzym utrudzony w poszukiwaniu drogi powrotu do Stwórcy. Chciałabym zostawić Wam na życie prawdę o ziołach – przyrzekłam to kiedyś mojemu nauczycielowi Ks. Ojcu Klimuszce. Ubolewał nad tępą duszą człowieka, nie mógł pogodzić się z tym, że niszczy przyrodę i nie chce zrozumieć, że to prowadzi do choroby duszy i ciała. Ośmielił się powiedzieć, że urodziny człowieka w określonym miesiącu dają predyspozycje do zdrowia i siły życia. Wszechświat został stworzony w idealnym ładzie, to my wprowadzamy dysharmonię i chorujemy. Lecznicze działanie ziół było poznawane przez człowieka od milionów lat. Dlaczego mamy zapomnieć o ich cudownym, uzdrawiającym działaniu w erze komputerów i chorób medycznie nieuleczalnych? Kto powie człowiekowi od komputerów, że powinien codziennie od 25 roku życia przez wiele lat wieczorem wypijać szklankę naparu z nagietka lub świetlika? Coraz więcej rodzi się dzieci alergicznych, natura to my – broni się przed chemią. Co będzie za kilka lat? Mam nadzieję, że powstaną uczelnie, gdzie jak niegdyś zioła będą szanowane, będą celem badań i nie będzie walki między ludowymi zielarzami a medycyną. Poznałam wspaniałych ludzi, którzy pomagają ziołami chorym 5

bez dyplomu medycznego i chylę przed nimi czoła – nauczyli mnie szacunku dla świata ziół. Dziękuję wszystkim z przeszłości i w przyszłości. Miałam bardzo wiele spotkań, z różnych stron świata przychodzili do mnie chorzy. Dotychczas udzieliłam około 20 000 porad. Właściwie moje książki napisali chorzy, od nich uczyłam się pokory i zrozumienia wobec rzeczy nieznanych. Ponad wszelką wątpliwość wiem, że choroba trapi człowieka gniewnego, nieżyczliwego, zazdrosnego i bez wiary. Jesteśmy zauroczeni zdobyczami cywilizacji, a niewiele dajemy sobie codziennej miłości i przyjaźni. Ktoś powiedział mi w chwilach trudnych: szczęśliwy nie choruje, a w dzisiejszych czasach tak o to trudno. Równowaga nasza zależy od równowagi świata, w którym żyjemy. Bardzo chciałabym, aby zioła służyły zapobieganiu chorobom, a nie leczeniu. Dlatego opracowałam książkę o ziołach. Mam nadzieję, że nadejdą czasy radości. Prorok Mahomet powiedział: „Świat jest zielony i piękny i Bóg wyznaczył was, abyście byli jego opiekunami”. Obawiam się, że jesteśmy niedobrymi opiekunami naszych pól i łąk. Dlatego proszę w pamiętajcie, że nigdy nie rozstaniemy się z przyrodą. Zawsze będziemy wracać do ziół – naturalnych lekarzy naszego ciała. Pragnę przekazać Wam moją wiedzę, którą zdobyłam z wielkim trudem, ale dziękuję losowi za tę szkołę życia. Zawdzięczam tę drogę mojej córeczce Katarzynie. Gdy zachorowała, medycyna oficjalna powiedziała – śmierć, ale żadna matka nie przyjmie takiego wyroku. Dzisiaj wiem, że droga, którą poszłam doprowadziła mnie do zwycięstwa – moja ukochana córka jest ze mną. Musiałam zaliczyć wszystkie szkoły zielarstwa i dziękuję Panu za tę szkołę, dlatego proszę nie rezygnować nigdy z siebie. Ktoś powiedział: Życie jest najdłuższą drogą na Ziemi, a nadzieja umiera ostatnia w każdym z nas (człowieku). Degradacja środowiska zagraża również ziołom. Wielu z nich już nie spotkacie na łąkach i brzegach rzek. Kto pamięta rosiczkę, niezapominajki błotne cudowny lek leczący obolałe serca, dziesięćsił piaskowy niezbędny w każdym zestawie ziół. To nieprawda, że zmienimy się i przystajemy się do zmian w przyrodzie. Mam nadzieję, że zostanie nam nieśmiertelna kozieradka, która zawiera bogactwo natury i jeśli nie będziemy mogli skomponować mieszanki ziołowej w przyszłości, proszę zawsze stosować kozieradkę z miodem. 400 g zmielonej kozieradki wsypać proszę do l kg miodu, ukręcić masę i zażywać 2 x dziennie łyżkę, rano przed śniadaniem, wieczorem przed snem. Kozieradka leczy wszystkie schorzenia skóry i choroby wewnętrzne, poza tym odmładza chory organizm, lecz nie można jej przedawkować. Jeśli organizm nasyci się, nasz pot będzie miał zapach zioła. Można dawać zioło również dzieciom. Nie zapominajcie o cudownych właściwościach kozieradki szczególnie tam, gdzie organizm jest zmęczony chemioterapią i antybiotykami. Kobiety w ciąży mogą zażywać taka, miksturę z korzyścią dla zdrowia. Opowiadam o moim ulubionym ziółku dlatego, żeby nie zostało zapomniane, a nie opisałam kozieradki w niniejszej książę. Jest kilkanaście recept stosowania kozieradki i to zioło będzie opisane w przyszłości. Mam nadzieję, że świat będzie lepszy, a my będziemy trwać z pokolenia na pokolenie w harmonii z przyrodą i ziołami. – Proszę przyjąć i zapamiętać piękną modlitwę Indian z plemienia Onondaga ze stanu Nowy Jork o Matce Ziemi. „O Wielki Duchu, którego oddech daje światu życie i którego głos słychać w cichym wietrze, uczyń nas tak mądrymi, abyśmy mogli zrozumieć to, czego nas nauczyłeś, pomóż nam zdobyć nauki, które ukryłeś w każdym liściu i kamieniu, przygotuje nas do przyjścia do Ciebie z czystymi dłońmi i czystymi oczyma, tak aby, kiedy życie będzie odchodzić jak zachód słońca, nasze dusze będą mogły przyjść do Ciebie bez wstydu”. Marta Leśnicka 19-3-1998 r.

6

Znaki zodiaku a zdrowie

7

tajemnicza planeta. Baran należy do trygonu Ognia. Ich życie pełne jest urozmaiceń i życiowych niespodzianek. a nawet mają skłonności do hulanek. Słońce wchodząc w znak Barana budzi przyrodę po długim zimowym śnie. Dlatego najlepiej czuje się i sprawdza na samodzielnych kierowniczych stanowiskach zwłaszcza. władcze. Wierzy w dobroć człowieka. przy bliższym poznaniu okazuje się. stale są w ruchu. 8 . Lubią przy tym zabawy. W pierwszej dekadzie Barana. Baran często na pierwszy rzut oka robi wrażenie egoisty. Osoby z trzeciej dekady Barana potrafią bezbłędnie przewidywać różne sytuacje. która symbolizuje impulsywność. choć „ludzkim” szefem. że Baran ma dobre intencje. w starożytności utożsamiana z bogiem wojny. otacza troskliwą opieką ludzi odważnych i zdecydowanych. Potrafi łączyć pracę zawodową z życiem rodzinnym. Wielu z nich ma poważne zainteresowania religijne. zaś żywiołem przypisanym mu jest ogień. Ale to nieprawda. w zasadzie nie jest chorowity. widzącego tylko siebie i swoich najbliższych. w każdej dziedzinie jest polem walki. Jako człowiek o temperamencie żółciowo-nerwowym miewa największe kłopoty z głową i systemem nerwowym. wiele z nich ma skłonności do służb mundurowych. działanie. którzy urodzili się pomiędzy 11 a 19 kwietnia pod opieką szczodrej Wenus. są pełni życia. pomiędzy 21 a 31 marca. że jest bardzo obowiązkowy. którzy urodzili się w słońcu Barana. Mars – czerwona. Baran zaczyna panować pierwszego dnia wiosny – jednocześnie pierwszego dnia roku astronomicznego. posiadają ogromną wrażliwość na piękno i ogromną intuicję. która będzie im towarzyszyła przez całe życie. przez które przechodzą z podniesionym czołem. ale też mają skłonności do różnego rodzaju obsesji. Takie właśnie są Barany. Do ich wad należy przewrażliwienie na swoim punkcie. Jeśli chodzi o zdrowie Baran. boi się jednak domowej nudy i nie mógłby nie pracować. Niezależny i zmysłowy Baran jest wymagającym. Natomiast rzeczywiście bardzo kocha dom i rodzinę i troszczy się o nią. a więc między l a 10 kwietnia. posiadają ogromną energię witalną i wielką indywidualność. zajmują się filantropią. ale jest przy tym bezkompromisowy i nie toleruje żadnych nieprawości. brawurę. aktywne i pełne energii. I właściwie życzenia „szczęśliwego nowego roku” powinniśmy składać sobie właśnie w tym dniu. gotów jest z całym poświęceniem walczyć o innych. niepodzielnie panuje Mars. Baran jako wielki indywidualista nie jest z natury skłonny do podporządkowywania się nakazom i rozkazom. chemie pomagają innym.Baran 21 marca – 19 kwietnia Nauka zalicza Barana do znaków kardynalnych. bo jak wcześniej powiedzieliśmy. Ci. Lubi porządek i nie znosi wokół siebie żadnej prowizorki. są bardzo otwarci i serdeczni. Dla urodzonych w tych dniach całe życie. Dlatego też Barany są dynamiczne. W ogóle synowie i córki Ognia. Osoby z tej dekady chętnie zajmują się polityką. czasami zresztą pozytywnie oddziaływujących na życie osoby urodzonej pod tym znakiem. Do szczęścia potrzebne są mu kontakty z innymi ludźmi. Dodatkowo te cechy wzmacnia wpływ Marsa – planety rządzącej Baranem. Bardziej filozoficznie nastawieni są ci. a wszystkich ludzi urodzonych pod tym znakiem obdarza wielką energią.

9 . żołądek. aby napar naciągnął). chmiel i poziewnik.Urodzeni w pierwszej dekadzie Barana mają skłonności do chorób wieńcowych. papryki. podaję przepis na mieszanki ziołowe przynoszące ulgę w tych cierpieniach. Baranom zalecam przede wszystkim chronić głowę i to przez całe życie. woreczek żółciowy i głowę. czosnek. zapalenie żył. Ponieważ osoby spod znaku Barana najczęściej trapią dolegliwości nerwicowe i bóle głowy. często niedomagają na nerki. oskrzeli i wątroby. Napar pijemy 2 razy dziennie po l szklance – rano o 9. szanta. a wieczorem o 18. suchych owoców i sałaty. Oczywiście są to tylko predyspozycje do chorób. powtarzamy ją. Potem robimy 9 dni przerwy i jeśli pierwsza kuracja nie przyniosła efektu. Zawierają one bowiem dużo żelaza i potasu. wcale nie musimy na nie zachorować. które chcą się ustrzec chorób. kapusty. Baranom. porów. wilżyna ciernista. szpinaku. zwłaszcza jeżeli będziemy dbali o swoje zdrowie. a właśnie tych mikroelementów najczęściej brakuje ludziom urodzonym pomiędzy 21 marca a 19 kwietnia. wspomaga go w chorobach i użycza swych sił leczniczych ziołom takim jak: pokrzywa. radziłabym prowadzić higieniczny tryb życia i jeść sporo selerów. narażeni są też na urazy głowy. przez 14 dni. Mars. buraków. planeta opiekuńcza Barana. majeranek. Baranom z drugiej dekady najczęściej dolegają choroby gardła. natomiast urodzonym między 11 a 19 kwietnia – choroby kobiece. – Mieszanka uspokajająca: Pokrzywa 50 g Rdest ptasi 20 g Wrzos 15 g Lebiodka 20 g Melisa 20 g Wilżyna ciernista 10 g Poziewnik 20 g Pączek brzozy 10 g Kocanka piaskowa 5g – Mieszanka przeciwmigrenowa: Melisa 50 g Wrzos 20 g Owoc kolendry 20 g Bukszpan 10 g Szyszki chmielu 15 g Obie mieszanki przyrządzamy tak samo: l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku (odstawić pod przykryciem na 20 minut.

a panie na polipy narządów rodnych oraz żylaki. co też nie służy zachowaniu dobrego zdrowia. Byki. choć nieco apodyktycznymi i lubiącymi narzucać swojemu potomstwu własną wolę. dające mu uczucie spokoju. Określa to podstawowe cechy tego znaku takie jak: konkretność i zdecydowanie. To ludzie pełni uroku. stąd kłopoty z przemianą materii i często złą pracą tarczycy. że Byki muszą zapaść na którąś z wymienionych chorób. bratki polne. Przypominam jeszcze raz. Osoby urodzone pod wpływem Wenus umieją kochać i są kochane oraz akceptowane przez innych ludzi. Może dlatego. rzepik. Zioła rosnące pod wpływem Wenus mają przede wszystkim działanie tonizujące. ale jednocześnie uparci i wytrwali. Byki raczej rzadko zostają wielkimi twórcami. jeżyna. żywokost. którzy urodzili się o wschodzie Słońca. uprawiać sport. Chętnie otaczają się starymi pięknymi przedmiotami. ale nie lubią dzielić się tym. Biada temu. Ludzie spod tego znaku od wczesnego dzieciństwa do późnej starości są nękani przez różne dolegliwości. Większość tych chorób ma przewlekły charakter. Ogólnie mówiąc. Zioła te 10 . Byk bowiem lubi dużo jadać. patronka miłości. przywracające człowiekowi harmonię. a przede wszystkim nie będzie się objadać. Lubią być bogate. że zdarzają się wśród nich prawdziwe snoby. uszu.Byk 20 kwietnia – 20 maja Nauka przypisała Bykowi stałą jakość. ale tylko pozornie są spokojni i ulegli. ale też i trochę próżności. Rozjuszony potrafi być naprawdę niebezpieczny i nieobliczalny. Osoby urodzone nocą mają skłonności do apopleksji. Ci. kto chce naruszyć jego spokój. Byki to urodzeni realiści. babka lancetowata. fiołek. dziewanna. centuria. macierzanka. że nie oznacza to wcale. a u Byka szczególnie. które nigdy nie będą ich udziałem. która otacza swą opieką ten znak przydaje Bykom wdzięku i urody. poziomka. sumienne. Najpiękniejsza z gwiazd – Wenus. Byka mocno przywiązują się do dóbr doczesnych. Ponadto panowie mogą chorować na prostatę. U wszystkich znaków Ziemi procesy ozdrowieńcze następują bardzo powoli. Są natomiast dobrymi rodzicami. mają temperament flegmatyczny. bukwica. co wiąże się z przynależnością Byka do znaków Ziemi. układu trawiennego oraz do reumatyzmu. zaś z żywiołów – Ziemię. któremu jednak coś dolega? Przede wszystkim sięgnąć po lecznicze zioła. Byki są solidne. mimo niewątpliwych uzdolnień artystycznych. mocno stoją na ziemi. którymi wspomaga go w takich przypadkach opiekuńcza Wenus. podbiał. Co ma robić Byk. mech leśny. Są to: werbena. niekiedy tak bardzo. wcale nie mają „byczego zdrowia”. może być zdrowa przez całe swoje życie. odżywia się nieracjonalnie. Flegmatyczny temperament w połączeniu z umiłowaniem dobrej kuchni jest przyczyną wielu chorób układu trawionego zarówno u kobiet. Są to tylko predyspozycje i jeśli osoba urodzona pod znakiem Byka będzie prowadzić racjonalny tryb życia. mają zmysł praktyczny. obce jest im fantazjowanie i bezpłodna tęsknota za rzeczami lub doświadczeniami. głóg. W ogóle Byk ceni życie rodzinne. co posiadają. ludzie urodzeni pod znakiem Byka mają skłonności do chorób gardła. bez której nie mogą egzystować. jak i u mężczyzn. ale nie tylko dlatego. kocha dom i swoich najbliższych. Smakosz Byk w późniejszym wieku ma skłonności do nadmiernej tuszy. choć na ogół na to nie wyglądają. że zapominają o radości życia.

W czasie kuracji wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę i wywary z kości. w pełnym rozkwicie wiosny. Przecedzić. czy dla naszego organizmu będzie lepiej stosować zioła przed. 11 . l łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. napar pić 2 razy dziennie l szklankę – rano pomiędzy 6 a 7 oraz wieczorem pomiędzy 16 a 18. – Przy kłopotach z układem trawiennym: Tatarak 20 g Korzeń żywokostu 10 g Macierzanka 70 g Zioła wymieszać i zemleć na proszek. przykryć szklankę. odpowiednio dobrane i połączone mają ogromną siłę uzdrawiającą. wszystko bowiem zależy od indywidualnych potrzeb. należy stosować te kurację przez 21 dni przyjmując zioła pomiędzy 7 a 9 rano oraz wieczorem około 19.zbieramy w maju. Pić ciepły 2 razy dziennie o 11 i 17 przez 21 dni. ograniczyć słodycze pod każdą postacią. Zażywać 2 razy dziennie płaską łyżeczkę popijając przegotowaną wodą. Aby układ trawienny wrócił do równowagi. 2 łyżeczki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku. czy po posiłkach. pozostawić pod przykryciem 20 min. – Przy kłopotach z przemianą materii: Macierzanka 20 g Poziomka (cała) 10 g Liść jeżyny 15 g Rzepik 10 g Tatarak 20 g Świetlik łąkowy 15 g Bukwica 10 g Zioła wymieszać. W przypadku tych mieszanek sami musimy wypróbować. Kuracja powinna trwać 21 dni. Chcę zwrócić uwagę. że zioła podlegające Wenus można łączyć w mieszankach leczniczych z ziołami przynależnymi Słońcu i Księżycowi. Podaję kilka zestawów leczniczych mieszanek dla Byków: – Ogólnie uspokajające: Werbena 15 g Płatki róży 20 g Kwiat głogu 50 g Bukwica 15 g Macierzanka 50 g Zioła wymieszać. po 15 minutach napar przecedzić.

która ma nerwy i serce. Moglibyśmy już powiedzieć. Lekarze okultyści powiadają. A jakiego człowieka reprezentują Bliźnięta dzisiaj w astrologii? Jest to człowiek bardzo ruchliwy i bardzo zmienny. która bardzo mu przeszkadza w życiu. aby z nimi dyskutować trzeba posiadać ogromną wiedzę. jak i panów mających Słońce w znaku Bliźniąt. Może dlatego Bliźnięta uciekają. Nasz uroczy Bliźniak posiada jednak skłonności do określonych chorób. a wygląda jak rzymska II. Doktor Bose z Kalkuty udowodnił. rodzeństwo. oset ogrodowy. perz. a potem już nastanie pełnia lata i rozkwit ziół. posiada talenty pisarskie. ponieważ ich jest dwóch odwróconych do siebie plecami. będą niczym bobry robić wszystko. dlatego Matka Natura dała nam tak wiele ziół na zwalczanie ich.Bliźnięta 21 maja – 21 czerwca Dnia 20 maja pożegnamy naszego czcigodnego i pełnego ziemskiej powagi zodiakalnego Byka z promienną Wenus. Dla Bliźniąt będzie nią Merkury. pokażą najlepszą stronę życia. estragon. W naszej historii chrześcijańskiej apostołowi Tomaszowi nadano przydomek Dydymus – Bliźniak – Zmienny. hyzop lekarski. tymianek. W odległej historii obrazowano Bliźnięta jako mężczyznę i kobietę. orliki białe. dzika róża. będą przykładnie wychowywać własne dzieci. pisarzy. być może dlatego jest przez wszystkich lubiany. który jest używany obecnie. do których się nie przyznaje i wędruje dalej nie bacząc na konsekwencje. cecha ta jest bardzo widoczna u pań. Tak powstał znak Bliźniąt. że roślina jest istotą żywą. Pierwszy – to typ ruchliwy i łatwowierny. aby nie przyznać się do popełnionych błędów. Trwać ono będzie do 21 czerwca. W życiu codziennym czują się najlepiej w ciągłym ruchu. że życie rodzinne nie wabi Bliźniąt. aby zapewnić dobrobyt drugiej połowie oraz dzieciom. Udowodnił. w postaci dwóch belek przeciętych prostopadle dwiema przecznicami. znak zmienny. spotykamy wśród nich bardzo wielu kupców. Posiadają zdolności pedagogiczne. że cyrkulacja krwi i soków trawiennych jest zjawiskiem fizjologicznym. Wielki uczony Kepler powiadał. tobołki pospolite. często popełnia przez to błędy. stanowi dla nich ważną sferę życia. Użycza on swoich sił witalnych takim ziołom jak: ogórecznik. zgodnie z przynależną mu planetą opiekuńczą. bywa dobrym wychowawcą młodzieży mimo wielkiej zmienności natury. Oczywiście są to cechy ogólne. Jego domem dziennym zarządza ruchliwy Merkury. W życiu codziennym ma dar naśladowania innych. Bliźnięta są najbardziej cenionymi intelektualistami. obdarowując Bliźnięta wielką ruchliwością. dziennikarzy. Jeżeli założą własną rodzinę. podróżnik. rodzina. ulega wpływom innych. wyka. szczególnie urodzony o wschodzie Słońca. Odnosi się to zarówno do pań. a jednak dom. że zachodzą w niej zjawiska i prawa fizjologiczne takie jak u zwierząt. adwokatów. do których należy niezdecydowanie i kapryśność. bazylia. są wszędzie tam. Jaki jest nasz Bliźniak? Otóż jest to stuprocentowy człowiek trygonu Powietrza. rdest ptasi i inne. męski. że Matka Ziemia również posiada duszę i 12 . gdzie panuje ruch. Drugi typ jest na wyższym poziomie duchowym. że wszystko we wszechświecie posiada duszę i jest połączone niewidzialną nicią wzajemnego oddziaływania. Możemy wybrać zioło odpowiednie dla każdego znaku zodiaku. w Grecji jednak przedstawiano ich jako synów Ledy i Zeusa. aby powitać w prawdziwie wiosennym nastroju panowanie Bliźniąt. W astrologu rozróżniamy dwa typy Bliźniąt.

13 . wieczorem pomiędzy 17 a 18. a więc – powiadają dalej okultyści – zioło też posiada duszę. Podaję zestawy ziół zapobiegających chorobom układu krążenia: – Zestaw I Owoc dzikiej róży 50 g Orliki białe 15 g Korzeń podróżnika 15 g Melisa 10 g Lebiodka 20 g Liść bazylii 30 g Liście i kwiat ogórecznika 10 g – Zestaw II Liść ogórecznika 25 g Owoc dzikiej róży 10 g Estragon 15 g Hyzop lekarski 10 g Macierzanka 20 g Fiołek leśny 10 g Kwiat kaliny 10 g Zioła wymieszać. chorób płuc. którzy byli przygotowywani do roli uczonego i do stanu kapłańskiego. Następnie l łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem przez 20 minut. Każde zioło ma właściwości odpowiadające określonej planecie. a gwiazdy kwiatami nieba. Znając zioła rosnące pod wpływem Merkurego możemy pomóc naszym Bliźniętom. pić 2 razy dziennie po l szklance naparu przez 21 dni – rano pomiędzy 6 a 11.jest istotą żyjącą użyczającą swoich sil ziołom. które mają skłonności do chorób na tle alergicznym. że kwiaty są gwiazdami Ziemi. W Egipcie podawano go w potrawach wszystkim tym. Nieśmiertelny uczony i lekarz – Paracelsus powiedział. chorób układu nerwowego i chorób układu krążenia. ramion i rąk. Na poprawienie pamięci Bliźnięta powinny zażywać bardzo często owoc kminku pachnącego.

Są one bardzo wrażliwe. Ta zmienność nastrojów wynika właśnie z wpływu Księżyca. choroby jelit i nieprzyjemne skutki złej przemiany materii. że zioła Księżyca można łączyć z innymi. Grożą im dolegliwości żołądkowe. Cechy te są dodatkowo wzmacniane przez to. Tak jak Słońce w Raku jest najgorętsze. Jeśli osoba urodzona pod tym znakiem ma spokojne życie. agar. szałwia. Lubi być chwalony i daje z siebie wówczas bardzo wiele. w sprawach finansowych zaś nadspodziewanie twardy. kocha swoje dzieci.kiedy tylko widzi. miodunka leśna. jaśmin. wiązano z tajemnymi misteriami i światem ponadzmysłowym. U starożytnych Egipcjan Rak był przedstawiony pod postacią świętego żuka – Skarabeusza. Księżyc obdarował jednak Raka wspaniałymi leczniczymi ziołami. uczucia. Słońce wchodzi w znak Raka z początkiem lata. który w ich mitologii symbolizował duszę. Uczuciowy. Dlatego też otaczają się skorupą pozornej twardości. zwłaszcza podczas jego pełni Rak potrafi być nieobliczalny. obdarzająca go współczuciem dla innych i intuicją. a nawet nadwrażliwość Raka ma pośredni wpływ na jego zdrowie. więc jeśli już choruje. lipa.Rak 22 czerwca – 22 lipca Żywioł przypisany Rakowi to woda. pozostający pod opieką tajemniczego Księżyca. a także powodująca kierowanie się emocjami. Troszczy się o innych. Od najdawniejszych bowiem czasów znak ten. Ale też podczas pełni Księżyca najwyraźniej ujawniają się medialne talenty Raka – miewa wówczas prorocze sny i potrafi przewidywać przyszłe zdarzenia. wycofuje się „rakiem”. przywiązuje dużą wagę do szczęśliwego życia rodzinnego. dlatego Rak ma cały wachlarz leczniczych ziółek do wyboru. aktywność i energia. bowiem Raka astrologia zalicza do znaków kardynalnych. uczuciowe. zupełnie jak prawdziwy rak – chitynowy pancerzyk osłania jego miękkie wnętrze. Jako szef jest wymagający. czasem niezbyt surowy. to ma się czym kurować. zwłaszcza jeśli ktoś spróbuje rozbić jego „skorupę” i zranić delikatne wnętrze. symbolizujący wrażliwość. Przypominam. olcha czarna. W zwalczaniu choroby pomagają mu: zawilec. które prowadzą nerwowy tryb życia. tatarak. właściwie nie choruje. potrafi być jednak też bardzo nieprzyjemny. Nie oznacza to. W pracy Rak jest obowiązkowy i uczciwy wobec innych. a więc i kochliwy. Gorzej z Rakami. Wrażliwość. że jego obiekt westchnień jest mu niezbyt przychylny. jest jednocześnie bardzo ostrożny i . Księżyc ma szczególny wpływ na charakter osób urodzonych w okresie panowania Raka. bogate życie wewnętrzne. że osoby urodzone pod tym znakiem to histeryczni nadwrażliwcy. Poza tym wszystkie Raki powinny chronić przed skaleczeniami okolice brzucha oraz klatki piersiowej. charakteryzuje go więc także dynamizm. w przededniu wielkiego święta naszych słowiańskich przodków – Sobótki. tak człowiek urodzony pod tym znakiem jest pełen energii i siły. 14 . władczość. delikatne i marzycielskie. ustabilizowaną sytuację rodzinną. Na ogół pokojowo nastawiony do świata i ludzi. fiołek leśny i jeszcze wiele innych. że Rakiem rządzi Księżyc. a dni najdłuższe.

Taki okład stosujemy co drugi dzień przez 2 tygodnie. pomiędzy 15 a 17. wcierać delikatnie w dało po kąpieli na noc. Kuracja powinna trwać 21 dni i w tym czasie należy zachować dietę. Zioła należy zemleć na proszek i zażywać l łyżeczkę 2 razy dziennie – rano o godz. Niedomagania żołądka – tatarak 20 g. 7 (przed śniadaniem) i po południu.Przy swędzeniu skóry niewiadomego pochodzenia proponuję znakomity i prosty do sporządzenia balsam: 20 g sproszkowanego ziela lebiodki utrzeć z olejem lnianym lub arachidowym (100 g). kozieradka 30 g. macierzanka 50 g. Egzema skóry – 10 g puchu ostu ogrodowego (możemy zebrać go sami) gotować w szklance mleka przez 6 minut. Zmoczone tym wywarem płótno lniane przykładamy na chore miejsca na noc. 15 .

Lew 23 lipca – 22 sierpnia Słońce w swej letniej wędrówce dnia 23 lipca wita królewskiego Lwa. w drugiej dekadzie dobrotliwy Jowisz. Gwiazdozbiór Lwa świeci jasno tworząc czworokąt o różnych wymiarach. Nasz Lew posiada talent organizatorski. aby mu rozkazywano. ponieważ nie posiada cierpliwości w sprawach uczuciowych. być może dlatego chce prawo nagiąć do swoich poczynań. Natomiast w kontaktach z płcią przeciwną jest bardzo kapryśny i kochliwy. natomiast Hellenowie nazywali ją Królikiem. Jego optymistyczny pogląd na świat pozwala mu szybko zapomnieć o niepowodzeniach życiowych. w pracy najchętniej bywa szefem i niechętnie dzieli się władzą. Po wielu latach przypomni. Lew kocha życie. ale proszę uważać – nasz Lew ma doskonałą pamięć. Sławny astrolog Kepler upominał Lwy. aby żyć w zgodzie z otoczeniem. Urodzony w pełni lata nasz Lew bardzo często ma piękne lico i mocną konstytucję ciała. stara się robić dokładnie i osiąga zamierzony cel. Nasz królewski Lew należy do trygonu Ognia w znaku stałym o wybitnie męskich cechach charakteru. sam potrafi trafnie ocenić przeciwnika i jego zamiary. jednak trudniej jest o dialog. nastawionym pozytywnie do ludzi. że urażono jego królewską wysokość. Lew zawsze reaguje spontanicznie i w miarę dorastania staje się coraz bardziej zrównoważony w swoich dążeniach i postępowaniu. stara się wybrać jego najlepszą stronę. Na niebie gwiazdozbiór Lwa ukazuje nam jedną z prac Heraklesa – zabicie Lwa z Nemei. aby obdarzyć go wielkimi przymiotami w każdej dziedzinie życia. nie gorszą od Skorpiona. Mimo tych wad Lew jest najczęściej człowiekiem opiekuńczym. Babilończycy nadali jej imię Szarru – Król. jeśli go na to stać lub ma hojnych rodziców. Czysty typ Lwa jest bardzo energiczny. czemu zawdzięczamy królewskość gwiazdy. Lew potrafi swoją radością życia rozbawić innych. lubi hazard. bardzo łatwo jest nawiązać kontakt z Lwem lub Lwicą. nic dziwnego – jest to człowiek Słońca. przy którym każdy chętnie się zatrzyma. Otóż w czasach starożytnych był to punkt przesilenia letniego. 16 . Oprócz Słońca duży wpływ wywiera w pierwszej dekadzie na Lwa smutny Saturn. aby pracowały nad swoją pychą i zarozumiałością. Najważniejszym organem lwiego ciała jest serce. potocznie mówiąc Bazyliszkiem. Jednak wszystko. Oczywiście. bowiem jest to ich wielką wadą i przynosi im rozczarowania życiowe. jeśli wygra – może rozdać wygraną całemu światu. Jest ono najbardziej narażone na choroby. Opiekuńcze Słońce obdarza go jednak wspaniałą spontanicznością w działaniu i kontaktach z ludźmi. nazywana przez astrologów sercem Lwa lub wielkim szczęściem. potrafi być wspaniałomyślny i nie będzie gonił dłużnika. Zapytacie. Szczególnie na przykrości narażony jest Lew urodzony pod złymi wpływami Saturna. a w trzeciej ponury Pluton może zmącić promienie Słońca. Nie lubi. co robi. ciepłym. Od dzieciństwa silne dążenie do zdobycia władzy i sławy nabiera realnych cech w jego postępowaniu niezależnie od miejsca urodzenia i środowiska. ruchliwy i gwałtowny. musi wówczas bardzo dużo nad sobą pracować. Panuje nad znakiem Lwa najpiękniejsze i największe serce naszej galaktyki – Słońce. często ulega wszelkim namiętnościom. a najważniejszą gwiazdą w tym układzie jest Alfa.

w późniejszym wieku Lwa może trapić reumatyzm. 100 g płatków słonecznika zasypać cukrem – 200 g. Przy dolegliwościach układ oddechowego – 100 g owocu kaliny utrzeć z miodem – 200 g. Jeśli Lew ma chrypkę. Płatki świeże lub wysuszone możemy zalać wrzątkiem na kilkanaście minut i podawać przy wysokiej gorączce i kaszlu. który należy podawać do herbaty -l łyżeczkę kilka razy dziennie. wszechobecne jaśniejące Słońce dało naszemu królewskiemu Lwu jedne z najpiękniejszych ziół: rumianek. po kilku dniach otrzymamy syrop. kozieradka. złocień. Podaję Państwu zestaw ziół ogólnie przyjęty dla Lwa wzmacniający serce: Kwiat głogu 50 g Lebiodka 30 g Melisa 20 g Zioła zalać wytrawnym czerwonym winem w zielonym szkle w ilości 11. jabłoń. Przy bólach reumatycznych – 20 g zmielonej kozieradki zalać wrzątkiem – 1/2 szklanki. słonecznik. rano i wieczorem zjadać bardzo powoli l łyżkę mikstury. zniknie ona po kilku dniach. możemy je łączyć w innych zestawach ziołowych. wieczorem o 17 po 50 g aż do wyczerpania nalewki. może być narażony na choroby wzroku – lewe oko u kobiet i prawe u mężczyzn. Dodatkowo należy pić sok z czereśni i wiśni. dzika róża. Okłady leczące zawsze robimy na noc. krzew winny. Zioła rosnące pod ciepłymi. bławatek. Aby zapobiec wszelkim niedomaganiem. po rozpatrzeniu horoskopu astromedycznego. Kobieta Lew powinna zwrócić uwagę na głowę i piersi. 17 .gdyż ma na to wpływ emocjonalność Lwa. 11. Oczywiście należy uważać w ciągu całego życia na kręgosłup. szafran i inne – jest ich w sumie 47. szczególnie polecany jest dzieciom. dziurawiec. nagietek. mak polny. pić wino – rano o godz. papkę rozprowadzić na szarym lnianym płótnie i robić okłady na chore dało przez kilkanaście dni. opiekuńczymi promieniami Słońca służą nie tylko Lwu. odstawić na 7 dni w ciemnym miejscu. kalina. Z tych ziół można też robić napar ziołowy i pić 2 razy dziennie w postaci herbatki.

inaczej mówiąc za taką. oset. Zodiakalna Panna należy do trygonu Ziemi. Pisząc o predyspozycjach do chorób zawsze proszę. które służą Pannie w odzyskaniu zdrowia. jednak lato mamy w pełni. daje mądrość. hyzop lekarski. dzika róża. żony starego Piasta. Opiekunem Panny jest Merkury w domu dziennym. jej patronem jest ruchliwy Merkury. W odległej starożytności Babilończycy określali gwiazdozbiór Panny „kłosem pszenicy”. szczególnie gdy pracują w domu dziecka. zdolność rzeczywistej oceny sytuacji w pracy pedagogicznej.Panna 23 sierpnia – 22 września Dni są krótsze. Urodzeni w Pannie zarówno mężczyzna. Niektórzy uczeni ośmielają się twierdzić. Dla Panny pierwsza gwiazda w horoskopie zapowiadała mądrość i radość życia. Posiada skłonności do chorób systemu nerwowego. Do dobrych cech Panny należy odpowiedzialność za dom i rodzinę. Gdy ukazywała się pierwsza gwiazda. zaburzeń ośrodka mowy. a druga zwana Zwiastun Wina – Vindemiatrx. czarny bez. który był zawsze uznawany za planetę zmienną. natomiast druga – ciężkie przejścia i smutek. Kochają bardzo dzieci i w pracy z nimi osiągają sukcesy. nasza Panna ma bardzo bogatą historię swojej postaci. Od niepamiętnych czasów aż do dziś gwiazdozbiór Panny interesuje astrologów. jeśli ją założy. natomiast Hebrajczycy nadawali nazwę Szybelet. natomiast w Egipcie przedstawiano Pannę jako Izydę z Horusem w ręku. a do nich należą: Waleriana. jelita grubego. estragon. to daje Pannie piękny dar wymowy w pracy pedagogicznej. roztropność. w niektórych regionach kraju z kłosem w ręku. 18 . że pod wpływem Merkurego znajdują się zwoje mózgu i systemu nerwowego. Poza tym posiada duże zdolności literackie i bardzo często zostaje pisarzem lub poetą. jak i kobieta posiadają dar nauczania innych. Bardzo ładnie przedstawia Pannę w świecie chrześcijańskim nasza historia – jako Marię z dzieciątkiem Jezus. ponieważ wiele osób spod znaku Panny żyje w samotności. ale też i zła. jej organizm bowiem źle reaguje na leki syntetyczne. Merkury swoimi wpływami obdarował bardzo wiele ziół. która wówczas symbolizowała Pannę. że w gwiazdozbiorze Panny istnieje wielkie skupisko galaktyk. Kłos inaczej Gwiazda Chleba. rozpoczynano żniwa. Starożytni Grecy pod postacią Panny wyobrażali sobie boginię sprawiedliwości Astreę. Nasza Panna niestety też może zachorować – w związku z wrodzoną jej ruchliwością jest narażona na choroby spowodowane brakiem pierwiastków związanym z niewłaściwym odżywianiem. którym patronuje Panna – szósty znak Zodiaku. tobołki pospolite. Mamy tu dwie duże gwiazdy. która może uczynić wiele dobra. Dzieje się tak dlatego. Panna jest związana z VI domem horoskopu i wskazane jest leczenie metodami naturalnymi. leszczyna. perz. które wynikają z daty naszych urodzin. dzień kwiatu zgodnie z układem gwiazd mamy światło i kwiat. że z tej nazwy wywodzi się późniejsza Sybilla. czyli ośrodek mowy. nasza również podąża do wspólnej zbiorowości. które świecą silnym blaskiem – Spica. a więc dzień zbioru ziół. zapalenia otrzewnej i wątroby. szczodra Ziemia pozwala nam zebrać pierwsze plony. a po ukazaniu się drugiej gwiazdy następowało winobranie. zaburzeń pracy żołądka. czyli Pannę z dzieciątkiem – Bogiem Światła. aby nie szukać tych chorób u siebie – są to tylko skłonności. Jak widać. jest dobrym przewodnikiem w duchowym rozwoju. Dziś już wiemy. Dla naszej Panny jest jednak bardzo łaskawy. W starych przekazach możemy spotkać w Polsce postać Rzepichy.

Chciałabym wyjaśnić. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 50 g – pobudza pracę jelit. 19 . Nastąpi oczyszczenie i odnowienie jelita grubego już po 3-4 wlewkach. Kurację uzupełnić sokiem ze świeżych winogron. że zioła powtarzają się w mieszankach. Zrobić mieszankę z ziół. pokrzywa 20 g. lawenda i wiele innych. – Zestaw II – 100 g korzenia podróżnika zalać czerwonym wytrawnym winem (1/2 l) i odstawić na 9 dni. dlatego zauważcie. następnie– zrobić napar z l łyżeczki na l szklankę wody i pić na noc przez 21 dni. tymianek 50 g. co 3 dzień. Podaję zestawy ziół wzmacniających żołądek: – Zestaw I – ogórecznik 20 g. bazylia 10 g. perz 10 g.wanilia. wiosną należy żuć surowe ziarno żyta i jęczmienia. że niektóre zioła posiadają 2 lub 3 planety opiekuńcze. Jelito grube – bardzo lekki napar z majeranku wprowadzać lewatywką do jelita grubego (1/2 l). estragon 20 g.

Nasza Wenus pomaga również urodzonym w znaku Byka. potem zaś powracała do matki. ile piękna i powagi w słowach poety. że gwiazdozbiór Wagi przedstawia obraz Hadesu i rzekę Styks – przez tę rzekę łodzią przepływali zmarli do Krainy Cieni. ponieważ była dla człowieka wzorem sprawiedliwości. Historia pięknie przedstawia wierzenia pielęgnowane w starożytnej Grecji. Nim w przepaściach powietrza posadził ich brzemię.Waga 23 września – 22 października W dniu 23 września Słońce rozpoczyna swoją wędrówkę w znaku Wagi. trzymającego w ręku klucze do królestwa niebieskiego. Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają). W pradawnych czasach nad jeziorem Titicaca na wyspie Słońca. córkę Demeter. Z najstarszych przekazów Indian możemy dowiedzieć się. wierzymy. W symbolice chrześcijańskiej przedstawiono w znaku Wagi Piotra apostoła sprawiedliwych. jest znakiem męskim. Od tej chwili babie lato przypominać nam będzie o urokach minionego lata. Została ona przysła20 . a gdy minie 10 dni Żydzi będą obchodzić Dzień Sądny – uważają oni. a równocześnie. Otóż powiadali Grecy. Potem Wagi złociste zawiesił po niebie. Nasza Waga należy do trygonu Powietrza. Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie. cechuje ją aktywny stosunek do życia. Umieszczona została w krzyżu kardynalnym – to daje silną wolę z ogromnym poczuciem sprawiedliwości i harmonii. Wielki poeta Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” tak opisał Wagę: „Dalej Niebieskiej Wagi dwie szale błyskają. Nie tylko Żydzi świętowali w Wadze – w starożytnym Egipcie na sądzie Ozyrysa kładziono na wagę serce zmarłego. aby zważyć dobre i złe uczynki popełnione za życia. drugą Panny i trzecią Barana i Skorpiona. Sąd-Piotr-Waga inaczej sprawiedliwość nad wszystkim. że Bóg tworząc świat ważył na Wadze wszystkie gwiazdy umieszczone na niebie z najjaśniejszą Wenus. gdzie przebywa w domu nocnym. aby ją poślubić. opiekunką naszej Wagi przebywającą w jej domu dziennym.” Proszę zauważyć. Gdy Słońce wstępowało w znak Wagi bóg Hadesu. W przyrodzie wszystko mieni się w kolorach tęczy. miała ona obowiązek spędzać określony czas w podziemiach Hadesu. że na Ziemi życie rozpoczęło się dzięki długouchej Wenusjance. a kilka dni wcześniej – 21 września przeżywaliśmy jesienne zrównanie dnia z nocą. ale już nie lato. ile słów o Wadze. W tym czasie u Żydów przypada Nowy Rok żydowski. symbolu równowagi od najdawniejszych czasów. wylądował kosmiczny statek. która znajdowała się po środku jeziora. jeszcze nie jesień pełna. król podziemi porywał Korę. wspomaga w pierwszej dekadzie Raka i Wodnika. Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli do siebie. że w Wadze Bóg osądza uczynki człowieka w życiu ziemskim. a z niego wysiadła piękna kobieta o imieniu Orejana. rzeka na zawsze dzieliła świat żywych od świata umarłych.

z którymi przebywa. Przyparta do muru Waga potrafi bronić swoich racji i racji innych. bukwica. że to nie sprzyja zdrowiu i powoduje otyłość. przechowywać w szklanym naczyniu. – Ból głowy (migrena): 21 . Stosować przez 21 dni. lipa. zawsze jednak stara się unikać walki. która niestety ma predyspozycje do chorób przede wszystkim nerek i pęcherza. gdzie jest poszukiwana równowaga i pracowitość. rzepik. krwawnik. może mieć problemy z limfą i gruczołami piersiowymi. olcha. Opiekuńcza Wenus obdarowała Wagę ogromnym bukietem ziół o delikatnym działaniu. Osoby urodzone w tym znaku są symbolem harmonii i ładu. że Słońce pod znakiem Wagi krzyżuje równik i przechodzi z północy na południe. zachwycamy się również my. werbena. Do ziół Wenus należą: melisa. niezrozumiały dla otoczenia i trudny do wytłumaczenia. jeśli są szanse na pokojowe rozstrzygnięcie wszelkich sporów. – Zioła ogólnie wzmacniające: Werbena 20 g Bukwica 15 g Rzepik 50 g Melisa 50 g Lebiodka 20 g Fiołek leśny 25 g Macierzanka 100 g Zioła wymieszać. powinna jednak pamiętać. że całe życie spędza na zgłębianiu wiedzy i potrafi przekazać ją innym. groszek. bez. może dlatego astrologowie zalecają. posiada równowagę psychiczną i jest wyrozumiała dla tych. chociaż jest delikatna i subtelna. 20-21. aby urodzić z tapirem dzieci i po spełnieniu misji wróciła na swoją planetę. teraz chciałabym przestawić naszą Wagę w codzienności naszych czasów. że są to tylko predyspozycje do chorób. przylaszczka. a będący obok ponury Saturn jest wywyższony i potrafi naszej Wadze zamienić radość w smutek. Dzieje się tak dlatego. malina. może chorować na żołądek. macierzanka.na. Bardzo często miewa bóle głowy. winna latorośl. 2 łyżeczki ziół zalać wrzątkiem (2 szklanki wody) i zostawić na 15 minut pod przykryciem. że Waga pełna radości i życia nagle popada w głęboki smutek. zioła należy zaparzyć wieczorem. lubi komfort życia. Gdy zostanie zmuszona do walki. że wystarczająco dużo opowiedziałam o Wadze z przeszłości. przyjmuje ją i wygrywa. Czysty typ Wagi posiada zdolności artystyczne. mają duże poczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności. Bardzo często bywa. Zdarza się jednak. a planetą Wenus. dlatego Waga powinna dbać o komfort psychiczny na co dzień. w późniejszym wieku na cukrzycę. aby Waga otaczała się pachnącymi kwiatami orchidei. Waga jest pracowita. Dyplomaci mają najczęściej Słońce w znaku Wagi. ślaz lekarski. opiekunką zakochanych i poetów. 6 a 9. Wówczas Słońce nie ma tak dużej siły działania. drugą szklankę naparu rano między godz. tarnina. Była to Wenus i tak na ziemi powstało życie ludzkie. Ogółem nasza Wenus opiekuje się ponad 50 ziołami. Legenda przetrwała do naszych czasów. jest umuzykalniony. szczególnie urodzeni w sobotę muszą o tym pamiętać i pracować nad sobą. Zioła niżej podane są bardzo delikatne i przywrócą naszej Wadze równowagę duszy i ciała. Jedną szklankę naparu wypijamy wieczorem wyjątkowo o godz. kwiat śliwy. Proszę zobaczyć bogactwo ziół naszej Wagi. lilia. Myślę. unika konfliktów. fiołek. Bardzo lubi piwo i wino. mogą pracować wszędzie tam. są bardzo cenionymi pracownikami. Zawsze zastrzegam. malwa. Nie należy jednak ulegać Saturnowi. werbeny i róży.

po południu między 16 a 18. pić ciepły napar z odrobiną miodu akacjowego. Stosować przez 21 dni. Kuracja sokiem działa wspomagające. 22 . Należy zachować dietę zalecaną przez lekarza prowadzącego. – Zmęczone nerki: Uzyskany sok z zielonej fasolki szparagowej pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki przez 15 dni. 11 a 13. lub 2 razy dziennie rano o godz. 17. Podany zestaw ziół możemy zemleć na proszek i pić 2 razy dziennie l łyżeczkę ziół popijając przegotowaną ciepłą wodą w wyżej podanych godzinach – działanie będzie bardziej skuteczne. drugą między 17 a 18. rano między godz. 11 i po południu o godz.l łyżeczkę werbeny zalać wrzątkiem (l szklanka) i zostawić pod przykryciem na 15 minut. między godz. Jesienią i zimą możemy zastosować strączyny z fasoli „Jaś” z dodatkiem ziół: Strączyny fasoli 50 g Pączki brzozy 10 g Bukwica 40 g Zioła wymieszać i pić napar 2 razy dziennie l szklankę ziół rano między 5 a 6. 5 a 6.

nie ma pośrednich. jak niegdyś Leonardo da Vinci. często przysparza mu kłopotów. Największą gwiazdą tej konstelacji jest legendarny Antares. ponieważ jest przebiegły. wynikało to zapewne z pory roku – nadchodzącej jesieni. gdy ktoś usiłuje go okłamać lub zlekceważyć. który jest w domu dziennym Skorpiona. a zatem nasz Skorpion ma skłonności do chorób infekcyjnych. śliczną Artemidę przed zalotami Oriona. aby zwyciężać. gdyż w zasadzie nasz Skorpion jest silny. Panowanie Niedźwiadka będzie trwało do 21 listopada i rozpocznie się głęboka jesień. W wielu mitach Skorpion był przedstawiany jako znak niszczycielski. inteligentny i uparty. Należy stwierdzić. Niższy typ Skorpiona będzie bardzo trudnym dla otoczenia. zawsze stara się pomagać potrzebującym. płynność i niestałość będzie go cechować w życiu. jeśli jednak zachoruje. Nie jest to szczodry opiekun Skorpiona. Wędrując w świat wierzy w swoje zdolności i siłę. że wpływy groźnego Marsa nie zawsze są złowrogie. aby rozliczyć przeciwnika. Takie twierdzenie jest krzywdzące – to nieprawda. że są to tylko skłonności do zachorowań. nie lubi jednak. jak i kobiet). Nasz Skorpion nie lubi chorować. Co grozi naszemu Skorpionowi w jego zdrowiu? Otóż ponury Mars i tajemniczy Pluton dają predyspozycje do chorób jelita grubego. Pluton jest odpowiedzialny za przekaz cech genetycznych nowo narodzonym dzieciom przez dalekich przodków. jelit. zdarza mu się to bardzo rzadko. stanie się wielkim człowiekiem.Skorpion 23 października – 21 listopada Lato minęło z pełną radości Wenus w znaku Wagi i mamy przed sobą jesień. aby uchronić siostrę Apolla. już od dziecka marzy o wielkim świecie i niezależności. która wchłonęła krew zabitego Abla. że pamięta krzywdy przez całe życie i potrafi o nich przypomnieć po 30 latach. Widzimy więc. o którym mówią uczeni. Nasz Skorpion zawsze jakoś sobie radzi. Na nieboskłonie możemy zobaczyć Skorpiona wiecznie ścigającego śmiertelnie zranionego młodzieńca. Jest to czas obumierania i czas odradzania się szczodrej przyrody do ciągłego życia i owocowania. Według mitologu greckiej Skorpion śmiertelnie użądlił pięknego Oriona. syna Neptuna. Ponieważ nasz Skorpion należy do trygonu Wody wraz z Rakiem i Rybą. będzie służył ludzkości. że istnieją dwa typy Skorpiona. Jest odpowiedzialny za podział komórek. bardzo wcześnie wyfruwa z domu. Dzieje się tak dlatego. będzie to choroba nagła z wysoką temperaturą (dotyczy to zarówno mężczyzn. daje mu odwagę i porywczość w działaniu. na rozkaz Matki Ziemi. zdrowy i mocny psychicznie. a wraz nią Słońce wstąpiło w swej wędrówce 23 października w znak Skorpiona. że jest sercem Skorpiona. ponieważ lubi walkę ciągle szuka pola do swoich działań. że Skorpion jest bardzo czuły na krzywdę ludzką. przechodzących w sposób nagły. Bardzo smutne są mity o naszym Skorpionie. prostaty i bezsenności. zwanego inaczej Niedźwiadkiem. że jest w nim Paszcza Ziemi. aby rozpocząć dorosłe życie. pęcherza moczowego. jest ogromnie ciekawski. odpowiada za rozmnażanie i obumieranie. Gdy nasz Skorpion pokona swoje wady. najniższy i najwyższy. aby osiągnąć sukces zrobi wszystko i usunie wszystkie przeszkody. w wielu mitach przekazano. Mars. Astrologowie mówią. 23 . może dlatego wśród znaków zodiaku właśnie Skorpion cieszy się niezbyt łaskawą opinią.

Ogółem pod wpływem Marsa rośnie ponad 70 ziół. po południu między 15 a 16 przez 21 dni. Należą do nich: czosnek. wieczorem o 1R. bazylia. 24 . Pić 2 razy dziennie l szklankę.. rano między 6 a 7. gdyż zioła. cyprys. a zatem można wybrać zgodnie z datą urodzenia najbardziej skuteczne zioła dla naszego Skorpiona. – Jelito grube (nieżyt): Korzeń dziewanny 50 g Kozieradka 10 g Macierzanka 15 g Jedną łyżkę ziół gotować w 1/21 wody przez 20 min. zioła zalać wrzątkiem. – Bezsenność: Wrzos 100 g Kwiat akacji 100 g Kwiat i owoc głogu 100 g Każde z tych ziół rozpoczynając od wrzosu pijemy kolejno przez 9 dni 2 razy dziennie po l filiżance rano o 9 i wieczorem o 20. Rano pić napar między godz. chmiel. ponury Mars będzie dla niego łaskawy. wywar przecedzić i robić lewatywkę na noc przez dłuższy czas. jałowiec. przesypać do szklanego naczynia i robić napar ziołowy 2 razy dziennie z l łyżeczki ziół na l szklankę wody. które są pod opieką Marsa mają wyjątkowo silne działanie. – Problemy z wątrobą: Dziurawiec 30 g Rumianek 20 g Kocanka piaskowa 15 g Rzepik 25 g Majeranek 15 g Zioła wymieszać i robić napar: l łyżka stołowa na I szklankę wody. Kurację możemy powtórzyć po 9 dniach przerwy. które nie powodują skutków ubocznych. są to naturalne antybiotyki. sosna. modrzew. szanta. – Zioła ogólnie uspokajające: Szyszki chmielu 25 g Kwiat dziewanny 10 g Rdest ptasi 15 g Melisa 25 g Kwiat wrzosu 25 g Składniki dokładnie wymieszać. Następnie przez 9 dni pić napar z dziurawca 2 razy dziennie l szklankę naparu. lubczyk. dąb. Po 27 dniach robimy mieszankę z trzech ziół i pijemy jak wyżej przez 21 dni. 9 a 11.Gdyby jednak nasz Skorpion zachorował. aby zaczęła pracować prawidłowo. pokrzywa. oset. cebula. po 9 dniach jeszcze raz powtórzyć kurację ziołową. pozostawić na 20 minut pod przykryciem. Oczywiście dobrym dniem dla Skorpiona jest wtorek i kurację ziołową należy rozpocząć w tym dniu z ubywającym Księżycem. Zioła pijemy przez 21 dni. gdyż niedomagania wątroby są często wieloletnie i trzeba czasu.

który jest domem religii. a władca znaku Jowisz wyrazi w jego postępowaniu religijność. które pomogą mu. Potrafi pracować w dwóch zawodach jednocześnie. altruizm i idealizm. mniszek lekarski. Okłady możemy robić pojedynczo z każdego zioła zawsze na noc. niepoprawny optymista. Jowisz obdarował go wspaniałymi ziołami. jest bowiem bardzo inteligentny i pracowity. opiekunem jest wielki Jowisz zwany planetą wielkiego szczęścia. wanilia. Legenda głosi. żywokostu i kozieradki. najjaśniejsza z Dróg Mlecznych przebiega właśnie przez konstelację Strzelca. zaś nazwa planety pochodzi od imienia bóstwa rzymskiego panteonu – Pana nieba i piorunów.Strzelec 22 listopada – 21 grudnia Nasz zodiakalny Strzelec należy do gwiazdozbioru nieba południowego. Ponieważ Strzelec należy do IX domu horoskopu. Z podanych ziół możemy 25 . pędzi przez życie wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę. lawenda. Gdy urodzi się o wschodzie słońca. cykoria. lebiodki. to będzie najsprawiedliwszy wśród sędziów i może dlatego można spotkać Strzelca na wysokim i odpowiedzialnym stanowisku. zawsze gdy zachoruje. astronom i zielarz – Paracelsus. moralność. Astrologia przedstawia nam Strzelca jako człowieka o dwóch typach osobowości: niższy (mściwy) i wyższy (inteligentny). Do Jowisza należą: len. W naszej kulturze Strzelec był patronem apostoła Mateusza pod postacią Centaura – człekokonia. flanelką. żywokost. Jeśli zostanie sędzią. Nasz ognisty Strzelec ma temperament cholerycznosangwistyczny o wybitnie męskiej naturze. szałwia. jałowiec. że nie ma czasu na gniew i walkę. malina. uczciwy wobec ludzi. Jedną łyżkę czubatą zmielonych ziół zalewamy wrzącą wodą 1/2 szklanki i po kilku minutach ciepłą papkę nakładamy na płótno i okładamy chore miejsce. lebiodka. bukwica. będzie człowiekiem o wielkim i szlachetnym sercu. Wszystkie metody wiedzy tajemnej są bardzo skuteczne w leczeniu chorego Strzelca. a u Hebrajczyków nasz Strzelec przedstawiony był jako zły książę Gog. Chciałabym powiedzieć. w starożytnym Egipcie dodano mu skrzydła. groszek. a według starych ksiąg Jowisz był siłą wspomagającą białą magię. ponieważ jest tyle do zrobienia. pięciornik gęsi. kocha ruch. genialny jasnowidz Nostradamus oraz wielki lekarz. że należało grzebać ludzi rażonych piorunem w miejscu. uważa. jest spontaniczny. bukwicy. że ze Słońcem w znaku Strzelca urodził się wielki uczony. Jeśli ktoś skrzywdzi Strzelca. posiada skłonność do skaleczeń (należy uważać na dolne części kończyn i biodra). mistyki i okultyzmu. Będzie to człowiek. kobiety bardzo często są bezpłodne. Mam na uwadze takie stłuczenia. W życiu kieruje się instynktem. kozieradka. paproć. wierzba biała. rzepiku. na które najbardziej jest narażony Strzelec. Podaję kilka zestawów ziół na stłuczenia. a my możemy go oglądać tylko latem. gdzie zostali porażeni strzałą Jupitera. Dodatkowo możemy owinąć. piżmo. nie żywi urazy. U wielu narodów Strzelec był wyobrażany z koroną na głowie. Człowiek Strzelec żyje bardzo długo i mało choruje. jeśli jest to stopa. znaczenie ma modlitwa uzdrawiająca. gdy będzie przestrzegał wszystkich zasad kuracji. okłady robić do skutku. Człowiek Strzelec należy do trygonu Ognia. Wszystkie okłady i przymoczki należy robić na szarym lnianym płótnie. który swoją pracę i życie poświęci dla dobra ludzkości. które nie wymagają interwencji chirurga. Okłady robimy z ziół lnu. rzepik.

Do pomocnych Strzelcowi ziół należy także cykoria. Zioła wymieszać.robić wywar do kąpieli stóp. Bóle wątroby powinny ustąpić. przez 6 tygodni. żywicę. kwas krzemowy i sól amonową. a szkoda. Dziś jest to lek trochę zapomniany. przecedzić. Nalewkę pijemy rano przed śniadaniem (50 g) przez dłuższy czas. 26 . Pijemy przez 3 dni l łyżkę stołową co 2 godziny. zwana podróżnikiem. 20 g korzenia i liści rdestu ptasiego. Dolegliwości wątroby – garstkę młodych liści podróżnika zalać szklanką zimnej źródlanej wody. obrzmieniach wątroby i śledziony oraz chorobach nerek. także poważne: potłuczony świeży korzeń podróżnika rozkładamy na lnianym płótnie i przykładamy na chore miejsce na 12 godzin. odstawić na l godz. Stosować przez 2 tygodnie. Pić 2 razy dziennie szklankę ciepłego wywaru rano przed śniadaniem i wieczorem ok. Polecam też ziołową mieszankę: 100 g korzenia podróżnika. Schorzenia żołądka –1 00 g korzenia lub kwiatu cykorii zalać 1/2 l wódki lub czerwonego wytrawnego wina i odstawić w ciemne miejsce na 9 dni. l łyżeczkę zalać szklanką wody i krótko gotować. smaczna i zdrowa jest także jarzyna z gotowanego korzenia. Na 1 l wody należy dodać l szklankę ziół i gotować 15 minut. dodać przegotowaną wodę ok. Zabiegi można robić 2 razy w tygodniu.. 18 przez 21 dni. bo ma duże właściwości lecznicze i od wieków stosowana była z powodzeniem w wielu schorzeniach. Własności uzdrawiające mają zarówno liście. posiekane liście dodane do innych surówek podnoszą ich walory smakowe i odżywcze. Taki napój oczyszcza też znakomicie krew. przecedzić. Wczesną wiosną z młodych liści cykorii możemy zrobić smaczną i zdrową sałatkę. Szerokie zastosowanie ma wywar ze świeżego lub suszonego korzenia: 100 g korzenia zalać 1/2 l wody i krótko gotować – oczyszcza drogi oddechowe z flegmy. Natomiast palony korzeń można parzyć i pić zamiast czarnej kawy (dobrze imituje jej smak).in. potem powoli wypić otrzymany napój. 50 g macierzanki. 1 l i moczyć stopy przez 30 minut. Stłuczenia. działa kojąco przy nieżytach żołądka. Korzenie zawierają m. niestrawności. gorzknik wyciągowy. kwiaty. jak i korzeń tej rośliny. godz.

powinien pamiętać także o mikroelementach. tasznik. które wspomagają go w chorobach. są zdolne. czarna jagoda. paprykę. zmysł praktyczny i solidność. Koziorożec – Ziemi. żywokost lekarski.Koziorożec 22 grudnia – 19 stycznia Nauka zalicza ten znak Zodiaku do znaków kardynalnych. słabujące Koziorożce powinny jeść: drób. orlik. zwłaszcza zapalenia stawów kolanowych. Jeśli Koziorożcowi zdarzy się zachorować. ryby. kolendra. Polecam również mieszankę ziołową: kwiat pigwy 10 g. a zwłaszcza magnezie i wapniu. Znaki Ziemi charakteryzuje działanie. pić szklankę 2 razy dziennie przez 7 dni). nadającą Koziorożcowi chłód i apatię. Jakie to zioła? – bez czarny. W ogóle Koziorożec to najbardziej tajemniczy znak Zodiaku i jeśli sam się nie odsłoni. Każdy ze znaków przypisywany jest do jednego z żywiołów. aktywne i energiczne. władcze. Jeśli ktoś urodzi się w Słońcu Koziorożca. niegdyś uważano tę planetę za szkodliwą i powolną. zapomina niekiedy o domu i rodzinie realizując swoją karierę. W późniejszym wieku Koziorożca trapią najczęściej choroby układu trawiennego. nikomu nie pozwoli wedrzeć się do swego wnętrza. że Koziorożce osiągają wysoką pozycję nie dzięki podstępom. bratek polny. mają ogromny talent organizatorski. żywokost 10 g. Astrologia ogólnie mówiąc uznaje wpływ Saturna za złowrogi. Negatywny wpływ Saturna łagodzą inne planety.. Niezmiernie pracowity Koziorożec bardzo troszczy się o byt materialny. długo dochodzi do zdrowia. Koziorożce jako wrogowie są bardziej niebezpieczni niż powszechnie uważane za najbardziej podstępne Skorpiony. bluszcz. konopie. chociaż nie umie okazywać swoich uczuć. układu krwionośnego. że są pracowite. dąb. zwłaszcza do nauk ścisłych i bardzo lubią się uczyć. szczodrze obdarzyła go ziołami. dróg moczowych i reumatyzm. Trzeba wiedzieć. będzie praktyczny. Potrafi jednak głęboko kochać. no chyba. że czasami w jakąś sobotę – w dobrym dla niego dniu. A to dlatego. skromny. pigwa. ambitny i kochający sławę. Lepiej jednak mu się nie narażać. że w astrologii nie ma złych znaków samych z siebie. Koziorożce. cykoria. tymianek 25 g. kolendra 50 g. Ale trzeba pamiętać. Jeśli jednak przyplącze mu się jakaś choroba. mak i konopie. pełnymi siły woli i przetrwania. topola. Koziorożec jako znak przypisany Ziemi w zasadzie jest silny. arnika. Sporządzamy napar zalewając 1 łyżkę stołową ziół szklanką 27 . z wiekiem wyrasta z tego i raczej rzadko choruje. a to oznacza. tymianek. ale dlatego. Choć w zasadzie osoby urodzone pod tym znakiem są pesymistami i samotnikami. ryż. Koziorożcem rządzi planeta Saturn. hyzop lekarski 10 g. mogą pić herbatkę tymiankową (l łyżka ziół zalana 2 szklankami wrzątku – napar trzymać pod przykryciem 15 min. cebulę. być wiernym i lojalnym przyjacielem. którym dokucza układ trawienny. kapusta. bo właśnie ich najczęściej brakuje wówczas jego organizmowi. że jest to znak zimowy – okres snu przed wiosennym przebudzeniem sil witalnych. że osoby urodzone w tym czasie są dynamiczne. piwonia. marchew. cykorię. szałwia. mocno związane z Ziemią – są jednocześnie realistami niestrudzonymi w dążeniu do celu. Aby uzupełnić niedobór mikroelementów. kapustę. pory. W dzieciństwie jest podatny na przeziębienia. Jednak Saturn – planeta chłodu i melancholii. taktowny i oszczędny. ślaz leśny.

wrzątku. Liście białej kapusty prasujemy lekko żelazkiem przez lniane płótno. dodatkowo okręcając okład ciepłą flanelką. Ponadto można kolendrę (100 g). Dodatkowo można pić codziennie 1/2 szklaneczki mleczka z ziarna konopii. Na przeziębienia pomaga owoc pigwy utarty z miodem. pić małymi łykami 2 razy dziennie szklankę przez 9 dni). Napar pijemy ciepły rano i wieczorem przed posiłkiem przez 2 tygodnie. Urugi moczowe Koziorożce mogą leczyć np. Napar sporządzać świeży rano i wieczorem. Koziorożec. następnie skraplamy oliwą z oliwek i owijamy bolące miejsca.. odstawić pod przykryciem na 20 min. Dla przeziębionych dzieci Koziorożców bardzo dobra jest herbata z sokiem malinowym. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. zemleć na proszek i używać (codziennie) jako przyprawę do potraw. kapustę. Trzeba dodawać go po łyżeczce do herbaty (czarnej chińskiej) i pić kilka razy dziennie. przestanie cierpieć. który będzie stosował takie okłady przez 2 tygodnie. aby zmiękły. lubczyk (50 g) i tymianek (100 g) zmieszać razem. Przy bólach reumatycznych polecam.. herbatką z ziela tasznika (łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku.. 28 .

Osoby wybrane przez Wodnika na przyjaciół mogą być pewne jego niezawodnej lojalności. umiejący i lubiący posługiwać się rozlicznymi talentami zarówno w naukach ścisłych. 29 . z pewnością nie odmówi jej Wam i w pozostałe dni tygodnia. Te cechy i korzystny układ gwiazd zapewniają Wodnikowi ludzką przyjaźń oraz uznanie. ale i praktykiem. wiernością w przyjaźni i dużą inwencją. Osoby spod tego znaku cechuje także wpadanie z hura optymizmu w skrajny pesymizm. obdarza je łatwością w kontaktach z ludźmi. serdecznika. intelekt i ambicja. aby oddawać się rozmyślaniom i kontemplacji. niedomaganiami wątroby. majeranek. Z innych chorób zagrażają im choroby przewodu pokarmowego i układu krwionośnego. Dlatego polecam wszystkim osobom urodzonym pod tym znakiem uzupełnienie diety o zboża – żyto. Także Uran – niezbyt przyjazna planeta. to sód i fosfor. Ujemne wpływy innych planet w horoskopie Wodnika przejawiają się jego skłonnością do kaprysów. nieco dziwny charakter. prawoślaz i kwiat kasztanowca – doskonałe na wzmocnienie całego organizmu. zdawałoby się. ale akurat dla dzieci Wodnika planeta ta jest szczególnie łaskawa. niezdecydowania czy przymusu. Wodniki łatwo osiągają zaszczyty i sławę. a znaki powietrza charakteryzuje wrażliwość. jęczmień. Są to ludzie wszechstronni. ale chętnie przebywają w samotności. lipę. przesadnej pedanterii. Saturn nie cieszy się wśród astrologów dobrą opinią. Dlatego też Wodniki mają skłonności do chorób na tle nerwowym – męczą je niekiedy stany lękowe. Mikroelementy. Dla Wodnika szczęśliwym dniem jest sobota – właśnie w ten dzień wszystko najlepiej mu się udaje i wtedy najlepiej zwrócić się do niego o pomoc. Wodnik jest nie tylko teoretykiem. Ale. a nerwica potrafi objawiać się u nich np. dziwnych niekiedy zachowań. są uduchowione i romantyczne. Jednak jego wybujała psychika jest bardzo delikatna. wawrzyn. ten intelektualista nigdy nie czuje się samotny. Dzięki wpływowi Saturna Wodniki są powściągliwe i potrafią pohamować złe instynkty tam. nasturcję. osoby urodzone w Wodniku są konkretne. abstrakcyjne idee. W przeciwieństwie do materialistycznego Koziorożca jest na wskroś idealistyczny. kozika lekarskiego. a przy tym doskonałym organizatorem. Jest błyskotliwym wynalazcą. że są także ograniczone. skłonnością do filantropu. o dziwo. jak i w dziedzinie metafizyki. Wodniki powinny uważać też na oczy i chronić swoje ciało. choć jako osoba niezwykle uczynna i nastawiona filantropijnie. Wodnik nie jest specjalnie chorowity. gdzie inni dążą na ślepo do zguby. których najczęściej brakuje Wodnikowi. zdecydowane i sumienne. Wodnik przypisany jest żywiołowi powietrza. akurat Wodnika wyraźnie wyróżnia przydając ludziom urodzonym pod tym znakiem niezależną osobowość oraz ogromne talenty umysłowe. Gwiazdy i planety dla ratowania zdrowia przydały Wodnikowi wspaniałe zioła – miodunkę leśną.Wodnik 20 stycznia – 18 luty Nauka zalicza ten znak do znaków stałych. Wodniki mają oryginalny. Wodnikiem rządzą dwie planety – Saturn i Uran. Natomiast nie znosi wszelkiej rutyny. ponieważ mają predyspozycje do poważnych zranień. niezrozumiałych dla innych. tępego uporu. cechuje je duża intuicja. zdarza się jednak. szałwię. Potrafi wprowadzić w czyn swoje. mają także skłonności do żylaków.

powinny pamiętać o mikroelementach. Jeśli męczą Cię. W przypadku stanów lękowych polecam picie na noc naparu z mieszanki ziołowej (l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku): Kwiat lipy 100 g Kozłek lekarski 30 g Werbena (lub kwiat kasztanowca) 30 g Lebiodka 100 g Fiołek leśny 50 g Prawoślaz 100 g Kwiat maku 100 g Herbatkę z tej mieszanki trzeba pić przez 7-21 dni. możesz ratować się herbatką majerankową (łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. drogi Wodniku. pozostawić pod przykryciem na 15-20 min. dolegliwości układu pokarmowego. Okład (ciepły) należy przykryć ceratką i przytrzymać bandażem (oczywiście okłady stosujemy na noc). pić 2 razy dziennie – rano i wieczorem ciepły napar.ryż.5 kg kozieradki gotujemy przez 15 min. Pozostałe pół szklanki naparu należy wypić. a w tej „kozieradkowej” kąpieli możemy wypoczywać do pół godziny.). którym dokucza jakaś choroba. Przy żylakach ulgę przynoszą okłady z kwiatu kasztanowca (l łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku i odstawiamy na 15-20 min. Dodatkowo raz w tygodniu można brać kąpiele w kozieradce: 0. Co drugi dzień w chore miejsca trzeba lekko wcierać maść z ziela prawoślazu (do kupienia w aptekach). w 2 l wody. Pół szklanki otrzymanego naparu wylewamy na lniane płótno i nakładamy je na chore miejsce.. 30 . Zwłaszcza Wodniki. wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą z kranu. proso oraz rodzynki i owoce morwy. aby naciągnęły).

ponadto predyspozycje do chorób nerek i żołądka. Jako osoby delikatne mają skłonności do przeziębień. Lubią też wszelkie wygody i są nieco leniwe. dlatego przed tymi niebezpieczeństwami należy chronić Ryby już od dziecka. tatarak. Bardzo przejmują się losem swoich bliźnich. mają za to bardzo dobre i czułe serce. Jeśli dodamy do tego wielką intuicję przyrodzoną Rybom. można też pojadać suszone owoce. mają także niezwykle rozwiniętą intuicję. zapewne dlatego są raczej niepraktyczne. która temu znakowi Zodiaku daje przynależność do trygonu Wody. Łatwo się przystosowują. geranium. cynamon. migdałów i owoców – zwłaszcza gruszek i czereśni. natchnienie i współczucie. Na ogół zanim wreszcie założą szczęśliwą rodzinę. objawia się między innymi skłonnością do błyskawicznej zmiany nastrojów – Ryby bardzo łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu i na odwrót. traci swą przyrodzoną intuicję i często przez to cierpi. Znerwicowanym Rybom zalecam uspokajającą mieszankę ziołową. Ryby mają także wrodzony talent do języków obcych. Zioła lecznicze. jeśli już nie materialnie. Osoby urodzone pod tym znakiem powinny pamiętać. że pierwsi chrześcijanie rozpoznawali się kreśląc symbol ryb. która na pewno je wyciszy i pomoże odzyskać utraconą równowagę duchową: Melisa 100 g Heliotrop 30 g Bukwica 100 g Rezeda 20 g Lawenda 20 g 31 . chorób płuc i odmrożeń stóp. są eklektyczne. poszukują harmonii. trapią je też stany lękowe. warto pamiętać. Ludzie spod znaku Wody są pełni współczucia dla innych. które gwiazdy i planety przydały Rybom to: mięta. Zmienność i niestałość. podbiał. Za to kochają dzieci i są bardzo dobrymi rodzicami dla swego potomstwa. że zakochana Ryba ślepnie i głuchnie. Ryby często są łączone z wielką tajemnicą i mistycyzmem. szpinaku. koper włoski. Osoby urodzone w okresie. olcha czarna. za to często obdarzone artystyczną duszą. Lubią też towarzystwo innych osób i są naprawdę cennymi przyjaciółmi. anyż. chrzanu. fasoli. Oczywiście żywioł przypisany Rybom to woda.Ryby 19 luty – 20 marzec Nauka zalicza Ryby do znaków wodnych niestałych. Rybami rządzą dwie planety – Neptun i Jowisz – symbolizujące zagadkę. dyni. Niedobór ten łatwo uzupełnić wzbogacając jadłospis o większą ilość sałaty. często zapadają na nerwice. łatwo poddają się emocjom. zwłaszcza narkotyków. dlaczego wśród osób urodzonych między 19 lutego a 20 marca jest tak wielu spirytystów i ludzi głęboko religijnych mających skłonności do filozoficzno-religijnych rozważań. łatwo zrozumieć. Zwłaszcza nie brakuje wśród Ryb osób uzdolnionych muzycznie. bukwica. kiedy na niebie panują Ryby. starają się im pomagać. rezeda. Wrażliwe Ryby są nieodporne na przeciwieństwa losu i stresy. że ich organizmowi często brakuje mikroelementów takich jak jod i siarka. to choćby życzliwą radą. Największa ich wada to skłonność do hazardu i nałogów. Wybijającą się cechą osób urodzonych w tym znaku jest ich ogromna wrażliwość. Czułe serca Ryb łatwo wpadają w miłosne pułapki zwłaszcza. osoby z pod znaku Ryb przeżywają kilka niepowodzeń miłosnych.

którą smarujemy codziennie stopy na noc. osłodzona łyżeczką miodu). przy skłonnościach do chorób płuc nawet zwykły katar i kaszel mogą mieć przykre następstwa. dobrze zaczynać leczenie właśnie w tym dniu. przetapiamy na parze. Jeśli mimo to przyplącze się jakieś przeziębienie. Jesienią i wiosną. Po przecedzeniu otrzymujemy maść. Trzeba pić takie napary 2 razy dziennie – rano i wieczorem. zwłaszcza wystrzegać się przemoczenia stóp. w 2 litrach wody). napar pijemy przez 2 tygodnie rano i wieczorem. następnie łyżkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. nawet profilaktycznie. dodatkowo można zjadać w południe l gorzki migdał (przez 21 dni). l szklankę pomiędzy 6 a 9 rano i o 20 wieczorem. Uwaga! Ponieważ szczęśliwym dniem dla Ryb jest czwartek. Polecam zwłaszcza napój cynamonowy. ale oczywiście. nie tylko w przypadku przeziębienia. Kuracja może trwać nawet 6 tygodni. Rybom z dolegliwościami żołądkowymi (nieżyt) zalecam napar ze 100 g mięty i 5 g białego pieprzu lub 5 g liści wawrzynu. Po tej kąpieli także smarujemy stopy maścią z gęsiego tłuszczu. gdy nam coś dolega. Dlatego Ryby muszą w tym okresie bardzo na siebie uważać. Łyżeczkę mięty wymieszanej z pieprzem lub pokruszonymi liśćmi wawrzynu zalewamy 2 szklankami wrzątku. nie musimy odkładać rozpoczęcia kuracji aż do czwartku.Zioła mieszamy dokładnie. gdyż daje on wewnętrzne ciepło. zwłaszcza w marcu Ryby łatwo się przeziębiają. dobrze jest 2 razy w tygodniu moczyć stopy w wywarze z obierek ziemniaczanych (obierki z l kg ziemniaków gotujemy przez 15-20 min. zalecam Rybom napar lipowy (łyżeczka kwiatu lipy zalana szklanką wrzątku) lub napój cynamonowy (łyżeczka czarnej herbaty 1 spora szczypta cynamonu zalana szklanką wrzątku. A oto sposób kurowania odmrożonych stóp: 100 g gęsiego tłuszczu mieszamy z 20 g ziela bukwicy i przez 15-20 min. Aby była skuteczniejsza. pijemy 2 razy dziennie. 32 .

Wynika z niego. bo serce to ważny organ poruszający czerwoną krew – Życie. zawiaduje wątrobą i pęcherzem żółciowym Jest to okres przebudzenia po długiej zimie. która jest nośnikiem zdrowia i spokoju. Chińczycy polecają wówczas odpowiednią 33 . ludzie Zachodu. ażeby zastosować go w naszym codziennym życiu. Z kolei. Podświadomie. Aby określić przepływ energii krążącej w organizmie człowieka. WIOSNA – element drzewa (zieleń). Lato jest najlepszym okresem na leczenie schorzeń serca oraz na zregenerowanie sił przed przyjściem jesieni. Wszystko wokół nas tonie w soczystej zieleni. Kobiety uskarżające się na bóle miesiączkowe mają zakłócenia energii wątroby. W cyklu dobowym przepływ energii odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. zawiaduje sercem i jelitem cienkim Letni ogień wzmacnia i rozgrzewa nasz organizm w całości. późne lato. zaś poszczególne organy mają dwugodzinne okresy aktywności i uspokojenia. lato. żołądek ma największy zasób energii pomiędzy godziną 7 a 9 rano. zawiaduje żołądkiem i śledzioną W tym okresie staramy się zapewnić naszemu organizmowi odpoczynek. 24 w nocy i trwa aż do 12 w południe. uwzględniający rytm życia na Ziemi w cyklu dobowym i rocznym. aby wątroba mogła być wyciszona i zdrowa. zegar energetyczny. Każdy organizm posiada własną aktywność. że zgodnie z chińską medycyną nie trzeba jadać wieprzowiny przynajmniej 7 dni przed miesiączką. Chińczycy opracowali tzw. Statystyki potwierdzają tę zależność zwiększoną liczbą zawałów i zgonów. powinniśmy poznać rytm zegara energetycznego. wyjeżdżając na urlop. 23 a l. aby pozwolić na spokojny przepływ energii ziemi. ale nie bardzo wiedząc czemu. że np. wysokokaloryczne śniadanie.Zegar energetyczny zdrowia Chińczycy – naród. PÓŹNE LATO – element ziemi (żółty). Energia życia zaczyna podnosić się od godz. My. jesień i zima. Dlatego też właśnie w tym czasie powinniśmy zjadać obfite. Poza porami roku rozróżniamy jeszcze roczne i dobowe rytmy krążenia energii. opada zaś od 12 aż do 24. z jednego organu do drugiego. który posiadł rozwiniętą wiedzę medyczną już pięć tysięcy lat temu – uważają. Aby obraz był bardziej czytelny. pragniemy kontaktu z przyrodą. Nasz wykres przedstawia koło podzielone na dwanaście części odpowiadających dziesięciu organom i dwóm funkcjom. Niedomagania serca przypadają bowiem na czas przejścia energii aktywnej w pasywną – i na odwrót. ale nie wiedzą o tym. człowiek chory na serce jest najbardziej zagrożony między godziną 11 a 13 oraz w nocy między godz. Chciałabym teraz w skrócie przedstawić obraz chińskiego zegara energetycznego w rytmie pór roku: wiosna. zegar podzielono na sfery: dzienną i nocną. że człowiek jako immanentna część kosmosu podlega jego wpływom. według chińskiego zegara. LATO – element ognia (czerwień).

Chińczycy wyróżniają jeszcze cykle w życiu człowieka: u kobiet – siedmioletnie. zasób energii pozwoli nam przetrwać jesień i zimę w zdrowiu. który reguluje czynność nerek i nadnerczy. Można by rzec. co służy właściwej pracy układu trawiennego. możemy przepisane zioła stosować zgodnie z rytmem „pięciu przemian” tak. 34 . Tak zamyka się roczny cykl pięciu elementów. zawiaduje nerkami i pęcherzem moczowym Okres wydalania i oczyszczania. zawiaduje płucami i okrężnicą Jeśli dbamy o swoje zdrowie wiosną i latem. 17-19. Obecnie w zachodnich klinikach są stosowane metody pięciu elementów w leczeniu wielu schorzeń. zimą najsilniejszym naszym organem są nerki. 7 a 9 rano. że prawo to jest oparte na niezmiennych prawach kosmosu. Wzmianki o zegarze energetycznym można spotkać we wszystkich starożytnych cywilizacjach. aby nasz organizm mógł je wykorzystać z dobrym skutkiem. iż potrafią dzięki temu nie dopuścić do rozwoju choroby zagrażającej zdrowiu człowieka. Chińczycy uważają. Chińczycy twierdzą. to czeka nas trudne wejście w ostatni etap zegara energetycznego – w zimę. Tradycyjna medycyna chińska stara się zapobiec chorobie – znając prawo pięciu elementów. Jeśli w tym okresie wychłodzimy nerki. ZIMA – element wody (błękit). Znając zegar energetyczny. Chorzy na nerki powinni zażywać przepisane zioła w godz. Na żołądek podajemy zioła między godz. że serce ma ogromną energię w ciągu 72 dni lata. JESIEŃ – element metalu (biel). odtruwa organizm i dodaje energii. Zachodzą wówczas w człowieku ogromne zmiany energetyczne i trzeba zawsze zwracać na nie uwagę. Jeśli nie mieliśmy czasu dla naszego organizmu. to jesienią nie będziemy chorować na zapalenie oskrzeli i anginy. czekają nas kłopoty wczesną wiosną. Wypoczynek pozwala na wyciszenie naszej psychiki.dietę i zioła przepisane zgodnie z pięcioma elementami. Nie jest to nic nowego. a u mężczyzn – ośmioletnie. należące do elementu wody. z bardzo dobrym skutkiem.

mięso. Cr. Mg. chorobach psychicznych (schizofrenia. pokrzywa. (W): wątroba. wit. brak płodności. zimnicy. zapaleniu dróg żółciowych. (R): metabolizm tkanki nerwowej. Fe. (S): Co. (N) – niedobór powoduje. ziele krwawnika. zawałach mięśnia sercowego. zarobaczeniu. Tymczasem niedobór mikroelementów (czyli pierwiastków chemicznych występujących w organizmie ludzkim w ilościach śladowych. pszenica. owies. szpinak. (A): Zn. Cu. o tyle o mikroelementach i fatalnym dla naszego samopoczucia ich braku w naszym organizmie wiemy na ogół mniej. (K) – koncentruje się w organach. wątroba. ( ) – nadmiar powoduje. Cr. (W): mleko. Ca (ułatwia wchłanianie wit. otręby. (R) – rola w organizmie. w procesie tworzenia krwinek czerwonych. Obrazuje to poniższe zestawienie.Zioła i mikroelementy Rola mikroelementów w organizmie człowieka O ile o znaczeniu witamin dla naszego zdrowia mówi się już od dawna. wątroba. wzdęcia. łącznie z przemianą żelaza. nerki wołowe. Mn. B. chorobie nerek (zespół nerczycowy). żółtaczce. Żelazo – (Z): 10-15. (S): Mn. neurastenia. zaburzenia gastryczne. owrzodzeniu żołądka. wątroba. irytacja. (A): Cr. (A): Cu. kukurydza. miód. Mn. Kobalt – (Z): 2-5. orzechy. Skróty użyte w opracowaniu: (Z) – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę. mdłości. zapaleniu płuc. natka pietruszki. osłabienie. herbata. Co. nowotworach z przerzutami do wątroby. reakcjach alergicznych. łącznej i kostnej. B. (W) – występuje w. kakao. jarmuż. zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci). szpik kostny. jaja. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi. histeria). C). Li. nadczynności tarczycy. marskości wątroby. anemii. cukrzycy regulacyjnej. nowotworach. (R): aktywuje wit. sałata. łysienie. udarze mózgu. śledziona. gryka. A. ziarnicy. ale niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania) wywołuje bardzo poważne schorzenia. chorobie reumatycznej. C. Sr. niedoczynności tarczycy. (S) – synergizm. Ni. insuli35 . B. zmęczenie. wit. (N): stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). szpinak. Se. zespole złego wchłaniania. rozdwajanie paznokci. margaryna. mała aktywność fizyczna. gryka. (R): aktywuje wit. Fe. Miedź – (Z): 2. (N): bóle głowy. B12. chorobie nadciśnieniowej. mięso. (S): Fe. niedokrwistość. pieczenie języka. (K): czerwone ciałka krwi. zapaleniu nerek. zaparcia. (W): krew wołowa. Zn. Ni. (N): niedokrwistość. (A): Mo. (A) – antagonizm. astmie oskrzelowej. długotrwałe krwawienie wewnętrzne. ( ): zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach. mleko. J. zaburzenia wzroku. zapaleniu trzustki. zaburzenia psychiczne. orzechy włoskie. Cynk – (Z): 10-60. zaparcia. zajady. niewydolności krążenia. (S): Li. Mn. Co.

schizofrenii. fasola. (K): wszystkie organy. borówka czernica. (R): aktywuje insulinę. udział w wytwarzaniu ATP. nagietek. Cukier wypłukuje selen z organizmu. piołun. (A): Cu-Mo-S. potrzebny do pracy gruczołu krokowego. drganie powiek (lewa). krwawnik. niedorozwoju cielesnym i kostnym. nekroza tkanki wątroby i trzustki. Zn. próchnica zębów. Zn. przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów. herbata. reakcje alergiczne. katarakcie. (W): drożdże. gojenia ran i oparzeń. zatrzymanie wzrostu. chroni przed zatruciem rtęcią.5. ( ): nadmiar wypiera miedź. arytmia serca. Hg. migotanie przed oczami. groch. choroby nowotworowe. niedokrwistości. (K): mięśnie. (S): wit. przysadka mózgowa. Zn. (S): Mn. (W): mak. naparstnica czerwona. C. spadek płodności. skaza moczanowa. (K): kości. żółtka jaj. anemii. zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny. (N): zaćma. skłonność do zakrzepów. E. a zwiększa ilość wapnia we krwi. miażdżycy naczyń obwodowych. brak zainteresowań seksualnych. wypadanie włosów. kłącze pięciornika. kiełki pszenicy. dolegliwościach serca. mięso. zaburzenia psychiczne. czarna porzeczka. ryby. Lit – (Z): 2. kakao. łuszczycy. ( ): utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza. trzustka. owrzodzeniu skóry. nowotworach.nę i 25 enzymów. Ca. sprzyja arteriosklerozie. Fe. wrażliwość na zmiany pogody. cukrzyca. Selen – (Z): 0. (W): ostrygi. mąka razowa.05 – 0. (W): woda mineralna „Zuber”. miażdżyca. Ni. orzechy. P. Mg. Cu. nasiona lnu. wątroba. wit. Pb. białaczce. szpinak. braku płodności. krew. żółtka. choroby tarczycy. (R): wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory). dna (podagra-zapalenie stawu). (N): zaburzenia funkcji mózgu. (R): równowaga kwasowo-zasadowa. liście brzozy. Co. zaburzenia czynności gruczołów płciowych. paznokcie. choroby serca. nadciśnienie. kakao. zaburzenia w przemianie glukozy. owoc dzikiej róży. J. czosnek. groch. As. fasola. oksydazę). czarny pieprz. wątroba cielęca. utrudnia przyswajanie węglowodanów. Zn. dziurawiec. kukurydza. wit. (S): Cu. pocenie nocne. stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych. Na. gruczoły mleczne. nerki. soja. razem z wit. białaczka. miażdżyca. (A): Na. Molibden – (Z): 0. (S): Ca. Mo. nostrzyk żółty. nasiona dyni i słonecznika. niewydolność nerek. Fe. zrzeszotowienie kości. E. Magnez – (Z): 301-600. wit. nadciśnienie. ( ): zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia. groch. chleb razowy. (W): mleko. razem z cynkiem przed zaćmą. naparstnica wełnista. Ni. biegunki. włosy. F. stany maniakalno-depresyjne.06. (N): paraliż. świetlik łąkowy. marskości wątroby. zawroty głowy. kamica nerkowa. fasola. niewydolność mięśni. epilepsji. co powoduje niedokrwistość. Bl. próchnica zębów. Mn. B6 chroni przed arteriosklerozą. ranne zmęczenie. kasza gryczana. (R): aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę. (W): wody mineralne ze Swoszowic i Buska. skleroza. kukurydza. Mangan – (Z): 5. B. (K): mózg. (W): żurawina. C. raku oskrzeli. Rb. wady zębów. zapaleniu skóry. winogrona. wątroba. grzyby. ryby. pomidory. F (w pewnych stężeniach synergizm). skórcze. większość owoców. Co. biegunce. sól kamienna. orzeszki bukowe. (S): Mn. trądziku. (N): zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego). ziarnicy. (N): anomalie rozwoju mózgu. (N): nieznany. cebula. pobudliwość nerwowo-ruchowa. P. wzrost poziomu cukru we krwi. (N): stwierdza się przy kurzej ślepocie.1. nerwowość. czosnek. bieluń kędzierzawy. (A): K. (A): Mn. Chrom – (Z): 0. (N): biegunki. obniża ciśnienie tętnicze krwi. miażdżyca. nerki. marchew. reumatyzmie. grzyby. wątroba. drożdże. otręby i kiełki pszenne. płatki owsiane. B6. transmisja nerwowa. przeroście prostaty.1 – 0. owrzodzeniu żołądka. Potas – (Z): 2800. Li. łamanie paznokci. (W): ryby morskie. (A): S. (R): niektóre systemy enzymatyczne. (A): Cu. 36 . orzech włoski. orzechy.

