Aby rozpocząć lekturę, kliknij na taki przycisk , który da ci pełny dostęp do spisu treści książki.

Jeśli chcesz połączyć się z Portem Wydawniczym LITERATURA.NET.PL kliknij na logo poniżej.

Marta Leśnicka

Zielska zioła i ziółka

Mojej Matce Helenie Leśnickiej z Krasińskich 4.3.1918-1.10.1997

2

Tower Press 2000 Copyright by Tower Press, Gdańsk 2000

3

Poradnik domowy

4

WSTĘP
Człowiek – Ziemia – Kosmos, ciągle jesteśmy razem, nierozłącznie od prawieków, czasami chcielibyśmy uciec od siebie, a jednak tak będzie zawsze. Będziemy zadawać Panu Bogu pytania, sprawdzać, poszukiwać, cieszyć się i umierać, a mimo wszystko i mimo ogromnej wiedzy medycznej i technicznej będziemy szukać uleczenia ciała i duszy w świecie natury, ziołach i darach Ziemi. Wszyscy interesujący się życiem przyrody są zgodni co do tego, że pola i lasy są naturalnymi zielonymi współtowarzyszami codzienności człowieka. Gdyby czł owiek zechciał zrozumieć język zielonej wyroczni, mógłby żyć w zdrowiu i radości. Zioła przemawiają do nas niemym głosem z pomocą Słońca. Takim wdzięcznym mówcą jest ziarnopłon rosnący nad potokami. Jego żółte kwiatostany są zawsze otwarte do słońca. Zamykają płatki natychmiast, gdy Słońce schowa się na chwilę krótką za chmurami. Również zawilec gajowy otwiera płatki tylko w godz. 1100-1800. Leśnicy nazywają ten mały kwiatuszek leśnym zegarem przyrody. Popularne jaskółcze ziele zamyka płatki zazwyczaj na godzinę przed deszczem, aby po deszczu wprost wystrzelić nimi do Słońca. Zielarze dobrze wiedzą jaka pora dnia jest najlepsza dla zbioru ziół. Już dawno my mieszczuchy nie rozumiemy mowy lasów i pól, a zielarzy często nazywamy znachorami. Są pionierami ziołolecznictwa, z ich dziedzictwa korzysta współcześnie medycyna jutra. Będziemy zawsze wracać do ziół, bo powroty do darów Matki Ziemi człowieka trwają miliony lat. Jesteśmy cząstką natury, a człowiek w swojej głupocie niszczy środowisko, które obdaruje każde pokolenie życiem. Pamiętam lata sześćdziesiąte – kiedy zaczynałam mówić o ziołach, napotykałam często niezrozumienie i powiastki o znachorstwie. Wówczas na własny użytek zaczęłam studiować prace wybitnych zielarzy, aby zrozumieć, dlaczego od 1945 roku zioła są upychane w kąt. Byłam pierwszą, która odważyła się w wielu miastach Polski prowadzić wykłady o ziołach, a po latach spełniły się moje marzenia. W Radio Nocą w pr. I. P.R. mogłam rozmawiać o ziołach z całym światem przez kilka lat. Pomogliście swoją życzliwością w napisaniu moich książek o ziołach. Wiem dobrze, że służą wielu chorym z dobrym skutkiem. Zachęciłam do stosowania ziół w codziennym życiu – chyba dzięki „Znakom Zodiaku”. Muszę jednak powiedzieć, że przedstawiłam Wam mitologiczny obraz człowieka w przyrodzie i myślę