łupież. płucznik. ziarno. Se. tobołki pospolite. lnica pospolita. kopytnik. jodowana sól kamienna. herbata. (N): spowolnienie reakcji psychicznych. Rb. Br. (R): przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii. cykoria. Ce. melisa. wilżyna ciernista. storczyk. poziewnik. zapobiega próchnicy zębów. Mg. rdest. owrzodzenia dziąseł. tobołki pospolite. tarnina błotna. podbiał. mniszek. Potas – lukrecja. czarna jagoda. (K): grasica. ogórecznik. Wanad – (R): stymuluje utlenianie fosfolipidów. podbiał. rdest. trądzik. dziewanna. Co. mech islandzki. W chorobie SM występuje podwyższenie w osoczu krwi: Cu. porzeczka cz. różne stany zapalne. w formowaniu i przy regeneracji tkanki kostnej. podbiał. kości. nagietek. pokrzywa. podbiał. Jod – (Z): 0. Potrzebne dla tarczycy i grasicy: J. paznokcie. atonia systemu limfatycznego. Li. Nie wszyscy jednak wiedzą. tobołki pospolite. babka lancetowata. dziewanna. nie powodują skutków ubocznych i możemy je stosować niezależnie od wieku chorego. wierzba biała. mniszek. mniszek. łamliwość paznokci. AI. jemioła. złe zrastanie złamań kości. szpinak. dziewanna. Fluor – (Z): 2. Ni. poziewnik. przytulia. utrata potasu z organizmu. karolek. babka lancetowata. otyłości. marchew. chmiel. Zn. mleko. czosnek. borówka brusznica. rzeżucha. piołun. Ti. wyczerpanie nerwowe. gryka. kruchość paznokci. Potrzebne w SM: Ca. dziewanna. (W): skrzyp polny. otyłość. zboża. Występowanie mikroelementów w ziołach pokazują poniższe dane. Ca. Mikroelementy w ziołach Wielokrotnie pisano. kolanchola. mak. (R): zwiększa przyswajalność wapnia. lVln. niedoczynność tarczycy. wierzba. owies. rdest ptasi. marchew. mięso. Wapń – lukrecja. Cu. kolanchola. mniszek. centuria. kozłek. nagietek. że zioła są także bardzo dobrym źródłem witamin i mikroelementów. mniszek. żywokost. storczyk. stulisz lekarski. mącznica. Srebro – (N): osłabienie pamięci. dymnica lekarska. szanta. (N): wypadanie włosów. Cr. wilżyna ciernista. skłonność do krwotoków. lnica pospolita. (N): demineralizacja kości. Siarka – cebula. RWA i DNA. Magnez – aloes. odleżyny. BAR I CEZ – (R): przeciw miażdżycy.Krzem – (Z): 0. 37 . rumianek. cały organizm. dymnica lekarska. ślaz dziki. hamuje syntezę cholesterolu działając przeciwmiażdżycowo. pokrzywa zwyczajna. płatki owsiane. bez czarny. woda pitna. wilżyna ciernista. pokrzywa. karolek polny. (W): ryby morskie. Fosfor – (Z): 900. przytulia.. włosy. ogórecznik. (N): osłabiona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. przyzębica. turzyca pospolita. rumianek. świetlik łąkowy. tarnina błotna. srebrnik. centuria. wilżyna ciernista. AI oraz obniżenie: Fe i Mn. pokrzywa. otręby. grzybice. zęby. Cynk – aloes. ogólne osłabienie. krwawnik. wpływ na serce. bez czarny. Ag. (W). Au. procesy mineralizacji.5. pokrzywa. że zioła są dla człowieka naturalnymi lekami. mech islandzki. kolanchola. schorzenia skóry. poziewnik. Sm. Cd. skrzyp.15. jeżyna. (R): wpływ na wzrost. ślaz lekarski. rzeżucha. koper włoski. Złoto i Platyna – (R): wspomagają system obronny organizmu. dynia. poziewnik. koper włoski. Mg. Sr. ser. (W): ryby morskie. Żelazo – aloes. mleko. mięso. Pb. (R): budulec kości i zębów. bylica pospolita. storczyk.

krwawnik. Dopiero po takim badaniu. skoro np. orzechy. Fosfor – mech islandzki. otręby i szpinak. nasiona marchwi 20 g. jarmuż.: zaburzenia funkcji mózgu. owoc róży. Zestawy ziołowe na uzupełnienie braku żelaza: – I. – III. wzdęcia.. agar-agar. kwiat tarniny 20 g. a potem przyjmować zioła na chybił trafił. Podam Państwu przepisy na mieszanki z ziół zawierających pierwiastki. ziele krwawnika. żywokost. mniszek. kolanchola. bieluń. naparstnica. liść czerwonej porzeczki 20 g. Mangan – borówka czernica. mdłości.. nie możemy oczekiwać natychmiastowego cudu. turzyca p. czerwona porzeczka. nagietek. czarna porzeczka. jemioła. nerwowość. miażdżyca. Zwłaszcza jeśli przez całe lata nie dbaliśmy o nasz organizm. pomornik. poziewnik. sałata. tarnina błotna. złą pamięć (zwłaszcza u uczących się dzieci). korzeń storczyka 30 g. tak i w przypadku uzupełniania brakujących nam mikroelementów. mięso wołowe. jaja. gryka. Niedobór magnezu jest szczególnie dotkliwy dla naszego organizmu. Niedobór żelaza może powodować m. szpinak. liść czarnej porzeczki 20 g. możemy określić poprzez specjalne badanie krwi. ale powoli. pokrzywa 50 g. Krwawnik 50 g. często boli nas głowa. poziewnik. która pozwoli owe braki uzupełnić. które wykaże. marchew. morszczyn p. a schorzenia wywołane jego brakiem liczne i ciężkie. wrzos. Lit – tymianek. krwawienia wewnętrzne. choroby nerek (zespół nerczycowy). mniszek lekarski 20 g. rdest. obojętność 38 . Jod – mech islandzki. Bor – porzeczka cz. Przypominam. pokrzywa. dziewanna 20 g. próchnica zębów. nowotwory. anemię. rzepik. których najczęściej nam brakuje. ogórecznik. możemy spróbować kuracji ziołowej. pokrzywa 50 g. koper włoski. margaryna. zaburzenia czynności mózgu. skrzyp. miodunka. wątroba i wołowina. owrzodzenie żołądka. zajady. perz. poziomka.in. możemy także uzupełnić dietę o potrawy bogate w te mikroelementy. niewydolność nerek. pięciornik. łysienie. kwiatu głogu 20 g. Świetlik łąkowy 50 g.in. fasola. Poziewnik 50 g. niedoczynność tarczycy. – II. bławatek. rdest. Rumianek 20 g. owies. że zioła działają skutecznie. Jak w każdej kuracji ziołowej. Jakich mikroelementów jest za mało w naszym organizmie. bóle głowy. czego rzeczywiście nam brakuje. Sód – mącznica. świetlik łąkowy. orzechy włoskie. Niedobór mikroelementów w organizmie i co dalej Oczywiście nie należy leczyć się samemu i zgadywać. zawroty głowy. białaczka. owies. Duże ilości miedzi zawierają: mleko. musimy wykazać cierpliwość i systematyczność. krwawnik. miód. Duże ilości żelaza zawierają: krew wołowa. kwiat gryki 50 g. kwiat nagietka 40 g. aloes. tarnina. – II. zaparcia. Krzem – aloes. m. żywokost. poziewnik 10 g.Miedź – aloes. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru miedzi: – I. Oprócz zażywania ich. Pokrzywa 100 g. rozdwajanie się paznokci. wilżyna ciernista 50 g. wątroba. natka pietruszki. wierzba biała. jakiegoż to pierwiastka może nam brakować. arytmia serca. poziomka. Niedobór miedzi może powodować chorobę Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). tobołki pospolite.

po południu pomiędzy 16 a 18. – II Tymianek 50 g. płatki owsiane. chorób serca. Wszystkie mieszanki podane wyżej pijemy pod postacią naparu (łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku) i pijemy 2 razy dziennie po jednej szklance – rano pomiędzy 6 a 9. a także dny (reumatycznego zapalenia stawów). chlebie razowym i owocach dzikiej róży. owoc tarniny 30 g. pokrzywa 50 g. u dorosłych – do poważnych zaburzeń psychicznych (stany maniakalno-depresyjne) oraz sprzyja powstawaniu nadciśnienia.seksualna. nadwrażliwość na zmiany pogody itp. mniszek lekarski 30 g. Lit występuje m. orzechy bukowe. groch. soja. Jeśli naszemu organizmowi brakuje więcej niż jednego mikroelementu. kukurydza. pięciornik gęsi 10 g. sklerozy. fasola. Każdy z tych zestawów należy pić przez 21 dni. orzechy. krwawnik 10 g. możemy zrobić kilka zestawów ziołowych i w ciągu dnia pić naprzemiennie. kwiat gryki 20 g. zatrzymanie wzrostu. korzeń centurii 50 g. Niedobór litu u dzieci może doprowadzić do anomalii w rozwoju mózgu. – II Kwiat centurii 20 g. potem zrobić 9 dni przerwy i znów pić przez 3 tygodnie (cykl możemy powtórzyć 3-krotnie). świetlik łąkowy 30 g. liść porzeczki czarnej 30 g. 39 . w wodzie mineralnej Zubera. ranne zmęczenie. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru litu: – I. nasiona lnu. owoc róży 21 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru magnezu: – I Mniszek lekarski 50 g. Tymianek 100 g. liść borówki 20 g. chorób tarczycy. kakao. kwiat jarzębiny 40 g. pocenie nocne. kasza gryczana. Duże ilości magnezu zawierają: mak.in.

. Zestaw I Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 15 g Kwiat róży 10 g Zestaw II Kwiat lipy 20 g Owoc róży 10 g Rozmaryn 15 g Kwiat bzu 10 g Kwiat stokrotki 15 g Zestaw III Majeranek 25 g Skrzyp 25 g Liść orzecha włos.. Jeśli codziennie wypijemy szklankę herbatki majerankowej lub kolendrowej. słoty i mrozy nie zmogą. które pomogą im wyzdrowieć. jesień i zima powinny minąć nam bez gryp i katarów. regularnego odżywiania się czy unikania stresów? Jednak nawet w naszych zwariowanych warunkach i przy chronicznym braku czasu możemy wzmocnić swój organizm. gdy gotująca się woda uniesie majeranek do góry odstawiamy naczynie z ognia i przykrywamy. Herbatkę z majeranku powinni pić wszyscy łatwo przeziębiający się w okresie od listopada do kwietnia codziennie. długich spacerów na świeżym powietrzu. ponieważ działa wychładzająco. Rozgrzewający napar z majeranku sporządzamy wsypując stołową łyżkę ziela na 2 szklanki wrzątku. majeranku? A tymczasem jest to nie tylko smakowita przyprawa. 20 g 40 . kuchni. Jeśli ktoś nie lubi zapachu kolendry może dodać odrobinę tymianku lub kminku. a także przynosi ulgę w bólach reumatycznych. Po około 15 minutach napar jest gotowy. Nie polecam natomiast w okresie jesienno-zimowym herbatki z mięty oraz z rumianku. kaszlących i chrypiących polecam mieszanki ziołowe. Dla osób już zakatarzonych. Regularnie pite pozwalają pozbyć się nawet najbardziej uporczywego przeziębienia. Podaję kilka różnych zestawów ziół.Zioła i przeziębienia Proponuję Państwu kilka prostych przepisów na mieszanki ziołowe zalecane w okresie jesiennych słot i zimowych mrozów. ale także środek uodporniający na przeziębienia. dbającego o swoje zdrowie. abyście Państwo mogli wybrać napar najbardziej Wam smakujący. a dodatkowo zjemy 2-3 korzenie pietruszki. Któraż gospodyni nie używa np. bo naturalne lekarstwa. daje przyjemne uczucie ciepła. Znajdziemy tam wspaniałe. Wszystkie mają działanie napotne i przeciwkaszlowe. jak napar z majeranku. Wystarczy zajrzeć do. Podobnie działanie ma herbatka z innej popularnej przyprawy – kolendry. Napar z tego zioła rozgrzewa krew. ale czy współczesnego Polaka stać na luksus wyspania się. Przyrządzamy ją tak samo. właściwego. Oczywiście człowieka silnego.

2 razy dziennie – rano. 41 . między 17 a 19. Regularne picie przez 3 – 7 dni gwarantuje wyleczenie. osłodzony do smaku miodem. między 7 a 9 oraz wieczorem. Zwłaszcza.Kwiat storczyka 10 g Kwiat lipy 20 g Zestaw IV Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 25 g Dziewanna 15 g Zestaw V Podbiał 10 g Ziele ślazu 15 g Koper 15 g Dziurawiec 10 g Szałwia 20 g Zestaw VI Podbiał 10 g Skrzyp 15 g Rumianek 30 g Kwiat lipy 20 g Rzepik 20 g Napar sporządza się bardzo prosto (tak samo dla wszystkich zestawów) – l łyżkę stołową ziół zalewamy l szklanką wrzątku i pozostawiamy pod przykryciem na 1520 min. Pijemy ciepły. Pijemy filiżankę ciepłego naparu. Na zakończenie oryginalny przepis z roku 1864 na chrypkę i ból gardła – szczególnie polecam nałogowym palaczom: Liść ślazu 20 g Kwiat malwy 20 g Rumianek 21 g Kwiat bzu 10 g Kwiat dziewanny 10 g Kwiat płucnicy 10 g Skórka pomarańczowa 10 g 2 łyżki stołowe tej mieszanki należy zalać wrzątkiem (1/2 l) i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. jeśli tym naparem będziemy też przynajmniej raz dziennie płukać gardło.

10 g rumianku. dziewannę. przywraca cerze matowość. nalewkę stosujemy przed następnym myciem przez 14 dni. a potem przemywać twarz wieczorem – będzie aksamitna i długo młoda. Możemy też robić kąpiel l raz w tygodniu: gotujemy 300 g zioła w 5 l wody przez około 20 min. połączone w równych ilościach z lawendą i maliną będzie dobrym kosmetykiem dla każdej cery. i dodajemy do kąpieli (nie należy w tym dniu opalać się – grozi uczulenie). rabarbar. odlewamy płyn. Napar z marzanki pijemy w okresie jesienno-zimowym. włosy będą lśniące i puszyste. Należy jednak pomyśleć także o zimie i pielęgnacji urody w tym okresie. a nasza cera zimą będzie delikatna i bez zanieczyszczeń. Łopian i babka lancetowata – utarty korzeń świeżego łopianu i sok z liści babki łączymy razem. rozcieńczamy go – l łyżeczkę na 1/2 szklankę wody i myjemy twarz. robimy napar ziołowy z l łyżeczki na l szklankę wody i przez okres zimowy myjemy wieczorem twarz – bardzo długo zachowamy młodość. 2 razy dziennie jedną łyżeczkę z miodem akacjowym. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. Otóż chcę paniom zaproponować pachnące zioła do zmywania twarzy i ciała. pączki wierzby białej. łopian wielki. jeśli chcemy. które powinny być świeże i odstawiamy w ciemne miejsce na 21 dni. Na okres zimowy przygotowujemy nalewkę: świeże usiekane liście pokrzywy – l łyżka. W sezonie letnim należy przygotować preparaty ziołowe. Krwawnik – świeże zioła tej cudownej roślinki posiekać drobno i zalać czystą wodą na kilka godzin. a cera będzie bez krost i wysypki. zalać 1/2 l żytniówki i odstawić na słoneczne miejsce. Na okres zimowy można przygoto- 42 . korzeń tataraku świeżego – l łyżka. Pokrzywa – przede wszystkim przeciw wypadaniu włosów: 100 g posiekanych świeżych liści zalewamy 1/2 l gorącej wody. Możemy zrobić nalewkę – 50% alkoholem zalewamy w 1/2 l szkle zioła: 5 g krwawnika. świetlik łąkowy. Macierzanka – pięknie pachnące zioło. Otóż w równych proporcjach po 10 g wysuszony świetlik łąkowy. po ostygnięciu dodajemy 4 łyżki octu i płuczemy włosy po umyciu. kwiat nasturcji posiekany – l łyżka. Świetlik łąkowy – ziółko nie tylko na oczy. i pijemy 2 razy dziennie. ale też na ładną cerę. każdego wieczoru wcierając w skórę. marzankę wonną. a nasze oczy nabiorą blasku. przynajmniej przez 6 tygodni. aby była aksamitna. Natomiast wysuszony w równych porcjach mieszamy z rumiankiem lub macierzanką. a po 12 dniach możemy używać. rzepik i marzankę wonną zemleć na proszek i zażywać przez 6 tygodni. babkę lancetowatą. Wiosną zbieramy pokrzywę. które zastąpią nam później drogie i mało skuteczne kosmetyki. aż do wykorzystania. dodajemy odrobinę oliwki z oliwek i nakładamy na umytą twarz traktując zioła jako maseczkę. dodatkowo można pić na noc napar herbaciany ze świetlika. macierzankę.Zioła w kosmetyce Zwykle wiosną i latem większość pań znajduje trochę czasu dla siebie. aby nasza cera nabrała przyciemnienia. 5 g macierzanki. powinniśmy przemywać nim twarz bardzo często przez cały okres zbioru ziół. Jeśli mamy możliwość zrobienia naparu ze świeżego zioła. krwawnik. Marzanka wonna – 10 g zioła wsypujemy do 100 ml gotującej wody. raz w tygodniu – regeneruje cerę i oczyszcza z zaskórniaków.

następnie pozostałą ilość ciepłej masy nakładamy na umyte. szczególnie u młodzieży: 100 g kory świeżej lub wysuszonej gotować ok. aż wyparuje połowa płynu. przy otwartych porach i wypryskach. gdy Księżyca ubywało. Rabarbar (rzewień) – paniom do farbowania włosów na blond kolor: należy 300 g świeżego kłącza gotować w 3/4 l wina białego wytrawnego.wać nalewkę alkoholową do przemywania twarzy: świeże zioła w równych ilościach zalewamy 30% alkoholem – szczególnie polecana młodym z trądzikiem. zrobiła 12 kulek z włókna konopi i odmawiając półszeptem modlitwę spalała nad chorą kolejno każdą z nich. że istotnie ósmego dnia pani wyzdrowiała. Zielarka z lubelskiego kazała przyjść chorej w dniu. Dziewanna – zrywamy ją tylko w słoneczne dni. potem dokładnie włosy zmywamy. Możemy do niej dodać kwiat i puch z ostu wysokiego lub dziewanny. może być stosowany zewnętrznie przy pielęgnowaniu bardzo tłustej cery. Osiem kulek spłonęło bardzo jasnym płomieniem i zielarka powiedziała. następnie zapaliła święconą świecę. Wysuszoną sproszkowaną korą możemy przesypywać krwawiące rany – proszek działa bakteriobójczo i oczyszczające. Gotujemy tak długo. w którym płuczemy głowę po umyciu: 100 g kory i 100 g korzenia łopianu gotujemy w 1 l wody i ciepłym wywarem spłukujemy włosy. że choroba ustąpi po 8 dniach. suszymy w cienistym dobrze ogrzanym miejscu. Wierzba biała – wywar z kory zawiera garbniki. przy bardzo uporczywym łupieżu nawet przez kilka tygodni. Przy wypadaniu włosów robimy wywar. Topola – pączki topoli 100 g zalewamy oliwą z oliwek 1/2 1 i wystawiamy na słońce na 2 tygodnie. Do czego służy? – otóż przede wszystkim do zmywania twarzy i całego ciała przy wykwitach skórnych. następnie zagotować w mleku i przemywać skórę z bardzo trudnymi opryszczkami – oczywiście łączymy zioła w równych ilościach i gotujemy krótko w l szklance mleka. następnie myjemy je dwukrotnie delikatnym szamponem. robimy ciepły 30-minutowy okład na włosy. przez 3 miesiące. Okłady stosujemy przy łysieniu u kobiet – co tydzień. 20 minut w 1 l wody i dodawać do kąpieli. ponieważ ma tendencję do ciemnienia i traci na wartości. Okazało się. Na chore miejsce położyła czerwone płótno. 43 . Przed umyciem głowy. Byłam kiedyś świadkiem spalenia róży. wilgotne włosy i pozostawiamy do wyschnięcia. Tym sposobem możemy też wyleczyć różę na skórze.

Przez 12 – 14 dni trzeba notować wszystko. dlaczego tyjecie. nam może zaszkodzić! Odchudzać można się ziołami. więc nie możemy schudnąć w ciągu miesiąca np. kawę. Na otyłość pracujemy całe lata. warto zrobić uczciwy test. towarzyszących otyłości. Polecam wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę.Odchudzanie ziołami Odchudzanie to jednak bardzo poważna sprawa. ile to jest i stanie się jasne. Cudowna mikstura. A oto przepisy na zestawy ziół. co się zjadło. która komuś pomogła. Z tego zestawu mogą skorzystać wszystkie panie. Zestaw I liść poziomki 20 g bratki polne 15 g krwawnik 10 g kwiat tarniny 15 g tasznik 25 g lukrecja 15 g korzeń kopru włos. są skuteczniejsze niż leki chemiczne. Zanim zaczniemy się odchudzać. Zobaczycie Państwo. 20 g mniszek 15 g jałowiec 15 g Zestaw II kora kruszyny liść jeżyny korzeń lubczyku dziewanna kwiat głogu rumianek liść borówki jałowiec szałwia Zestaw III Rzepik Mniszek kwiat bzu skrzyp kwiat podróżnika 20 g 15 g 10 g 15 g 25 g 15 g 20 g 15 g 15 g 20 g 10 g 15 g 15 g 40 g 44 . a poza tym lepsze i tańsze niż preparaty sprowadzane z Zachodu. zawiesiste sosy. Marzec jest najlepszym miesiącem na odchudzanie. że stosowała ją koleżanka. słodycze. ale dobry jest też kwiecień. 10 kilogramów. które w ciągu 12 tygodni pozwolą uzyskać dobrą sylwetkę. Te produkty zatruwają organizm i tworzą złogi. nie można tego robić kierując się dietącud i tym. i przy okazji usuną wiele schorzeń.

Zestaw I pijemy na oczyszczenie krwi. Zapewniam. też przez 21 dni. 18. Jedną łyżkę stołową zalać szklanką wrzącej wody. Po tym okresie przyrządzamy zestaw II. a potem IV. 45 . największy spadek wagi nastąpi dopiero po 20 dniach. że po tym okresie będziemy szczupłe i zdrowe.00 przez 21 dni. Uwaga: nie zrażajmy się na początku. po 10 – 15 minutach przecedzić napar i pić dwa razy dziennie po jednej szklance. 7.liść poziomki 10 g krwawnik 10 g Zestaw IV liść jeżyny 20 g kwiat lipy 10 g liść pokrzywy 15 g rumianek 15 g kolendra 40 g ogórecznik 10 g macierzanka 10 g Trzeba sporządzić cztery zestawy ziół. rano na czczo o godz. bowiem taka kuracja jest zgodna z naturą.00 i wieczorem o godz. I kolejno przez 21 dni zestaw III. pijemy w podobny sposób.

wzmaga reakcje alergiczne. 50 g wilżyny ciernistej. by w pełni pokryć zapotrzebowanie organizmu na zawarte w nim składniki. uważaną za jedną z najzdrowszych na świecie. smaczne a przede wszystkim zdrowe posiłki. a marchewkę czy seler w paski cięte wzdłuż korzenia. zmniejszenia aktywności fizycznej. soczewicę. a brak cynku – do powstania takich schorzeń jak kurza ślepota. jak należy ułożyć swoją dietę i jakimi innymi produktami można zastąpić mięso. mdłości. groch. orzeszki bukowe. natką pietruszki. miażdżycę. Przede wszystkim potrzebna jest motywacja. niedokrwistość. Przestawienie się na dietę wegetariańską nie może być szokiem dla organizmu! Proces ten powinniśmy przeprowadzać stopniowo. Potas znajdziemy w większości owo- 46 . soję. groch. nocne pocenie się. które są bogatym źródłem żelaza. miedzi.Wegetarianizm a zioła Przejście na dietę wegetariańską nie jest wcale tak proste. stany zapalne i owrzodzenia skóry. Chcę przy tej okazji przypomnieć o konieczności odpowiedniego przygotowania warzyw. Potem rezygnujemy zjedzenia innych rodzajów mięsa i wędlin. Nie jest to podyktowane wcale względami estetycznymi. że możemy zastąpić je równie bogatymi w żelazo: jarmużem. Pierwszy krok to eliminacja mięsa wieprzowego. fasolę. Podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu jest utrzymanie właściwego poziomu mikroelementów. czyli pierwiastków występujących w organizmie w ilościach śladowych: żelaza. (O właśnie! Mało kto wie. skórcze mięśni. 20 g głogu i 50 g pokrzywy. kukurydzę. cynku. Niedobór magnezu powoduje zaburzenia funkcji mózgu.. Niedobór ich przyczynia się do powstania poważnych schorzeń. 20 g dziewanny i 50 g pokrzywy lub inny z mieszanki 50 g poziewnika. kaszę gryczaną. Zamiast tego wprowadzamy do naszego jadłospisu bogate w białko pokarmy roślinne – kasze. selenu itd. Eliminując z naszej diety mięso i wątrobę wołową.10 g poziewnika. skłonności do zakrzepów. magnezu. otrębami. Ale to nie wszystko. potasu. zup gotowanych na kościach i tłuszczów zwierzęcych. zaparcia. szpinakiem. Niedobór potasu z kolei powoduje zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej. owocami i ziołami. orzechami. grzyby. zawroty głowy. Warzywa kraje się w taki sposób. Warzywa tak przygotowane są zdrowsze i zachowują więcej wartości odżywczych.) Umiejętnie zestawiając te produkty z warzywami. co prowadzi do niedowładów mięśni. arytmię serca. Pierwiastka tego dostarczymy organizmowi jedząc bogate weń: soję. Samo wykreślenie z jadłospisu mięsa i jego przetworów nie wystarczy! Trzeba jeszcze wiedzieć. anemia. że nasze prawdziwki czy chińskie grzybki o nazwie „mu” są doskonałą odtrutką na zgromadzone w organizmie szkodliwe toksyny z mięsa. możemy przygotować pełnowartościowe. Poziom żelaza doskonale uzupełnia napar ziołowy (l łyżeczka ziół zalana szklanką wrzątku) z 20 g rumianku. rozdwajanie się paznokci.. reumatyzm. by nie przecinać szlaku przepływu ich energii życiowej – cebulę nie w talarki a w podłużne wiórki. pamiętajmy. jak mogłoby się wydawać. wypadanie włosów. Choćby ta najprostsza – że chcę spróbować. Na przykład zbyt mała ilość żelaza powoduje skłonność do takich dolegliwości jak bóle głowy. fasolę. Weźmy na przykład kuchnię chińską.

otrębach i kiełkach pszennych. Przechodzącym na dietę wegetariańską. aktywniejsi. zwłaszcza przy przechodzeniu na dietę wegetariańską. mielemy i dodajemy praktycznie do wszystkich potraw: zup czy drugich dań. orzechach. fasoli.ców. cynku i potasu. Doskonałym dodatkiem do dań. a cynk w nasionach dyni i słonecznika. ale nie tylko. 50 g kminku. jest przyprawa skomponowana tak. magnezu. Bierzemy: 150 g majeranku. 50 g ziela macierzanki. grochu. 50 g rzepiku. 100 g kolendry. 50 g gałki muszkatołowej i 50 g pyłku pszczelego. cebuli. poleciłabym wzmacniającą mieszankę z 50 g ziela lebiodki. dokładnie zmielonych i ukręconych z miodem akacjowym lub wrzosowym w proporcji: l łyżeczka ziół na l łyżeczkę miodu. 50 g macierzanki i 20 g pieprzu białego. czosnku. 47 . 7 g bukwicy. Całkowity efekt przychodzi dopiero po około trzech latach. tyle bowiem czasu potrzebuje organizm człowieka na pełne oczyszczenie się z toksyn wprowadzonych doń przez spożywanie mięsa. by uzupełnić ewentualne niedobory żelaza. Nawet zwykła kromka ciemnego pieczywa posmarowana masłem roślinnym wymieszanym z tą przyprawą smakuje wybornie. 20 g krwawnika. grzybach czy mące razowej. Przyjmujemy ją codziennie rano i wieczorem po łyżeczce. 50 g korzenia lubczyku. spokojniejsi. Wszystkie składniki mieszamy. Pierwsze efekty przestawienia się na dietę wegetariańską odczuwamy już po stosunkowo niedługim czasie – czujemy się lżejsi. 20 g bukwicy.

Rośliny lecznicze 48 .

wypryski skórne Świeżą arnikę całą 100 g ugniatamy mocno łącznie z korzeniem i zalewamy oliwką z oliwek 1 l. chłodne miejsce na 14 dni – po tym okresie odfiltrować płyn i robić okłady na chore miejsca. potem wcierać w chore miejsce po kąpieli. choroba ustępuje bardzo szybko. opatrunki zmieniać każdego dnia. dlatego jest to kwiat-zioło o bardzo wszechstronnym działaniu dla człowieka. wybroczyny podskórne. tranek angielski Naszą arniką opiekuje się szczodry Jowisz – planeta szczęścia. natomiast zbiór kłączy z korzeniami odbywa się jesienią. natomiast ból otwartej rany ustępuje natychmiast i szybko się goi. oczyszcza krew. epilepsję i ciężkie migreny. Nalewka na stłuczenia i oparzenie skóry Świeże kwiaty 100 g zalać alkoholem 90% 1/2 l w zielonym szkle i postawić w ciemne. rozpuszcza toksyny. pomocnik górski. gdy zachoruje. Zaflegmienie żołądka i płuc Rano i wieczorem 4 krople arniki połączyć z 6 łyżkami stołowymi wody sterylnej i zażywać przed śniadaniem i po kolacji przez 14 dni. przewodu pokarmowego. wzmacnia chorego. liście oczywiście zbieramy w czasie kwitnienia arniki. kurację można prowadzić przez 21 dni. Arnika zawiera olejki lotne. krzemowy. arnicynę. tarninę. Brodawki. na 24 godziny. po 14 dniach filtrujemy przez płótno szare i stosujemy do leczenia nawet całego ciała po kąpieli. oczyszcza krew – działa na układ limfatyczny i naczyniowy. W tym celu trzeba 10 – 15 kropli rozcieńczyć w 1/2 szklanki wody ciepłej i zrobić okład z szarego płótna. liszaje. kwitnie w czerwcu i lipcu. a po opatrunku nasączyć ranę czystą nalewką arnikową. sole wapienne i białko. którą można użyć po 3 dniach. dlatego cała roślina ma zastosowanie w lecznictwie. co kilka godzin. kwas garbnikowy. Rany otwarte Ranę przemyję głęboko rozcieńczoną arnika 1/1 następnie zrobić jałowy opatrunek z płótna szarego. można zrobić nalewkę z arniki. porażenie mięśni. stłuczenie. Poza tym odradza życie w porażonych nerkach. Gościec stawowy Całą roślinę wysuszyć i sproszkować dokładnie – 100 g dodać 1/2 1 alkoholu 90%. procesy gnilne ciała. wosk. choroby płuc. 49 . zawsze na noc przynajmniej 2 x tygodniowo. Wrzody żołądka Na szklankę sterylnej wody dodać 30 – 60 kropli nalewki i wypić w ciągu całego dnia. w październiku. pozostawić w ciemnym miejscu na 21 dni.Zioła Arnika. kupalnik. ciężkie stany gorączkowe. wyciskając sok z świeżych płatków i zalać również alkoholem. żywicę. my jednak wykorzystujemy całą roślinkę – korzenie i kwiatostany. Wystawiamy na słońce na 14 dni w zielonym szkle.

Zażywamy dziennie l łyżeczkę. Uwaga! Sok musi być świeży. Po schłodzeniu i przecedzeniu zlewamy do szklanego naczynia. soli alkalicznych. zwilżają je śliną i przyklejają na ranę. pijemy 2 razy dziennie po 2 łyżki soku przez 21 dni. odstawiamy na kilka godzin. W Polsce występują trzy gatunki tej rośliny – babka szerokolistna. Jeżeli mamy kłopoty z łupieżem. pomocnych w leczeniu wielu chorób.100 g świeżych liści babki siekamy i zalewamy 100 ml źródlanej wody (może być mineralna) i 100 g spirytusu. Ma on także właściwości oczyszczające krew oraz regulujące przemianę materii. biegunkach u dzieci. Babkę można zbierać od kwietnia. W naszej medycynie ludowej babkę stosowano od wieków przy leczeniu różnych chorób. gardło przez 7 dni. Ta wiedza. przykrywamy na kwadrans i płuczemy co 3 godz. następnie przecedzamy. Oto kilka przepisów przeciw różnym dolegliwościom. l kg świeżych liści babki przekręcamy przez maszynkę do mięsa. sporządzonym wg wyżej podanego przepisu. Ten w zasadzie pospolity chwast stosowano z dobrym skutkiem przy leczeniu nieżytu żołądka. katar pęcherza. Najpopularniejsze chyba jej zastosowanie to okłady z liści na rany i chore miejsca na skórze. Przy chorobach płuc – liście babki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. że babka leczy wszelkie zranienia. w zależności od poprawy samopoczucia do 6 tygodni. pijemy szklankę naparu 2 razy dziennie przez 14 dni. otrzymany sok przecedzamy przez lniane płótno. Przy dolegliwościach śledziony – 100 g babki wąskolistnej. Chore nerki – czubatą łyżkę suszonych liści babki zalewamy szklanką wrzątku. w chorobach jelit. Babka lancetowata Ta niepozorna roślina jest bardzo pospolita. bo mieszanka jest bardzo gorzka) popijając wodą przez 21 dni. 20 g pokrzywy. dodajemy l szklankę miodu i gotujemy tak długo aż syrop będzie gęsty.Zmęczone gardło – chrypka Napar z płatków arniki l łyżka zioła na l szklankę wody. rano pomiędzy 6 a 7. które mają silne działanie nie tylko w połączeniu z innymi. następnie zagotowujemy.. ale także same. prawie odruchowo szukają liści babki. Babką opiekuje się Wenus. Organizm osłabiony długą chorobą – ok. niektóre z nich są bardzo stare. Należy bowiem babka do ziółek. wieczorem 17 a 18. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. Babka zawiera dużo kwasu garbnikowego. Przy zapaleniu gardła – ok. nadając temu ziołu wielką moc uzdrawiającą. Poza tym leczono babką choroby dróg oddechowych. nawet na jałowej glebie. Zioła (suszone) zetrzeć na proszek i zażywać 3 razy dziennie malutką łyżeczkę (najlepiej w opłatku. sok przecedzamy przez lniane płótno. na łupież. np. mała i duża oraz babka wąskolistna. astmę i bronchit Wywar z liści stosowano jako lek na wątrobę. 50 . Jest bogata w olejki eteryczne i osłaniający śluz.. że nawet małe dzieci skaleczywszy się. aż do późnej jesieni. siarki oraz niewielkie ilości soli kuchennej. jest tak powszechna. w południe 14 a 15. Otrzymany w ten sposób wyciąg wodny jest bardzo dobry do płukania gardła i. a w jej liściach jest dużo ciałek białkowatych. wówczas po umyciu włosów należy dokładnie spłukać głowę wyciągiem wodnym z liści babki. rośnie w rowach i na łąkach. działa przy tym osłaniające na żołądek. 50 g szałwi. która jest najskuteczniejsza w działaniu. zawsze po deszczu.

astma. ropniach. który jest po prostu odrobinę chory. Aby sobie pomóc. proszę pić herbatę przynajmniej sześć tygodni. byłoby mniej dzieci leczonych antybiotykami. Polecam taką herbatę wszystkim. a także kobietom-położnicom.Przy chorobach skóry wysypce. że dzisiaj takich praktyk zaniechano. gdy trapi nas bezsenność. że majerankowi przypisywano cudowne lecznicze właściwości na wiele schorzeń – ból zębów. serca. W Polsce przed wojną. szczególnie w dniach miesiączkowania. Współczesne badania wykazały. a potem będąc dorosłymi wprowadzą ten zwyczaj w nowo-założonych rodzinach. Do dzisiaj na wsi gospodynie podkładają macierzankę do gniazd ptactwa. koklusz i nerwicę. choroby mózgu. usuwa bóle głowy i wraca jasność umysłu. aż do ustąpienia schorzenia. żołądka. mają wówczas problem z żołądkiem. W czasie moich nocnych rozmów radiowych bardzo często polecałam i prosiłam radiosłuchaczy. zniknie bezsenność u osób starszych. Dzieci bardzo chętnie wypiją herbatę majerankową. w późniejszych stuleciach nauka bardziej skorygowała lecznicze właściwości majeranku i ograniczyła zastosowanie majeranku jako zioła wspomagającego w chorobach żołądka i wątroby. l łyżkę stołową gotować w 1/2 1 wody przez 5 minut. W swojej rozprawie o ziołach słynna Anna Potocka pisała tak: „Macierzanka wyborna jest na kaszel. w każdym państwowym przedszkolu raz dziennie podawano dzieciom herbatę majerankową z odrobiną miodu. Bardzo pożyteczne są ką51 . astmę. Zewnętrznie macierzanka godna jest polecenia do mycia głowy wzmacnia cebulki włosów. aby pasożyty i wszy nie nękały drobiu i nie powodowały chorób. Znikną bóle głowy i bóle reumatyczne. trądziku: Babka wąskolistna 50 g Krwawnik 15 g Jałowiec 15 g Pokrzywa 20 g Dziurawiec 10 g Szałwia 15 g Skrzyp 20 g Zioła dokładnie wymieszać. wątroby. a wyzdrowieje. Dzięki temu dzieci nie przeziębiały się zimą biegając w parkach i bawiąc się na lodowiskach. Taką herbatkę możemy pić przez 28 dni. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie 1 szklankę rano pomiędzy 6 a 9. W starych księgach zielarskich polecano majeranek szczególnie dzieciom i osobom starszym. że majeranek jest doskonałym ziołem trawiennym. zmieszaną w równych ilościach z podbiałem. 20 g kwiatu głogu i 80 g liści melisy. Taka herbata rozgrzewa wątrobę. Ceniono majeranek również w Rzymie i Grecji jako przyprawę kuchenną. był czas w dziejach ziemskich. choroby nerek. Majeranek Majeranek jest od pradawna ziołem jesieni. a tym samym i krew działając kojąco i regenerująco na cały organizm. a zatem służy całemu organizmowi. którzy mają zimne ręce i stopy. bo one właśnie miały problemy z wątrobą. Wówczas wróci sen i spokój.” Natomiast mocna herbata z macierzanki działa skutecznie w ostrym zatruciu alkoholowym. usuwa łupież i daje włosom ładny połysk. Szkoda bardzo. bluszczykiem kurdybankiem poleca się jako herbatę przez dłuższy pić choremu rano i wieczorem szklankę naparu. Możemy wypić na noc l szklankę herbatki ze 100 g macierzanki. że rozgrzewa krew w całym organizmie i był stosowany w starożytnym Egipcie – jako zioło święte. aby od września do końca marca wypijali szklankę herbaty majerankowej przed snem. wieczorem pomiędzy 17 a 18. a to dlatego. następnie zrobić przerwę 9-dniową i kurację powtórzyć.

a będziecie miały nie trujący ocet. 1:1:1 -rano zmielić. Posiekać szczyptę świeżego zioła. rano przed śniadaniem wieczorem po kolacji przez 14 dni w chorobach żołądka i przemęczonej wątrobie. trzeba do 1/2 l wrzącej wody wsypać czubatą łyżkę majeranku i przykryć na kwadrans.5 l oliwki 50 g zioła + 250 g oliwki. aby nie jełczały. Już w starożytności znakomity lekarz arabski Avicena zalecał miętowe kuracje na rozmaite dolegliwości. Osobom bardzo osłabionym polecam miód połączony z majerankiem świeżym. Problemy układu trawiennego: Majeranek 150 g Kminek 100 g Macierzanka 50 g Bazylia 50 g Pieprz biały 20 g Zioła zemleć i codziennie w okresie jesienno-zimowym zażywać rano i wieczorem do potraw. Możemy również ukręcić masło tylko z samym majerankiem lub kminkiem. można ścinać w tym okresie kilkakrotnie i dokładnie zważyć. aby przed godz. ma ogromne znaczenie w dietetyce. jeśli już musicie octu używać. dodać łyżkę miodu i zażywać 2 x dziennie. Osobom cierpiącym na bóle uszu i migreny radził stosowanie kropli miętowych. która ma trwać do 20 minut.piele w bezsenności w wywarze majerankowym wieczorem. a mając na uwadze. Mięta pieprzowa Mięta pieprzowa ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Poza tym likwiduje stany zapalne narządów wewnętrznych. wówczas radzę podawać. Te trzy zioła w prop. Trzeba ściąć zioło w lipcu lub wrześniu. Avicena twierdził także. można dodać odrobinę soli i będzie to doskonała mikstura dla wątroby. można też zalać olejem z nasion winogron i wystawiamy na słoneczne okno na 28 dni. bardzo proszę do octu wsypać kilka łyżek świeżego lub wysuszonego otartego majeranku na 7 – 8 dni. Nasze panie stosują w kuchni zwykły ocet. natomiast chorym na żółtaczkę i zapalenie woreczka żółciowego picie miętowej herbaty. działa kojąco na cały organizm. Olejem majerankowym wycieramy dzieciom bardzo słabym całe ciało po kąpieli. podawać do śniadania do kanapek i sałatek a długo zachowamy jasność umysłu. aby każdy z nas sam sporządził olej majerankowy. Poza tym majeranek znosi nadmierną fermentację jelit zarówno u dzieci. następnie filtrujemy przez płótno szare i trzymamy w ciemnym miejscu. że ojczyzną majeranku są stare Indie proponuję. Do kostki masła dodajemy czubatą łyżkę ziół i dokładnie ukręcamy. Aby zrobić herbatę majerankową. biorąc 500 g lub 50 g świeżego zioła wsypujemy do zielonego szkła i zalewamy olejem z oliwek tłoczonym na zimno lub olejem arachidowym. Na zakończenie chciałbym podać przepisy. które proszę na zawsze zostawić w kuchni i nie tylko. łokci i kolan olejem majerankowym. jak i u dorosłych i powinien być w kuchni na pierwszym miejscu z kminkiem i czarnuszką. aby był długo świeży i pachnący. Z majeranku produkuje się nalewki i likiery wysoko cenione za walory smakowe. że codzienne picie takiej herbaty znakomicie zabezpiecza przed zajściem w niepożądaną cią52 . Na wsi do dziś stosuje się majeranek do smalcu. 500 g zioła + 2. Nasze babcie i mamy dodawały zawsze do tłuszczów. Polecam szczególnie paniom w okresie menopauzy. W tym celu trzeba 300 g zioła krótko zagotować w 3 litrach wody rano i zostawić pod przykryciem do wieczora. dodać odrobinę miodu akacjowego przed wypiciem. dzieciom. wzmacnia pamięć i koi nerwy po zajęciach szkolnych. Po kąpieli osobom z bólami reumatycznymi polecam nacieranie kręgosłupa. 2000 dodać wyciąg majerankowy do kąpieli.

kosmetyce i kuchni. przynosi też ulgę przy kolkach niewiadomego pochodzenia. ciepły napar pijemy rano. Miętę doradzałabym osobom (zwłaszcza spod znaku Ryb). Ale mniemanie. Osobom bardzo przemęczonym radziłabym kąpiele w wodzie z dodatkiem mieszanki ziołowej: Mięta pieprzowa 50 g Macierzanka 10 g Rumianek 15 g 53 . które trapią dolegliwości układu trawiennego. że jest to wspaniały lek na wszelkie dolegliwości dla każdego. Podaję przepis na miętową nalewkę. Współczesna nauka w pełni potwierdza cudowne właściwości tego pachnącego ziółka. pomiędzy 7 a 9. następnie przecedzić i zażywać w razie potrzeby 2 razy dziennie po 50 g. jest błędne. Miętę stosuje się obecnie powszechnie w medycynie. co miało zapewnić szybką rekonwalescencję. a kłopoty się skończą. Zalecał on picie miętowej herbaty przed snem dla uspokojenia nerwów i w przypadku bólu serca. Lecznicze właściwości mięty znane były nie tylko lekarzom. W Polsce mięta pieprzowa znana jest od wieków. Filiżanka miętowej (gorącej) herbaty znakomicie uśmierza ból żołądka. a nawet dorzuca nowe zastosowania. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. zalać l litrem wódki (45%).żę. podrażnionych jelit. wieczorem o 19. Przy osłabieniu żołądka proponuję stosowanie jednej z trzech mieszanek ziołowych: Zestaw I Jałowiec 10 g Melisa 10 g Kolendra 10 g Mięta pieprzowa 30 g Wrzos 20 g Zestaw II Mięta pieprzowa 20 g Chmiel 10 g Kolendra 10 g Zestaw III Mięta pieprzowa 20 g Rumianek 10 g Koper włoski 15 g Tymianek 10 g Skórka pomarańczowa 15 g Jedną łyżeczkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. W późniejszych czasach wielkim propagatorem dobroczynnego działania mięty na zdrowie był ksiądz Kneipp. Radził też spożywanie 2 razy dziennie l łyżeczki sproszkowanej mięty osobom po ciężkich chorobach. odstawić w ciemnym szkle na 9 dni. Pachnące ziele mięty pomoże pozbyć się przykrego oddechu – wystarczy do szklanki herbaty miętowej dodać łyżeczkę czerwonego wytrawnego wina i pić ten napój przez 21 dni. W przydomowych ogródkach naszych prababek ziele to rosło obok czarnej malwy. przez 7 dni. w starożytności hodowano ją powszechnie w Grecji i krajach arabskich. którą należy używać w przypadku niestrawności lub występowania odruchów wymiotnych: Liść mięty pieprzowej 25 g Liść malwy 10 g Liść krwawnika 20 g Kwiat lubczyku 10 g Macierzanka 20 g Zioła starannie wymieszać.

Liście mniszka są odziomkowe. nieco witaminy E oraz sole mineralne (żelazo. korzeniach i kwiatach występuje biały mleczny sok o gorzkim smaku. gotować pod przykryciem 2 – 3 minuty) 2 – 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Na Zachodzie roślina występuje nie tylko na stanowiskach naturalnych. lecz bywa także uprawiana na sałatę. mogą stanowić marną namiastkę kawy. jest bardzo pospolitą byliną należącą do rodziny złożonych (Compositae). fosfor i wapń). czyli praktycznie całą roślinę. Korzenie wreszcie. Skąd wziąć o każdej porze roku świeżą miętę? Otóż. Taką aromatyczną kąpiel możemy stosować 2 razy tygodniowo. jedną garść mieszanki wrzucić do 2 l wody i gotować ok. Mniszek lekarski Pospolicie zwany dmuchawcem lub mleczem (chociaż mlecz to zupełnie inna roślina). 54 . dodatkowo łagodzący bóle wątrobowe. które zawierają: trójterpeny. garbniki. zwieńczone puszystymi „spadochronami”. witaminę C. pęcherza i moczowodów. Natomiast przy migrenach. drodzy Czytelnicy – mięta jako roślina wieloletnia może być hodowana w domu w doniczkach. Jest to danie smaczne i bardzo zdrowe. W chorobach naczyniowych. W naturze osiąga od 5 do 50 cm wysokości. a dokładniej żylakach nóg i odbytu. fitosterole. Odwar z ziela lub samych tylko korzeni to doskonały środek żółciopędny. że mięta jest znakomitym dodatkiem do wielu potraw. wielocukry (pektyna i inulina). ziele. Polecam także mało znane mieszczuchom. Stosuje się go w schorzeniach nerek. W liściach. Niektóre z nich oprócz wartości smakowych mają także własności lecznicze. Po przekwitnięciu wiążą się w owoce typu niełupki. gorycze (najcenniejszą jest laktukopiryna). a znakomicie przyrządzane przez niektóre wiejskie gospodynie. 20 minut na bardzo wolnym ogniu. ale poprawi nam humor i uwaga! cerę. prowitaminę A. olej tłusty. szczególnie cenioną przez Francuzów. kwasy organiczne. pić 3 razy dziennie po 1/4 szklanki).Szyszki chmielu 20 g Ziarna jałowca 20 g Zioła starannie wymieszać. Paniom pragnę przypomnieć. jeszcze nie rozwinięte pąki kwiatowe. Odwar z korzeni mniszka ułatwia ponadto procesy trawienia i przeciwdziała zaparciom. które po umarynowaniu zastępują kapary. np. z kształtu podługowatolancetowate i brzegiem wcinane. Działa też lekko moczopędne i przeciwzapalnie w obrębie dróg moczowych. bólach głowy ulgę przynosi przykładanie na skronie świeżo utartych liści mięty. Prócz liści wykorzystuje się w kuchni również młode. złożone z ogromnej liczby kwiatów języczkowych. żywice. Mniszek lekarski można z powodzeniem stosować w rozlicznych dolegliwościach. W zielarstwie wykorzystuje się: korzenie. że nie tylko usunie ona uczucie zmęczenia. dzięki którym mogą się rozsiewać przy pomocy wiatru na wielkich obszarach. ususzone i upalone. liście i kwiatostany mniszka. zalecane jest picie naparu przygotowanego z wysuszonych koszyczków kwiatowych (l łyżeczka suszu na szklankę wody. Układają się w rozetkę. parzyć pod przykryciem 15 – 20 minut. pierogi z kaszą gryczaną lub jaglaną doprawione miętą. Winno się go pić (l łyżeczka suszu na szklankę wody. a gwarantuję. pędach. Z jej środka wyrastają puste wewnątrz łodygi kwiatostanowe. pierogi serowe z dodatkiem odrobiny mięty polanej miodem leczą dolegliwości żołądkowe. u których szczytu pojawiają się pojedyncze koszyczki kwiatowe. następnie przecedzić i dodać do kąpieli. Najwięcej substancji biologicznie aktywnych znaleźć można w korzeniach.

zerwane w lipcu. Paproć jest rośliną wieloletnią. Znany i popularny niegdyś pastor Kunzle tak wypowiadał się o paproci: . bądź – co jest skuteczniejsze – poprzez kąpiele. olejki eteryczne. usmażone w miodzie (lub cukrze) kwiaty.. 5 minut i podawać choremu rano l stołową łyżkę na czczo. Niegdyś św. Stare korzenie szybko kruszeją i są mało przydatne w ziołolecznictwie. który gotuje się przez kilka minut w 4 – 5 litrach wody. przez dwa miesiące. grypie. Bardzo młode paprocie. anginie i innych chorobach połączonych z kaszlem zalecany jest albo napar z kwiatów. Natomiast wywar sporządzony z l kg kłączy paproci zalanych 3 l wrzącej wody usuwa bóle podagryczne i wszelkiego rodzaju przykurcze. Możemy też zrobić z paproci poduszeczkę. Aby zrobić kąpiel. można zobaczyć kwiat paproci. lecz zwykle w mieszankach z innymi ziołami (np. na którym można spać przez 9 miesięcy.). Znacznie skuteczniej w leczeniu nerwic działa świeży sok wyciśnięty z młodych liści i kwiatów. Spać głową na południe. sole mineralne oraz floroglucyntan – truciznę dla tasiemca. Zażywa się ów specyfik 3 – 4 razy dziennie po łyżeczce do herbaty. z korzeniem cykorii podróżnika. a choroba zniknie. Krosty. jak głosi legenda. trzeba 55 . Za niezły specyfik przeciwkaszlowy – szczególnie dla dzieci – uważa się świeże. która usuwa bóle głowy i zębów. zmieszany w równych proporcjach z białym wytrawnym winem gronowym. Hildegarda powiadała.Przy przeziębieniu. Paproć zawiera tłuszcze. Młode rozrosty korzenia trzonu wykopujemy w lipcu. wykorzystywanych do dziś w okultyzmie zielarskim w niektórych regionach Polski. cukier. Należy wówczas zmieniać posłanie co trzeci dzień. Korzeń paproci noszony przy sobie chroni przed czarami i wpływami złych duchów. Należy l łyżkę liści paproci gotować w 1/2 l czerwonego wytrawnego wina przez ok. są zatem cennym środkiem pomocniczym w leczeniu cukrzycy. Na koniec należy wspomnieć i o tym. cienistych borach. ischiasu. W noc św. jeśli tylko pozwoli na to nasz Anioł opiekun. Napar z korzeni mniszka uważa się za słaby środek uspokajający. można stosować w bardzo małych dawkach wewnętrznie w celu pozbycia się tasiemca. żywicę. Jana. takich jak w buszu australijskim. podagry. Rozmnaża się z zarodników na blaszkach dolnych liści. Paproć ma wiele właściwości i sił witalnych. Jednak niekiedy wyrasta do 2 m wysokości w starych. iż napary i odwary z mniszka wpływają na obniżenie poziomu cukru we krwi. przez 3 – 4 dni. naowocnią fasoli itp. przytępionego słuchu.dla chorych na reumatyzm najlepsza jest świeżo zerwana. Nie stosuje się ich jednak perse. a później dolewa do wanny napełnionej wodą w 3/4. owrzodzenia i trądzik młodzieńczy leczy się bądź stosując okłady z naparu ziela mniszka. I jeszcze ciekawostka: sałata z młodziutkich listków mniszka uważana jest (głównie we Francji i Italii) za doskonały afrodyzjak. Paproć Należy do bardzo tajemniczych i owianych legendą roślin leczniczych. krochmal. Od czasu do czasu trzeba ten materacyk spuszyć. W związku z tym paproć jest pomocna przy leczeniu reumatyzmu. sierpniu i listopadzie. albo odwar z korzeni. W przeszłości takie poduszeczki i materacyki stosowane były do ochrony przed działaniem cieków wodnych.. Te ostatnie przygotowuje się z 2 – 3 garści suszu. wysypki. kiedy nie możemy zrobić sobie posłania ze świeżo zerwanej paproci. wyścielona pod prześcieradło. że paproci szczególnie bał się stary diabeł Boruta i dzięki temu w jej pobliżu można było spokojnie medytować. Na okres zimowy. należy latem z wysuszonych liści paproci przygotować materacyk. W materacyku paprocie układać w jednym kierunku. w naszym klimacie nie osiąga dużych wysokości.

Głuchota powoli ustąpi. Ponadto podbiał stosowany jest w poważnych zatruciach lekami. Wówczas przyrządzamy wywar z 2 kg korzeni. by ra- 56 . rany) bardzo jest użyteczny. że ziele to zawiera duże ilości wapnia. aby nie niszczyć poletek paproci. aby korzeń podbiału na ogień węglisty położył i dym przez lejek wdychał. 200 g świeżych liści zalać 1/2 l alkoholu i postawić w ciemnym miejscu na 9 dni. którymi okładamy małżowiny uszne. obwiązując je na noc. Podbiał leczy choroby układu oddechowego.gotować korzeń paproci ok. on już wychyla się spod śniegu. działa napotnie. Gdy zaś kogo kaszel uporczywy męczył. Stosować w leczeniu osób starszych. a także wielce pomocnych w przywróceniu zdrowia człowiekowi choremu. działa na skórę kojąco – okłady z podbiału są zalecane przy wysypce na tle alergicznym oraz antyseptycznie – można naparem z podbiału przemywać twarz ze zmianami trądzikowymi. a ulgę wielką poczuje. 20 minut. nie mówiąc o kwiecie. Leczenie paprocią było bardzo rozpowszechnione w Polsce w latach międzywojennych. pobudza apetyt. zalecany jest zwłaszcza chorowitym Rybom. Stare zielarki za pomocą świeżo utartych liści podbiału w księżycowe noce zamawiały „różę piekielną ”. szczególnie przy skłonnościach do gruźlicy. Kompresy takie robimy przez 6 tygodni. Sami więc widzicie. leczy wątrobę (szczególnie polecamy przy żółtaczce). jeśli nie zmienią barwy na brązową. stosować nasiona paproci zebrane w małe lniane woreczki. co miało gwarantować poprawę samopoczucia i spadek temperatury. Choremu z wysoką gorączką radził kłaść na piersi liście tego ziela. Na jesień i zimę najlepiej przyrządzić nalewkę z liści młodych paproci. Dlatego chciałam przypomnieć o naturalnym leku. W tym celu. Pamiętajmy jednak. Następnie przecedzić i stosować do wcierania przy bólach reumatycznych i gośćcowych. zwany też „końskim kopytem” lub „kniatem”. o którego znalezieniu każdy marzy od dzieciństwa. nie używając noża. Syreniusz tak pisał: „Podbiał wszelkim przymiotom ognistym (wrzody. Natomiast wysuszone kłącza paproci zachowują tylko wówczas swoje właściwości lecznicze. jak wielką moc ma ten niepozorny kwiatuszek – pierwszy zwiastun wiosny. Drodzy Państwo. Obecnie o cudownych właściwościach leczniczych tej rośliny niewiele się mówi. Szczególnie szybko ustępuje u dzieci w okresie dojrzewania. Od wieków medycy używali podbiału jako doskonałego lekarstwa na wiele chorób. Ledwo słońce przygrzeje. żelaza i siarki – podstawowych składników niezbędnych dla utrzymania dobrej kondycji człowieka zdrowego. nakazywano. po który wystarczy sięgnąć będąc w lesie na spacerze. Bóle ustąpią bardzo szybko. zwłaszcza przy przedawkowaniu antybiotyków. Podbiał jest dobry na wszystko Podbiał. W leczeniu postępującej głuchoty. przez 7 – 12 – 14 dni. Surowe liście przykładać należy do ran same lub utarte z miodem”.10 minut i moczyć się przez 20 – 30 minut co drugi dzień wieczorem. abyśmy mogli przyjść w to samo miejsce za rok i znowu zerwać świeżą paproć. oberwać liście z łodygi. Z kolei ksiądz Kneipp zalecał picie herbaty z podbiału na oczyszczenie płuc. następnie ciepłym wywarem nacierać wieczorem przed snem całe ciało chorych na reumatyzm i gościec. ropienie. zawsze wieczorem. po ciepłej kąpieli. dzieciom do 16 lat octowych nacierań nie zalecamy. wynikłej bardzo często z przeziębienia lub przewlekłej grypy. wybiela cerę. Tajemnica cudownych właściwości podbiału leży w tym. Możemy również świeży korzeń paproci gotować w occie gronowym (250 g korzenia w 1/2 1 octu) ok. Można także robić kąpiele całego ciała.

sole mineralne. dlatego gdy dotkniemy jej. Liście i łodyga pokrzywy pokryte są parzącymi włoskami. Zebrane zioło suszymy w cieniu. Jest to doskonały lek profilaktyczny. świeżą pokrzywę przez maszynkę do mięsa (uwaga: pokrzywa musi być wilgotna) i odciskamy przez lnianą ściereczkę. Podbiał 50 g Jałowiec 10 g Tatarak 30 g Bazylia 30 g Anyż 20 g Kolendra 20 g Macierzanka 20 g 2 łyżki mieszanki zalewamy 2 szklankami wrzątku. aby wytworzył się spory bąbel. Już wielki Pliniusz (I wiek p. Wypijamy tak przygotowaną porcję w ciągu dnia. wzmacniający nasze siły nadwątlone długą zimą. Ale ta najsilniejsza ze znanych trucizn jest dla człowieka dobroczynna – oczyszcza krew i przywraca zdrowie. czerwcu i lipcu. a jej właściwości uzdrawiające zwiększają się. Zawiera m. Ta ciężka i nieprzyjemna choroba szczególnie dokuczliwa jest na przedwiośniu. że wystarczy. kiedy zaczęto używać pokrzywy jako lekarstwa. uważana powszechnie za uciążliwy chwast jest jednym z leczniczych ziół o najsilniejszym działaniu i niezwykle szerokim zastosowaniu. Jad zawarty we włoskach pokrzywy jest tak silny. Podbiał stosowany jest także w wielu mieszankach ziołowych. liście. Oto przepis na jedną z nich. z cholesterolu. gdy połączyć ją z innymi ziołami. od razu na ręce wyskakują bąble. Radiesteci uważają. doskonałą w przypadku astmy. doskonale też goją otarte stopy. Najczęściej można go spotkać nad brzegami rzek i strumieni. Sok z pokrzywy ma także szerokie zastosowanie.in. Dokładnie nie wiadomo.) polecał spożywanie sałatki z młodych pędów pokrzywy jako doskonałego leku wzmacniającego. Sok sporządzamy przekręcając dobrze umytą. gdzie gleba jest gliniasta. układając koszyczkami kwiatów na północ. Następnie rozcieńczamy z przegotowaną wodą (lub źró57 . Sam podbiał jest również doskonałym lekarstwem na wrzody żołądka – sproszkowane liście (mała łyżeczka) zalewamy wrzątkiem i pijemy napar 2 razy dziennie.tować schorowane dzieci i staruszków osłabionych zimowymi chłodami. można zbierać w maju. Kwiaty podbiału zbiera się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia.e. m. Natomiast świeże liście możemy używać jako okład na otwarte rany i wrzody (czyraki).in. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Zachęcam wszystkich do samodzielnego zbierania podbiału. karoteny. kwas mrówkowy. rano i wieczorem przez 6 tygodni. aby do ludzkiej krwi dostała się jedna stopięćdziesięciotysięczna część jego kropli. Kurację należy stosować przez 21 dni. W rosyjskiej i niemieckiej tradycji ludowej powszechny jest zwyczaj gotowania pierwszych wiosennych pędów pokrzywy i przyrządzania w ten sam sposób co szpinak.n. w każdym razie w medycynie ludowej stosowana jest od tysięcy lat. wzmacniać nasze siły witalne. witaminy C i K i bardzo dużo chlorofilu. gdy rośnie nad ciekami wodnymi. że najbardziej aktywna leczniczo jest wówczas. które wyrastają po przekwitnięciu. wszędzie tam. Pokrzywa parzy i leczy Pokrzywa. dobrze jest rozpocząć ją wraz z ubywaniem Księżyca. przede wszystkim oczyszcza krew z wszelkich trujących złogów.

1/3 szklanki posiekanej pokrzywy zalewamy l szklanką spirytusu) i wystawiamy w zielonym szkle na słońce na 14 dni. Natomiast czyraki i różne narośla na skórze skutecznie usuwają okłady z nasion pokrzywy. Pokrzywa od dawien dawna stosowana była także jako lek na wszelkie schorzenia dróg oddechowych. l łyżeczka siemienia lnianego. Otrzymaną nalewkę wcieramy w skórę głowy. wymieszamy je z roztopionym woskiem i przyłożymy na śledzionę. Skoro już jesteśmy przy wzmacnianiu sił – w starożytności w tym celu pito dla wzmocnienia męskości miksturę przyrządzoną z nasion pokrzywy gotowanych w czerwonym winie z dodatkiem rodzynek. Suszymy pokrzywę układając pędy koszyczkami na północ. Maść z pokrzywy i jałowca jest bardzo skuteczna przy podagrze. Natomiast słynny dr Syrenius przepisywał osobom chorym na zapalenie opłucnej herbatę pokrzywową – l łyżeczka suszonych liści pokrzywy. jeśli choremu będziemy podawać dodatkowo herbatę z suszonych korzeni pokrzywy (l łyżkę sproszkowanych korzeni zalać l szklanką wrzątku i postawić do naciągnięcia – pić ciepły napar kilka razy dziennie). 20 minut na wolnym ogniu. Przyrządzony w ten sposób napój podawany dzieciom znakomicie odrobacza. 58 . 200 g masła owczego – wszystkie składniki mieszamy i rozgniatamy na jednolitą masę. Natomiast przy zapaleniu gardła dobrze jest stosować płukania z czystego (nie rozcieńczonego) soku pokrzywowego kilka razy dziennie. Zalecam samodzielne zbieranie pokrzywy. Oczywiście rosnącej w „zdrowych” miejscach – daleko od szos i trujących wyziewów z fabryk. następnie odcedzamy przez lniane płótno i dodajemy dużą łyżkę miodu akacjowego. Natomiast korzenie pokrzywy są najskuteczniejsze. u których istnieje zagrożenie chorobą płuc. Przyrządzamy ją w następujący sposób: posiekaną całą pokrzywę (liście. Przy zapaleniach i stanach zapalnych skóry dobrze jest przemywać chore miejsca płynem sporządzonym z l łyżeczki soku z pokrzywy i l łyżeczki wody.100 ml soku i 200 ml wody). Jest to stary ludowy polski przepis. Przyjmujemy 2 razy dziennie l łyżeczkę rozcieńczonego soku wraz z l łyżką miodu przez 14 dni. Sok z pokrzywy (rozcieńczony) używany kilka razy dziennie wraz z łyżką miodu doskonale działa przy zapaleniu płuc i opłucnej (patrz przepis na oczyszczenie krwi). Znana polska zielarka Anna Potocka zaleca palenie w fajce suszonych korzeni pokrzywy tym pacjentom. 1/2 szklanki rozgniecionych jagód jałowca. Oto przepis: 1/2 szklanki posiekanych liści pokrzywy.dlaną) w proporcji l do 2 (np. Co jeszcze leczy pokrzywa? Na przykład usuwa bóle śledziony – jeśli posiekamy świeże liście pokrzywy. gotowanych na mleku (l łyżeczkę nasion gotować przez 10 minut w szklance mleka). Najsilniej działa pokrzywa zbierana w maju. ból zniknie bardzo szybko. np. Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie przez 21 dni. Zwłaszcza. Otrzymaną w ten sposób maścią smarujemy bolące miejsca. gdy zbieramy je wczesną wiosną i na jesieni – nawet w listopadzie. Taką kurację najlepiej przeprowadzać w maju. bowiem wówczas działanie pokrzywy jest najsilniejsze. Nalewka z pokrzywy zapobiega wypadaniu włosów i likwiduje łupież nawet najbardziej uporczywy. ale też jest skutecznym lekiem przeciwgruźliczym. W polskiej medycynie ludowej pokrzywę stosuje się także przy astmie – posiekane młode pędy pokrzywy (garść) gotujemy w 1/2 1 czerwonego wina przez ok. można też wykorzystać do leczenia pokrzywy zbierane w ciągu lata. Zupa z pokrzyw (przyrządzona tak jak zupa szczawiowa) z jajkiem na twardo podawana raz dziennie przez 2 tygodnie nie tylko pomaga przy oczyszczeniu zaflegmionych płuc. l łyżeczka ziela tasznika – 1 szklanka wrzątku – pić kilka razy dziennie. łodygę i korzenie) zalewamy spirytusem (w proporcji l do 3. co wzmacnia lecznicze siły tej rośliny.

. zalecałabym w przypadku wyżej wymienionych chorób sięgnięcie po poziomkę. wyłącznie w bardzo słoneczne dni. aby nie przypalić. którego planetą opiekuńczą jest także Wenus. ponieważ alkalizuje ustrój i dzięki temu chory organizm lepiej przyswaja sole żelaza. Dlatego herbatka poziomkowa jest bardzo pomocna w leczeniu przeziębień i grypy. anemii i bezsenności. bólach stawowych. lewulozy. także jej korzeniom. odstawiamy do naciągnięcia. Owoce poziomki zawierają duże ilości cukru. Jagody (poziomka owocuje w zasadzie od połowy czerwca. Kurację tę możemy stosować do 6 tygodni. natomiast wywar z korzeni oczyszcza krew. Z kolei ksiądz Kneipp tak pisał o tym ziółku: „Młode listki zbierane w maju mogą doskonale zastąpić herbatę chińską. że zioło to ma właściwości rozpuszczające różne złogi powstające w organizmie. Podam Państwu kilka przepisów na mieszanki ziołowe z poziomką. usuwa niewielkie kamienie nerkowe oraz rozpuszcza złogi artretyczne i reumatyczne. listkom i kwiatom nadaje uzdrawiającą moc. w trakcie jej trwania należy kąpać dziecko 2 razy w tygodniu w mieszance ziołowej: 59 . a przy tym smaczną herbatkę z następujących ziół: Liść poziomki 20 g Liść jeżyny 20 g Dziurawiec 15 g Macierzanka 50 g Bazylia 20 g Łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku. fosforu i wapnia. że wysuszone owoce poziomki możemy zawsze łączyć z ziołami. W medycynie ludowej wywar z liści był stosowany przy biegunce krwawej u dorosłych i u dzieci. Oczywiście suszoną poziomkę. Ponadto działają nader skutecznie w chorobach wątroby. a potem przechowujemy w szklanych naczyniach. a zwłaszcza osobom urodzonym pod znakiem Byka. Maj to najlepszy miesiąc na ziołowe żniwa. Dzisiaj wybielające właściwości poziomki wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym do produkcji upiększających maseczek. a także kwas salicylowy. kamienia nazębnego. Na przedwiośniu warto dzieciom o skłonnościach do krzywicy podawać bardzo zdrową. które chciał pozbyć się.. Pragnę dodać. a dziś zapomniany Linneusz zalecał chorym na artretyzm i reumatyzm kurację poziomkową. które będziemy pić przy migrenie. W ogóle poziomka to wspaniały lek dla osób cierpiących na artretyzm. wypryskach skóry. Suszymy je w cieniu. kwiaty i pędy. Warto też wiedzieć. ale zachęcałabym także do samodzielnego poszukiwania tego ziółka. przecedzamy i dajemy dziecku do picia 2 razy dziennie po 3/4 szklanki.. i piegi znikały na kilka tygodni. Świeże owoce regulują pracę jelit. W maju zbieramy młode listki. Poziomka spożywana w dużych ilościach jest bardzo wartościowym lekiem w chorobach oskrzeli. Uwaga! Chronić przed wilgocią. jak i liście można kupić w sklepach zielarskich. radził też spożywać owoce poziomki osobom. Ongiś sławny. Zatem wszystkim.Poziomka słodka Jak Wenus Słodką i pachnącą poziomką opiekuje się Wenus. żelaza i wapnia. Jagody służą ozdrowieńcom po ciężkich chorobach i w ogólnym osłabieniu. Kuracja poziomkowa stosowana odpowiednio długo.. Przechowujemy je również w szklanych naczyniach. spożywane z mlekiem. artretyzmie i kamieniach wszelkich”. ale niekiedy i jesienią) suszymy w piecu piekarskim tak. której zarówno owoce. Szczodra Wenus obdarza owoce poziomki wspaniałym smakiem. a całej krzewince. Od dawna piegowate dziewczęta przykładały na buzię rozgniecione jagody poziomki. zwłaszcza z dodatkiem marzanny wonnej.

Najpopularniejszy jest napar z rumianku w postaci herbatki. w chorobach kobiecych. które ma aż trzech potężnych opiekunów – Słońce. przy kolce u dzieci. Księżyc i Wenus – wzmacniających jego uzdrawiające siły. wiatropędnie. Można również naparem rumianku przemywać trudno gojące się rany lub miejsca zaatakowane przez różne choroby skóry. 60 . 2 razy dziennie rano i wieczorem. Przy uporczywych zaparciach możemy stosować lewatywki z herbatki rumiankowej. 20 minut. jeśli mamy jakiś stan zapalny lub po prostu zmęczone. zamyka pory. wielokwas żelaza. Rumianek od wieków stosowany jest także w kosmetyce jako środek upiększający (wybiela cerę. Mocny napar (l łyżka na szklankę wrzątku) pity regularnie pomaga w bólach migrenowych. rozkurczowo. Rumianek Ta ładnie kwitnąca roślina o specyficznym zapachu zawiera spore ilości siarki. moczopędnie. 20 minut w 1/2 l wody. którym dokucza choroba naszych cudownych czasów – skleroza: Suszone owoce poziomki 100 g Liść borówki 50 g Jemioła 10 g Marzanna wonna 10 g Liść rosiczki 25 g Jedną łyżeczkę ziół gotować w szklance wody przez5 – 6 minut. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 przez 6 tygodni. O leczniczych właściwościach rumianku wiedzieli już starożytni. zwłaszcza dzieciom i ludziom starszym. wówczas niestety nie można go stosować). a także do przemywania ran i przy różnego rodzaju chorobach skóry.Tatarak 25 g Kora dębu 25 g Macierzanka 100 g Zioła gotować w 2 1 wody przez 30 minut i dodać do kąpieli. stosowali go np. niektóre osoby mogą być uczulone na rumianek. A teraz poziomkowy przepis na mieszankę dla osób starszych. wapń. przecedzamy i pijemy ciepły wywar – l szklankę lekko osłodzoną miodem. Aby sporządzić herbatkę rumiankową. To wspaniałe ziółko. Herbatka rumiankowa pita 2 razy dziennie przez 3 miesiące skutecznie usunie tę dolegliwość. sole potasowe. zawsze ciepłą. która powinna trwać ok. Polecam ją także paniom w okresie klimakterium. „szczypiące” powieki. silne olejki eteryczne. polecam wywar z samej poziomki: 20 g liści i korzeni poziomki gotujemy przez ok. cukry. Natomiast osobom. Mocny napar rumiankowy pozwala także utrzymać piękną cerę oraz przywrócić urodę i zdrowy wygląd zmęczonej twarzy – wystarczy przemyć twarz kilka razy dziennie takim naparem. (Uwaga. Kurację można co jakiś czas powtarzać. zalewamy czubatą łyżkę ziela rumianku dwiema szklankami wrzątku i odstawiamy na 15 – 20 min. którym dokuczają uderzenia krwi do głowy. Działa napotnie. jest chętnie stosowane przez osoby chore. którym dolega wątroba i śledziona. nadaje piękny kolor i puszystość włosom). Pijemy ją. pod przykryciem. Zalecają je również lekarze. wosk. zarówno u dzieci. dwa razy dziennie – rano i wieczorem. ma silne właściwości antyseptyczne. jak i u dorosłych. schorzeniach żołądka i jelit. Pomaga przy skurczach żołądka i wszelkiego rodzaju wzdęciach oraz kłopotach z jelitami (likwiduje procesy gnilne w jelitach). Nadaje się też znakomicie do przemywania oczu.

Znakomicie przywraca siły. fixów. Dlatego we wszystkich przepisach z użyciem suszonego skrzypu zalecam zwykłe zioła. Kąpiel nie powinna trwać dłużej niż 15 min. po dokładnym wymieszaniu garść ziół gotować w 3 l wody. wycieńczeniu organizmu po leczeniu antybiotykami oraz u anemicznych dzieci daje kąpiel w następującej mieszance ziołowej: 100 g rumianku. rozpuszczające i zarazem wzmacniające. 61 . o którego właściwościach leczniczych chcę Państwu opowiedzieć. 20 recept na lekarstwa ze skrzypu na różne schorzenia. można zbierać do końca września. skrofuły i inne choroby skórne. 100 g szyszek chmielu. Rośnie na podmokłych polach i łąkach lub na cienistych leśnych polankach. potas i wapń. Poduszeczka rumiankowa to bardzo dobry sposób na pozbycie się bezsenności i bólu głowy. odstawić do naciągnięcia. I jeszcze jedna uwaga: nie polecam Państwu używania skrzypu w torebkach tzw. Ma silne działanie oczyszczające.. 100 g arcydzięgla. 100 g liści lub pączków brzozy. 100 g tataraku. wszelkie krwotoki. i to uciążliwy. następnie przecedzić i wlać do wanny z wodą. Kąpiele rumiankowe wzmacniają system nerwowy. kwiat rumianku – 1/2 kg. zwłaszcza jeśli dodatkowo będziemy pić szklankę herbatki rumiankowej na noc po kąpieli. Ta ogromna żywotność skrzypu świadczy też o jego dużych właściwościach leczniczych. Zioła zalewamy 2 1 wody i gotujemy przez 10 – 15 min. dokładnie wymieszać i wsypać w poszewkę z podwójnego lnianego płótna. l łyżeczkę suszonego zalewamy szklanką wody i gotujemy pod przykryciem 15 – 20 min. należy gotować sporą garść rumianku w 3 l wody przez około 15 min. Przygotowujemy ją następująco: siano łąkowe – l kg. Cudowne właściwości skrzypu są znane od tysiącleci. 100 g mchu szarego leśnego. Leczy choroby układu moczowego. dla dzieci ze 100 – 150 g. a sokiem ze świeżego zioła nawet najsilniejsze krwotoki z ran ciętych. I dzisiaj skrzyp jest stosowany jako zioło lecznicze. gruźlicę i choroby gardła. gdy lekko przestygnie. 300 g igliwia sosny. Z kolei ksiądz Kneipp leczył za pomocą herbatki skrzypowej krwotoki płucne. Ogólne oczyszczenie organizmu – łyżeczkę świeżego posiekanego skrzypu zalać szklanką wrzątku. choć chwast – leczy Skrzyp. a także działają napotnie. Jeśli nie mamy świeżego skrzypu. dlatego polecam je osobom przeziębionym. mają one bardzo słabe działanie. Powszechnie uznawany jest za chwast. jakie można dostać w każdej aptece lub „Herbapolu”. Należy też do ziół przywracających młodość i ładną cerę. sole mineralne. Aby przygotować taką kąpiel. po tym okresie należy zrobić nową. aż do wygojenia.. moczyć chore miejsce co 3 dni.Znany jasnowidz i zielarz – ksiądz Czesław Klimuszko zalecał przy zastarzałych ranach kończyn kąpiele z następującej mieszanki: 200 g rumianku. Dla osób dorosłych taką kąpiel przygotowujemy z 200 – 300 g mieszanki. Również dobre rezultaty przy puchlinie wodnej. co ogranicza możliwości ich stosowania do okresu wiosny i lata. niektóre receptury przewidują użycie świeżego skrzypu. bo trudny do wytępienia. który opracował ok. Taka poduszeczka. Ta niepozorna roślinka podobna do małej jodełki zawiera duże ilości kwasu krzemowego. puchlinę wodną. jeśli będziemy ją często trzepać. pijemy szklankę tak przygotowanej herbatki rano i wieczorem przez 12 tygodni. gorzknik wyciągowy. Niestety. Skrzyp. Taką kąpiel możemy stosować 2 razy w tygodniu przez dłuższy czas. Jego zalety wychwalał już Syrenius. Dodajemy do wody ciepły wywar. złą przemianę materii. Zwłaszcza z powodzeniem leczył nalewkami i wywarami skrzypowymi wrzody. może służyć do 9 miesięcy.

na przemian z okładami z wywaru z siana łąkowego przez 2 – 3 tygodnie. Ponieważ ciągle dostaję listy z prośbą o pomoc od pań z nadwagą. która nie żyje w zgodzie z herbatą skrzypową. Wszystkim paniom polecam też wspaniałą płukankę do włosów na bazie skrzypu. Liście tego ziela zawierają m. olejki eteryczne. w 1/2 l wody. w szklance wody. Herbatkę ze skrzypu pijemy przez 14 dni. wrzody żołądka. potem znowu przez 14 dni pijemy herbatkę skrzypową. Pijemy 2 razy dziennie l szklankę – rano przed 7 (nie później) i wieczorem przed 19. 20 min. W tym czasie należy też pić dwa razy dziennie herbatkę skrzypową -l szklankę rano i wieczorem. na wolnym ogniu i uzupełniamy wodą do 1/2 l (w czasie gotowania wody ubędzie). Cała kuracja trwa 3 miesiące. choroby nerek. ale i oficjalną medycynę. Zażywać l szklankę wywaru rano pomiędzy 7 a 8 oraz po południu pomiędzy 16 a 18. Aby ją przeprowadzić. Skłonność do polipów w nosie – l łyżkę skrzypu gotować przez 30 min. 10 g rumianku. 50 g skrzypu. 10 g liści orzecha włoskiego. Dobrze jest też w tym czasie zażywać raz dziennie łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu. Zatrzymanie moczu – podać herbatkę skrzypową i zrobić ciepły okład na podbrzusze. picie właśnie wywaru ze skrzypu. do podmywań i irygacji przy upławach białych. Mieszanka moczopędna: Skrzyp 10 g Słoma owsiana 10 g Jałowiec 10 g Liście bzu czarnego 10 g Liście czarnej porzeczki 10 g Zioła dokładnie wymieszać. należy jednocześnie ograniczyć spożywanie potraw mącznych i słodyczy oraz wykluczyć z jadłospisu całkowicie kawę. Choroby kobiece – wywar skrzypowy: l łyżka skrzypu na 1/2 l wody – gotować 30 min. podam też przepis na tanią. prostą i skuteczną kurację odchudzającą z zastosowaniem skrzypu. W Polsce od dawien dawna używana jest także jako przyprawa. kamforę. żywicę. płukać włosy po umyciu.. Zioła gotować ok. w 1 l wody). Wywar sporządzamy gotując dwie czubate łyżki skrzypu w 1/2 l wody przez 30 min. Efektem dodatkowym jest wzmocnienie włosów i paznokci. wciągać do nosa i płukać. Opuchnięte kostki nóg – okłady z wywaru skrzypu. ewentualnie robić choremu nasiadówki z wywaru skrzypu (łyżkę skrzypu gotować 15 – 20 min. a jako lek nie tylko przez ludową. l czubatą łyżeczkę mieszanki gotować 10 min. garbniki oraz duże ilości witaminy C. Proponuję Paniom z nadwagą zamiast wydawać ogromne sumy na „cudowne pigułki”. Wywar należy pić ciepły. 50 g skrzypu. Szałwia Szałwia lekarska należy do ziół znanych od wieków i szeroko stosowanych. Do włosów ciemnych: 20 g tataraku. choroby płuc.in. a następnie przez 9 dni herbatkę z dziurawca (l łyżeczkę dziurawca zalewamy szklanką wrzątku).Choroby układu moczowego – herbatkę skrzypową przyrządzoną jak wyżej 2 razy dziennie (rano i wieczorem) lub l łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu raz dziennie przez 6 tygodni – leczy nerki i pęcherz moczowy. Stosowana wewnętrznie szałwia leczy zapalenie migdałków i gardła oraz śluzówki jamy ustnej. a także oczyszcza krew i przeciwdziała 62 . także 2 razy dziennie po l szklance. Zapobiegnie tworzeniu się nowych polipów i zahamuje wzrost już istniejących. Do włosów jasnych: 20 g tataraku. taninę. w 1 l wody.

Otrzymaną nalewkę wcierać codziennie wieczorem w skórę głowy przez 3 miesiące. o niebieskich kwiatach. Aby go przyrządzić. Tatarak Czy wiecie Państwo. a w Dzień Zesłania Ducha Świętego przystraja izby tatarakiem. następnie odstawiamy w ciemne miejsce w zielonym szkle na 21 dni. polepsza stan zdrowia chorych na gruźlicę i reumatyzm. Herbatka działa m. Obniżenie poziomu cukru u diabetyków – 10 g majeranku. Kruche i łamliwe włosy – 10 g szałwi. olejki eteryczne.in. a domownicy i bydło zdrowe. wieczorem po kolacji. 10 g kwiatu dzikiej róży. aby rok był obfity w plony. Szałwia jest także bardzo pomocna w cukrzycy. 10 g korzenia tataraku. Spróbujcie. ropiejących wrzodów i ran oraz odmrożeń. Po tym okresie wypijamy l raz dziennie małą szklaneczkę. bowiem jego właściwości lecznicze są rzeczywiście duże. Drodzy Czytelnicy. Tradycja ludowa przypisuje mu magiczną moc. Ma silne właściwości odkażające i przyjemny zapach. Ta łąkowa. kwas askorbinowy i kaolinę. garbniki. że tak powszechnie występujący nad naszymi stawami i jeziorami tatarak nie jest rdzennie polską rośliną? Przywieziono go do naszego kraju przed paroma wiekami z Dalekiego Wschodu. gdzie uważany był za roślinę świętą. 10 g szałwi. Tatarak zawiera żywicę twardą i lotną. Bóle gardła – 1 łyżeczkę szałwi zalać szklanką wody i gotować krótko pod przykryciem. Uporczywa chrypka – sporządzamy wywar jak wyżej i dodajemy l łyżeczkę miodu oraz odrobinę mleka. Najszersze zastosowanie ma napar z szałwi. Takie winko możemy podawać starszym dzieciom. Blada anemiczna cera – 1 l czerwonego wina gronowego lekko podgrzewamy i wsypujemy garść szałwi. Do dziś w wielu wsiach w Zielone Świątki wyścieła się świeżo zerwanymi liśćmi tataraku podłogi domostwa i podwórza. przecedzić. I miało to swoje uzasadnienie. A szkoda. Zewnętrznie można używać szałwi do leczenia suchego kaszlu (okłady na gardło). dodać l łyżeczkę miodu i l łyżeczkę octu winnego. Przekonacie się. gotować na wolnym ogniu 20 – 30 min. należy jedną łyżeczkę szałwi zalać szklanką wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. szybko się u nas zadomowił i rozprzestrzenił. przez dłuższy czas. wycisnąć przez lniane płótno i robić ciepłe okłady na głowę i kark chorego. Dodatkowo dobrze jest płukać włosy po myciu wywarem z szałwi. orzeźwiający smak po paru minutach będzie miała nasza zwykła „kranówka”. Zioła dokładnie wymieszać i zalać 1/2 1 alkoholu. jak wspaniały. odstawić w ciemnym szkle w ciemne miejsce na 21 dni.zwapnieniu żył. może być stosowana wyłącznie zewnętrznie. przeciwgorączkowo. 10 g bukwicy. wrzucić świeży korzeń lub dolną część liścia tataraku do naczynia z wodą z kranu. Niestety. Uwaga! W Polsce rośnie 8 odmian szałwi. obecnie rzadko kto pamięta o tych cudownych zaletach tataraku. Zioła wymieszać. 5 g chmielu. Nawet lekarze zajmujący się ziołolecznictwem raczej nie zalecają swoim pacjentom tataraku. Ze względu na swoją ogromną żywotność. pijemy 2 razy dziennie szklankę aż do ustąpienia chrypki. Tatarak był też szeroko stosowany w medycynie ludowej jako lek na wiele schorzeń. bo 63 . rano na czczo (do 9). ma też działanie przeciwgorączkowe. usuwa dolegliwości żołądkowe. 10 g kwiatu bzu. zalać 1/4 l czerwonego wytrawnego wina i 1/4 l wody. Ludowe zielarki zalecały też takie okłady w przypadku śpiączki. Pijemy w razie potrzeby dwa razy dziennie szklankę naparu. ale rozcieńczone pół na pół ze źródlaną wodą. chorób oczu. aby oczyścić zagrody ze wszystkich złych mocy. Lekko ostudzić. Płukać gardło kilka razy dziennie.

Drobno pokrojony korzeń zalewamy wodą (tak. Uwaga: tataraku nie należy stosować przy rozwolnieniach! Nalewka tatarakowa – 10 g świeżego korzenia tataraku.). Gotujemy przez 3 kolejne dni 2 – 3 godz. dolegliwości żołądkowych. chorób układu nerwowego (np. aby pokryła korzenie) i gotujemy do miękkości. z kąpielami tatarakowymi. Gotujemy syrop z wody i cukru. wcierać w chore miejsce i w okolicach chorych narządów po kąpieli. 1/2 l spirytusu. Oliwka tatarakowa – 5 dkg świeżych korzeni. wzmacniają organizm wyczerpany chorobą. Wysuszone przechowujemy w szklanym słoju. Czysto wymyte kłącza drobno kroimy i suszymy w gorącym piekarniku. 1/2 l oliwy z oliwek lub orzechów arachidowych. Choroby żołądka – szczyptę sproszkowanego korzenia popić szklanką gorącej wody. Niektóre mikstury przyrządza się ze świeżego korzenia. należy: 1/2 kg korzenia tataraku gotować w 3 l wody na wolnym ogniu przez ok. Jeśli chory źle znosi proszek. pobudza przemianę materii. Przygotowujemy syrop z wody i cukru. można mu podawać herbatkę tatarakową – l łyżkę suszonego korzenia zalać szklanką letniej wody i odstawić pod przykryciem na całą noc. padaczki i porażenia mózgowego). smażymy w syropie. 64 . do gorącego syropu wrzucamy ugotowany korzeń. poprawia krążenie (zwłaszcza dobra przy marznących nadmiernie stopach). Odstawiamy z ognia i mieszamy do ostygnięcia. Kąpiele stosujemy co 3 dni (najwyżej do 30 min. Doskonałe dla anemicznych dzieci. Po kąpieli nacierać chore miejsca oliwką tatarakową. 1/2 kg cukru. następnie odcedzamy i wykładamy na deseczkę do podsuszenia. do gorącego syropu wrzucamy drobno posiekany korzeń. Aby przygotować kąpiel tatarakową. Skuteczna przy częstych omdleniach. pomaga w usunięciu kamieni nerkowych oraz przy bólach reumatycznych i artretycznych. należy rozpocząć ją jesienią i kontynuować przez 90 dni. Korzeń zalać oliwą i postawić w zielonym szkle na 14 dni na słońcu. Aby kuracja była skuteczna. 1/2 kg cukru.in. przechowujemy w chłodnym miejscu. Nasze babcie podawały też konfiturę chorym na padaczkę i porażenie mózgowe. Konfitura tatarakowa – 250 g świeżego korzenia tataraku. Możemy kupić je w aptece lub w „Herbapolu”. Rano zagotować i wypić 1/2 szklanki ciepłej herbatki. Dawkowanie: 2 razy dziennie l łyżkę. uporczywe przewlekłe bóle głowy. Najczęściej wykorzystywane w ziołolecznictwie są kłącza i korzeń tataraku. Usuwa śpiączkę. 1 l wody. i wlać do wanny wody. ale możemy też zbierać je i suszyć sami.tatarak jest pomocny w leczeniu m. Masę wykładamy na deseczkę i po ostatecznym zakrzepnięciu kroimy na cukiereczki. aż zacznie krzepnąć na brzegach. abyście zainteresowali się tym pachnącym zielem i stosowali go przy leczeniu Waszych dolegliwości. w bólach reumatycznych i artretycznych. wzmacnia też włosy. potem przekładamy do słoików. po południu o 17 przez 2 – 3 miesiące. Zażywać na wodę lub cukier po 30 kropli 2 razy dziennie. odblokowuje zatkane kanaliki nerek. ogólnie wzmacnia organizm. drugą porcję wypić przed 18 (także ciepłą). dziennie. Pokrojony korzeń zalać spirytusem i odstawić na 21 dni. układu moczowego. 1 l wody. Kąpiele są także skuteczne przy stanach zapalnych skóry i ropieniach. W tym czasie konieczne jest wykluczenie z jadłospisu wieprzowiny (pod każdą postacią) oraz ograniczenie soli. chorób kobiecych. Mam nadzieję. rano o 8. Ze swej strony gorąco namawiam Państwa. a po 6 tygodniach kąpieli i nacierań bóle powinny ustąpić. 30 min. Cukierki tatarakowe – 250 g świeżego korzenia tataraku. że powrót leczenia naturalnego przywróci tatarakowi należne mu miejsce. Pora „żniw” tatarakowych to późna jesień. Przy chorobach układu kostnego najlepsze efekty daje połączenie nacierań nalewką tatarakową.

gdyż jego korzeń ma zabarwienie czerwone. egzema. Wielki uczony i lekarz Syrenius (1613) napisał rozprawę o cudownych właściwościach leczniczych żywokostu. zawiera bowiem duże ilości śluzu. kosztywar Zioło znane w Polsce od najdawniejszych czasów. 1/2 szklanki pierwszego dnia choroby. które my nazywamy polskim żeń-szeniem. że należy wycofać to zioło z listy ziół leczniczych. następnie pić ciepły wywar co 2 godziny. jedną stołową łyżkę ziół zalać wrzącą wodą i zostawić pod przykryciem na kwadrans w ilości – l szklanka wody. Płukać gardło kilka razy dziennie. Przed wielu laty uczeni doszli do wniosku. Zioła wymieszać dokładnie. drugiego i trzeciego dnia co 6 godzin. zespolić. Choroby skóry – wypryski. działa w leczeniu pomocniczo. wapń i kwas dębiankowy. Zioła dokładnie wymieszać l łyżką ziół gotować pod przykryciem z 3 l wody ok. brak głosu Korzeń żywokostu 50 g Siemię lnu 20 g Kwiaty ślazu leśnego 50 g. 65 . Zioła w porozumieniu z lekarzem prowadzącym należy stosować przez 6 tygodni. jod. wieczorem o 1900. rośnie pod wpływami Jowisza. połączyć w jedno. zażywać malutką łyżeczkę rano między godz. łuszczyca. Słynni lekarze angielscy napisali rozprawę o leczeniu żywokostem przede wszystkim wrzodu żołądka. kwas krzemowy. natomiast wieczorem między 1900 – 2000 sześć tygodni. rano o 900. Należy unikać połączenia ze środkami zawierającymi żelazo i można stosować w leczeniu wielu schorzeń. Obecnie po wielu dyskusjach przywrócono żywokost do łask i możemy nadal stosować go w ziołolecznictwie z bardzo dobrymi efektami. natomiast nazwa łacińska pochodzi od słowa consolidare – wzmacniać. Proszę zwrócić uwagę na słowo żywo-kost – nazwa mówi nam. skórnej i mięśniowej. działanie ziół jest osłaniające. Korzeń żywokostu 200 g Kwiat lipy 50 g Kwiat lebiodki 100 g. należy z jadłospisu wykluczyć słodycze i wieprzowinę w każdej postaci. Wrzody żołądka Korzeń żywokostu 50 g Korzeń tataraku 10 g Macierzanka kwiat 40 g Zioła sproszkować. i brunatno-brązowe. 6 00 – 800. 20 minut i dodać do kąpieli. Uporczywy kaszel – przeziębienie – grypa 100 g żywokostu sproszkować i zażywać 2 x dziennie małą łyżeczkę z miodem akacjowym lub spadziowym przez 7 dni. ponad 5% alkantoniny. którą robimy l x w tygodniu. ponieważ pobudza wzrost tkanki kostnej. Gruźlica krtani – chrypka. goić się szybko. że leczy rany głęboko cięte. asparaginę. że to zioło leczy doskonale system kostny i nie tylko. zwanego planetą wielkiego szczęścia. Biegunka u dorosłych i dzieci l łyżkę stołową korzenia gotować 15 minut z 1/2 1 wody.Żywokost. ponoć posiada właściwości niekorzystne dla zdrowia. oczyszczają drogi moczowe i bardzo łagodzą ból nerek. Nazwa mówi nam o przeznaczeniu zioła. dzieciom też możemy taką kąpiel zastosować przed snem. działa przeciwkrwotocznie i przeciwzapalnie.

zawsze wieczorem. łagodzi wszelkie stany podrażnienia przewodu pokarmowego. przechowujemy w szklanych naczyniach. natomiast zimą robimy maseczkę z wysuszonego korzenia z odrobiną wody. poza tym do leczenia trudno gojących się ran i chorób skóry na tle alergicznym. wiosenną sałatkę. Taką maseczkę nakładamy raz w tygodniu. jesienią zbieramy tylko w listopadzie i suszymy w przewiewnym miejscu na szarym płótnie. krtani. wieczorem o 1700. Gruźlica nerek Korzeń żywokostu 100 g Liść ogórecznika 20 g Ślaz leśny 20 g Skrzyp polny 50 g Dziurawiec 10 g. W lecznictwie jest wykorzystywany żywokost głównie w leczeniu gruźlicy płuc. pobudza do wzrostu nową tkankę. Cera będzie delikatna.Hemoroidy 100 g korzenia żywokostu 50 g nasion kozieradki 20 g kory dębu Zioła dokładnie wymieszać – l łyżkę stołową ziół gotować 15 minut w 2 1 wody. Żywokost posiada właściwości nabłonkowotwórcze. Wiosną rozpoczynamy zbiory korzenia już od marca do maja. Zioła wymieszać bardzo dokładnie. następnie przecedzić i robić nasiadówki 2 x w tygodniu przez 15 minut – stany przewlekłe należy leczyć przez 4 tygodnie. Pić 2 x dziennie l szklankę ciepłego naparu rano o 900. oczyszcza krew i regeneruje cały organizm zmęczony po zimie. możemy połączyć z niewielką ilością zmielonego siemienia lnu l:l. 66 . nerek. l łyżkę stołową ziół gotować w 1/2 l wody około 5 minut i pod przykryciem pozostawić na noc. zachowa młody wygląd. W kosmetyce jest doskonały w świeżej postaci na maseczki kosmetyczne dla pań o bardzo wrażliwej cerze w okresie wiosennym. Wiosną możemy zbierać młode pędy liści i robić z nich doskonałą. W ten sposób przyspiesza gojenie się wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Warzywa Buraki Jemy buraczki do szynki. ponadto żelazo. do zająca. powinny wypijać codziennie 1/2 szklanki soku buraczanego – rano i wieczorem przed jedzeniem. Powinni go też pić chorzy na nowotwory. Nerwica Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 1/2 szklanki soku z białych winogron i szczyptę zmielonej mięty pieprzowej. Pij przed snem przez 14 dni. dolegliwościach wątroby i nerek. Rozgnieć ząbek czosnku. kobalt. Cudownie pomaga przy odchudzaniu. Sosem zalej warzywa i wymieszaj. magnez. ponieważ zawiera duże ilości niezbędnych do życia pierwiastków alkalicznych – sód. 67 . suszony koper i kminek. rubid i cez oraz około 10 proc. 3 kwaszone ogórki. drugą połowę wieczorem – przed snem Zaparcia trwałe Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 3 łyżki soku z selera z odrobiną mielonego kminku. Dzięki niej poprawi się też Twoja cera i nie będzie problemów z wypróżnianiem. pieczenia w dołku i uspokaja nerwy. Sałatka jest doskonała dla tych. Anemia Do l szklanki soku z buraka dodaj łyżkę soku z cytryny i 3 łyżki soku z pietruszki. zetrzyj na tarce. którzy się odchudzają. Stwierdzono bowiem. Pij przed śniadaniem przez 21 dni. szczególnie w okresie przekwitania. Jeżeli ktoś nie lubi soku. Burak dzięki pierwiastkom alkalicznym odkwasza nasz organizm – tępi nieznośne zgagi. Dzięki żelazu leczy niedokrwistość. zaparciach. że nasz poczciwy burak czerwony hamuje ich rozwój. Polecam osobom cierpiącym na bezsenność. Przez 14 dni pij 2 razy dziennie połowę porcji rano – przed śniadaniem. zapewnia bowiem pełen zestaw minerałów i witamin. że czynnik zwalczający raka nie ulega zniszczeniu podczas gotowania. dodaj odrobinę ziołowych przypraw – tymianek. witaminy B i prawie 0 kalorii. Wiedzieli o tym ludzie tysiące lat temu. Uwaga! Cukrzykom nie wolno stosować buraka do celów leczniczych! Odchudzanie l kg buraczków ugotuj. Sok z surowego buraka zmieszany pół na pół z miodem pszczelim leczy nadciśnienie. Burak w postaci jarzynki lub sałatki działa tonizująco i leczniczo przy otyłości. gotujemy z nich barszcz wigilijny – i nawet nie podejrzewamy. ile niezwykłych przeznaczeń może mieć to warzywo. Do łyżki oleju z oliwek dodaj łyżeczkę octu winnego. Okazuje się. może jeść buraka gotowanego. Kobiety cierpiące na obfite miesiączki. potas. dodaj ugotowaną białą fasolkę (l szklanka). Bo burak jest też doskonałym lekiem. wapń.

że cebula wprawdzie nie czyni cudów. Sok wyciśnięty z buraczków upieczonych w piekarniku działa znacznie mocniej. Mieszanka wyciąga ropę i oczyszcza ranę już po pierwszym dniu. schorzenia oczu. anemię. zapomnieliśmy.e. ale bardzo potężne planety Mars i Saturn. Kurację stosuj przez 21 dni. Wspomaga dojrzewanie czyraków. by mieć ładną cerę. gdy dręczą je robaki (zawsze rano). Miksturą okładaj brodawki na noc lub pocieraj je kilka razy dziennie. astrolog i przyrodnik uznawany przez współczesnych za czarnoksiężnika. Wywar ten świetnie leczy oczy zaczerwienione i łzawiące. przetrzyj na miazgę z miodem (l łyżka na l cebulę). rano o 11 – wieczorem o 17. Cebula Była znana już w starożytności. Puchlina wodna 68 . Tę miksturę możesz też podawać dzieciom. Sławił ją w I w n. Pliniusz Starszy – lekarz. Może właśnie dlatego ma tak wiele cennych właściwości. Zawiera dużo witaminy A. dodaj szklankę gorącego mleka i przez 14 dni pij wieczorem przed snem. Tę miksturkę można też podawać dzieciom. Opiekują się nią ponure. przed śniadaniem i przed snem. Kamienie w przewodzie moczowym i piasek usuwa woda cebulowa. obierz ze skórki. Przyzwyczajeni do antybiotyków i prochów. Dodatkowo wzmocnisz cały organizm. i przyspiesza gojenie.Uporczywy kaszel pogrypowy l kg buraczków ugotuj na miękko. Następnie gęstą papkę nałóż na chore miejsce i obwiń szarym płótnem. Trudno się bez niej obejść w kuchni. Jadły ją też. febrę. którymi faszeruje nas medycyna konwencjonalna. Dwie części pieczonej cebuli i l część tartego mydła rozetrzyj i dobrze wymieszaj. Poszatkuj drobno 1/2 kg cebuli i zalej ją na 7 godzin 1/2 1 przegotowanej lub oligoceńskiej wody. Wrzody i czyraki 3 duże cebule gotuj z 3 figami i garścią rodzynek. Natomiast rany zastarzałe leczy cebula połączona z mąką jęczmienną. Zażywaj 2 razy dziennie łyżkę stołową soku zmieszanego z łyżką miodu akacjowego. choroby płuc i dróg oddechowych. olejki eteryczne cukier i śluz. Ból żołądka i kolka Gotuj l cebulę w 1/2 l mleka przez 15 – 20 min. cukrzycę. sole mineralne. Dzisiaj wiadomo już. Nalewkę wystaw na słońce na 7 dni. Zaflegmienie oskrzeli Cebulę upiecz w łupinie w piekarniku. zaparcia Poszatkuj drobno 250 g cebuli i zalej ją 1/2 l spirytusu. nerki. Nakładaj na chore miejsce kilka razy dziennie. szkorbut. który doskonale działa też przy głodówkach. Złe trawienie i problemy z jelitem grubym. Zażywaj dwa razy dziennie 15 kropli (na wodę). W XVI wieku doczekała się nawet specjalnego traktatu naukowego. Brodawki i narośla Upieczoną cebulę zmieszaj z l łyżką soli kamiennej i l łyżką miodu spadziowego. Oto jak można wyleczyć cebulą niektóre schorzenia. Pij 2 razy dziennie l szklankę ekstraktu. schorzenia żołądka. zetrzyj i wyciśnij sok przez lniane płótno. kamienie żółciowe. aż do ustąpienia kaszlu. że właśnie cebulą nasze prababki leczyły doskonale wiele przypadłości: astmę. następnie przefiltruj. witaminy z grupy B. Jest warzywem powszednim niczym chleb. ale jest bezsprzecznie najzdrowszym warzywem. Przypisywano jej cudowne właściwości lecznicze.

po jedzeniu. wracamy do sprawdzonych recept zielarskich. Wywar przefiltruj przez płótno. bo tylko tak zachowa swoją energię. Pij rano i wieczorem 50 g mikstury przez 9 dni. Następnie poszczególnymi łuskami okładaj odciski 2 x dziennie rano i wieczorem. Miksturkę możesz podawać dzieciom od 3 lat. następnie mocno ugnieć i pozostaw w cieple na kilka godzin. Pół kg cebuli pokrój na krążki zgodnie z jej budową. A już obowiązkowo chrzan z buraczkami w postaci ćwikły zagościć musi na wielkanocnym stole. Chrzan ma silne właściwości bakteriobójcze – działa na organizm ludzki równie silnie jak antybiotyki. Chrzan nie tylko na Wielkanoc W polskiej kuchni chrzan zajmuje poczesne miejsce jako dodatek do wielu potraw. 10 g rozmarynu i 1/2 l wina czerwonego gronowego gotuj przez około 15 – 20 min. ale także własności lecznicze. Warstwy cebuli przesypuj w słoju cukrem pudrem. Po dłuższym stosowaniu włosy ładnie rosną i nie mają skłonności do siwienia. nie kaleczy”. Znany XVI-wieczny polski zielarz Spiczuński tak pisał o chrzanie: „Przychodzi nie tylko do przysmaku stołowego używania.” Mimo że od tego czasu minęło parę stuleci. Słabe włosy Raz w tygodniu wetrzyj sok cebuli w skórę głowy.3 cebule. a przepisy na leczenie wielu chorób właśnie chrzanem przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Odciski Główkę cebuli przetnij na pół. Zażywaj 3 razy dziennie po łyżce stołowej godzinę przed jedzeniem bądź 2 – 3 godz. zwłaszcza mięsnych. Nadciśnienie i prostata Jedz dużo świeżej cebuli. włóż do słoika. zalej octem i odstaw na dobę w ciepłe miejsce. Jeszcze raz potwierdza się stare przysłowie: „Natura leczy. Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej tym sposobem: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżce z winem ciepłym choremu pić dawali. Owiń ceratką i ręcznikiem głowę na godzinę. przez 3 do 7 dni. Jak przyrządzać cebulę. Potem dopraw ulubionymi ziołami i oliwką. Hemoroidy Zażywaj 3 x dziennie l łyżkę stołową świeżego soku. mocno wygnieć i przykryj na 3 – 4 godz. Cebulę zetrzyj na drobnej tarce i wyciśnij. ale do lekarstw. Możesz zażywać profilaktycznie łyżeczkę od herbaty 3 – 4 razy dziennie. Reumatyzm Nacieraj bolące miejsca startą cebulą. Jest to pyszna sałatka. można też dodać kilka kropel cytryny. Pij 3 x dziennie 50 g. Zmieszaj szklankę soku ze szklanką miodu. Uporczywy kaszel Poszatkuj 3 duże cebule. następnie umyj. 69 . Stłuczenia i otarcia Przykładaj świeży sok z cebuli w formie kompresu. zawiera też duże ilości soli mineralnych i witamin z grupy B oraz witaminy C. Chrzan ma jednak nie tylko zalety smakowe. każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić. a w dodatku tak przyrządzona cebula jest lekiem. by nie drażnić wątroby. Wiedzieli już o tym starożytni. Posól. a nauka współczesna dorzuca nowe przepisy dzięki badaniom nad leczniczymi właściwościami roślin. Szczególnie dobrze robi przy stłuczeniach kolana.

twarz będzie biała i delikatna. które chciałyby pozbyć się piegów na nosku. Osobom cierpiącym na bóle reumatyczne polecam sporządzenie domowym sposobem „plastra chrzanowego”. flawonoidy. l łyżka soli kuchennej szarej. kiedy nie było lodówek. Chrzan działa także kojąco przy różnych bólach. natomiast na świecie rośnie ponad dwadzieścia odmian fasoli. Chrzan. Nalewkę wybielającą można także sporządzić na mleku (znacznie szybciej. 100 g płynu). a pochodzi ze strefy tropikalnej Ameryki. 35 pączków sosnowych zalać 1 l ciemnego piwa i odstawić na 48 godzin. w wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy. polecam nalewkę na chrzanie. Podałam tylko kilka przepisów z szerokiego wachlarza leczniczych zastosowań chrzanu. głównie z ziołami dla cukrzyków. nawet przed burzą. Przepis: l łyżka sproszkowanej białej gorczycy. dzięki czemu długo zachowywało świeżość. Wiemy już.in. sole mineral70 . że łupiny fasoli zawierają bardzo wiele związków – aminokwasy. znana już od dawna mikstura ma silne właściwości rozgrzewające. ponieważ używa się ich w wielu mieszankach ziołowych. Doskonałe na awitaminozę (jej objawem jest m. że gotowany chrzan traci te właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego należy spożywać go na surowo. Nie ma ogródka bez „ Jaśka”. mięso owijano w świeże liście chrzanowe. Wszystkim paniom i dziewczętom. 1/2 szklanki octu winnego. działa leczniczo. do którego włożono świeży liść chrzanowy. zalewamy szklanką octu winnego i odstawiamy w ciemne miejsce na 14 dni.Warto wiedzieć. Trzeba jednak przy jego stosowaniu bardzo uważać. następnie przecedzić i pić codziennie 2 – 3 filiżanki (filiżanka zawiera ok. ma ona także silniejsze działanie). Uczeni nadal pracują nad poznaniem budowy i przydatnością owocni fasoli. szkorbut) jest piwo chrzanowe: 60 g utartego chrzanu. rano dodajemy jeszcze l szklankę 90% spirytusu i pozostawiamy w chłodnym miejscu na 14 dni. Oto przepis: jeden średniej wielkości korzeń chrzanu drobno kroimy. nie trzeba dokładnie opisywać. Np. Dawni Inkowie traktowali fasolę jako podstawowe danie w codziennym odżywianiu – do Europy dotarła w połowie XV wieku przywieziona przez marynarzy i misjonarzy. 45 g świeżej warzechy lekarskiej. Ta przedziwna. aby wzmocnić osłabiony chorobą organizm oraz pracę serca. 2 łyżki świeżego utartego chrzanu. Nasiono zwane owocnią jest bardzo bogate w białko roślinne. Także od bardzo dawna stosowano przeróżne nalewki chrzanowe. jest także środkiem upiększającym. Gwarantuję. Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu gotujemy w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywamy twarz. bo jest to jedna z najbardziej lubianych odmian fasoli w naszym kraju. Gotową nalewkę zażywamy 2 razy dziennie – rano i wieczorem po 25 g przez 21 dni (rano przed śniadaniem. kiedyś świętej rośliny. alantoninę. Wszystkie składniki wymieszać na masę i rozetrzeć na szarym płótnie w formie plastra. że jeśli będą Panie stosowały nalewkę lub wywar regularnie. Oto przepis na jedną z takich nalewek: l szklankę utartego chrzanu zalewamy na noc l szklanką przegotowanej wody. by nie poparzyć ciała – plaster możemy przyłożyć najwyżej na 5 minut. wieczorem przed snem). Dawniej. dziś często traktowanej jako zwykły chwast. Fasola zwyczajna Popularnego „Jasia” wszyscy znamy. 3 łyżki mąki żytniej. Także mleko. Bolące miejsce przetrzeć oliwką z oliwek i przyłożyć plaster. Po tym okresie odcedzamy nalewkę i otrzymaną cieczą przemywamy twarz rano i wieczorem. o czym być może nie wszyscy wiedzą. a na nich wijące się łodygi z pięknymi długimi strączkami fasoli. od dziecka pamiętamy ogródki z tyczkami do nieba. nie zsiada się.

a następnie wypijamy jedną szklankę do godz. leczy choroby układu moczowego.ne m. Zioła trzeba pić cyklami 9-dniowymi: 9 dni zioła 3 dni przerwy 71 . gdy jesteśmy już na insulinie. Bardzo pomocna jest herbata strączkowa w chorobach reumatycznych – bardzo wzmożone działanie ma połączenie wywaru ze strączków fasoli z ziołami zawierającymi flawonoidy – działanie jest widoczne natychmiast. 1900. a zatem bardzo proszę chociaż raz dziennie wypijać filiżankę wywaru nawet wówczas.in. iż ceni się fasolę „Jaś” przede wszystkim za to. bo trzeba powiedzieć. że ma doskonałe działanie przeciwcukrzycowe. to bardzo pomaga i przedłuża życie. a drugą szklankę o 17 wieczorem. usuwa obrzęki kończyn dolnych. krzemionkę i witaminę E – bardzo ważną dla organizmu. Jeśli nie będziemy mogli w nocy spać. następnie zalewamy 2 łyżeczki ziół i odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Filiżanka wywaru obniża poziom stężenia glukozy we krwi. Taki skład wpływa na zwiększone wydalanie moczu i jest to doskonałe dla nerek. usuwa też toksyny z organizmu. Zestaw I: Strączyny fasoli 200 g Liść babki lancetowatej 50 g Liść porzeczki czarnej 50 g Nasiona pietruszki 10 g Tawuła błotna 5g Zestaw II: Strączyny fasoli 200 g Liść brzozy 50 g Owoc róży 5g Zestaw III: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 50 g Liść brzozy 100 g Kocanka żółta 20 g Rdest ptasi 20 g Zestaw IV: Strączyny fasoli 200 g Rdest ptasi 50 g Kłącze perzu 10 g Ruta ogrodowa 5g Ogórecznik 50 g Zestaw V: Strączyny fasoli 200 g Kłącze perzu 100 g Liść leszczyny 50 g Zestaw VI: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 20 g Skrzyp polny 20 g Tawuła błotna 5g Pokrzywa 10 g Liść brzozy 10 g Owocnie kopru 10 g Strączyny gotujemy rano 2 czubate łyżki w 1/2 l wody około 2 – 10 min.. to przygotowujemy zioła wieczorem nie później niż o godz. 900 przed śniadaniem.

choroby dróg oddechowych i cukrzycę. Uporczywe zaparcia – szklankę wywaru z czerwonej kapusty z odrobiną miodu pij 2 x dziennie przez 14 dni. Ogranicz spożywanie potraw z wieprzowiny oraz wszelkich ciast.9 dni zioła 3 dni przerwa. Sok pijemy tylko wieczorem – zamiast kolacji. Krosty i przebarwienia skóry. B2. Po kąpieli wklep delikatnie w ciało oliwkę migdałową. Panie bardzo puszyste powinny pić od marca do maja codziennie jedną szklankę soku z zielonej zimowej kapusty z łyżką soku cytrynowego. nieznanych lądów. sole potasu. Kapusta zabija gronkowce złociste i inne bakterie. śledziony i zaparciach. wrzodów. B3. Stosować ją przez 3 miesiące. wychyl szklaneczkę soku z kapusty z miodem. Zawiera 5 proc. PP. Żylaki – kurację trzeba rozpocząć jesienią. Żeby uleczyć serce. Kąpiel dla urody w ciepłej wodzie z dodatkiem zmiksowanej główki kapusty. Zachowa ono gładkość i jędrność do późnych lat. Zadowoli nie tylko Twoje podniebienie. szarym płótnie. K i U. oparzeń i egzem. Gdy męczy Cię kaszel i chrypka. a sam wywar z nasion kapusty tępi robaki. fosforu i siarki. Kompres zmieniaj co 4 godziny w pierwszym dniu. Sok z kiszonej kapusty wzmocni Twój organizm. leciutko też wklepujemy w ręce. bo odkąd kapitan Cook zaczął karmić swoich żeglarzy kwaszoną kapustą. dodaj l szklankę soku z cytryny i l szklankę spirytusu: miksturką przemywamy rano i wieczorem ciało i twarz. białka. Warto go pić przy chorobach wątroby. na lnianym. Kompres rób na noc. Sok ze świeżej kapusty goi nieżyt. Zmieszaj w tym celu l szklankę tego soku. owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Zmieszany z wywarem jej nasion jest dobrym lekarstwem na bezsenność. Tym właśnie tłumaczy się skuteczne działanie miazgi z jej liści przy leczeniu ropiejących ran. warto jeść często kapustę. W dodatku będą miały bardzo ładną cerę. wapnia. Gdyby jednak uwzględniano jej właściwości i pożytki płynące z jej jedzenia – na pewno znalazłaby się w ścisłej czołówce wśród warzyw. Dzięki niej możliwe stały się dalekie podróże. Oparzenia – rób kompres ze zmiażdżonych tłuczkiem liści kapusty białej przesypanej świeżym utartym ziemniakiem. Trud się opłaci. odkrycia nowych. B1. lat. Nigdy więc o niej nie zapominaj. potem tylko na noc. ale przede wszystkim poprawi zdrowie. prowitaminę A. przestali – z braku świeżego jedzenia i warzyw – padać niczym muchy na szkorbut i zatrucia pokarmowe. Dodatkowo pij przez 14 dni sok z kapusty. Natomiast w przypadku stłuczenia i uszkodzenia skóry nałóż kompres z liści kapusty rozgniecionych i nasączonych olejem arachidowym. Kapusta W rzeczy samej. zaostrzy apetyt i poprawi trawienie. cukrów (w tym sacharozę). znana od 4 tyś. Ani się obejrzą. że była tania. Możemy wrócić do ziół na kolejny cykl. zawsze była strawą ubogich. jeśli żylaki nie są rozległe. ciemne plamy na rękach możesz usunąć sokiem ze świeżej kapusty. leczy niestrawności. Witamina C dobrze przechowuje się w kapuście kwaszonej i mrożonej. ale tylko dlatego. 72 . jak kilogramy będą ubywać. witaminy C. potem 14 dni tylko wywar ze strączyn fasoli.

a następnie połóż na nią maseczkę na kwadrans. Dziś także z powodzeniem pietruszka stosowana jest jako lek ziołowy w wielu schorzeniach. Uwaga! Nie wolno miejsc z żylakami nigdy masować i rozcierać. równomierne kurczenie się mięśni krótkich. Dziecko rodziło się wówczas szybko i bez komplikacji. Nie wszyscy jednak wiedzą. którym przyrodzone ich czyszczenie miesięczne jest zatrzymane albo niedostateczne. a także nasiona. Następnie skrop oliwką z kukurydzy tłoczoną na zimno. 73 . tylko delikatnie oklepywać. że pietruszka ma właściwości lecznicze. Pietruszka rośnie pod błogosławionym wpływem Wenus i być może dlatego roślina ta ma tak silne i dobroczynne działanie na organizm człowieka. Maseczkę polecam dla cery tłustej z krostami. terpeny. które mogą być leczone pietruszką. jak zdrowa jest natka tej rośliny. Pietruszka zawiera szczawiany wapnia. żeby zmiękły. Także w przypadku trudnych porodów podawano rodzącym warzoną w wielkiej tajemnicy miksturę z pietruszki i octu winnego. tak surowa. Obłóż nimi chore miejsce i lekko owiń bandażem na noc. wsze kluby wprawuje – jest ratunkiem”. Korzenie wykopane jesienią i przechowywane w piasku zachowują przez całą zimę właściwości odżywcze i lecznice. Przede wszystkim silnie działa moczopędnie. Dobrze wpływa na system nerwowy jelit. Pietruszka nie tylko do zupy Pietruszka to nie tylko popularne warzywo. bez którego nie może obejść się żadna zupa czy sałatka jarzynowa. albo mieni czas. kamicy. Kompresy z liści kapusty na kark i głowę w czasie prac żniwnych chronią przed porażeniem słonecznym i usuwają bóle głowy z przemęczenia. Glisty w żywocie morzy i wywodzi. jedz dużo pomidorów). Podawano go w małych ilościach przy zatrzymaniu miesiączki u kobiet po czterdziestce. W medycynie ludowej często stosowana była przy kobiecych dolegliwościach. jej liście. albowiem szlamowatości flegmiste rozprawuje i wywodzi z moczem. Umyj twarz. przetrzyj oliwką z oliwek. Ma wszechstronne i szerokie zastosowanie.Trzy warstwy liści przeprasuj przez płótno gorącym żelazkiem. olej tłusty. Podaję kilka przepisów w najbardziej typowych schorzeniach. nałóż na sterylną gazę z otworami na oczy. Maseczka z kiszonej kapusty – drobno posiekaj kiszoną kapustę. puchlinie wodnej. Pietruszkę znano i stosowano jako uzdrawiające zioło już od wieków. Każda gospodyni starająca się racjonalnie odżywiać swoją rodzinę wie. Twoja cera będzie delikatna i matowa. Właściwości lecznicze ma świeży i suszony korzeń pietruszki. wystarczy zasadzić kilka korzeni w doniczce i trzymać je w mieszkaniu. Białogłowom. Świeżą natkę możemy mieć także przez cały rok.in. Przez okres kuracji pij na noc 7 kropli wyciągu z kasztanowca z odrobiną wody. ale jej stosowanie daje również dobre efekty lecznicze przy chorobach układu pokarmowego. Syreniusz tak pisał o niej w swoim zielniku: „Pietruszka w potrawach użyteczna. bez cukru! Poza tym uzupełniaj potas w naturalnej postaci w pożywieniu (np. wywołując m. Rano w chore miejsca leciutko wklep – od dołu ku górze – maść z arniki. duże ilości soli mineralnych oraz witamin (zwłaszcza C). Z nasion pietruszki nasze babki-zielarki tłoczyły olej na zimno. a także apiol i glikozydy. olejki lotne. jako warzona. pęcherza i macicy. Kiszki i żywot wszystek posila. wzdęciach.

20 g przytulii. Długotrwały męczący kaszel po przeziębieniach – 200 g świeżego. dodać l łyżkę bylicy. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. l łyżkę macierzanki.5 l wody. 20 g dziurawca. dodać l łyżkę syropu z hyzopu. na wolnym ogniu. Dlatego radziłabym Paniom. wieczorem o 17. Wraz z wiosną pojawiają się owady. l łyżkę ziela lukrecji zalać 2 szklankami wrzątku. 30 g strączyn fasoli. przykładać w miejsce ukąszenia. na bardzo wolnym ogniu. I w takich wypadkach pomoże nam pietruszka: zgnieść świeże liście pietruszki. 25 g widłaka goździstego. przecedzić. Pić wywar na noc (1/2 szklanki) przez 9 dni. l łyżkę marzanny. rano i wieczorem. Zioła wymieszać i 2 czubate łyżki ziół zalać 2 szklankami wrzątku. pić raz dziennie przed snem. ukąszenia niektórych mogą być bardzo nieprzyjemne. a ból i opuchlizna szybko ustąpią. Pokroić 3 duże korzenie pietruszki. odstawić na 20 minut do naciągnięcia. Wzdęcia i lekkie obrzmienie wątroby – 10 g zmielonych nasion pietruszki zalać 100 g gorącej oliwki. po 20 minutach robić kompresy na bolące obrzmiałe miejsce. Przecedzić i pić 2 razy dziennie l szklankę rano o 6. drobno pokrojonego korzenia pietruszki gotować w 1 l wody przez około 1 godz. jeszcze przez chwilę pogotować. dodać 3 łyżki miodu. przemywać twarz 2 razy dziennie. Pietruszka działa także na nasz organizm wzmacniająco i oczyszczająco. dodać kilka kropel z soku cytryny. gotować w 2 litrach wody około l godz. Kamica nerkowa – 25 g nasion pietruszki. odstawić pod przykryciem na 15 – 20 minut. Bóle stawów – identycznie sporządzoną miksturę z nasion pietruszki i oliwki wcieramy w bolące miejsca na noc.Kamienie pęcherza moczowego – l łyżkę korzenia pietruszki. od 20 – 50 g (nie więcej). które mają po zimie zmęczoną i ziemistą cerę zastosować kurację mieszanką ziołową z pietruszką. Kolka jelitowa – l łyżka korzenia pietruszki i 20 g kozieradki zagotować krótko w 1. Wywar z pietruszki usuwa także piegi – korzeń pietruszki zalać 1/2 l wody i gotować kilkanaście minut. odcedzić. przecedzamy. 30 g rdestu ptasiego. pijemy ciepły napar 2 razy dziennie o 7 i 17 do dwóch tygodni. 74 . pić 1/4 szklanki 2 razy dziennie. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem od l do 2 szklanek. Zapalenie pęcherza – dużą łyżkę wysuszonych liści pietruszki zalewamy 2 szklankami wrzątku. pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 (do 14 dni). l łyżkę korzenia fiołka trójbarwnego. Ból stawów biodrowych – 50 g nasion pietruszki zagotować krótko w 150 g białego wina.

obniża wysokie ciśnienie krwi. czerwonym lub octem i położyć na czoło i skronie na 15 min. W tym celu pije się przez miesiąc codziennie rano na czczo. do której należało drzewo. zapalenie gardła i migdałów. Składniki: w kwiatach. U starych Prusaków nie wolno było ścinać ani zranić bzu dla jego świętości. Kaplice i kościoły obsadzano bzem. samburzyca. różę. Zbiera się w maju i czerwcu. bezsenność. korę i korzenie – jesienią lub w marcu. w owocach – olejek eteryczny. Kwiatu bzu czarnego dziś używa się jako środka napotnego. Według starożytnych ludów opiekunką bzu była bogini Holde a po przyjęciu chrześcijaństwa zamiast bogini Holde postawiono Pannę Marię. w Polsce jeszcze dziś w niektórych regionach uchyla wieśniak kapelusza mijając krzew bzu. Dzieciom takiej mikstury nie podajemy. cukier. ażeby zmarłym błogosławił Pan. który miał sporządzić trumnę. na 1/2 szklanki wrzątku dodajemy 3 – 4 małe gałązki bzu. pozostali kładli zmarłemu na twarz liście lub kwiaty bzu.Drzewa Czarny bez Kwitnie: maj. ponoć miał siłę odpędzania piorunów. olejek eteryczny. chrypkę. słaby słuch. Z tej to przyczyny w medycynie bez zajmował bardzo ważne miejsce. katar. Woźnica używał do popędzania koni gałązki bzu zamiast bicza. liście w czasie kwitnienia. Gdy boli nas głowa (migreny). Bez stosuje się szczególnie w kuracjach wiosennych w celu oczyszczenia krwi i całego organizmu. Stolarz. żywica. padał przed nim na kolana i prosił o przebaczenie. gorączkę. to ojciec rodziny. kwas walerianowy. Już wielki Hipokrates polecał wywar z bzu czarnego. Przy słabym słuchu możemy 2 x dziennie zakrapiać do uszu ciepły wywar ze świeżych lub suszonych liści bzu. kaszel. a na grobie sadzili młode krzewy bzu. należy świeży kwiat bzu skropić winem gronowym. garbnik. szedł z modlitwą w milczeniu do krzewu i obcinał gałąź. Kwiat bzu gotowany i świeży w serwatce szybko likwiduje opuchliznę z kostek u nóg. aby wziąć nią miarę ze zmarłego. kwas winny. oczyszcza krew. używali oni bzu czarnego przy grzebaniu swoich bliskich zmarłych. które rośnie w całej Europie. Wszyscy znamy mocno pachnące. a jeżeli z różnych względów było konieczne obcięcie gałęzi. wysokie drzewo. czerwiec. godzinę przed śniadaniem l szklankę herbaty z 6 – 8 świeżo pokrojonych liści bzu zagotowanych bardzo krótko w wodzie. natomiast świeże liście bzu roztarte i przyłożone na miejsce oparzone pokrzywą znoszą ból i bąble (po75 . W zapaleniach gardła i chrypce lub chorych migdałach herbata z kwiatów bzu szybko usuwa chorobę. reumatyzm. Starzy Germanowie i Celtowie zaliczali to drzewo do świętych drzew. Leczy choroby pochodzące z przeziębienia. korzeni i kwiatu jako najlepszy środek przeciwko puchlinie wodnej.

Liście gotowane w mleku i przyłożone na obrzęki lub guzy hemoroidalne także mają właściwości lecznicze. dolegliwości żołądka i szkorbut. Są one doskonałym lekarstwem na bóle reumatyczne. Lud wiejski na kresach wschodnich do dziś każdej wiosny przyrządza sok. Mikstura ta leczy przeziębienie. Maść brzozowa leczy takie choroby skórne jak: świerzb. a poniżej otworu przywiązujemy. W tym celu 200 g liści i pączków zalewamy litrem czystej wódki i odstawiamy w ciepłe miejsce na 14 dni. Powszechnie znane są właściwości lecznicze wiosennych liści brzozowych. Z młodych pączków i liści majowych zmieszanych w równych proporcjach przyrządzamy nalewkę.dobnie w przypadku ukąszenia przez pszczołę lub komara). Liście możemy również rozsypać pod prześcieradłem. Gotową miksturę wcieramy wieczorem w skórę głowy. chorą osobę można całą owinąć prześcieradłem wypełnionym liśćmi brzozy. Brzoza emanuje dobrą dla człowieka energią. Dlatego psychotronicy radzą. Przecedzamy. gipsem lub cementem. Dla zapachu możemy dodać 10 g korzenia tataraku. W czasie tej kuracji należy przestrzegać diety lekkostrawnej. Niebieską opiekunką brzozy jest Wenus – bogini błękitu i miłości. Brzoza pospolita Trudno byłoby znaleźć inne drzewo tak bardzo związane z polskim pejzażem jak brzoza – wielka Pani naszych lasów. Moc lecznicza zawarta jest zarówno w soku. Pijemy dwa razy dziennie przez 9 do 14 dni. Po dwóch tygodniach kuracji nasze stopy będą zdrowe. 50 g suszu zalewamy pól litrem wody i gotujemy pod przykryciem 15 minut. Na wypadanie włosów należy zrobić nalewkę z pączków brzozy i świeżej pokrzywy wraz z korzeniem. Dobrze jest zebrać sok brzozy wczesną wiosną. Przy chorobach reumatycznych polecana jest herbata z wysuszonych pączków brzozy. zwany „brzozówką”. Z jednego otworu można pobierać sok najwyżej przez 2 – 3 dni. oczyszczają krew i likwidują złogi w organizmie. Pączki ucierano ze świeżym smalcem i przechowywano w chłodnym miejscu. Aby efekt leczniczy był silniejszy. Wywar z kory brzozowej stosowany do ciepłych okładów leczy wrzody. przy czym co trzeci dzień należy liście wymieniać na świeże. Zebrane jesienią jagody i przygotowane jako konfitura leczą anemię i zaparcia. W medycynie ludowej ze świeżych lepkich pączków brzozy przyrządzano maść. pijemy przez 14 dni 2 razy dziennie szklankę herbatki przed posiłkiem. Po dodaniu rodzynek i drożdży bywa on przechowywany przez parę miesięcy w dobrze zakorkowanych butelkach. Świeżo zerwanymi majowymi liśćmi napełniamy bawełniane skarpety i zakładamy je na noc. Do zbierania soku wybieramy brzozy co najmniej 12-letnie. Kiedy poczujemy. aby w chwilach smutku i przygnębienia objąć brzozę i przytulić się do jej białego pnia. Potem należy zalepić go ziemią. egzemę i liszaje suche. że wracają nam siły i chęć do życia – podziękujmy drzewu za to. Na pół szklanki wody bierzemy jedną łyżkę nalewki. Ja każdej wiosny wracam do kuracji brzozowej i odczuwam ogromną poprawę samopoczucia. ustają bóle reumatyczne. aby drzewo nie chorowało. jakieś naczynie. regeneruje się cały organizm. aby po zimie oczyścić organizm z toksyn i złogów. liściach i korze. Świeży sok pijemy kilka razy dziennie przez 14 dni. 76 . Nalewki nie wolno podawać dzieciom do lat 7. Nakłuwamy pień drzewa na dość dużej wysokości. jak i pączkach kwiatów. Sen staje się wtedy głębszy i spokojniejszy. 100 g brzozy i 100 g pokrzywy zalewamy 1 l czystej wódki i przez 28 dni trzymamy w nasłonecznionym miejscu. Brzoza posiada ogromne właściwości uzdrawiające.

którym leczy się choroby skórne. posadzić dąb i spłodzić syna. Pod rozłożystą koroną dębową siadywano do narad wojennych i pokojowych pertraktacji. natomiast korę zbiera się z 2 – 5-letnich gałązek tylko na wiosnę. co jest następstwem dotlenienia się organizmu. Natomiast w chorobach odbytu trzeba przez dłuższy czas stosować nasiadówki – zawsze wieczorem. W litrze wody gotujemy przez 10 minut suszoną korę dębu i suszony kwiat rumianku w proporcji 1:1. Płukanka dla kobiet przy upławach: Kora dębu 100 g Rdest ptasi 20 g Pokrzywa 10 g Rumianek 20 g Kwiat nagietka 10 g Zioła wymieszać. Tam również odbywały się sądy. Korę drobno pokruszyć i suszyć w przewiewnym pomieszczeniu. wówczas jego życie jest dopełnione. dzisiaj trochę zapomniany chcę przywrócić do łask i podam bardzo dużo recept. Dawni przywódcy rozsiadali się pod konarami dębu. płukanek gardła i jamy ustnej oraz nasiadówek. Utarte na proszek żołędzie możemy zażywać 2 x dziennie na czubku noża lub malutką łyżeczkę popijając mlekiem przy wszelkich schorzeniach dróg moczowych. żołędzie w jesieni w czasie opadania. Wywar z kory dębu wykorzystywany jest do okładów. że promieniowanie dębu uaktywnia naczynia limfatyczne i krążenie krwi. łatwo odstaje kora od drzewa. Jeśli będziecie wytrwali. Instynktownie czuli dobre oddziaływanie tych drzew – przypływ życiowej energii. l łyżkę ziół gotować w 1/2 l wody około 5 – 6 minut i przeprowadzić płukanie wieczorem przynajmniej przez 14 dni. Dziś wiemy. Lecznicze właściwości ma kora dębowa. a potem poprzez swoje liście oddaje z powrotem 4.Dąb Jest on w wielu cywilizacjach drzewem magicznym symbolem siły i odporności. Upławy białe: Kora dębu 100 g Kwiat tarniny 50 g Rumianek 20 g Lawenda 10 g Krwawnik 10 g Stosować jak wyżej. można dodatkowo robić nasiadówkę. Można z niej sporządzić wywar. potem dodać do czystego wywaru 1 l gorącego mleka i robić nasiadówkę zawsze przed snem. które pomogą Wam w odzyskaniu zdrowia. Następnie uzupełniamy wywar jednym litrem wody i przecedzamy. 77 . aby podjąć ważne decyzje dotyczące wojen i układów między narodami. Aby zrobić nasiadówkę. Dawniej spełniał nasz dąb rolę lekarza w wielu chorobach. W dawnej Polsce mawiano. Ludzie zawsze lubili przebywać w pobliżu dębów. że „dorosły” dąb w ciągu roku pobiera z atmosfery około 6 ton dwutlenku węgla. trzeba przygotować mieszankę ziół o poniższym składzie: Kora dębu 100 g Rumianek 50 g Kozieradki 10 g Taką porcję mieszanki gotować w 2 1 wody około 20 minut. leczenie będzie skuteczne. Znam przypadki wyleczenia bardzo poważnie chorych. Wszyscy znamy historię dębu „Bartek”. Wywar z kory jest stosowany przy uporczywych upławach z dobrym skutkiem.5 tony tlenu. obrzęki. W naszej kulturze i nie tylko w naszej dąb symbolizował waleczność i jasność umysłu. że mężczyzna powinien wybudować dom. Kwitnie od kwietnia do maja równocześnie z ukazywaniem się liści. a także hemoroidy i choroby kobiece. Uczeni obliczyli.

skrobię. nadmierną potliwość stóp. Trzeba jednak uważać bardzo przy zażywaniu wewnętrznie preparatów z dębu. którzy cierpią nie tylko z powodu bólu wątroby. Od bardzo dawna stosowano liście. która powinna trwać ok. Przedawkowanie ich może podrażnić przewód pokarmowy i wywołać bolesne skurcze jelit. natomiast na ospałą pamięć produkowano wino głogowe. 20 minut. cukier. tłuszcz woskowaty. owoce są kuliste i bardzo cierpkie. dębiankowy. wówczas trzeba sproszkować 5 g kory. Wieczorem natomiast proszę zrobić herbatę z l łyżki proszku i wypić przed snem. Taką kurację prowadzimy przez 14 – 21 dni. jakie choroby leczyły nasze babcie – biegunka. jak wielką silę leczenia posiada nasz dąb. obrzmienie śledziony. żołędzie zawierają kwas dębiankowy. Stosowano z dobrym skutkiem w leczeniu chorób uszu (szum w uchu). dodać 10 g liści i gotować przez 5 – 6 minut z 1/2 l wody i pić ciepły wywar przez kilka dni 3 x dziennie niecałą szklankę. dzieci w postaci proszku. Do dziś nie wiadomo ile istnieje gatunków głogu – w Ameryce Północnej istnieje ponad tysiąc odmian. kwiaty i owoce w medycynie ludowej. którzy mają problemy z sercem i są nerwowi. Herbatę z kory i liści stosuje się w przewlekłych biegunkach. która przetrwała do naszych czasów od kilku stuleci. gumę. żywicę. Mieszankę gotujemy w 4 l wody około 20 – 30 minut. gumę. że najlepiej będzie. Bardzo dobrą miksturą dla wszystkich. następnie dodajemy do kąpieli. Kwitnie w maju. pektynę. powinny kąpać się raz w tygodniu przez dłuższy czas w kąpieli z kory dębu. gdy podam. wrzody żołądka. ponieważ owoce głogu zawierają dużo witaminy C. fosforan. czerwień dębową. 78 . które chcą mieć przez okrągły rok śniadą cerę całego ciała. 20 g Rumianek 50 g Lawenda 100 g Kwiat lipy 50 g Jest to mieszanka na jedną kąpiel. które było w każdym gospodarstwie domowym. mieszankę. Kora zawiera: kwas garbnikowy. a zatem nasz dąb ma ogromne działanie lecznicze. Polecam wszystkim. bóle wątroby. zapalenie gardła. krwotoki żołądka. ale są znerwicowani jest mikstura wieloowocowa: Owoc głogu 100 g Owoc dzikiej róży 50 g Owoc jarzębiny 100 g Owoce zmielić na proszek. Jest bardzo skuteczna. aby wrócić całkowicie do zdrowia. Głóg Jest to drzewo z rodziny różowatych.Panie. Taka herbata tonizowała ciśnienie krwi. wypijano mocny napar przez 14 dni z kwiatu głogu rano i wieczorem. W tym celu trzeba zrobić mieszankę z: Kory dębu 200 g Liście orzecha włosk. bardzo często ma różyczkowate białe i różowe kwiaty. W naszym kraju rośnie zaledwie około sześciu gatunków. Napar przechowywać w szklanych słojach. Dziś mamy w aptekach przeróżne mikstury głogowe przeciw zaburzeniom sercowym. jedną łyżkę proszku utrzeć z l łyżką miodu i zażywać przed śniadaniem. Myślę. że istnieje dwieście gatunków głogu. Proszę zobaczyć. puchlinę wodną. ale botanicy po długich badaniach dowiedli.

rozdające wszystkie swoje dobra i bardzo lubiące podróże i miłostki. Otóż są to bardzo lubiane osoby. drugą szklankę przed snem. Jeśli ktoś zechce zioła pić dłużej. oczywiście ciepłe. pod którą rzekomo pracował sam Józef. aby 28 dniach robić przerwę 9 dni. ale dla ciekawości powiem. szczególnie stanu wolnego. święcono jabłka w kościołach. Zioła możemy pić 28 dni. W Biskupinie znaleziono ślady jabłoni. Ale dość już historii o jabłku i jabłoni. do końca swoich dni. 3 lutego. a więc jabłoń jest typowo polskim drzewem. Kwiaty jabłoni są cudownym lekiem: herbata z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem przywraca zdrowie i obniża ciśnienie. że Ewa zerwała kuszona zakazany owoc i otworzyły im się oczy i odtąd człowiek został ukarany za swój występek karą ciężkiej ziemskiej pracy. a współcześni astrologowie opracowali horoskop dla ludzi urodzonych pod jabłonią – nie wiem. Wiemy o tym. którą Stwórca-Pan ustawił w samym środku ogrodu rajskiego. Tyle o ludziach jabłoniach. posiadają czułą duszę i często są wędrownikami. B. poeci.Owoc głogu 100 g Kwiat głogu 50 g Liść głogu 20 g Korzeń lubczyku 70 g Kwiat wrzosu2 0g Kwiat róży dzikiej 30 g Kwiat krwawnika 10 g Serdecznik 30 g Szałwia 20 g Zioła dokładnie wymieszać i l łyżkę stołową ziół zalać dwoma szklankami wrzątku. a jest to patron od bólu gardła. patron rodziny. dlaczego wybrano czas zimowy dla jabłoni. o biblijnym drzewie – jabłoni. Jest to drzewo karmiące każdego człowieka i wszelkie stworzenie na ziemi. bo jest karmicielką i lekarzem naszego ciała i duszy. Urodzeni pod letnią jabłonią (24 czerwiec – l lipiec) są jeszcze bardziej rozumni i prostoduszni. O wielkiej roli jabłka w medycynie ludowej świadczą stare zapisy w książkach medycznych. witaminy C. W snach zobaczyć piękne jabłko – to sen proroczy i spełnienie pragnień dla młodych dam. Były czasy. Otóż wróżbici. rano przed śniadaniem wypić l szklankę ziół. otóż jabłoń była uprawiana już w okresie neolitu. 79 . Otóż w dawnej Polsce w dniu świętego Błażeja. Było to drzewo dobra i zła ze złotymi jabłkami dla naszych praprzodków Adama i Ewy. przykryć i zostawić do rana. proszę przestrzegać zasady. bywają wśród nich literaci i muzycy. Jabłoń Dzisiejsza młodzież zapewne pamięta. Wypędził ich Pan Bóg z raju i tak do dzisiaj jesteśmy skazani na pracę i podziwianie bez dotyku rzeczy tajemnych. ale nie tyko bogowie posługiwali się jabłkiem. a niegdyś wracający z Ziemi Świętej pątnicy przywozili ze sobą święte jabłka z jabłoni. Szanują ją. że organiści w workach roznosili święcone jabłka po wsiach. a może nie wszyscy. Inaczej traktowali owoc zakazany Grecy na Olimpie. że dotyczy to osób urodzonych zimą. rośnie oczywiście prawie na całej kuli ziemskiej. przerwa 9 dni i możemy powtórzyć cykl 28 dni. aby osiągnąć zamierzone cele. aby podać ludziom i zwierzętom przeciw wszystkim chorobom. życzliwe dla całego świata. medycy ludowi również bardzo często sięgali po czerwone jabłuszko. nie lubią natomiast problemów. otóż jabłko było dla nich owocem szczęścia i miłości. a dla Indian jabłoń to symbol honoru. Owoce są bogate w fosforan żelaza – nośnik tlenu. może tylko wspomnę o przekazach najstarszych.

Oczywiście oczyszczają krew. fosforan magnezu – budulec mięśni i fosforan sodu. 80 . a każdego dnia następnego o l więcej. regulują proces trawienia. Jałowiec Jałowiec ma aż dwóch potężnych opiekunów – Marsa i Słońce. W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim owoc – jagody. aż dojdziemy do 15 sztuk. Aby je przyrządzić. Wypijamy dwa razy dziennie l filiżankę naparu przez 6 tygodni. Krzew. wosk. który wzmacnia siły obronne naszego organizmu. którzy produkują wino jabłkowe. gumę. potas i wapń. W pierwszym dniu kuracji należy przeżuć 4 jagody. a właściwie drzewo jałowca rośnie na bardzo piaszczystej glebie. jest kuracja z jagód jałowca. a wówczas będzie doskonałym lekiem. Jałowiec ma bardzo silne działanie antyseptyczne i dym z palonych gałązek rzeczywiście doskonale oczyszcza powietrze. zjedzone w nocy pomaga w zasypianiu. nerek. Wypijamy raz dziennie 250 g. a Słońce energię. pęcherz. Jagody jałowca możemy wykorzystać przy leczeniu chorób żołądka. Natomiast we Francji utarte lub pokrojone jabłko pozostawia się na noc. Myślę. Gdybyśmy mogli zdobyć miód z jabłoni. aby chroniły domowników przed pociskami złych myśli. Starą i wypróbowaną receptą na choroby płuc i suchoty jest wino jałowcowe. Tym. jelit. Kneippa. że mocny wywar z owoców jałowca sprowadza jasnowidzenie. Taka kuracja wzmacnia odporność całego organizmu. Jagody zbieramy późną jesienią. aby leżakowało przynajmniej 2 – 4 lata. aby zjeść rano – odnawia florę bakteryjną przewodu pokarmowego. szczególnie polecam taką herbatę z odrobiną miodu jesienią i zimą. ale stanowczo odradzam podejmowanie takich prób. Bardzo starym przepisem na słabą pracę żołądka polecanym także przez znanego ks. wówczas kolejnego dnia zmniejszamy o l jagodę. działają moczopędnie. choć niektóre mieszanki można sporządzać z igiełek i korzeni. czyli szklankę wina rozcieńczonego z wodą źródlaną 1:1.B2. Jagody zawierają olejki eteryczne. Wojowniczy Mars daje temu przedziwnemu drzewu siłę niezbędną do zwalczania chorób. jest to miód najzdrowszy ze wszystkich miodów – polecany dla chorych na astmę. aby przepędzić zarazę. W dawnych czasach podczas epidemii chorób zakaźnych okadzano domy dymem z jałowca. Chorym na reumatyzm polecam herbatę z wysuszonych skórek z dodatkiem liści malinowych 1:1. fosforan potasu – budulec nerwów i mózgu. że teraz każdy z nas spojrzy jeszcze bardziej łaskawym okiem na cudowną dla nas towarzyszkę życia – jabłonkę. przechowujemy w szklanych naczyniach. Taka kuracja jest zalecana w leczeniu antybiotykami i przywraca równowagę jelitom. Natomiast utarte jabłka z odrobiną soku ze świeżych ogórków i soku ogórecznika idealnie oczyszczają nerki. chroni nasz organizm przed zapaleniem gardła i kaszlem. pieczone jabłka podajemy chorym przy anginie i otyłości. aż dojdziemy do jednej i na tym kurację zakończymy. wątroby. radzę. żywicę. ma doskonały wpływ na pracę jelit. Utarte jabłko podajemy przy biegunce u dzieci i dorosłych. i cały organizm. należy rozgnieść 3/4 kg świeżych owoców i gotować w 3/4 1 czerwonego wina wytrawnego z dodatkiem l szklanki wody przez 30 minut. Odwar z owoców jest polecany jako znakomity środek na świerzb i inne choroby skórne. Wierzono. Stąd wywodzi się zwyczaj wtykania gałązek jałowca za ramy drzwi i okien. W medycynie ludowej jałowiec był zawsze ceniony jako posiadający moc chronienia przed czarami.

Należy często potrząsać naszą nalewką. Nie połykamy od razu. Kwiaty i owoce jarzębiny wykorzystywane są do sporządzania naturalnych leków pomocnych w schorzeniach wątroby i gardła. aby nie uszkodzić pestek. Szerokie zastosowanie ma także nalewka lub wino jałowcowe. Nie podajemy dzieciom. należy zrobić wywar z: 100 g jałowca 100 g kwiatu lipy 50 g macierzanki. Potem przecedzić przez gęste sito. Po wyjęciu przelać owoce wrzątkiem i zmielić w maszynce. wytrawnym winem – doskonałe na kolkę nerkową. Kontynuujemy leczenie aż do skutku. wątroby. Aby pomóc zmęczonym nerkom. Wymieszać. Ludność wiejska chętnie sadzi jarzębinę przy domach i na przedpolach często w towarzystwie czeremchy. W szklanym naczyniu nalewkę wystawić na słoneczne okno na 14 dni. Dla przemysłu spożywczego owoce jarzębiny stanowią surowiec do produkcji marmolad i znanej wódki gatunkowej – jarzębiaku. Powidła jałowcowe Dojrzałe owoce zmiażdżyć tak.Następnie wywar przelać przez sito i zażywać 2 x dziennie 1/2 szklanki ciepłego wina rano i wieczorem. Garść świeżych owoców zgnieść i zalać 1 l spirytusu lub czerwonym winem. Energia biopola tego drzewa rozjaśnia umysł i dodaje nam siły woli. a drzewa zaczynają kwitnąć. Wino lub nalewka powinna przed użyciem być rozcieńczona z wodą 1:1. przez 4 tygodnie. puchlinie wodnej. Zioła wymieszać i l łyżką ziół wsypać do 1/2 l gotującej wody. Do l kg musu jarzębinowego dodać l kg miodu spadziowego. lepiej znosimy przeciwności losu i podobno łatwiej pozbywamy się nałogów. następnie gotować pod przykryciem 3 – 5 minut i przez 21 dni wypijać rano i wieczorem jedną szklankę wywaru. Jarzębina Może być drzewem lub krzewem. Starajmy się przebywać jak najwięcej w pobliżu drzew i korzystać z ich dobroczynnego oddziaływania. Należy zerwać dojrzałe grona jarzębiny i na 48 godzin włożyć do zamrażalnika. Zażywamy przy chorobach żołądka. zalać wodą zimną (do przykrycia owoców) i gotować około 30 min. tak uzyskany ekstrakt z zielonym płynem gotować jeszcze raz na małym płomieniu aż do gęstości syropu. wzdęciach niewiadomego pochodzenia. ale ssiemy powoli. W czasie kuracji nie wolno jeść kwaśnych potraw i jarzyn. l łyżeczkę miksturki zażywamy 2 razy dziennie przed śniadaniem i po kolacji. Jest wiosna. Po tym okresie nie zlewamy nalewki. Po tej jarzębinowej kuracji na pewno pozbędziemy się chrypki i odzyskamy głos. Obcując często z jarzębiną wyraźniej uświadamiamy sobie nasze cele i obowiązki życiowe. 81 . dodać niewielką ilość cukru do smaku. Jest to roślina wyjątkowo dekoracyjna dzięki długim rozczapierzonym liściom i kulistym czerwonym owocom. a resztę mocno wycisnąć. a także leków witaminowych. Przed zażyciem powidła możemy rozprowadzić czerwonym. wsypać do naczynia. a każdorazowo odlewamy 50 g mikstury. powietrze staje się coraz cieplejsze.

prezentowanym turystom europejskim. siły życia i nieśmiertelności danej przez jedną z najpiękniejszych gwiazd – Słońce. przycicha na kolejne cztery miesiące i wreszcie przegryzając skorupę wyfruwa ładny motyl. Natomiast rózgą leszczynową posługiwali się i posługują się nadal radiesteci. Kurację można powtórzyć. aby mogli mieć pokarmy. Osiąga wysokość do 5 m. Obecnie rozwidloną rózgą radiesteci poszukują ujęć wodnych na studnię. a krowy były mleczne i chronione. Leszczyna od prawieków jest drzewem Słońca. Owoce zawierają dużo żelaza. a gdy po dwóch miesiącach oprzędzie się przędzą. wysuszone w cieniu służą późną jesienią naszemu zdrowiu. zróbmy herbatę z leszczyny. Opierając się o ścianki orzecha powoduje podskakiwanie. Kult ten był przed wojną praktykowany w Lubelskiem i Szczecińskiem. Otóż rośnie tam leszczyna. Młode pędy jednoroczne. Dzieje się tak dlatego. którzy mają problemy z pamięcią i nerkami. l łyżeczkę zalewamy 2 szklankami wrzątku i przykrywamy na noc. że w czasie kwitnienia jajeczko owada bywa złożone w zalążku kwiatu i gąsienica rośnie wraz z owocem do dwóch miesięcy. nie lubi gleby jałowej i podmokłej. jeśli je położymy na ciepłym miejscu lub na ciepłej dłoni. wysuszone i sproszkowane. Bardzo wielu cyrkowców wykorzystuje orzeszki do sztuczek. Wczesną wiosną zerwane pączki liści i kwiatów. aby odpędzić złe moce i zasiać pokój i szczęście wokół gospodarstwa. wapń i białko. na Kaukazie i Krymie. w naszych czasach posiadamy około 300 gatunków leszczyny bardzo popularnej w Polsce i na świecie. że leszczynę stworzył Pan Bóg dla biskupów. Przekazy biblijne mówią. W starożytności była uprawiana jako krzew owocowy. zażywamy kładąc na czubek noża i wypijamy szklankę ciepłej wody na czczo przy zatruciach pokarmowych. Jeszcze dziś w niektórych wsiach rodzina wsypuje pod głowę zmarłego orzechy. Natomiast wiosną wypędzając pod długiej zimie bydło na pastwiska po raz pierwszy błogosławili rózgę leszczynową. fosfor odżywiający mózg. już wówczas łączono roślinę z mądrością bogini Diany. Jako ciekawostkę opowiem o skaczących orzechach z Meksyku. Przetrwała okres zlodowacenia z innymi drzewami. wieczorem drugą przez 14 dni. magnez działa przeciwnowotworowo. a orzechy z niej zebrane potrafią przez dwa miesiące podskakiwać. Polecam orzechy laskowe wszystkim. są one doskonałym lekiem dla cukrzyków i osłabionych uczących się dzieci. Natomiast wielki uczony Władysław Szafer powiada. a na przełomie XVIII nazywano gałąź leszczynową „laską Jakuba” albo „rózgą Arona” – starszego brata Mojżesza.Leszczyna pospolita Występuje w całej Europie. Wczesną wiosną kwitnące gałązki zatykali w mieszkaniach. które nań czyhają. potas wspomagający trawienie. W czasie kuracji możemy jeść po kilkanaście orzechów dziennie. zasłynął on bowiem z dokonania cudu – laską leszczynową odnalazł na pustyni wodę. Orzech laskowy jest owocem mądrości. aby nabrało sił. Jeżeli mamy problemy z nerkami i zatruciem krwi lekami. a rano wypić należy przed śniadaniem l szklankę herbaty. że leszczyna rosła na naszych ziemiach już 10 000 lat przed naszą erą. 82 . Celtowie mity o świętej leszczynie przekazali swoim potomkom: należy do każdej nowej studni i napotkanego jeziora wrzucić orzech na dobre życie i szczęście. aby w drodze do Pana mógł przekupić złe moce. Była to ofiara dla bogów. dlatego nasi praojcowie otaczali to drzewo szczególnym kultem religijnym. Jest to drzewo niegdyś uznawane za święte przez Greków i Celtów.

ale całe drzewo od korzenia po koronę. Lipa rzeczywiście trwale wpisana jest w polski pejzaż. trzy dni w łóżku. Co było drugim poetów mieszkaniem Głośna słowików. zażywamy rano i wieczorem przed posiłkami popijając ciepłą wodą. a rano i w ciągu dnia podgrzewać do picia. Jeśli zmarł narzeczony albo panna młoda. Spróbujmy czasami przytulić się do lipy. a „ptakowie niebiescy” śpiewali swe pieśni na chwałę duszy zmarłej czy zmarłego. Po dłuższym okresie picia takiego wywaru z dodatkiem miodu jałowcowego poprawi się samopoczucie wskutek oczyszczenia krwi. Sproszkowane nasiona lipy mają działanie przeciwkrwotoczne. Są także pomocne przy padaczce. Nie tylko więc kwiat lipowy ma lecznicze właściwości. a następnie gotujemy w czerwonym wytrawnym winie. na której rojnie brzęczały pszczoły. możemy przyrządzić następującą mieszankę: Kwiat lipy 20 g Tawuła łąkowa 10 g Owoc maliny 50 g Korzeń perzu 10 g Zioła wymieszać. na centralnym placu każdej osady. Pić rano i wieczorem ciepły napar z odrobiną miodu lipowego i pozostać przez dwa. Któż nie zna zapachu kwiatu lipy w czasie czerwcowych i lipcowych wieczorów? To właśnie kwiat drzewa ma największe właściwości lecznicze. Taką kurację dobrze jest przeprowadzić na wiosnę. wyobrazić sobie płynący pod korą sok i poczuć choć przez chwilę silną więź z naturą. dwie łyżki ziół zalać dwiema szklankami wrzątku i przykryć na kwadrans. Mikstura ta leczy anemię. Wywar z kwiatu lipy wybiela także piegi i wydelikatnia skórę. Tak pięknie pisał o lipie Juliusz Słowacki wspominając utraconą ojczyznę. Sadzono ją koło każdego domu. pod którą tak miło wypoczywać w upalny dzień. 83 . Suszymy je w cieniu. osierocona „połowa” sadziła na grobie ukochanej osoby lipę. Aby uzyskać większy efekt leczniczy. i w rok miodu obdarzała dzbanem Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie. natomiast liście zrywamy w maju. szpaków narzekaniem. Herbatki lipowe są znanym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym. sok ze świeżego drzewa przeciwdziała wypadaniu włosów. natomiast węgiel lipowy (powstały po spaleniu drewna) skutecznie leczy zatrucia. zagotowaną herbatę należy zostawić pod przykryciem na noc. Od zamierzchłych czasów ludy słowiańskie i germańskie otaczały lipę szczególną czcią. należy ją pić przez 3 tygodnie. Kwiaty lipowe zagotowane leczą puchlinę wodną i wzmacniają żołądek. Lipa oczyszcza zaflegmione płuca i nerki. Bierzemy odrobinę proszku węglowego. wzdęcia i inne choroby przewodu pokarmowego. co nad sławnym Janem Cień rozstrzelony zbierała pod siebie. Pod koronami tego drzewa zawierano małżeństwa i zaręczano się. Aby szybko zlikwidować katar i kaszel. Picie naparu lipowego z dodatkiem miodu lipowego zalecane jest przy wszelkich nieżytach i chorobach gośćcowych. Kwiat lipy zbiera się w suchą pogodę zaraz po rozkwitnięciu.Lipa Lubiłem lipę.

Metoda miała tę wadę. Dla wzmocnienia zalecał także picie wina orzechowego: 3 garście świeżych liści utrzeć na miazgę i wymieszać z 1/2 l słodkiego wina (Malagi). Dawniej z jąder orzecha wytłaczano doskonały olej. Podam przepis na nalewkę doskonałą na bóle żołądka i zatrucia pokarmowe: ok. Orzech jest szczególnie pomocny w leczeniu chorób układu pokarmowego (zawarte w nim substancje dobrze działają na mięśnie jelit). Zażywamy w razie potrzeby po ok. który podawano dzieciom mającym robaki. aby ich nie przypalić. gdzie już wówczas był uprawiany. 1 l wody. Na jedną kąpiel bierzemy ok. Owoce (oczywiście dla sporządzania z nich leczniczych naparów) zbieramy w czerwcu. Radzę Państwu spróbować – gwarantuję. które nie mogą się opalać. W przypadku dolegliwości żołądkowych lub nieżytu jelit możemy też stosować likier orzechowy. ale potem może dawać owoce przez 60 lat. jak też i w starej polskiej kuchni. Kąpiele w wywarze z liści orzecha włoskiego zalecałabym także paniom. a owoce w piekarniku. ale po krótkim okresie stosowania pocenie ustępowało. po 7 dniach przecedzić i podawać chorym l łyżkę rano i l wieczorem. gdy mamy w domu mrówki. alkaloidy. 50 g. Właśnie dlatego nasz orzech ma takie szerokie zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń. Dlatego też nazywany jest u nas orzechem włoskim. że nogi zabarwiały się nieco na brązowo.. a także.in. że należy odstawić likier na 4 tygodnie. zalać 2 l wody i gotować ok. Na wsiach do dzisiaj używa się liści orzecha włoskiego do nacierania bydła i koni. Do Polski orzech sprowadziła z Włoch królowa Bona. taninę). 30 dkg liści i owocni gotować 1/2 godz. które mają dodatni wpływ na organizm człowieka.1/2 godziny. 84 . stawiamy w szklanym naczyniu na 7 dni. Po tym czasie otrzymany napój przecedzamy i zlewamy do butelek. Orzech owocuje po ośmiu latach od zasadzenia. Orzech włoski ma też właściwości wzmacniające. 20 niedojrzałych owocni orzecha i świeżo zerwanych liści kroimy i zalewamy 1 l mocnej wódki żytniej (można dodać łyżeczkę cynamonu i kilka goździków). Orzech włoski kwitnie w maju i jest to najlepsza pora na zbieranie młodych liści. Zalecałabym kąpać słabowite dzieci w kąpieli z mieszanki ziołowej : Liście orzecha włoskiego 200 g Rzepik 100 g Macierzanka 150 g Arnika 50 g Zioła wymieszać i gotować w 2 l wody ok. Kąpać dziecko raz w tygodniu przez 3 tygodnie. aby dzieci słabe i krzywiczne kąpać raz w tygodniu w wywarze z liści i owocni – ok. ale nie lubi wilgoci. Tam drzewo to o leczniczych właściwościach rośnie w stanie dzikim. ale ostrożnie. wywar dodać do kąpieli. póki nie stwardnieją. z tym. 1/2 godz. Liście suszymy w cieniu. Już ksiądz Kneipp zalecał. układając ogonkami na północ. że owady wyniosą się. Natomiast wysuszone i zmielone na proszek liście stosowano kiedyś do przesypywania skarpetek przy nadmiernej potliwości nóg. dolać do kąpieli. Liście i owoce orzecha zawierają wiele substancji (m. Sporządzamy go podobnie jak nalewkę (ok. 1 l żytniej wódki i 1/2 l syropu z cukru).Orzech włoski Ojczyzną orzecha włoskiego jest Persja. szybko. 50 g. Doskonałe rezultaty daje rozłożenie w mieszkaniu rozgniecionych liści orzecha przy pladze komarów. 30 g owocni. który znajdował zastosowanie w lecznictwie. aby nie gryzły ich owady. używamy w razie potrzeby po ok. posadzony na gruncie suchym będzie silniejszy. Możemy skorzystać z tych odstraszających owady właściwości orzecha także w naszych miejskich domach. 1/2 kg liści. dziecko należy wykąpać tuż przed snem. Drzewo to rośnie na każdej glebie. Poza tym z liści orzecha sporządzano napar.

Las był złożony z 4 gatunków sosny i jednego gatunku świerku. Po tym czasie zlewamy płyn do ciemnych buteleczek. Umiera tylko raz. żadnych kropli itp. Wiosną zerwane młode pędy sosny wysuszone i sproszkowane. Uwaga! Osoby uczulone na jodynę nie powinny w żadnym wypadku zażywać nalewek z orzecha włoskiego. Z orzecha możemy także sporządzić farbę do włosów. kasztan nie potrafią zabliźnić swoich ran. oczywiście sosna jest również dla człowieka dobrym lekarzem. Jest dla człowieka sosna bardzo szczodra. Muszę jednak powiedzieć. czyli bogini Kybele i jej ukochanemu Attisowi. pokrzywa. czyli bez nadziei. natomiast przez cały rok powinny stać przy łóżku gałązki sosny w piasku bez wody. a Grecy poświęcili Matce Bogów sosnę. Jest to bardzo stare drzewo i wchodzi w skład europejskiej flory okresu kredy. że podobna legenda istnieje na całym świecie. 100 g owocni na 100 ml spirytusu) i odstawiamy w ciemne miejsce na 7 dni. a wzmacniającą nasze włosy. Po umyciu głowy wcieramy go we włosy (nie częściej niż raz w tygodniu). Panie o ciemnych włosach mogą stosować płukanki z mieszanki ziołowej sporządzonej w następujący sposób: liście lub owocnia orzecha włoskiego. gdzie na piaskach rośnie dumna i kojąca duszę sosna. macierzanka w równych ilościach – po 50 g gotować w 2 l wody przez ok. Natomiast wszystkim polecam kąpiele w igliwiu sosny i macierzanki przynajmniej raz w tygodniu. Może dlatego zwykło się mówić.wywar dodać do kąpieli. Sosna Prastara legenda mówi. ścięta nigdy nie wypuszcza pędów jak inne drzewa. a potem połączone z miodem wrzosowym służą jako lek wszystkim chorym na oskrzela i na astmę. żywica sosnowa stanowi surowiec do produkcji terpentyny i kalafonii. czczono jako świętą w Grecji i Rzymie. Lipa. następnie ważymy otrzymaną masę i zalewamy taką samą ilością spirytusu (np. no i dom zbudowany z sosnowych bali jest dla człowieka najlepszy. 85 . 30 min. szacunkiem darzyli sosnę Chińczycy i Japończycy. że tu i ówdzie nagość żółtych piasków wypalonych słońcem męczy oczy i ulitował się nad nimi i z dobroci serca specjalnie dla Polski stworzył sosnę i złotą dziewannę. chmiel. Sosna zwyczajna była u różnych ludów drzewem świętym. nieodłączną towarzyszkę na zawsze. W tym celu mocno zgniatamy owocnię orzechów. a przy okazji znikną wszystkie wykwity i krostki. Orzech włoski jest również znakomitym środkiem do pielęgnacji włosów. że kiedyś się odrodzi. Skóra ładnie i równomiernie przyciemnieje. nie niszczącą. Kilka razy dziennie skąpiemy wodą gałązki i mamy już doskonałe powietrze do oddychania. ale nie takie same jak niegdyś. a wieczorem z kilku wysuszonych pąków zrobić herbatę i wypić przed snem przez 6 tygodni w przewlekłej chorobie. na małym ogniu. Z żywicznej drzazgi człowiek zrobił łuczywo. tatarak. że Pan Bóg stworzywszy naszą Polską ziemię kończąc dzieła tworzenia i odpoczywając zauważył. dziś nadal w Polsce występują 4 gatunki sosny. a gałęzie sosnowe dają więcej ciepła. gdzie 70 milionów lat temu szumiał las sosnowy dziś zbieramy bursztyny. Trzeba przez 6 tygodni rano przed śniadaniem zażywać łyżeczkę preparatu. W miejscu. wszędzie tam. wśród żołnierzy: „wyciąć wroga jak samotny las”. Możemy również zrobić nalewkę z młodych pąków na alkoholu i zażywać rano i wieczorem po 21 kropli na kostkę cukru. Płukać włosy bezpośrednio po umyciu gorącym wywarem. ale sosna ma inną ogromną zaletę – umie wyleczyć się z ran zadanych przez człowieka po odłamaniu gałęzi.

aby ustrzec się przed chrypką i bólem gardła. uśmierzała także bóle artretyczne i neurologiczne. łagodzi bóle reumatyczne. w Niedzielę Palmową łykano poświęcone kotki wierzbowe. Sproszkowaną korę podajemy chorym (od 7 roku życia) z biegunką – 2 razy dziennie małą łyżeczkę. Wywarem (łyżkę stołową kory gotujemy przez 5 minut w dwóch szklankach wody) przemywamy nim ciało latem przy problemach skórnych. Pod tym drzewem lubili wypoczywać podróżni zasłonięci od słońca zwisającymi warkoczami gałązek. Wyobrażając sobie wiejski pejzaż nie sposób nie umieścić w nim wierzby. która była lekiem przeciwgorączkowym. Napar z kory wierzby (łyżeczka sproszkowanej kory zalana szklanką wrzątku) obniża temperaturę. 86 . naparu i wywaru. Wierzba wydziela wyjątkowo silne pole energetyczne – dlatego tak bardzo oddziałuje na ludzką psychikę: poprawia nastrój. Z drzewem wierzby łączy się wiele ludowych zwyczajów leczniczych. Agresywne zwierzęta uspokajają się. której odkrycie zapoczątkowało produkcję aspiryny – leku wszechczasów. wyzwala radość. działa moczopędnie. Dzieci przebywające w pobliżu wierzby dobrze rozwijają się emocjonalnie i umysłowo. Z kory wierzbowej przyrządzano herbatę. że jest drzewem księżyca.Wierzba O wierzbie powiadano w dawnej Polsce. Na przykład. Obsadzano nią brzegi rzek i stawów oraz polne drogi. leczy depresję. Korę wierzby możemy wykorzystać leczniczo w postaci: proszku. To właśnie kora wierzby zawiera salicynę – substancję chemiczną.

jałowiec.. szałwi. to musiała też stworzyć rośliny pomagające zwalczać te choroby. gwiazdami. kiedy człowiek poznał prawa i współzależność między kosmosem. granat. fiolet i indygo to kolory pokrzywy. Nasi praprzodkowie intuicyjnie rozumieli. która zajmowała się badaniem wpływów poruszających się planet na człowieka w godzinie urodzin. organizmy żywe promieniują nie tylko energią. że zioła w mieszankach mogą zneutralizować nawzajem swoje kolory. Chore zwierzęta instynktownie szukały pewnych roślin i zjadały je. Dlatego. Wraz rozwojem cywilizacji technicznej ta wiedza uległa zapomnieniu. Później. jak wielkie znaczenie ma życie w zgodzie z prawami natury. Na przykład. zanim na Ziemi pojawił się człowiek.Receptiariusz Ziołolecznictwo jest prawie tak stare jak nasza Matka Ziemia i ludzki ród. Dziś. Kolor niebieski. Ogólnie wiadomo. radzę zwrócić się o poradę do doświadczonego zielarza. ma ogromny wpływ na przemianę materii. Zioła te są bardzo pomocne w leczeniu nerek i układu moczowego. który dodatkowo emanuje jeszcze żółty i fioletowy. ziemią i ludźmi. A zatem. że poszczególne kolory mogą wpływać na psychikę i samopoczucie człowieka. jakimi ziołami i jak leczyć pacjenta. Zdrowy żołądek promieniuje właśnie kolor zielony. Tymczasem. Kolor neutralny. a zatem wpływów na zdrowie w ciągu całego życia. w praktyce wiedzę tę jednak wykorzystuje się rzadko. opracowywali jego dokładny horoskop astromedyczny. czyli zielony. zanim przystąpili do leczenia chorego. Kwiat bzu. Trzeba jednak pamiętać. Jedną z dziedzin astrologii była astrologia herbalna. Dlatego zioła emanujące ten kolor rozgrzewają i stosujemy je we wszystkich chorobach wynikających z przeziębienia. mięta. emanują m.. kolor czerwony emanują kwiaty bzu czarnego.in. aby pozbyć się swoich cierpień. Już w starożytnym Egipcie kapłani. czego nie można powiedzieć o większości leków farmaceutycznych. Kolor czerwony przyspiesza obieg krwi. które dręczą różne choroby. Mówiąc o ziołolecznictwie należałoby wspomnieć o jego powiązaniu z. owoc i kora maliny. jak ustalili naukowcy. ale i kolorami. Astrologia herbalna i ziołolecznictwo „zeszły do podziemia”. Trzeba przy tym pamiętać. że zioła właściwie dobrane leczą różne choroby nie powodując niekorzystnych dla naszego organizmu skutków ubocznych. a w medycynie właściwie w ogóle. Natura stworzyła lecznicze zioła. kwiat lipy. stworzył królową nauk. ma szersze zastosowanie. A właściwie nawet starsze od ludzkości. Każdy zdrowy organ człowieka promieniuje określony kolor i gdy chorujemy. chrzanu i ogórecznika. człowiek zaczyna rozumieć. a istotnej dla zdrowia. i to one były jego pierwszymi przewodnikami po uzdrawiających ziołach. natomiast odpowiednio dobrane mogą z kolei utworzyć jeden mocny kolor. że wszechświat i cała przyroda są jednością i że jeśli natura stworzyła niedoskonale istoty. Tylko powrót do natury może zapewnić ludzkości przetrwanie i dalszy pomyślny rozwój. kiedy odpady cywilizacji technicznej prawie zniszczyły naszą Ziemię. astrologię. gorczyca. kolor tego promieniowania ulega zmianie. aby przywrócić równowagę choremu organowi. jeśli chcielibyście Państwo w leczeniu swoich chorób ziołami uwzględnić także kolory. Stąd też zainteresowanie ziołolecznictwem. rzeczy bardzo mało znanej. kozieradka – leczą znakomicie układ trawienny. musimy używać ziół promieniujących odpowiedni kolor. 87 . Na jego podstawie ustalano dopiero. Pierwotny człowiek obserwował zwierzęta i ptaki. kolorami.

Nigdy nie łączymy ziół bez wiedzy o ich wzajemnej witalności. bez których nie byłoby cudownych uzdrowień (np. nie więcej. gdy zajdzie taka konieczność. Ich małe płatki zawierają ogromną siłę leczniczą. dlaczego człowiek urodzony w trygonie Ziemi nie powinien leczyć się ziołami. Pierwszą w odrodzonej Polsce książką z zakresu medycyny. szczególnie zioła napotne. jaką opracował dr H. Pisząc o zawartości jednej filiżanki mam na uwadze 150 g naparu ziół. Są one do dziś aktualne. że chory samowolnie odrzuca leki i ukrywa ten fakt przed lekarzem i zielarzem. w której zebrano i opracowano najważniejsze zagadnienia z zakresu ziołolecznictwa była 2-tomowa Encyklopedia Życia. Bardzo proszę nie robić naparu z ziół stężonych . gdyż ma to ogromne znaczenie lecznicze. Znam przypadki bardzo trudne. lecz także w odpowiednio dobranej kolorystyce urządzenia mieszkania. W receptariuszu są podane zestawy ziół w kilku mieszankach. aby była prosta i przejrzysta dla każdego. 88 . Chińczycy w ogóle nie używają szklanek do picia herbaty i ziół. aby były silniejsze w działaniu. a tego robić nie wolno. Małym dzieciom podajemy zioła w postaci 1/2 szklanki naparu z odrobiną miodu. skuteczne w działaniu. Wydał ją. z której jest wytwarzany lek nasercowy i wiele innych z wielu znanych ziół). Prowadząc kurację ziołową proszę zawsze pozostawać pod kontrolą lekarza prowadzącego. który w jego odczuciu jest mu bliski. gdzie przedstawię działanie ziół na człowieka w ścisłym powiązaniu z datą jego urodzin. Henryk Rodowski. Zioła wielokwiatowe parzymy zawsze wieczorem. A one czekają. O tym astrologicznym aspekcie oddziaływania napiszę w kolejnej książce. naparstnica. jeśli zostaną w odpowiednim dniu zebrane. Tu doradzić może Państwu radiesteta. Proszę zawsze pić zioła w filiżance. Proszę pamiętać. Obecny receptariusz zielarski zawiera bardzo stare nazewnictwo ludowe. zawsze ciche i pokorne.Chorzy mogą się wspomagać kolorami nie tylko w ziołach. w których zioła pozwoliły choremu wyzdrowieć. gdy zechcemy po nie sięgnąć. W mojej książce specjalnie nie używam łacińskich nazw ziół. które przynależą do trygonu Ognia. Opowiem.to nie przyśpieszy ich działania. pozostawiony w takiej formie. następnie zrobić przerwę 7-9 dni i powtórzyć kurację jeszcze raz. Rodowski zbierając przez wiele lat przekazy ludowe o ziołach. aby pomagać swoją siłą i cieszyć nasze oczy kolorami tęczy. Zawarte w Encyklopedii Życia recepty. ubioru. wówczas skutek będzie szybko widoczny. aby te wspaniałe przepisy nadal służyły wszystkim potrzebującym. że zioła powinniśmy pić zgodnie z naszym zegarem biologicznym. Bardzo często się zdarza. a nawet poprzez spożywanie kolorowego jedzenia. który żył na przełomie naszego wieku. Medycyna współczesna ma do zaoferowania bardzo bogaty asortyment leków roślinnych. gdy nie chcą ich pić . a jeśli piszę o szklance naparu mam na uwadze szkło kryształowe. gdy środowisko zostało zniszczone przez człowieka i świat znów wraca do ziół. a tylko wprowadzi kwas do organizmu. a pomocnik Księżyc zawsze będzie bratem ludzi urodzonych w poniedziałek. Zioła trzeba pić zawsze przez 9 do 21 dni. aby chory wybrał dla siebie zgodnie z instrukcją ten zestaw ziół. przy współpracy kolegów. Zioła będą wówczas skuteczne. z nich korzystał mój ojciec i jego przodkowie i chciałabym bardzo. Rodowski poświęcił swoje życie ubogim chorym. Nie zmuszajmy dzieci do picia ziół.zmuszanie przynosi bowiem odwrotny skutek. Jego intencją było uświadomienie społeczeństwu problemów leczenia i pomocy chorym. a nie w szklance. zebrane z wiekowych doświadczeń lekarzy i zielarzy są aktualne w naszych czasach. kto zechce skorzystać z recept ziołowych. gdy będziemy je stosować zgodnie z receptą. Stosujemy zawsze nasze poczciwe filiżanki. Kobietom trzymającym je w prawej ręce grozi często rozładowanie energetyczne. dr med.

Zestaw V Macierzanka 35 Podróżnik-cykoria 20 Tysiącznik 25 Szanta zwyczajna 20 89 . wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Pokrzywa 25 Marzanka 25 Liście orzecha włoskiego 25 Kwiat lipy 10 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Goryczka żółta 20 Piołun 15 Oman wielki 20 Babka lancetowata 15 Arcydzięgiel 10 Szanta zwyczajna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Stokrotka 20 Dziewięciornik 20 Płatki róży 20 Dziewanna 20 Kłębki słodyczki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zwiększa apetyt. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie (dzieci połowę). Anemia Zestaw l Goryczka 25 Krwawnik 25 Perz 20 Koper 20 Kłębki słodyczki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.Uwaga: podane wielkości wyrażone są w gramach! Suma substratów w każdym zestawie wynosi l00g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem.

Zestaw XI Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 90 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw X Liść jesionu 35 Pokrzywa 35 Pierwiosnek 10 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Przyspiesza przemianę materii. Zestaw VIII Piołun 25 Liść orzecha włoskiego 25 Liście porzeczek 25 Liście jeżyny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Wzmaga apetyt. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżeczce. Zestaw VII Tysiącznik 20 Jałowiec 20 Szanta 20 Macierzanka 20 Hyzop 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IX Skrzyp 20 Szanta zwyczajna 10 Oman wielki 20 Tysiącznik 10 Jałowiec 30 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Dziurawiec 60 Tysiącznik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zioła pić 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Marzanka 20 Mięta pieprzowa 15 Ruta 10 Korzeń perzu 10 Koper 15 Kozłek lekarski 25 Tatarak 5 Orliki białe 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Arytmia serca Zestaw I Ciemiernik 4 Konwalia 20 Kozłek lekarski 40 Płatki róży 36 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. 91 . zrobić przerwę 9 dni i kurację powtórzyć jeszcze raz przez 21 dni. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać w chorobach nerek lub w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 12 dni. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 4 razy po 1/2 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek (dzieci połowę z tego) dziennie. Zestaw XII Rzepik 20 Storczyk 15 Bratki polne 15 Kwiat lipy 15 Podróżnik 10 Oman wielki 10 Jałowiec 10 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń perzu 30 Koper włoski 30 Kozłek lekarski 30 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki rano i wieczorem. ani też chorym na zapalenie nerek. Zioła pijemy przez 21 dni. a mianowicie po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. Pobudza łaknienie.owoce 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać ciężarnym.Zestaw IV Kozłek lekarski 10 Srebrnik 20 Kuklik goździkowy 10 Liście jeżyny 25 Liście pomarańczy 25 Mięta pieprzowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 12 dni. 92 . Zioła pijemy 21 dni. Biegunka Zestaw I Anyżek 25 Kozłek lekarski 25 Berberys .liść 30 Chmiel 10 Szanta zwyczajna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki na 1/2 godziny przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Atonia żołądka Zestaw I Jagody jałowca 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Liść jeżyny 15 Piołun 5 Drewno jałowca 5 Korzeń lubczyku 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Melisa 10 Dziurawiec 25 Bobrek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Zioła pić 3-4 dni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Poza tym: surowica. Zioła pić przez 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Zioła pić przez 3-4 dni. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2-1 filiżanki stosownie do wieku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). przy zachowaniu odpowiedniej diety. Zestaw III Ożanka 30 Piołun 25 Liście ostu białego 15 Tysiącznik 15 Bukwica lekarska 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzenie żywokostu 50 Liść róży 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Błonica Podawać środki napotne oraz zioła na zapalenia gardła. Zestaw IV Rumianek 30 Liście mirtowe 25 Mniszek 15 Pomornik 15 Korzeń kobylaka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). przy zachowaniu odpowiedniej diety. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki stosownie do wieku. Zioła pić 3-4 dni. Biegunka u dzieci Zestaw I Suszone borówki 40 Krwawnik 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 3-4 dni. 93 . Zioła pić 3-4 dni.Zestaw II Korzeń pięciornika 30 Żywokost lekarski 30 Korzeń srebrnika 25 Korzeń drapacza (ostu) 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.

Zestaw IV Liść porzeczki 20 Liść mącznicy 20 Słoma owsiana 20 Jagody jałowca 10 Korzeń wilżyny 10 Cebula ostrawki 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw V Liść miącznicy 50 Siemię konopi 25 Siemię lniane 25 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zestaw III Głóg 25 Wilżyna ciernista 25 Ostrawka pomorska 20 Jagody jałowca 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.patrz mocz Zestaw I Prawoślaz 20 Sproszkowane żołędzie 20 Pietruszka 20 Korzenie piwonii 20 Liście fiołka polnego 10 Liście ślazówki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw II Tasznik pospolity 20 Grzybień 20 Kolendra 20 Liście fiołka polnego 20 Korzeń łopianu 10 Kora dębowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać przy zapaleniu nerek. Nie wolno podawać herbaty przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10.Bolesne oddawanie i parcie na pęcherz . 94 .

Zestaw VII Korzeń hebdu 20 Siemię lniane 20 Głóg kwiat 20 Liście porzeczki 20 Liście mącznicy 10 Ziele świętojańskie 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw II Korzeń tataraku 100 10 g korzenia tataraku gotujemy w l litrze wody i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Morska choroba Korzeń goździka 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zakrapiamy sokiem z cytryny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Brodawki Przykładamy cebulę.Zestaw VI Korzeń wilżyny 35 Korzeń lubczyka 25 Jagody jałowca 25 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Wcieramy maść zrobioną ze świeżego deszczownika. Następnie herbatę przecedzamy i pijemy co 2 godziny l łyżkę naparu. Zestaw III Liść orlika białego 100 95 . gotowanych pół na pół w wodzie i w winie. Zwilżamy odwarem z liści koszyczki. Brzuch (kolki) Zestaw I Liść kobylaka 100 1 łyżkę stołową = 10 g ziółek gotujemy w l szklance wina.

po naciąganiu przez 10 minut przecedzić i pić napar gorący (3-5 filiżanek dziennie). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek codziennie. Łyżkę mieszaniny naparzyć w 1/4 l wody. Zestaw V Majeranek 100 l łyżkę stołową zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar przecedzamy i używamy go do okładów. powstałą miazgę owijamy w chustkę. Bóle całego ciała – okłady Zestaw I Liść nostrzyka żółtego 50 Rumianek 50 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Zestaw IV Koper 100 10 g kopru gotujemy pół na pół w wodzie i w winie. Zestaw II Kwiat lawendy 10 Liść mięty pieprzowej 10 Arcydzięgiel 50 Macierzanka 25 Goździki 5 96 . Napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Herbatę pijemy ciepłą w ilości 2-4 filiżanek dziennie. Zaleca się podawać tę herbatę kobietom w ciąży. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Zestaw VIII Mięta pieprzowa 10 Rumianek 10 Tasznik 15 Majeranek 10 Koper włoski 15 Liść maliny 25 Koper 15 Okłady robimy do ustąpienia bólu przez kilka lub kilkanaście dni. Zestaw VI Koper włoski 100 10 g kopru włoskiego gotujemy 5-10 minut w filiżance mleka. Zioła pić przez 9 dni.10 g ziółek gotujemy w 3 częściach wina i l części wody. Zestaw VII Pomornik 100 Ciepłe okłady z odwaru pomornika gotowanego pół na pół w wodzie i occie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Bezsenność Kozłek lekarski 20 Krwawnik . 97 . Zestaw II Mysie uszka 40 Srebrnik zwykły 40 Krwawnik 15 Biedrzeniec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 30 Bobrek . Ból zębów Zestaw I Jastrzębiec 20 Mysie uszka 20 Skórka pomarańczowa 20 Grzybień 20 Babimor 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 30 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie.Zioła zagotować w 1/2 1 wody. po wystygnięciu odwaru podajemy go do picia co wieczór przed snem w ilości l łyżki w filiżance wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki około południa i wieczorem. Zioła pić 12 dni . Nie podawać kobietom w ciąży.przerwa 7 dni i następnie jeszcze raz przez 12 dni. Bezsenność (nerwowość) Liść jeżyny 30 Kozłek lekarski 20 Melisa 20 Wrzos 15 Majeranek 15 Zioła pić jak wyżej. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. powstałą miazgę owijamy w chustkę.

zagotowaną w 1/2 l wody. Zestaw II Kwiat lawendy 20 Liść mięty 20 Macierzanka 20 Tymianek 20 Goździki korzenne 10 Kora kaliny 10 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 l wody. Zestaw III Liść ślazu dzikiego 25 Liść malwy czarnej 25 Siemię lniane 17 Rumianek 16 Bobrek trójlistny 17 Mieszankę. następnie ciepłą miazgą.Choroby ogólne – okłady Zestaw I Liść ślazu dzikiego 20 Liść malwy 20 Siemię lniane 20 Rumianek 20 Nostrzyk żółty 20 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 1 wody. owiniętą w chustkę. okładamy bolące części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.zapalenie gardła Zestaw I Płucnica 20 Rumianek 20 Szałwia 20 Bylica 20 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. okładamy bolące części ciała. owiniętą w chustkę. zapakować w chustkę i przykładać. następnie ciepłą miazgą. owijając okład suchą chustką wełnianą. Chrypa . Zestaw II Liść ślazu dzikiego 20 Malwa czarna 20 Rumianek 20 Kwiat bzu czarnego 10 Dziewanna 10 Płucnica 10 Skórka pomarańczowa 10 98 .

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Rumianek 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V (do płukania gardła) Ślaz dziki 25 Liść prawoślazu 25 Kwiat bzu czarnego 25 Dziewanna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (do płukania gardła) Srebrnik 20 Babka lancetowata 20 Liść głowienki 20 Szałwia 10 Czerwona róża . Zestaw VII Ziele ślazu dzikiego 60 Korzeń żywokostu 20 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. Zestaw VIII Srebrnik 40 99 . Zestaw III (do płukania gardła) Ziele nawłoci pospolitej 30 Malwa 25 Podbiał 25 Srebrnik 10 Liść fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Kwiat bzu czarnego 10 Czerwona rezeda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw X Krwawnik 35 Rdest ptasi 15 Kwiat lipy 15 Szałwia 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IX Rdest ptasi 25 Kwiat lipy 25 Rzepik 10 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw XI Mech islandzki 35 Rumianek 20 Arcydzięgiel 15 Rozmaryn 20 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Cukrzyca Zestaw I Babka lancetowata 40 Szczaw zwyczajny 40 Liść czarnej jagody 10 Korzeń wilżyny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Koper 40 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw II Odpowiednia dieta oraz: Korzeń lubczyku 20 Korzeń hebdu 20 Skrzyp 30 Liść porzeczki 30 100 .

Z powodu zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Dna Zestaw I Żywokost 30 Ożanka zwyczajna 30 Ziele świętojańskie 20 Liść drapacza lekarskiego 10 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dla chorych na żołądek po 1/2 filiżanki na 2 razy dziennie. Zestaw II Tatarak 15 Goryczka żółta 15 Lebiodka 15 Wilżyna ciernista 15 Bluszczyk kurdybanek 15 Piołun 15 Liść ostu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Ziele pietruszki 20 101 . Zestaw III Korzeń szczawiu zwyczajnego 25 Bobrek trójlistny 25 Ożanka 15 Liść brzozy 15 Stokrotka 10 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Szanta zwyczajna 30 Tatarak 30 Liść fiołka polnego 15 Żywokost 15 Bluszczyk kurdybanek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zioła pijemy stale z przerwą 7 po dwóch dniach.

mech szary 20 Bluszczyk kurdybanek 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Storczyk biały 30 Pokrzywa 30 Korzeń drzewianki 10 Hebd .liść 10 4 łyżki ziół zagotować w 3/4 l wody. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. przecedzić i 2 razy dziennie pić przez 2 dni. po 10—15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Lukrecja 10 Liście prawoślazu 30 Pomornik 40 Korzenie prawoślazu 10 Kwiat malwy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Słodkogórza 10 Pierwiosnek 20 Liście mirtowe 15 Macierzanka 30 Włoski Matki Bożej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście mirtowe 5 Liście płucnicy 10 Mniszek lekarski 10 102 . Dychawica (astma. Zestaw VI Bobrek trójlistny 25 Bedrzeniec 10 Wilżyna ciernista 10 Pierwiosnek 10 Przetacznik polny 25 Storczyk biały 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. krótki oddech) Zestaw I Siemię lniane 20 Bedrzeniec 20 Mszaki .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Kwiat lnu 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pokrzywa 100 l łyżkę stołową pokrzywy zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zioła pić przez 6 tygodni. Zestaw IV Kurze ziele 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. Czerwonka Zestaw I Liść dębu 100 l łyżkę stołową liści dębowych zalać pełną filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l łyżki stołowej co godzinę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 103 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Pierwiosnek 10 Liść podbiału 15 Krzyżownica 15 Włos Matki Bożej 15 Warzęcha wodna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Kwiat malwy czarnej 25 Dziewanna 25 Podbiał 25 Kwiat lawendy 15 Liście eukaliptusowe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Biedrzeniec 25 Pierwiosnek 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Złotnik 20 Siemię lnu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie.

Zestaw VIII Korzeń arcydzięglu 20 Kora dębu 40 Korzeń drzewianki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Czkawka Zestaw I Mięta pieprzowa 15 Szałwia 20 Rumianek 15 Boża trawa 20 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw V Kuklik 100 1 łyżkę sproszkowanego kuklika wsypujemy do szklanki wody. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. gotować przez 5 minut. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Czyrak w przewodzie usznym zewnętrznym Zestaw I Pokrzywa 30 Bobrek trójlistny 40 Miesiączek 5 Korzeń dębu 25 104 . Zestaw VI Arcydzięgiel 100 Sproszkowany korzeń arcydzięglu 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Zestaw VII Drzewo sandałowe 100 Sproszkowany korzeń drzewa sandałowego 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Kuracja wymaga 200-300 g. Zestaw II Anyżek 30 Koper 30 Liść jeżyny 25 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. i podajemy do picia co 1/2 godziny po łyżeczce od kawy.

Zestaw III Skrzyp 40 Korzeń łopianu 30 Drzewianka 30 Zmywamy co 2 godziny odwarem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 105 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. nałożoną na płatku płótna. Czyraki Zestaw I Bobrek trójlistny 40 Pokrzywa 30 Miesiączek 5 Kora dębu 25 Zioła zaprawiamy zimną wodą. tak powstałą miazgę. przykładamy do czyraka. Zestaw II Czepiec 100 l łyżkę stołową sproszkowanego czepca zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Liść poziomki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Naparu tego używamy także do okładów. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i zmywamy twarz tym odwarem. Poza tym gorące okłady.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z tej samej mieszaniny sporządzamy i pijemy odwar w sposób zwykły (2 filiżanki dziennie). Figówka Zestaw I Skrzyp 100 l łyżkę stołową sproszkowanego skrzypu zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Słoma owsiana 35 Rumianek 15 Liść poziomki 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym gorące okłady.

po 10-15 minutach naciągania napar ten podajemy do picia co godzinę po l łyżeczce od kawy. Glistnice Piołun 60 Wrotycz 20 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.nieżyt Zestaw I Korzeń ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Dziewanna 20 Słodkogórza 10 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Środek napotny.Zestaw IV Przetacznik 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Glisty – robaki Zestaw l Kwiat cytwaru 100 l łyżkę od herbaty kwiatu cytwaru zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwitnący piołun 50 Paproć lekarska 15 Konitrud 15 Rumianek 10 106 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Gardło . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 20 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 25 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw III Korzeń kruszyny 40 Piołun 40 Wrotycz 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki.Liść poziomki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Kwitnące ziele piołunu 50 Wrotycz 25 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw VI Krwawnik 40 Kruszyna 40 Korzeń fiołka polnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 100 g mieszaniny tworzy l kurację. Zestaw IV Kwitnące ziele piołunu 50 Rumianek 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 100 g. Zestaw VII Ziele piołunu 50 Trędownik 30 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. która trwa 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Kuracja wymaga 100 g. Zioła pić 6 tygodni. 200 g mieszaniny tworzy l kurację. Kuracja wymaga 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy l filiżankę herbaty przed śniadaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Gorączka bez znanej przyczyny Zestaw I Perz 25 Mniszek lekarski 25 107 . Nie podawać kobietom w ciąży.

kora 30 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Bez 25 Kwiat lipy 25 Stokrotka 20 Płatki róży 15 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pijemy 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw III Tysiącznik 25 Ciemięrzyk 25 Nagietek 25 Ślazik mały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 30 Kruszyna . Zestaw IV Kwiat lipy 20 Sasanka 20 Włoski Matki Bożej 20 Perz 15 Kwiat bzu 15 Płatki róży 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Szczaw zwyczajny 25 Korzeń cykorii 10 Lukrecja 5 Tysiącznik 5 Liść ostu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 35 Rumianek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie.kwiat 40 108 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie.środki napotne Zestaw I Kwiat lipy 35 Bez . Gorączka . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie.

mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. Zestaw III Bez . Zestaw II Siemię lniane 30 Kminek polny 25 Bez czarny .kwiat 15 Tatarak 15 Kwiat lipy 15 Krwawnik 20 Stokrotka biała 10 Liść róży 10 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę podawać osłodzoną miodem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Herbatę podawać osłodzoną miodem. ostry Zestaw I Boża trawa 35 Bobrek trójlistny 35 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gościec mięśniowy. w odwarze zmoczyć chustkę lnianą.kwiat 20 Pokrzywa 15 Rumianek 10 Zioła zagotować w 1/2 1 wody. Zestaw IV Korzeń perzu 25 Rdest ptasi 30 Korzeń cykorii 15 Słodkogórza 5 Drapacz 5 Tysiącznik 5 Ruta 10 Dziurawiec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Środek napotny. Zestaw III Pokrzywa 20 109 .

Zestaw II Tatarak 40 Pokrzywa 40 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 110 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem i cytryną w ilości kilku filiżanek dziennie. Gościec mięśniowy. ostry (reumatyzm. Nie podawać kobietom w ciąży. Nie podawać chorym na nerki.Kwiat topoli 20 Liść wierzby 15 Piołun 15 Estragon 15 Lniczka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. zapalenie stawów) Zestaw I Ziele świętojańskie 30 Bertram 30 Liść wierzby 20 Liść topoli 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gościec stawowy. przewlekły Zestaw l Babka lancetowata 20 Drewno gwajkowe 20 Szałwia 20 Drewno sasafras 20 Piołun 20 2 łyżki stołowe mieszaniny odgotować w 6 filiżankach wody. Następnie napar przecedzamy i podajemy połowę rano w łóżku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Zestaw II Drewno gwajkowe 25 Kopytnik 25 Goryczka żółta 25 Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. a drugą połowę przed spaniem.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie pić przy chorobie nerek. Zestaw III Storczyk 30 Krwawnik 30 Liść topoli 20 Liść wina pnącego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. następnie jeszcze raz 21 dni. a drugą połowę przed udaniem się na spoczynek. Zestaw III Tatarak 20 Mięta 20 Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy połowę rano. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Wilżyna ciernista 10 Rzepik 10 Korzeń piwonii 10 Jałowiec 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 10 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe ziół odgotować w 6 filiżankach wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Rukwia 25 Bobrek trójlistny 25 Podróżnik 25 Ogórecznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gościec stawowy przewlekły Zestaw l Drewno gwajkowe 50 Drewno jałowcowe 50 2 łyżki stołowe ziół zalać 6 filiżankami wrzącej wody. Następnie napar ten przecedzamy i podajemy połowę rano. Zioła pić 21 dni . 111 .przerwa 9 dni. a drugą połowę przed spaniem.

zapalenie stawów) Zestaw I Siemię lniane 20 Podbiał 35 Ślazik leśny 35 Ziele maliny 10 Mieszaninę zagotować w 1/2 l wody.Gościec stawowy przewlekły . Zestaw II Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 25 Bez czarny . Gradówka na powiece ocznej Zestaw I Świetlik 25 Rozmaryn 25 Koper 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ewentualnie operacja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Poziewnik 30 112 . Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.kwiat 15 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Gruźlica (suchoty płuc) Zestaw I Poziewnik 20 Rzepik 10 Ziele świętojańskie 10 Skrzyp 30 Kłębki słodyczki 30 l-łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Świetlik łąkowy 25 Krwawnik 50 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.okłady (reumatyzm.

Histeria i niedomagania nerwowe Zestaw I Goryczka żółta 20 Korzeń kozłka 20 Liść maliny 30 Ruta winna 10 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.Biedrzeniec 30 Liść maliny 20 Perz 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Korzeń kozika 20 Bobrek trójlistny 15 Perz 35 Arcydzięgiel 15 Skórka cytrynowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pobudza łaknienie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Pierwiosnek 30 Arcydzięgiel 30 Rzepik 20 Estragon 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po kilka filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą według potrzeby. Zestaw III Melisa 20 Kora dębu 15 Kokoryczka 20 Drzewianka 15 Drapacz duży 20 Ruta ogrodowa 10 113 . Zestaw IV Wewnętrznie: ziółka oczyszczające krew albo: Zewnętrznie: okłady jak przy obrzękach albo: Moczyć często w odwarze z 20 g kory dębu na l filiżankę wody.

Zestaw IV Kozłek 25 Mięta pieprzowa 15 Liść pomarańczy 20 Srebrnik 20 Bobrek trójlistny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Krwawnik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Krzyżownica 10 Podbiał 15 114 . Herbaty tej nie wolno podawać kobietom w ciąży. Zioła pić 36 dni. przykrywając następnie suchą wełnianą chustką albo: okłady z soku wyciśniętego z młodych gałązek dębu. 12 łyżek stołowych sproszkowanej kory dębu zalać 1/2 1 wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek tego naparu dziennie. Zestaw II Melisa 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. którą (ciepłą) okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy lnianą chustkę. zmieszanego ze spirytusem i odcedzonego po 2 tygodniach. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilościach 3 filiżanek dziennie. w ilości 1-2 filiżanek dziennie. osłodzoną miodem. Gruczoły szyjne .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Rzepik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Okłady z odwaru kory dębu. Grypa Zestaw l Kwiat bzu 100 l łyżkę stołową suszonego kwiatu bzu zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw X Krwawnik 35 115 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IX Tatarak 15 Rumianek 15 Skrzyp 15 Kwiat lipy 15 Stokrotka polna 10 Boża trawa 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Mech islandzki 15 Korzeń ślazu 15 Kwiat lipy 15 Dziewanna 5 Anyżek gwiaździsty 5 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Szałwia 15 Tysiącznik 15 Koper 15 Kwiat lipy 20 Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Działa wykrztuśnie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw VI Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 25 Storczyk biały 20 Majeranek 10 Lebiodka 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Zestaw VIII Podbiał 45 Anyżek 15 Korzeń ślazu 10 Warzęcha wodna 10 Korzeń storczyka 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Podbiał 35 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Zioła pić 9 dni.

Jelito grube - zapalenie Zestaw I Babka lancetowata 12,5 Tasznik 12,5 Pokrzywa 12,5 Kurze ziele 12,5 Jagoda jałowca 12,5 Malwa czarna 12,5 Kora dębu 12,5 Drzewianka 12,5 Zioła gotować 1/2 godz. (50 g na 2 l wody). Odwar ten służy do kąpania odbytu i do okładów.

Zestaw II Korzeń kruszyny 35 Kminek 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Jelita - nieżyt Zestaw I Boża trawa 20 Szałwia 10 Jałowiec 25 Koper 10 Czarna jagoda 15 Storczyk 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Przy chorobie nerek nie podawać jałowca. Ważne jest zachowanie diety.

Zestaw II Ślaz dziki 60 Rumianek 20 Siemię lniane 20 5 łyżek ziół zagotować w 1 l wody i po 10 minutach naciągania podajemy odwar, jako lewatywę.

116

Jęczmień na powiece ocznej Zestaw I Boża trawa 20 Koper 25 Bez - kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Boża trawa 50 Liść bzu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu 25 Liść malwy 25 Siemię lniane 20 Rumianek 10 Nostrzyk żółty 20 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Jęczmień na powiece ocznej - okłady Zestaw I Bez 10 Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 30 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Kamica (kolka) nerkowa Tasznik 40 Głóg - kwiat 20 Rdest ptasi 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kamienie moczowe Zestaw I Mącznica lekarska 40

117

Szyszki kukurydzy 40 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 2 razy dziennie po l filiżance.

Zestaw II Piwonia - kwiat 15 Sproszkowane żołędzie 25 Nawłoć pospolita 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Rzepik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić w ilości 2 filiżanki dziennie. Zestaw III Hebd 20 Skrzyp 30 Biedrzeniec 10 Lubczyk - korzeń 10 Strączki fasoli 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Skrzyp 30 Głóg - kwiat 25 Rdest ptasi 25 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Kamienie nerkowe Wilżyna ciernista 35 Liście mącznicy 40 Storczyk biały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.

Kamienie żółciowe Zestaw I Bluszcz kurdybanek 20 Korzeń fiołka polnego 20 Tawuła błotna 15 Rdest ptasi 15 Liść mięty 15 Nagietek 15

118

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 20 Tysiącznik 20 Pomornik górski 10 Koszyczek polny 10 Piołun 10 Rzepik 10 Mniszek 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Tasznik 30 Korzeń fiołka polnego 15 Goryczka żółta 15 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Anyżek gwiaździsty 10 Korzeń fiołka polnego 10 Korzeń czarcikęsu 10 Rdest ptasi 35 Liść mięty pieprzowej 10 Jałowiec 20 Macierzanka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Ewentualnie operacja.

Kaszak Boża trawa 45 Rumianek 30

119

Bez 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Operacja.

Kaszel Zestaw I Korzeń prawoślazu 40 Liść podbiału 20 Dziewanna 25 Korzeń lukrecji 5 Kurdybanek 5 Korzeń kosaćca 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść prawoślazu 40 Kwiat prawoślazu 30 Kwiat malwy czarnej 15 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń prawoślazu 25 Liść podbiału 25 Płatki maku polnego 20 Korzeń lukrecji 20 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście płucnicy 25 Warzęcha 25 Pierwiosnek 10 Włoski Matki Bożej 10 Rdest 10 Podbiał 10 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

Katar pęcherza Zestaw I Skrzyp 30

120

Jagoda jałowca 30 Korzeń hebdu 10 Słoma owsiana 20 Liść dziurawca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie: rano i wieczorem. W razie zapalenia nerek, pijemy tę herbatę bez jagód jałowca.

Zestaw II Głóg - kwiat 25 Tymianek 25 Korzeń pokrzywy 25 Korzeń pietruszki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 50 Siemię konopii 30 Liść mącznicy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.
Zestaw IV Głóg - kwiat 25 Liść mącznicy 25 Jałowiec 25 Kora dębu 15 Pietruszka 5 Korzeń pokrzywy 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.

Zestaw V Głóg - kwiat 15 Skrzyp 25 Tarnina 5 Strączki fasoli 25 Pokrzywa 20 Pietruszka - nasiona 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. Zioła stosować 21 dni.

Katar sienny Zestaw I Świetlik łąkowy 35

121

Bluszczyk kurdybanek 35 Korzeń żywokostu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Kwiat lipy 10 Rumianek 10 Bez - kwiat 10 Liść jeżyny 20 Jałowiec 20 Owoce maliny 20 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Katar tchawicy Zestaw I Korzeń prawoślazu 30 Liść prawoślazu 60 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 40 Korzeń ślazu 20 Podbiał 10 Lukrecja 10 Kąkol polny 10 Kwiat dziewanny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń ślazu dzikiego 30 Liść podbiału 20 Bukwice 15 Korzeń lukrecji 5 Płatki maku polnego 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Ożanka 35 Kłębik słodyczki 35 Siemię lniane 30

122

Pić 3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki z cukrem. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Marzanka wonna 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Rumianek 10 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 25 Liść dziewanny 25 Bez . Katar wiosenny Zestaw I Bierzeniec 20 Dziurawiec 20 Anyżek 20 Miodunka 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Katar uszu I.kwiat 25 Malwa czarna 25 123 . Zakrapianie ciepłą oliwą.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pić w ilościach 2-3 filiżanki dziennie. Łaźnia parowa głowy z kwiatów siennych w ilości 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Babka lancetowata 35 Pokrzywa 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. II. Zioła stosować 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Liść ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Kwiat ślazu dzikiego 10 Kwiat malwy czarnej 15 Goryczka żółta 15 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek.

zalecamy wyczerpanym i chorym nerwowo. niedowładach i sztywnościach reumatycznych oraz przy osłabieniu ogólnym po długotrwałych i wyczerpujących chorobach. dnie i osłabieniu ogólnym. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. gotowanych przez 1/2 godz. osłabieniu i wyczerpaniu nerwowym) Kąpiele z ziół wzmacniają i orzeźwiają nerwy przy bezwładach. w 2 l wody i dodanych do kąpieli. skurczach. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Kąpiele te zalecane są przy sztywnościach reumatycznych. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. 124 . wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw II Korzeń lubczyku 20 Pokrzywa 20 Kwiat sienny 20 Rumianek 20 Igła świerkowa 10 Skrzyp 10 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. także przy dnie i osłabieniu ogólnym. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Zestaw I Rumianek 20 Lebiodka 20 Macierzanka 20 Lawenda 20 Rozmaryn 20 1/2 kg ziół zagotować w 3 l wody. przecedzić i dodać do kąpieli. Zestaw IV Kora dębu 100 1/2 kg kory dębowej naparzyć w 4 l. Kąpiele te zalecane są przy cierpieniach reumatycznych. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Zestaw III Liść bazylii 35 Tymianek 35 Mięta 30 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw VI Igła sosny 100 l kg igieł sosny. Zestaw V Igła świerku 100 1/2 kg igieł świerku naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli.Odwarem (z 10 g ziół na 1/4 l wody wrzącej) przecedzonym płukać gardło. Kąpiele z ziół (przy drgawkach.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości do 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 15 Dziewięćsił 20 Mięta pieprzowa 15 Piołun 20 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw VII Rumianek 100 l kg rumianku dodajemy do kąpieli. działa uśmierzająco w stanach skurczowych. Kolka (wiatry) Zestaw I Anyżek 20 Koper włoski 15 Pomornik górski 15 Majeranek 10 Rumianek 15 Dziewięćsił 15 Melisa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pędzi wiatry. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Arnika 40 Rumianek 30 Anyżek 15 Melisa 15 125 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kąpiele stosujemy 6 tygodni co 4 dzień. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 30 Kolendra 5 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Pędzi wiatry. Nie podawać przy zapaleniu nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem po 1/2 łyżki kilka razy dziennie. Zioła stosować 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.krztusiec Zestaw I Lebiodka 30 Rumianek 30 Koper włoski 20 Skórka cytrynowa 10 Tymianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń szczawiu zwyczajnego 40 Korzeń rosiczki 40 Korzeń lukrecji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Szałwia 20 126 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanki dziennie. Zestaw V Rzepik 25 Lebiodka 25 Srebrnik 25 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Koper 20 Rozmaryn 20 Macierzanka 20 Ślaz dziki 20 Tatarak 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw III Tysiącznik 25 Srebrnik 25 Pomornik górny 10 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Koklusz .

127 . Pić 3 filiżanki dziennie.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie.Eukaliptus 20 Macierzanka 20 Liść orzecha 20 Korzeń fiołka leśnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.oczyszczenie wiosenne Zestaw I Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 30 Perz 15 Jagody jałowca 15 Lukrecja . Kontuzje – okłady Zestaw I Dziurawiec 15 Makówka polna 50 Bez 15 Rumianek 10 Tasznik pospolity 10 Zioła zagotowane w 1/2 l wody dają odwar. Zestaw II Hyzop 20 Szanta zwyczajna 15 Rumianek 15 Ziele jaskółcze 10 Szałwia 15 Rumianek 25 Z odwaru tego sporządzamy letnie okłady. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem w ilości kilku filiżanek dziennie. którego używamy do letnich okładów. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Krew . maczając w nim chustkę lnianą. Zestaw VII Korzeń ślazu dzikiego 20 Liść podbiału 35 Kwiat malwy czarnej 10 Słodkogórza 25 Anyżek 10 l łyżkę ziół w 3 filiżankach wody wygotować do 2 filiżanek.

Kręgosłup . po naciąganiu 10-minutowym należy pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. wody wrzącej. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zalecana ostrożność w chorobach żołądka i nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.bóle z przemęczenia Krwawnik 30 Kwiat lipy 20 128 . Zioła pić przez 6 tygodni.Zestaw II Tatarak 20 Kwiat muszkatołowy 20 Kłąb cytwaru 20 Oman wielki 20 Biedrzeniec 10 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Liść mniszka 15 Krwawnik 15 Liść jeżyny 25 Przetacznik 20 Ziele drapacza 15 Tysiącznik 10 Napar sporządzony z l łyżki stołowej ziół i 1/4 l. Zestaw VII Tatarak 20 Liść jeżyny 20 Korzeń cytwaru 20 Oman wielki 15 Biedrzeniec 15 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Jałowiec 20 Tysiącznik 10 Babka lancetowata 10 Skrzyp polny 15 Pokrzywa 10 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 Piołun 5 Rozmaryn 5 Szałwia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem kilka razy dziennie. Zestaw II Krwawnik 35 Szanta zwyczajna 20 Pokrzywa 35 Mniszek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę przecedzamy i pijemy połowę rano. drugą połowę przed kładzeniem się do snu. Krwawienie (krwotok) z nosa Kora dębu 50 Babka lancetowata 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kręgosłup .bóle reumatyczne Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe tej ziół gotować z sześcioma filiżankami wody. Zalecana jest ostrożności przy używaniu tej herbaty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.Liść porzeczki 10 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń cykorii 15 Korzeń goryczki 5 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. 129 . Krwawnice (hemoroidy) Zestaw I Liść pokrzywy 20 Szanta zwyczajna 20 Płatki róży białej 20 Szczaw zwyczajny 20 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw V Jałowiec 35 Babka lancetowata 20 Podbiał 15 Drzewianka 20 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Jaskółcze ziele 30 Babka lancetowata 30 Lilia wodna 20 Dziewięciornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować przez 21 dni. Zestaw VII Podróżnik 20 Piołun 10 Lilia wodna 10 Dymnica 10 Płatki róży białej 10 Szanta zwyczajna 10 Perz . Zalecana jest ostrożność przy używaniu tej herbaty.korzeń 10 Babimór 10 Stokrotka biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Podróżnik 20 Krwawnik 20 Liść pokrzywy 20 Storczyk biały 20 Mniszek lekarski 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 130 .Zestaw III Krwawnik 90 Dziewanna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Liść orzecha 25 Kora dębu 25 Szakłak dziki 25 Kora wierzby białej 25 1 łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 7 dni przed okresem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rojownik 30 Skrzyp 30 Jedlinka 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Krwotoki maciczne i nadmierne miesiączkowanie Zestaw I Tatarak 20 Liść pokrzywy 20 Rdest ptasi 15 Ziele świętojańskie 15 Ziele nawłoci 15 Babka lancetowata 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Krwotoki jelitowe Skrzyp polny 25 Tasznik 25 Krwawnik 25 Drzewianka 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Krzywica Zestaw I Liść orzecha włoskiego 35 Marzanna wonna 35 Kora dębu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. 131 . Według potrzeby podajemy napar 3 razy dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki dziennie. Zestaw II Dymnica 30 Konitrud 30 Dziewanna 15 Rozmaryn 10 Jaskółcze ziele 10 Słodkogórza l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Liszaje Zestaw I Trędownik 20 Rukwia 20 Dziewanna 20 Mniszek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Ziele mniszka 30 Kora dębu 15 Korzeń mniszka 15 Jaskółcze ziele 15 Szanta 15 Rumianek 10 1/2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu wlewać ciepły odwar do odbytnicy.Lewatywa Zestaw I Liść ślazu dzikiego 30 Skrzyp polny 30 Rumianek 20 Siemię lniane 20 2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu .wlewać ciepły odwar hegarem do odbytnicy. Łaknienie – brak Zestaw I Piołun 25 Arcydzięgiel 25 Szałwia 30 Jałowiec 10 Podróżnik 10 132 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie po jedzeniu.

powstałym przez zalanie 50 g rozmarynu wrzącą wodą (napar jest gotowy po naciąganiu 10-minutowym). Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży Zioła należy pić przez 14 dni. Zestaw III Bobrek trójlistny 35 Przetacznik 25 Skrzyp 40 133 .kora 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Paproć 100 1-2 gałązek paproci gotować w 2/3 l wody i 1/3 l wina. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. W razie występowania biegunki przerwać kurację. Zestaw II Skórka pomarańczowa 30 Kruszyna 35 Senes .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży.owoce 34 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Piołun 20 Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Bobrek trójlistny 10 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki 10 Cynamon . Zestaw III Liść piołunu 30 Bobrek trójlistny 30 Korzeń tataraku 5 Goryczka żółta 5 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Łupież Zestaw I Rozmaryn 100 Włosy myć wodą z odwarem rozmarynu. Nie podawać przy zapaleniu nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. Zestaw II Tysiącznik 15 Rozmaryn 20 Chmiel 10 Lebiodka 45 Korzeń fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać do miejsc chorych. Zestaw IV Pokrzywa 35 Korzeń łopianu 20 Rumianek 15 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Łyżkę stołową ziół naparzyć w 1/4 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść melisy 25 Korzeń kozika 25 Kwiat rumianku 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Łuszczyca (rybia skóra. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. rybia łuska) Kora wierzby 40 Rosiczka 40 Bratek polny . po naciąganiu przez 10 minut przecedzić. 134 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łydki – skurcze Zestaw I Kozłek lekarski 15 Anyżek 20 Tysiącznik 15 Mak polny 20 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W naparze tym namoczyć ręcznik lniany. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.

Podajemy 4 łyżki dziennie. Miażdżyca Zestaw I Korzeń biedrzeńca 15 Korzeń trawy leśnej 15 Kora szkłaka 15 Szałwia 10 Lebiodka 10 Liść jemioły 10 Strączki fasoli 5 Kwiat lawendy 5 Szanta zwyczajna 5 Drewno sasafrasu 5 Rosiczka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę rano na czczo oraz wieczorem 1/2 godz.owoc 25 Wilżyna ciernista 10 Malwa czarna 5 Drewno sandałowe 10 135 . Pić bez cukru. Zestaw II Krwawnik 15 Perz 15 Morszczyn 20 Szakłak . Zioła pić 21 dni. po jedzeniu l filiżankę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić 3 filiżanki dziennie. Mdłości Omdlałemu dajemy pod nos do wąchania roztarte liście mięty wodnej albo: cebulę pokrajaną w talarki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia goryczki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia tataraku albo mieszaninę: Melisa 40 Skórka cytrynowa 40 Gałka muszkatołowa 10 Cynamon 5 Goździki 5 Zioła gotujemy w 1/4 l wody i po dodaniu 1/4 l spirytusu destylujemy ją na słońcu aż do wyklarowania.Zestaw IV Rumianek 30 Dziewanna 30 Krwawnik 20 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Miesiączka skąpa Zestaw I Melisa 20 Janowiec 15 Rumianek 15 Dymnica 15 Majeranek 15 Ruta ogrodowa 10 Szczaw zwyczajny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rumianek 30 Ziele jaskółcze 30 Krwawnik 20 Babka lancetowata 20 136 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Mikołajek 30 Melisa 30 Goryczka żółta 20 Liść akacji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 15 Malwa czarna 20 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kolendra 25 Kłąb mistrzowca 20 Krwawnik 15 Liść akacji 15 Babka lancetowata 15 Glistewnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.zapalenie Zestaw I Liść ślazu 20 Ślazik leśny 20 Rumianek 15 Bez . Zestaw VII Dziewięciomik 20 Koper włoski 20 Czarcikęs 20 Orliki białe 20 Drewno sarsaparylanowe 10 Piwonia 5 Bazylia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła pić 7 dni przed okresem. Zestaw VI Ziele świętojańskie 30 Ruta ogrodowa 30 Szanta 20 Konitrud 10 Kora kaliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Krwawnik 25 Skrzyp polny 25 Rumianek 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Migdałki . Zestaw III Podróżnik 30 Liść głowienki 20 Szałwia 20 137 .15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Dziewanna 15 Miodunka leśna 10 Skórka pomarańczowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10.

kwiat 15 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 21 dni.Boża trawa 20 Korzeń drzewianki 10 Odwar z l łyżki ziół i 1/4 l wody po 30-minutowym naciąganiu służy jedynie do płukania gardła. Zestaw IV Koper 20 Kozłek lekarski 20 Jagody jałowca 20 Krwawnik 40 138 . Migrena Zestaw I Korzeń lukrecji 30 Pierwiosnek 25 Szczaw zwyczajny 15 Bez . który po 10-minutowym naciąganiu i po przecedzeniu służy jedynie do płukania gardła. Wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży.kwiat 10 l łyżka ziół naparzona w 1/4 l wody daje napar. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Korzeń drzewianki 30 Szałwia 20 Skrzyp polny 20 Kora dębu 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Kwiat lipy 20 Korzeń piwonii 20 Szczaw zwyczajny 20 Korzeń kozika 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Babka lancetowata 30 Rumianek 30 Kwiat lipy 20 Ruta ogrodowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Rumianek 20 Liść jeżyny 15 Kozłek lekarski 20 Krwawnik 15 Babka lancetowata 25 Lawenda 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw II Skrzyp 30 Lubczyk . Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 139 . Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Mocz z krwią Zestaw I Dziurawiec 20 Nagietek 20 Ptasie oczko 15 Janowiec 15 Dymnica 15 Ruta murowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki.korzeń 10 Mniszek lekarski 20 Wilżyna ciernista 20 Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Mocz Zestaw l Jagoda jałowca 50 Siemię pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. 140 . Zestaw IV Kora dębu 30 Krwawnik 20 Rzepik 20 Rumianek 10 Mącznica lekarska 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Babka lancetowata 45 Drzewianka 35 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Krwawnik 30 Tysiącznik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty nie podawać wieczorem. Moczenie nocne i niedomagania nerwowe Zestaw I Krwawnik 30 Bertram 30 Rzepik 20 Ziele świętojańskie 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Herbaty nie podawać wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw III Skrzyp 25 Ziele świętojańskie 25 Dziurawiec 20 Jaskółcze ziele 20 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty nie podawać wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.kwiat 10 Storczyk biały 15 Wilżyna ciernista 10 Bazylia 10 Czarna jagoda 10 Korzeń cykorii 10 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Rumianek 15 Liść brzozy 15 Głóg . Nerwica serca Zestaw I Kozłek lekarski 10 Liść maliny 30 Kuklik goździkowy 10 Melisa 10 Mięta pieprzowa 10 Piołun 10 141 . następnie przecedzić herbatę i pić 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść brzozy 20 Głóg .kwiat 20 Ziele świętojańskie 15 Wilżyna ciernista 15 Bazylia 10 Bodziszek cuchnący 10 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Nerki – zapalenie Zestaw I Babimor 20 Chmiel 20 Lubczyk 15 Liść mącznicy 15 Skrzyp 15 Prawoślaz 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (środek moczopędny) Owoc głogu 100 Owoce głogu gotować w 1/4 l wody przez 10 minut. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.5 łyżki stołowej ziół zalać 1. Nerwobóle Zestaw l Rumianek 25 Liść poziomki 25 Ziele jaskółcze 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 l wrzącej wody. Po ostygnięciu wypić herbatę w przeciągu 2 godz. Nerwy Zestaw l Kozłek lekarski 50 Bobrek trójlistny 30 Mięta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki na zimno przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować przez 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Herbata działa uspokajająco. Zestaw II Podróżnik 25 Mięta pieprzowa 10 Kwiat lipy 20 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Liść pomarańczy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mięta pieprzowa 60 Liść oleandra 40 2. Zestaw II Rumianek 20 Melisa 20 Kozłek lekarski 20 Bertram 20 Marzanna wonna 10 Goryczka żółta 10 142 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.stan zapalny Zestaw I Kozłek lekarski 15 Arcydzięgiel 15 Kminek 15 Jasieniec . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zioła stosować przez 21 dni. Nerwy . 143 . Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek dziennie z cukrem i cytryną. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Kokornak 10 Liść mirtu 10 Goryczka żółta 10 Bobrek 10 Liść fiołka polnego 10 Tysiącznik 20 Pierwiosnek biały 20 Bertram 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Płatki róży 30 Kozłek lekarski 25 Ruta murowa 20 Rozmaryn 15 Krwawnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 15 Kwiat topoli 10 Rumianek 10 Chmiel 10 Ogórecznik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Miodunka leśna 25 Liść ożyny 25 Kozłek lekarski 20 Rozmaryn 10 Krwawnik 10 Ruta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw III Mięta pieprzowa 10 Rozmaryn 20 Melisa 10 Ruta 10 Kozłek lekarski 20 Storczyk biały 20 Rdest ptasi 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy do picia 3 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 144 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Ziele jaskółcze 25 Rumianek 75 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Pierwiosnek 35 Korzeń fiołka polnego 30 Rozmaryn 20 Storczyk biały 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Neuralgina międzyżebrowa (nerwoból) Zestaw I Liść jeżyny 20 Mięta pieprzowa 15 Lebiodka 20 Kwiat lipy 10 Krwawnik 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mięta 10 Storczyk biały 20 Ruta 5 Pierwiosnek biały 5 Korzeń fiołka polnego 10 Krwawnik 30 Piołun 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki przed położeniem się na spoczynek.Neurastenia (osłabienie nerwów) Zestaw I Krwawnik 25 Liść poziomki 10 Majeranek 15 Igliwie sosny 20 Pierwiosnek biały 5 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nieżyt nosa . a rano pijemy l filiżankę. Nie podawać kobietom w ciąży. Nasieniotok Kolendra 40 Czarna jagoda 40 Kłębki słodyczki 15 Korzeń lukrecji 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.katar Zestaw I Rumianek 25 Kwiat lipy 25 Szałwia 25 Liść mięty 25 145 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 15 Korzeń goździka 10 Liść poziomki 15 Mięta pieprzowa 15 Storczyk biały 10 Liść pomarańczy 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar stoi całą noc. Zestaw III Melisa 15 Kozłek 15 Majeranek 15 Liść ożyny 30 Wrzos 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kuracja wymaga 300 g ziół.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przepłukujemy nos letnim odwarem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Kuracja wymaga 300 g ziół. Nieżyt oskrzeli i płuc Zestaw I Siemię lniane 20 Dziewanna 20 Ożanka 10 Korzeń prawoślazu 10 Liść podbiału 10 Bluszczyk ziemny 10 Kłębki słodyczki 10 Mech islandzki 5 Podbiał 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. przez kilka dni pod rząd. Zestaw II Anyż 15 Kwiat malwy 15 Korzeń ślazu 20 146 .owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Świetlik łąkowy 20 Korzeń fiołka polnego 20 Piołun 20 Siemię lniane 20 Anyżek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Skrzyp 35 Świetlik 35 Korzeń kobylaka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 10 Bluszczyk kurdybanek 25 Szałwia 35 Rozmaryn 15 Bez czarny .

Zestaw III Ziele jaskółcze 100 3 łyżki korzenia moczyć w 1/21 wina.obrzęk Zestaw I Melisa 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw 11 Rozmaryn 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. pić 2 kieliszki dziennie 20 g mikstury. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Podbiał 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV (kąpiele) 147 .kwiat 20 Języczki polne 20 Lukrecja 10 Kwiat ślazu 10 Koper włoski 10 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Poziewnik 20 Ruta 20 Podbiał 20 Mech islandzki 10 Lukrecja 10 Koper wodny 10 Anyż 5 Ziele jaskółcze 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nogi .Włos Matki Bożej 5 Hyzop lekarski 5 Języczki polne 10 Podbiał 10 Pokrzywa 10 Lukrecja .

przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. 148 .ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. po 30 minutach naciągania napar ten przecedzamy i dodajemy do kąpieli.Rozmaryn 100 100 g rozmarynu zalać litrem wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Zestaw V Podbiał 20 Storczyk biały 20 Rozmaryn 20 Skrzyp polny 20 Jałowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Obrzęki ogólne Chmiel 30 Rumianek 20 Kwiat lawendy 20 Rozmaryn 10 Macierzanka 10 Wrotycz 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Obrzęki zapalne – okłady Chmiel 35 Rumianek 25 Lawenda 10 Rozmaryn 20 Kwiat wrotyczu 10 Zioła zagotować w 1/2 l wody: w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Obrzęki ropne – okłady Podbiał 40 Ślaz dziki 40 Dziewanna 10 Siemię lniane 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 20 Turzyca 20 Jagoda jałowca 20 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Korzeń lubczyka 20 Kwiat tarniny 20 Kwiat bzu czarnego 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 Jagoda szakłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Piołun 25 Szałwia 25 Skrzyp 25 Kwiat tarniny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 149 . Zestaw IV Krwawnik 20 Rdest ptasi 10 Rzepika 10 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Oczyszczenie krwi (kuracja wiosenna) Zestaw I Mniszek lekarski 25 Podróżnik 25 Tasznik 25 Koper włoski 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 Liść poziomki 10 Tysiącznik 10 Bratek polny 10 Mniszek lekarski 10 Czarna jagoda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

kwiat 10 Storczyk biały 15 Krwawnik 20 Szkłak .kwiat 10 Tasznik 20 Bez . Zestaw IX Liść brzozy 50 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kora 15 Pokrzywa 10 Mniszek lekarski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Korzeń cykorii 30 Perz 30 Mniszek 10 Nasiona kopru włoskiego 15 Liść maliny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VIII Miesiączek 5 Malwa czarna 5 Jałowiec 10 Drewno sandałowe 10 Bratek polny 10 Liść orzecha 10 Krwawnik 10 Strączki fasoli 10 Kruszyna .kwiat 10 Pokrzywa 30 Tarnina . Herbatę podajemy rano na czczo i wieczorem przed snem w ilości l filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw VI Kwiat tarnina 20 Tasznik 20 Marzanna wonna 20 Storczyk biały 20 Korzeń kopru włoskiego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 5 150 . Zestaw X Pomornik 20 Tarnina .kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń mniszka lekarskiego 66 Mniszek lekarski 34 Zioła gotujemy przez 15 minut w 1 l wody. Zioła pić 6 tygodni od marca na przedwiośniu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. dzieciom . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po śniadaniu i po obiedzie w ilości l filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Boża trawa 35 151 .połowę. pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw III Kwiat lipy 20 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw I Melisa 100 5 g melisy zalać 1/41 wrzącej wody. Zestaw XI Tysiącznik 50 Drapacz lekarski 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odra Pokój zaciemnić albo: soku malinowego na szklankę wody albo: soku wiśniowego na szklankę wody albo: soku cytrynowego na szklankę wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw XII Jałowiec 10 Bławatek polny 5 Liść orzecha 15 Kozłek lekarski 20 Goryczka żółta 15 Tysiącznik 10 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.

Stosować: l łyżkę co godzinę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw VI Koper 30 Liść maliny 20 Srebrnik 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wystarcza na l litr kąpieli. Zestaw V Kwiat lipy 30 Krwawnik 40 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Rumianek 20 Boża trawa 50 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Liść jeżyny 20 Kwiat lipy 15 Piołun 10 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. aż do wyparowania połowy. Zestaw III Kora dębu 90 Kora wierzby białej 10 2 łyżki ziół zalać l filiżanką wody wrzącej i gotować aż pozostanie 1/2 filiżanki. 152 . Okostna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po przecedzeniu podajemy odwar do kąpieli. Odmrożenia Zestaw l (gorące kąpiele) Kora dębu 100 3 łyżki kory dębu gotujemy w l filiżance wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ilość ta wystarczy na l litr kąpieli. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Boża trawa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Zestaw II Liść maliny 20 Rumianek 15 Jałowiec 30 Piołun 20 Mięta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki.Omdlenie Zestaw l Goryczka żółta 15 Rumianek 20 Kminek 15 Macierzanka 20 Rozmaryn 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. maścią z oczaru. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Zestaw II Pomornik górny 5 Jałowiec 50 Owoce jeżyny 10 Korzeń fiołka leśnego 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Oparzenia Zaczerwienioną skórę posypujemy krochmalem lub smarujemy oliwą lub innym tłuszczem. surowymi tartymi ziemniakami 3. Zestaw I Rumianek 15 Liść brzozy 20 Jałowiec 30 Wrotycz 25 Korzeń fiołka leśnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 153 . mieszaniną z oleju lnianego i wody wapiennej w równych częściach 2. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Silniejsze oparzenia okładamy: 1.

Nie podawać chorym na nerki.Ospa wietrzna Zestaw I Koper 20 Kwiat lipy 15 Kruszyna 35 Macierzanka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Otarcia – okłady Zestaw I Tysiącznik 40 Krwawnik 30 Bluszczyk kudrybanek 15 Bobrek trójlistny 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw II Liść czarcikęsu 20 Korzeń czarcikęsu 20 Rzepik 20 Ziele nawłoci 20 Tasznik 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Otyłość Zestaw I Jagoda jałowca 5 Jagoda czarna 5 Podbiał 10 Lukrecja 10 Dziewanna 10 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 10 Korzeń lubczyka 10 Liść senesowy 20 Kora szkłaka 20 154 . Zestaw II Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy na czczo 2 filiżanki gorącej herbaty. Głębokie oddychanie 3. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.kwiat 10 Liść pokrzywy 30 Mięta 30 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Oprócz tego: 1. Rytmiczna gimnastyka 2. Zestaw III Liść orzecha włoskiego 10 Skrzyp 10 Liść brzozy 10 Drewno sasafrasowe 60 Kora szkłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie stosować przy cukrzycy. Paraliż Zestaw l Bukwica 35 Rozmaryn 15 Jagoda jałowca 15 Pomornik 15 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 155 . W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Zestaw II Rumianek 10 Kwiat lipy 10 Bez . na zimno dalsze 2 filiżanki w ciągu dnia. Zestaw IV Kruszyna 30 Morszczyn 30 Liść jeżyny 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę rano gorącą w ilości 2 filiżanek. następnie w ciągu dnia kolejne 2 filiżanki na zimno.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dieta jarska (surowe jarzyny i owoce) Zioła pić 6 tygodni.

piołun 15 Korzeń kopru 15 Stokrotka 10 Lilia wodna 10 156 . Zestaw III Babimor 25 Bylica . choroba Św. Padaczka (epilepsja.Zestaw II Szczaw zwyczajny 30 Biedrzeniec 25 Rozmaryn 20 Korzeń tataraku 15 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Kozłek lekarski 30 Liść pokrzywy 30 Lilia wodna biała 20 Pomornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Walentego) Zestaw I Mniszek lekarski 30 Konwalia 25 Korzeń piwonii białej 20 Ruta murowa 15 Liść pokrzywy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Chory powinien też stosować kilka łyków przed napadem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Melisa 30 Szczaw zwyczajny 20 Bylica . którego nadejście przeczuwa.piołun 20 Korzeń piwonii białej 10 Mniszek lekarski 15 Liść jemioły 15 Korzeń żmijowca 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca.

Parkinsona choroba Zestaw I Kozłek lekarski 15 Piołun Bobrek 30 Liść jeżyny ciernistej 25 Mięta pieprzowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Oprócz tego podajemy choremu herbatę przed napadem. 157 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (najlepiej 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zioła pić 6 tygodni. przerwa 9 dni i powtórzyć 2 razy do roku po 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zestaw VII Jemioła 30 Skrzyp polny 30 Kozłek lekarski 10 Piołun 20 Ślaz dziki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Kozłek 25 Jemioła 15 Pokrzywa 35 Ślaz dziki 10 Pomornik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Bukwica 10 Szałwia 20 Lebiodka 10 Melisa 20 Szczaw zwyczajny 20 Dziurawiec 10 Korzeń kopru 5 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l łyżkę stołową ziół zalać l filiżankę wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i podajemy do picia przed snem l łyżkę na filiżankę wody Nie podawać kobietom w ciąży. Chory też powinien stosować kilka łyków przed napadem.

Piegi Zestaw I Rumianek 15 Kruszyna 35 Jałowiec 30 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Nie podawać chorym na nerki. Pić rano na czczo l filiżankę. Piersi . Paznokieć wrośnięty Zestaw I Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Kwiat sienny 40 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Zestaw II Pierwiosnek 40 Szałwia 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Odwar ten dodajemy do kąpieli. naparzyć. 158 . Zestaw II Liść dębu 35 Słoma owsiana 30 Kora dębu 35 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody.brak pokarmu Zestaw I Koper włoski 50 Anyżek 25 Nasiona koperku 25 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody.Zestaw II Chmiel 15 Majeranek 15 Korzeń fiołka polnego 20 Jałowiec 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Zestaw II Koper włoski 30 Nasiona koperku 35 Korzeń lukrecji 35 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody.skurcze Zestaw I Korzeń fiołka polnego 20 Korzeń piwonii białej 20 Korzeń wilżyny 20 Skrzyp 20 Kolendra 10 Lilia wodna biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Pić rano na czczo l filiżankę. Pęcherz moczowy . Zestaw V Babimor 30 159 .korzeń 10 Jałowiec . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. naparzyć. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Glistewnik 25 Bodziszek cuchnący 25 Skrzyp 15 Liść pokrzywy 20 Tasznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mącznica 30 Liść brzozy 30 Lubczyk . Zestaw III Skrzyp 15 Ruta 15 Fiołek polny 15 Skrzyp 15 Wilżyna ciernista 15 Piwonia biała 10 Kolendra .owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Ponadto leczyć miejscowo. Ponadto leczyć miejscowo. Piasek moczowy Zestaw I Wilżyna ciernista 50 Nawłoć pospolita 20 Rzepik 15 Lubczyk 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pęcherz . Zestaw II Lubczyk 30 Wilżyna ciernista 30 Lukrecja 20 160 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem.kwiat 15 Kwiat dziurawca 20 Liść jeżyny 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Liść brzozy 30 Korzeń lubczyku 30 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jałowiec 50 Pokrzywa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W przypadku zapalenia nerek podawać herbatę bez jagód jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.nowotwór Kwiat lipy 15 Bez . Pęcherzyca ropna Zestaw I Bratek polny 25 Tasznik 40 Pomornik 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Wskazana jest operacja. dzieciom dajemy pić co godzinę 1/2 łyżki odwaru z orlików. Zestaw II Pokrzywa 50 Jałowiec 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Sposób przyrządzania: 1/2 łyżki stołowej zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Polipy nosa Zestaw I Boża trawa 35 Skrzyp 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 21 dni. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Pokrzywka Zestaw I Krwawnik 35 Kwiat lipy 30 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Plamy żółte i piegi Usuwamy myjąc twarz sokiem wyciskanym z lilii. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Plamy na twarzy Smarujemy na noc dojrzałymi truskawkami. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Boża trawa 50 Rumianek 25 161 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie.środki napotne Zestaw I Jagoda jałowca 50 Nasiona pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Postrzał lędźwiowy Zestaw I (środek napotny) Korzeń dzięgla 10 Rumianek 15 Kwiat lipy 10 Kwiat bzu czarnego 15 Dziewanna 20 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazana jest operacja.) z korzenia łopianu Zestaw Kminek 30 Anyżek 30 Tatarak 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 162 . Zestaw II (środek napotny) Boża trawa 25 Kwiat lipy 25 Pokrzywa 25 Nostrzyk złoty 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano na czczo l filiżankę odwaru. Poty . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Porost włosów Smarować i nacierać skórę głowy sokiem z czosnku albo: sokiem z korzeni tataraku albo: nalewką spirytusową z pokrzyw (kilka dni moczyć pokrzywę w spirytusie) albo: zmywać głowę odwarem (gotować 10 min.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Zestaw V Kwiat lipy 10 Bez . Zestaw III Arcydzięgiel 40 Rumianek 30 Dziewanna 15 Bobrek trójlistny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek przed snem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.Zestaw II Kwiat bzu czarnego 50 Kwiat lipy 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Szałwia 20 Piołun 20 Krwawnik 20 Pokrzywa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać naparu przy gorączce. Próchnica zębów Zestaw I Warzęcha 35 Kora dębu 35 Nostrzyk 30 163 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać naparu przy gorączce. Zestaw VI Anyżek 20 Krwawnik 40 Bez . Zestaw IV Kwiat lipy 30 Krwawnik 25 Bez .kwiat 20 Kwiat lipy 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 25 Dziewanna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Wskazane leczenie u dentysty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 50 Warzęcha wodna 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić do ustąpienia choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń sarsaparylanowy 40 Pierwiosnek 35 Kora dębu 15 Korzeń łopianu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jałowiec 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 164 . Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Puchlina brzuszna Zestaw I Bez . Półpasiec Zestaw I Szałwia 25 Rumianek 10 Kora dębu 20 Nostrzyk złoty 35 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Wskazane leczenie u dentysty.kwiat 35 Jałowiec 35 Ziele lnu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Pić bez cukru. Puchlina wodna Zestaw I Korzeń hebdu 25 Skrzyp 25 Rozmaryn 15 Pokrzywa 15 Podbiał 10 Korzeń pietruszki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Hebd 20 Głóg . Rany Zestaw I Skrzyp 25 Rumianek 25 165 . Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw II Liść brzozy 30 Skrzyp 20 Jagoda jałowca 20 Liść mącznicy 20 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Rozmaryn 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 15 Jagoda czarna 10 Ziele nawłoci 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Puchlina opłucnej (woda w worku płucnym) Lubczyk 10 Korzeń słodkogórzy 35 Wilżyna ciernista 20 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

kwiat 15 Podróżnik 35 Pierwiosnek biały 15 Korzeń dębu 20 Koper 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejscu bolące bez okładu suchego na wierzchu.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto ranę opatrzyć i leczyć miejscowo. pić kieliszek wywaru szałwii zmieszanej z moszczem winnym. kawałki świeżej cytryny albo. Ręce . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Bez .kwiat 35 Kora dębu 20 Bez . Zestaw V Co 2 godz. 166 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. w ciepłym odwarze maczać chustkę lnianą.Boża trawa 25 Pomornik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.pocenie Zestaw I (kąpiele słoneczne) Kora dębu 100 Zestaw II (kąpiele słoneczne) Kora brzozy 100 Zestaw III Pomornik górny 5 Szałwia 30 Szkłak . Nagniotki Przykładać kawałki surowej cebuli albo. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Tysiącznik 15 Krwawnik 35 Bluszczyk kurdybanek 15 Bobrek trójlistny 35 Zioła zagotować w 1/21 wody.

Zestaw II Kora kruszyny 20 167 .kąpać nogi kilka razy dziennie w odwarze z korzenia liliowego. Rumień (zaczerwienienie) nosa Zestaw I Boża trawa 35 Jałowiec 35 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Różyczka Zestaw I Krwawnik 30 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Kwiat lipy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Stosować ostrożnie z uwagi na obecność szkłaka. Róża i środki napotne Zewnętrzne okłady z naparu ziół: Siemię lniane 20 Szałwia 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 Kwiat lawendy 15 Rozmaryn 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Krwawnik 20 Rumianek 20 Owoc szkłaku 20 Koper włoski 20 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po 1/2 filiżanki kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Środek napotny. gotowanego w winie po 3dniowym naciąganiu. Nie podawać przy podrażnieniu nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Rwa twarzowa Zestaw l Kwiat bzu czarnego 10 Kwiat lipy 15 Rzepik 10 Arcydzięgiel 15 Rumianek 10 Dziewanna 15 168 . Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Zioła pić 6 tygodni.kwiat 10 Kwiat akacji 10 Anyżek 5 Koper 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rwa kulszowa (ischias) Zestaw I Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Ślazówka 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Dziewanna 30 Krwawnik 20 Tasznik 25 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Liść topoli czarnej 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Liść tarniny 20 Liść senesu 20 Kwiat lipy 10 Bez .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Środek napotny.kora 15 169 . Schudnięcie Krwawnik 30 Kozłek lekarski 35 Pierwiosnek biały 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bobrek trójlistny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2-3 filiżanki przed poceniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Zestaw II Jagoda jałowca 50 Skrzyp 20 Siemię pietruszki 15 Korzeń wilżyny ciernistej 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Sen . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 20 Anyżek 15 Kozłek lekarski 35 Krwawnik 15 Kruszyna . Środek napotny. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Rzeżączka ostra Ślazówka 35 Ziele świętojańskie 35 Jagoda jałowca 15 Korzeń łopianu 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.niepokój Zestaw I Rumianek 15 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 15 Tysiącznik 15 Piołun 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw III Liść maliny 30 Mniszek lekarski 20 Liść orzecha włoskiego 20 Liść róży białej 10 Korzeń drzewianki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. Napar pić przed snem. Zestaw IV Koper włoski 30 Kminek 30 Anyżek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy ten odwar po kilka kropli rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. Zestaw II Ruta murowa 50 Mniszek lekarski 25 Płatki róży białej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Stłuczenia – okłady Zestaw I Hyzop lekarski 20 Szanta zwyczajna 20 Macierzanka 10 170 . Nie podawać chorym na nerki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Spojówki oczne . Zestaw III Korzeń tataraku 50 Jagoda jałowca 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.zapalenie Zestaw I Świetlik łąkowy 40 Babka lancetowata 30 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

korzeń 20 Mięta wodna 15 Kwiat lipy 20 Przełącznik 15 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. 171 . Zestaw II Kozłek lekarski 20 Rumianek 20 Liść maliny 30 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Główka maku polnego 60 Perz 15 Kwiat bzu 15 Rumianek 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części ciała. Nie podawać przy zapaleniu nerek. System nerwowy (osłabienie) Zestaw I Lubczyk .ciepłą okładamy chore części dała.Lebiodka 15 Ruta 15 Szałwia 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw III Rumianek 10 Hyzoplek 20 Szanta zwyczajna 15 Lebiodka 10 Ruta 10 Szałwia 10 Orliki białe 10 Dziewięciornik 10 Pomornik 5 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw VII Senes 35 Kora kruszyny 35 Sporysz 15 Anyżek . 172 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Liść senesu 40 Kwiat bzu 30 Anyż 15 Koper włoski 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Kora kruszyny 100 5 g zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat Słodkogórza 5 l łyżkę stołową ziół ziół poddajemy działaniu zimnej (nie gorącej) wody.owoc 5 Bez . po naciąganiu kilkugodzinnym pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Liść senesu 35 Korzeń lukrecji 35 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości do 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Kora kruszyny 25 Liść tarniny 25 Liść senesu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Aloes 100 Miarką jest ilość mieszcząca się na końcu noża.Środki przeczyszczające (silne) Zestaw I Jagoda szkłaka 100 Zioła zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Jałowiec 25 Kokorycz żółta 25 Bratek polny 15 Rozmaryn 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 2 godzinach następną. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. roztarte i zmieszane z sokiem przecedzonych borówek. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw I Pokrzywa 25 Szałwia 25 Tysiącznik 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto można nim zmywać chore miejsca. Tasiemiec Ziarna dyni obrane ze skórki. Zestaw I Wrotycz 50 Jemioła 26 Liść brzozy 25 5 g ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej: po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i pić 2 razy dziennie przez 2 dni (20 g wystarcza zatem na l kurację). Świerzb Zaleca się smarowanie balsamem peruwiańskim albo: zmywanie chorych miejsc odwarem. sporządzonym z 20 g igieł jodły na 1 l wody. Jeśli skutek zupełny nie nastąpił.Środek wykrztuśny Miodunka leśna 25 Rzepik 15 Korzeń fiołka polnego 20 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła tą podajemy do picia na czczo przez 3 dni w ilości l filiżanki. Zestaw II Kwiat wrotyczu 60 Liść senesu 40 173 . należy kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Udar słoneczny Chorego przenieść w cieniste miejsce. Udar mózgu (apopleksja) Kwiat pomornika 20 Storczyk biały 20 Tasznik 5 Szałwia 15 Krwawnik 20 Rozmaryn 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. można kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Zestaw I Dziewanna 30 Storczyk biały 30 Krwawnik 25 Ruta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i wypić na raz. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. O ile zupełny skutek nie nastąpił.5 łyżki stołowej) ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej.25 g (2. Trądzik Drewno oliwkowe 20 Drewno jałowca 20 Korzeń sasafrasowy 10 Wilżyna ciernista 10 Korzeń łopianu 10 Łopian 10 Drewno sandałowe 10Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. podać mu świeżej wody.owoc 20 Kwiat lawendy 20 Storczyk biały 20 174 . Zestaw II Goryczka żółta 20 Skórka pomarańczowa 20 Kolendra .

zrobić przerwę 7 dni i znowu 9 dni. Nie podawać herbaty kobietom w ciąży. albo pietruszki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę z cukrem i cytryną po l filiżance kilka razy dziennie. Zioła pić przez 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 175 . albo mięty wodnej (patrz: okłady przy świeżych ranach). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ukąszenia przez owady Okładać zranione miejsce roztartymi liśćmi babki lancetowatej. Zestaw III Ruta 10 Storczyk biały 10 Melisa 10 Przetacznik 20 Kwiat lipy 10 Fiołek polny 15 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Piołun 40 Przetacznik 40 Pierwiosnek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kozłek 20 Rozmaryn 15 Rumianek 20 Storczyk biały 15 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Przetacznik 20 Malina 20 Lawenda 20 Jeżyna ciernista 20 Ruta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Wargi bolące Okładać odwarem z liści czepca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przemywamy pochwę. 176 . Upławy białe Zestaw I Arcydzięgiel 40 Liść bazylii 20 Kozłek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Tasznik 40 Marzanka wonna 20 Storczyk biały 10 Korzeń kopru 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Korzeń cykorii 30 Korzeń perzu 30 Mniszek 15 Siemię kopru 15 Liść maliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 25 Liść wiązu 25 Liść orzecha 25 Liść szałwii 15 Kora dębu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wągry Zestaw I Tarnina . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Ukąszenie przez psa 2 lub 3 łyżeczki soku wyciśniętego z babki lancetowatej zmieszać z mlekiem lub rosołem. Ponadto tym samym ciepłym odwarem należy przemywać pochwę. pić kilka filiżanek dziennie.

Zestaw III Mniszek lekarski 30 Chmiel 20 Nagietek 20 Orliki białe 15 Mącznica lek. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Wskutek zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l 1/2 filiżanki. Zioła pić 21 dni. Zestaw II Mniszek lekarski 25 Szanta biała 25 Korzeń cykorii 10 Ruta ogrodowa 10 Ziele jaskółcze 10 Koszyczek rumianku 10 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Włosy . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki.Wątroba – obrzęk Zestaw I Rzepik 20 Mniszek lekarski 15 Szczaw zwyczajny 15 Ziele jaskółcze 10 Tysiącznik 10 Bobrek trójlistny 10 Goryczka żółta 10 Podróżnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 177 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki.wypadanie w następstwie ciężkich chorób Liść jeżyny 20 Kozłek lekarski 15 Jałowiec 20 Mięta pieprzowa 10 Tatarak 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

178 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Boża trawa 35 Krwawnik 35 Tatarak 20 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przedjedzeniem.ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.Wole Szanta czarna 15 Rzepik 15 Trędownik 15 Marzanka wonna 15 Kozłek lekarski 10 Melisa 5 Morszczyn 10 Janowiec 5 Ziele bukwicy 5 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie na 1/2 godz.ciepłą okładamy chore części ciała. Wrzody śluzówki jamy ustnej Zestaw I Skrzyp 50 Szałwia 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść mięty wodnej 40 Melisa 40 Rumianek 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wrzody podudzia – okłady Korzeń łopianu 35 Glistewnik 35 Kwiat bzu 15 Centuria 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy miana chustkę .

Zestaw III Rumianek 30 Kminek 30 Liść mięty 20 Korzeń kozika 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw II Lawenda 25 Liść mięty 25 Koper włoski 25 Ziarna kminku 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Wrzodzianka Okłady z papki. Wzdęcia (wiatry) Zestaw I Rumianek 20 Anyżek 20 Kminek 10 Mięta 10 Lawenda 10 Koper włoski 10 Kozłek lekarski 10 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 179 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. otrzymanej przez zmieszanie z zimną wodą l łyżki sproszkowanych nasion bożej trawy albo: pić herbaty z bobrku trójlistnego albo: pić herbatę z kwiatu lipy. Wzmacniające zioła Kwiat lipy 30 Krwawnik 30 Korzeń cykorii 15 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń rzewienia 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Wykwity na twarzy i na skórze Zestaw l Bratek polny 10 Kokorzycz żółta 10 Drewno gwajkowe 20 Drewno jałowca 10 Korzeń sasafrasowy 10 Korzeń łopianu 10 Korzeń żywokostu 5 Korzeń słodkogórzy 10 Przetacznik 10 Miesiączek mały 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Tasznik 20 Pomornik górny 20 Czernica .Zestaw IV Kminek 30 Koper 30 Rumianek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.liść 20 Bratek polny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bez . Zestaw III Podróżnik 30 Mniszek lekarski 30 Perz 30 180 . Wzrok osłabiony Świetlik łąkowy 20 Mniszek lekarski 20 Ruta murowa 20 Kozłek lekarski 15 Babka lancetowata 15 Koper włoski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

Wypryski Zestaw I Przetacznik 35 Jałowiec 35 Owies 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.owoc 20 Drzewianka żółta 20 Krwawnik 20 Kora wierzby 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Kminek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wymioty krwawe Tasznik 20 Borówka . ewentualnie z małymi kawałkami lodu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę chłodną. Zestaw III Szyszka sosny 70 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść jeżyny 25 Kora dębu 25 Szałwia 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę na zimno z małymi kawałkami lodu w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 181 . Wymioty krwawe (żołądek) (patrz: choroby żołądka) Tasznik 40 Bodziszek cuchnący 40 Szczawik zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

w odwarze namoczyć chustkę miana. Zestaw II (środek przeciw zołzowym zapaleniom oczu) Mech islandzki 35 Krwawnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. naparzonej w 1/4 l wody. Zestaw III (środek przeciw wyrzutom skórnym na tle zołzowym) Jałowiec 30 Wilżyna ciernista 15 Korzeń sasanasu 10 Skrzyp 30 Korzeń słodkogórzy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. 182 . Wysypka skórna Zestaw I (środek czyszczący krew) Pierwiosnek 40 Liść orzecha 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. lampy kwarcowej itd. Zestaw IV Krwawnik 25 Pierwiosnek biały 25 Anyżek 25 Liść orzecha 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Podawać do picia pół na pół z mlekiem obok tranu.Wysięk w kolanie Zestaw I Kwiat pomornika 50 Szyszak świerku 50 Ciepłe okłady z odwaru l łyżki ziół. Zestaw II Skrzyp 30 Ziarna głogu 30 Jagoda jałowca 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Senes . Zestaw VII Liść orzecha włoskiego 30 Korzeń tataraku 30 Krwawnik 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 25 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zaparcia Zestaw I Świeży kwiat akacji 100 15 g zalać 1/2 wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po l filiżance.Zestaw V Pędy świerka 20 Krwawnik 20 Dymnica 20 Bobrek trójlistny 20 Drewno jałowca 10 Korzeń tataraku 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Trędownik 30 Podbiał 20 Warzęcha wodna 20 Nagietek 10 Szczaw zwyczajny 10 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 21 dni. Zestaw II Kora kruszyny 30 Rumianek 10 Liść mięty pieprzowej 10 Kwiat lipy 10 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.kora 25 Mięta pieprzowa 20 Słodkogórza 20 183 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Korzeń łopianu 25 Liść poziomki 25 Wilżyna ciernista 25 Skrzyp polny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.kwiat 20 Wilżyna ciernista 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.owoc 30 Senes . Zestaw II Pietruszka . Zestaw III Ślazówka 30 Jasnota biała 30 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zgaga Zestaw I Tatarak 35 Goryczka żółta 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 35 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki na 3 razy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zapalenie cewki moczowej Zestaw I Wilżyna ciernista 30 Prawoślaz lekarski 30 Skrzyp polny 20 Kwiat fiołka polnego 10 Korzeń piwonii białej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie wystąpienia biegunki przerwać kurację. 184 .kora 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Psianka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.

Zestaw IV Oman wielki 20 Liść senesu 20 Drewno gwajakolowe 20 Lukrecja 20 Anyżek . Zestaw VIII Kora dębu 30 Słodkogórza 20 Tysiącznik 20 Szałwia 30 185 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Napar podajemy do picia 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VII Oman wielki 20 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Ziele bukwicy 10 Biedrzeniec 5 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw V Mniszek lekarski 30 Płatki białej róży 30 Rzepik 15 Babka lancetowata 15 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Tatarak 40 Mięta pieprzowa 20 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw III Szałwia 30 Bukwica 10 Skrzyp polny 30 Piołun 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Napar podajemy do picia po 2 łyżki stołowe dziennie.

Żołądka kurcze Zestaw I Rumianek 25 Skórka cytrynowa 25 Bobrek trójlistny 15 Kolendra . Nie podawać kobietom w ciąży.owoc 15 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 186 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Dyptam 25 Biedrzeniec 25 Dziewięciomik 25 Korzeń arcydzięgla 20 Korzeń omanu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Goryczka żółta 15 Skórka pomarańczowa 15 Tatarak 20 Rzewień 10 Anyżek 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Skórka cytrynowa 20 Krwawnik 20 Koper włoski 10 Rzewień 10 Goryczka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.owoc 10 Kminek 10 Ruta murowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży Zioła stosować 21 dni. Napar podajemy do picia po 3 łyżki stołowe dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.nerwica Zestaw I Dziewięciornik 20 Biedrzeniec 20 Koper włoski 20 Melisa 20 Arcydzięgiel 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Żołądek . Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Bobrek trójlistny 10 Obrazki białe 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Piołun 10 Drewno jałowca Lukrecja 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 187 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Korzeń kozika 50 Liść mięty 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Tysiącznik 30 Bobrek trójlistny 20 Wrotycz 20 Korzeń arcydzięgla 20 Tatarak 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Żołądek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.nieżyt Zestaw I Tatarak 15 Bobrek trójlistny 15 Tysiącznik 15 Goryczka żółta 15 Drapacz lekarski 20 Piołun 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

tj. Nie podawać kobietom w ciąży. 188 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 6 tygodni. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw III Kozłek lekarski 20 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 20 Piołun 20 Liść bzu czarnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw V Melisa 10 Skrzyp 25 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Tatarak 10 Rozmaryn 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Koper 35 Srebrnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Można podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Goryczka żółta 20 Janowiec 20 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Melisa 40 Liść mięty 40 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki żółtej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno podawać kobietom w ciąży. po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem.

Zestaw III Jaskółcze ziele 25 Nagietek 25 Liść pokrzywy 20 Bławatek polny 20 Chmiel 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.zastój Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Żółć . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Koper morski 25 Berberys 15 Mniszek lekarski 15 Koszyczek rumianku 15 Nagietek 15 Chaber polny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1. Zestaw V Koper morski 30 Lebioda .polna 15 189 . Zestaw IV Koszyczek rumianku 30 Oman wielki 30 Bobrek trójlistny 20 Piołun 10 Czarcikęs 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1. Żółtaczka Zestaw I Korzeń czarcikęsu 50 Koszyszek rumianku 20 Ruta ogrodowa 15 Orliki białe 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Ziele jaskółcze 15 Mniszek 10 Pokrzywa 10 Bławatek polny 5 Chmiel 10 Rzepik 10 Oman wielki 10 Piołun 20 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki.Bukwica 15 Rzepik 15 Tasznik 15 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zbadać przyczynę choroby. 190 . Zestaw VI Korzeń cykorii 30 Rdest ptasi 30 Ruta ogrodowa 15 Rzepik 15 Orliki białe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby. Zestaw IX Korzeń fiołka polnego 20 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni. Zestaw VII Lipa 35 Oman wielki 20 Piołun 30 Czarcikęs 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby.

wykręcić i przykładać na miejsce bolące bez okładu suchego na wierzchu. Ewentualna operacja. którą przykładamy do żylaków.kwiat 15 Tysiącznik 15 Zioła zagotować w 1/21 wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy szmatę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i moczymy szmatę lnianą. Zaleca się leżenie.Żylaki Zestaw I Dziewięćsił 35 Kasztanowiec kwiat 35 Bez .kwiat 15 Tysiącznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żylaki – okłady Dziewięćsił 15 Pokrzywa 40 Ziele jaskółcze 15 Bez . dlatego zalecane jest leżenie w łóżku. w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Zestaw II Bukowiec 20 Rozmaryn 20 Pokrzywa 20 Rumianek 15 Chmiel 15 Kwiat lawendy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. którą przykładamy do żylaków. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ważny jest spokój. Żyły .skrzepy Zestaw I Chmiel 30 Rumianek 35 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 191 . Zestaw II Rumianek 40 Liść mącznicy 30 Siemię konopi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

kawałki bursztynu rozkładano przy głowach koni.ponoć przywracał im siły. Bursztynem bawiły się też Rzymianki uważając go za kamień wiecznej młodości. ponieważ jest to cudowny lek na wiele schorzeń. przywraca siłę zmęczonym oczom.złocie polskiego morza. Chorzy na serce zażywają sproszkowany bursztyn z miodem i czują się doskonale. mimo że nie należy on do kamieni szlachetnych. którzy pod poduszkę układają sznury bursztynu. Wśród wielu kamieni tylko bursztyn ma tak szerokie zastosowanie lecznicze aż do dzisiejszych czasów. Grecy nazwali bursztyn elektronem i przypisywali go Słońcu. zapalenie migdałów. przy chorobie wrzodowej o bardzo przewlekłym charakterze. Bursztyn może zapobiec chorobie oskrzelowej. a chorym podawano do picia wodę bursztynową. że bursztyn zabezpiecza mumie przed zniszczeniem i rozkładem. Od niepamiętnych czasów było ono przedmiotem zainteresowań możnych z całego świata. poprawia bardzo szybko słabnący wzrok. że bursztyn roztarty na proszek i połączony z olejkiem różanym pomaga przy wielu chorobach wieku dziecięcego. Wielki uczony medyk Pliniusz. Marcin Luter nosił zawsze przy sobie duży kawałek bursztynu wierząc. że bursztyn zebrany przed wschodem słońca ma wielkie moce lecznicze. aby chronił przed udarem mózgu. o którym tak często piszę. również poświęcił wiele uwagi bursztynowi polecając chorym mikstury bursztynowe. Wyrabiano z bursztynu ulubione talizmany i ozdoby. Do naszego kraju wędrowali kupcy z wielu krajów.Bursztyn (jantar) — lecznicze złoto Bałtyku Na koniec chciałabym opowiedzieć o cudownym i tajemniczym bursztynie . aby ustąpiły zawroty głowy i omdlenia. natomiast sproszkowany można stosować przy chorobach żołądka. Noszony na szyi leczy bardzo skutecznie bóle gardła. Już w czasach Homera był znany i ceniony nie tylko jako ozdoba. że to pozwala mu być zdrowym i uniknąć dolegliwości żołądkowych. aby zdobyć ten cud Bałtyku i wywozili go w świat tak jak złoto. Po wielu wiekach uczeni znajdowali kawałeczki bursztynu pod skórą rąk mumii egipskich. Egipcjanki lubiły się bawić kawałeczkami bursztynu . aby sen był spokojny. gdy położy kamień bursztynowy na piersi śpiącej żony. Do celów leczniczych używamy też maści i nalewki bursztynowe. a noszony przez kobietę ciężarną ułatwi poród. pozna jej grzechy i niecne zamiary. Uważał. aby nie chorowały. W celach leczniczych używano jasnej odmiany bursztynu. leczono nim także zwierzęta. Co pewien czas wraca fala podziwu dla bursztynu . a Sokrates polecał noszenie bursztynu. zalecano np.obecnie znowu jest duże zainteresowanie złotem Bałtyku i jest on często używany w leczeniu wielu chorób. W przeszłych czasach istniał na polskiej wsi przesąd. kadzidła bursztynowe wyciszają znerwicowany umysł i pozwalają spokojnie usnąć. a tak często przez nas niedoceniany. a kapłani egipscy używali bursztynu jako kadzielnic z wonnymi ziołami. że mąż. Astrologia jednak nie polecała noszenia bursztynu osobom urodzonym w znaku Byka. jeśli chora osoba 192 . Egipcjanie uważali bowiem. Niegdyś stajnie były bardzo często okładane bursztynem. aby spękane pięty wycierać sproszkowanym bursztynem utartym z olejem arachidowym. Dziś możemy spotkać ludzi. przetrwały wieki różne metody stosowania bursztynu. były bardzo długo młode. Jak widać. Legenda głosi.

a my już wiemy.5 roku i jest teraz zupełnie zdrowa. który pomoże nam wrócić do zdrowia. aby poddać się badaniom wykrywającym przyczynę choroby. 20 g rzepiku. Chciałabym dodać. to są odwieczne mądrości natury. Dawniej nasze babcie bardzo pilnowały. Jeśli zechcemy zrobić nalewkę lub maść bursztynową.złotym kolorze i zalać czystą wodą. Bursztyn możemy zalewać tylko dwa razy. wkładając proszek w malutkie opłatki apteczne. co miało chronić przed chorobą i złem. ale niechętnie o tym mówią. Zażywać rano i wieczorem przed snem przez 21 dni. jak cudowny jest w działaniu noszony codziennie choćby przez jakiś czas. jak będziecie ją stosowali. woda taka leczy też krwotoki wewnętrzne. więc dla nich bursztyn jest doskonałym lekiem. aby małe dzieci zawsze przy sobie miały ukryty w ubrankach bursztyn. Można też sproszkowany bursztyn zażywać z ziołami. że osoba nosząca bursztyn jest poważnie chora i powinna udać się do lekarza. Jeśli będziemy zażywać taką miksturkę. powinniśmy zawsze pamiętać. Przy chorobach tarczycy należy pić ją 2 razy dziennie po 21 kropli (na cukier) przez trzy miesiące. Taką wodę pijemy 2 razy dziennie jedną szklankę. Oto przepis na wzmocnienie i ochronę organizmu przed złotą jesienią: 50 g bursztynu. Na całym świecie kobiety noszą ozdoby z bursztynu. Z pobytu nad morzem powinniśmy koniecznie wrócić do domu z bursztynem. Ja robię takie świece dla siebie i swoich przyjaciół. trzeba 100 g bursztynu zalać czystą źródlaną lub morską wodą i odstawić na 24 godziny w ciemne miejsce. Działa kojąco na cały organizm. 20 g lebiodki. które swoim pociechom wkładają bursztyn do kieszonek. Cz. Jeśli kamyki bursztynowe noszone jako korale lub bransoletka zmatowieją. cierpią na katar i uporczywy kaszel.będzie stale nosić przy sobie jasny bursztyn. a następnie wystawić na 8 godzin na słoneczne okno. Aby wzmocnić organizm. Kobiety powinny nosić przede wszystkim bransolety na ręku i naszyjniki połączone ze srebrem. Ja swoją córeczkę leczyłam za radą ks. że astrologia przypisuje bursztyn Merkuremu. nalewkę wcieramy też w stopy i plecy. niestety polskie kobiety robią to sporadycznie. którzy bardzo często się przeziębiają. to znak. rozłożyć na lnianym płótnie. Kurację można przedłużyć nawet do roku. że Merkury opiekuje się Bliźniętami. Każda choroba wymaga od nas cierpliwości . Potem możemy go sproszkować i używać do spalania w kadzidłach. Szczególnie polecam tym. Na rozłożony wosk przed skręceniem rozsypuję bursztyn wzdłuż sznurka i skręcam uciskając. Grypa. a Wy sami zdecydujecie. zaziębienie . aby nie było problemu z połykaniem. Na drugi dzień dokładnie wypłukać bursztyn.proszę o tym pamiętać. W tym okresie należy też wcierać nalewkę bursztynową w okolice szyi przed snem. Szczególnie dzieciom Bliźniętom powinniśmy wkładać do kieszonek bursztyn w okresie jesienno-zimowym. dziś znowu są takie mamy. aby się osuszył i dopiero po tym zabiegu zalać 1 l spirytusu i odstawić w miejsce nasłonecznione na 12 dni . Najprostsze jest sporządzenie wody bursztynowej: sproszkować 50 g bursztynu. Aby sporządzić nalewkę bursztynową. Tak zrobiona woskowa 193 . Jeśli ktoś potrafi robić świece woskowe. aby nie narazić się na śmieszność. Jak należy stosować nalewkę bursztynową? Otóż jest wiele przepisów i podam Państwu kilka. zapobiegniemy przeziębieniom. a dzieciom również w przeguby rączek. Możemy ją podawać też dzieciom od 4 roku życia. Klimuszki przez 2. W trakcie leczenia zabrania się absolutnie spożywania kapusty pod żadną postacią. Składniki sproszkować i zażywać 2 razy dziennie l łyżeczkę przez 6 tygodni rano i wieczorem.po tym okresie nalewka będzie doskonałym lekiem. które bardzo często chorują na oskrzela i gardło. to nie są przesądy. że do celów leczniczych służy jasny bursztyn w czystych kolorach. Nie wstydźcie się takich odruchów. może sam zrobić świece z odrobiną proszku bursztynowego. Trudno nasze panie przekonać. 20 g macierzanki. wsypać do szklanego naczynia lub butelki o żółtym . aby nie chorowały. powinniśmy w okresie jesienno-zimowym zażywać sproszkowany bursztyn z łyżeczką miodu: 1 łyżeczkę miodu spadziowego ukręcić z l łyżeczką bursztynu i to połknąć popijając gorącą herbatą.2 razy dziennie łyżeczkę nalewki bursztynowej dodajemy do herbaty.

świeca jest doskonała na oczyszczenie naszego mieszkania, usuwa bakterie i orzeźwia powietrze przed udaniem się na spoczynek napełniając pokój pięknym aromatem. Możemy też sami zrobić kadzidełko. Należy do 50 g sproszkowanego bursztynu dodać po łyżeczce krwawnika, lawendy, tataraku, kwiatu bzu czarnego i mamy cudownie pachnące kadzidło, które powinniśmy rozpalać w pokoju do tego przeznaczonym każdego wieczoru, gdy zaczną nam kaloryfery ogrzewać mieszkanie. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy zrobią kadzidło, zalecam jednak, aby w pokoju dzieci każdego dnia rozpylać nalewkę bursztynową. Trzeba l łyżkę nalewki dodać do l szklanki wody i kilkakrotnie w ciągu dnia rozpylać, a dzieci nie będą chorować i odczuwać zmęczenia po szkole. Mam nadzieję, że zachęciłam wszystkich do używania naszego bursztynowego złota, które na całym świecie jest bardzo cenione z uwagi na swoje właściwości lecznicze.

194

Alfabetyczny wykaz roślin
Anyż - Pimpinella anisum Arcydzięgiel litwor - Archangelica officinalis Babka lancetowata - Plantago lanceoluta Berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Bez czarny - Sambucus nigra Biedrzeniec mniejszy - Pimpinella saxifraga Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea Borówka czarna - Vaccinium myrtillus Brzoza brodawkowata - Betula verrucosa Cebula ogrodowa - Allium cepa Centuria pospolita (tysiącznik pospolity) - Centaurim minus Chmiel zwyczajny - Humulus lupulus Chrzan pospolity - Armoracia lapathifolia Cykoria podróżnik - Cichorium intybus Czarnuszka siewna - Nigella sativa Cząber ogrodowy - Satureja hortensis Dąb - Quercus Drapacz lekarski - Cnicus benedictus Dziewanna wielkokwiatowa - Verbassum densiflorum Dzięgiel leśny - Angelica silvestris Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum Estragon (bylica estragon) - Artemisia dracunculus Fiołek trójbarwny - Viola tricolor Glistnik jaskółcze ziele - Chelidonium maius Głóg - Crataegus Gorczyca biała - Sinapis alba Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis Jałowiec pospolity - Juniperus communis Jarząb pospolity (jarzębina) - Sorbus aucuparia Jasnota biała - Lamium album Jemioła – Viscum Jeżyna - Rubus Kalina koralowa - Viburnum opulus Kasztanowiec zwyczajny - Aesculus hippocastanum Kolendra siewna - Coriandrum sativum Konopie siewne - Cannabis sativa Konwalia majowa - Convallaria maialis Koper ogrodowy - Anethumn graveolens Koper włoski - Foeniculum vulgare Kopytnik pospolity - Asarum europaeum Kozieradka - Trigonella feonum-graeum Kozłek lekarski - Valeriana officinalis Kruszyna pospolita - Rhamnus frangula

195

Krwawnik pospolity - Achillea millefolium Lawenda – Layandula Lebiodka pospolita - Origanum vulgare Len – Linum Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare Lipa drobnolistna - Tilia cordata Lukrecja gładka - Glycyrrhiza glabra Łopian większy - Arctium lappa Macierzanka piaskowa - Thymus serpyllum Mak lekarski - Papaver somniferum Malina właściwa - Rubus idaeus Marzana barwierska - Rubia tinctorum Mięta - Mentha Miłek wiosenny - Adonis vernalis Mniszek pospolity - Taraxacum officinale Mydlnica lekarska - Saponaria officinalis Nagietek lekarski - Calendula officinalis Nasturcja - Tropaeolum Nostrzyk lekarski - Melilotus offcinalis Ogórecznik lekarski - Borago officinalis Olsza czarna - Alnus glutinosa Oman wielki - Inula helenium Papryka - Capsicum Perz właściwy - Agropyron repens Pierwiosnek lekarski - Primula veris Pietruszka zwyczajna - Petroselinum crispum Pięciornik gęsi - Potentilla anserina Pięciornik kurze ziele - Potentilla erecta Podbiał pospolity - Tussilago farfara Pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica Połonicznik nagi - Herniaria glabra Poziomka pospolita - Fragaria vesca Przywrotnik pasterski - Alchemilla pastoralia Rdest ptasi - Polygonum aviculare Rokitnik zwyczajny - Hippophae rhamnoides Rosiczka okrągłolistna - Drosera rotundifolia Rozchodnik ostry - Sedum acre Róża pomarszczona - Rosa rugosa Rumianek pospolity - Matricaria chamomilla Ruta zwyczajna - Ruta graveolens Rzewień dłoniasty - Rheum palmatum Słonecznik zwyczajny - Helianthus annuus Sosna zwyczajna - Pinus silvestris Szafran (krokus) – Crocus Szałwia lekarska - Salvia officinalis Ślaz leśny - Malva silvestris Śliwa tarnina - Prunus spinosa Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis Śnieżyca wiosenna - Leocojum vernum

196

Świerk - Picea Świetlik łąkowy - Euphrasia officinalis Tasznik pospolity - Capsella bursa-pastoris Tatarak zwyczajny - Acorus calamus Topola czarna - Populus nigra Wawrzynek wilcze łyko - Dephne mezereum Wierzba biała - Salix alba Wilżyna ciernista - Ononis spinosa Wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris Żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius Żywokost lekarski - Symphytum officinale

197

Nazewnictwo ludowe
Kwiaty
Bez czarny - inaczej: bzowina, hyćka, bez aptekarski, lekarski. Bławatek - inaczej: chaber, modrak, modrokwiat, modrzeniec, wasilek, wołoszek. Czarna malwa - inaczej: czarna róża, czarne kwiaty, ślazowa róża, ślaz czarny lub ogrodowy, różowy, wysoki. Dziewanna - inaczej: dziewanna lekarska. Głóg - inaczej: głożyna, głóg pospolity. Jarzębina - inaczej: jarząb pospolity, jarząbek. Jasnota biała - inaczej: pokrzywa biała, głucha, martwa. Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kocanka - inaczej, kocie łapki, nieśmiertelnik piaskowy, żółty, radostka, słomianka, suche ziele, suchołuski. Koniczyna biała - inaczej: dzięcielina, koniczyna płożąca. Krwawnik - inaczej: stolist, żeniszek, złocień krwawnik. Kupalnik - inaczej: arnika górska, pomornik, tranek górski. Lawenda - inaczej: lawenda lekarska, prawdziwa, wonna. Mak polny - inaczej: maczek zajączek, maczek polny, mak dziki, lekarski, zajęczy. Mniszek lekarski - inaczej: brodawnik mieczowaty, dmuchawiec, gołębi groch, mlecz, podróżnik mieczowaty, żabi kwiat. Nagietek lekarski - inaczej: stulik, nagietek. Pierwiosnka lekarska - inaczej: kwiat paraliżowy, kwiat kluczyków. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Przelot pospolity - inaczej: wełnica, żółwie ziele. Robina akacjowa - inaczej: grochodrzew, akacja biała, fałszywa. Rumian szlachetny - inaczej: rumian rzymski, włoski. Rumianek pospolity (koszyczki) - inaczej: kamelka, maruna, rumianek, marunka, rumianek apteczny, polny. Słonecznik - inaczej: słonecznik roczny, zwyczajny. Stokrotka pospolita - inaczej: stokroć trwała. Ślaz - inaczej: guziczkowe ziele, kędzierzawiec, malwa dzika, ślaz gęsi, leśny. Śliwa tarnina - inaczej: korcipka, ciarki, ciernina czarna, tarka, żarnośliwa. Więżówka - inaczej: kropidło błotne, parzydło wiązowe, tawuła błotna, łąkowa, wiązówka błotna. Wrotycz pospolity - inaczej: swojski. Wrzos zwyczajny - inaczej: wrzost.

198

Ziela
Bazylia właściwa - inaczej: bazylia anyżowa. Biedrzeniec - inaczej: biedrzeniec włoski, pimpinella. Bluszczyk kurdybanek - inaczej: kondratka, bluszcz ziemny, zimowy, obłoźnik. Bukwica zwyczajna - inaczej: lekarska, betonijka. Bylica - inaczej: boże drzewko. Bylica pospolita - inaczej: bylnik. Cząber ogrodowy - inaczej: cząber, żelazne ziele, cząber wielki. Drapacz lekarski - inaczej: chaber kleisty, czubek benedyktyński, kardobenedykt, oset lekarski, Benedykta ziele. Dymnica pospolita - inaczej: kokorczyk, polna rutka, ptasia rutka. Dziurawiec - inaczej: arlika, ziele krzyżowe, świętojańskie. Estragon - inaczej: bylica draganek, bylica estragon. Fiołek trójbarwny - inaczej: bratek. Hyzop - inaczej: izop, ziele Józefka. Janowiec barwierski - inaczej: żółciało. Jemioła pospolita - inaczej: jemioła biała, starzęśla. Komosa piżmowa - inaczej: ambrozja, herbata jezuicka, komosa amerykańska, meksykańska, wonna, ziele lebiodowe. Kopytnik pospolity z korzeniami - inaczej: narda leśna, kopyteń, kleśniec. Krwawnik pospolity - inaczej: stolist, żeniszek, złocień. Lebiodka - inaczej: duszka, macierzyca pospolita, lebiodka pospolita. Lnica pospolita - inaczej: lenek Matki Boskiej, lnianka, lniczka, lwia paszczęka, ziele nocne. Macierzanka - inaczej: dzięcielina, macierduszka włoska, cząber pospolity, duszka polna, tymianek wąskolistny, macierzanka piaskowa, pospolita, tymian macierzanka. Majeranek ogrodowy - inaczej: kiełbaśnik, lebiodka majeran. Marzanka wonna - inaczej: barwica wonna, majownik, marzanna. Miodunka - inaczej: ziele adamaszkowe, płucne, miodunka lekarska, majowa, plamista. Nawłoć pospolita - inaczej: polska mimoza, włoć, złota rózga. Nostrzyk - inaczej: nostrz, nozderek żółty, nozderek lekarski, zwyczajny. Ogórecznik lekarski - inaczej ziele barokowe, ogórkowe. Ostrożeń warzywny - inaczej: chrabust, czarcie żebro, drapacz łąkowy, oset warzywny. Pięciornik gęsi - inaczej: gęsie ziele, drabinek, srebrnik pospolity. Podróżnik - inaczej: cykoria dzika, polna, podróżnik błękitny. Potocznik - inaczej: gronka, ptasie mydło, wronie mydło, żabiak, żabie gronka, połocznik nagi, gładki. Poziewnik - inaczej: kocipysk. Przełącznik leśny - inaczej: lekarski, Weronika. Przywrotnik pasterski - inaczej: gwiazdki, gwiazdosz, nawrotnik. Rdest ptasi - inaczej: bździorst, drutowiec, świńska trawa, ptasie języczki. Rdest ostrogorzki - inaczej: pieprz wodny, rdest wodny, żabieniec, sporysz ostrogorzki. Rozchodnik ostry - inaczej: nieśmiertelnik dziki, pryszczornik. Rutwica lekarska - inaczej: kozia ruta, rutewka. Rzepik pospolity - inaczej: jabłecznik, parzydło, ziele wątrobowe. Serdecznik pospolity - inaczej: lwi ogon, lwie serce. Skrzyp - inaczej: chwoszczka, jedlinka, kocie ogonki, koński ogon, koszczka, krzemionka, przęstka, strzępka, świńskie orzechy. Szanta zwyczajna - inaczej: krzecina, szanta biała. Świetlik - inaczej: ptasie oczka, ziele świeczek, świetlik łąkowy. 199

Tasznik pospolity - inaczej, bydelnik, gryczka, kaszka, kaletka pasterska, kaletnik, tobołki pastewne. Tymianek - inaczej: macierzanka tymianu, tymian właściwy. Tysiącznik - inaczej: centuria, goryczka czerwona, tysiącznik pospolity. Uczep trójdzielny - inaczej: dwuząb, strzałki, uczep dwuzębny. Żarnowiec miotlasty - inaczej: barszczewnik, miętlica, mietlicha, janowiec miotlasty, zajęczy groch.

Liście
Babka lancetowata – inaczej: babka mniejsza, wąskolistna, języczki, języki polne, żywiec. Babka zwyczajna - inaczej: babka wiejska, baśki, skołojrza. Bobrek - inaczej: bobrowniczek, bobrek trójlistny, trójliść, koniczyna błotna, koziełek, trojan, krzyżełki. Borówka brusznica -inaczej: brusznica, borówka wczesnozielona, czerwona jagoda, głogocha. Borówka czernica - inaczej: borowina, czarna jagoda, czernica. Brzoza - inaczej: brzezina. Jeżyna - inaczej: malina czarna, czarnojagodowa, użyna, ożyna, jeżyna zwyczajna, baran. Malina - inaczej: maliniak. Mącznica - inaczej: chrościna, chruścian, chruścina jagodna, jagody niedźwiedzie, niedźwiedzie grono, mącznica garbarska. Mięta pieprzowa - inaczej: miętkiewa, mięta pieprzna. Melisa - inaczej: matecznik, pszczelnik, rojownik, miodek. Orzech włoski - inaczej: orzech królewski. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Pokrzywa - inaczej: pokrzywa dwupienna lub wielka, żgajka wielka. Porzeczka czarna - inaczej: smorodina. Poziomka - inaczej: koziomki, poziomka jadalna, pospolita. Prawoślaz - inaczej: malwa prawdziwa, ślaz, topolówka lekarska. Rozmaryn - inaczej: rozmaryn lekarski, rozmarynek. Ruta - inaczej: ruta ostrowonna, ogrodowa, zielona, rutka. Szałwia - inaczej: szałwia lekarska, ogrodowa.

Kora
Chinowa kora - inaczej: kora chińska lub kora chinowca. Jesion pospolity - inaczej: wyniosły. Kalina koralowa Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kondurango Kruszyna - inaczej: kruszczyna, kruszewina, szakłak kruszyna. Szakłak pospolity - inaczej: bodzieniec, jeleni głóg, szakłak ciernisty. Wierzba

200

inaczej: kruszczyna. malina właściwa. Kalina koralowa . polna. żywokost czarny.inaczej: brusznica.inaczej: dziady.inaczej: kalina pospolita. skowronkowy korzeń. koląca. Kminek .inaczej: słodkie drzewo. dwupienna. mydlnica lekarska. Krzyżownika cierpka . Koper włoski . hyćka. Podróżnik . dzika. łakotne ziele. dzięgiel. Borówka czernica . leśny. szakłak kruszyna. domowa.inaczej: pietruziele. Lukrecja . topolówka lekarska.inaczej: karba.inaczej: dziewiosił. żywy gnat.inaczej: mydelnica. czarna jagoda. korzeń siedzeniowy. kolendra siewna.inaczej: pimpinella. pospolita. hebd. gołębi groch. wilżina ciernista. korcipki. Kruszyna .inaczej: kobylak. papryka. ciemię czarne. bez aptekarski. pieprz turecki. włoski. mlecz. Malina . dwupienny. korzeń indyczki wirginiańskie.inaczej: brodawnik mlekowaty. pietruszka zwyczajna.inaczej: ciarki.inaczej: grzechotnica. Pietruszka . Owoce Anyż . siewna. Mydlnica . dmuchawiec. podróżnik błękitny.inaczej: maliniak. żarnośliwa.inaczej: biedrzeniec. Róża .inaczej: bzowina. 201 .inaczej: jarząb pospolity. kmin polny. Borówka brusznica . siewna. archangielski. lubczyk ogrodowy. zielony.inaczej: kosztywał. Goryczka . niski. pietruziele. żółta.inaczej: kolka.inaczej: gencjana. czernica. kostropacz.inaczej: domowa. łamian. Bez hebd . głogocha. Pieprzowiec . Prawoślaz .inaczej: fenkuł włoski. Oman . głogowa. Śliwa tarnina . polna. Wilżyna . kruszewina.inaczej: lubiśnik. lekarski. głóg pospolity. Kolendra . Pokrzywa zwyczajna .inaczej: wielka. Głóg . Biedrzeniec . Łopian większy . Przestęp pospolity . Szczaw koński .inaczej: polski pieprz. Bez czarny . mydlik. piersiowy.inaczej: malwa prawdziwa. tarka. ślaz.inaczej: cykoria dzika.inaczej: pieprznik. fenkel. arcydzięgiel litworu. kwiat kluczyków. Mniszek . róża: cierniowa. podróżnik mieczowaty. Jarzębina . biedrzeniec mniejszy. wiczyna. Żywokost . żgajka wielka. kobyli szczaw. szypszyna.Korzenie Arcydzięgiel . korzeń anielski. oman pospolity.inaczej: przestęp biały.inaczej: borowina. senega. łopuch.inaczej: głożyna. Koper ogrodowy.inaczej: bez karłowaty. Jałowiec . mydłownik.inaczej: nieszpułki. prawy. wielki.inaczej: bodzieniec.inaczej: andżelika. Pietruszka zwyczajna . koperek.Szyszkojagoda. Lubczyk . goryczka węgierska. mleczeń. karolek. jeleni głóg. Pierwiosnka lekarska . czerwona jagoda. jarząbek.inaczej: kwiat paraliżowy. szakłak ciernisty. Szakłak pospolity . tarnina. lekarski. żabi kwiat.

mech górski. Sosna . baldrian. kurzy ślad. porost morski.inaczej: szabel tyczkowy. włóczęga. Kozłek . sokora.Kłącza Kosaciec .inaczej. Topola . fiołkowy korzeń. szablak. szuwar pęcherzykowaty. Turzyca . mieczyk. szuwar.inaczej: waleriana.Naowocnia . obrost. piersiowy porost. Rzewień . Fasola . siarka roślinna. nadecznik rzeczny. tatarskie ziele.inaczej: turzyca piaskowa. sokorzyna. chojka.inaczej: rabarbar. 202 .inaczej: morskorost. Pięciornik . swarzybaba. Porost islandzki .inaczej: babi mur.inaczej: perz biały. goździsty.inaczej: jasiokr.inaczej: badziaga. morszczyn pęcherzykowaty. ziółka islandzkie. wodny.w składzie mieszanek ogólnie tonizujących.inaczej: karagon islandzki. Widłak-zarodnik . choina. Inne Chmielowe gruczoły .inaczej: brzezina. właściwy. srebrnik drzewianka. żywy proszek. Pieprz . Jana. kozłek lekarski. Gołąbka słodkowodna . kalmus.inaczej: dąbrówka. widłak babimor. kołtun.inaczej: chojar. tatarczuch. Kukurydza znamię (wąsy) . kosatka. Pączki Brzoza . pas św. tarczownik(ca) islandzki(ka).inaczej: ajer. Morszczyn . łabuzia.inaczej: koński ząb. płucnica islandzka. Tatarak . kurze ziele.

Warszawa 1926. Warszawa 1985. PZWL. LSW. PZWL. Warszawa 1958. Müller. Moje widzenie świata. Drukarz 1995. Dziak. Warszawa 1898. Horoskop zdrowia. Bydgoszcz 1983. B. J. Nasze Zioła lekarskie. J. wyd. Kuchowicz. Arcta 1924. M. Biegański. W obronie ziół leczniczych. Warszawa 1983. J. Al. Ochorowicz. Pegaz 1994. 1613. Poznań 1984. M. Kuźnicka. Buyer. Herschel.BIBLIOGRAFIA G. Głóg. Gawęda) opublikowała następujące książki: Żywa Woda – Zioła. Czarnowski. Warszawa 1954. Anno D. Gore. A. Zielarstwo Astrologiczne. Wyd. Kraków.J. J.. Wydawnictwo A. Muszyński. St. Zielnik. Klimuszko. Z. Kraków 1936. Marta Leśnicka (Marta T. Roślinne leki ludowe. Kraków 1912. Ziółkowska. Kraków 1950. Mikroelementy w naszym pożywieniu. Szymon Syreius. Zioła lecznicze. Zioła i choroby. Warszawa 1983. Berlin 1905. LOTOS. Muszyński. PZWL. Woda Żywa i Martwa. Warszawa 1985. ETMOS 1996. wyd. KALENDARZ – MUDRY.W. K. Historia Zielarstwa. A. Płock 1986. 203 . Gawędy o drzewach. Leki i gusła w dawnej wsi. Ulm 1860 J. Medycyna ludowa. Baralkiewicz. Ziemia na krawędzi. Ziołolecznictwo. Zielnik lekarski. Bezwiedne Tradycje ludzkości. F. wyd.

Projekt okładki i strony tytułowej Jerzy Kępkiewicz Redaktor Ewa Tarka-Huczek Redaktor techniczny Anna Wardzała Korektor Marta Cichońska ISBN 83-202-0798-3 © Copyright by Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1990 .

....................................................................................................................................... Zioła dla urody ................ Ogródek zielarski ...........................78 Myśli przed półką na przyprawy ................145 V...............................80 Przepisy dla smakoszów....................................................7 II............................................................39 Plan ogródka.......... Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) .......................................................................58 Najgroźniejsze choroby i szkodniki .................... 153 Ziołowa pielęgnacja skóry.........55 Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół ........82 Indeks rzeczowy potraw...Spis treści I.60 Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich....................... Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie.......................42 Rozmnażanie ziół .......................46 Nawożenie upraw zielarskich........................................................................................................................74 IV..163 5 .162 Zioła dla włosów ........................................................... 39 Wybór miejsca.............................................67 Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych) .................. Zielarska książka kucharska ............................... 77 Zielone przyprawy o każdej porze roku .60 III....................................................................154 Ziołowa pielęgnacja oczu.......................40 Przygotowanie gleby ............................................................................................. 67 Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? ................................................................

............ Domowa apteczka ziołowa ...............................................................................189 ...188 Kadzidła i świece ziołowe.................180 VII............................................... czyli jak przyrządzać zioła...............................VI.....................................187 Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri”..................... Inne zastosowanie ziół i przypraw w gospodarstwie domowym ..............174 Różne postaci leku roślinnego................................169 Gotowe mieszanki ziołowe ................................................................................................................. 169 Jakie zioła na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) ............................................................................................. 187 Zioła przeciw owadom.....................................189 Barwniki roślinne.................................

wprost do gruntu lub do skrzyneczek. gdy nie są jeszcze włókniste. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) Arcydzięgiel lekarski (arcydzięgiel litwor) Roślina dwuletnia. a następnie kroi na 1-2-centymetrowe odcinki. Jego korzeń wykopuje się jesienią pierwszego roku wegetacji (przy uprawie z siewu wiosennego). walcowate kłącze. Arcydzięgiel rosnący dziko znajduje się pod ochroną. Następnie obcina się część nadziemną. korzeń szybko i dokładnie myje pod bieżącą wodą. od którego odchodzą liczne korzenie. Młode rośliny sadzi się w rozstawie 70 X 50 cm. Najlepszym terminem siewu jest sierpień. Arcydzięgiel wykorzystywany jest w całości. które wysiewa się na rozsadniku. Rozsadę otrzymuje się jesienią tego samego roku. Pod ziemią znajduje się jej krótkie. Nie jest on zbyt długi i dlatego można go łatwo wyjąć wraz z kłączem za pomocą wideł szerokozębnych (amerykańskich) lub szpadla. Ucina się je u nasady. charakterystyczny zapach i jest miododajna. Ca ła roślina arcydzięgla wydziela silny. 7 . Kwitnie w lipcu i sierpniu. wyrastająca do wysokości 2. Rozmnaża się wyłącznie z nasion.w drugim roku wegetacji. to znaczy tuż po zbiorze nasion. Ogonki liściowe smaży się w cukrze. później -kroi na 2-4 części. Nasiona arcydzięgla przeznaczone do siewu zbiera się na przełomie sierpnia i września .I.nad brzegami rzek i potoków.5 m. Arcydzięgiel dobrze rośnie również na każdej glebie ogrodowej. W Polsce w stanie naturalnym występuje rzadko. głównie spotykana bywa w Tatrach (Dolina Litworowa po stronie słowackiej) i w Sudetach . a wycina je wiosną w drugim roku uprawy lub jesienią w pierwszym (przy uprawie z siewu wiosennego). które bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania. Suszyć należy go w podwyższonej temperaturze (do 40°C).

Zrywa się je wraz z ogonkami tuż przy ziemi i następnie suszy.wiatropędny lub przed snem . u dzieci . zalanych 2 szklankami wrzątku.jako łagodny środek wykrztuśny oraz przy nieżytach pęcherza moczowego. Babka lancetowata i babka zwyczajna Rośliny wieloletnie. który pije się po 1/2 szklanki 2-4 razy dziennie jako lek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. a preparaty zawierające olejek wykorzystywane są pomocniczo przy bólach gośćcowych. Z 1-2 łyżek liści. G łówny składnik surowca . ma silny balsamiczny zapach. Liście zebrane są w różyczkę.przy bezsenności. przy drogach. pastwiskach. zaś brunatne (babka lancetowata) lub białawe (babka zwyczajna) kwiaty w kłos na długiej sztywnej łodyżce. sałatek i sosów.olejek arcydzięglowy ma działanie uspokajające. Kwitnie w lipcu i sierpniu. po posiłkach . miedzach. sporządza się napar. Oba gatunki występują pospolicie na polach. osłaniający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Bazylia pospolita Roślina jednoroczna osiągająca wysokość 30-40 cm. Najczęściej stosowaną postacią leku jest odwar ( l łyżka stołowa surowca na 1/2 szklanki wody ). który pije się po 1/2 szklanki: przed posiłkami .Właściwości lecznicze korzenia arcydzięgla polegają na pobudzaniu wydzielania soków żołądkowych i zmniejszaniu nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym. Babka lancetowata kwitnie w maju i czerwcu. Korzeń arcydzięgla używany jest jako przyprawa do ryb. a babka zwyczajna od czerwca do jesieni. miedzy innymi słynnej góralskiej „litworówki”. Ogonki liściowe smażone w cukrze służą do przybierania ciast i tortów oraz wchodz ą w skład bakalii do keksu. Surowcem zielarskim są liście zbierane w czasie kwitnienia. Stosowany bywa również do wyrobu wódek gatunkowych. nad brzegami wód. dzięki któremu 8 .jako środek żołądkowy.

w lasach i w zaroślach. Berberys zwyczajny Krzew osiągający do 1. Jagody berberysu zrywa się bez szypułek i suszy w podwyższonej temperaturze.ciemnoczerwonej. Zawierają one duże ilości witaminy C (kwasu askorbinowego) i łatwo przyswajalnych kwasów organicznych. Ma działanie regulujące trawienie i wiatropędne.5 m wysokości. octu ziołowego. Surowcem zielarskim jest ziele bazylii zebrane w pełni kwitnienia i wysuszone. stosowane jest w ziołolecznictwie jako składnik mieszanek i herbatek ziołowych. Świeże listki dodaje się do zimnych sosów. Krzew pokryty jest cierniami. tuż przed osiągnięciem przez nie pełnej dojrzałości. marmolady oraz galaretki. które można wysiewać wprost do gruntu w połowie maja albo do doniczek w mieszkaniu na pocz ątku kwietnia. kanapek. twarożku. dlatego też berberys bywa niekiedy nazywany „polską cytryną". Te sczerniałe należy odrzucić. Rozsadę wysadza się do ogrodu po majowych przymrozkach. a także ma właściwości przeciwgorączkowe. masła ziołowego. surówek i sałatek. pozostawiając owoce o barwie naturalnej . Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej. 9 . ale musi to być miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatru.dawniej wchodziła do wielu kompozycji bukietowych. Własne nasiona bazylii zbierane są na przełomie września i października. majonezu. rybnych. Poza dużą zawartością witamin berberys przyczynia się również do zwiększenia ilości wydalanego moczu. warzywnych i pizzy. sięgając aż po Kaukaz. Rośnie prawie w całej Europie. Owoce (jagody) berberysu zbiera się zwykle we wrześniu. Z owoców berberysu można przygotować smaczne konfitury. Złocistożółte kwiaty wydzielają silną woń. trochę ostra przyprawa do potraw mięsnych. Owoce w trakcie suszenia mają skłonność do czernienia. Największe zastosowanie ma bazylia jako aromatyczna. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 40 cm. W Polsce można go spotkać na nizinach i na przedgórzu. a obecnie w ogrodach Azji bywa sadzona w celu odstraszania mszyc. Bazylie rozmnaża się z nasion.

gdy lato jest ciepłe i suche. gdy cz ęść baldachu jeszcze się nie rozwinęła. Surowcami zielarskimi są kwiaty i owoce. Świeże pędy. zebrane przed kwitnieniem. parkach. żeby zachowały żółtawobiałą barwę. suszy w cieniu. Potem młócone są owoce. spotykany w zaniedbanych ogrodach.Bez czarny Krzew kilkumetrowej wysokości. bywają stosowane jako przyprawa. duże i ciemne. a następnie obrywa z szypułek. Łodygi ścina się i suszy w pęczkach. Powidła. Ścina się je z 3-centymetrowym kawałkiem szypułki. baldachami do dołu. Napar z kwiatów używa się przy katarze do inhalacji. ścinając całe baldachy. Kremowobia łe kwiaty tworzą szeroko rozłożone. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 29 cm. Wartościowe nasiona kiełkują po 3 tygodniach. regulują one również przemianę materii. Do siewu wybierane są owoce najbardziej dojrzałe. Biedrzeniec anyż Roślina jednoroczna osiągająca 30-50 cm wysokości. a ich zbiór rozpoczyna się w momencie żółknięcia łodyg i szarzenia owoców. Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia lub w maju. gdy są dojrzałe. stojące baldachowate kwiatostany. Kwiaty i owoce mają działanie przeciwgorączkowe i napotne oraz łagodzą chroniczne zapalenia dróg oddechowych. które dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. Owoce anyżu dojrzewają pod koniec sierpnia. które wysiewa się wprost do gruntu w pierwszej połowie kwietnia. Uzyskanie wartościowych owoców anyżu jest możliwe tylko wtedy. marmolady i sok z owoców (bez cukru lub z bardzo małym jego dodatkiem) stosuje się przy biegunce. Owoce zawierające dość dużo witaminy C zbiera się. rzadziej w lasach. 10 . owocami są fioletowoczarne jagody. Suszy się je w baldachach. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). Nasiona anyżu można kupić w sklepach „Herbapolu" lub w aptekach pod nazwą owoc anyżu.

na polanach.anyżówkę. Typ niemiecki. U matek karmiących pobudza wydzielanie mleka. Świeże owoce dobrze regulują pracę żołądka i poleca się je osobom starszym i prowadzącym siedzący tryb życia. Z owoców można przygotowywać kompoty. Sadzonki kłączowe estragonu sadzi się do gruntu w kwietniu w rozstawie 11 . Borówka czernica (czarna jagoda) Krzewinka nie przekraczająca 50 cm wysokości. Znane są dwa najczęściej spotykane typy estragonu: niemiecki . soki pitne. który zbiera się na przełomie sierpnia i września. Rośnie w lasach iglastych. pełnowartościowego materiału siewnego. Dojrzałe owoce zbiera się i suszy w cieniu lub na słońcu. w przeciwieństwie do rosyjskiego. są doskonałym środkiem przy biegunce u niemowląt i dzieci. zielne lub przez podział rośliny matecznej. Stosuje się owoc anyżu w postaci odwaru z l łyżeczki owoców na l szklankę wody. wzdęciach u niemowląt oraz małych dzieci. a także przyrządza na nich wódkę . które również dla osesków ma właściwości wiatropędne i rozkurczowe. posypuje się nimi chleb i bułki. Owoce dojrzewają od końca czerwca do końca września.ostry o smaku gorzkim. wrzosowiskach i torfowiskach.kilka razy dziennie po l łyżeczce. nie wydaje nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki kłączowe. Szczególnie poleca się go przy zaparciach.Odpowiednia pogoda jest również warunkiem uzyskania własnego. dżemy oraz marmolady.3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Jako przyprawa kuchenna owoce anyżu bywają dodawane do pierników. Owoc anyżu działa wykrztuśnie i wiatropędnie. Napary i odwary z owoców stosuje się przy nieżytach przewodu pokarmowego. dla dorosłych .delikatny o smaku słodkim i rosyjski . Bylica estragon Roślina wieloletnia o wysokości 60-150 cm. bólach brzucha. dla dzieci .

Z szyszek po wysuszeniu odsiewa się (na przykład na sicie) drugi surowiec . Surowcem zielarskim są szyszki chmielowe. lecz składniki występują w niej w większym stężeniu. Nasiona estragonu rosyjskiego można kupić wyłącznie za granicą. natomiast na dużą skalę uprawiany jest w tak zwanych chmielnikach (stosuje się go przede wszystkim do wyrobu piwa). gdzie pnie się po sznurach przymocowanych do specjalnych konstrukcji. Chmiel kwitnie od lipca do września. wtedy gdy osiągnęły już normalną wielkość.30 X 40 cm. surówek z pomidorów. W kuchni ziele estragonu używane jest przede wszystkim jako ostra. aromatyczna przyprawa do potraw mięsnych. Medycyna ludowa zaleca ziele estragonu jako środek moczopędny i przeciwszkorbutowy. Główne składniki czynne szyszek to: olejek eteryczny. Roślina rozmnaża się przez podział karp korzeniowych na wiosnę. pnie się oraz zwisa dookoła drzew i krzewów. na głębokość 5-7 cm. 12 . Estragon poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych wskutek zwiększonego wydzielania soków żołądkowych. Stosowany bywa również w celu zwiększenia wydzielania żółci przez wątrobę. ogórków oraz twarożku i jaj na twardo. W stanie dzikim występuje dość rzadko. zimująca w postaci karpy korzeniowej i odrastająca z niej co roku. które zbiera się bez szypułek. a owocostany (szyszki chmielowe) dojrzewają we wrześniu. sosów.lupulinę (gruczoły chmielowe z powierzchni owocostanów). ale nie są jeszcze zupełnie dojrzałe (mają barwę zielonoseledynową). których składnikiem podstawowym jest estragon. Niewielki dodatek ziela przy kiszeniu ogórków i kapusty nadaje im pożądaną jędrność. marynat oraz do otrzymywania octu i musztardy. flawonoidy i garbniki. związki żywicowe. zebrane na początku wiązania pąków kwiatowych. Lupulina ma te same właściwości co szyszki. zup. Kwitnienie estragonu przypada na lipiec i sierpień. Chmiel zwyczajny Wieloletnia roślina pnąca. Częścią użytkową jest ziele. Świeże listki estragonu są doskonałym dodatkiem do zielonej sałaty. Sadzonki uzyskane z podziału starszych roślin sadzi się w sierpniu i wrześniu.

Do ich zbioru przystępuje się na przełomie sierpnia i września. W chłodniejszych rejonach kraju zaleca się uprawiać go z rozsady. Nasiona czarnuszki wysiewa się na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu w rzędy co 25-30 cm. kopru i anyżu wchodzą w skład mieszanki polecanej karmiącym matkom. Dobrze rośnie w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. jak lupulina. moczopędny i żółciopędny. pobudzają wydzielanie śliny. poprawiający trawienie. jak też zewnętrznie oba surowce wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Początkowy rozwój roślin jest bardzo wolny. Rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu w kwietniu. Mieszki suszy się. Zarówno stosowane wewnętrznie. Wykorzystuje się nasiona czarnuszki. wydobywa z nich nasiona. 13 . a łodygi żółknąć. dzia łają uspokajająco (zwłaszcza na sferę płciową w mózgu).5 cm. w tym czasie należy bardzo starannie odchwaszczać uprawę. Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec. w rzędy co 30 cm.Zarówno owocostany chmielu. paszteciki. Kwitnie od lipca do października. ponieważ łatwo pleśnieją. Cząber ogrodowy Roślina jednoroczna. bułki. soku żołądkowego i śluzu w przewodzie pokarmowym. gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć. osiągająca wysokość do 40 cm. ułatwiając trawienie i przyswajanie pokarmów przez organizm. rozgniata. a obecnie posypuje się nią chleb. na głębokość 0. zwiększają wydalanie moczu. które trzeba jeszcze dosuszyć. przeciwskurczowo (na mięśnie gładkie jelit i dróg moczowych). Dzięki ostremu zapachowi i smakowi czarnuszka zastępowała dawniej pieprz. Nasion czarnuszki używa się w lecznictwie jako środek rozkurczowy. przykrywając je potem jedno-centymetrową warstwą gleby. Czarnuszka siewna Roślina jednoroczna wyrastająca do 40 cm wysokości. Wraz z nasionami kminku. które dojrzewają nierównomiernie.

Zimą można uprawiać czosnek w doniczce. Dzięki tym właściwościom cząber jest szeroko stosowaną przyprawą do potraw z fasoli. Czosnek rozmnaża się z ząbków lub cebulek powietrznych. Cebule wykopuje się wtedy. twarożków.Wówczas nasiona wysiewa się w pierwszych dniach kwietnia do doniczek o średnicy 6-8 cm i taką doniczkowaną rozsadę wysadza się do gruntu po przymrozkach majowych. Głębokość sadzenia ząbków wynosi 5-8 cm. które dobrze przechowują się przez zimę. nazywana powszechnie „główką". która składa się z pojedynczych cebulek . Surowiec zielarski stanowi ziele cząbru zebrane w czasie kwitnienia i wysuszone. ponieważ główki rozpadają się na drobne ząbki. Czosnek pospolity Bylina rosnąca do wysokości 80 cm wytwarzająca cebulę. pobudza wydzielanie soków trawiennych. na przykład typ górski. Najlepszym terminem sadzenia jest pa ździernik lub listopad. Własne nasiona cząbru można zebrać na przełomie września i października. jako środek przeciwko owsikom. grochu. przeciwbakteryjny i przeciwbiegunkowy. Poleca się go także przy schorzeniach dróg oddechowych. Spóźnienie się ze zbiorem powoduje duże straty. zup. miażdżycy. Czosnek działa bakteriobójczo. Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. rybnych i jarzynowych. jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. bobu. Napar z ziela (10 g ziela zalane l szklanką wrzątku) pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. konserw mięsnych. w celu uzyskania zielonego szczypioru. przeciwgrzybicznie. obniża stopień cholesterolu we krwi i ciśnienie krwi. które wytwarzają niektóre typy czosnku. żółciopędnie. ziemniaków. nie wytwarzający cebulek powietrznych. suszyć i przechowywać. a zwłaszcza ogórków i kapusty. które trudno jest wybierać z ziemi.„ząbków". Niektóre typy czosnku. Otarte ziele i olejek używane są jako ostra przyprawa do marynat. Może być bez obawy podawany dzieciom (jeden ząbek czosnku co czwarty dzień). moczopędny. a rozstawa 6 X 30 cm. 14 . można sadzić również na przełomie marca i kwietnia. gdy liście żółkną i szczypior załamuje się. dań z jaj.

a także przy nocnym moczeniu się dzieci. spotykana przy płotach. Przykry zapach czosnku może być osłabiony przez natkę pietruszki. Fiołek wonny Bylina kilkucentymetrowej wysokości. Własne nasiona można zebrać pod koniec września. wywołanych zaburzeniami czynnościowymi i urazami. selera albo lubczyku. naczynia krwionośne i skórę. przyprawia żurek i czerwony barszcz. dla niemowląt . macicę. na brzegach lasów i na łąkach. drogi żółciowe i moczowe. na miedzach i w lasach. naciera się nim kurczaki przed pieczeniem. Dziurawiec zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60 cm. sosy. 15 . zbierane na początku kwitnienia roślin. żołądek. stanach depresyjnych. Kwiaty fiołka ukazują się już w marcu.po kilka łyżeczek.Czosnek jest popularną na wschodzie przyprawą do tłustych potraw mięsnych. dlatego bywa wykorzystywany przy ogólnym wyczerpaniu nerwowym. Jest najczęściej stosowany przy nieżytach żołądka (także u dzieci i niemowląt). Napar przygotowuje się z 15-25 g ziela oraz 2 szklanek wrz ątku i pije go 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (dla dzieci . w rzędy co 40 cm. oddzia ływa korzystnie na wiele organów: wątrobę. układ nerwowy. jelita. szpinak i buraczki na jarzynkę.po l łyżeczce). zaburzeniach czynności wątroby. Sok z czosnku stosuje się do zwalczania szkodników roślin ozdobnych ogrodowych i doniczkowych. dodawany jest do pieczeni. przy drogach. Polecany jest przy migrenie. bardzo płytko lub zupełnie nie przykrywa się glebą. Występuje powszechnie na łąkach. objawach niepokoju. Nasiona dziurawca wysiewa się w październiku. owrzodzeniu żołądka. Dziurawiec ma wszechstronne zastosowanie. Działa uspokajająco. zieloną sałatę. a kwitnienie trwa aż do maja. Kwitnienie dziurawca przypada na okres od drugiej połowy czerwca do sierpnia. Surowcem zielarskim jest ziele.

bez słodzenia). Świeże. Nasiona gorczycy sieje się w marcu. a nasiona można zbierać w lipcu. przy przyrządzaniu potraw z dziczyzny. przy różnych chorobach skóry i do przemywania twarzy. Zewnętrznie zalecane są przy zapaleniu migdałków i gardła (do płukania). Gorczyca biała Roślina jednoroczna o wysokości 30-60 cm. czyli powlekający. Syrop fiołkowy jest skutecznym środkiem na kaszel u dzieci. przeczyszczający. takich jak: przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit. Wyciąg z gorczycy podaje się przy chorobach przewodu pokarmowego. Nasiona zachowują zdolność promieniowania przez cztery lata. Hyzop lekarski Roślina wieloletnia (podkrzew) wyrastająca do wysokości 50 cm. marynowaniu warzyw. jak i kwiaty zbierane w czasie kwitnienia roślin i wysuszone w temperaturze pokojowej. Kwitnie od czerwca do października. kaszlu. lipcu.Zastosowanie ma zarówno ziele. zaparcia. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. ponieważ właściwości bakteriobójcze nasion przedłużają trwałość produktów. pije osłodzoną miodem 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (do płukania gardła i przemywania skóry . młode liście gorczycy są spożywane niekiedy jako dodatek do sałaty i kanapek. Najcz ęściej uprawia się 16 . katarze. jako lek tak zwany śluzowy. sierpniu. w rzędy co 30-40 cm. zaburzenia trawienia. przeciwzapalny. innych wędlin i mięs. ryb. Nasion używa się jako przyprawy do kiełbas. kwitną w czerwcu. Rośliny wyróżniają się szybkim wzrostem. Herbatkę fiołkową przygotowuje się z 2 łyżeczek surowca i l szklanki wrzątku. Nasiona gorczycy stosowane są w chorobach przewodu pokarmowego. Oba surowce zalecane są przy zapaleniu gardła. na głębokość około l cm. W lecznictwie ludowym wykorzystuje się promieniowanie wywołane przez nasiona gorczycy i stosuje zewnętrznie przy bólach reumatycznych (w postaci poduszek gorczycowych wypełnionych nasionami).

poprawia apetyt. moczopędny i zmniejszający pocenie. pasztet. Właściwości lecznicze sprawiają. Napar pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Surowcem leczniczym są owoce. wrzosowiskach. skrajach lasu. stosowane jest jako lek przy chorobach dróg oddechowych. Nieprzyjemny zapach z ust wywołany zaburzeniami trawienia można usunąć. Nasiona przykrywa się centymetrową warstwą gleby. szyszkojagody. tzw. że suszone listki hyzopu są świetną przyprawą do tak zwanych mdłych potraw. do dziczyzny. wędlin. Zbioru własnych nasion dokonuje się na przełomie sierpnia i września. Kwitnienie zaczyna w drugim roku wegetacji i powtarza co roku. żując po 4 jagody jałowca dziennie. Napar z jałowca działa moczopędnie i stosuje się go przy obrzękach wywołanych niedostateczną pracą nerek. Pobudza też wydzielanie żółci i kwasu żołądkowego. środek poprawiający trawienie. ścięte w czasie kwitnienia i wysuszone. a starsze rośliny można również dzielić. wzdłuż dróg. Ziele i olejek hyzopu są również stosowane jako zaprawa do likierów i wina (do wermutu). w ilości 4-6 g na 10 m2. pieczeni. Nasiona sieje się wprost do gruntu w kwietniu w rzędy co 40 cm. że jest często stosowaną przyprawą do bigosu. Ostry gorzkawo-cierpki smak i silnie kamforowy zapach sprawiają. Nie powinno stosować się szyszkojagód jałowca przy ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego ani podawać dzieciom i kobietom ciężarnym. Zażywa się go w postaci naparu sporządzonego z l łyżki ziela i 2 szklanek wrzątku. Jałowiec pospolity Krzew iglasty osiągający wysokość do 10 m. marynat (zwłaszcza grzybów marynowanych). Rozwój siewek jest początkowo powolny i w pierwszym roku roślina wytwarza jedynie pędy zielne. twaróg. pieczeń cielęca.hyzop z nasion. Hyzop wymaga słońca i gleby bogatej w wapń. które zbiera się jesienią i następnie suszy. Ziele hyzopu. jak zupa ziemniaczana i fasolowa. do innych potraw z kapusty. rosnący na terenach suchych. 17 . Przyjmuje się napar z l łyżeczki owoców i l szklanki wrzątku 3 razy dziennie po łyżeczce.

Początkowo rośliny rosną powoli. kiełbas. sera. Kminek zapobiega wzdęciom. Wykorzystywane są owce kminku o silnym zapachu i korzennym smaku. Wymaga stanowiska nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. w rzędy co 40 cm. niezbyt wilgotnej i zasobnej w wapń. buraczków. wzmacnia żołądek. Na przełomie sierpnia i września zbiera się owoce o charakterystycznym cytrynowym zapachu. głębokość siewu 2-3 cm. Kolendra kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia. które są surowcem leczniczym. kapusty (surówki i potraw z gotowanej kapusty). Owoce kolendry zalecane są przy schorzeniach przewodu pokarmowego: nieżytach żołądka i jelit. Ilość wysiewu nasion (właściwie: owoców) wynosi 10 g na 10 m2. Kolendra siewna Roślina jednoroczna. gleby ciepłej. Kminek sieje się wczesną wiosną lub w sierpniu. 18 . wyrastająca do l m wysokości. Mielone nasiona dodaje się do pierników. złym trawieniu.5 cm. W kuchni stosuje się do marynat ze względu na właściwości bakteriobójcze. Kwitnienie kminku przypada na maj-czerwiec w drugim roku uprawy. szerokość międzyrzędzi 40-50 cm. szybciej rozrastają się z chwilą wydania pędów kwiatowych. biegunkach. barszczu czerwonego i żurku.Kminek zwyczajny Roślina dwuletnia osiągająca wysokość do 100 cm. pobudza trawienie i działa przeciwskurczowo oraz mlekopędnie u karmiących matek. wzdęciach oraz jako środek przeciwskurczowy. wilgotnych i żyznych. a nasiona zbiera się w lipcu. słonych paluszków i pasztecików. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia. Kminek daje najwyższe plony na glebach torfowych i innych próchniczych. W kuchni używany jest do pieczeni (zwłaszcza schabu). W celach leczniczych pije się napar z l łyżki zmiażdżonych owoców kminku i l szklanki wrzątku (3 razy dziennie po l szklance). na głębokość 1-1. do posypywania chleba.

Wiosną drugiego roku uprawy przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50 X 40 cm. na głębokość 1. Po dosuszeniu roślin osypuje się z nich nasiona.w krajach śródziemnomorskich . Koper włoski wymaga gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym. Owoce pobudzają również wydzielanie soków żołądkowych.wiatropędny. Nasiona (właściwie: owoce) kopru wysiewa się w kwietniu na rozsadniku w rzędy co 25 cm. gdy dojrzeje większa część kwiatostanu.sosów i jaj. W pierwszym roku uprawy roślina wytwarza rozetę liści oraz korzeń zapasowy. Osiąga wysokość 150 cm. rozsadniku. Krwawnik jest rośliną powszechnie spotykaną w naszym kraju na pastwiskach.po kilka łyżeczek). Koper włoski kwitnie w drugim roku wegetacji od lipca do września. Rośliny ścina się i suszy w przewiewnym miejscu we wrześniu. choć swym zapachem przypominają pluskwę.5-2 cm. Napar z l łyżki stołowej owoców i l szklanki wrzątku pije się 2-3 razy dziennie po l szklance (dzieci . Krwawnik pospolity Bylina wyrastająca do 50-80 cm wysokości. 19 . Na 10 m2 wysiewa się 5 g nasion. Koper włoski Roślina dwuletnia w warunkach naszego klimatu (w swej ojczyźnie . działają także moczopędnie i mlekopędnie (informacja ważna dla karmiących matek). Jako przyprawa o smaku korzennym. ryb. to na Bliskim i Środkowym Wschodzie są często stosowaną przyprawą do zup. owoce kopru włoskiego bywają dodawane do pierników.jest wieloletni). Na zimę pozostawia się rośliny na. Świeże liście. Zastosowanie mają owoce kopru włoskiego. zabezpieczając je przed mrozem. sałatek i sosów. Ziele kolendry zawiera bardzo dużo witaminy C. Napar dezynfekuje również drogi oddechowe. które używa się jako łagodny środek przeciwkaszlowy. toteż można używać go do płukania gardła i jamy ustnej. a u dzieci . mięs.

tuż przed nadejściem pierwszych mrozów (listopad).5 cm. a także żylaków odbytu (hemoroidów). gorycze. suchych łąkach. Suszy się je w cieniu. Kiełkują dopiero wiosną. choć też możliwe w niektóre ciepłe lata. rosnących w miejscach nasłonecznionych. 20 . działa wiatropędnie. Kwiaty (drobne koszyczki) mają barwę białą z odcieniem różowym i są zebrane w baldachokształtne kwiatostany. Po wysuszeniu kwiaty można osmykiwać. zebrane na pocz ątku kwitnienia. a także przeciwzapalnie (wewnętrznie i zewnętrznie). Zbiór nasion przeprowadza się pod koniec września lub na początku października. od lipca do września. a rośliny przesadza się latem na miejsce stałe. flawonoidy. Kwitną. wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Zaleca się zbiór ziela (15-25 cm górne części pędów wraz z kwiatostanami) w okresie rozkwitu kwiatostanów tylko z roślin biało kwitnących. osiągająca wysokość 30-60 cm. Są też bogatym źródłem soli mineralnych. niekiedy nawet zarasta większe przestrzenie. Gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością morfologiczną składu chemicznego. począwszy od drugiego . gdy mają 4-5 cm wysokości . płuc. Uzyskanie wartościowych nasion w naszym klimacie jest mało prawdopodobne.trzeciego roku wegetacji.w rozstawie 20 X 20 cm. Lawenda prawdziwa Roślina wieloletnia (krzewinka). cholinę. Na ogół występuje grupowo. Właściwości lecznicze ma ziele i kwiaty krwawnika. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie żółci.przydrożach. pobudza apetyt. na głębokość 1. garbniki. uszkodzonych naczyń włoskowatych w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Rośliny kwitną od lipca do października. Najlepszym terminem ich siewu jest jesień. Wykorzystuje się kwiaty lawendy. Ziele i kwiaty zawierają olej eteryczny. Dzięki zawartości różnorodnych składników krwawnik oddziałuje wielokierunkowo: zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z. Nasiona wysiewa się na rozsadniku w rzędy co 30 cm. uzyskując w ten sposób drugi rodzaj surowca. w przewiewnym miejscu. Jest rozmnażana z nasion.

Kwitnie od lipca do jesieni. przeciwzapalne. dań z jaj i ryb oraz zapiekanek. ścinając wierzchołki roślin o niezdrewniałych łodygach.do różnych zup. które wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu. Ziele lebiodki to doskonała przyprawa kuchenna: świeże listki dodaje się do pizzy i zupy pomidorowej lub jarzynowej. Nasiona lebiodki zbiera się na początku października. przy drogach. przeciwskurczowe i uspokajające. suszone . Jest rozmnażana z nasion. Jest to roślina mało wymagająca i może być uprawiana na suchych. Naparem płucze się również jamę ustną przy anginie i zapaleniu dziąseł. Ziele lebiodki zbiera się w czasie kwitnienia. Napar z kwiatów lawendy (3 łyżki kwiatów zalane 3 szklankami wrzątku) pije się 3 razy dziennie po l szklance w celu zmniejszenia nadmiernej fermentacji w jelitach i jako środek wiatropędny. piaszczystych glebach. wzmacniające układ nerwowy.5 cm. Zwykle zaparza się 2-3 pełne łyżeczki suchego ziela w 1 szklance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie na 1/2 godziny przed posiłkiem. moczopędne. Zaleca się siew gniazdowy (3-5 nasion w jednym miejscu) na głębokość 0. ale w miejscach słonecznych i ciepłych. w rozstawie 30 X 30 cm. Formy krótkopędowe wydają duże nasiona oleiste. Len zwyczajny Roślina jednoroczna osiągająca od 30 do 70 cm wysokości. brzegach lasów. Można nim przemywać trudno gojące się rany i stosować do kąpieli przy bólach reumatycznych i w napięciach nerwowych. przeciwskurczowe. Napar pobudza trawienie i zwiększa wydzielanie śluzu w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych.Kwiat lawendy ma działanie odkażające. Lebiodka pospolita Roślina wieloletnia. Surowiec ma działanie żołądkowe. dorastająca do wysokości 100 cm. Rośnie dziko na słonecznych zboczach. a długopędowe 21 .

W warunkach ogrodowych uprawa jest nieopłacalna. b ędącej składnikiem płynów. po jego wypiciu powleka on przełyk i ściany żołądka. kremów i zasypki Linomag. Stosowany zewnętrznie surowiec działa odmiękczająco i nieznacznie przeciwzapalnie (w postaci kataplazm).drobne nasiona i są uprawiane jako rośliny włóknodajne. Odpowiednim terminem zbioru jest pełnia kwitnienia. olej tłusty. Właściwości lecznicze ma nasienie lnu. Rozdrobnione nasiona podane wewnętrznie działają spulchniające na masy kałowe w stanach zaparcia i powodują wypróżnienie. stosowanych w dermatozach. począwszy od drugiej połowy sierpnia. długo utrzymuje się chroniąc przed związkami drażniącymi. w rozstawie rzędów 25 cm. związki białkowe. ale ziemia pod jego uprawę musi być dobrze uprawiona i wolna od chwastów. Surowcem zielarskim jest wysuszony kwiatostan lipy. fitosterole. przede wszystkim przed silnie kwa śnym sokiem żołądkowym. gdyż do rozwoju wymaga dużej ilości opadów. na głębokość l cm. uprawianą z przeznaczeniem na włókno lub na nasiona. W Polsce len jest bardzo ważną rośliną. Napar z lipy działa napotnie i zmniejsza temperaturę przy 22 . Olejem lnianym niekiedy smaruje się podrażnioną skórę (głównie niemowlęcą). a nasiona zbiera się. które zawiera substancje śluzowe. Ilość wysiewu nasion wynosi około l dag na 10 m2 powierzchni uprawy. Wyciągi wodne z nasion zawierają znaczne ilości śluzu. Len kwitnie sukcesywnie w lipcu i sierpniu. Lipa drobnolistna i lipa szerokolistna Drzewa kilkumetrowej wysokości (czasem osiągają wysokość nawet do 30 m). Nasiona wysiewa się w okresie pomiędzy 20 marca i 10 kwietnia wprost do gruntu. Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby. Len najlepiej udaje się w klimacie wilgotnym. maści. sadzone w parkach i przy drogach. Poddaje się go również przetworzeniu (frakcjonowaniu) w celu uzyskania witaminy F. raczej równomiernie rozłożonych w czasie.

rosołu. ponieważ liście bardzo łatwo osypują się. kroi na mniejsze kawa łki i suszy nawleczony na sznurek. W pierwszym roku roślina tworzy rozetę liści i korzeń zapasowy. działa też żółciopędnie. Uprawia się go z nasion. Kwitnie przez całe lato. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. Surowcem leczniczym jest korzeń lubczyku. miodu i soku cytrynowego. Możliwa jest również uprawa lubczyku z rozsady i wtedy nasiona wysiewa w marcu do skrzyneczki w mieszkaniu. Najbardziej znany jest lubczyk jako przyprawa kuchenna. który wykopuje się w październiku . Na wiosnę w drugim roku wegetacji przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50X80 cm. Działa on moczopędnie i używa się go pomocniczo w chorobach nerek. skrajach dróg i lasów. drobiu i sosów. Własne nasiona lubczyku można zbierać w sierpniu. Napar z 5 g korzeni i l szklanki wrzątku polecany jest też przy wyczerpaniu nerwowym. osiągająca 1. a rozsadę wysadza do gruntu. Napar przygotowuje się z l łyżki kwiatów i l szklanki wrzącej wody. Można dodać do niego soku malinowego. Świeże lub suszone liście i wysuszone sproszkowane korzenie dodaje się do zup. Macierzanka piaskowa Krzewinka wysokości 15 cm spotykana na suchych wzgórzach. sałatek. grypie i chorobach górnych dróg oddechowych. nie przewracając. dróg moczowych i złej przemianie materii. rozkurczowo i reguluje pracę żołądka.listopadzie w drugim roku wegetacji. pastwiskach. Ziele ścina się na początku kwitnienia i suszy rozłożone cienką warstwą na papierze.5-2 m wysokości. gdy pojawią się 3-4 pierzaste liście. Lubczyk ogrodowy Roślina wieloletnia. Pije się go przy wymiotach na tle nerwowym i zawrotach głowy. które wysiewa się na rozsadniku w sierpniu na głębokość l cm. Korzeń myje się w zimnej wodzie.przeziębieniach. 23 .

grochówkę. Kąpiel przygotowuje się. biegunce. kaszę gryczaną. Rozmnaża się z nasion. Można też wysiać nasiona w marcu do skrzyneczek w mieszkaniu w ilości l g (co wystarczy na obsadzenie 10 m2) i pikowaną rozsadę wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. Gdy rośliny wzejdą. Aromatyzuje się nim domowy smalec. Majeranek ogrodowy Roślina jednoroczna o wysokości 30-50 cm. Napar z l łyżki ziela i l szklanki wrzątku pije się 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przy nieżytach dróg oddechowych.Ziele macierzanki działa odkażająco. sosy. Działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie. kolce. pozostawiając po dwie-trzy w odległości 20 cm w rzędzie. flaki. Nasiona majeranku zbiera się na przełomie września i października. 24 . moczopędnie. Używa się go do płukania gardła i jamy ustnej. nie przykrywając ich ziemią. Ziele majeranku zbiera się w czasie kwitnienia. wzdęciach. zakwita w lipcu. rekonwalescentów i osób starszych. do kąpieli wzmacniających dla dzieci. zagotowując 200 g suchego ziela w 3-4 l wody i gdy odwar naciągnie. Wymaga gleby zasobnej w wapń i słonecznego miejsca. przy zapaleniu skóry i oczu. odcedza się go do wanny i uzupełnia do połowy wanny wodą. zapaleniu miedniczek nerkowych. W początkowym okresie majeranek rośnie bardzo wolno. żurek. a także przy przeziębieniu. Przyprawia się nim wszelkie farsze. kaszlu. w rozstawie 30X30 cm. przerywa się je. lub odrosty pędów bez kwiatów we wrześniu (drugi pokłos). pieczenie. przy stłuczeniach i ranach. przeciwskurczowo i wykrztuśnie. złym trawieniu. Ziele majeranku jest jedną z najbardziej popularnych przypraw ziołowych w kuchni polskiej. lecz tylko lekko ją ugniatając. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja w rowki co 30-40 cm. drób. barszcz czerwony. sierpniu. pęcherza i chorobach wątroby. Odwar z l łyżki ziela i l szklanki wody podaje się przy zaburzeniach trawienia. na przełomie czerwca i lipca (pierwszy pokłos). baraninę. mielone kotlety.

Mięta wymaga żyznej gleby. Wykorzystywane są liście oraz ulistnione szczyty pędów. wyrastająca do wysokości 30-80 cm i tworząca pod ziemią rozgałęzione kłącza. Zalecana rozstawa wynosi 20X40 cm. Napar z l łyżki stołowej ziela i 1-1. W medycynie ludowej stosowana jest jako środek przeciwwymiotny u kobiet ciężarnych oraz jako środek mlekopędny. zwłaszcza w nerwobólach i nerwicowych schorzeniach serca. Ma również właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne. a rzędy oddalone są od siebie o 30-40 cm. Surowcem leczniczym jest ziele lub liść melisy zebrane przed kwitnieniem i wysuszone. Mięta pieprzowa Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 50-80 cm. Sadzonki rozłogowe mięty pozyskuje się i wysadza wczesną wiosną od marca do kwietnia lub w sierpniu. Jest rozmnażana z nasion. które wysiewa się w marcu do skrzyneczek z torfem i przykrywa 0. Rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki rozłogowe. dość wilgotnej. gdy mają 1-2 pary liści właściwych. gdyż w ogóle nie wytwarza nasion.Melisa lekarska Wieloletnia roślina zielna. bogatej w próchnicę i wapń. Głębokość bruzdy wynosi 6-7 cm. surówek i napojów orzeźwiających. Ziele melisy działa uspokajająco.na koniec sierpnia. W kuchni używane są świeże i suche listki melisy.5 szklanki wrzątku należy pić 2-4 razy dziennie po 1/4 lub 1/2 szklanki. Pierwszy zbiór przypada zwykle na początek czerwca. majonezu.5centymetrową warstwą podłoża. Do gruntu wysadza się rozsadę w maju. sałatek. Listki melisy dodane do herbaty w trakcie parzenia nadają jej cytrynowy aromat. 25 . które dodaje się do sosów. Siewki pikuje się. gdy minie niebezpieczeństwo ostatnich przymrozków wiosennych. układając je poziomo na dnie bruzdy jeden za drugim. W łasne nasiona zbiera się na przełomie września i października. Ryby morskie naciera się świeżymi lub wysuszonymi listkami melisy w celu złagodzenia zapachu. Sadzi się całe rozłogi. drugi .

Własne nasiona nagietka zbiera się sukcesywnie od lipca do października. Suszone liście mięty można dodawać do herbaty i kompotów. 26 . ryb. u nas również w czasie upałów. Stosuje się ją również do płukania gardła i jamy ustnej. a w łagodne zimy nie przemarza). Pić . chorobach wątroby i dróg żółciowych. obniżają ciśnienie krwi i poprawiają pracę serca. osiągająca wysokość 2050 cm.do płukania jamy ustnej i gardła. a gdy większość kwiatów przekwitnie. działają także uspokajająco. którym nadaje się w ten sposób orzeźwiający smak. słonecznej pogody. wymiotach. Zakwita w czerwcu. Zewnętrznie stosowany jest nagietek jako środek przeciwzapalny i gojący . do przemywania oczu przy zapaleniach spojówek i powiek. aby później znów obficie zakwitł. stosuje się napar z tego ziela. twarożku.2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Nagietek lekarski Jednoroczna popularna roślina ozdobna. Działa bakteriobójczo i lekko przeciwbólowe oraz obniża ciśnienie krwi. W lecznictwie wykorzystuje się kwiaty języczkowe o barwie pomarańczowej (bez kielicha). Wymaga dość wilgotnej gleby i słońca. Nasiona nagietka wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia (w następne lata wysiewa się sam. po ukąszeniu przez owady i pęknięciu skóry. i przy pracach w wysokiej temperaturze (w hucie). Mięta stosowana jest przy zaburzeniach trawienia. sałatki z pomidorów i sosu pomidorowego. w czasie suchej. Suszone i świeże liście mięty są doskonałym dodatkiem do baraniny. Po wysuszeniu zażywa się je (wewnętrznie) przy chorobach przewodu pokarmowego. W celu przygotowania naparu należy l łyżeczkę płatków zalać l szklanką wrzątku. Zbyt gęsto rosnące siewki przerywa się. Napar przyrządza się z l łyżki suszonego ziela i l szklanki wrzątku i pije 2-3 razy dziennie po l szklance. należy go przyciąć na wysokość 10 cm. chorobie wrzodowej żołądka.Zbioru dokonuje się dwukrotnie: na początku kwitnienia roślin (lipiec) oraz w połowie września. W gorącym klimacie napar z mięty pije się jak herbatę. braku apetytu. zielonej sałaty oraz szpinaku. chorobach wątroby.

zalewając 10-30 g ziela 2 szklankami wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. Do użytku wewnętrznego przygotowuje się napar z 5 g liści i l szklanki wrzątku (także w mieszance z czarnymi jagodami). dorastająca do wysokości 60 cm. na głębokość 1-2 cm. Nasiona wysiewa się w kwietniu wprost do gruntu w rzędy co 40-50 cm. Liście orzecha włoskiego. chłodnika i barszczu ukraińskiego oraz twarożku. zapaleniu spojówek. a także ich ochrony przed drażniącym działaniem środków zewnętrznych. a także do innych warzyw i zapiekanek. W medycynie ludowej ziele to stosowane jest jako środek uspokajający. poceniu się nóg i rąk (zewnętrznie). gardła. moczopędny. kabaczka. Suszone liście ogórecznika dodaje się do duszonej lub pieczonej dyni. cukinii. egzemach. Rośnie dziko jako chwast ogrodowy i stąd można uzyskać nasiona do uprawy. Kwitnienie roślin przypada na lipiec i sierpień. Używane jest przy schorzeniach jamy ustnej. Do użytku zewnętrznego stosowany jest odwar z 20-30 g liści i l l wody. Świeże listki są doskonałym dodatkiem do mizerii. Wykorzystuje się ziele zebrane na pocz ątku kwitnienia. Stosuje się je przy biegunce (wewnętrznie). Orzech włoski Drzewo uprawiane w ogrodach. ogórków. osiągające 20 m wysokości. 27 . zapaleniu jamy ustnej i dziąseł. żołądka i przy zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego .w celu zmniejszenia podrażnienia i przekrwienia błon śluzowych.Ogórecznik lekarski Roślina jednoroczna. najgrubsze łodygi należy odrzucić. odświeżający. Własne nasiona ogórecznika zbiera się na początku września. dzięki dużej zawartości garbników leczą wszystkie podrażnienia błon śluzowych i skóry. zbierane w czerwcu przy ładnej pogodzie. lekko przeczyszczający i napotny. Napar przyrządza się.

mięśniowe i nerwobóle. Pietruszka zwyczajna Roślina dwuletnia. Papryka rozmnaża się z rozsady. ale owoce. Kwitnienie roślin przypada na lipiec. a w ostatecznym efekcie koi bóle reumatyczne. którą należy przygotować w skrzyneczce w mieszkaniu na bardzo dobrze nasłonecznionym parapecie okiennym. Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. wiele barwników karotenoidowych i flawonoidowych oraz znaczne ilości witamin. Często ze względu na niskie temperatury powietrza większość zawiązków opada. Paprykę wysadzamy w rozstawie 30 X 40 cm. powodując jej lokalne przekrwienie. o wysokości około 50 cm. Jako środek leczniczy papryka stosowana jest głównie zewnętrznie. Szczególnie w okresie przyjmowania się rozsady należy ją obficie podlewać. które zawiązują się w tym czasie. Mają one zastosowanie w kuchni jako ostra przyprawa do wielu potraw. Owoce papryki suszy się w temperaturze około 40°C. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze owoce papryki dojrzewają już pod koniec sierpnia. Rozmnaża się z nasion. na które papryka jest niezwykle wra żliwa.Papryka ostra Roślina jednoroczna osiągająca 30-40 cm wysokości. uzyskaną z siewu w połowie marca. wysadza się do gruntu po ostatnich przymrozkach wiosennych. na żyznej glebie. Owoce papryki ostrej zawierają kapsaicynę o silnie piekącym smaku. które wysiewa się na ogół na przełomie marca i kwietnia. a pogoda w tym okresie (ciepło i umiarkowane opady) sprzyja zawiązaniu się owoców. Pietruszkę 28 . nawlekając na sznurek i zawieszając nad kuchnią lub na blasze w stygnącym piekarniku. ale zazwyczaj s ą kłopoty z uzyskaniem czerwonych owoców papryki przed przymrozkami. mniej znany jest termin jesienny (październik-listopad). Rozsadę. rośliny kwitną ponownie. to jest około 15 maja. Pochodzi z Ameryki Środkowej i dlatego może być uprawiana tylko w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. gdyż zawarta w niej kapsaicyna podrażnia skórę. nie zdążą już dojrzeć przed nadejściem pierwszych przymrozków jesiennych.

w celu złagodzenia kaszlu i ułatwienia odkrztuszania. jaj. Dzięki zawartości śluzów roślinnych. zasobnej w próchnicę i składniki pokarmowe. bakteriobójcze i przeciwskurczowe. garbników i olejków eterycznych surowiec ma działanie przeciwzapalne. masła ziołowego.są polecane przy anemii i zmęczeniu. twarożku. Stosuje się je przy nieżytach jelit i dróg moczowych oraz kamicy nerkowej. Odwar przyrządzony z 1/2 łyżki pociętych liści i l szklanki wody pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. ziemniaków. ryb. Napar przygotowuje się z 1/2 łyżki korzenia lub z 5 g owoców oraz l szklanki wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. Występuje pospolicie na wilgotnych łąkach. Świeże listki to popularna przyprawa . Niewskazane jest mycie ich po zbiorze. nad brzegami wód. 29 . pełzające kłącza. Podbiał pospolity Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 15 cm. rozszerzają naczynia krwionośne i łagodnie obniżają ciśnienie krwi. wszelkich dań z mięs. rumowiskach. Wszystkie surowce działają moczopędnie. rosnące w słońcu bez plam i nie zabrudzone ziemią. zielonej sa łaty. Kwitnie pod koniec lutego i w marcu. warzyw. ściągające. zwłaszcza u dzieci i ludzi starszych. Stosuje się go przy nieżytach górnych dróg oddechowych. Surowcami leczniczymi są liście i kwiaty. Napar jest szkodliwy dla kobiet ciężarnych. lubi gleby gliniaste. zapiekanek. Natkę pietruszki dodaje się do zup. sosów ziołowych. zwłaszcza wiosną. które wykazują słabsze działanie niż liście. Zielona pietruszka jest bogatym źródłem witaminy C.w drugim roku wegetacji. przy drogach i torach kolejowych.czerwcu w pogodne dni i wybiera tylko młode. tworząca grube.można z powodzeniem uprawiać na każdej glebie ogrodowej przepuszczalnej. kaszlu i chrypce. Nasiona pietruszki zbierane są w lipcu . Liście tnie się na mniejsze kawałki i suszy w jednej warstwie. Zastosowanie mają: korzeń i liście oraz owoce pietruszki. Liście zbiera się w maju .

a gdy ukorzenią się. Ma system korzeniowy wrażliwy na przesadzanie. Wodny wyciąg z liści działa przeciwbiegunkowe. Zbiera się go od czerwca do września i suszy w ciemnym oraz przewiewnym miejscu. potraw z ryb. ścinając wierzchołkowe części pędów (20-30 cm długości). uszczykuje się w celu lepszego rokrzewienia.sierpniu. Napary i nalewki stosuje się do nacierania skóry głowy przy łupieżu. osiągająca nawet 100 cm wysokości. Najszersze zastosowanie ma liść pokrzywy. Liście rozmarynu są surowcem leczniczym. na rumowiskach. 30 . Rozmaryn można rozmnażać dwoma sposobami: przez wysiew nasion. Zbiera się je na początku kwitnienia roślin. Rozmaryn lubi słońce i suchą. moczo-pędnie. w ogrodach. w lasach . poprawia trawienie. mięs oraz z grzybów. Po wysuszeniu liście osmykuje się z łodyg. Rozmaryn lekarski Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość 2 m. zasobną w wapń glebę. pobierane ze szczytów pędów roślin matecznych w lipcu . Obniża także poziom cukru we krwi i polecany jest przy cukrzycy i anemii. ściągające i wzmacniająco. lub przez sadzonki zielne. zielonej sałaty. sosów. wypadaniu włosów i łojotoku. Sok z młodych pędów (wyciśnięty w sokowirówce) pije się przy zmęczeniu wiosennym. kupując wyłącznie za granicą (źle kiełkują). Napar z suszonych liści rozmarynu pobudza czynności wydzielnicze żołądka. a kończąc na 1/2 szklanki. podnosi sprawność fizyczną (polecany jest dla rekonwalescentów i ludzi starszych). ma właściwości moczopędne i żółciopędne.Pokrzywa zwyczajna Roślina wieloletnia.na wilgotnych glebach. Sadzonki z 6-8 parami liści umieszcza się w wilgotnym piasku. Jest cennym lekiem roślinnym w zaburzeniach kr ążenia obwodowego oraz przy starczych zmianach w sercu. działa wzmacniająco. zaczynając od 1-2 łyżek. drobiu. pospolicie rosnąca przy domach. Stosować tę kurację należy przez dwa tygodnie. sałatek. Świeże lub suszone listki rozmarynu dodaje się do zup.

Zbiera się je we wrześniu i październiku. dżemy. Rumianek pospolity Roślina jednoroczna. ale ostatnio jest pozyskiwany z upraw. B„ E i K. Dziko rośnie na polach. Po wykiełkowaniu przerywa się siewki. Do wyrobu konfitur i syropów wykorzystuje się również płatki kwiatów róży dzikiej.. przeciery. syropy. ale przede wszystkim przerabia się je na koncentraty witaminowe. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym obszarze. Nasion rumianku nie należy przykrywać. Osiąga wysokość do 4 m. osiągająca 50 cm wysokości. Owoc dzikiej róży zawiera znaczne ilości kwasu askorbinowego (witamina C).Można również przyrządzić ocet rozmarynowy. marmolady. Róża dzika Krzew ozdobny używany jako podkładka dla szlachetnych odmian róż. potocznie nazywane kwiatami. Rumianek kwitnie w czerwcu. flawonoidy. zebrane wtedy. soki pitne. Oprócz tego świeże listki rozmarynu są wspaniałym dodatkiem do mięs pieczonych na ruszcie i rożnie. w odróżnieniu od witaminy C otrzymywanej syntetycznie. Wartość lecznicza owoców dzikiej róży zależy przede wszystkim od zawartości w nich witaminy C i synergistycznie działających flawonoidów. pizzy i ryb. a następnie suszy (rzadziej przerabia na pastę). kwasy organiczne. witaminy A. gdy bia łe płatki ułożone są 31 . B. łąkach i nieużytkach. Surowcem zielarskim są koszyczki rumianku. susze. Nasiona zbiera się w końcu lipca. Owoce dzikiej róży są wartościowym surowcem do domowego wyrobu wina. lipcu. wystarczy tylko lekko wgnieść je w glebę. Owoce dzikiej róży są surowcem leczniczym. Najlepszym terminem siewu nasion rumianku jest wrzesień (można też siać w marcu). Witamina C występująca w owocach dzikiej róży jest szybko wchłaniana przez nasz organizm. garbniki. pozostawiając po 2-3 rośliny co 10-15 cm.

Rumianek działa przeciwzapalnie. zapaleniu spojówek. przeciwskurczowo. Działa korzystnie na włosy. Ziele rzeżuchy ma działanie lecznicze. brzegach jezior i rzek. kulistym korzeniu. wysiane na mokrą watę lub ligninę na talerzyku. a do zbioru liścieni i pierwszych liści właściwych przystępuje się już po 7 dniach. Jednak największe znaczenie ma rzeżucha jako przyprawa.poziomo. Można ją dodawać do zup (zwłaszcza pomidorowej). sosów. jajecznicy i innych potraw z jaj. zielonej sa łaty. ziemniaków. znane jest w medycynie ludowej jako środek przeciwgośćcowy i rozkurczowy. Rozmnaża się z nasion. skrzynek balkonowych i wprost do gruntu. wiatropędnie i odkażająco. ranach. mająca największe znaczenie lecznicze) 32 . Rzodkiew czarna Warzywo o zgrubiałym. paznokcie i skórę. oparzeniach słonecznych. Nasiona rzeżuchy można również wysiewać do doniczek. Rzeżucha ogrodowa Roślina jednoroczna.l łyżeczkę). sałatek. W celu przygotowania naparu należy zalać l łyżkę surowca l szklanką wrzątku (dla niemowląt . Dorosła roślina ma silnie rozgałęzioną łodygę o wysokości 30-60 cm. w tym odmiana o czarnej skórce „Murzynka". Napar z rumianku podaje się przy bólach żołądka i jelit. które wysiewane są w kwietniu (odmiana wczesna) lub w końcu czerwca i lipcu (odmiany późne. kiełkują po 2 dniach. rozmnażana z nasion. Uwaga: do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu. Świeża rzeżucha zalecana jest przy anemii. Zewnętrznie stosuje się go w postaci okładów przy stanach zapalnych skóry. w chorobach tarczycy. ryb. twarożku. Jej „kuzynka” rzeżucha łąkowa występuje często na wilgotnych łąkach. Rzeżucha ogrodowa jest tradycyjnie uprawiana przed Wielkanocą. zastępuje się go sokiem cytrynowym lub śmietaną. niedoborze jodu. przy bólach miesiączkowych. Nasiona. gardła i anginie.

Napar i syrop z pączków polecany jest przy schorzeniach dróg oddechowych. anemii. które wysiewa się w marcu w mieszkaniu lub w kwietniu wprost do gruntu. dróg oddechowych. które zbiera się wyłącznie z drzew ściętych od listopada do kwietnia. Szałwia lekarska Roślina wieloletnia (krzewinka). Odwar z igliwia stosuje się do inhalacji. Lecznicze znaczenie ma korzeń rzodkwi czarnej. astmie i kokluszu. pędy. Najbardziej wartościowym surowcem są pączki szczytowe. przy odwodnieniu organizmu. Picie soku przez dłuższy czas ogólnie wzmacnia organizm. osiągająca 70 cm wysokości. Korzenie wykopuje się w październiku i przechowuje przez zimę przesypane piaskiem w chłodnym. W zielarstwie wykorzystuje się igliwie sosny. oczyszcza skórę i odświeża. dość wilgotnym miejscu. na głębokość l cm. Zewnętrznie używany jest jako środek przeciwko łupieżowi i wypadaniu włosów. przeciwskurczowo i bakteriobójczo. pączki i żywicę. spożywany w postaci surówek lub soku. Siewki przerywa się. chorobach serca. Pączki działają wykrztuśnie i napotnie. pozostawiając rośliny co 6-8 cm. także u dzieci. Przyrządza się go z około 60 g igieł i l l wody.wprost do gruntu w rzędy -co 20 cm. Pierwszego zbioru dokonuje się jesienią. Ulistnione tegoroczne ga łązki sosny długości 30 cm zbiera się wyłącznie z drzew ściętych jesienią lub zimą. z których wcześniej można zbierać surowiec. Sosna zwyczajna Znane drzewo leśne. Uprawa z rozsady daje silniejsze rośliny. reumatyzmie. Jest rozmnażana z nasion. dla pobudzenia apetytu i wydzielania soków żołądkowych. przy zapaleniach dróg oddechowych. w następnych latach 33 . Rozkłada się je cienką warstwą i suszy. Dodany do kąpieli pomaga przy dolegliwościach reumatycznych. a igliwie i pędy wykrztuśnie. Stosowany jest przy schorzeniach wątroby. Młode pędy długości 5 cm zbiera się tuż po rozwinięciu pączków.

czasem trzeciego roku wegetacji). rosołów. zasobnej w wapń i niezbyt wilgotnej gleby. Szczypiorek jest niezwykle popularną rośliną przyprawową. zwłaszcza w okresie zimy i wczesnej wiosny. przeciwzapalne. Nasiona zbiera się na przełomie sierpnia i września. znosi półcień. złym trawieniu. zup. omletów. Kwiaty szczypiorku należy ścinać zaraz po ich ukazaniu się. dziąseł. biegunce. do ryb. ściągające i przeciwpotne. wieprzowiny. wzdęciach). Świeże listki szałwii wraz z listkami innych ziół można dodawać do potraw z pomidorów. Szałwia kwitnie od maja do sierpnia (pocz ąwszy od drugiego. ale największe kępy tworzy w pełnym słońcu. Dobrze rośnie na każdej dostatecznie żyznej i wilgotnej glebie. warzyw i marynat. zawsze w pocz ątkowej fazie kwitnienia. chorobach skóry i przy pielęgnacji włosów. Zewnętrznie używa się jej w stanach zapalnych jamy ustnej. ziemniaków. Roślina ta wymaga słońca. w rzędy co 20-30 cm. Szczypiorek uprawia się. fasoli. Właściwości lecznicze mają liście szałwii. grochu. Ich działanie jest antyseptyczne. sałatek i past serowych. do masła ziołowego. kaczek i gęsi). gdyż pogarszają smak liści. twarożku.2-3-krotnie w sezonie wegetacyjnym. Szczypiorek jest dobrym źródłem prowitaminy A. gardła. wysiewając nasiona wprost do gruntu w kwietniu. Dodaje się je do tłustych mięs (baraniny. żyznej. przeciwskurczowe. 34 . Można też dzielić starsze kępki wiosną lub pod koniec lata. Posiekany bywa dodawany często do wszystkich sałatek. Szczypiorek ogrodowy Bylina rosnąca do wysokości 30 cm. jajecznicy. Liście wyrastają z małych cebulek skupionych w rozrastające się z wiekiem kępy. Świeże i suszone liście szałwii są również przyprawą. przy nadmiernym poceniu się nocą i przy nadmiernej pobudliwości nerwowej. nasiona dojrzewają we wrześniu. Stosowana jest przy dolegliwościach przewodu pokarmowego (zatruciach. Napar z l łyżki liści i l szklanki wrzątku pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. omletów. Uprawiany jest powszechnie w ogrodach.

Jeżeli przeznaczone jest do użytku wewnętrznego. Napar z kwiatów pije się przy zaparciach. gardła i krtani. gdy są już zupełnie dojrzałe. Surowcem zielarskim jest kłącze. W zielarstwie wykorzystuje się kwiaty i owoce tarniny. osób starszych i wycieńczonych pracą. lasów. Tatarak jest stosowany przy dolegliwościach żołądka i wątroby. dolegliwościach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej. zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieżycie narządów rodnych. rosnący często na skrajach pól. Kwiaty tarniny działają moczopędnie. Tatarak zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60-120 cm. a następnie suszy. Napar z kłącza przyrządza się. działa wiatropędnie i hamuje rozwój bakterii. które zbiera się wiosną i po oczyszczeniu tnie na 10-20-centymetrowe kawa łki. Kwiaty zbiera się w pogodne dni kwietnia i suszy. Poleca się go przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego na tle nerwowym. napotnie i przeczyszczające. to przed suszeniem należy je obrać ze skórki. Owoce są dodawane do kompotów. Odwar z owoców stosowany jest przy przewlekłych biegunkach. owoce natomiast. czyli w październiku-listopadzie. przy drogach. Suszy się je w piekarniku lub na blasze w temperaturze 60°C. zalewając 1 łyżkę surowca l szklanką wrzątku i pije się go po 1/2 szklanki przed każdym większym posiłkiem. bagnach i w lasach w podmokłych miejscach. pobudza wydzielanie soku żołądkowego. konfitur i nalewek z innych owoców. Jest uwa żany za dobry środek ogólnie wzmacniający dla rekonwalescentów. rosnąca na brzegach stawów.Śliwa tarnina Krzew o wysokości 2-3 m. Zewnętrznie używa się tataraku do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. Uzupełnieniem kuracji są kąpiele z dodatkiem odwaru z kłącza (100 g surowca na l litr wody wystarcza na pełną 35 .

twarożku. duszonych warzyw. mięs. przy kaszlu. Trybula używana jest jedynie jako przyprawa. przerywa się je co 15 cm w rzędzie. kurcząt. Surowiec jest składnikiem mieszanek wzmacniających włosy. Surowcem zielarskim jest ziele tymianku. do farszy i kanapek. zbierane na pocz ątku kwitnienia.wannę). Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września. masła ziołowego. Przy kaszlu. chrypce. W ogrodzie można wysiewać ją sukcesywnie od kwietnia do czerwca. Tymianek właściwy Roślina wieloletnia (podkrzew). choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. zup. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu. gdy rośliny osiągną 10 cm wysokości. wysuszeniu . w rozstawie 30 X 40 cm. Mają one działanie pobudzające. Czasem spotyka się jej „kuzynkę" trybulę leśną jako chwast na rumowiskach i w lasach liściastych. osiągająca 30 cm wysokości. Liście należy zrywać wtedy. żeby mieć stale świeże liście. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia. zapaleniu oskrzeli. gdy osiągnie 6-10 cm wysokości. Trybula ogrodowa Roślina jednoroczną. Suszone liście we Francji są popularną przyprawą do pieczonych ryb. Rozmnaża się z nasion. Polecane jest zwłaszcza dla dzieci i osób starszych. zapobiega nadmiernej fermentacji i wzdęciom. Działa odkażająco. Ponadto wzmaga apetyt i ułatwia trawienie. astmie. Trybulę można również uprawiać w doniczkach i skrzynkach. do sosów. potraw z jaj i serów. wyczerpaniu nerwowym. a rozsadę wysadza się do gruntu w maju.gardła. wyrastająca do 45 cm wysokości. do mięs i wędlin. Stosowane jest w stanach zapalnych dróg oddechowych. dań z jaj. wykrztuśnie i ściągające. reumatyzmie i dolegliwościach żołądkowych zalecane są ponadto kąpiele z dodatkiem naparu z tymianku (100 g ziela zaparza się w l l wrzątku i dodaje 36 . Świeże listki dodaje się do różnych sosów. Gdy rośliny wzejdą.

oparzenia. wykopany jesienią lub wczesną wiosną. Surowcem leczniczym jest korzeń żywokostu. ryb. duszonych kurczaków.do wanny wody).białe. Korzenie należy dokładnie umyć. pizzy. owrzodzenia. kwasy organiczne. a następnie w całości suszyć. egzemy oraz przy złamaniach kości. sosów ziołowych. a na polach uprawnych (szczególnie wilgotnych) jest uciążliwym chwastem. Tymianek jest doskonałą przyprawą kuchenną o silnym aromacie. a po przełamaniu . gumy i żywice. śluzy. Żywokost lekarski Bylina osiągająca l m wysokości. . Obecnie w lecznictwie bywa używany wyłącznie zewnętrznie w postaci okładów na rany. garbniki. Używa się go w małych ilościach do potraw mięsnych. duszonych warzyw. Żywokost kwitnie od maja do lipca. Medycyna ludowa zalecała Żywokost jako środek przyspieszający gojenie się ran i zrastanie złamanych kości. ziemniaków puree. zup. Występuje dość pospolicie na łąkach i w rowach. Dobrze wysuszone korzenie powinny być z zewnątrz ciemne (prawie czarne). żylaki. zapiekanek i makaronów na sposób włoski. omletów. Korzeń żywokostu zawiera między innymi alantoinę (substancję ułatwiającą i przyspieszającą tworzenie się naskórka). Napar z l łyżeczki ziela i szklanki wrzątku pije się 3 razy dziennie po 1/3 szklanki (dla niemowląt po kilka łyżeczek naparu). odmrożenia.

a w innych . Inne pochodzące ze słonecznych i ciepłych krajów. Ogródek zielarski Początki ogródków i kącików zielarskich sięgają starożytności.. lubczyk.II. majeranek. Najlepiej urządzić kącik lub ogródek zielarski przy południowej ścianie domu lub altany. na przykład: estragon. by stworzyć bardziej 39 . ogórecznik.o wysokiej kulturze ogrodniczej . Te. W średniowieczu uprawa ziół była domeną zakonników. które wywodzą się z rejonów o klimacie podobnym do naszego. melisa. kolendra.ogródki i kąciki zielarskie zakładane są przede wszystkim w ogrodach przydomowych na przedmieściach wielkich miast. na otwartej przestrzeni albo w zagospodarowanym już ogrodzie przydomowym. W krajach o tradycjach zielarskich w wielu gospodarstwach wiejskich istniej ą do dziś kąciki zielarskie. cząber.nie są wrażliwe na chłody i mogą być uprawiane nawet w miejscach zacienionych. lawenda. koper włoski. W Polsce tradycje ogródków zielarskich nie są tak bogate. wymagają stanowisk nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru. choć w ostatnich latach można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania uprawą i stosowaniem ziół. związany z ogólnym rozwojem rolnictwa i ogrodnictwa. Wybór miejsca Przy wyborze miejsca na kącik lub ogródek zielarski należy pamiętać o pochodzeniu poszczególnych gatunków ziół. rzeżucha . jak: bazylia. tymianek . jak w krajach Europy południowej i zachodniej. W epoce odrodzenia nastąpił szczególny rozwój upraw zielarskich.są bardzo wrażliwe na chłody. rozmaryn.

rośliny jednoroczne niskie (kochia. Do tego celu wykorzystuje się wiele gatunków roślin osłonowych: rośliny jednoroczne wysokie (słonecznik. schody ziołowe. Rozmieszczenie poszczególnych gatunków roślin w kąciku zielarskim jest uwarunkowane cechami morfologicznymi roślin. a także indywidualne upodobania użytkowników.w kierunku do brzegu rabaty. a pozostałe. W przypadku gdy rabata jest z jednej strony ograniczona (na przykład żywopłotem. sosna górska. łubin) lub rośliny wieloletnie (grab. W tabeli l podano zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie. ukształtowanie powierzchni ogrodu. gałęzie). których nasiona lub sadzonki uda się zdobyć . Na rabacie okrągłej lub owalnej (płaskiej lub wzniesionej) rośliny wysokie należy sadzić w części centralnej. ligustr. Plan ogródka Rozplanowanie ogródka zielarskiego zależy od wielu czynników. folia polieetylenowa i podobne. ruchomy ogródek zielarski (zioła rosną w pojemnikach różnej wielkości i kształtów). w miarę zmniejszania się ich wysokości . jałowiec. a od północnej strony posadzić żywopłot. kukurydza). co powinno ułatwić rozplanowanie ogródka. wysokość sadzonych roślin powinna 40 . jak drewno (deski. irga. szachownica ziołowa. rabata płaska albo wzniesiona na planie elipsy. rabata płaska na planie prostokąta. W następnych latach pod uprawę każdego gatunku ziół można już przeznaczyć 1-3 m2 powierzchni. żywotnik. labirynt ziołowy. paliki.po kilka. posiadane nasiona i sadzonki. skalny ogródek zielarski. takimi jak na przykład: wysokość i rozłożystość. Można również stosować osłony z takich materiałów. tuja). kilkanaście roślin każdego gatunku. chodnik ziołowy. spośród których najważniejsze to: wielkość całkowitej powierzchni ogrodu przydomowego oraz części przeznaczonej na kącik zielarski. Za przykłady oryginalnych rozwiązań ogródków zielarskich mogą służyć: rabata płaska na planie koła lub wzniesiona. płotem lub ścianą budynku). W pierwszym roku prowadzenia ogródka zielarskiego proponuje się uprawę tych gatunków.korzystny mikroklimat.

Tabela l Zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie Gatunek rośliny Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Liczba roślin lub nasion 1-2 rośliny 10 g (10-20 roślin) 3-5 roślin 2 rośliny 10 g 10 g 15-30 ząbków 20-50 g 1-2 rośliny 10 g 10 g 1-2 rośliny 2-3 rośliny 2 rośliny 1-2 rośliny 10 g 3 rośliny 20 sztuk rozłogów 10 g 10 g 5 roślin 10 g 1-2 rośliny 5g 10-100 g 10-20 roślin 2 rośliny 5 roślin 5g 2-3 rośliny 41 .

aby dostęp do każdej z nich był łatwy. takich jak: żwir. Cz ęść prac wykonuje się po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół. Jest to zabieg powodujący lepsze wsiąkanie wody w glebę pozostającą w ostrej skibie. cegły zakopane w ziemi. przykrycie resztek pożniwnych i obornika dla lepszego ich rozkładu i wykorzystania przez następne rośliny. Na pracę po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół składają się następujące czynności: płytkie przekopanie gleby na głębokość około 10 cm w celu przykrycia resztek pożniwnych i wzruszenia roli. których nasiona skiełkowały jesienią na powierzchni skib. Prace wiosenne w roku uprawy roślin zielarskich służą przede wszystkim odpowiedniemu spulchnieniu (wzruszeniu) gleby: zagrabienie gleby niszcz ące skorupę tworzącą się na jej powierzchni. głębokie przekopanie gleby na głębokość szpadla lub wideł amerykańskich (20-25 cm). zagrabienie gleby. spulchnienie gleby za pomocą różnego rodzaju spulchniaczy 42 . lepsze odchwaszczenie gleby.zwiększać się od brzegu w głąb rabaty. poprawiające warunki wsiąkania wody i pobudzające nasiona chwastów do kiełkowania. zostają zniszczone przez mróz lub wiosną uprawkami przedsiewnymi. kruszenie zwięzłej (zbitej) gleby pod wpływem mrozu. Przygotowanie gleby Pod uprawę ziół glebę należy przygotować tak samo jak pod uprawę roślin warzywnych. Poszczególne grządki należy tak rozplanować. Ścianki pomiędzy grządkami można obsiać trawą albo wykonać z innych materiałów. wytępienie niektórych szkodników roślin zimujących w glebie (na przykład poczwarek). stare podkłady kolejowe. kamienie. płyty chodnikowe. przeciwdziałające zsychaniu się wierzchniej warstwy roli i utracie struktury. deski. Na rysunkach podano kilka przykładów rozplanowania ogródków zielarskich. wyrównujące powierzchnię i rozkruszające grudy ziemi. a następne na wiosnę w roku uprawy roślin zielarskich. ponieważ chwasty.

12) lebiodka. 19. 1. 19) rozmaryn. 25 Rys. 5) cząber ogrodowy. 21. 16. 23. uprawiany na zielono. Gatunki dwuletnie: l. 23) tymianek. 17. 5. 18) papryka ostra. 7. 13) lubczyk. 16) mięta pieprzowa. Gatunki jednoroczne: 2. 10. 17) ogórecznik.Oznaczenia gatunków roślin zielarskich na rysunkach 1-7: 1) arcydzięgiel. 13. 24) pietruszka naciowa.12. 22) szałwia lekarska. 22. 6. 11.z kamieni polnych 43 . 11) lawenda. 18. 8) kolendra. 3) bylica estragon. 8. 25) szczypiorek. 10) koper włoski. 24. 2) bazylia.a. inne . uprawiany na nasiona. 14) majeranek. 21) rzeżucha.9. 6) hyzop. Gatunki wieloletnie: 3. Niektóre ścieżki wykonane z cegieł zakopanych w ziemi. 14. 15. 20. 9) koper ogrodowy . 4. b. 7) kminek. 15) melisa. 4) czarnuszka. Ogródek zielarski na planie koła o średnicy co najmniej 6 m. 20) rumianek.

wykorzystano wyłącznie rośliny olejkowe z rodziny wargowych.5 m.5-1 m Rys. Rabata zielarska płaska.Rys. Poletka ograniczone krawężnikami chodnikowymi. 3. Typowy ogródek pachnący . Od wschodu. Ogródek zielarski wkomponowany w powierzchni ę wyłożoną płytami chodnikowymi. północy i zachodu osłonięty żywopłotem o wysokości 0. Od strony północnej osłonięta żywopłotem (lub inną osłoną przeciwwiatrową) o wysokości 1-1. Od głębi do przodu rabaty wysokość roślin maleje. 2. ścieżki obsiane mieszanką trawnikową 44 .

choć nie jest on już tak korzystny jak jesienią. przyczyniające się do wyciągnięcia na powierzchnie cz ęści niektórych podziemnych chwastów wieloletnich oraz do wymieszania z głębszymi warstwami gleby uprzednio wysianych nawozów. rozluźniające podpowierzchniowe warstwy gleby. lekkie ugniecenie powierzchni gleby (na przykład za pomocą grabi lub lekkiego wału) przed wysiewem nasion niektórych gatunków roślin zielarskich (na przykład rumianku). Rabata zielarska wzniesiona. 4. Czasem głębokie przekopanie gleby na jesieni jest niemożliwe lub bardzo utrudnione ze względu na nadmierną wilgotność gleby. Wówczas należy odłożyć ten zabieg do wiosny. Od środka do brzegów rabaty wysokość roślin maleje (aeratorów). dokładne zagrabienie powierzchni gleby.Rys. 45 . przyczyniające się do wyrównania powierzchni i rozbicia ostatnich większych grud ziemi.

5. Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady zió ł uprawianych w ogrodzie przedstawiono w tabeli 2.Rys. 46 .betonowe zakopane w ziemi lub w postaci ścieżek wysypanych żwirem. i wegetatywnie . Ścieżka centralna wykonana w postaci podestu z desek lub ze starych palet Rozmnażanie ziół Rośliny zielarskie rozmnaża się dwoma sposobami: generatywnie. to jest z nasion. Tak zwany ornamentalny ogródek zielarski.przez sadzonki. Łuki .

hyzopu. albowiem nie ma ich tam jeszcze w 47 .można zdobyć w sklepach wzorcowych „Herbapolu”. 15 cm. Piszemy „zdobyć". Nasiona 13 gatunków roślin zielarskich . kawałków pnia drzewa (0 20 cm. 6. melisy. czarnuszki. zakopane w ziemi na głębokość 10-12 cm). lubczyku. szałwii i tymianku . dziurawca. desek lub starych podkładów kolejowych. rumianku.5-1 m. Wysokość osłony 0. lawendy. żwiru. kamieni polnych.Rys. Powierzchnie przy osłonie przeciwwiatrowej obsiane mieszanką trawnikową Większość gatunków ziół rozmnaża się w praktyce z nasion. bazylii. parawan z folii polietylenowej itp. Ogródek zielarski otoczony sztuczną osłoni) przeciwwiatrową płot. Ścieżki wokół bloków poletek mogą być wykonane z różnych materiałów: cegieł. kolendry. wys. Pewien problem przy zakładaniu ogródka zielarskiego będzie stanowiło zaopatrzenie się w nasiona ziół.). papryki.arcydzięgla.

Nasiona kopru włoskiego. rzeżuchy. Rośliny. ewentualnie . lebiodki i ogórecznika roz48 .najlepiej przy południowej ścianie.Rys.na balkonie ciągłej sprzedaży. Ruchomy ogródek zielarski. uprawiane w różnego rodzaju pojemnikach.w większości sklepów spożywczych. natomiast nasiona kminku (pod nazwą owoc kminku) . rzodkwi i szczypiorku można kupić w sklepach z nasionami roślin warzywnych. majeranku. Nasiona cząbru. ustawia się przed domem . 7. nagietków. gorczycy. pietruszki.

15 VI IV III 3 1 IV 1 IV IIMV 15 III 15 III 15 III 15 III (uprawa 15 V 15 V VI-VII 15 V 15 V 15 V 4 1 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon.Tabela 2 Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady ziół Gatunek Termin siewu Termin siewu w Termin lub sadzenia pomieszczeniu wysadzania do gruntu rozsady do gruntu 2 VIII 10 V koniec IV koniec IV – początek V początek IV IV X-XI III IV koniec III – początek IV koniec III – początek IV IV XI IV VIII koniec IV początek V koniec III początek IV lub VIII. zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa (sadzonki rozłogowe) Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski 49 . (sadzonki kłączowe) Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity (ząbki) Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek. IV.

1 2 3 w pomieszczeniu) 4 Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy 15 IX lub koniec III początek IV koniec III koniec VIII początek IV (odm. 8-9 pokazano nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. gdzie otrzymujemy rozsadę. Firmy te mają w swoich ofertach handlowych nasiona około 30 gatunków ziół. Ząbki czosnku bez większego trudu można kupić na targowiskach lub w sklepach warzywniczych. usytuowanym najlepiej od strony południowej. inspekcie lub rozsadniku. Na rys. Większości działkowiczów polecamy produkcję rozsady ziół na parapecie okiennym. późna) koniec X początek XII lub IV IV IV 1-15 IV IX-II (uprawa w pomieszczeniu) - 15 III-początek IV - prowadza wyłącznie wśród plantatorów ziół Zielarska Stacja Nasienna „Herbapol" z siedzibą w Bydgoszczy. których przedstawicielstwa otwarto w ostatnich latach w naszym kraju. wczesna) VII (odm. Nasiona pozostałych gatunków ziół (rozmnażanych z nasion) przywożone są jedynie z zagranicy lub nabywane za Waluty wymienialne w jednym ze składów konsygnacyjnych zachodnich firm nasiennych. którą później wysadzamy do gruntu. Nasiona ziół można wysiewać bezpośrednio do gruntu bądź najpierw w szklarni. Ten sposób uzy50 .

8. lubczyk.Rys. Numery oznaczone kropkami . 8-9. macierzanka. szałwia. 7. melisa. lebiodka. tymianek skiwania rozsady odnosi się do tych gatunków roślin. biedrzeniec anyż. 6. które na skutek długiego okresu wegetacji i dużych wymagań cieplnych. 2. 11. 4. kolendra. kminek. 10. hyzop. Nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. Wysiane w polu. rzeżucha. nie zdążyłyby w naszym klimacie zakwitnąć i wydać owoców lub nasion przed okresem jesiennych chłodów. 24.w powiększeniu 10*krotnym. 22. 16.w powi ększeniu 5-krotnym. rumianek. 13. 12. 15. W pomieszczeniach najlepiej produkować rozsadę w skrzyneczkach lub doniczkach (różnego rodzaju) wypełnionych odkwaszonym substratem torfowym. 20. 19. arcydzięgiel. 5. ogórecznik. 18. Gatunki: 1. pozostałe . majeranek. bazylia. trybula. Doświadczeni działkowicze mogą pokusić się o zbudowanie prostego inspektu lub tunelu foliowego do pro51 . cząber. 21. pietruszka. koper włoski. 14. lawenda. rozmaryn. 23. szczypiorek. gorczyca. 9. 17. 3.

Nasiona gatunków ziół o mniejszych wymaganiach cieplnych wysiewa się bezpośrednio do gruntu lub na rozsadniku.stosowany raczej wyłącznie przy produkcji rozsady w pomieszczeniu lub na rozsadniku. Doświetlając rozsadę przez około 10 godzin dziennie. W celu poprawienia warunków świetlnych przy uprawie rozsady na parapecie okiennym można zainstalować świetlówkę. które pochodzą ze szklarni. 10 pokazano prawidłowo wyprodukowaną rozsadę bazylii. w polu nie prakty52 .Rys.siew rzutowy . W uprawie ziół mogą mieć zastosowanie następujące rodzaje siewu: . Prawidłowo wyprodukowana rozsada bazylii dukcji rozsad. 10. otrzymamy rośliny nie gorsze niż te. Na rys.

Na ogół płytki siew zalecany jest w przypadku nasion drobnych. w którym powinien następować po roślinach Okopowych. Rozsadnik to zagon. a jednocześnie charakteryzujących się względnie niskimi wymaganiami cieplnymi. zaoszcz ędza nasiona i czas przeznaczony na przerywanie młodych roślin. zwłaszcza na glebach lekkich i wysiewane później. ułatwia walkę z chwastami. . aby rośliny nie rosły za szybko i nie były Zbyt wybujałe. Nasiona duże. a jedynie w przypadku gdy rośliny słabo rosną. Nawożenie rozsadnika nie Wożę być intensywne. na którym przygotowuje się rozsadę ziół późno wysadzanych do gruntu. których rośliny powinny rosnąć po 2-3 w jednym miejscu. Ze względu na groźbę wystąpienia chorób rozsadnik należy włączyć 4o płodozmianu. Po zakończeniu produkcji rozsady miejsce na rozsadniku możemy wykorzystać pod uprawę papryki lub melonów. Nasiona niektórych gatunków ziół wysiewa się na rozsadniku. gdyż wymaga dużej ilości nasion do wysiewu.siew punktowy.kowany. a późniejsza pielęgnacja roślin . płytko przekopujemy. Głębokość siewu nasion zależy od ich wielkości oraz sposobu kiełkowania. stosując 2 kg saletry lub saletrzaku na 100 m2. stosowany głównie przy wysiewie dużych nasion. a przy mniejszych nasionach okr ągłych może być użyty precyzyjny mini-siewniczek. Pod rozsadnik należy przeznaczyć miejsce nasłonecznione. .siew gniazdowy . . osłonięte od wiatrów i znajdujące się w pobliżu źródła wody.utrudniona. starannie grabimy i podlewamy. wymagają przykrycia grubszą warstwą gleby.siew rzędowy. Siewy na rozsadniku można rozpoczynać już w końcu marca. uprawianych na oborniku. to rośliny są równomiernie oświetlone. które są na ogół nierównomiernie rozmieszczone. zwięzłej gleby i wczesnych terminów siewu. 53 . Jeżeli rzędy mają kierunek północ-południe. nasiona są równomiernie przykryte. lecz z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia mrozów lepiej zrobić to w kwietniu. Nasiona siejemy w rzędy co 10-20 cm. rozsadnika. Przed siewem wyrównujemy powierzchnię gleby. można je zasilić.stosowany jest w przypadku nasion o gorszej zdolności kiełkowania lub tych gatunków ziół. Zasadniczo wystarcza nawożenie fosforowo-potasowe na jesieni.

a uzyskane efekty będą źródłem naszej satysfakcji. która po umieszczeniu w korzystnych warunkach jest zdolna rozwinąć się w samodzielną roślinę. które można zdobyć 54 . to znaczy z trzema parami liści) . estragon). Rozróżnia się sadzonki kłączowe. z odrostów korzeniowych i korzeni. Przez sadzonki rozmnaża się te gatunki roślin. które nie zawiązują nasion (mięta.Rys. pędowe. W warunkach ogrodowych możemy pozwolić sobie na eksperymenty z rozmnażaniem wegetatywnym ziół. że teoretycznie wszystkie gatunki ziół można by rozmnażać wegetatywnie.po ukorzenieniu Rozmnażanie wegetatywne roślin zielarskich polega na pobraniu z rośliny matecznej sadzonki. Najbardziej rozpowszechnione w uprawach zielarskich s ą sadzonki rozłogowe z mięty i estragonu. rozłogowe. Należy podkreślić. jak również w przypadkach. jednak koszty takiego rozmnażania większości roślin są wyższe niż koszty rozmnażania z nasion. otrzymując w ten sposób materiał roślinny o bardzo wyrównanej wielkości. Sadzonka zielna mięty pieprzowej (trzywęzłowa. 11. gdy z nasion otrzymałoby się rośliny różniące się od rośliny matecznej.

Różne jest zapotrzebowanie poszczególnych roślin zielarskich na nawozy organiczne. na przykład pod drzewami lub żywopłotem. W przygotowaniu gleby pod uprawę roślin zielarskich mogą być przydatne następujące nawozy organiczne: obornik koński i bydlęcy. Najbardziej dostępnymi nawozami organicznymi są komposty i nawozy zielone. Lubczyk i mięta wymagają bezpośredniego nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2). a w przypadku niektórych roślin wieloletnich w międzyrzędzia. Nawożenie upraw zielarskich Nawożenie ziół polega na wnoszeniu substancji pokarmowych do gleby w postaci nawozów organicznych lub nawozów mineralnych. zielone resztki roślinne. Trudno sobie wyobrazić najmniejszy nawet ogródek bez pryzmy kompostowej. liście. Pryzmę kompostową należy zakładać w możliwie cienistym i osłoniętym od wiatru miejscu. 11 pokazano ukorzenioną sadzonkę zielną mięty pieprzowej. 55 . Zarówno kompost. uprawiających je w ogrodach. poprawiającym właściwości fizyczne i biologiczne gleby oraz dostarczającym znaczną ilość składników pokarmowych wykorzystywanych przez rośliny. komposty i nawozy zielone. kminek. Nawożenie organiczne jest zawsze nawożeniem podstawowym (z wyjątkiem niektórych upraw wieloletnich). bazylia. jednakże nie zawsze jest ona prawidłowo przygotowana i przerabiana. melisa i tymianek bezpośredniego nawożenia średnimi dawkami obornika (2-3 kg na l m2). Na kompost nadają się liczne substancje organiczne pochodzące z ogrodu i gospodarstwa domowego: słoma. ziemia. czarnuszka.od plantatorów tych gatunków bądź od przyjaciół lub znajomych. jak też obornik należy stosować na jesieni przed głębokim przekopaniem gleby. koper włoski i majeranek nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2) pod przedplon. odpadki kuchenne. arcydzięgiel. Dla uproszczenia można przyjąć zasadę uprawy większości gatunków ziół w drugim roku po oborniku. estragon. lawenda. gnojówka i gnojowica. chwasty (tylko Jednoroczne i przed kwitnieniem). Na rys.

czyli latem lub na początku września i przekopuje późną jesienią. mniejszą pryzmę. marchew wczesna. międzyplony lub przedplony. jak kapusta wczesna. a przykopuje w połowie maja następnego roku. Nawozy zielone to rośliny. Po 4-6 miesiącach kompost przerabia się po raz pierwszy. na przykład pod rośliny warzywne. rzepak. W tym ostatnim przypadku duże znaczenie ma ilość. Kompost stosowany w uprawie ziół powinien być lepiej przetrawiony. żyto. mieszanka wyki kosmatej z żytem lub pszenicą. Ka żda 2030-centymetrowa warstwa przesypywana powinna być wapnem palonym (l kg na l m3 masy kompostowej).wióry. które wysiewa się lub sadzi późno. Można je uprawiać jako poplony. Uprawia się po nich zioła. przekonanie. Wysiewa się je wczesną jesienią. facelię. kalafiory wczesne. których masę zieloną przekopuje się jako nawóz. Po następnych 12 tygodniach kompost przerabiany jest po raz drugi. W pierwszym przypadku wysiewa się je po zbiorze roślin wcześnie schodzących z pola. Do grupy ozimych roślin poplonowych należy wyka kosmata. Nową pryzmę dobrze ugniata się i przykrywa słomą. dokładnie mieszając (przekładając). pszenica. a szczególnie tych początkujących. a po nich wysiewa się nasiona niektórych gatunków ziół. Z przeznaczeniem na nawóz zielony poplonowy można uprawiać bobik. że stosowanie na działce lub w ogródku przy56 . łubin roczny. mieszankę owsa z jęczmieniem. W przeciwieństwie do obornika czy kompostu stosowanie nawozów zielonych (szczególnie w warunkach ogrodowych) cz ęsto nie jest doceniane. W czasie rozkładu masy kompostowej konieczne jest napowietrzanie pryzmy przez wbijanie kija o grubości około 5 cm. węgiel drzewny oraz w ograniczonych ilościach popiół. mieszankę wyki siewnej z peluszką. a oprócz tego polewanie wodą. a następnie układa w nową. Przedplonowe rośliny z przeznaczeniem na nawozy zielone rosną od kwietnia do połowy czerwca. tatarkę i gorczycę. Panująca w ostatnich latach moda na wszystko co naturalne wyrobiła w wielu działkowiczach. Po dalszych 6-12 tygodniach kompost jest już dojrzały i może być wykorzystywany. gdyż one to w poważnym stopniu zmniejszają zapas wody w glebie. i rozkład opadów w czasie wegetacji roślin przedplonowych. a więc co najmniej 3-letni. Optymalne wymiary pryzmy kompostowej: 150X100 cm.

3-0. Najłatwiejsze jest dawkowanie nawozów wieloskładnikowych.5-0.5 kg na 10 m2 jako nawożenie podstawowe. Na ogół stosuje się je kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji: do 0.7 kg na 10 m2 w jednej lub dwóch dawkach . Stosując zbyt wysokie dawki.domowym środków chemicznych jest szkodliwe. których cały asortyment znajduje się w handlu. Nawożenie mineralne ziół jest zbliżone do nawożenia odpowiednich grup roślin warzywnych. z uwagi na wysoki stopień ich koncentracji.nawożenie pogłówne w czasie wzrostu roślin. możemy „spalić" rośliny. a do 0. Zbyt wysokie dawki nawożenia mineralnego to również nieTabela 3 Potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe Gatunek Dawki nawozów wieloskładnikowych w g na 1 m2 uprawy w zależności od zawartości składników pokarmowych w glebie (dawki niższe należy stosować na glebach zasobniejszych) Azofoska lub Fructus 2 1 2 2X 22-30 2X 22-26 3X 19-22 X X 2X 30-37 2X 15-19 X Flora MIS 4 3 X X X 2X 24-37 X X 2X 37-49 4 X X X 2X 27-40 X X 2X 40-53 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Hyzop lekarski Kminek zwyczajny 57 . bo odpowiednie stosowanie zalecanych norm i dawek tych nawozów przyczynia się do uzyskiwania wysokich plonów dobrej jakości. Jest to jednak pogląd niezupełnie słuszny w odniesieniu do nawozów mineralnych. Należy zwracać uwagę na ścisłe stosowanie zalecanych dawek tych nawozów. czyli przed siewem lub sadzeniem roślin.

3. więc wystarcza naturalna zasobność gleby 3X 19-26 X X 2X 30-37 X X Uwagi: 1. bezpieczeństwo skażenia gleby i wód. Łyżeczka od herbaty nawozu (płaska) to około 5 g. W tabeli 3 przedstawiono potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe. bezpośrednio przed siewem i sadzeniem. Dla roślin 2-letnich i wieloletnich dane dla każdego roku uprawy. 2.. Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół Do najważniejszych prac pielęgnacyjnych w ogródku zielarskim trzeba zaliczyć odchwaszczanie. ligninie itp. Nawozy wieloskładnikowe daje się zwykle w 2-3 równych dawkach. w gruncie bardzo krótki okres wegetacji. które terminowo a sprawnie wykonane decyduje o wysokości plonów. po wzejściu roślin lub po przyjęciu się rozsady i ewentualnie trzecią część po pierwszym zbiorze surowca.1 Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Ogórecznik lekarski Papryka ostra Rumianek lekarski Rzeżucha ogrodowa 2 3 4 Szałwia lekarska Tymianek właściwy X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 2X 15-22 X X 1X 44-59 X X 3X 15-22 X X 2X 22-30 X X 3X 22-30 X X 2X 15-22 X X X 2X 31-49 2X 33-53 X 2X 24-31 2X 27-33 w pomieszczeniu uprawa bez nawożenia -na wacie. Zwykle nie docenia się 58 .

.uszczykiwanie wierzchołków pędów dla zwiększenia masy Wdów bocznych. które wysusza gleb ę. Tymczasem chwasty rosną szybciej niż rośliny uprawne. ziemią dla zabezpieczenia przed mrozami. 59 . . Zwykle spulchnia się międzyrzędzia za pomocą odpowiednich spulchnia-czy (aeratorów). w jakich odbywa się ich początkowy wzrost. Najbardziej przydatnym narzędziem do odchwaszczania jest motyczka.wrażliwości roślin na warunki. przewietrzające głębsze warstwy gleby. gdy tylko uda się nam uchwycić siewki chwastów w palce. Inne zabiegi pielęgnacyjne w uprawie ziół obejmują większość gatunków lub tylko niektóre z nich: . Dlatego też pierwsze odchwaszczenie należy przeprowadzić wtedy. przerywające parowanie i powiększające pojemność wodną gleby. . i pierwsze zabiegi odchwaszczające odkłada się. Dzięki nawadnianiu rośliny lepiej wykorzystują intensywne nawożenie mineralne. wskutek braku ocienienia. . w miarę kiełkowania chwastów. Następne pielenie powinno odbywać się sukcesywnie. a tylko w ostateczności motyką. tymianek) słomą. gleba szybko ulegnie zaskorupieniu. Po każdorazowym zbiorze ziół wieloletnich należy spulchniać ziemię wokół roślin. szałwia.okrywanie roślin wrażliwych gatunków (koper włoski.przycinanie lub usuwanie pędów bocznych dla przyspieszenia i zwiększenia rozwoju pędów głównych (na przykład zostawiamy rośliny w celu pozyskania z nich nasion). Na glebach lekkich (piaszczystych) i w rejonach ubogich w opady wskazane jest nawadnianie upraw zielarskich.przycinanie starych pędów wiosną w celu odmłodzenia i zwiększenia przyrostów gatunków wieloletnich. obornikiem. zagłuszając je. Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie międzyrzędzi. W okresach suszy należy unikać głębszego spulchniania. gdyż w przeciwnym razie. torfem.

jak zboża. Przystępując do zbioru każdego z gatunków roślin zielarskich. Wynika to z obawy przed niewłaściwym stosowaniem środków chemicznych przez osoby nie mające odpowiednich kwalifikacji i umiejętności. a także ścisłe przestrzeganie agrotechniki poszczególnych gatunków roślin. gdyż dzięki swojej „dzikości” odznaczają się znacznie większą naturalną odpornością na choroby i szkodniki niż rośliny o szlachetniejszym rodowodzie. Cecha ta jednak stawia je wyżej niż inne rośliny.kwiaty. liście. W niniejszej publikacji Czytelnicy nie znajdą wskazówek dotyczących chemicznej walki z chorobami i szkodnikami opisywanych gatunków roślin zielarskich również z innego powodu. nasiona. jak też dziko rosnące mają różnorodne właściwości. a co za tym idzie. Szczególnie w przypadku roślin leczniczych zatrucie plonów tymi środkami mogłoby stanowić zagrożenie dla osób spożywających te zioła. usuwanie egzemplarzy porażonych.wykorzystywane są w lecznictwie lub jako przyprawy. musimy orientowa ć się. Z punktu widzenia genetyki rośliny zielarskie są jeszcze stosunkowo mało zmienione w stosunku do swoich przodków w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi. Dzięki tym właściwościom w niektórych uprawach można zrezygnować z walki chemicznej. Masowemu wystąpieniu chorób i szkodników częściowo może zapobiec stosowanie prostych zabiegów profilaktycznych: niszczenie resztek pożniwnych. W warunkach uprawy rośliny stają się wrażliwe na choroby i szkodniki na skutek zmiany środowiska. Różne ich części .Najgroźniejsze choroby i szkodniki W naturalnych warunkach rośliny są rzadko porażone przez choroby i szkodniki dzięki wzajemnym ustabilizowanym stosunkom pomiędzy florą i fauną pożyteczną oraz szkodliwą. kiedy jest 60 . owoce. kłącza i korzenie . Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich Zarówno zioła uprawiane w ogrodzie. ręczne zbieranie owadów. warzywa i inne. pojawienia się chorób i szkodliwych owadów.

termin zbioru.najkorzystniejszy. Również pora dnia. najwłaściwszym okresem zbioru jest początek kwitnienia. w której zbieramy zioła.zwykle jesienią. Na przykład zebrane zioła łatwo zagrzewają się. Ponadto wiadomo. że w różnych porach dnia zmienia się zawartość czynnych składników w poszczególnych częściach rośliny. może mieć wpływ na późniejsze wartości surowca. a liście przeważnie kilkakrotnie w miarę wzrostu roślin. Dla roślin olejkowych. ze względu na cechy surowca. Dla większości gatunków ziół optymalną porą zbioru są godziny południowe i wczesne popołudniowe. takich jak: mięta. Kwiaty wielu gatunków zbieramy sukcesywnie w miarę ich rozkwitania. Tabela 4 Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół Gatunek rośliny 1 Cześć użytkowa. a rośliny korzeniowe . (surowiec) korzeń ogonki liściowe nasiona liście ziele owoce owoce kwiaty owoce liść owoc ziele szyszki Termin zbioru surowca 3 Arcydzięgiel litwor Babka lancetowana Bazylia pospolita Berberys zwyczajny Biedrzeniec anyż Bez czarny Borówka czernica Bylca estragon Chmiel zwyczajny 2 X (l rok) X (l rok) VII (2 rok) V-VIII VII i IX koniec VIII-IX IX VIX VIII VI-VIII VII-VIII IX 61 . wówczas zachodzą w nich niekorzystne przemiany biochemiczne. rumianek czy szałwia.po zakończeniu wegetacji roślin . Rośliny uprawiane na nasiona zbiera się po osiągnięciu dojrzałości nasion. Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół przedstawiony został w tabeli 4.

VIII VI/VII cały okres wegetacji X-XI VI-VII VI/VII i IX VII/VIII VII i IX VI-IX V-VI IX VI XXXI (1 rok) od momentu wybijania pędów kwiatostanu VII (2 rok) Hyzop lekarski Jałowiec pospolity Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Krwawnik pospolity Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Len zwyczajny Lipa drobnolistna i szerokolistna Lubczyk ogrodowy Macierzanka piaskowa Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Orzech włoski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna ziele owoc dojrzały (granatowo-czarny) owoc owoc owoc ziele i kwiaty kwiat ziele nasiona kwiatostan świeże liście korzeń ziele ziele ziele liście lub ziele kwiaty świeże liście liście owoce korzeń ziele owoce 62 .1 Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity 2 nasiona ziele główki złożone z ząbków świeże liście ziele kwiaty nasiona świeże liście VIII-IX VII-VIII 3 Dziurawiec zwyczajny Fiołek wonny Gorczyca biała VIII cały okres wegetacji koniec VI-VIII III-V VII do momentu wybijania pędów kwiatostanowych VII od X do późnej jesieni VII (2 rok) VIII/IX IX (2 rok) VII-X VII-IX VII-IX druga pół.

ścina się tuż nad ziemią. po siewie przed kwitnieniem i we IX X-XI lub III-IV Szczypiorek ogrodowy Śliwa tarnina Tatarak zwyczajny Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Żywokost lekarski liście kwiaty owoce kłącze liście ziele korzeń Do zbioru (ścinania) ziół należy używać sekatora. Rośliny. natomiast zbierane dwu. których cześć nadziemną zbiera się tylko jeden taż w okresie wegetacji.1 Podbiał pospolity Pokrzywa zwyczajna kwiaty liście liście korzeń Rozmaryn lekarski Róża dzika Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Sosna zwyczajna Szałwia lekarska 2 3 II-III V-VI VI-IX (2-3 razy przed kwitnieniem) jesienią lub wczesną wiosną ziele V-VIII owoce IX-X kwiatostany (koszyczki) do 15 VII świeże liścienie i liście korzeń igliwie liście od 2-3 tygodni po siewie X I-II do VIII (1 rok) VI-VII (2 rok i następne) VI-IX (od 2 roku) IV X-XI wiosna-jesień od 6 tyg. Największą wartość smakową i witaminową mają niewątpliwie zioła świeże.na wysokości od 5 do 15 cm nad ziemią. jednak nie zawsze są one dostępne. aby umożliwić lepsze odrastanie ziela.lub kilkakrotnie . na przykład gdy ich nie ma gdzie uprawiać zimą lub jeśli uprawa doniczkowa wielu 63 . noża lub nożyczek.

Należy zamrażać świeże listki roślin lub całe ulistnione pędy. a następnie pakuje w woreczki z folii polietylenowej i umieszcza w miejscu ich zamrażania. należy suszyć je w temperaturze nie wyższej niż 35°C. Warunki takie uzyskujemy. lebiodka. Poza tym suszenie musi odbywać się bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. czosnek. chłodnym i ciemnym miejscu. koper. Co roku warto odnawiać zapasy suszonych ziół. zawsze odwrócone wierzchołkami do dołu (rys. mięta i tymianek. Do mrożenia należy przeznaczać zioła w całości. 12). Do sporządzania masła ziołowego nadają się zwłaszcza: bazylia. Z uwagi na zawartość wielu substancji czynnych. gdyż dłużej przechowywane tracą swoje właściwości. Koniecznością jest wiec przechowywać zioła uprawiane od wiosny do jesieni w gruncie. Opakowania z suszonymi ziołami należy przechowywać w suchym. gdyż posiekane tracą część swego aromatu. a umieszczone w zamra żalniku mogą być przechowywane przez kilka miesięcy. głównie zapachowe i smakowe. które powoduje płowienie ziół. a następnie dopełnić formę wodą aż po brzegi i umieścić w miejscu mrożenia. Przechowywanie dobrze wysuszonych surowców w odpowiednich opakowaniach zapobiegnie ich wietrzeniu. Mało kto wie. Zioła można suszyć rozłożone cienką warstwą na siatce lub całe ulistnione pędy roślin powiązane w pęczki. umieszczając zioła na siatce rozpiętej na ramie nad kuchnią. Równie ciekawym i mało znanym sposobem konserwowania ziół przyprawowych jest sporządzanie i zamrażanie tak zwanego masła ziołowego. pamiętając o tym. Świeże 64 . to po rozdrobnieniu należy je umieścić w formie do mrożenia kostek lodu (pół objętości). aby nie łączyć ziół o silnych zapachach. Jeżeli zioła przeznaczone do mrożenia mają być rozdrabniane. estragon.gatunków jest zawodna. pudełka blaszane lub słoiki typu twist. Do przechowywania ziół suszonych najlepiej nadają się torby papierowe lub z folii polietylenowej. że prawie wszystkie gatunki ziół przyprawowych można zamrażać w zamrażalniku lodówki lub w zamrażarce. Tłuszcze dobrze utrwalają i chłoną zapachy (między innymi olejki eteryczne). Zioła przeznaczone do mrożenia dzieli się na porcje. pietruszka. gdyż proces ich jełczenia w niskich temperaturach znacznie się opóźnia. Można mrozić pojedyncze gatunki ziół lub ich mieszanki. Suszenie to najstarszy sposób utrwalania zió ł. które ulegają stratom.

Zioła w pęczkach przygotowane do suszenia . 12.Rys.

która przechowywana w temperaturach pokojowych lub w chłodnych piwnicach znacznie wolniej jełczeje niż masło. Sporządzanie octów ziołowych jest prawie tak starym sposobem konserwowania ziół. By szybciej uzyskać ocet ziołowy. ciemne miejsce. Tak przygotowane masło ziołowe umieszcza się w małych słoikach typu twist i wstawia do zamra żalnika (na 100 g masła należy dodać 4 łyżki stołowe świeżych. . jak ich suszenie. dodając pod koniec ucierania trochę soku cytrynowego. W łochy. drobno posiekanych ziół). jak i suszonych. Po tym czasie zlewamy go do butelek. Octy ziołowe przyrządzane są zarówno z ziół świeżych. który rzadko jest dostępny w naszych sklepach. Najlepiej do tego celu używać octu winnego. ale można go przygotować prostym sposobem.masło o temperaturze pokojowej uciera się ręcznie lub mikserem z ziołami na jednolitą masę. natomiast do celów dekoracyjnych do wnętrza butelki można włożyć gałązki świeżych ziół. mieszając rozcieńczony ocet spirytusowy o mocy 3-5% z niedużą ilością białego wina wytrawnego. Ocet ziołowy można przyrządzać z jednego gatunku bądź z mieszanki kilku gatunków ziół. trzeba rozdrobnić zioła i zalać je gorącym octem (nie należy doprowadzać octu do wrzenia). Tak przyrządzony ocet można zlać już po około 10 dniach. Świeże lub suszone gałązki ziół zalewamy w dużej butelce przygotowanym uprzednio octem winnym. Podobnym sposobem konserwowania ziół w tłuszczach jest praktykowane w niektórych krajach (Grecja. Francja) umieszczanie ziół w oliwie z oliwek. z którego przyrządzaliśmy ocet. wkładając do środka jedną lub kilka gałązek ziela. Octy ziołowe można sporządzać z prawie wszystkich gatunków ziół przyprawowych. Butelkę zamykamy korkiem (naturalnym lub szklanym) i odstawiamy na par ę tygodni w chłodne.

Dzięki aromatycznym listkom nawet dania z mało atrakcyjnych produktów mogą być niezwykle smaczne. Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? Świeże rośliny przyprawowe dają szansę urozmaicenia spożywanego pożywienia. Asortyment gatunków roślin przyprawowych. zaliczane zarówno do warzyw. wyróżnia się dwie grupy w zależności od ich wymagań cieplnych (tabele 5 i 6). Niektóre z nich korzystają latem z ziół.. ale ze względu na ich atrakcyjność umieszczono je wśród roślin polecanych do uprawy doniczkowej. jaka na ogół panuje w naszych mieszkaniach od jesieni do wiosny. W tabelach przedstawiono długość okresu uprawy w zależności od pory roku oraz sposób rozmnażania roślin. a w pozostałych porach roku z roślin uprawianych w mieszkaniu.. jak też do ziół. które można uprawiać w pojemnikach. Niektóre z nich. Wśród roślin zielarskich. nie zostały opisane w rozdziale I. obejmuje ponad 20 gatunków. Dla niektó67 . nadających się do amatorskiej uprawy doniczkowej. jako że ona właśnie może dać nam najwięcej satysfakcji. a przy sporządzaniu posiłków wystarczy tylko wyciągnąć rękę po zioła. natomiast inne zdają się na kupno świeżych ziół. które uprawiają w ogrodzie przydomowym. mogą rosnąć w temperaturze 20°C. Poza Wartościami smakowymi i zapachowymi świeże zioła zawierają różne grupy witamin.III. przygotowując posiłki z wieloma świętymi ziołami. Doceniają ten fakt gospodynie w Europie Zachodniej i południowej. My proponujemy raczej samodzielną uprawę ziół przyprawowych w mieszkaniu i na balkonie. których pełny asortyment znajduje się w sprzedaży przez cały rok. Wszystkie rośliny przyprawowe. nadające się do uprawy w doniczkach.

nasion 5 szt. rozsady Cząber ogrodowy Cząber górski 50-100 50-100 Hyzop lekarski Lebiodka pospolita 50-100 50-100 3 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek 15-20 szt. rozsady 3 szt. rozsady 3 szt. rozsady 5 szt. noc 15-20°C Nazwa gatunkowa Długość Sposób rozmnażania okresu uprawy (latozima) (dni) 2 40-100 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 0 10 cm 4 1 Bazylia pospolita 3 siew do skrzyneczek 3 szt. rozsady 5 szt. nasion 68 . rozsady 15-20 szt. rozsady Majeranek ogrodowy 50-90 Melisa lekarska Papryka ostra Rozmaryn lekarski Seler liściowy 50-100 210-250 120-150 45-90 3 szt. temperatura uprawy: dzień 20-30°.Tabela 5 Zioła o wysokich wymaganiach cieplnych.

temperatura uprawy: dzień 15-20°C. rozsady + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek 3szt.1 Szałwia lekarska 2 50-120 3 4 siew do skrzyneczek 3szt.5 sadzonek sadzonkowanie zielnych 5węzłowych lub 5 sadzonek kłączowych 12-ocz-kowych ząbki siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek 10 szt. 10 nasion 15-20 nasion Czosnek pospolity Gorczyca biała (forma liściowa) Koper ogrodowy 30-45 30-45 35-90 69 . noc 10-15°C 1 Nazwa gatunkowa 2 3 4 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 10 cm Długość Sposób okresu rozmnażania uprawy (latozima) (dni) 50-85 Bylica estragon forma rosyjska 15-20 nasion siew bezpośredni do doniczek forma niemiecka . rozsady + pikowanie do doniczek Tymianek właściwy 50-100 Tabela 6 Zioła o niskich wymaganiach cieplnych.

1 Lubczyk lekarski Mięta pieprzowa 30-60 30-80 2 3 siew bezpośredni do doniczek sadzonkowanie 4 15-20 nasion 5 sadzonek zielnych 3wezłowych lub 5 sadzonek rozłogowych (podziemnych) 1-2-oczkowych 6-8 nasion 15-20 nasion 30-50 nasion 15-20 nasion 30-40 nasion 15-20 nasion Ogórecznik lekarski 30-55 Pietruszka 40-80 zwyczajna Rzeżucha ogrodowa 15-30 Szczaw zwyczajny Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa 30-90 50-90 30-60 siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek rych (ciepłolubnych) ziół będzie ona stanowiła dolną granice. Stosunkowo niska intensywność światła (nawet w lecie) oraz znacznie skrócony okres dziennego naświetlania od października do kwietnia stanowią poważny problem w uprawie roślin w pomieszczeniach. Do tego celu proponujemy wykorzy70 . począwszy od świtu. Ponadto możemy zastosować doświetlanie roślin do 10 godzin. natomiast dla pozostałych (o niskich wymaganiach cieplnych) -górną. Problem ten można częściowo rozwiązać. umieszczając rośliny na parapetach okien o najlepszym nasłonecznieniu (rys. 13).

Rys. Zioła na parapecie w pokoju . 13.

a dobowe zużycie energii elektrycznej potrzebnej do tego celu wynosi zaledwie 0.4 kWh. rozdrobniona i na ogół przekompostowana) staje się popularnym składnikiem tych mieszanek. wiadra plastykowe. natomiast większe: donice. jednakże z uwagi na wysoką cenę nie mogą mieć zastosowania w domowej uprawie roślin. przede wszystkim ze względu na swoją niską cenę. powszechnie używanych w uprawie doniczkowej roślin.stanie lampy jarzeniowej o mocy 40 W. Do mieszkaniowej uprawy roślin przyprawowych przydatne są różnego rodzaju i niejednakowej wielkości doniczki (plastykowe. co jest równoważne dwugodzinnej pracy odbiornika telewizji czarno-białej. a także na korzystne właściwości fizyczne i chemiczne. 72 . ceramiczne lub drewniane) oraz skrzynki balkonowe. zawieszonej około 30 cm ponad wierzchołkami roślin. glina i piasek to składniki ziem ogrodniczych. Najlepszym źródłem światła służącym do doświetlania roślin są lampy sodowe. miednice oraz skrzynki -do pędzenia. Jedna świetlówka wystarcza na doświetlenie roślin na powierzchni parapetu około l m2. natomiast kora sosnowa (pozbawiona garbników. Do uprawy doniczkowej ziół mogą być przydatne następujące kombinacje podłoży (ich skład w procentach objętościowych podano w tabeli 7): Tabela 7 Kombinacja 1 2 3 4 5 6 Torf wysoki Kora sosnowa 90 60 45 45 45 30 30 45 30 30 Glina 15 45 30 Piasek gruboziarnisty 10 10 10 10 10 10 Torf wysoki. Ma łe pojemniki są wykorzystywane dla uprawy roślin z siewu nasion. przesadzania starszych roślin lub obsadzania mini-ogródkami zielarskimi.

Do 1 litra każdej z wyżej wymienionych kombinacji podłoży należy dodać 1-1,5 dag kredy malarskiej oraz 0,3 dag nawozu mineralnego wieloskładnikowego, na przykład MIS-4, Flora, Azofoska. Częstotliwość nawadniania upraw doniczkowych jest zależna od pory roku i wynosi: l raz na 3 dni (zimą), a 2-4 razy dziennie (latem). Zioła uprawiane w doniczkach należy zasilać wodnymi roztworami nawozów mineralnych. Po raz pierwszy nawożenie wykonujemy w tydzień po kiełkowaniu lub pikowaniu, a później - raz w tygodniu. Zasilanie przeprowadzamy 0,1% roztworem wodnym nawozu wieloskładnikowego w ilości 10 ml roztworu na doniczkę o średnicy 10 cm. Roztworów nawozów wieloskładnikowych można używać przemiennie z roztworami saletry amonowej lub potasowej. Nasiona ziół należy wysiać precyzyjnie (punktowo) do doniczek, pamiętając o przykryciu ich kilkumilimetrową warstwą podłoża. Sadzonki mięty i estragonu należy sadzić do dużych doniczek (średnica 12-15 cm) na głębokości 3-5 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawach doniczkowych roślin przyprawowych nie są skomplikowane. Z reguły ograniczają się do stopniowego zbioru świeżych listków poszczególnych roślin. Najlepiej jest zbierać najpierw listki starsze, tak żeby rośliny zdążyły do następnego zbioru rozwinąć nowe - z wierzchołków wzrostu znajdujących się na szczycie pędów. Roślinom estragonu, mięty, rozmarynu i szałwi należy usunąć, poprzez ich obcięcie, wierzchołki wzrostu pędów głównych, aby szybciej mogły wybić pędy boczne. Najlepszy dla tego zabiegu jest okres, gdy rośliny wytworzyły już 4-5 par liści. W przypadku niektórych roślin wieloletnich, uprawianych przez wiele sezonów, zabiegi pielęgnacyjne obejmują również przycinanie roślin na jesieni. Rośliny przycina się równomiernie o około 5-10 cm. Dotyczy to następujących ziół: estragon, hyzop, melisa, mięta, szałwia i tymianek. Rośliny uprawiane przez wiele sezonów przesadza się zawsze na przedwiośniu -w lutym lub marcu.

73

Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych)

Wiele roślin przyprawowych można pędzić. Pędzenie jest tym sposobem uprawy, w którym wykorzystujemy naturalnie nagromadzone substancje zapasowe w podziemnych cz ęściach roślin do ich wegetacji w gruncie. Spośród opisywanych roślin przyprawowych do pędzenia nadają się: estragon, czosnek, hyzop, lubczyk, mięta, pietruszka, seler, szczaw i szczypiorek. Najprostsze jest pędzenie roślin korzeniowych (lubczyku, pietruszki, selera) i czosnku. Korzenie tych roślin wykopuje się z gruntu od września do mrozów, w zależności od tego, kiedy chcemy otrzymać świeżą nać tych roślin. Do pojemników, dużych doniczek lub wiader plastykowych sadzi się korzenie średnie i duże, po uprzednim usunięciu całej naci, pamiętając, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej. Świeżą nać otrzymujemy po około 6 tygodniach od momentu wysadzenia korzeni. Pietruszkę można również pędzić, wysadzając tylko wierzchołkową część korzenia, przyciętą około 2-3 cm poniżej szyjki korzeniowej, pozostałą część możemy wykorzystać w celach kulinarnych. Aby uzyskać świeży szczypior czosnku, należy wysadzić ząbki lub główki czosnku po usunięciu suchych łusek okrywających. Również nieskomplikowane jest pędzenie estragonu i mięty. Sadzonki kłączowe estragonu i rozłogowe mięty można pozyskać z własnej uprawy gruntowej, praktycznie od ustąpienia śniegów na przedwiośniu do mrozów na jesieni. Aby przyspieszyć proces pędzenia tych roślin, można moczyć sadzonki w ciepłej wodzie o temperaturze 40°C przez około 5 godzin. W ten sposób sadzonki sadzi się tak samo jak w normalnej uprawie doniczkowej. Świeże listki estragonu i mięty można otrzymać już po około 4 tygodniach od momentu ich posadzenia. Pędzenie hyzopu lekarskiego jest nieco trudniejsze. Na jesieni -w październiku krótko przycina się sekatorem części nadziemne roślin przeznaczonych do pędzenia, po czym wykopuje się rośliny wraz z dużymi bryłami korzeniowymi i dołuje je w chłodnych piwnicach. Na około 6 tygodni przed planowanym pierwszym zbiorem ziela hyzopu przesadza się zadołowane rośliny do dużych doniczek i przenosi do ciepłego pomieszczenia, w którym będą pędzone.
74

Najbardziej skomplikowane jest pędzenie szczypiorku. Nadają się do tego przede wszystkim rośliny dwuletnie i tylko bardzo silne, uprawiane z rozsady kępki roczne, z których nie cięto liści w okresie wegetacji. Kępki przeznaczone do pędzenia wykopuje się na jesieni, szczypior krótko przycina się i przysusza. W połowie października szczypiorek znajduje się w stanie bezwzględnego spoczynku. Wykopane i przesuszone kępki przenosi się do pomieszczeń, zabezpieczając w ten sposób przed silniejszymi mrozami i tam pozostawia do rozpocz ęcia pędzenia. W październiku-grudniu należy przerwać okres spoczynku roślin, najskuteczniejszym sposobem jest ciepła kąpiel, w której można trzymać rośliny przez 8-16 godz., stosując początkową temperaturę 40°C, potem woda stygnie i temperatura powoli obniża się. Bezpośrednio po takim zabiegu sadzi się kępki do skrzynek, misek lub doniczek, które można umieścić w miejscach nieco zaciemnionych, nie nadających się do pędzenia innych gatunków roślin przyprawowych. Po 3-4 tygodniach można uzyskać pierwsze zbiory. Szczypiorek odrasta ponownie i daje następny zbiór po kolejnych 3-4 tygodniach. Najcz ęściej uzyskuje się 2-3 zbiory. Temperatura pędzenia szczypiorku powinna wynosić około 20°C.

IV. Zielarska książka kucharska

Zioła przyprawowe są tajemnicą dobrej kuchni. Sława kuchni francuskiej i włoskiej opiera się nie tylko na różnorodności potraw, ale także na bogactwie używanych w nich ziół. Spróbujmy więc i nasze zwyczajne potrawy uszlachetnia ć nie „zamorskimi korzeniami", ale roślinami, które wyrosły na naszej ziemi, w ogródkach i doniczkach. Rośliny te nie tylko poprawiają smak potraw czy nadają im zupełnie inny aromat, ale mają również działanie lecznicze, które polega przede wszystkim na ułatwianiu trawienia. Jest to szczególnie ważne dla tych, którzy po obfitym obiedzie zmuszeni są połknąć pastylkę raphacholinu. Zioła pobudzają apetyt i tę ich właściwość należy wykorzystywać w diecie dzieci„niejadków”, które dodatkowo powinien zachęcić nowy, ciekawy zapach potraw. Nie obowiązują żadne ścisłe recepty dotyczące przyprawiania potraw, należy raczej zdać się na własny smak i eksperymentować, przestrzegając tylko kilku podstawowych zasad: - nie używać zbyt dużo ziół o silnym zapachu, który może całkowicie zagłuszyć naturalny smak potrawy. Jedynym wyjątkiem są sosy, których istotę stanowi przyprawa; - są różne szkoły mieszania przypraw ziołowych: jedni uważają, że w potrawie mogą być najwyżej trzy zioła, inni - że musi być ich co najmniej 3, a najwyżej 5, a jeszcze inni nadają potrawie smak tylko jednego ulubionego zioła; - przyprawa, im bardziej rozdrobniona, tym jest mocniejsza i działa szybciej, a więc sproszkowane zioła dodaje się tuż przed podaniem potraw, a całe gałązki i pęczki ziół na początku przygotowania; - suszone zioła najczęściej dodaje się na początku gotowania
77

lub duszenia, a świeże w ostatniej chwili, by wysoka tamperatura nie zniszczyła ich aromatu i witamin.

Zielone przyprawy o każdej porze roku
Zawsze, jeśli tylko jest to możliwe, należy do potraw dodawać świeże zioła, które mogą być jedyną lub jedną z wielu przypraw albo stanowić „przybranie". Zielone listki roślin są źródłem witamin, tak cennych zimą i wczesną wiosną, gdy warzywa przechowywane przez długi czas tracą je, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie. Doniczkowa uprawa ziół zapewnia nam w tym okresie wartościowe dodatki do potraw: przede wszystkim pietruszkę, szczypiorek, rzeżuchę, koper, szczaw, listki selera, ale także bazylię i miętę. Latem mamy pod dostatkiem ziół, ale nie zawsze używamy ich tak, by nie traciły nic ze swojego aromatu. Pęczki ziół należy płukać pod słabym strumieniem wody, a jeszcze lepiej w naczyniu napełnionym wodą i osaczać na bibule lub czystej ściereczce. Nie wolno ich przy tych czynnościach gnieść i wyciskać. Zwiędłe i żółte liście należy usunąć. Najczęściej używane są tylko listki, a łodygi można zużyć przy gotowaniu zupy, warzyw lub marynat. Świeże listki sieka się ostrym nożem na plastykowej, porcelanowej lub fajansowej deseczce (rys. 14), raczej nie na drewnianej - gdyż w jej pory wsiąka sok. Jeżeli zioła mają być zmieszane z małą ilością płynu, twarogu czy masła można posłużyć się mikserem, rozcierając je tak drobno, aż potrawa przyjmie zielone zabarwienie. Niektórzy twierdzą, że nie wolno ziół ranić ostrzem noża, i rozdrabniają je w palcach. Przyprawiając świeżymi ziołami zimne potrawy, np. majonezy, sosy, twarożki, trzeba dodać je co najmniej na godzinę przed podaniem, żeby olejki eteryczne połączyły się z emulsją tłuszczu. Natomiast w gorących daniach olejki te ulatniają się wraz z parą wodną i dlatego świeże listki dodaje się na krótko przed końcem gotowania lub duszenia albo posypuje się nimi gotowe danie już na talerzu. Zdarza się, że nie cała ilość posiekanych ziół zostanie zużyta. Można wtedy wsypać je do słoiczka ze szczelnym zamknięciem i
78

Rys. 14. Świeże zioła przygotowane do siekania

wstawić do lodówki, zużywając jednak w ciągu kilku dni, ponieważ w takiej postaci szybko tracą wartość. Świeże zioła dodaje się do: zup, dań z jaj, past do kanapek i dekorowania kanapek, sałatek i zielonej sałaty, sosów, maseł ziołowych, twarożków, deserów, dań z ryb, warzyw, drobiu, mięs, pasztetów, napojów, octów ziołowych.

Myśli przed półką na przyprawy
W przeciętnej kuchni polskiej można znaleźć więcej przypraw egzotycznych, takich jak: goździki, pieprz, cynamon, liście laurowe, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, niż rosnących w kraju. Do bardziej znanych rodzimych ziół przyprawowych należą: majeranek, kminek, czosnek, koper, pietruszka i szczypiorek. Niektóre gospodynie używają jeszcze jałowca, gorczycy, kolendry. Ten ubogi asortyment powinien być rozszerzony co najmniej o bazylię, estragon, cząber, hyzop, lebiodkę, lubczyk, melisę, miętę, rzeżuchę i tymianek. Większość tych roślin była dawniej uprawiana w ogrodach przydomowych lub zbierana na łąkach, polach i stosowana na co dzień w kuchni. Warto wrócić do tej tradycji i półki na przyprawy wzbogacić o dalsze gatunki suszonych ziół i octy ziołowe. Kolejnym stopniem wtajemniczenia są mieszanki przyprawowe, które można sporządzić samodzielnie według recept lub kierując się własnymi upodobaniami. Niektóre mieszanki s ą bardzo łatwe do przyrządzania, skład innych jest bardziej urozmaicony, ale wszystkie opierają się na ziołach, które można kupić lub zebrać we własnym ogródku. Przyprawa do zup: 30 g pieprzu czarnego, 10 g pieprzu białego, 5 g tartej gałki muszkatołowej, 2 zmielone liście laurowe, 5 g tymianku, 5 g goździków, 20 g imbiru. Wszystkie składniki tłucze się lub rozciera w moździerzu i miesza. Przechowuje się w szczelnie zamkniętej puszce. Na l litr zupy wystarcza 1/4-1/2 łyżeczki do harbaty. Przyprawa do rosołu: 2 ziarna ziela angielskiego, 2 ziarna pieprzu czarnego, 1/2 liścia laurowego, szczypta tymianku, l z ąbek czosnku, l goździk. Ta ilość wystarcza na l litr rosołu.
80

pietruszka (l część). Przyprawa do drobiu: cząber (4 łyżeczki). Mieszanka ta nadaje się do zup rybnych. selera. kolendry. Suszone składniki można przygotować wcześniej. bazylii i mielonego pieprzu czarnego miesza się ze sobą i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniczku. cząber (2 łyżeczki). majeranek (1/2 łyżeczki). papryka (1/2 łyżeczki). mięty. spaghetti. Przyprawy tej używa się do rizotta. fasoli i soczewicy: czosnek (kilka ząbków). pieprz czarny (1/3 łyżeczki). Przyprawa do pasztetu i dziczyzny: l łyżeczka mielonego pieprzu czarnego. gdyż odmierzanie i mieszanie ziół przed każdym użyciem zajmowałoby zbyt wiele czasu. Mieszankę tę przygotowuje się podobnie jak przyprawę do ryb. rozmarynu. bazylii. cz ą-bru. cz ąbru. 2% papryki. Mieszanka do potraw z grochu. ryby z wody i duszonej. szczypta imbiru. pietruszki. papryka (l łyżeczka). tarta gałka muszkatołowa (1/2 części). kardamon (1/2 części). Suszone składniki można przygotować wcześniej w większej ilości i przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiku. 81 . liści laurowych. szałwi. Przyprawa do ryb: cebula (4 części). a rozmieszana z niewielką ilością oliwy nadaje się do nacierania drobiu przed pieczeniem. bazylia (2 łyżeczki). l mielony liść laurowy. kopru. l łyżeczka mielonego ziela angielskiego. pasty z mielonej ryby i ryb marynowanych. kolendra (1/2 łyżeczki). koper włoski (1/2 części). szczypta tymianku. zmielony liść laurowy (szczypta). czosnek (4 ząbki). Chmeli-sunęli (gruzińska mieszanka do przyprawiania mięs duszonych i potraw z warzyw): jednakowe części kozieradki. pieprz czarny mielony (1/2 części). 1/2 łyżeczki tartej gałki muszkatołowej. mięsa duszonego z pomidorami i zapiekanek z makaronu lub ryżu. szczypta mielonych goździków. Wszystkie wymienione mieszanki dodaje się w końcowym etapie przygotowywania potrawy. tymianku.Mieszanka włoska: jednakowe ilości lebiodki. koper (3 łyżeczki). mięta (l łyżeczka). a przy przyrządzaniu ryb zmieszać je z odpowiednią ilością drobno posiekanej cebuli. koper (l część). anyż (1/2 części). majeranku. Służy ona do przyprawiania gotowanego i duszonego drobiu. pizzy.

10 dag białej fasoli w ziarnach. papryka (2 strąki). tymianek (l gałązka). starta skórka z cytryny (l łyżeczka). majeranek (2 łyżeczki). Obrane ziemniaki pokrajać w kostkę. gdyż wtedy da cały aromat. czosnek (4 ząbki). cząber (2 gałązki). Francuski Bouquet garni: pietruszka (l korzeń. Angielski (suszony) Bouquet garni: pietruszka (2 łyżeczki). tymianek (2 łyżeczki). koper włoski (1/2 łyżeczki). fasolkę szparagową pokrajać na centymetrowe 82 . kwiat muszkatołowca (l płatek. bazylia (l łyżeczka). 10 dag ryżu. goździki (3 pączki).Godne polecenia są przyprawy „Bouquet garni” ze świeżyć!. pieprz czarny (4 ziarna). Drobno posiekany czosnek lepiej jest dodawa ć już po zakończeniu gotowania lub duszenia. rozmaryn (l gałązka). kilka liści). Amerykański Bouquet garni (ze świeżych ziół): cebula (2 łuski). pieprz. majeranek (l gałązka). Poprzedniego wieczoru ziarna fasoli zala ć wodą. kolendra (1/2 łyżeczki). pozostawić na 3-4 min. 10 dag tartego żółtego sera. 20 dag zielonej fasolki szparagowej. lub suszonych całych gałązek ziół (nie mielonych ani nie ciętych). 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. Mieszanka na l litr zupy lub 4 porcje innej potrawy. pieprz czarny (5 ziaren). które wrzuca się do zupy związane nitką lub w woreczku z gazy n•: 5 min przed zakończeniem gotowania i wyjmuje tuż przed podaniem. sól. 2 łyżki oliwy. 3 pomidory. Przepisy dla smakoszów Zupy Zupa jarzynowa z bazylią 3 ziemniaki. Niemiecki (suszony) Bouquet garni: koper (2 łyżeczki). koper (3 gałązki). pietruszka (gałązki). ząbek czosnku. cząber (l łyżeczka). a zawarte w nim witaminy i olejki nie zostaną zniszczone. pietruszka (2 łyżeczki drobno pociętych korzeni i liści). trybula (2 ga łązki). oleju sojowego lub słonecznikowego. można zastąpić szczyptą zmielonej gałki muszkatołowej). majeranek (l łyżeczka). liść laurowy (4 liście).

15. Zupa z soczewicy z ziołami .Rys.

seler. aż wszystkie warzywa będą miękkie.5 l rosołu lub wywaru mięsnego. lubczyk. aż ryż będzie miękki. pieprz. opłukaną cukinię pokroić na grube plastry. opłukane i pokrojone na grubsze kawałki pory. Wszystkie składniki drobno pokroić i wrzucić do wrzącego wywaru. sól.5 l wywaru mięsnego. 35 dag cukini. Oskrobaną i opłukaną marchew pokroić na talarki i wrzucić do wrzącego wywaru. Obraną. 1/2 selera. lecz już nie gotować. 4 łyżki śmietany. Zupa jarzynowa minestra 6 łyżek oliwy. przełożyć do wazy i zalać gorącą zupą. Wsypać ryż i gotować zupę. seler i pietruszkę. l ząbek czosnku. 1. 3 ziemniaki. majeranek. sól. Przetrzeć zupę przez sito o dużych oczkach. por. cząber. wrzucić do zupy i gotować jeszcze 10-15 min. pietruszka po jednej małej gałązce świeżej lub suszonej. Wszystkie te składniki zalać 2 l gorącej wody i gotować przez 30 min. Zupa jarzynowa z trybulą 25 dag marchwi. tymianek. szałwia. Zupa jarzynowa z bukietem ziół 25 dag kapusty białej lub włoskiej. gotować około 30 min. Dodać obrane. seler. pieprz. 10 dag zielonego groszku. Przyprawić zupę solą i pieprzem. Posiekane listki bazylii i czosnek utrzeć w moździerzu z oliwą i żółtym serem. pietruszka). włożyć związany nitką bukiet ziół i na bardzo wolnym ogniu gotować jeszcze przez 5 min. 2-5 marchewek. pietruszka). l l wywaru mięsnego. gotować przez 10 min.kawałki. 25 dag włoszczyzny (marchew. 2 listki laurowe. 10 dag fasolki szparagowej. dodać śmietanę i trybulę (trybulę można zastąpić pietruszką). aż warzywa będą miękkie. Dodać sól i pieprz. obrać ze skórki i podzielić na ćwiartki. gotować przez 5 min. bukiet ziół: lebiodka. przyprawić solą i pieprzem. 2 łyżki posiekanej trybuli. l cebula. pomidory sparzyć. Przed podaniem wyjąć bukiet i wsypać posiekane zielone zioła. 2 łyżki posiekanych różnych świeżych ziół. 25 dag włoszczyzny (por. podgrzać. 1. l łyżka koncentratu pomido- 84 .

Boczek pokroić w drobną kostkę i stopić. Suszony lubczyk dodać na 5 min przed zakończeniem gotowania. łyżka posiekanych świeżych listków hyzopu lub pietruszki. dodać drobno pokrojony seler oraz marchew i poddusić. szklanka śmietanki. ryż. Pod koniec gotowania dodać przecier pomidorowy. przyprawić solą i pieprzem. l łyżka roztartego majeranku. sól. Boczek drobno pokroić i stopić. groszek. dodać ser. Gotować 20 min na wolnym ogniu. Po zdjęciu z ognia wlać śmietanę. 20 dag włoszczyzny (marchew. Przed podaniem jeszcze podgrzać. a pozostałe warzywa bardzo drobno pokroić i dusić przez 5 min z cebulą i boczkiem. majeranek. Ziemniaki obrać. pokroić w centymetrowe kostki. 2 łyżki roztartych suszonych ziół: bazylii. sól. 1 duża cebula. l kg ziemniaków. majeranku. łyżka suszonego roztartego lubczyku. 1 liść laurowy. 1/2 szklanki zielonego groszku. wsypać świeże zioła. drobno posiekaną cebulę podsmażyć razem z boczkiem. wsypać mąkę i mieszając sporządzić zasmażkę.rowego. Gotować na wolnym ogniu 20-30 min. pieprz. ale nie zagotować. fasolkę. 1/2 szklanki pociętej na centymetrowe kawałki fasolki szparagowej. wlać śmietanę i wsypać świeży lubczyk. Przełożyć do wrzącego rosołu. gotować 20 min. l łyżka mąki. Przed podaniem wrzucić świeże zioła. Przyprawić solą i pieprzem. Ziemniaki pokroić w kostkę. seler). Zupę przetrzeć przez sito o dużych oczkach. Zupa ziemniaczana z lubczykiem 20 dag boczku. szklanka kwaśnej śmietany. 4 łyżki tartego żółtego sera. przyprawić solą oraz pieprzem.śmietanowa 75 dag ziemniaków. Całość przełożyć do garnka i uzupełnić do l l wodą. 85 . dodać liść laurowy. Posiekaną cebulę i czosnek podsmażyć na oliwie. dodać liście laurowe. Zupa ziemniaczana . 6 łyżek ryżu. łyżka posiekanych świeżych listków lubczyku. tymianku. pieprz. 11 rosołu. 5 dag boczku. pietruszka. którą następnie dodać do zupy. pieprz. wrzucić do wrzącego rosołu. sól. suszone zioła i gotować jeszcze 5 min.

przyprawić solą i pieprzem. Słoninę drobno pokroić. l łyżka sproszkowanej słodkiej papryki. pokroić na kawałki. 2 żółtka. 4 łyżki kwaśnej śmietany. 25 dag buraczków. podsmażyć z cebulą przez 10 min i przełożyć do zupy. 1 łyżka cukru. sól. pieprz i trybulę lub cząber (nie zagotować zupy). biały pieprz (można go zastąpić czarnym). dodać trochę wody i poddusić. 1 łyżka mąki. 1 cebula. stopić i podsmażyć w niej drobno posiekaną cebulę.5 l rosołu. pokroić w drobną kostkę. l szklanka białego wytrawnego wina. 2 łyżki słodkiej śmietany. l łyżka melisy (drobno posiekanych świeżych ziół lub roztartych suszonych). Zupa cebulowa ziołowa 35 dag cebuli. tak jak i pozostałe warzywa. wlać śmietanę. 25 dag porów. biały pieprz (może być też czarny). 1 liść laurowy. łyżka szczypiorku. pieprz. Mąkę rozmieszać z cukrem oraz papryką w małej ilości wody i wlać do zupy. 40 dag ziemniaków.Barszcz ukraiński 35 dag białej kapusty. 1-2 marchewki. Kapustę drobno poszatkować. ćwiartka selera. Po zakończeniu gotowania dodać rozgnieciony czosnek i świeże zioła. dodać śmietanę. pory pokroić na półcentymetrowe kawałki. 10 dag słoniny. l l rosołu. wrzucić do wrzącego rosołu. sól. 3 łyżki posiekanego koperku. dodać liść laurowy. 1 łyżka koperku. 2 ząbki czosnku. 1. Przetrzeć przez grube sito. Zupę zakwasić. Podgrzać. Ziemniaki obrać. szczypta kwasku cytrynowego albo łyżka soku cytrynowego. 4 łyżki posiekanej trybuli. Cebulę pokroić w grubą kostkę i przysmażyć na maśle na złoty kolor. sól. Zupa z porów 25 dag ziemniaków. Obydwa składniki wrzucić do wrzącego rosołu i gotować na wolnym ogniu przez 30 min. l szklanka słodkiej śmietanki. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Wsypać mąkę. sól. stale mieszać. 3 łyżki masła. Buraczki. 1 pietruszka. ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. 86 . l l rosołu. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. l łyżka mąki. gotować na wolnym ogniu przez 20 min.

wlewać powoli zupę i. Zupa kalafiorowa l średni kalafior. 10 dag boczku. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. pieprz. l l rosołu. 2 łyżki masła. zestawić garnek z ognia. Śmietanę rozmieszać z żółtkami i ziołami. W innym garnku rozpuścić masło. zagotować. pietruszka). pół szklanki słodkiej śmietanki. sól. 4 łyżki śmietany. l łyżka soku cytrynowego. Gotować 20 min i przetrzeć przez sito. sól. wlać wino. wlać cienkim strumieniem do gotującej się zupy. l łyżeczka suszonego tymianku. 2 liście laurowe. Jajko rozbić z mlekiem i mąką na jednolitą gęstawą masę. l łyżka mąki. gotować 20 min. wrzucić do wrzącego wywaru. Seler obrać. liście posiekać. pieprz. seler. 2 łyżki mleka. zagotować. pokroić w kostkę. ć ziaren czarnego pieprzu. 2 łyżki zielonej pietruszki.Przełożyć do garnka z rosołem. Zupa selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem 1 duży seler. Podawać z grzankami z białego pieczywa. pieprz i sól. I żółtko. wlać do zupy (po zdjęciu z ognia). wrzucić świeże zioła i wlać śmietanę. łyżeczka suszonego cząbru. rozmieszać z mąką. l duża cebula. 4 łyżki rzeżuchy lub 2 łyżki świeży cii drobno posiekanych lub suszonych roztartych listków lubczyku. Przyprawić solą i pieprzem. l łyżeczka suszonego majeranku. Kalafior podzielić na małe różyczki i wrzucić do wrzącego rosołu. 4 goździki. Wsypać świeże zioła. 2 łyżki mąki. dodać sól.wsypuje się go na 10 min przed zakończeniem pierwszego etapu gotowania. Gdy kluseczki wypłyną na powierzchnię zupy. 25 dag włoszczyzny (marchew. Pikantna zupa fasolowa 30 dag fasoli (biała lub kolorowa). 1 l wywaru mięsnego. gotować na wolnym ogniu 10 min. Jeżeli dodajemy lubczyk suszony . 3 łyżki świeżej trybuli lub koperku. pieprz i sok cytrynowy. stale mieszając. 87 . Dodać suszony cząber. pieprz. 4 jagody jałowca. sól. Po zdjęciu garnka z ognia wlać śmietanę rozmieszaną z żółtkiem.

3 łyżki śmietany. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. dodać do zupy. sól. wrzucić do wrzącego rosołu i gotować 10 min. 10 dag boczku. l cebula. wsypać mąkę i wymieszać. plasterek selera. l l rosołu. l marchewka. Przed podaniem podgrzać zupę (nie zagotowywać). goździki. dodać suszone zioła. Zupa z dyni z bazylią 50 dag dyni. 88 . sól. dopełnić wodą do 1. l łyżka mąki. pieprz.5 1. Przed podaniem wsypać posiekaną zieloną pietruszkę. sól. koncentrat pomidorowy. szczypta cukru. dodać boczek i cebule. sól. podsmażyć na nim drobno posiekaną cebulę. l marchewka. Grochówka zielona 25 dag zielonego groszku łuskanego. gotować 20 min. Marchewkę drobno pokroić. Wrzucić groszek i gotować jeszcze 10 min. Gotować w tej samej wodzie przez 20 min. Suchy groszek namoczyć na noc poprzedniego wieczoru. dopełnić zupę wodą do objętości l l. 2 łyżki drobno posiekanej mięty (świeżej). 2 łyżki masła. l l rosołu. liście laurowe.Ziarna fasoli namoczyć poprzedniego wieczoru. pieprz. pieprz. Gotować około 40 min. wrzucić do gotującego się groszku. Zupę przyprawić solą i pieprzem. 2 łyżki . Zupa z zielonego groszku z miętą 40 dag świeżego łuskanego groszku. podsmażyć w nim drobno posiekaną cebule. przygotować jasnozłotą zasmażkę. pół szklanki śmietany. Boczek drobno pokroić i stopić. wrzucić ziarna pieprzu. jagody jałowca. Włoszczyznę drobno pokroić i dodać do garnka z namoczoną fasolą. l łyżeczka suszonego majeranku. Podawać z grzankami z białego pieczywa. Marchewkę i seler drobno pokroić. Boczek drobno pokroić i stopić. l cebula. l łyżeczka suszonego cząbru. wlać śmietanę i wsypać posiekaną miętę. pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. 25 dag marchwi. sól i pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min.Koncentratu pomidorowego. Wsypać suszone zioła.

Podawać z pokrojonym lub posiekanym jajkiem na twardo i grzankami z białego pieczywa. wrzucić suszone zioła i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. jeżeli stosujemy koncentrat pomidorowy. Przyprawić cukrem. 0. Świeże pomidory sparzyć. 89 . cukrem i pieprzem. a potem również przetrzeć przez sito. Drobno pokrojoną cebule podsmażyć na maśle. a następnie przetrzeć przez sito.5 l rosołu przy użyciu świeżych pomidorów i l l rosołu. Marchew i dynie przetrzeć przez sito. posiekać dość grubo. należy go dodać do smażącej się cebuli i przez chwilę dusić. poddusić na maśle. Po zakończeniu gotowania dodać świeże zioła i przed podaniem zupę lekko podgrzać. 10 dag ziemniaków. Przetartą masę pomidorowo-cebulową wlać do wrzącego rosołu i gotować przez 5 min. 5 dag masła. podgrzać przed podaniem. Umyty szczaw. Zupa szczawiowa z sałatą i pietruszką 10 dag szczawiu. 2 łyżki suszonej bazylii lub 4 łyżki posiekanych świeżych listków albo łyżka suchego bądź świeżego rozmarynu. 5 dag masła. dodać pokrojone w grubą kostkę ziemniaki i gotować 20 min. solą i pieprzem. podgrzać. l I rosołu. sałatę i pietruszkę osaczyć na ściereczce. pieprz. gotować 20 min. dodać cebule z pomidorami. zagotować. dodać sól i pieprz. 4 jajka na twardo. Następnie przełożyć do rosołu. dodać śmietanę i posiekaną bazylie. Przetrzeć przez sito o drobnych oczkach. 50 dag pomidorów lub 4 łyżki koncentratu pomidorowego.Dynię pokroić w drobną kostkę. Jeżeli używamy koncentratu pomidorowego. sól. pieprz. Przyprawić solą. szczypta cukru. sól. dodać koncentrat pomidorowy i przez chwile dusić. 5 dag pietruszki. pokroić na ćwiartki i dusić przez kilka minut z cebulą. marchew w plasterki i wrzucić razem do wrzącego rosołu. podsmażyć na maśle. Zupa pomidorowa z bazylią lub rozmarynem l cebula. Cebulę drobno posiekać. 10 dag sałaty. obrać ze skórki.

90 . mniszka. trybula lub pietruszka. Łój i cebulę pokroić na mniejsze kawałki i przepuścić przez maszynkę do mięsa. stokrotki. Zupa ziołowa 50 dag świeżych ziół (młode pędy zbierane wiosną): pokrzywy. od nerki. szczawiu. Przyprawić solą i pieprzem. 2 łyżki śmietany. Pokrzywy poddusić na maśle przez 10 min. jajko. sól. 5 dag masła. S jajko. wlać śmietanę. krwawnika i innych dziko rosnących ziół. trybuli. Przed podaniem wrzucić pulpety i świeże zioła. gotujący się na wolnym ogniu. pieprz. przyprawić dość ostro pieprzem. Należy wstawić ją na 1/2 godz. Umyte zioła osaczyć na ściereczce. majerankiem i gotować przez 10 min. przełożyć do gotującego się rosołu. papryka. l żółtko. 10 dag masła. Rosół wołowy. solą. Dodać 2 łyżki posiekanej pietruszki lub trybuli. Można podawać z naleśnikami pokrojonymi w paseczki. Gotuje się je w osolonej wodzie przez 5 min. przetrzeć zupę przez sito. 20 dag łoju wołowego lub cielęcego (np. pieprz. żeby powstała gęsta masa. 1 l rosołu. sól. Majeranek. przyprawić solą i pieprzem. Z masy formować małe pulpety wielkości wiśni i obtaczać je w mace. Zupa pokrzywowa 50 dag ziemniaków. przyprawić solą i pieprzem i dodać tyle mąki. wlać żółtko rozmieszane ze śmietaną. 25 dag pokrzyw (szczyty pędów ścinane wiosną). Zupę podgrzać. można dodać trochę mięsa). Dodać do wrzącego rosołu i zagotować. pokroić i dusić w maśle przez kilka minut. a potem przetrzeć przez sito. pieprz. 3-4 łyżki mąki.Rosół a la flaki z pulpetami 1 l rosołu wołowego. rzeżuchy. do lodówki. l cebula. Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i podgotować przez 10 min w osolonej wodzie. sól. wrzucić ziemniaki i gotować wszystko razem. papryka słodką i ostrą. Gdy ziemniaki są miękkie. 2 łyżki posiekanej pietruszki. wsypać pietruszkę. l l rosołu. 4 łyżki śmietany. pietruszki.

50 dag filetów rybnych. sporządzić zasmażkę i nią zaprawić zupę. szczypta gałki muszkatołowej. 1 łyżka masła. po 1/2 łyżeczki lebiodki i bazylii. szczypta tymianku. ząbek czosnku. wlać wino i gotować 15 min. pieprz. l łyżeczka chrzanu. 50 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. Filety wrzucić do wrzącej wody (l 1). 5 ziaren ziela angielskiego.. papryka słodka. Pomidory sparzyć. cebuli. szczypta szałwii i szczypta majeranku. wsypać mąkę i stale mieszając. l łyżka soku cytrynowego. pieprz. Włoszczyznę drobno pokroić i gotować w osolonej wodzie (l 1) przez 10 min. pokroić na ćwiartki i dusić razem z cebulą. szałwię. obrać ze skórki. Stopić masło. ząbek czosnku. 4 łyżki białego wytrawnego wina. 4 łyżeczki masła. l łyżka estragonu. Włożyć filety i gotować na wolnym ogniu około 20 min. 3 łyżki zielonej pietruszki. Rozgnieciony ząbek czosnku i drobno posiekan ą pietruszkę dodać tuż przed podaniem. Mięsa Wątróbka w folii aluminiowej 4 kawałki wątróbki. dodać pomidory z cebulą. sól. Dodać wino. Cebulę pokroić w kostkę lub plasterki i podsmażyć na oliwie. pół szklanki białego wytrawnego wina. 91 . 30 dag filetów rybnych. szczypta cukru. l liść laurowy. Włoska zupa rybna 2 duże cebule. por). sok cytrynowy. cukier i sól. pieprz. Tuż przed podaniem wsypać drobno posiekan ą pietruszkę. solą i pieprzem. seler. sól. 7 ziaren pieprzu.Zupa rybia 20 dag włoszczyzny (marchew. 2 łyżki oliwy. l łyżka drobno posiekanej zielonej pietruszki. 4 łyżeczki soku cytrynowego. Przyprawić suszonymi ziołami. pietruszka. 1/2 łyżeczki suszonej lub świeżej szałwii. gałką muszkatołową. l łyżka mąki.

a następnie mokrymi rękami formować klopsiki o średnicy 3 cm. ziemniak i cebulę przepuścić przez maszynkę do mięsa. l łyżka bazylii. pieprz. ziołami. biały lub czarny pieprz. Do masy dodać sól. śmietanę. ząbek czosnku. l łyżka oliwy. Smażyć je ze wszystkich stron na smalcu przez około 10 min. w chłodnym miejscu. Cebulę i czosnek bardzo drobno pokroić. Wątróbkę obtoczyć w mące z dodatkiem papryki i przysmażyć przez kilka minut z każdej strony na mocno rozgrzanej oliwie z masłem. masło. dać odrobinę chrzanu i skropić sokiem cytrynowym. Gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 15 min. po czym posypać pieprzem. zioła. a potem nałożyć na wątróbkę. namoczoną bułkę. Mięso. 92 . Tak przygotowane porcje ułożyć na patelni i zalać połową szklanki wody. 1/2 małej suchej bułeczki. suszone zioła rozetrzeć i wymieszać z cebulą i czosnkiem.Każdy kawałek wątróbki położyć na kawałku folii aluminiowej. Klopsiki szwedzkie 50 dag mięsa wołowego lub cielęcego. l cebula. Można podaw ź z sosem koperkowym. 4 łyżki śmietany. Przełożyć na podgrzany talerz i posolić. jajko i dobrze wymieszać. l łyżeczka tymianku. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. Na wierzchu każdej porcji kłaść łyżeczkę masła. Postawić na 1/2 godz. 4 porcje wątróbki. sól. w który będzie można go potem szczelnie zawinąć. I łyżeczka masła. Folię rozwinąć na krótko przed podaniem i wtedy wątróbkę posolić. Posiekać drobno świeże zioła. cebuli oraz czosnku i dusić przez l min. l łyżka mąki. Wątróbka po prowansalsku l cebula. l jajko. Do tłuszczu na patelni szybko wrzucić mieszankę ziół. 2 łyżki mąki. l ugotowany ziemniak. 1/2 łyżeczki szałwii. smalec. sól. Dokładnie zawinąć każdą porcję w folię. 2 łyżki trybuli. Przy końcu smażenia dodać trochę masła. papryką. 3 łyżki bazylii albo rozmarynu.

pieprz. l ząbek czosnku. l łyżka pietruszki. Posypać drobno posiekaną bazylią oraz tymiankiem i przykryć plastrami sera. 15-20 dag spaghetti. 5 dag suchego ostrego żółtego sera startego na drobnej tarce. pietruszką i jajkiem. l mała bułeczka. pietruszka). l łyżeczka majeranku.). obrać 93 . pietruszką. oliwa do smażenia. tymianek. solą i pieprzem. l łyżka zielonej pietruszki. 4 plastry ostrego żółtego sera (kaszkawał. l łyżeczka tymianku. l liść laurowy. sól. a potem ziemniaki pokrojone w kostkę. l łyżeczka świeżych ziół (bazylia.Pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem 50 dag mięsa bez kości (cielęcina lub wołowina). Patelnię przykryć i smażyć na bardzo małym ogniu jeszcze kilka minut. Boczek z cebulą pokroić w kostkę i zrumienić na gorącej oliwie. 25 dag ziemniaków. szczypta tymianku. 25 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. sól. Usmażyć na złotobrązowy kolor. pieprzem. Spaghetti z mielonym mięsem i ziołami 5 dag boczku. l łyżka soku cytrynowego. a następnie zalać winem. mieszając drewnianą łyżką. l łyżeczka lebiodki. gałązka świeżej bazylii i gałązka świeżego tymianku lub po łyżeczce suszonych ziół. l łyżka estragonu. majerankiem. Mięso obsmażyć ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. solą. Chwilę smażyć. Pomidory sparzyć. l cebula. dodać sok cytrynowy. Mięso wymieszać z rozmoczoną bułką. pieprz. l duża cebula. 3 łyżki oliwy. 30 dag mielonego mięsa. Przed podaniem posypać resztą estragonu. papryka słodka i ostra. słodka papryka. Kotlety mielone ziołowe 60 dag mielonego mięsa. pieprz. Następnie dodać mielone mięso i na ostrym ogniu szybko je podsmażyć. połowę estragonu i dusić 50 min pod przykryciem na małym ogniu. l jajko. dodać drobno pokrojoną cebulę. papryką. tymiankiem. 1/2 szklanki białego wytrawnego wina. sól. l łyżka majeranku. w chłodnym miejscu. tylżycki itp. Mokrymi rękami formować płaskie kotlety. aż ser roztopi się. 2-3 łyżki oliwy. Masę pozostawić na 1/2 godz.

przyprawić solą i pieprzem. sól i pieprz. 2 ząbki czosnku. patelnię przykryć. pokroić w kostkę i obsmażyć ze wszystkich stron na jasnobrązowy kolor. Patelnię przykryć i na małym ogniu dusić mięso przez około 15 min. Ugotowane. 3 łyżki sosu miętowego. Tartą bułkę wymieszać z sosem miętowym na pastę. l duża cebula. Klopsiki baranie miętowe 50 dag mielonego mięsa baraniego. wsypać sól i pieprz. przed koń94 . Osobno podać tarty ser do posypywania potrawy na talerzach. Formować małe klopsiki. Klopsiki piecze się w temperaturze 180°C przez 25 min. l jajko. l łyżka posiekanej pietruszki. Łopatkę upiec na ruszcie lub w rondlu w piekarniku w temperaturze ok. Pieczeń barania z miętową skórką Cała łopatka barania. włożyć gałązki rozmarynu. 25 dag świeżych (mrożonych lub ze słoika) pomidorów. 3 gałązki rozmarynu. 75 dag cielęciny bez kości (chudej). l łyżka oliwy. Teraz włożyć przyprawy. wymieszać z mięsem lub koncentrat pomidorowy rozmieszać z 1/3 szklanki wody i dodać do mięsa. sól. sól. Na 1/2 godz. Drobno posiekaną cebulę lekko podsmażyć na oliwie. pieprz. gorące spaghetti włożyć do salaterki. a do środka wlać sos i przełożyć mięso. sól i pieprz. Dodać sól i pieprz. układając je na posmarowanej tłuszczem blasze i wstawić do piekarnika. Mięso obrać z błonek. a następnie obrane ze skórki i pokrojone na kawałki pomidory. 3 łyżki posiekanej mięty. 200°C.ze skórki. l ząbek czosnku. kilkakrotnie przewracając. 3 łyżki posiekanej pietruszki. Podawać z sosem śmietanowym z miętą. 3 łyżki oliwy. Można je też smażyć na patelni. Cielęcina z rozmarynem l cebula. pietruszkę. Potrawę należy dusić na wolnym ogniu około l godziny. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na oliwie. pieprz. dodać czosnek. dodać rozgnieciony czosnek. 3 łyżki tartej bułki. Mielone mięso wymieszać z cebulą i ziołami.

16.Rys. Pieczeń barania z miętową skórką .

skórka powinna przypiec się na złotobrązowy kolor. l jajko. potem obsmażyć je ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. Królik w sosie pietruszkowym l kg mięsa króliczego (obranego z błonek i podzielonego na porcje). 2 ząbki czosnku. pieprz. 6 łyżek posiekanych różnych ziół (trybula. pieprzem oraz rozgniecionymi jagodami jałowca. rozgniecionym czosnkiem. Po ostygnięciu pasztetu przykryć go talerzem lub deseczką i obciążyć na godzinę kilogramowym ciężarkiem (np. Kawałki mięsa natrzeć solą oraz pieprzem i pozostawić na kilka minut. 25 dag słoniny. sól. odcedzić i przelać zimną wodą. Na końcu dodać jajko i sok cytrynowy. l łyżka soku cytrynowego. lubczyk. Piec w piekarniku o temperaturze 180°C przez około 90 min. słoninę. Wstawić do piekarnika. 2-3 ząbki czosnku. zalać rosołem wymieszanym z przecierem pomidorowym. 15 dag szczawiu. przykryć patelnię i podgrzewać jeszcze przez 15 min. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu przez 30 min. torbą cukru). koper. solą i pieprzem. 5 łyżek posiekanej pietruszki. 1/2 szklanki rosołu. Szpinak i szczaw wrzucić na 1-2 min do wrzącej osolonej wody. estragon. 5 cebul. 6 łyżek oliwy. a na patelnię wrzucić drobno posiekaną cebulę i gdy tylko zmięknie. Po dokładnym osaczeniu na sicie pokroić bardzo drobno i dodać do masy mięsnej wraz z posiekaną pietruszką i pozostałymi ziołami. sól. Mięso przełożyć na talerz. a potem polać sosem z pieczeni. majeranek. Do sosu włożyć kawałki mięsa z roztartym czosnkiem. pieprz.cem pieczenia wyjąć pieczeń i jej tłustą stronę wysmarować pastą. l duża cebula. wątróbkę i dokładnie wymieszać z drobno posiekaną cebulą. Pasztet ziołowy 50 dag wieprzowiny. wygładzając nożem. solą. szałwia). 25 dag szpinaku. Zmielić mięso. Masę przełożyć do formy i przykryć folią aluminiową. Po zdjęciu z ognia potrawę posypać pietruszką. 15 dag wątróbki. 96 . mała puszka koncentratu pomidorowego. 6 łyżek posiekanej pietruszki. 6 jagód jałowca.

Cześć słoniny pokroić w drobną kostkę.5 łyżki ziaren pieprzu (najlepiej zielonego). 97 . 3 łyżki posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. l cebula. Oddzielić mięso od kości (kości z resztą mięsa można zużyć na rosół). Na dnie formy ułożyć paski słoniny. l ząbek czosnku. a potem polać nim porcje kurczaka. l jajko. a następnie wyjąć na talerz. dodać estragon i chwilę jeszcze trzymać na słabym ogniu. posolić i dusić przez 10 min. a w lodówce można go przechowywać przez 8-9 dni. pieprz. Przyprawić sokiem cytrynowym. 25 dag słoniny.Pasztet drobiowy z estragonem l kura (około 1. 1. l łyżeczka soli. Kurę pokroić. 2 łyżki mąki. 35 dag boczku. l łyżeczka soli. a część w wąskie długie paski. Mięso kurze. Mięso drobno pokroić. formę napełnić masą i przykryć folią aluminiową. l szklanka wytrawnego wina. dokładnie wymieszać z sosem. słoninę pokrojoną w kostkę wymieszać ze zmieloną masą. pieprz. przyprawić koniakiem.5 kg). a następnie obciążyć. w którym dusił się kurczak. l łyżeczka pieprzu. Mąkę rozmieszać ze śmietaną i wlać na patelnię. dodać rozgnieciony czosnek. boczek i cebule przepuścić przez maszynkę do mięsa. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. l łyżeczka soku cytrynowego. sól. w piekarniku o temperaturze 160°C. Drób Kurczak w sosie estragonowym po francusku 4 porcje kurczaka (2 piersi i 2 nogi). włożyć gałązki estragonu i zalać winem na 2 godz. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. wsypać estragon i wbić jajko. 35 dag wieprzowiny. po czym wlać wino. Wieprzowinę. Piec przez około 2 godz. pieprzem. 2 gałązki estragonu. 3 łyżki koniaku. wytrawnego wermutu lub białego wina. dokładnie wymieszać. Ostudzić. Po wyjęciu z zalewy kawałki kurczaka obsmażyć na maśle na bladożółty kolor. Kawałki kurczaka ułożyć w misce. Pasztet smakuje najlepiej po 2 dniach. 2 łyżki masła.

. Następnie zemleć wątróbkę i namoczoną bułkę. sól. pieprzem i gałką muszkatołową. gałka muszkatołowa. 98 . 200°C przez około 2 godz. l łyżeczka rozmarynu. kilkakrotnie polewając sosem. l łyżeczka soli. 2 jajka. brytfannę przykryć i piec w temperaturze ok. 2 łyżki masła. Na 2 godz. 2 małe bułeczki. pieprz. Zemleć połowę orzechów. l łyżeczka papryki słodkiej. l łyżeczka estragonu. wymieszać ze zmielonymi i siekanymi orzechami. soli. oliwa. 25 dag makaronu. 2 łyżki soku cytrynowego. Przygotować indyka do pieczenia (powyciągać ścięgna. pierś pobić przez mokrą ściereczkę). a drugą połowę grubo posiekać. pieprz. l łyżka rozmarynu. l łyżeczka soli. posypać drugą połową ziół. Przez ostatnie 10 min folię rozwinąć. przed pieczeniem natrzeć pastą z rozgniecionego czosnku. papryki i oliwy od środka i na zewnątrz. wątróbka z indyka. l liść laurowy. 10 ziaren pieprzu. solą. sól. oliwa.Kurczak nadziewany l kurczak. 15 dag łuskanych orzechów włoskich. 4 łyżki posiekanej pietruszki. sól. l marchewka. Namoczoną bułkę rozgnieść z pozostałymi składnikami i tak przygotowanym nadzieniem wypełnić wnętrze kurczaka. Kurczaka szczelnie zawinąć w folię aluminiową i piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 55 min. Ułożyć indyka w brytfannie. połową ziół. l łyżeczka tymianku. Nadzieniem tym napełnić wnętrze indyka. aby kurczak mógł się zrumienić. Kurczaka natrzeć oliwą i solą na zewnątrz i od wewnątrz. l por. l mała bułeczka. Kurczak w zielonym sosie l cebula. otwór zaszyć lub spiąć wykałaczkami. podlać połową szklanki wody. 3 ząbki czosnku. 4 gałązki pietruszki. 2-3 jaja. 4 porcje kurczaka. którego trzeba potem zaszyć lub spiąć wykałaczkami. Indyk nadziewany po peruwiańska 1 indyk. jajami.

ostudzić i wstawić do lodówki. odcedzić. 1. Następnego dnia ze stężonego rosołu zebrać tłuszcz. przyprawić solą i pieprzem. 1. na nim porcje kurczaka. 2 łyżki posiekanej trybuli. l łyżka musztardy. następnie przecedzić. 2-3 łyżki rzeżuchy. aby część wody wyparowała. gorący makaron. ponownie włożyć kurczaka. Ugotować makaron. osaczyć. 4 łyżki jogurtu. l cebula. wsypać mąkę i zrobić zasmażkę. Zimny kurczak w sosie ziołowym l kurczak. pietruszkę. sól. 1/4 szklanki śmietany. dodać 4 łyżki stężałego rosołu oraz pozostałe składniki sosu i ucierać jak majonez. 3 gałązki lubczyku. l łyżeczka soku cytrynowego. Sos ziołowy: l żółtko. pokroić. l por. Warzywa oczyścić. l łyżeczka octu.. 3 łyżki masła. Wlać do niej przecedzony rosół. Gotować na wolnym ogniu około l godz. zalać wodą i zagotować.5 łyżki posiekanego estragonu. Sos podgrzać przed podaniem. pieprz. Kurczaka włożyć do dopasowanego garnka i zalać wodą tak. estragonem i pietruszką. 2 gałązki tymianku. w którym gotował się kurczak. W rondlu stopić masło. lubczyk. Porcje ugotowanego kurczaka ułożyć na talerzu i polać sosem. 2 łyżki mąki. 2 łyżki posiekanego kopru.5 łyżki posiekanej pietruszki. Powstały sos gotować przez 3 min. żeby go całkowicie przykrywała. Na dużym talerzu ułożyć ugotowany. tymianek. a po ostudzeniu bardzo drobno posieka ć. liść laurowy. a potem śmietanę. Musztardę wymieszać z jogurtem. potem dodać świeże posiekane zioła. 99 . a potem ostudzić i zmiksować z posiekanym szczawiem lub szpinakiem. Rosół gotować jeszcze trochę.Sos zielony: 10 dag szczawiu albo szpinaku. Do wrzącej wody włożyć porcje kurczaka i gotować przez 35 min. l marchew. włożyć do garnka. 3 gałązki pietruszki. Następnie kurczaka wyjąć na talerz i obrać ze skórki. całość polać zielonym sosem. po czym kurczaka wyjąć i ostudzić. 1/4 szklanki oliwy. Posolić i zagotować. l liść laurowy. Kurczaka wyjąć i włożyć pokrojone warzywa. szczypta soli. Szczaw lub szpinak wrzucić na 2 min do wrzącej wody. sól. przelać zimną wodą.

ponieważ jest bardzo tłusty. 2 gałązki tymianku. Gotowego kurczaka podzielić na porcje i polać sosem z brytfanny..5 godz. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego rozmarynu. żeby kaczka przeszła aromatem ziół. powoli ogrzewać do 250°C. l liść laurowy. 3 gałązki kopru. 3 gałązki pietruszki. 4 łyżki soku pomarańczowego lub cytrynowego. 4 łyżki miodu. Brytfannę przykryć i wstawić do zimnego piekarnika. Kurczaka posmarowa ć musztardą. solą i pieprzem. 3 gałązki trybuli. Pieczenie trwa około 1. W czasie pieczenia przewrócić połówki kaczki na drugą stronę i przyrumienić. Gęś w sosie jabłkowym l gęś. 100 . sól.Kurczak pieczony z ziołami l kurczak. 3-4 jabłka. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200°C przez l godz. 2 łyżki mąki. l łyżka majeranku. Kaczkę przedzielić na pół i posmarować z obydwu stron miodem (jeśli jest twardy. 3-4 gałązki suszonego majeranku związanego w pęczek. Nakłuć mięso w kilku miejscach i polać sokiem pomarańczowym lub cytrynowym. ułożyć w brytfannie i obłożyć gałązkami ziół. l szklanka białego wytrawnego wina. posypać ziołami. pieprz. trzeba go podgrzać). 3 łyżki musztardy. l łyżka ziaren białego pieprzu (może być czarny). Brytfannę lub ogniotrwałe naczynie szklane do pieczenia drobiu natrzeć rozgniecionym czosnkiem. . 1/2 łyżki hyzopu. 1/2 łyżki cząbru. l łyżka tymianku. Pozostawić tak na 1-2 godz. 2 łyżki oliwy. posypać solą i pieprzem. l pęczek włoszczyzny. nie polewać sosem powstałym przy pieczeniu. l łyżeczka soli. Kaczka pieczona z miodem i ziołami l kaczka (2-2. Połówki kaczki ułożyć skórką do góry w nasmarowanej oliwą brytfannie. l gałązka majeranku. pieprz.oblać oliwą.5 kg). l ząbek czosnku. Po upieczeniu podzielić na porcje. l łyżka oliwy. 3 gałązki estragonu.

1/2 łyżeczki soli. żeby całkowicie przykryła gęś. Rosół gotować dalej. pieprz. włożyć pęczek majeranku i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. Polać sosem. 50 dag pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego rozrobiona w 3000 ml wody. a następnie pomidory obrane ze 101 . Ryby Filet rybny duszony 8 plasterków filetów. 3 łyżki masła. żeby odparowała część wody. włoszczyznę. 1/4 szklanki białego wytrawnego wina. Mąkę rozmieszać z 2 łyżkami wcześniej zebranego tłuszczu. Włożyć l liść laurowy. pieprzem i posiekanymi ziołami. Cebulę bardzo drobno posieka ć i podsmażyć na oliwie. zalać winem i dodać tyle wody. dodać rozgnieciony czosnek (nie rumienić). 2 łyżki masła. 2 łyżki soku cytrynowego. Filet rybny zapiekany l cebula. 8 plasterków filetów. 10 dag pieczarek. z którego wcześniej wyjąć majeranek.Gęś podzielić na porcje i ułożyć w garnku. 1/4 łyżeczki bazylii. po l łyżce koperku. 2 ząbki czosnku. l łyżeczka soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. 2-3 łyżki soku cytrynowego. przyprawić solą oraz pieprzem i polać nim rybę. stale mieszając zagotować. przykryć patelnię i na bardzo wolnym ogniu dusić 10 min. 1/4 szklanki śmietany. Masło stopić na patelni. 2 łyżki mąki. 1/4 łyżeczki lebiodki. sos szybko zagotować i wlać do niego śmietanę rozmieszaną z mąką. wlać do gotującego się rosołu. 1/4 łyżki białego lub czarnego pieprzu. Plasterki filetów skropić sokiem cytrynowym i zostawić na 15 min. 4 łyżki oliwy. pietruszki i melisy. estragonu. filety wkładać pojedynczo. l liść laurowy. wrzucić obrane i pokrojone na plasterki jabłka. posypując je solą. Wyjąć porcje gęsi na talerz. Wyjąć rybę na talerze. zebrać możliwie cały tłuszcz. l łyżeczka soli. Mięso gęsi oddzielić od kości i pokroić na mniejsze kawałki. Wlać wino. wsypać sól i gotować na wolnym ogniu przez 90 min od chwili zagotowania.

4 łyżki oliwy. Przed podaniem posypać świeżym posiekanym estragonem lub pietruszką. dorsz (lub inna ryba morska) smażona z sosem remuladowym 4 małe ryby. 3-4 łyżki pietruszki. Sos gotować na bardzo wolnym ogniu. pieprz. 1/2 łyżeczki białego pieprzu (może być czarny). 2 łyżki płatków kukurydzianych. 2 łyżki estragonu. Usmażoną rybę wyjąć na talerz i polać sosem. Filety skropić sokiem cytrynowym. l szklanka jogurtu. posypać solą oraz pieprzem i kłaść na patelnię z rozgrzaną oliwą. 2 łyżki oliwy. sól. Ryby oczyścić. Filet rybny z estragonem 8 plasterków filetów. l tarta bułka. Kawałki ryby maczać w jajku z cebulą. można dodać jeszcze szczyptę cukru. Masło stopić na patelni.skórki lub rozrobiony z wodą koncentrat pomidorowy i zioła. podzielić na kawałki. smażyć jeszcze l min. posypać estragonem oraz pieprzem i pozostawić na 15-30 min. a następnie każdy kawałek posolić. Podawa ć posypane posiekaną pietruszką. 102 . sól. na wierzchu ułożyć pieczarki i wszystko zapiec krótko w piekarniku o temperaturze 180-200°C. aż stanie się gęstawy. posypać płatkami kukurydzianymi i żółtym serem. Ryby zala ć sosem pomidorowym. Zmieszać wszystkie składniki sosu. Na pozostałym ze smażenia ryb maśle podsmażyć pokrojone na cieniutkie plasterki pieczarki. l jajko. Makrela. 2 łyżki masła lub olej. koperku i szczypiorku. 4 łyżki soku cytrynowego. Usmażyć na złotobrązowy kolor z obu stron. Sos remuladowy: 2 łyżki majonezu. 2 łyżki tartego żółtego sera (parntezan. l mała cebula. a następnie obtaczać w tartej bułce. zmieszać z jajkiem. Smażyć je szybko na rozgrzanym maśle lub oleju i przekładać do brytfanny lub naczynia do zapiekania. ementaler lub inny łagodny ser). Cebulę bardzo drobno posiekać. sok cytrynowy. porcje filetów panierować w mące i wkładać na patelnię. już nie odwracając. Filety na 15 min przed smażeniem skropić sokiem z cytryny i posolić.

Rys. 17. Pstrąg pieczony w folii aluminiowej .

Oczyszczone śledzie pokroić na cienkie paski i ułożyć na dnie miski. Każdy kawałek skropić sokiem cytrynowym. Po wyjęciu z piekarnika poczekać. 3 łyżki oliwy. l pęczek młodej cebuli dymki ze szczypiorem. 3 łyżki posiekanych świeżych ziół (estragon. posypać solą i pieprzem. aż folia trochę ostygnie. l łyżka ogórecznika. pieprz. 2 drobno pokrojone ogórki konserwowe. Ryby oczyścić i podzielić na porcje. l łyżeczka koperku. l liść laurowy. sól. l łyżeczka lubczyku.Halibut z rozmarynem (również pstrąg lub inna ryba) 4 porcje halibuta. ułożyć na kawałkach folii aluminiowej. pieprz. Przygotować 4 kawałki folii aluminiowej i posmarować je oliwą. 2 łyżki oliwy. Sałatka z halibuta lub dorsza 50 dag halibuta lub dorsza. wyjąć rybę i przełożyć do salaterki. l łyżeczka świeżo utartego chrzanu. 4 małe cebulki dymki z zielonym szczypiorem lub l duża cebula. na nie kłaść drobno pokrojoną cebulę i pomidory (obrane ze skórki i też drobno pokrojone). 4 łyżki octu. l łyżka oliwy. sól. l łyżka estragonu. l łyżka melisy. Na końcu każdą porcję posypać rozmarynem i dokładnie zamknąć folię. 104 . 4 pomidory. l łyżka soku cytrynowego. trybula. Można jeść na ciepło z ryżem lub na zimno jako przystawkę. Śledzie ziołowe 4 świeże śledzie. posypać pokrojoną na cienkie krążki cebulką. Folię szczelnie zamknąć i wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 35 min. szczypiorek. Pozostałe składniki zmieszać ze sobą i nałożyć na śledzie. przyprawić solą i pieprzem. Na folii ułożyć porcje ryby posypane z obydwu stron solą i pieprzem. 2 łyżki posiekanego rozmarynu. Polać resztą oliwy i soku cytrynowego. Włożyć do piekarnika nagrzanego do temperatury 180°C i piec około 25 min. koperek). posmarować oliwą. 2 łyżki cukru. Wsypać zioła.

pietruszka i mięta). l łyżka rozmarynu. położyć na ziemniakach. pieprz. Przez pierwsze 15 min temperatura powinna wynosić 250°C. l jajko. 15 dag boczku. jabłka zetrzeć na grubej tarce i przełożyć do salaterki. kiełbasy. l łyżka masła. sól. koperek. l cebula. 1-2 jabłka. zdjąć skórkę i pokroić na paski. majeranek.Miskę przykryć i przenieść w chłodne miejsce lub do lodówki na 2428 godz. Zapiekanka ziołowa 2 łyżki masła. resztek pieczeni lub pieczonego drobiu. sól. wyjąć ości. Cebulę pokroić w plastry. szczypiorek. 3 łyżki tartego sera. l szklanka śmietany. opłukać. 1. włożyć śledzie. Rozmaryn można zastąpić tymiankiem lub majerankiem. lubczyk). wsypać zioła. 25 dag cebuli. Wlać śmietanę. Śledzie w śmietanie 8 śledzi marynowanych.5 łyżeczki soli. 20 dag szynki. 25 dag ugotowanego makaronu (lub 50 dag ugotowanych ziemniaków lub 2 szklanki ryżu). 105 . tymianek. a potem obniża się do 180°C i piecze jeszcze 50 min. przykryć cieniutkim^ plastrami boczku i wstawić do nagrzanego piekarnika. opłukać. Cebulę bardzo drobno posiekać. przyprawić sos solą i pieprzem. Podawać po kilku godzinach. Ziemniaki obrać. 3 łyżki roztartych suszonych ziół (bazylia. Śledzie wyjąć z marynaty. l drobno posiekana cebula. l łyżka posiekanego szczypiorku i l łyżka posiekanego koperku (może być trybula. Zapiekanki. Ca łość posypać rozmarynem i solą. potrawy z ryżu i potrawy mączne Zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem 80 dag ziemniaków. pokroić na 3-4-centymetrowe kawałki i ułożyć w wysmarowanej masłem formie. trybula). pieprz. gdy sos nabierze właściwego smaku. 2 łyżki śmietany. parówek. 2-4 pomidory. cząber. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (pietruszka.

l łyżeczka cukru. l jajko. potem ułożyć ćwiartki pomidorów. przyprawić na słono i 106 . Cebulę i czosnek posiekać. na końcu dodać 4 łyżeczki oliwy. skropić oliwą i wstawić do lekko nagrzanego piekarnika. 5 łyżek posiekanych świeżych listków mięty. Pizza neapolitańska 3 dag drożdży. w ciepłym miejscu. ostudzić. ułożyć sardynki. rozwałkować ciasto i ułożyć na blasze. Drożdże rozmieszać z cukrem na jednolitą masę. Jajko rozmieszać ze śmietaną. wsypać pieprz i lebiodkę. żeby wyrosło. 75 dag białego sera. żółtym serem. Piec przez 20-30 min. posypać bazylią. odrobiną soli. 14 łyżeczek oliwy. Dużą blachę nasmarować oliwą. rozwałkować na cienkie placki i szklanką wyciąć krążki. w temperaturze 200°C. tłuszcz do polania. sól. l kg pomidorów. Ciasto posmarować sosem. pieprzu oraz suszonymi ziołami i rówuież wlać na patelnię. l łyżka lebiodki. drożdżami. 40 dag mąki. ciepła woda. oliwki. szczyptą soli. parówki lub mięso) i całość wymieszać. pieprzem. dodać jajko i miętę. 2 ząbki czosnku. 2 cebule. plasterki świeżych pomidorów.Masło stopić na dużej patelni. ćwiartki jaj na twardo. Ciasto dobrze wygnieść. l mała puszka sardynek. następnie przestawić znów w ciepłe miejsce na 30 min. a następnie włożyć makaron (ziemniaki lub ryż). miskę przykryć i zostawić na 2 godz. cebulę posiekać i podsmażyć na maśle. podsmażyć na oliwie. Smażyć na wolnym ogniu przez 5 min. sól. dodać pomidory obrane ze skórki i pokrojone na ćwiartki. potem szynkę (kiełbasę. 25 dag tartego żółtego sera. Gotować sos na wolnym ogniu przez 30 min. Przyprawić solą i pieprzem. Ser zmielić w maszynce do mięsa. Pierogi z serem i miętą 50 dag m ąki. Mąkę rozbić w dużej misce z ciepłą wodą. plasterki szynki lub kiełbasy. 1/2 łyżeczki pieprzu. Podawać posypane świeżymi ziołami. l łyżka bazylii. Na wierzch pizzy można położyć jeszcze podsmażone pieczarki. posypać żółtym serem i przykryć. Mąkę rozmieszać z ciepłą wodą i zagnieść ciasto pierogowe.

aż ryż wchłonie cały rosół. W razie potrzeby dolać jeszcze rosołu. 10 dag ryżu. pieprz. 25 dag ryżu. jak gołąbki z kapusty.dokładnie wymieszać. pieprz. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. pietruszki. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na maśle. 24 liście winorośli (mogą być suszone). 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych lub włoskich (w oryginalnym przepisie tureckim -orzeszków piniowych). 10 małych gałązek tymianku. papryki). świeże liście wrzucić na 2-3 min do wrzącej wody. pieprz (można dodać 25 dag startych na grubej tarce lub drono posiekanych warzyw: marchwi. l łyżeczka sproszkowanej słodkiej papryki. 3 łyżki soku cytrynowego. 10 listków estragonu. pomidorów. 1/2 l wody. W czasie duszenia ryżu przygotować liście winorośli. estragonu. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu tak długo. Sól i pieprz dodać przed podaniem. Patelnię przykryć i trzymać na wolnym ogniu przez 8-10 min. potem ostudzić i osaczyć. zalać połową rosołu. aby ostygł. pora. Nadzienie rozłożyć na krążki i zlepiać pierogi. sól. jeszcze filiżankę rosołu i dalej dusić. wsypać orzechy. 2 łyżki rodzynków. wlać l szklankę wody. 10 listków majeranku. 10 listków szałwii. pietruszki. sól. 1/4 szklanki oliwy. Dno dużej patelni wyłożyć liśćmi wino107 . selera. rodzynki. sól. 3 łyżki posiekanych świeżych lub roztartych suszonych ziół: koperku. wtedy przełożyć go do miski. Na każdy liść nałożyć łyżkę nadzienia i zawijać tak. Risotto ziołowe l cebula. Ugotować je w dużej ilości osolonej wody i podawać polanę roztopionym tłuszczem. aż ryż wchłonie wodę. 3/4 l rosołu. Liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym 20 dag cebuli. Następnie dodać zioła i ewentualnie warzywa. Drobno posiekaną cebulę" podsmażyć na oliwie. Przyprawić sokiem cytrynowym i wsypać zioła. l liść laurowy. Suszone liście moczyć przez kilka minut w zimnej wodzie. a potem osuszyć. 4 dag masła.

Zalać resztą oliwy. wody i soku cytrynowego. stale mieszając. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (dodawać raczej pojedynczo albo w wypróbowanych mieszankach następujące świeże zioła: szczypiorek. Na patelni roztopić masło i wlać rozrobione jajka. Jajecznica z serem i ziołami 6 jajek. 3 łyżki masła. stale mieszając. l łyżka posiekanych świeżych ziół (mieszanka: pietruszka. estragon lub pojedynczo: trybula. szczypiorku. sól. sól. a na nich ułożyć liście z nadzieniem. obciążyć talerzem i gotować na wolnym ogniu jeszcze 45 min. 3 łyżki słodkiej śmietanki. bazylia. Jajka rozmieszać z solą i pieprzem. Podawać posypaną resztą posiekanych świeżych ziół. rzeżucha. estragon. pieprz. estragon. tymianek. bazylia. Omlet ziołowy I (porcja dla jednej osoby) 2 jajka. pieprz. Ser zetrzeć na grubej tarce. śmietanką. pietruszki. 10 dag ementalera albo innego łagodnego żółtego sera. dodać śmietanę i większą część ziół. 108 . pieprz. trybula). wymieszać z jajami. wsypać większą część ziół i jeszcze kilka sekund potrzymć na ogniu. szczypiorek. 4 łyżk masła. l łyżeczka masła. Przed podaniem posypać resztą posiekanych ziół. potrzymać jeszcze chwilę na słabym ogniu. Gdy tylko jajka się zetną. sól. Dania z jaj Jajecznica ziołowa 5 jajek. a następnie wlać na patelnie z roztopionym masłem. Gdy jajecznica zacznie krzepnąć. tymianek). solą i pieprzem. trybula. 2 łyżki śmietany. szczypiorek. 3 łyżki świeżych posiekanych ziół: trybuli.rośli.

Rys. 18. Omlet ziołowy .

a na nich położyć połówki jajek. przeciętą stroną do góry. 1/2 szklanki śmietany. 110 . kilka listków sałaty. posiekane zioła. pieprzem i ziołami. Salaterkę lub półmisek wyłożyć liśćmi sałaty. sos ziołowy: l żółtko. na nie kłaść połówki jaj. pietruszką.5 łyżeczki octu winnego. 2 cebulki dymki ze szczypiorkiem. smażyć małe naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu.Jajka niezbyt dokładnie wymieszać z solą. przyprawionym solą i pieprzem. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych. 8 łyżek posiekanej pietruszki. 2 łyżki oliwy. Smarować białym serem.5 łyżeczki soku cytrynowego. solą i pieprzem. Patelnię smarować odrobiną masła i oliwy. wylać na patelnię z roztopionym masłem i smażyć na słabym ogniu. Jajka z orzechami i ziołami 4-6 jajek ugotowanych na twardo. Drobno posiekane orzechy. żeby płynne jeszcze jajka spłynęły pod spód i ścięły się. Jajka wymieszać z drobno posiekaną cebulką. Listki sałaty pokroić na długie paski i ułożyć na półmisku. i zalać nim jajka. 1. koper. sól i pieprz wsypać do śmietany. dobrze wymieszać i tym sof :m zalać jajka. Jajka w sosie ziołowym 6-8 jajek ugotowanych na twardo. ser biały. pieprz. trybula. estragon. 1. l łyżka oliwy. l mała główka sałaty. Wszystkie składniki sosu zmieszać ze sobą dokładnie. z )ła. koprem. szczypiorek. aż powstanie majonez. majeranek). nie mieszając. Brzegi omletu podważyć. l szklanka śmietany. pieprz. 1/2 szklanki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. 4 łyżki posiekanego koperku. l łyżeczka soli. sól. 2 łyżki soku cytrynowego. Omlety ziołowe II 4 jajka. 3 łyżki masła. i zwijać w rurki.

na to położyć jeszcze kilka wiórków masła. melisy. tymianku i bazylii (suszonych lub świeżych). Wyjąć białko i żółtko. 2 łyżki twarożku homogenizowanego lub roztartego białego sera. ziołami i solą. 2 łyżki bułki tartej. pietruszki. mleka. wówczas sos nabierze zielonej barwy. 111 . Bułkę tartą zmieszać z tartym serem i posypać tym każdą połówkę jajka. 1/2 szklanki mleka. 2 łyżki masła. po l łyżeczce: bazylii. salami). szczypta soli. Jajka ugotowane na twardo przeciąć ostrym nożem tak. Na każdy naleśnik nałożyć trochę jagód. lubczyku. można udekorować bitą śmietaną. szczypiorku. soli i jajka przygotowa ć ciasto naleśnikowe. szczawiu. smalec). posolić do smaku i wlać do płytkiej salaterki. l jajko. Na posmarowanej cienko tłuszczem patelni smażyć naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. 5 łyżek posiekanej świeżej melisy. l łyżka tartego sera ostrego (tylżycki. Jajka faszerowane 4 jajka na twardo. szczypta estragonu. sól. drobno posiekać i zmieszać z oliwą.Jajka wiosenne 6-8 jajek. trochę cząbru. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. trybuli. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Zioła bardzo drobno posieka ć albo zmiksować z małą ilością śmietany. sos: l szklanka śmietany. Masą napełnić połówki skorupek. posypać je melisą i naleśnik zwinąć w rurkę. mięty. l łyżeczka soku cytrynowego. 2 łyżki oliwy. kopru. 15 dag mąki. Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu. Podawać posypane cukrem. 1/2 łyżeczki soli. W niej ułożyć połówki jajek przekrojoną stroną do góry. sokiem cytrynowym. Ułożyć jajka na blasze i wstawić na 10-15 min do gorącego piekarnika (180-200°C). rozmarynu. tłuszcz do smażenia (olej. Naleśniki z jagodami i melisą 25 dag jagód. 2 łyżki posiekanego kopru. Z mąki. cukier do posypania. żeby nie uszkodzić skorupki.

112 . na końcu przyprawić solą i pieprzem. 1/4 łyżeczki pieprzu. wrzucić do wrzącej osolonej wody i włożyć gałązki mięty związane w pęczek. a potem obciąć wystający ogonek i odwrócić na drugą stronę. 15 min. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Groszek wyłuskać. wymieszać i od razu podawać. cebulę i czosnek drobno posiekać. Mąkę rozrobić z jajkami. doda ć masło i posiekaną miętę. liść laurowy. mlekiem i piwem. Gotować na małym ogniu ok.5 kg zielonego groszku w strąkach. stale mieszając. marchew pokroić w cienkie paseczki. l łyżka piwa. Groszek zielony z miętą 1. 2 ząbki czosnku.Kwiatostany czarnego bzu w cieście 15 dag mąki. czosnek. Podawać posypane cukrem. 2 łyżki masła. po czym odcedzić i wyjąć miętę. cukier do posypania. Gotować 15 min. szczypta soli. wyrobić gładkie gęste ciasto. l liść laurowy. 2 łyżki masła. Dodać cebulę. 1/2 łyżeczki soli. 30 dag marchwi. najpierw kwiatami do dołu. 2 łyżki stopionego masła. tłuszcz do smażenia (smalec). 10 gałązek mięty. dodać masło oraz sól. l szklanka rosołu. 20 kwiatostanów czarnego bzu (w pełni rozkwitniętych). 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. Potrawy z warzyw Kapusta biała po hiszpańsku 70 dag białej kapusty. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego tymianku. Masło stopić na dużej patelni. Przełożyć groszek do salaterki. 3 jajka. Kwiatostany maczać w cieście i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu. l łyżeczka soli. Kapustę drobno poszatkować. 2-3 łyżki mleka. 2 cebule. wrzucić kapustę i marchew i chwilę podsmażyć. pietruszkę i zalać rosołem.

19.Rys. Zioła i warzywa w koszykach .

Pomidory sparzyć. l ząbek czosnku. l łyżka cukru. 30 dag innych warzyw: fasolki szparagowej. Wsypać miętę i zestawić patelnię z ognia. Warzywa duszone l duża cebula. fasoli w ziarnach.Marchewka z miętą 75 dag marchwi. trzymać na ogniu przez 3-4 min. Na 114 . oberżyny. 3 łyżki masła lub oliwy. 25 dag pomidorów lub 3 łyżki koncentratu pomidorowego. sól. 3 łyżki koncentratu pomidorowego. 30 dag włoszczyzny z kapustą.l łyżeczka curry i l łyżeczka przyprawy chińskiej. Suszoną bazylię wsypać na 3 min przed zakończeniem duszenia. sól. Cukinia w pomidorach 50 dag cebuli. l ząbek czosnku. Wtedy wrzucić marchewkę. Świeże listki bazylii i rozgnieciony czosnek dodać po zakończeniu duszenia i przykryć patelnię jeszcze na kilka minut. patelnię przykryć i dusić jeszcze 2 min. odcedzić. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. cukinia. 2 łyżki masła. pieprz. wrzucić na patelnię i smażyć 10 min. l szklanka wody. 3 łyżki oliwy. pokroić na plasterki. pieprz. fasolę w ziarnach namoczyć na noc poprzedniego dnia i podgotować przez 1/2 godz. Marchew pokroić w kostkę. sól. Przyprawić solą i pieprzem. obrać ze skórki. Można też przyprawić inaczej . ale nie odkrywać jeszcze przez jakiś czas. Cebulę pokroić w cienkie plasterki i podsmażyć na maśle lub oliwie. Cukinię pokroić w plastry grubości l cm (starą cukinię trzeba obrać ze skórki). Masło roztopić na patelni. Wszystkie warzywa pokroić dość drobno. wrzucić do wrzącej osolonej wody i ugotować do miękkości. papryki słodkiej (osobno lub mieszanki). szczypta cukru. 2 łyżki świeżej posiekanej lub roztartej suszonej bazylii. l łyżeczka tymianku. l łyżeczka bazylii. cukinii. dodać cukier i stale mieszając. 1/2 łyżeczki lebiodki (zioła świeże lub suszone). 1/2 łyżeczki lubczyku. aż cukier lekko zbrunatnieje. l duża cebula. dodać do cukinii i dusić pod przykryciem 10 min.

Ostudzić. Obraną. a potem odkryć patelnię i przez kilka minut odparować część wody. wlać na patel115 . jeśli jest jej za dużo. l łyżeczka słodkiej papryki. cukier. Potrawę można podawać z dodatkiem ryżu lub ziemniaków. obrać ze skórki i pokroić w plastry grubości l cm. l mała cebula. sól. Dolać tyle wody. Gotować na wolnym ogniu 30 min pod przykryciem. Rozgnieciony czosnek. jako dodatek do pieczeni czy pieczonego kurczaka. 1/2 szklanki śmietany. Ogniotrwałe naczynie do zapiekania wysmarowa ć masłem i wysypać tartą bułką. żeby wypuściła sok. wrzucić na patelnię i zalać koncentratem pomidorowym rozrobionym z wodą. Posiekany koper i paprykę rozmieszać ze śmietaną. 2 łyżki oliwy. sól. Wierzch zapiekanki posypa ć tartym żółtym serem i wstawić do piekarnika o temperaturze 180°C na 15 min. na końcu cukinię. l łyżka tymianku. świeże zioła i pieprz wsypać po zdjęciu z ognia. Suszone zioła dodać na kilka minut przed zakończeniem duszenia. ułożyć w nim plastry selerów. ponieważ gotuje się najszybciej. 2 łyżki masła. a potem dodawać kolejno pozostałe warzywa. 10 dag tartego ostrego żółtego sera (myśliwski. Dynia z koperkiem 80 dag dyni. aby przykryła dynię. Selery gotować w skórce w dużej ilości osolonej wody około 30 min. 2 łyżki tartej bułki. Każdy plasterek posypać solą i tymiankiem.patelni rozgrzać oliwę i najpierw podsmażyć cebulę. posolić i pozostawić na kilka minut. aż warzywa będą miękkie. Selery zapiekane z tymiankiem 2 duże selery. Dynię osuszyć z soku. salami). l łyżka koncentratu pomidorowego. Zalać koncentratem pomidorowym rozmieszanym z wodą. opłukaną dynię pokroić w kostkę. posolić i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu 40 min. Na patelni rozgrzać oliwę i podsmażyć drobno pokrojoną cebulę. l pęczek koperku. jako samodzielne danie.

Cebulę bardzo drobno posiekać. l łyżka posiekanej mięty. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie z kminkiem do miękkości. Poprzedniego dnia fasolę namoczyć w zimnej wodzie. pieprz. Wsypać cukier i sól do smaku. 116 . 10 dag bryndzy. Przyprawić solą. l łyżka posiekanego koperku. Sałatki i surówki Sałatka bretońska z fasoli 50 dag białej fasoli. odcedzić. l łyżeczka posiekanej melisy. słodka papryka sproszkowana. l pęczek pietruszki. 2 cebule. pieprzu i 1-2 łyżek wody sporządzić sos i zalać nim fasolkę w salaterce. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l pęczek koperku. sól. 1/4 łyżeczki soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. octu. Podawać po 10 min. 3 listki szałwii. 2 łyżki rzeżuchy. Sałatka z ziemniaków I l kg ziemniaków. drobno posiekanej cebuli. l łyżeczka kminku. Sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą 75 dag fasolki szparagowej. pieprzem. 4 pomidory. 2-3 gałązki lubczyku. Posypać pokruszoną bryndzą i grubo posiekanymi listkami bazylii. ostudzić. 1/2 szklanki majonezu. pomidory pokroić w kostkę i wymieszać z fasolą i ziołami. l łyżeczka posiekanego cząbru. l cebula. 3 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Fasolkę szparagową pociąć na mniejsze kawałki i gotować 20 min w osolonej wodzie. soli. Z oleju. l łyżka posiekanej pietruszki. pieprz. l pęczek rzodkiewek. 2 gałązki bazylii.nie i jeszcze chwilę trzymać na ogniu. 2 łyżki octu ziołowego. obrać i pokroić w plasterki. olejem i octem. l pęczek szczypiorku. potem ugotować ją do miękkości i odcedzić. 3 duże pomidory. ale nie gotować. 3 łyżki octu ziołowego. odcedzić. l szklanka jogurtu. sól. 2 łyżki octu ziołowego.

l łyżka octu ziołowego. pokroić na grube plasterki. Jajka pokroić w plasterki.Pomidory i rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać z ziemniakami. Pozostałe składniki wymieszać z drobno posiekanymi ziołami i tym sosem zalać ziemniaki. solą. 25 dag ziemniaków. dodać do ziemniaków. Zalać sosem sałatkę i ostrożnie wymieszać. na nich ułożyć ziemniaki i polać je łyżką oleju. Sałatka warzywna z sosem ziołowym 25 dag ziemniaków. l główka sałaty. 15 dag marchwi. 15 dag zielonej fasolki szparagowej. Fasolkę ugotować do miękkości. Cebulę drobno pokroić. na nich położyć jeszcze ciepłe ziemniaki i skropić je łyżką oleju. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. obrać i pokroić w plasterki. 2 łyżki śmietany. cukrem i tym sosem polać sałatkę. sól. wsypać na wierzch. odcedzić. l łyżka posiekanego kopru. pieprz i zioła. odcedzić. odcedzić. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. pieprz. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie. Białka jaj ugotowanych na twardo oddzielić od żółtek. szczypta cukru. Marchewkę pokroić w kostkę. dodawać stopniowo olej. odcedzić. sól. sól. Całe ziemniaki ugotować. 2 łyżki octu ziołowego. ułożyć na ziemniakach i posypać szczawiem. olejem. l łyżka posiekanego estragonu. obrać. 4 łyżki posiekanego świeżego szczawiu. 1/2 łyżeczki śmietany. Sałatka z ziemniaków II l główka sałaty. Dokładnie wymieszać i od razu podawać. 4 jajka na twardo. l pęczek cebuli dymki ze szczypiorem lub 2 cebule. 2 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. pokroić na 1-centrymetrowe kawałki i dodać do sałatki. 117 . ocet. sos ziołowy: 2 jajka na twardo. pieprzem. posiekać i wsypać do salaterki. pieprz. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l łyżka posiekanego szczypiorku. Marchew i fasolkę polać l łyżką oleju. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Musztard? zmieszać z octem. ugotować do miękkości. Żółtka ucierać z małą ilością śmietany. śmietaną.

sok cytrynowy. pieprz.Sałatka serowa 10 dag łagodnego żółtego sera. olej sojowy lub słonecznikowy. Sałatka rybna z selerem i ziołami l puszka ryb w oleju (20 dag). 2 łyżki soku cytrynowego. kilka liści sałaty. przyprawić solą. melisy. Seler zetrzeć na drobnej tarce i od razu wymieszać z rybą i ziołami. 2 łyżki soku cytrynowego. 3 łyżki posiekanych ziół: estragonu. nałożyć na nie sałatkę. 20 dag ogórków świeżych lub kiszonych. 1/2 szklanki posiekanej rzeżuchy. rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać w salaterce z rzeżuchą. Ser i pomidory pokroić w kostkę. cukier. 20 dag pomidorów. przyprawić sokiem cytrynowym. 118 . Salaterkę wyłożyć liśćmi zielonej sałaty. musztardą. l cebula dymka ze szczypiorem. trybuli. l pęczek koperku. 2 łyżki soku cytrynowego. solą i świeżymi lub suszonymi ziołami. pokroić na mniejsze kawałki. 10 dag cebuli. Rzodkiew obrać i zetrzeć na tarce jarzynowej. Przełożyć rybę z puszki do miski. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. 1/2 łyżeczki musztardy. olejem i sokiem cytrynowym. Sałatkę przygotować tuż przed podaniem. sól. 3 łyżki posiekanego szczypiorku. sól. 10 dag ostrego żółtego sera. pieprzem. l łyżka oleju sojowego lub s łonecznikowego. pęczek pietruszki. 3 łyżki śmietany. Surówka z liści mniszka („mleczu”) 10 dag bardzo młodych. sól. Pozostałe składniki rozmieszać dokładnie w kubku na jednolity sos i zalać nim surówkę. jasnozielonych liści mniszka. ogórki w cienkie plasterki. gdyż seler szybko brązowieje. 1/4 szklanki posiekanej rzeżuchy. pieprzem. Surówka wiosenna l biała rzodkiew. przybrać listkami sałaty i ziół. pieprz. l łyżka serka homogenizowanego. 1/4 selera. 2 pęczki rzodkiewki. cebulę i koper drobno posiekać. pieprz. Wszystkie składniki wymieszać. sól.

sól. Mizeria z ziołami 50 dag świeżych ogórków. 1/2 łyżeczki pieprzu. polać surówkę i wymieszać. Podawać po 10 minutach. dodać do pomidorów i ostrożnie rozmieszać. Słodką śmietankę rozmieszać z posiekanymi ziołami (kwaśną śmietanę można ubić). 2 młode cebulki ze szczypiorkiem. 2 łyżki ogórecznika. Ogórki pokroić na cienkie plasterki. potem osaczyć. 2 łyżki trybuli lub pietruszki. cukier oraz zioła i wlać do miski.Liście mniszka zalać na godzinę zimną wodą. Pomidory pokroić w kostkę. solą i cukrem. podawać po kilku minutach. 2 łyżki soku cytrynowego. Olej rozmieszać w kubeczku z sokiem cytrynowym. Dokładnie wymieszać. 4 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. 6 łyżek śmietanki. l łyżeczka soli. pieprz. Listki roszponki porozrywać na mniejsze kawałki. sól. Cebule pokroić w krążki i wymieszać w salaterce z liśćmi mniszka i rzeżuchą. Do oleju dodać sok cytrynowy. 1/2 łyżeczki soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. zmieszać razem w salaterce. 1/2 łyżeczki cukru. Według tego samego przepisu można sporządzić surówkę z młodych liści babki zwyczajnej. l szklanka śmietany. Pomidory z bazylią l kg pomidorów. 119 . cebule pokroić w krążki. przyprawić solą i pieprzem. 3 łyżki koperku. l łyżka mięty (posiekanych świeżych listków). Od razu podawać. Surówka z roszponki 15 dag roszponki. posolić i zalać śmietaną wymieszaną z drobno posiekanymi ziołami. 4 łyżki posiekanych świeżych listków bazylii (można spróbować też z tymiankiem i rozmarynem).

przyprawić solą. dodać drobno posiekane zioła. szczypta cukru. szczypta soli. szczawiu lub szpinaku. szczypta soli. l łyżeczka cukru. wsypać zioła i wymieszać. Wymieszać z pozostałymi składnikami sosu. Zioła posiekać i zmiksować przystawką z nożykami na zieloną masę. Ser utrzeć na jednolitą masę z sokiem cytrynowym. cukrem i papryką. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. cukrem. Doskonały sos do zielonej sałaty. rzeżuchy. lubczyku. 4 łyżki mleka. pietruszki. 2 łyżki soku cytrynowego. l jajko na twardo. l cebulka dymka ze szczypiorkiem lub l mała cebula. gotowanej lub smażonej ryby. pietruszki. Sos śmietanowy z ziołami l szklanka śmietany. pieprzem. jaj na twardo. 1/4 łyżeczki białego pieprzu (można go zastąpić czarnym). l łyżeczka musztardy. 1/4 łyżeczki pieprzu. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. rzeżuchy.Sosy Sos twarogowy z ziołami 5 dag sera twarogowego. melisy. kapusty chińskiej. Podaje się go do gotowanego mięsa. l łyżka soku cytrynowego. 2 łyżki soku cytrynowego. szczypiorku. estragonu. pietruszki. przyprawić solą. liścia selera. po l łyżeczce koperku. Zielony sos frankfurcki Po 2 łyżki świeżych ziół: ogórecznika. 120 . a także pieczonych ziemniaków. trybuli. 1/2 łyżeczki cukru. W skład sosu musi wchodzić co najmniej 7 gatunków ziół. Można też bardzo drobno posiekać na desce i rozgnieść. Tym sosem można przyprawiać zieloną sałatę i wszystkie surówki z warzyw. melisy. 4 łyżki posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. Śmietanę rozmieszać z sokiem cytrynowym. befsztyków. l szklanka śmietany albo jogurtu. 10 dag majonezu. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. olejem i mlekiem.

20. Sosy ziołowe .Rys.

gotowanej wołowiny. 2 łyżki orzechów włoskich. Dodać 3 łyżki mięty. estragonu. Sos przecedzić. gotowanej i smażonej ryby. pieprz i stale mieszając. koperku. 1/2 łyżki soku cytrynowego. 0. do pieczeni baraniej i wołowej. Na koniec wlać 2 łyżki gorącej wody. sól. Podawać do gotowanej ryby na gorąco i na zimno. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. Czosnek obrać i utrzeć w moździerzu. szczypiorku. szczypta soli. zestawić z ognia i ostudzić. pietruszki. wymieszać z serem. 4 łyżki różnych posiekanych świeżych ziół: trybuli. Posiekaną bazylię zmiksować przystawką z nożykami. garnek przykryć.Hiszpański sos czosnkowy Ailloli 3 ząbki czosnku. Sos ten świetnie pasuje do makaronu. 1/2 łyżeczki soli. 1/4 łyżeczki pieprzu (w oryginalnym przepisie . 4 łyżki mięty świeżej lub suszonej. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego.białego pieprzu). 122 . 1-2 ząbki czosnku. Do czosnku dodać żółtko. 1/4 łyżeczki soli.3 l oliwy lub oleju sojowego.5 łyżki octu winnego. przełożyć do miseczki. wsypać resztę mięty i przyprawić solą. Do garnka wlać ocet. Sos serowy z bazylią 1/2 szklanki posiekanej świeżej bazylii. 1/4 łyżeczki pieprzu. Przyprawić solą i pieprzem. 1. l łyżka cukru. wsypać cukier i zagotować. 1/2 szklanki wody. Majonez ziołowy 2 żółtka. 2-3 łyżki tartego żółtego sera o łagodnym smaku (ementaler. sól. Angielski sos miętowy 1/2 szklanki winnego octu. dodawać kolejno czosnek. rzeżuchy. 1/2 łyżeczki musztardy. W Anglii sos ten podaje się do pieczeni baraniej. wlewać olej. gouda). orzechy i dolewać olej. l żółtko.

1. Dolewać po kropli oliwę i ubijać tak długo. Następnie dodaje się ocet. po kropelce dolewa się oliwę i wkrótce powstaje krem. 123 .3 l oliwy lub oleju sojowego. a gdy majonez jest już gotowy. aż cała oliwa zostanie wymieszana. 1/2 łyżeczki cukru. Najpierw żółtka ubija się w misce drewnianą łyżką. Po godzinie czosnek wyjąć. l łyżeczka posiekanego koperku. można też dodać łyżkę drobno posiekanego ogórka konserwowanego. musztardę i ubić na krem. Teraz dodaje się ocet i sok cytrynowy. dodając odrobinę soli. 6 łyżek oliwy lub oleju sojowego. 2 łyżki octu winnego. a na końcu zioła. szczypta pieprzu. 2 łyżki posiekanego szczypiorku. Majonez podaje się do ryb na zimno i innych zimnych przystawek. można wsypać zioła. szczypiorku. l łyżka musztardy.Wszystkie składniki muszą mieć temperaturę pokojową. potem jogurt lub śmietanę. a następnie musztardę. surówek i jaj na twardo. a także do mięs i ryb w galarecie. 1/2 łyżeczki musztardy. 6 łyżek śmietany albo jogurtu. 4-6 łyżek świeżych posiekanych ziół: trybuli. l łyżka octu koperkowego. koperku. pietruszki. l ząbek czosnku. sok cytrynowy. l łyżeczka posiekanej trybuli. jaj na twardo. Sosem przyprawiać sałatki i surówki.5 łyżki octu winnego. do którego można już dolewać oliwę cienkim strumieniem. 2 surowe żółtka. Sos vinaigrette z ziołami Szczypta soli. Ugotowane żółtka rozgnieść i wymieszać z surowymi żółtkami na jednolitą pastę. 1/2 łyżki posiekanej melisy. musztardę. dodać sól. W małej misce wymieszać ocet. 1/2 łyżki posiekanego ogórecznika. pieprz. Sos remouladowy z ziołami 2 ugotowane żółtka. sól. pieprz. rzeżuchy. 1/2 łyżki posiekanego estragonu. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Ten sos podaje się do różnych sałatek. 0. l łyżka octu estragonowego. Ciągle ubijając. sól i pieprz z ziołami i włożyć do niej obrany ze skórki ząbek czosnku. oliwę.

1/2 l rosołu. 1/2 l rosołu. 3-4 łyżki roztartych suszonych lub posiekanych świeżych ziół: bazylii. rozmarynu. a także dodać jajko rozmieszane z sokiem cytrynowym lub ze śmietaną. Sos do pieczeni l szklanka białego wytrawnego wina. szałwi. a następnie sos gotować na małym ogniu przez kilka minut. estragonu.Sos biały ziołowy (gorący) 2 łyżki masła. melisy. tymianku. solą. Na patelni stopić masło. sól. Sos można przyprawić również papryką. trybuli. Na patelni stopić tłuszcz. majeranku. Jeżeli używa się świeżych ziół. 124 . Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. hyzopu. lubczyku. oleju lub smalcu). Zioła można stosować pojedynczo lub w mieszankach. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię przykryć na kilka minut. rozmarynu. tymianku. Sos ciemny ziołowy (gorący) 2 łyżki tłuszczu (oliwy. czosnku. mieszając przyrumienić na ciemnobrązowy kolor. pieprz. lebiodki. czosnku. Mieszając wlewać rosół. mięty. po l łyżeczce bazyl . majeranku. pieprzem. szczypiorku. Dolewać powoli rosół. ogórecznika. koperku. sporządzić jasną zasmażkę. aby sos nabrał aromatu. 3-4 łyżki suszonych roztartych ziół lub 2 łyżki suszonych i l łyżkę świeżych posiekanych ziół pojedynczo lub w mieszance: bazylii. 2 łyżki mąki. Jeżeli używa się świeżych ziół. cząbru. wsypać do niego mąkę. pieprz lub na tłuszczu podsmażyć małą posiekaną drobno cebulkę. tymianku. l szklanka sosu >pod pieczeni. a następnie sos gotować na małym ogniu kilka minut. kminku. szałwii i grubo zmielonego pieprzu. sól. lubczyku. mięty. jałowca. l łyżka trybuli lub pietruszki. estragonu. melisy. Do sosu można dodać paprykę. pietruszki. 2 łyżki mąki. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię na kilka minut przykryć. a dopiero potem dodać mąkę. wsypać do niego mąkę i stale mieszając. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. majeranku.

Jeżeli sos przygotowuje się ze świeżych pomidorów. l liść laurowy. ostudzić pod przykryciem i wlać przez sito do sosu spod pieczeni. 3 łyżki szczawiu. 1/2 szklanki sosu spod pieczeni. 3 łyżki ketchupu. pieprz. Podawać do pieczeni. 10 dag pieczarek. Na końcu wsypać posiekaną trybule lub pietruszkę. l ząbek czosnku. gotowanej wołowiny. l cebula. Dodać sos spod pieczeni. aż uzyska konsystencje rzadkiego kremu. Sos Chateaubriand l szklanka białego wytrawnego wina. l łyżeczka posiekanej pietruszki. Sos ten nadaje się do befsztyków. 1/2 łyżeczki soli. Wsypać świeże posiekane zioła. Wino zagotować z posiekaną cebulą. Potem dodać ketchup i bazylię. l żółtko. przyprawić sos solą i pieprzem. ziemniaków i kopytek. l łyżeczka posiekanego estragonu. 125 . Sos szczawiowy 4 łyżki masła. Gdy pieczarki i cebula będą miękkie. Sos pomidorowy l cebula. patelnię zdjąć z ognia. 2 łyżki oliwy. l łyżka soku cytrynowego. 1/2 szklanki rosołu. befsztyków. tymiankiem i liściem laurowym. pieczarkami. Cebulę oraz czosnek obrać i drobno posiekać. Na patelni podgrzać oliwę i chwilę smażyć w niej czosnek i cebulę. sól. pokrojone na małe kawałeczki masło i ciepły sos ubijać trzepaczką.Wino z ziołami i pieprzem gotować 10 min. l łyżka bazylii. 1/2 kg pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego. zdjąć ż ognia. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. przecedzić przez sito.3 l wody. żeby wyparowała część wody. a cebulę i pieczarki przetrzeć. l łyżeczka tymianku. ryb. 10 dag masła. dodać pomidory lub koncentrat pomidorowy z 0. 2 łyżki mąki. Podawać do makaronu i innych potraw mącznych oraz ryżu. krokietów ziemniaczanych i warzyw z wody. trzeba go przez 20 min gotowa ć na bardzo małym ogniu. wyjąć zioła.

przez 2-3 tygodnie. przeznaczone do ucierania z ziołami. W ten sposób można przechowywać masło przez kilka miesięcy. Należy przymocować do niej karteczkę z nazwą masła i w większym opakowaniu ułożyć w zamrażalniku. a potem dodaje zioła. włożyć jabłka i rozgotować je. pieprz. pieczeni wieprzowej i kotletów schabowych. Dodać sól. jest lato. Podawać do ryb smażonych i gotowanych. Najlepszą porą do sporządzania maseł ziołowych. Sos jabłkowy z szałwią 2 kwaśne jabłka (antonówki. Masło można ucierać w moździerzu. Mamy wtedy dużo rozmaitych świeżych ziół. pieprzem. na końcu sok cytrynowy i inne przyprawy. w makutrze lub w mikserze. musztardą. jabłka zimowe). Można więc przygotować masła o różnych smakach. musi mieć temperaturę pokojową. sok cytrynowy i gotować sos przez 5 min. Masło. osuszone i grubo posiekane. Patelnię zdjąć z ognia. które będziemy dłużej przechowywać w zamrażalniku. pozostawić pod przykryciem na 5 min. 1/2 łyżki cukru. szczyptę pieprzu i szałwię. Jabłka obrać.2 łyżki masła stopić. Szczaw pokroić w cienkie paseczki i dodać do sosu. podzielić je na mniejsze porcje i każdą kosteczkę zawinąć w folię aluminiową. 126 . a masło zawiera najwięcej witamin. natomiast w lodówce. Masła ziołowe Wszystkie masła ziołowe przygotowuje się według tego samego przepisu. w szczelnie zamkniętym słoiku. papryką. rozmieszać z mąką i powoli dolewać rosół. l łyżeczka szałwii. Śmietanę rozmieszać z żółtkiem i wlać do sosu. Sos ten nadaje się do pieczonej kaczki. zioła powinny być umyte. Dodać cukier. dodać resztę masła i sos ubić trzepaczką. Na dno garnka nalać trochę wody. Najpierw uciera się masło z solą. dodając jedynie różne gatunki ziół lub przyprawiając je sokiem cytrynowym. wykroić gniazda nasienne i pokroić w plasterki.

Masło ziołowe .Rys. 21.

marchewki i fasolki szparagowej. rzodkiewki pokroić w plasterki. koperku. makaronu. pieprz. sól. 128 . sól. Ogórek pokroić w drobną kostkę. rzeżuchy (można dodać mieszankę ziół lub każdy gatunek osobno). mlekiem. Do pieczeni i zimnych przystawek. Masło szczypiorkowe: 4 łyżki posiekanego szczypiorku. koperek. 10 dag masła. zimnych przystawek. szaszłyków. sól. 10 dag masła. pieczeni i drobiu. Masło szałwiowe: l łyżka szałwii. trybuli. 3 łyżki posiekanej pietruszki. 3-4 łyżki mleka. łyżeczka soku cytrynowego. 10 dag ogórka. sól. ryb gotowanych i smażonych. ogórecznika. Do pieczeni baraniej. sól. Masło estragonowe: 4 łyżki estragonu. l łyżka soku cytrynowego. baranich i smażonej ryby. Do befsztyków. Masło pietruszkowe: l ząbek czosnku. bazylii. szczypiorek. pieprz. pieprz. sól. pietruszki. 5 łyżek posiekanych ziół: szczypiorku. 3-4 łyżki mleka. kotletów cielęcych. 2 łyżeczki soku cytrynowego. pieprz. 5 rzodkiewek. Do ryb. wymieszać z twarożkiem. pieprz. trybula. 10 dag masła. sól. Twarożki ziołowe Twarożek wiosenny l opakowanie twarożku homogenizowanego. pieprz. mięta w równych częściach* l łyżka soku cytrynowego. Masło miętowe: 2 łyżki posiekanej mięty. 10 dag masła. Masło ziołowe: 3 łyżki posiekanych ziół: estragon. 10 dag masła. Twarożek z ogórkiem i rzodkiewką l opakowanie twarożku homogenizowanego. 10 dag masła. l łyżeczka soku ze startej na drobnej tarce cebuli. 3 łyżki ziół: koperku. pieprz. l łyżka soku cytrynowego. mięty. Do pieczeni. zimnych przystawek. sól.Masło czosnkowe: 2 ząbki czosnku. Do kotletów baranich i cielęcych. solą i ziołami. 10 dag masła. smażonych ryb. melisy. sól. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Do kotletów smażonych i gotowanych ryb.

Twarożek wymieszać z mlekiem. Estragon włożyć do naczynia. 10 dag estragonu. sól. całość dokładnie wymieszać. wstawić na kilka godzin do lodówki. 2 łyżki pietruszki.Twarożek z pomidorami i kminkiem I opakowanie twarożku homogenizowanego. dodać drobno posiekaną cebule. 3-4 łyżki mleka. trybuli. Zamiast twarożku homogenizowanego można użyć 25 dag sera twarogowego roztartego z 3-4 łyżkami śmietany. rzeżuchy. 10 dag masła. l łyżeczka mielonego lub rozgniecionego w moździerzu kminku. Ser ziołowy 25 dag sera twarogowego. pietruszki. pieprz (można dodać l łyżeczkę słodkiej papryki i użyć mieszanki ziół lub każdego gatunku osobno: koperku. 129 . przyprawić solą. zalać octem. sól. Następnie ocet przecedzić przelać do szczelnie zamykanej butelki. Masło i ser o temperaturze pokojowej utrzeć mikserem lub w makutrze na jednolitą masę. mięty. przykryć i pozostawić na 14 dni. bazylii. a potem pokroić na plasterki. pietruszkę i pomidory pokrojone w kostkę. 5 łyżek posiekanych ziół. zielonej sałaty. . ocet spirytusowy stosować należy w ostateczności. 1-2 pomidory. l mała cebulka. Można od razu smarować nim chleb lub uformować kostkę. dzięki któremu stają się one wartościowym dodatkiem do sałatek. Octy ziołowe Do sporządzenia octu ziołowego najlepiej używać octu winnego i owocowego. Zioła nadają octom specyficzny aromat. szczypiorku). pieprzem i ziołami. czosnku. solą i kminkiem. sosów i majonezów Ocet estragonowy 1 l octu.

Rys. Octy ziołowe . 22.

131 . dalej ucierać.Według tego przepisu można sporządzać następujące octy: .ocet koprowy: 1 l octu. l mała cebula pokrojona w plasterki.ocet ziołowy III: 1 l octu. Czosnek obrać.ocet ziołowy I: 1 l octu. 5 dużych liści laurowych. po 1-2 min ostudzić i przelać do butelki. . 20 łyżek posiekanych świeżych liści estragonu. .ocet z kwiatostanów czarnego bzu: 1 l octu. porzeczki. estragonu. tymianku.ocet estragonowy: 1 l octu. liści wiśni. 10 dag różnych ziół: estragonu. Potem ocet przecedzić i zlać do innej butelki. . l pęd estragonu. Ocet bazyliowo-czosnkowy 2 ząbki czosnku.ocet ziołowy II: 1 l octu. . liści laurowych. l pęczek trybuli lub pietruszki. 4 łyżki nasion kopru. Szklankę octu zagotować i zalać masę w moździerzu. melisy. dodać liście bazylii.ocet melisowy: 1 l octu. 10 dag świeżych liści melisy. l l octu. posiekać i utrzeć w moździerzu.ocet laurowy: 1 l octu. . 6 ziaren pieprzu. kwiatu lipy. . 20 łyżek posiekanych świeżych liści bazylii. Butelkę odstawić na 2 tygodnie. melisy. aż powstanie jednolita masa. Uzupełnić resztą octu i szczelnie zamknąć.ocet czosnkowy: 1 l octu. 10 dag ziół i owoców: bazylii. W ten sam sposób można przygotowywać kolejne octy: . 6 ząbków czosnku.ocet melisowy: 1 l octu. 2-3 kwiatostany czarnego bzu. 20 łyżek posiekanych świeżych liści melisy. l papryka ostra. co kilka dni nią potrząsnąć. . . 1 kwiatostan czarnego bzu.

gałkę muszkatołową. a następnie wyrabiać ręką.Wypieki Chleb anyżowy 50 dag mąki. mieszając ciasto drewnianą łyżką. l jajo. mleko podgrzać. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. Do mąki dodać drożdże. l szklanka mleka. Żółtko rozmieszać z mlekiem i smarować nim bułeczki. Bułeczki z przyprawami 50 dag mąki. Wtedy przykryć miskę ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na 15 min. l łyżka czarnuszki. 2 łyżeczki nasion anyżu. kolendry. zachowując dość duże odstępy. l żółtko i l łyżka mleka do smarowania bułeczek. Zamiast anyżu można dodać kminku lub mieszanki kminku. Przed posypaniem można 132 . 5 dag masła. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. 0. Blachę postawić w ciepłym miejscu na około 20 min. Układać je na posmarowanej tłuszczem płaskiej blaszce. Następnie formować małe bułeczki. włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 40 min w temperaturze 180200°C. aż przestanie błyszczeć. l jajo. anyżu i imbiru. masło stopić. l łyżka cukru. drożdże.3 l mleka. jajko i dolewać mleko. a następnie posypać połowę kminkiem. Do mąki dodać jajo. dodawać po trochu mleka i drewnianą łyżką mieszać ciasto. przełożyć na nią ciasto. sól wsypać do miski i pozostawić w ciepłym miejscu. żeby urosło. szczypta soli. szczypta pieprzu. sól. Następnie wyrobić ciasto ręką i wlać roztopione masło. aż bułeczki wyrosną. l łyżka kminku. a drugą połowę czarnuszką. W filiżance rozmieszać drożdże z cukrem. Blaszkę do pieczenia wysmarować tłuszczem. pamiętając o tym. drożdże rozrobić z cukrem. szczypta gałki muszkatołowej. Wyrabiać dalej tak długo. podgrzać mleko. Gdy podwoi swoją objętość. Mąkę. że po upieczeniu będą dwa razy większe. będzie gładkie i elastyczne. nakryć ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na godzinę. pieprz. anyż. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. aż będzie gładkie i elastyczne. l łyżka cukru. szczypta soli.

Rys. 23. Chleby ziołowe .

Ciasto dokładnie wyrobić ręką. 2 łyżeczki soli. drożdże rozrobić z cukrem. 1/2 łyżeczki mielonej kolendry. podzielić na dwie części. 1/2 łyżeczki soli. 2 ząbki czosnku lub 2 łyżki suszonych ziół (tymianek. przyprawy. l pęczek szczypiorku. Gdy przyrządza się chleb z ziołami. szczypta papryki słodkiej i papryki ostrej. 2 jaja. a do drugiej ser i kiełbasę. Jest to dobry sposób odświeżania starego pieczywa. a na końcu stopione masło. Po złożeniu chleba zawija się go w folię aluminiową i wkłada na 15 min do piekarnika o temperaturze 200°C. 7 dag kiełbasy szynkowej. Czosnek posiekać.każdą przekroić ostrym nożem na pół lub na krzyż. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej. pokrojone w drobną kostkę. 7 dag masła. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 50 min w temperaturze 180200°C. 134 . rozetrzeć z solą i masłem. 5 dag drożdży. przesypując solą i roztartymi ziołami. 7 dag masła. sól. nie przecinając dolnej skórki do końca. ułożyć na płaskich blachach i zostawić jeszcze na 20 min do wyrośnięcia. Uformować dwa okrągłe bochenki. każdą kromkę smaruje się cienko masłem z obydwu stron. l pęczek pietruszki. Chleb pokroić na kromki. Resztą masy posmarować wierzchnią skórkę. smarować cienko każdą kromkę z obydwu stron i z powrotem złożyć cały bochenek. Wstawić do podgrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200° C przez około 1/2 godz. a gdy trochę wyrośnie. Pikantny chleb l kg mąki.3-0.4 I mleka. Chleb z czosnkiem lub ziołami l chleb (najlepiej pszenny). bazylia lub rozmaryn). l łyżeczka cukru. 0. Dodać jajo. Postawić pod przykryciem na 20 min w ciepłym miejscu. 1/2 łyżeczki kminku. dodać do mąki i dolewać powoli mleko. mieszając ciasto drewnianą łyżką. Do jednej części dodać posiekaną pietruszkę i szczypiorek. 7 dag żółtego sera.

połowę tataraku i całość dokładnie wymieszać. l cukier waniliowy. 135 . Można też rozwałkować na stolnicy i wykrawać foremką ciasteczka. cukier waniliowy. wsypać mąkę. posypać ciasto makiem. Margaryną wysmarować formę. kminkiem lub tartym serem i wstawić na 10-15 min.Ciastka serowe 20 dag żółtego sera (ementaler. 2 jaja . Masło utrzeć z cukrem (zostawić l łyżkę do posypania) i jajami. Z sera. Łyżkę cukru pudru zmieszać z drugą połową tataraku i posypać ciasto. przekrojone na połówki (bez gniazd nasiennych) gruszki. gouda). 3 obrane. które przekłada się na wysmarowaną tłuszczem blachę. masła. 12 dag mąki. a następnie rozwałkować wprost na blasze wysmarowanej tłuszczem. 1/2 łyżeczki do kawy proszku do pieczenia. Następnie wyjąć blachę na chwilę. kminek lub tarty ser do posypania. sól. aż przypiecze się na złotobrązowy kolor. proszek do pieczenia. 40 dag mąki. morski. Zaraz po upieczeniu pokroić ciasto na paski. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około l godz. a na wierzchu ułożyć połówki gruszek. w temperaturze nie przekraczającej 180°C. mąki. Zostawić na godzinę. 6 dag masła. 25 dag masła. 6 dag cukru pudru. mak. Ciasto lub ciastka posmarowa ć białkiem i piec około 1/2 godz. l łyżeczka do kawy margaryny. Ciasto z gruszkami i tatarakiem 2 jaja. 1/2 łyżeczki do kawy mielonego suszonego korzenia tataraku. żółtek i soli zagnieść ciasto. przełożyć do niej ciasto. w piekarniku o temperaturze 170-200° C.

Białka ubić na pianę i przełożyć do gorącego jeszcze budyniu. przykryć i pozostawić na noc w chłodnym miejscu. a następnie wszystko przetrzeć przez sito. cukrem i solą. l l mleka. zagotować i przelać do salaterki. wykroić gniazda nasienne i pokroić na cienkie plasterki. osaczyć. Budyń z kwiatostanów czarnego bzu 2 kwiatostany czarnego bzu. Proszek budyniowy rozmiesza ć z winem i wlać do jagód cięgle mieszając. następnie kwiatostany wyjąć. wlać wino z podbiałem i stale mieszając podgrzewać. aż żelatyna się rozpuści. Budyń przelać do salaterki i ostudzić. oddzielić od szypułek. Kwiaty umyć. 136 . Galaretką napełnić salaterkę i zostawić na kilka godzin. 2 żółtkami. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z l szklanką zimnego mleka. włożyć kwiatostany bzu i gotować jeszcze przez kilka minut. Następnie zasypać kwiaty oraz szypułki cukrem i zalać winem. które należy drobno pokroić i wszystko przełożyć do miski. zagotować. Podawać zimny. aż stężeje. szczypta soli. 4 łyżki mąki ziemniaczanej. 6 łyżek cukru. dokładnie wymieszać. Zagotować 3/4 l mleka. Jabłko obrać. l kwaśne jabłko. 8 listków żelatyny. Jagody umyć. 1/2 szklanki białego wina deserowego. Deser jagodowy 30 dag jagód. Żelatynę moczyć 4 min w zimnej wodzie. 1/2 paczki budyniu waniliowego. a potem przełożyć do garnka. 3 łyżki cukru. 1/2 I białego wina deserowego. 2 łyżki cukru.Desery Galaretka z kwiatami podbiału 40 dag kwiatów podbiału z szypułkami. 2 jaja. osaczyć i ugotować razem z jabłkiem. 1/2 l wody. wlać do mleka i bez przerwy mieszając. Wsypać cukier.

stale mieszając. przełożyć do miski i ostudzić. Owoce róży ugotować w 3/4 l wody do miękkości z dodatkiem cukru i przetrzeć przez sito. Sok zagotować z wodą lub winem z dodatkiem cukru. 1/2 l wody. sól. cynamonu i skórki cytrynowej. szczypta gałki muszkatołowej. dodać cynamon. Jabłka pokroić i wrzucić do sokowirówki. jeszcze raz zagotować. Przelać do salaterki i ostudzić. szczypta soli. 4 łyżki soku cytrynowego. 12 dag cukru. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 20 dag mąki ziemniaczanej. 20 dag masła. 1/2 kg soku z berberysu (z sokowirówki).Kisiel z berberysu 3/4 l wody lub czerwonego wina. Następnie przecedzić przez sito. Sok jabłkowy zmieszać z sokiem cytrynowym i miętą. 137 . Napoje Sok jabłkowy z miętą 8 soczystych jabłek. zagotować. 3/4 l mleka. Pozostałe białka ubić i na końcu ostrożnie wymieszać z resztą masy. oczyszczonych owoców dzikiej róży. Dodać przetarte owoce róży. 10 jaj. przełożyć do niej masę i gotować przez 1. Po wyjęciu formy z kąpieli wodnej ostudzić ją. budyń wyjąć na salaterkę i ostudzić.5 godz. w dużym garnku z wodą. Formę budyniową wysmarować tłuszczem. aż powstanie gęsta masa. 30 dag tartej bułki. Budyń z owoców dzikiej róży 1/2 kg świeżych. 20 dag cukru pudru. kawałek kory cynamonowej. gałkę muszkatołową i porcjami dodawać masę z róży oraz tartej bułki. starta skórka z cytryny. Suszone owoce namoczyć na noc. wsypać tartą bułkę i mieszając gotować. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z 1/2 l zimnej wody i wlać do soku. 3/4 l wody. Natychmiast podawać. Mleko zagotować z masłem. l łyżeczka cynamonu. Cukier puder ubić z 8 żółtkami i 2 całymi jajami. 1/2 kg cukru.

Napój orzeźwiający z syropu miętowego . 24.Rys.

Ogórki pokroić na kawałki (nie obierać ze skórki). zmieszać go z jogurtem i ziołami. l szklanka jogurtu. Pozostawić w chłodnym miejscu na 2 godz. pokroić.Sok z marchwi i szczawiu l kg marchwi. l szklanka jogurtu. Sok pomidorowy z bazylią lub miętą l kg pomidorów (lub puszka soku pomidorowego). Sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogórecznikiem 30 dag ogórków. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty lub bazylii. wycisnąć sok w sokowirówce. l łyżka posiekanego szczypiorku. 139 . 50 dag pomidorów. Wycisnąć sok z pomidorów w sokowirówce. 2 łyżki soku cytrynowego. Sok z marchwi i pomidorów 50 dag marchwi. do otrzymanego soku wsypać zioła i wlać sok cytrynowy. 2 łyżki soku cytrynowego. 25 dag szczawiu albo pół na pół szczawiu ze szpinakiem. l łyżka soku cytrynowego. Uzyskany sok wymieszać z jogurtem. pokroić i przepuścić przez sokowirówkę. l łyżka posiekanej trybuli lub pietruszki. Można posolić do smaku. Natychmiast podawać. l łyżka posiekanego ogórecznika. Następnie wrzucić do sokowirówki szczaw (lub szczaw ze szpinakiem). pomidory pokroić i wszystko przepuścić przez sokowirówkę. Marchew oczyścić. Ca łość wymieszać z sokiem cytrynowym i od razu podawać. Od razu podawać. Marchew oczyścić. sokiem cytrynowym i ziołami.

4 łyżeczki soku cytrynowego. dodać miód lub sok malinowy. Ziele lipy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 5 min. 4 łyżeczki suszonych kwiatostanów lipy. 4 łyżki cukru. Mleko o smaku ziołowym 4 łyżki posiekanych świeżych ziół (koperku. Miętę lub melisę zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 10 min. 140 . Wlać do pozostałego mleka. 8 kostek lodu. aby zioła były całkowicie rozdrobnione. wlać sok cytrynowy i napój ostudzić. Herbata z lipy na zimowe wieczory l l wody. Kefir lub jogurt zmiksować z ziołami i od razu podawać. dodać sól do smaku i szczyptę gałki muszkatołowej. Napój z mięty lub melisy na upalne dni 11 wody. koperku. do każdej wrzucając po dwie kostki lodu. 11 zimnego mleka. trybuli (każdy gatunek osobno lub w mieszance po 3-4 zioła). 4 łyżeczki miodu lub soku malinowego wysokosłodzonego. bazylii. do naparu wsypać cukier. ogórecznika. Herbatę przecedzić. 4-5 gałązek mięty lub melisy. Zioła (co najmniej 4 różne) zmiksować z 1/4 szklanki mleka tak. 4 łyżki soku cytrynowego. selera. pietruszki. Herbata ta działa rozgrzewające. melisy. wymieszać. pietruszki. sok cytrynowy i podawać od razu. a mleko zabarwiło się na lekko zielony kolor. 4-5 łyżek posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. bazylii). trybuli. Rozlać do szklanek. następnie zioła wyjąć. melisy. szczawiu. wymieszać.Kefir lub jogurt z ziołami 1/2 l kefiru lub jogurtu. mięty. gałka muszkatołowa. sól. Przecedzić przed podaniem albo podawać nie przecedzone. żeby nie wystygła. rzeżuchy.

l pęczek mięty (ok. W ten sam sposób przygotowuje się galaretkę z jabłek o zapachu czarnego bzu. Napełnić kompotem słoiki. dodać sok cytrynowy. zakręcać i pasteryzować 10 min. 1/2 kg cukru. a następnie zostawić pod przykryciem na 30 min. zamknąć je i pasteryzować przez 20-25 min. opłukać. Przygotować syrop z cukru i wody. Płyn gotować 20-30 min. Jabłka pokroić. ocet i posiekan ą miętę. Świeże owoce przebrać. 20-25 dag cukru. 4 łyżki posiekanej mięty. usunąć resztki kielichów. Kompot z borówki czarnej l kg oczyszczonych owoców. Owoce róży i skórki z jabłka zalać wodą i powoli zagotować. Na dużym garnku umocować lnianą ściereczkę i wylać na nią rozgotowane jabłka. Następnego dnia należy zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać ok. 2 szklanki wody. 40 dag cukru. Kompot przecedzić i osłodzić cukrem lub miodem. Owoce wrzucić na gorący syrop. zagotować. a gdy zacznie gęstnieć. skórka z 2 dużych jabłek. Przetwory Galaretka jabłkowa z miętą l kg zielonych jabłek. Napełnić galaretką wyparzone słoiki. 15 g). cukier lub miód do smaku. szypułki i inne zanieczyszczenia. aż będą miękkie. usunąć gniazda nasienne (nie obierać) i ugotować z pęczkiem mięty w niewielkiej ilości wody. 2 łyżki soku cytrynowego. wkładając na czas gotowania galaretki kilka kwiato141 . 3 łyżki octu winnego. które odsącza się tak przez noc. 1 l wody.Kompot z owoców dzikiej róży 12 dag owoców dzikiej róży (oczyszczonych). Uwaga: do kompotów owocowych można dodawać po kilka gałązek mięty lub melisy dla nadania im przyjemnego zapachu.

142 . Ładne. żeby cukier dobrze się rozpuścił. krótko gotować. zalać w rondlu bardzo małą ilością wody. dojrzałe i twarde owoce umyć. krótko pogotować. rozgotować. dodać resztę cukru. Do syropu wrzucić owoce. 3/4 kg cukru. 3 szklanki wody. l kg cukru na 1 l uzyskanego soku. przetrzeć. kiedy zmiękną. Do odcedzonej z owoców wody dodać połowę cukru. opłukać. Odcedzić. rozkroić z jednego boku. Gorącą galaretkę zlać do małych wyparzonych słoików. całość przelać do kamiennego lub szklanego czy porcelanowego naczynia i pozostawić do następnego dnia.stanów czarnego bzu. Według tego przepisu można sporządzić galaretkę z owoców berberysu (zebranych po pierwszym mrozie). potem zlać syrop. szybko zagotować mieszając. Oczyszczone i umyte owoce zalać wodą tak. 2 szklanki wody. czarnego bzu. aż masa zgęstnieje.5 kg cukru. Do przecieru dodać cukier i smażyć stale mieszając. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Dojrzałe owoce oddzielić od szypułek. Konfitura z owoców dzikiej róży l kg oczyszczonych owoców. dodać odpowiednią ilość cukru. usunąć pestki i włoski. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. żeby były tylko przykryte i gotować około 1/2 godz. Gorącą marmoladę wlać do wyparzonych słoików. Owoce wrzucić do wrzącej wody i pozostawić je w niej do momentu. odcedzić. sok z cytryny (lub sok cytrynowy). Galaretka z berberysu l kg owoców berberysu. zagotować syrop. 1. jabłek (w stosunku 1:1) i owoców dzikiej róży oczyszczonych. Uzyskany sok odmierzyć. Marmolada z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu.

Owoce berberysu (zebrane po pierwszym mrozie) odszypułkować. Sok z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. krótko zagotować. osaczyć. Usmażoną konfiturę nałożyć do małych wyparzonych słoików. Pozostawić je w zimnym miejscu na 2 dni. Sok zagotować z cukrem oraz cynamonem i od razu przelać do wyparzonych butelek. powstałym ciepłym syropem zalać owoce. Konfitura z owoców dzikiej róży ma zastosowanie głównie do dekoracji ciast. kilka goździków. Sok można pić rozcieńczony lub nierozcieńczony przy przeziębieniach. Wyjmować owoce łyżką durszlakową. cukier. umyć. włożyć do niego owoce. Syrop z berberysu Owoce berberysu. legumin. 2 szklanki wody. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. opłukać. następnie pasteryzować 10 min. umyć. przepuścić przez sokowirówkę. ugotować do miękkości i przecedzić. Konfitura z owoców śliwy tarniny l kg oczyszczonych owoców. Syrop jeszcze pogotować i zalać nim owoce w słoikach. wrzucić owoce i całość powoli smażyć. trochę rozgnieść. zagotować. Słoiki zamknąć. osaczyć i włożyć do kamiennego lub emaliowanego naczynia. Zlać syrop. Jagody czarnego bzu oddzielić od szypułek. szczypta cynamonu. osaczyć.zagotować. Na 1/2 kg soku dodać l kg cukru i całość zagotować. nakładać do wyparzonych słoików. kawałek cynamonu. Cukier i wodę zagotować. dodać sok cytrynowy. dodać trochę cynamonu i goździków. 25 dag cukru. l kg cukru. zdej143 . Lekko przemarznięte owoce oczyścić z ogonków i listków (na konfiturę przeznaczyć owoce największe).

ale nie gotować. osaczyć i oberwać płatki. Syrop przela ć do wyparzonych butelek i używać do napojów orzeźwiających. sok cytrynowy. Gorący sok przelać do wyparzonych butelek i szczelnie je zamknąć. Syrop fiołkowy Kwiaty fiołków. Przelać do wyparzonych buteleczek. cukier. Zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać 50 dag cukru i 3 łyżki soku cytrynowego. Zalać płatki fiołków w porcelanowej misce niewielką ilością wrzątku. Cukier gotowa ć ze szklanką wody tak długo. cukier.mując tworzącą się pianę. Miętę przepuścić przez sokowirówkę i zmierzyć ilość soku. Wtedy wlewa się sok z mięty i trzyma na wolnym ogniu jeszcze 10 min od chwili zagotowania. . następnego dnia przecedzić. przykryć i zostawić na noc. Na 1/2 l soku potrzeba 1/2 kg cukru. aż krople syropu będzie można między palcami wyciągnąć w nitkę. uważając. Syrop miętowy Świeża mięta. Jest to dobry środek przeciw kaszlowi dla dzieci. Syrop podgrzewać powoli na małym ogniu. Świeżo zerwane kwiaty fiołków umyć. żeby nie została przy nich żadna zielona cześć.

.. 92 klopsiki szwedzkie ........... 89 rosół a la flaki z pulpetami................................................................................................................... 87 z zielonego groszku z miętą ................................................ 87 kalafiorowa .. 87 pikantna fasolowa ........................................................... 88 dyniowa z bazylią..... 93 kotlety mielone ziołowe.................................... 90 pokrzywowa..................................................................... 85 ziemniaczana z lubczykiem............................................................................................................Indeks rzeczowy potraw Zupy jarzynowa z bazylią ........................................................................................................................................... 90 rybna ........ 92 pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem ................................................................................................................... 88 grochówka zielona ................................................... 89 pomidorowa z bazylią lub rozmarynem ......................... 91 włoska rybna.............................. 94 145 ................................ 86 z porów........................ 90 ziołowa .......... 84 jarzynowa z bukietem ziół ... 93 cielęcina z rozmarynem ....... 82 jarzynowa z trybulą .............. 86 cebulowa ziołowa ................................................................................. 84 ziemniaczana śmietankowa .................. 85 barszcz ukraiński ............. 91 Potrawy mięsne wątróbka w folii aluminiowej ........................ 91 wątróbka po prowansalsku .................................................. 86 selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem ........................................................................................................ 84 jarzynowa minestra ........................... 88 szczawiowa z sałatą i pietruszką .............................................................................................................................................................................................. 93 spaghetti z mielonym mięsem i ziołami............................................

..................................................... 100 gęś w sosie jabłkowym ............... 100 kaczka pieczona z miodem i ziołami ................................... 105 pizza neapolitańska..................................... 104 śledzie ziołowe........................ 106 risotto ziołowe................................................................................................. 98 kurczak w zielonym sosie.......................... pstrąg lub inna ryba z rozmarynem................. 105 Zapiekanki....... 94 pieczeń barania z „miętową” skórką ............ 102 makrela.............. 104 sałatka z halibuta lub dorsza ......................... 105 zapiekanka ziołowa............................ 97 kurczak nadziewany......... 100 Dania rybne filet rybny duszony.............................. 101 filet rybny z estragonem .................................................................... 101 filet rybny zapiekany............................................................................................... 106 pierogi z serem i miętą .. 107 146 ....................................................................... 96 pasztet drobiowy z estragonem ...............klopsiki baranie miętowe... 98 indyk nadziewany po peruwiańsku .................................. 97 Potrawy z drobiu kurczak w sosie estragonowym po francusku...... 99 kurczak pieczony z ziołami .............. potrawy z ryżu i potrawy mączne zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem ..................................................... 96 pasztet ziołowy....................................................................................................................... 98 kurczak zimny w sosie ziołowym ............................................................................................ 104 śledzie w śmietanie .. 107 liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym ..................................... dorsz z sosem remouladowym................................................... 94 królik w sosie pietruszkowym.......... 102 halibut.........................................

.............. 108 jajecznica z żółtym serem i ziołami .................. 115 dynia z koperkiem.......... 118 surówka z liści mniszka .............................................................................................................................................. 112 marchewka z miętą ........................................................................... 119 surówka z roszponki ...... 118 pomidory z bazylią ........................................................ 110 jaja w sosie ziołowym............................................................................................................................... 117 sałatka warzywna z sosem ziołowe.............................................................................. 116 sałatka z ziemniaków I...................................... 118 surówka wiosenna ............................................................................................................................................................................... 110 jaja wiosenne ................................................................ 114 selery zapiekane z tymiankiem.................. 114 warzywa duszone ............................................. 108 omlet ziołowy II ......... 118 sałatka rybna z selerem i ziołami................................................................................... 112 Potrawy z warzyw kapusta biała po hiszpańsku ............. 111 naleśniki z jagodami i melisą ........................................... 111 jaja faszerowane............................................ 117 sałatka z żółtego sera ... 111 kwiatostany bzu czarnego w cieście..................................................................... 119 147 ................ 119 mnizeria z ziołami ............................................. 110 jaja z orzechami i ziołami ......................................... 116 sałatka z ziemniaków II ... 112 groszek zielony z miętą .....................................................Dania z jaj jajecznica ziołowa ........... 108 omlet ziołowy I .................. 116 sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą ..... 114 cukinia w pomidorach................................................ 115 Sałatki i surówki sałatka bretońska z fasoli .......................................

.............................................................................................. 126 Masła ziołowe.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 124 do pieczeni.......................................... 125 jabłkowy z szałwią ............................... 129 Wypieki chleb anyżowy................. 136 deser jagodowy............................................................................... 123 biały ziołowy (gorący) ..................................................................................................... 125 szczawiowy.. 124 ciemny ziołowy (gorący) ...................................................... 126 Twarożki ziołowe ................................................................................................... 122 remouladowy z ziołami ....................... 122 angielski miętowy ............................................................................................................................... 123 vinaigrette z ziołami ............................................................................. 122 majonez ziołowy .............................................. 120 śmietankowy z ziołami............................................. 135 Desery galaretka z kwiatami podbiału............................... 120 zielony frankfurcki................................................................................................................ 124 Chateaubriand....... 135 ciasto z gruszkami i tatarakiem ........ 134 chleb z czosnkiem lub ziołami.......................... 132 pikantny chleb ......... 136 148 .......... 134 ciastka serowe... 128 Octy ziołowe..... 122 serowy z bazylią ............................... 132 bułeczki z przyprawami .......Sosy twarogowy z ziołami ..... 120 hiszpański czosnkowy Ailloli ..........................125 pomidorowy................................................

............................................................................. 140 mleko o smaku ziołowym....................................... 144 syrop miętowy................................................... 141 galaretka z berberysu .................................... 141 kompot z borówki czarnej .......................... 141 Przetwory galaretka jabłkowa z miętą ....... 142 konfitura z owoców dzikiej róży. 140 herbata z lipy na zimowe wieczory............................................... 142 marmolada z czarnego bzu.. 143 syrop z berberysu ....................... 139 sok z marchwi i pomidorów ............................... 139 sok pomidorowy z bazylią lub miętą ............................. 139 kefir lub jogurt z ziołami..................... 143 sok z czarnego bzu....................................................................................... 142 konfitura z owoców śliwy tarniny............................................................................. 140 kompot z owoców dzikiej róży .................................................... 136 kisiel z berberysu ......................................... 143 syrop fiołkowy........... 140 napój z mięty lub melisy na upalne dni .............................. 137 budyń z owoców dzikiej róży .......................................................... 144 ............................................................................................ 137 Napoje sok jabłkowy z miętą ................................................................................ 139 sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogóreczkiem........................ 137 sok z marchwi i szczawiu...budyń z kwiatostanów bzu czarnego...................................................

O ile dawniej kosmetyka opierała się przede wszystkim na substancjach naturalnych. W starożytnym Egipcie. ale upodobanie do przyjemnych zapachów pozosta ło do dziś. po długim okresie fascynacji syntetykami lub substancjami o wysokim stopniu przetworzenia. dziś używa się dezodorantów. Grecy i Rzymianie byli prawdziwymi miłośnikami czystości i pięknych zapachów . używanych w celach kosmetycznych. Ostatnio. doceniano znaczenie czystości ciała dla zdrowia i urody. cz łowiek zaczai coraz częściej powracać do tradycyjnej kosmetyki zielarskiej. Od czasów Rewolucji Francuskiej stopniowo wzrastał poziom higieny społeczeństw. Na przykład w rejonie Morza Śródziemnego od dawna używano krwawnika. Grecji i Rzymie. a zapach potu usiłowano usunąć. znano również wiele ziół. Ten ostatni zwyczaj przetrwa ł w pewnym sensie do naszych czasów. Zioła dla urody Podstawowym warunkiem dbałości o urodę jest zachowanie czystości. olejku różanego. a mniej higienie osobistej. podbiału. o tyle obecnie wiele składników otrzymuje się syntetycznie. (Słowo kosmetyk jest pochodzenia greckiego i oznacza to wszystko. choć wiadomo. tymianku i macierzanki. skrapiając się obficie perfumami.V. związany między innymi z prostszym i bardziej praktycznym ubiorem. że najlepszym dezodorantem jest woda i mydło. a jeszcze wcześniej w Azji i Ameryce. 153 . co służy do zachowania lub podniesienia urody ciała). W epoce baroku i rokoka noszono peruki b ędące siedliskami wszy. które od wielu tysiącleci towarzyszą człowiekowi. której tajniki staramy się przybliżyć. W pierwszych epokach poziom higieny osobistej był różny. W późniejszym okresie więcej uwagi poświęcano ubiorom i wyposażeniu mieszkań.regularnie się myli i umiejętnie stosowali zioła oraz otrzymane z nich substancje zapachowe. rumianku.

wymieszać i pozostawić je do ostygnięcia. mogą to być: kwiaty bzu czarnego. Ciepła woda otwiera pory skóry . słonecznikowy. kokosowy. w związku z tym ich przygotowanie w warunkach domowych jest praktycznie niemożliwe. kwiaty lipy. kwiaty lipy. liście rozmarynu. a później zimną wodą. kwiaty bzu czarnego.Aby utrzymać higienę osobistą na wysokim poziomie. np. Następnie przełożyć krem do słoiczka. kwiaty rumianku.zimna zamyka je. a następnie spłukuje ciepłą. która zawiera ogólnie dostępne składniki: 4 łyżki margaryny lub masła roślinnego podgrzać na bardzo słabym ogniu. liście żywokostu. następnie do roztopionego tłuszczu dodać 3 łyżeczki suszonych ziół. liście szałwii lub liście krwiściągu lekarskiego. liście mięty. masło kakaowe czy olej migdałowy. kwiaty i liście rozmarynu. zwłaszcza przeznaczone dla cery suchej. dodać kilka kropel wody lawendowej lub różanej i szczelnie zamknąć. Do małej szklaneczki oleju słonecznikowego dodać trochę rozdrobnionego jednego gatunku zioła. Spośród wymienionych najdostępniejszy jest olej słonecznikowy. kwiaty i liście fiołków. Składniki dokładnie przecedzić przez sitko. takie jak lanolina. Ziołowa pielęgnacja skóry Preparaty oczyszczające skórę Kremy Oryginalne kremy oczyszczające zawierają trudno dostępne składniki. Pozosta154 . Proponujemy natomiast recepturę zastępczą. liście pokrzywy. z kiełków pszenicy) w połączeniu z surowcami zielarskimi są znakomitymi środkami oczyszczającymi. Oliwki Naturalne oleje roślinne (migdałowy. należy codziennie rano i wieczorem myć ciało. Najpierw namydla się dość ostrą gąbką lub szczotką ciało.

podgrzać. następnie przecedzić przez sitko. Prosty lotion ziołowy Do 75 ml gorącego mleka. liści podbiału lub kwiatów rumianku. Lotion fiołkowy Do 300 ml świeżego mleka dodać 3 łyżki świeżo zebranych kwiatów fiołka. przechowywać szczelnie zamknięty w lodówce. wiązówki błotnej lub bzu czarnego. otrębów pszennych lub kiełków pszenicy. śmietanki. w którym poczujemy intensywny zapach fiołków. śmietance. W podobny sposób można przygotować lotiony z liści pokrzyw. Lotion przelać do butelki.. Lotiony należy zużyć w ciągu tygodnia od ich przygotowania i przechowywa ć w lodówce. oparte na mleku słodkim. by rozpuściły się substancje zawarte w ziołach. jogurcie lub serwatce z dodatkiem surowców zielarskich. odstawić do ostygnięcia. Do lotionu można dodać mąki owsianej. rozpuszczając jednocześnie trochę miodu pszczelego. Stosujemy je po uprzednim umyciu twarzy wodą z mydłem za pomocą wacików. Lotion z liści kopru włoskiego i jogurtu Najpierw przygotować skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego: 2 łyżki liści kopru włoskiego wrzucić do 150 ml wody i 155 . a szczególnie polecane dla cery tłustej. Lotiony Są to płyny oczyszczające skórę. kwaśnym.wić tę mieszaninę oleju i ziół na kilka tygodni. Lotiony ziołowe są odpowiednie dla wszystkich rodzajów cery. zsiadłego mleka lub serwatki dodać garść świeżych kwiatów jednego z następujących ziół: rumianku. Pozostawić w naczyniu pod przykryciem przez 3 godz. Podgrzewać mieszaninę na bardzo słabym ogniu do momentu.

Kwiat bzu czarnego . melisy i lipy.zmniejsza pory skóry. Poza działaniem czyszczącym wody ziołowe odświeżają i nadają skórze przyjemny zapach. reguluje kr ążenie krwi w drobnych naczyniach podskórnych. Ziele krwiściągu .usuwa zmarszczki skóry.przyczynia się do rozjaśnienia plam na skórze: Kwiat nagietka . Gotowany lotion należy przechowywać w lodówce.czyni skórę delikatną i białą. Lotion z liści krwawnika Przygotować skoncentrowany napar z liści krwawnika: 4 łyżeczki krwawnika (również kwiatostanów) wrzucić do 150 ml wrzątku i pozostawić do ostygnięcia.wybiela skórę. odżywia i oczyszcza skórę twarzy. usuwa zmarszczki skóry. po czym przecedzić przez sitko i pozostawić do ostygnięcia. Ziołowe wody do twarzy Służą do zmywania ze skóry twarzy resztek mydła oraz resztek poprzednio opisanych preparatów oczyszczających skórę. Ziele i owoc kopru włoskiego . Dla innych rodzajów cery można przygotować w analogiczny sposób lotiony z kwiatów krwawnika pospolitego. usuwa zmarszczki skóry.używane przy zbyt dużych porach skóry. a następnie kolistymi ruchami zmywać skórę. Ziele przywrotnika . Liść szałwi . Liść melisy .gotować w naczyniu na bardzo słabym ogniu przez 15 min.zmniejsza pory skóry i natłuszczenie skóry szcze156 . Wody ziołowe to napary z różnych surowców zielarskich. Lotion jest przeznaczony dla cery tłustej. Tampony z waty zanurzyć w naczyniu z wodą do twarzy. następnie przecedzić przez sitko.czyni cerę delikatną i czystą. Kwiat lipy .usuwa zmarszczki skóry. Kwiat fiołka . Skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego zmieszać dokładnie ze 150 g jogurtu butelkowego. przyczynia się do rozjaśnienia piegów. Usuwa zmarszczki skóry i wypryski.

Ciepła woda otwiera pory skóry. Stosować je można dla cery tłustej i normalnej. W zależności od potrzeb dobiera się maseczkę o odpowiednim składzie i oddziaływaniu. nad miednicą z gorącą wodą lub naparem z ziół.poprawia wygląd skóry zbyt widocznie unaczynionej. Ziołowe maseczki kosmetyczne Maseczki kosmetyczne to rodzaj mniej lub bardziej jednorodnej papki. 157 . co pewien czas uzupełniając wrzątkiem. Parówki wodne twarzy Parówki wodne twarzy stanowią doskonały sposób oczyszczania (głębokiego) i odświeżania skóry twarzy. Parówki uzupełniają stosowanie maseczek odżywczych. działa silnie ściągające . Woda ziołowa zachowuje swe właściwości przez około 12 godz. Nie zaleca się parówek dla cery suchej i starczej. Przygotowanie wody ziołowej jest proste: l łyżeczkę wysuszonego i rozdrobnionego surowca wrzucić do filiżanki wrzątku i pozostawić na 1/2 godz. Liść podbiału . nakładanej na skórę twarzy i szyi.silniej niż inne surowce zielarskie. do naciągnięcia. Omówienie poszczególnych maseczek ziołowych rozpoczynamy od gotowych produkowanych przez „Herbapol”. Do zwykłej parówki wodnej można dodać naparów ziołowych kwiatu lipy. Parówkę stosuje się przez 10 min. wrażliwej. trzymając głowę pod ręcznikiem. o rozszerzonych naczyniach włosowatych. kwiatu rumianku lub ziela bratka (zwłaszcza przy cerze trądzikowej).gólnie przy cerze tłustej. Następnie przecedzić przez sitko do innego naczynia. która ma na celu oczyszczenie. powoduje wydzielenie z nich niepotrzebnych substancji. odżywienie i upiększenie skóry. olejki eteryczne zawarte w surowcach zielarskich dezynfekują ponadto otwarte pory skóry.

Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. Kwiat nagietka Maseczka na bazie wyciągu z nasion kozieradki. Twarz należy spłukać letnią wodą i osuszyć miękkim ręcznikiem. wspomaga funkcje wydzielnicze skóry. olejki eteryczne drażnią skórę.Kwiat lipy Maseczka na bazie wyciągu z liści podbiału. Polecana w takich schorzeniach skóry. wzmaga funkcje wydzielnicze skóry. kwiatów lipy i korzeni mydlnicy. używając do tego miękkiej szczoteczki i mydła. Przeznaczona dla cery tłustej i normalnej. Przy nanoszeniu maseczki ziołowej na twarz należy pozostawić wolne partie wokół ust i oczu. ziela przywrotnika i korzenia żywokostu. Twarz i szyję należy umyć delikatnymi ruchami okrężnymi. powodując lepsze jej ukrwienie. Działa regenerująco. Działa ściągająco. przeciwwysiekowo. antyseptycznie. zmiękczająco. osłaniające. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. kory wierzby i szyszek chmielu. przeciwwysiekowo. przeciwzapalnie. jak łojotok i trądzik. ściągające. 158 . kwiatów nagietka. Maseczkę zmywa się na ogół gorącą wodą. Maskę najlepiej nakładać w pozycji leżącej lub po jej nałożeniu położyć się i odpocząć przez pewien czas. Dzia ła udelikatniająco. kwiatów bzu czarnego. Oczy chroni się tamponami waty zwilżonymi naparem z kopru włoskiego lub czystą wodą. kwiatów nagietka. ściągająco. Kwiat bzu Maseczka na bazie wyciągu z liści szałwii. Maseczki nakłada się na oczyszczoną twarz i szyje. zapobiega kruchości i pękaniu włosowatych naczyń krwionośnych. Po zdjęciu maseczki na skórę twarzy i szyi nanosi się nawilżacz. a następnie spłukuje zimną. przeciwzapalnie. Szczególnie dokładnie powinno się umyć partie twarzy wokół nosa i brodę.

Pozostawić 10-15 min. pozostawić do ostygnięcia.Maseczki dla cery normalnej Maseczka szałwiowo-jabłkowa l jabłko obrać ze skóry. Maseczka z przywrotnika pospolitego Dokładnie wymieszać 3 łyżki kiełków pszenicy z l łyżką miodu. następnie l łyżkę naparu dodać do pozostałych składników. l łyżeczkę suszonych drożdży piekarniczych rozpuścić w łyżce skoncentrowanego jeszcze ciepłego naparu. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 20 min. Maseczka z owoców kopru włoskiego Zaparzyć 3 łyżeczki owoców kopru włoskiego w 150 ml wrzątku. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 15 min. 3 łyżkami miodu i 2 łyżkami płatków owsianych. 3 łyżki skoncentrowanego naparu zmieszać z 50 g jogurtu. pokrajać na drobne kawałki i rozdrobnić w mikserze na puree razem z 2 łyżkami miodu i 15 g drobno pokrojonych liści szałwii. Napar pozostawić do ostygnięcia. Zamiast szałwii można użyć 2 łyżki wody różanej (sposób przygotowania opisany po przepisach na maseczki ziołowe).pobudzająca Zaparzyć 2 łyżki drobno posiekanego ziela mięty w 150 ml wrzątku. Przygotować napar z l łyżki posiekanego ziela przywrotnika i 150 ml wrzątku. Po ostygnięciu nałożyć na twarz i szyję. Maseczka miętowo-drożdżowa . 159 . Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 10-15 min.

Maseczka pietruszkowa Pęczek pietruszki drobno posieka ć i dodać tyle wrzątku. wycisnąć przez gazę tak mocno. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. aby za pomocą miksera wymieszać na gęsty sok. Nałożyć na twarz i pozostawić na 10 min. liście pokrzywy. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min.Maseczki dla cery suchej Maseczka żywokostowa 4 łyżki wrzątku i garść świeżych drobno posiekanych liści żywokostu rozdrobnić w mikserze na jednolitą masę. Maseczka rumiankowo-krwawnikowa z marchwią Średniej wielkości marchew zetrzeć na drobnej tarce. dodać do ubitej piany z l białka i 1-2 łyżki skoncentrowanego naparu z kwiatów rumianku i kwiatów oraz liści krwawnika (3 łyżeczki tych surowców na l filiżankę wrzątku). Maseczki dla cery tłustej Maseczki tej grupy oparte są na surowcach zawierających wiele garbników. dodać 2 łyżki jogurtu oraz l łyżkę skoncentrowanego naparu z kwiatów i liści nagietka (2 łyżki rozdrobnionych kwiatów i liści nagietka na l filiżankę wrzątku). Należą do nich kwiaty rumianku. rozgnieść owoc. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. usunąć pestkę. Maseczka brzoskwiniowo-nagietkowa l brzoskwinię obrać ze skórki. Składniki dokładnie wymieszać mikserem. kwiaty i liście krwawnika. Przy braku miksera można użyć skoncentrowanego naparu z 3 łyżek pietruszki i l fili160 . a więc o działaniu ściągającym. szałwii i pietruszki. aby uzyskać jak najwięcej soku.

Zamiast soku można użyć skoncentrowanego naparu z liści i pędów pokrzywy (2 łyżki pokrzywy na l filiżankę wrzątku). Woda różana 18 dag płatków silnie pachnącego gatunku róży (na przykład dzikiej) zalać w garnku emaliowanym taką ilością wody. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. zmywać ciepłą wodą. aby je 161 . Maseczka z pokrzywy Wymieszać 2 łyżki płatków owsianych z taką objętością mleka. aby tworzył on cienką warstwę. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15 min. żeby pasta dała się łatwo rozsmarować na twarzy. Maseczkę tą można zmywać wyłącznie zimną wodą. Sok lub napar z ziela pietruszki wymiesza ć z taką samą objętością białka kurzego lub jogurtu. aby utrzymać gęstą papkę. 2 łyżki wody różanej oraz 2 łyżki wody nagietkowej i przelać do butelki. Przed każdym użyciem wstrząsnąć. Sok z pokrzywy najlepiej zrobić w mikserze lub sokowirówce. Podstawowa recepta na nawilżacz ziołowy Zmieszać 2 łyżki gliceryny. dodać jedno jabłko. Jak już wspomnieliśmy. po zdjęciu maseczki i zmyciu twarzy wodą należy dodatkowo zmywać twarz za pomocą nawilżacza. Maseczka mietowo-ogórkowa 1/2 ogórka obranego ze skórki pokroić w średniej wielkości kostkę. Nakładać nawilżacz należy na twarzlak.żanki wrzątku. Można ją zmywać wyłącznie zimną wodą. l łyżeczkę soku cytrynowego i zmieszać w mikserze z niepełną garścią świeżo zerwanych liści mięty. do której należy dodać tyle świeżego soku z pokrzywy. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15-20 min.

Kompresy ziołowe to waciki kosmetyczne zamoczone w letnim naparze z określonego surowca zielarskiego. Przecedzić i dodać jeszcze 25 g płatków nagietków. owoce dzikiej róży. Ziele werbeny .przykryła. zmęczone lub podrażnione.likwiduje zaczerwienienie oczu i zapalenie powiek. Ziele piołunu . Woda nagietkowa 25 g płatków nagietków gotować w 2 filiżankach wody przez 30 min. Do okładów używane są kwiaty rumianku. Przecedzić. Kwiat rumianku . Okład powinien docierać do wszystkich zafałdowań skóry.likwiduje opuchlinę powiek i zaczerwienienie oczu. a następnie dokładnie rozgniecionych ziół. Papkę z ziół umieszcza się pomiędzy dwoma kawałkami gazy. Ziele kopru włoskiego . Można używać po 3 dniach od przygotowania. Świetlik łąkowy . a następnie przelać do wygotowanej butelki. opuchnięte. 162 .czyści oczy i łagodzi zmęczenie powiek.łagodzi łzawienie oczu.stosowany przy wielu dolegliwościach oczu. Kwiat bzu czarnego . Pod przykryciem gotować na bardzo słabym ogniu przez 30 min. Napary przygotowuje się zazwyczaj z l łyżeczki świeżego surowca i 150 ml wody. ziele kopru włoskiego lub liście podbiału. można stosować ciepłe okłady za świeżych. Ziele skrzypu . drobno pokrojonych. zwłaszcza o charakterze uczuleniowo-zapalnym.nadaje oczom właściwy blask (połysk).łagodzi wszelkie stany zapalne. W przypadku gdy oczy są podkrążone. W efekcie otrzymuje się nieco ponad filiżankę wody nagietkowej. bolące. Ziołowa pielęgnacja oczu Do pielęgnacji oczu można używać kompresów lub okładów ziołowych. W zależności od użytego surowca okład trzyma się na oczach od 10 do 20 min. natomiast należy unikać bezpośredniego kontaktu z gałką oczną. do których dodaje się nieco wrzątku.

Liść nasturcji . rozjaśniając je również. Dla włosów ciemnych przygotowuje się napar z liści szałwii.rozjaśniają włosy. nadaje włosom połysk. Liście i korzenie mydlnicy . pomaga zwalczać łupież. dla tłustych . Ziele przytulii czepnej .działa tonizująco. Liść pietruszki . Liście kocimiętki . Młode pędy skrzypu .stymulują wzrost włosów i pomagają zwalczać łupież. Liście bylicy bożego drzewka .pomaga zwalczać łupież.najlepszy uniwersalny surowiec o działaniu tonizującym wzmacniającym. Przy niedomaganiach włosów dobrze jest stosować jedno lub kilka podanych ziół. Korzeń rzewienia .daje doskonały żółty barwnik do włosów.wzmacniają włosy. Liście szałwii . Kwiat rumianku . działają tonizująco oraz wzmacniająco.doskonale zmiękcza włosy. Szampon ziołowy łagodny 2 łyżki szamponu dziecinnego zmieszać z 2 łyżkami mocnego naparu ziołowego. wzmacnia je i lekko przyciemnia włosy.Zioła dla włosów Aby zachować czystość włosów. choć silny zapach odstrasza od ich stosowania. Liście pokrzywy .oczyszczają włosy.zapobiegają łupieżowi. dla 163 . Napar przygotować z garści świeżych lub łyżki suszonych ziół i 150 ml wrzątku. przyciemniają włosy.pobudzają wzrost włosów i zapobiegają łupieżowi.z ziela krwawnika. należy je myć średnio raz w tygodniu ciepłą wodą i szamponem.wzmacnia kolor włosów i nadaje im połysk.pobudza wzrost włosów i łagodzi podrażnienia owłosionej skóry. oczyszczające.działają tonizująco i wzmacniająco. Kwiaty nagietka . Korzeń łopianu . Liście i kwitnące wierzchołki rozmarynu .pobudza wzrost włosów. Czosnek i cebula .

3 części liści oczaru wirginijskiego. W przypadku wszystkich trzech recept należy przygotować mocne napary lub odwary ziołowe. kory dębu. Po wbiciu żółtka jajka kurzego i l łyżki żelatyny w proszku. rozmieszaniu i podgrzaniu uzyskuje się doskonały preparat wzmacniający włosy. rumianku.z kwiatów nagietka. 164 . Płukanka dla silnie osłabionych włosów Składniki: 3 części ziela tymianku. 2 części liści melisy. to znaczy w proporcji: 2 łyżki na l szklankę wody. Pachnąca płukanka dla włosów jasnych Składniki: 4 części kwiatów rumianku. 3 cz ęści ziela pokrzywy. klaczą tataraku. ziela skrzypu lub z pokrzywy. 4 cz ęści kwiatów nagietka.jasnych . tymianku. mydlnicy. Płukanki ziołowe i ziołowe płyny wzmacniające Prócz systematycznego mycia włosów ciepłą wodą i szamponem (bez lub z dodatkiem ziół) dużą rolę w pielęgnacji włosów spełnia stosowanie płukanek z ziół suszonych: z korzenia łopianu. l część bylicy bożego drzewka. Wymienione zioła należy przyrządzać w postaci skoncentrowanej. liścia orzecha (który przyciemnia włosy). 3 części cienko ściętej skórki pomarańczowej (część zewnętrzna). 2 części startego korzenia łopianu. 2 części liści nasturcji. które dodane do ciepłej wody tworzą płukankę.z mieszaniny ziela pokrzywy i korzenia łopianu. dla włosów z łupieżem . Korzenie i kory gotować krótko. 2 części kwiatów bzu czarnego Pachnąca płukanka dla włosów ciemnych Składniki: 3 części liści szałwii. a ziele skrzypu dłużej niż 1/2 godz. 3 części liści rozmarynu.

Na bazie wyciągu z korzenia rzodkwi czarnej produkuje się rozmaite środki na porost włosów. choć znacznie bardziej skutecznie. korzeń rzodkwi działa podobnie. głowę zaś płucze dopóty. Nalewkę wciera się mniej więcej raz na tydzień w dzień poprzedzający mycie głowy. 75 ml mocnego naparu z bylicy bożego drzewka zmieszać z 75 ml wódki i przechowywać w butelce. 165 .Tonik do włosów z ziela bylicy bożego drzewka Bylica boże drzewko znajdowała od wielu stuleci zastosowanie jako ziele powodujące wzrost włosów. Włosy rozczesać. Oliwki odżywcze do włosów Niekiedy używa się również oliwek do włosów. powodując między innymi regenerację cebulek włosowych. ile potrzeba do dokładnego wtarcia we włosy i skórę głowy. Wciera ć we włosy po uprzednim rozcieńczeniu ciepłą wodą (l łyżka toniku w l łyżce wody). Wszystkie zmiksowane składniki wlać do butelki lub słoika. Każdorazowo bierze się jej tyle. Okład z korzenia rzodkwi czarnej lub chrzanu Kilkuminutowy okład ze świeżo startego korzenia rzodkwi lub chrzanu jest znacznie bardziej radykalnym środkiem niż płukanka ziołowa. Można również przyrządzić nalewkę z ziela bylicy bożego drzewka na spirytusie lub wódce. a następnie można zastosować jedną z płukanek ziołowych. Nalewka z pokrzywy i nasturcji Z l części świeżego ziela pokrzywy. zamknąć szczelnie i postawić w ciemnym miejscu. Po 2 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia. dopóki nie zniknie charakterystyczny zapach. Okład zdejmuje się. Korzeń chrzanu przeciwdziała wypadaniu włosów poprzez poprawę krążenia krwi w skórze głowy. l części świeżych kwiatów i liści nasturcji i 2 części spirytusu przygotować nalewkę. Można je przygotować na bazie oliwy z oliwek lub oleju słonecznikowego.

Środki koloryzujące i farby do włosów Do ziołowych substancji koloryzujących można zaliczyć płukanki z surowców zielarskich o działaniu przyciemniającym lub rozjaśniającym. aż olej nabierze intensywnego zapachu ziół. które miesza się z proszkiem kaolinowym.Do butelki o pojemności 0. Płukanka dla włosów ciemnych 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści szałwii oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści rozmarynu oraz 4 166 . Dla otrzymania bardziej intensywnego koloru włosów należy użyć skoncentrowanych odwarów (ta sama ilość ziół. a po kilku minutach spłukać ciepłą wodą. lecz mniej wody. bo tylko z 75 ml . Przed użyciem dodać 2 łyżki soku cytrynowego i płukać włosy. Ponownie umyć włosy wodą oraz szamponem i znów spłukać ciepłą wodą. Zakorkowaną butelkę postawić w miejscu silnie nasłonecznionym. Czynności te powtarzać tak długo. przepisy na płukanki). Przez ten czas należy codziennie ostrożnie wstrząsać zawartością butelki. Płukanki te stosuje się po uprzednim umyciu włosów. Następnie natrzeć włosy szamponem i odrobiną gorącej wody. niestety. aby szybciej zachodziła ekstrakcja olejków eterycznych z surowca do oleju.25 l wrzucić 2 łyżki dokładnie zmiksowanych ziół (gatunku lub gatunków zawierających olejki eteryczne) i zalać to 100 ml oleju. Po 3 tygodniach usunąć zioła.por. a do przefiltrowanego oleju ponownie doda ć 2 łyżki zmiksowanych ziół. u nas trudno dostępnym. Trwa to co najmniej 3 tygodnie. Płukanka dla włosów jasnych 2 łyżki świeżych lub l łyżkę suszonych kwiatów rumianku oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych kwiatów nagietka gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. Oliwkami odżywczymi do włosów należy nacierać włosy i skórę głowy przed ich myciem i tak pozostawić na około 30 min pod przykryciem z wilgotnego ręcznika.

Rys. Płukanka ziołowa . 25.

. można pozostawić farbę na całą noc. Przed właściwym nałożeniem farby należy zrobić próbę na kilku pasemkach włosów. a tylko mająca działanie wzmacniające. Głowę należy przykryć na godzinę czepkiem kąpielowym z folii polietylenowej. Proszek z torebki rozmieszać z taką ilością gorącej wody. natomiast można je nabyć w postaci sproszkowanej. Farby do włosów Są dość trudne do przygotowania w warunkach domowych. Po nałożeniu farby należy umyć włosy łagodnym szamponem. po czym natłuścić skórę odrobiną oliwki. Henna. Jeżeli chcemy uzyskać bardzo mocny i trwały kolor. W sprzedaży znajdują się 3 rodzaje henny: czerwona. po czym sprawdzić. aby uzyskać pastę. jak zmienia się kolor. Jeżeli kolor jest odpowiedni.łyżeczki herbaty gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. i czarna oraz „neutral” . z których można uzyskać kolory włosów od rudego do brązowego. pozostawić na 30 min dla „dojrzenia”. brązowa. to nakładać sukcesywnie na całą powierzchnie włosów. Farba może pozostać 5-6 miesięcy.nie zmieniająca barwy włosów.

.zioła uspokajające: arcydzięgiel (olejek). sosna (igliwie). koper włoski (owoc).zioła wzmacniające: lawenda (kwiat). sza łwia (liść).zioła przeciwkaszlowe: babka (liść). rzodkiew (korzeń). fiołek (ziele i kwiat). Domowa apteczka ziołowa Jakie zioła i na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) Schorzenia układu nerwowego .VI. hyzop (ziele). . Zaziębienie. nagietek (kwiat). biedrzeniec anyż (owoc). ogórecznik (ziele). żywokost (korzeń). lawenda (kwiat).zioła pobudzające: kolendra (owoc). malina (liście i owoce). dziurawiec (ziele). melisa (liść). sosna (pączki). czosnek (ząbki). tatarak (kłącze). tymianek (ziele). podbiał (liść). róża (owoc). tymianek (ziele). . melisa (liść). . lipa (kwiat). tymianek (ziele). 169 . macierzanka (ziele). fiołek (ziele i kwiat). ogórecznik (ziele). gorączka . lebiodka (ziele). mięta (liść). .zioła wykrztuśne: babka (liść). kozłek (kłącze). koper włoski (owoc). chmiel (szyszka). kaszel. rumianek (kwiat). lawenda (kwiat).zioła przeciwgorączkowe i napotne: bez czarny (kwiaty i owoce). sosna (pączki i igliwie).zioła łagodzące nieżyt górnych dróg oddechowych: bez czarny (kwiaty i owoce).

zioła żółciopędne: bylica estragon (ziele). bazylia (ziele). mięta (liść). kolendra (owoc).zioła przeciwdziałające nadmiernej fermentacji jelitowej (wiatropędne): arcydzięgiel (korzeń). majeranek (ziele). . jałowiec (owoc). dziurawiec (ziele).zioła przeczyszczające o łagodnym działaniu: bez czarny (kwiat). czarnuszka (nasiona).zioła osłaniające: babka (liść). tatarak (kłącze). rumianek (kwiat). czarnuszka (nasiona). szałwia (liść). koper włoski (owoc). macierzanka (ziele). . gorczyca (nasiona). cząber (ziele). gorczyca (nasiona). majeranek (ziele). kminek (owoc). mięta (liść). . len (nasiona). . biedrzeniec anyż (owoc). len (nasiona). krwawnik (ziele). rumianek (kwiatostan). kminek (owoc). lipa (kwiat).zioła stosowane przeciwko nieżytowi przewodu pokarmowego: borówka czernica (owoc). macierzanka (ziele). lebiodka (ziele). czosnek (ząbki). krwawnik (ziele). hyzop (ziele). . dziurawiec (ziele). krwawnik (ziele). śliwa tarnina (owoc). szałwia (liść). nagietek (kwiat). szałwia (liść). sosna (igliwie). cząber (ziele). biedrzeniec anyż (owoc). rumianek (kwiat). koper włoski (owoc). czarnuszka (nasiona). lawenda (kwiat). bylica estragon (ziele). . róża (owoc). hyzop (ziele). majeranek (ziele). 170 .zioła przeciwskurczowe: kolendra (owoc). jałowiec (owoc). ogórecznik (ziele). rzodkiew (korzeń).Schorzenia układu pokarmowego . melisa (liść). tymianek (ziele). szałwia (liść). borówka czernica (owoc). lipa (kwiat). kolendra (owoc). szałwia (liść). gorczyca (nasiona). mięta (liść).zioła gorzkie i aromatyczne pobudzające apetyt i dzięki zwiększonemu wydzielaniu soków żołądkowych ułatwiające trawienie: arcydzięgiel (korzeń). kolendra (owoc). chmiel (szyszka). lebiodka (ziele). pokrzywa (liść). bazylia (ziele).zioła przeciwrobacze: czosnek (ząbki). czosnek (ząbki). rozmaryn (liść). babka (liść). śliwa tarnina (kwiat). mięta (liść). ogórecznik (ziele). . melisa (liść).zioła przeciwbiegunkowe: bez czarny (owoc). dziurawiec (ziele). kolendra (owoc). krwawnik (ziele). rzodkiew (korzeń). rozmaryn (liść). tatarak (kłącze). papryka (owoc). orzech włoski (liść). hyzop (ziele). .

zioła moczopędne: arcydzięgiel (korzeń). . szałwia (liść).zioła przeciwcukrzycowe: borówka czarna (liść). krwawnik (ziele). lebiodka (ziele). szałwia (liść). żywokost (korzeń). hyzop (ziele). rzeżucha (liść).zioła przeciwpotne: hyzop (ziele). dziurawiec (ziele). kolendra (owoc). Stany zapalne organizmu spowodowane infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi . . koper włoski (owoc). tymianek (ziele). tatarak (kłącze). lubczyk (korzeń). Choroby krwi . podbiał (ziele i kwiat). śliwa tarnina (kwiat). . krwawnik (ziele).zioła krwiotwórcze: pokrzywa (liść). cząber (ziele).zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: babka (liść). majeranek (ziele). pokrzywa (liść). dziurawiec (ziele). macierzanka (ziele). sosna (igliwie). orzech włoski (liść). krwawnik (ziele). melisa (liść). rumianek (kwiat). czosnek (ząbki). macie171 . lubczyk (korzeń). nagietek (kwiat).Zaburzenia przemiany materii . bylica estragon (ziele). orzech włoski (liść). dziurawiec (ziele). śliwa tarnina (kwiat).zioła przeciwkrwotoczne: berberys (kora). berberys (owoc). krwawnik (ziele). cząber (ziele). szałwia (liść). chmiel (szyszka). orzech włoski (liść).zioła pobudzające przemianę materii: bez czarny (owoc). chmiel (szyszka). Schorzenia układu moczowego . mięta (liść). pokrzywa (liść). fiołek (ziele i kwiat). lawenda (kwiat). len (nasiona). jałowiec (igliwie). czarnuszka (nasiona).

dziurawiec (ziele).zioła pobudzające miesiączkowanie: lubczyk (korzeń). papryka (owoc).zioła stosowane przy bolesnym miesiączkowaniu. cebula (pieczona lub gotowana). Zaburzenia miesiączkowania . Choroby skóry . Niedostateczna laktacja . nagietek (kwiat). pietruszka (korzeń). żywokost (korzeń). 172 . chmiel (szyszka). gorczyca (nasiona). nagietek (kwiat). lubczyk (korzeń). rumianek (kwiat). rumianek (kwiat). pietruszka (owoc). . krwawnik (ziele). .zioła stosowane w leczeniu chorób skóry: babka (liść). Bóle gośćcowe i nerwobóle . rzeżucha (ziele).zioła pobudzające laktację (wydzielanie gruczołów mlecznych): biedrzeniec anyż (owoc). melisa (liść). pietruszka (korzeń). papryka (owoc). rzodkiew (korzeń). krwawnik (ziele).zioła dezynfekujące drogi moczowe: babka (liść). kminek (owoc). melisa (liść). . dziurawiec (ziele). jałowiec (owoc). pokrzywa (liść). rozmaryn (liść).zioła łagodzące nerwobóle: arcydzięgiel (olejek). czarnuszka (nasiona). sosna (igliwie).zioła łagodzące bóle gośćcowe: arcydzięgiel (olejek). ogórecznik (ziele). skrzyp (ziele).rzanka (ziele).

sporządzonych ze świeżych części roślin: jałowiec (owoc). dziurawiec (ziele). . rumianek (kwiat). Stany zapalne jamy ustnej .zioła łagodzące ugryzienia i ukąszenia owadów w postaci okładów sporządzonych ze świeżych części roślin: bazylia (liść). rozmaryn (liść). cebula (okład z gotowanej cebuli). .zioła „dla ust": biedrzeniec anyż (owoc).zioła na czyraki: len (nasiona) i rumianek (kwiat). melisa (liść). majeranek (ziele). rumianek (kwiat). hyzop (ziele). 173 . . Zioła „pierwszej pomocy" . pietruszka (liść).Stany zapalne oczu . . nagietek (kwiat). tymianek (ziele). szałwia (liść). szałwia (liść). lawenda (kwiat). . nagietek (kwiat).zioła na brodawki: glistnik (sok ze świeżych liści). tymianek (ziele). . lawenda (kwiat). nagietek (sok ze świeżych liści). żywokost (korzeń). mięta (liść). żywokost (korzeń). cząber (ziele).zioła na odmrożenia: nagietek (maść). czosnek (ząbki). ogórecznik (liść). lawenda (kwiat). świetlik (ziele).zioła na odciski: czosnek (okład z rozgniecionych ząbków).zioła przeciw bólom w postaci olejków do masażu i maści. tymianek (ziele).zioła łagodzące zwichnięcia i stłuczenia: dziurawiec (ziele). nagietek (kwiat). szałwia (liść). rozmaryn (liść). żywokost (korzeń) oraz tymianek (olejek). mięta (liść).zioła dezynfekujące i przyspieszające gojenie się skaleczeń i ran: bez czarny (liść świeży). nagietek (kwiat). majeranek (ziele). . majeranek (ziele).zioła „dla oczu": koper włoski (owoc). rozmaryn (liść).

gotować 3-5 min. czosnek (ząbki). u osób starszych. żywokost (korzeń.zioła obniżające potencję (anafrodyzjaki): chmiel (szyszki). rzeżucha (nasiona). melisa (ziele). chorobie nadciśnieniowej.Zaburzenia aktywności seksualnej . których charakterystykę podajemy niżej. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wody (250 ml). Składa się z ziół o działaniu uspokajającym. liść). składające się z kilku zmieszanych w odpowiednich proporcjach surowców roślinnych. zaburzeniach krążenia obwodowego. Nr 1: „Nervosan": kozłek lekarski (kłącza). a także przy wadliwej przemianie materii. pić 2-4 razy dziennie po jedzeniu. szałwia (liść). po 1/2 szklanki. tatarak (kłącze). Sposób użycia: l łyżka ziół na 1/4 szklanki wody. nerwicach układu wegetatywnego. . rdest ptasi (ziele). krwawnik (ziele). Nr 2: „Sklerosan” głóg (kwiat z liściem oraz owoc). krwawnik (ziele). wzajemnie się uzupełniających i wzmacniających swoje działanie lecznicze. Zalecana przy miażdżycy (sklerozie). Polski przemysł zielarski produkuje od lat kilkanaście mieszanek ziołowych. jarzębina (owoc). Stosowany jest w stanach nadmiernej pobudliwości nerwowej i nadmiernego podniecenia psychicznego. po 2/3 szklanki. Gotowe mieszanki ziołowe Na całym świecie powszechnie stosowane są gotowe mieszanki ziołowe. zagotować i pić rano (na czczo) i wieczorem. mięta (ziele). Mieszanki „Herbapolu” mają numeracje ułatwiającą ich identyfikację oraz nazwy firmowe. jemioła (ziele). morszczyn (ziele). przeciwskurczowym i nasennym. bezsenności. kruszyna (kora). 174 . histerii oraz zaburzeniach okresu przekwitania i pokwitania.zioła zwiększające potencję (afrodyzjaki): bazylia (ziele). rumianek (kwiat). macierzanka (ziele). Mieszanka ta ma zastosowanie w schorzeniach wieku starczego.

topola (pączki). artretyzmie i ischiaszu). brzoza (liść). wzdęciach. Mieszanka ma działanie rozgrzewające i moczopędne. Ten zestaw ziół działa rozwalniająco. rumianek rzymski (kwiat). Sposób użycia: 1-11/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. Stosuje się w przewlekłych biegunkach. ostrych i przewlekłych nieżytach jelit. przetłuszczona cera i włosy). gdy objawy wskazują na nerwicę żołądka. Sposób użycia: l łyżkę ziół na l 1/4 szklanki gorącej wody. pokrzywa (liść). skąd są wydalane na zewnątrz organizmu. szałwia (liść). bratek polny (ziele). Pić 2-5 razy dziennie po 1-3 łyżki (dzieci) lub po 1/4-1/2 szklanki (dorośli). przed posiłkiem. wierzba (kora). perz (kłącze). poprawia trawienie i przemianę materii. po 2/3 szklanki. które stopniowo dostają się do układu moczowego. gotować 3-5 min i pić 2-3 razy dziennie między posiłkami. kruszyna (kora). przy zewnętrznych objawach skórnych (trądzik młodzieńczy. na l godz. skrzyp (ziele). Jest to zestaw ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych). nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. mięta (liść). Nr 4: „Reumosan”: brzoza (liść). bólach przewodu pokarmowego. gotować 2 min. dzięki temu krążąca krew uruchamia złogi. gotować 3-5 min i pić 2 razy dziennie po l szklance odwaru po posiłkach. Nr 6: „Pyrosan”: rumianek (kwiat). lipa (kwiat).Nr 3: „Degrosan”: morszczyn (ziele). rdest ptasi (ziele). Składa się z ziół działających przeciwbiegunkowe. Mieszanka stosowana w zaburzeniach przemiany materii charakteryzujących się niedoczynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego. wiązówka błotna (kwiat). Stosuje się przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych (reumatyzmie. mniszek (korzeń). bez czarny (kwiat). krwawnik (ziele). Nr 5: „Tannosan”: pięciornik (kłącze). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. malina (owoc). borówka czernica (owoc). wierzba (kora). lipa (kwiat). 175 .

niewydolności układu krążenia. kruszyna (kora). jemioła (ziele). Należy 1/2-2/3 szklanki naparu pić 1-3 razy dziennie. przy grypie. nieżycie górnych dróg oddechowych i reumatycznych bólach mięśniowych. pozostawić nad parą na 15-20 min. zapaleniu dziąseł.działa napotnie. Jest to specyficzna mieszanka ziołowa. Zioła wzmacniające mięsień sercowy działają uspokajająco i obniżają ciśnienie krwi. mająca zastosowanie w zwalczaniu hemoroidów i żylaków odbytu lub guzów krwawnicowych. Dobrze jest wypić wieczorem w łóżku do 2 szklanek naparu z dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego. Mieszankę stosuje się przy osłabieniu mięśnia sercowego. Sposób użycia: odwar z 3/4 łyżki ziół na 1-1 1/4 szklanki gorącej wody. Stosowana w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Mieszanka o działaniu przeciwzapalnym i dezynfekującym. bratek polny (ziele). zaburzeniach krążenia na tle miażdżycy oraz przy migotaniu i trzepotaniu przedsionków. żarnowiec (ziele). Nr 7: „Rektosan”: krwawnik (kwiat). 176 . Nr 8: „Septosan”: mięta (liść). lubczyk (korzeń). kasztanowiec (kwiat). Gardło i jamę ustną należy płukać 2-4 razy dziennie. róża dzika (owoc). szałwia (liść). Stosowany we wszystkich stanach przeziębieniowych. jarzębina (owoc). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. serdecznik (ziele). migdałów oraz anginie. towarzyszących wszystkim przeziębieniom. Sposób użycia: l łyżka ziół do 1/2 lub l szklanki gorącej wody. Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. a przy tym lekko moczopędnie. gotować 2 min i pić możliwie gorący napar 2-3 razy dziennie po l szklance. pozostawić przykryte nad parą 15-20 min. kozieradka (nasiona). głóg (kwiat z liśćmi). rozgrzewające i kojąco. gotować 2 min i pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu. kozłek (kłącze). żywokost (korzeń). Taki sam odwar można stosować do obmywania odbytu i do okładów. skrzyp (ziele). Nr 9: „Cardiosan": konwalia (ziele). tymianek (ziele). kminek (owoc).

wzdęciach. dziurawiec (ziele). brzoza (liść). jelita cienkiego. poprawiają trawienie. „Cholagoga II”: kocanki piaskowe (kwiat) mniszek (korzeń). borówka brusznica (liść). Stosuje się je przy zapaleniu nerek i pęcherza moczowego: przy skąpomoczu i obrzękach. glistnik (ziele). trzustki. dróg żółciowych. żołądka i jelit. nudnościach. zaburzeniach w wydzielaniu soków trawiennych. uśmierzają ból pochodzenia trawiennego. likwidują nadmierną fermentację w przewodzie pokarmowym i wzdęcia.Nr 10: „Cholagoga I”: jałowiec (owoc). bobrek trójlistkowy (liść). gotować 3-5 min i pić 3-4 razy dziennie po 2/3 szklanki odwaru między posiłkami. niestrawności. krwawnik (ziele). kamicy moczowej. Nr 11: „Urosan”: skrzyp polny (ziele). podróżnik (korzeń). Zioła działają moczopędnie i dezynfekujące na przewód moczowy. Cholagoga I stosowana jest przy stolcu miękkim (rozwolnienie). kminek (owoc). krwawnik (ziele). wątroby i nerek. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. likwidując jego stany zapalne. 177 . atonii żołądka. Stosuje się je w schorzeniach wątroby. rozwalniająco. Nr 12: „Digestosan”: drapacz (ziele). Jest stosowana przy braku apetytu. mięta (liść). żywokost (korzeń). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. kminek (owoc). „Cholagoga III”: jałowiec (owoc). gotować 2-3 min pod przykryciem i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami. gotować 2-3 min i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie w ciągu dnia między posiłkami. kruszyna (kora).przy stolcu normajnym. nieżytach przewodu pokarmowego. rdest ptasi (ziele). mięta (liść) Mieszanki działają żółciopędnie. II . Zioła pobudzają niektóre czynności wydalnicze żołądka. Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. Mieszanka zawiera wiele gorzkich ziół o działaniu żołądkowym. kruszyna (kora). mięta (liść). rdest ptasi (ziele). III .przy stolcu twardym (zatwardzenie). dziurawiec (ziele).

dąb (kora). senes (liść). Mieszankę stosuje się przy zaparciach. bez czarny (owoc). prawoślaz (liść). młodzieży i osób starszych. Zioła te obniżają poziom cukru we krwi i są stosowane pomocniczo w lżejszych przypadkach cukrzycy. mniszek (korzeń). Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie przeciwzapalne. nagietek (kwiat). borówka czernica (liść). kminek). szałwia (liść). Szczególnie polecany dla dzieci. Sposób użycia: l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. Nr 14: „Normosan”: kruszyna (kora). mają także działanie przeciwbakteryjne (mięta. szałwia (liść). pokrzywa (liść). Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie powlekające. Sposób użycia: l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. kminek (owoc). otyłości. przy niezbyt zaawansowanej infekcji i zapaleniu błon śluzowych. podbiał (liść). przeciwkrwotoczne. przeciwskurczowo. przeciwbakteryjne. niestrawności. gardła i oskrzeli. przy kaszlu i utrudnionym odkrztuszaniu. Mieszanka stosowana jest do 178 .Nr 13. Pektosan stosuje się w stanach nieżytowych jamy ustnej. koper włoski (owoc). wadliwej przemianie materii i w nieżytach przewodu pokarmowego. wzdęciach. szałwia (liść). gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami. fasola (naowocnia). pozostawić nad parą pod przykryciem na 15-20 min i pić 3 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki (w lekkich stanach nieżytowych jelit) lub raz dziennie wieczorem jako środek rozwalniający. Zioła działają przeczyszczające. perz (kłącze). przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. pokrzywa (liść). gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie między posiłkami. przeciwrzęsistkowe. rumianek (kwiat). wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. przyspieszają przyswajanie pokarmów. zaburzeniach przemiany materii. Nr 16: „Yagosan”: rdest ptasi (ziele). mięta (liść). mniszek (korzeń). Nr 15: „Diabetosan”: rutwica (ziele). przeciwprzesiękowe i przeciwskurczowe. Sposób użycia: 1-1 1/2 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki wrzątku. „Pektosan”: oman (korzeń).

Nr 18: „Neopektosan”: szałwia (liść). zatruciu lotnymi substancjami toksycznymi. a przede wszystkim przy zatruciach przewodu pokarmowego. prawoślaz (liść). krwawnik (kwiat). Mieszankę stosuje się przy zaparciach. otyłości. słonecznik (kwiat). przemywań. następnie gotować 57 min i pić po szklance rano przed śniadaniem i wieczorem po kolacji. mniszek (korzeń). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. np. 179 . Sposób użycia: 3 łyżki ziół na 5-6 szklanek wrzątku. żywokost (korzeń). bez czarny (owoc). tamponów i okładów. gotować 3 min i pić 2-4 razy dziennie po 1/2-2/3 szklanki odwaru między posiłkami. Mieszankę stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych i oskrzeli. skrzyp (ziele). wzdęciach. Nr 17: „Pulmosan”: rdest ptasi (ziele). Stosowana jest przy schorzeniach płuc. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. mniszek (korzeń). Działanie ziół jest analogiczne jak w przypadku mieszanki „Normosan”. zaburzeniach przemiany materii. Zioła zawarte w powyższej mieszance przyczyniają się do szybszej regeneracji uszkodzonych tkanek w płucach. prawoślaz (korzeń). niestrawności. „Neonormosan” polecany jest przede wszystkim dla tych osób. pylicy. Zioła te mają właściwości powlekające. których organizmy nie tolerują kory kruszyny. w których nastąpiło uszkodzenie tkanki płucnej. Nr 19: „Neonormosan": rzewień (kłącze). perz (kłącze). mięta (liść). kminek (owoc). podbiał (liść). wykrztuśne i zmiękczające. a po ostudzeniu stosować do irygacji. rozedmie płuc. Sposób użycia: 2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki gorącej wody i poddać maceracji pod przykryciem (przez noc). gotować 3 min. przeciwalergiczne i przeciwgorączkowe. w gruźlicy. tymianek (ziele).irygacji i przemywań przy upławach oraz stanach zapalnych pochwy o charakterze bakteryjnym. koper włoski (owoc). mają ponadto działanie przeciwskurczowe.

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wrzątku, pozostawić nad parą na 15-20 min. Napar pić wieczorem jako środek przeczyszczający w ilości 2/3 do l szklanki. W czasie przygotowywania naparu lub odwaru tracimy w znacznym stopniu wiele cennych substancji leczniczych (głównie olejków), przez co oddziaływanie mieszanki ziołowej jest znacznie słabsze. Dlatego polecamy proszkowanie większości mieszanek w elektrycznym młynku do kawy i stosowanie tego zamiast picia odwaru lub naparu. (Sposób użycia: 1/4 płaskiej łyżeczki do herbaty proszku popić chłodną wodą lub innym płynem, na przykład rozcieńczonym sokiem owocowym lub warzywnym). Później popijamy gorącym płynem: herbatą, mlekiem lub kawą. Proszkować nie należy „Pyrosanu” (nr 6), „Septosanu” (nr 8), „Pektosanu” (nr 13), „Yagosanu” (nr 16), „Pulmosanu” (nr 17), „Neopektosanu” (nr 18), czyli mieszanek, dla których najlepsz ą formą stosowania jest odwar i pijanie tego odwaru na gorąco lub stosowanie zewnętrzne („Septosan” i „Yagosan”).

Różne postaci leku roślinnego, czyli jak przyrządzać zioła
Jednorazowe surowce zielarskie lub mieszanki różnych ziół należy przygotować do użycia w takiej postaci, która zapewni jak najlepsze wchłoniecie składników leczniczych przez organizm. Leki roślinne, stosowane w lecznictwie domowym, mogą być używane w kilku postaciach:

Napar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalać przepisaną ilością wrzącej wody w naczyniu, które umieszcza się na parze i po przykryciu ogrzewa co najmniej 15 min. Następnie pozostawia się pod przykryciem jeszcze na 15 min, co kilka minut mieszając. Otrzymany napar należy przecedzić przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przemyć wrzącą wodą, uzupełniając otrzymany napar do przepisanej objętości.
180

Herbatki ziołowe
Napary są przygotowywane z jednorodnych surowców zielarskich lub mieszanek. W przypadku wielu surowców olejkowych (ziela i liści) przygotowuje się je w sposób uproszczony, zalewając dany surowiec w szklance lub filiżance wrzątkiem i pozostawiając do zaparzenia na 5 do 15 min pod przykryciem.

Odwar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej, starannie miesza, przykrywa i umieszcza na parze (stawiamy garnek w garnku napełnionym wodą około 2 cm poniżej garnka wewnętrznego). Temperatura powinna wynosić około 90°C przez okres około 30 min, co osiąga się pozostawiając garnek zewnętrzny na małym ogniu przez 45 min. Otrzymany odwar należy przecedzić, a surowiec pozostały na sitku przelać wrzątkiem, uzupełniając odwar do przepisanej objętości. Odwary przygotowywane są z surowców, z których trudno jest wyodrębnić składniki czynne, na przykład-korzeni, kory, nasion, przy czym należy podkreślić, że jest to postać leku roślinnego, w czasie przygotowywania którego traci się najwięcej składników leczniczych, głównie olejków eterycznych.

Maceracja
Maceracja jest najrzadziej stosowaną postacią leku roślinnego, przy jej przygotowaniu jako rozpuszczalnika używa się wody. Jednorodny surowiec lub mieszankę ziołową zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej i pozostawia na odpowiednią ilość czasu (od 1/2 godz. do kilku godzin), po czym mace-rat cedzi się przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przelewa wodą, uzupełniając macerat do przepisanej objętości. Maceracje przyrządza się na przykład w przypadku korzenia prawoślazu i nasienia lnu. 181

Nalewka
Niekiedy przy sporządzaniu wyciągów ziołowych lepszym niż woda rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy. Na skalę przemysłową do sporządzania wyciągów alkoholowych używa się spirytusu etylowego, natomiast w warunkach domowych najlepszy wydaje się być winiak lub brandy. Do 2 filiżanek winiaku dodaje się 30 g suszonych ziół w całości lub sproszkowanych, przelewa je do butelki i szczelnie zamyka. Butelkę należy postawić w ciepłym miejscu i co kilka dni wstrząsnąć dla lepszej ekstrakcji składników. Po dwóch tygodniach zawartość butelki filtruje się przez bibułkę, dodaje znów surowca i regularnie wstrząsa co kilka dni. Po 4-5 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Syrop ziołowy
Rzadko stosowaną formą leku roślinnego jest syrop ziołowy (60 g suszonych ziół zalać l filiżanką wrzątku i odstawić do ostygnięcia, po czym otrzymany napar odcedzić, filtrując przez bibułę). Przefiltrowany napar podgrzać i rozpuścić w nim l filiżankę cukru, następnie doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu aż do momentu, w którym syrop osiągnie konsystencję płynnego miodu. Tak przygotowany syrop studzi się i przelewa do słoiczka typu twist.

Maść
Substancją podstawową do przygotowania maści ziołowej domowym sposobem jest na ogół smalec wieprzowy (250 g smalcu wieprzowego rozpuścić na wolnym ogniu, po czym dodać do płynnego tłuszczu 30 g suszonych ziół i dalej podgrzewać aż do zagotowania, następnie pozostawić na wolnym ogniu na około 1/2 godz., później przecedzić przez sitko do słoiczka, ostudzić i wstawić do lodówki).

182

Rys. 26. Przygotowanie gorącego okładu chmielowo-tymiankowego

Proszki (zioła sproszkowane)
Ta postać leku roślinnego była niegdyś powszechnie stosowana, jednak we współczesnej medycynie jest mniej popularna. Wysuszone surowce zielarskie miele się w młynku na proszek i w tej postaci zażywa, popijając odpowiednią ilością wody przegotowanej, sokiem owocowym lub warzywnym - rozcieńczonym wodą. Należy pamiętać, że proszki to bardzo skoncentrowana postać leku roślinnego. Jednej szklance odwaru lub naparu odpowiada ilość proszku mieszcząca się na końcu noża. Nigdy nie należy zażywać sproszkowanego dziurawca, świetlika i arcydzięgla ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia uczulenia po spożyciu ich w tej postaci. Zażywając proszek, dostarczamy organizmowi wszystkie substancje zawarte w zielu. Na bazie sproszkowanych surowców zielarskich przemysłowo produkuje się mieszanki ziołowe w postaci granulatów.

Kataplazmy
Są to gorące okłady z rozdrobnionych ziół. Oryginalna postać leku roślinnego, szczególnie polecana przez medycynę ludową. Rozdrobnione świeże zioła zawijane są w gazę, a następnie umieszcza się je w naczyniu ceramicznym i zalewa na kilka minut wrzącą wodą. Okład wyjmuje się z wrzątku, studzi do pożądanej temperatury i przykłada na chore miejsca.

Zimne kompresy
Również ta postać leku roślinnego jest dobrze znana medycynie ludowej. Polega na przykładaniu do chorych miejsc okładów ze świeżych, rozdrobnionych ziół, a klasycznym przykładem jest okład z liści babki na stłuczone i obtarte miejsca kończyn.
Kąpiele ziołowe

Ta postać leku roślinnego stoi na pograniczu działania leczniczego i kosmetycznego. Kąpiele ziołowe przyrządza się z jednego
184

lub z kilku surowców zielarskich, biorąc 1/2 kg świeżych lub 10 dag suszonych ziół na kilka litrów wrzątku, sporządza napar lub odwar (w zależności od surowca) i dodaje do wody kąpielowej Ze względu na bardzo korzystne oddziaływanie leczniczych kąpieli ziołowych na nasz organizm podajemy wykaz roślin zielarskich, mogących mieć zastosowanie przy sporządzaniu takich kąpieli. W nawiasach podano schorzenia, przy których można stosować dany surowiec bądź właściwości lecznicze kąpieli: Arcydzięgiel - korzenie, nasiona (bóle gośćcowe, nerwobóle); Arnika górska - kwiat (bóle reumatyczne; pobudza funkcje skóry); Dąb szypułkowy - kora (schorzenia skóry; stymuluje gojenie się chorej skóry); Fiołek trójbarwny - ziele (schorzenia skóry; egzemy, trądzik, wypryski alergiczne, stany zapalne); Kasztanowiec - kora, kwiaty, niedojrzałe owoce (kąpiele saponinowe stosowane przy otyłości, zastojach żylnych i innych niedomaganiach naczyniowych); Kozłek - kłącze (nadmierna pobudliwość nerwowa); Krwawnik - ziele (pobudza krążenie krwi, uspokaja podskórną część systemu nerwowego, działa kojąco na suchą i popękaną skórę); Lawenda - ziele (wyczerpania nerwowe, nerwobóle, bóle gośćcowe, świąd skóry, egzemy); Mięta - liście (drażni skórę, poprawiając jej ukrwienie, olejek parując podczas kąpieli, łagodzi stany zapalne błony śluzowej nosa); Melisa - liście (wyczerpanie nerwowe, działa kojąco na wrażliwą skórę); Nagietek - kwiat (stany zapalne skóry, trudno gojące się rany i oparzenia); Orzech włoski - liście i owocnia (schorzenia skóry); Perz - kłącze (obrzęki i stany zapalne chorej skóry); Rozmaryn - ziele (zaburzenia krążenia, zmęczenie psychiczne, bóle reumatyczne, stany zapalne skóry); Rumianek - kwiat (działa kojąco na skórę, łagodzi stany kataralne);
185

Skrzyp - ziele (źle gojące się rany); Sosna - igliwie (złe samopoczucie, schorzenia płuc); Szałwia - ziele (stany zapalne skóry, zapalenie błony śluzowej nosa); Tatarak - kłącze (stany osłabienia mięśni).

bylica boże drzewko. do czasu wynalezienia innych syntetycznych środków. piołun. Jako środki przeciwko owadom mogą być stosowane następujące zioła: bazylia. poprawiać zapach naszych pomieszczeń. Inne zastosowanie ziół i przypraw ziołowych w gospodarstwie domowym Stosowanie surowców zielarskich w kuchni. hyzop. w kosmetyce oraz w leczeniu nie wyczerpuje ich możliwości wykorzystania w gospodarstwie domowym. Podajemy kilka przepisów na mieszanki ziół odstraszające owady: Silnie pachnące woreczki odstraszające owady Do woreczka z gęstego płótna lnianego wsypać 4 części pokruszonych liści mięty. Niektóre zioła lub ich mieszanki mogą służyć do odstraszania owadów. lebiodka. lebiodka i mięta mogą być umieszczane w bieliźniarce i w spiżarni ze względu na swój przyjemny i dość delikatny zapach. lawenda. cząber ogrodowy. a lawenda w bieliźniarce. wreszcie mogą być źródłem bardzo trwałych barwników roślinnych. 4 części pokruszonego ziela ruty. Bazylia. powszechnie stosowane przeciwko molom. 2 cz ęści pok187 . nazywana niekiedy w jeżyku francuskim „gardę robe” (co znaczy: chroniąca ubranie). ruta.VII. wrotycz. rozmaryn. mięta. tatarak. Zioła przeciw owadom Symbolem zioła odstraszającego owady jest bagno zwyczajne. można z nich wyrabiać kadzidła lub świece o zapachu ziół.

nostrzyk.ruszonego ziela bylicy bożego drzewka. 2 cz ęści pokruszonego ziela bazylii. a otrzymanym proszkiem napełnić woreczki zapachowe. 2 części pokruszonych liści rozmarynu i l część pokruszonych goździków. gałka muszkatołowa. hyzop. szałwia. ziół o pachnących liściach (arcydzięgiel. fiołek). Następnie woreczek zaszyć i powiesić w szafie ubraniowej. fiołek). melisa. lubczyk. skórka pomarańczowa lub cytrynowa). Aromatyczny proszek Pomieszać 4 części pokruszonego ziela majeranku. Do mieszanek takich można używać: przypraw egzotycznych (kardamon. żeby w jednej mieszance 188 . Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri” Nasze mieszkania będą inaczej pachniały. hyzop. Tak przygotowaną mieszankę zemleć w młynku elektrycznym. wanilia). pamiętając. Mieszanka odstraszająca owady W woreczku lnianym lub w otwartym naczyniu umieścić pokruszone ziele wrotycza i piołunu w równych ilościach. majeranek. estragon. bez lilak. mięta. goździk. pieprz. jeżeli w kilku miejscach umieścimy naczynia napełnione pachnącymi ziołami i przyprawami. tymianek cytrynowy. cynamon. goździk. l cześć owoców kminku. imbir. róża. „Pot-pourri” można zestawić według własnych upodobań. ziół o pachnących kwiatach (rumianek. ziół o innych częściach pachnących (korzeń arcydzięgla. bazylia. jagody jałowca. l cześć pokruszonej skórki cytrynowej i l cześć startej gałki muszkatołowej. tymianek. rozmaryn. 2 cz ęści pokruszonego ziela tymianku. majeranek. olejki eteryczne (w wielu krajach można kupić je w drogeriach) otrzymuje się je poprzez destylację z parą wodną surowców olejkowych. rozmaryn. lawenda.

głównie olejków eterycznych. w niej będziemy odlewali świece o pożądanym kształcie. Wcześniej należy przygotować formę szklaną. Mieszanki zapachowe ziół bywają wkładane do wnętrza poduszek. znanych ze swej trwa łości. Kadzidła i świece ziołowe Zawartość substancji zapachowych w surowcach zielarskich. natomiast świece ziołowe może zrobić każdy. Poduszka przeciw bólom głowy: 2 części kwiatów lawendy. Żywokost (świeże liście. gdyż wymaga wielu niedostępnych w naszym kraju składników. 2 części kwiatów rumianku i l część ziela marzanki wonnej zmieszać ze sobą i umieścić pod podszewką poduszki.nie znalazły się dwa surowce o silnym zapachu. kwiaty itp. może być wykorzystana do sporządzania kadzideł lub świec ziołowych.zielonkawo-poma-ra ńczowy. Przygotowanie kadzideł jest trudne. Poduszka wzmacniająca nerwy i sprawność umysłową: 2 części liści mięty. Poza tym barwienie za pomocą surowców zielarskich nadaje tkaninom zapach ziół. i knoty. Sam proces barwienia jest dość trudny. Najprostszym sposobem będzie stopienie zwykłych świec (odzyskujemy wówczas knoty). dlatego wymieniamy tylko gatunki roślin będące źródłem barwników. a dla lepszego efektu plastycznego do formy można włożyć świeże lub suszone większe fragmenty roślin: liście. Do płynnej parafiny dodaje się drobno pocięte zioła. które zalejemy parafiną zmieszaną z ziołami. mogą one w ten sposób oddziaływać leczniczo. pędy i kwiaty): w chlorku cynowym daje kolor żółty.! cześć kwitnącego ziela majeranku zmieszać z niewielką ilością pogniecionych goździków i umieścić w poszewce poduszki. 189 . ich części użytkowe oraz barwy. jakie możemy z nich uzyskać za pomocą różnych zapraw utrwalających. Barwniki roślinne Wiele roślin zielarskich jest źródłem cennych barwników roślinnych. w dwuchromianie potasu .

ostry cytrynowo-żółty. Pietruszka (świeże pędy i liście): dwuchromian pota zielonkawożółty. chlorek cynowy .matowo żółtopłowy.żółtawo-płowy.blady żółtawozielony.płowy. kwiaty): dwuchromian potasu żółtawopłowy.ciemnobrązowy. dwuchromian potasu . Marzanna barwierska (suszony sproszkowany korzeń): ałun z kwasem winnym . Pokrzywa (świeże wierzchołki pędów): ałun z kwasem winnym .blady kremowożółty. chlorek cynowy . . Wrotycz (świeże liście): chlorek cynowy . dwuchromian potasu .marchewkowo-czerwony.czerwono-brązowy.brązowy „ciepły".bladożółty.szary. ałun z kwasem winnym . w siarczanie żelazowym z kwasem winnym .matowo musztardowożółty. chlorek cynowy intensywny pomarańczowy.różowo-pomarańczowy. Szczaw (świeże pędy. liście.ochra ciemnożółta.bladokremowy. ałun z kwasem winnym . chlorek cynowy . Skrzyp (świeże wyłącznie płonę rośliny): dwuchromian potasu . Nagietek (suche płatki lub świeże koszyczki kwiatowe): a łun z kwasem winnym .blady kremowożółty. ałun z kwasem winnym .blady khaki.Mniszek (cała roślina.blady brązowy. chlorek cynowy . siarczan żelazowy z kwasem winnym „zadymiony" szary. dwuchromian potasu . dwuchromian potasu żółtopłowy. korzeń. siarczan żelazowy z kwasem winnym . Dziurawiec (świeże kwiatostany): dwuchromian potasu -mocno żółtobrązowy.ochra jasnożółta. Cebula (zewnętrzne suche łuski): ałun z kwasem winnym intensywnie żółty.mocno pomarańczowobrązowy. Jałowiec (suszone rozdrobnione jagody): ałun z kwasem winnym . dwuchromian potasu . dwuchromian potasu . liść): w ałunie z kwasem winnym .

I . II Anna Mazerant-Leszkowska Mała księga ziół wyd. I Krystyna Obidzińska Zioła w gospodarstwie domowym wyd.W roku 1990 nakładem Instytutu Wydawniczego Związków Zawodowych ukażą się następujące książki o podobnej tematyce: Aleksander Ożarowski Wacław Jaroniewski Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie wyd. ziół i używek wyd. II Franciszek Sroka Poradnik ziołowy wyd. IV Wacław Jaroniewski Danuta Jaroniewska Z dziejów przypraw.

Nakład 29780+220 egz. 70 g. Druk zakończono w kwietniu 1990 r. Zam. 12. 159/89. III. Nr prod. druk. Ww/1246/KO/87. Papier offsetowy kl. Ark. 10.2.03.1989 r.INSTYTUT WYDAWNICZY ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WARSZAWA 1990 Wydanie I. wyd. Podpisano do druku w marcu 1990 r. Al Oddano do składania 17. Ark. A-89 DRUKARNIA INSTYTUTU WYDAWNICZEGO ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH .

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->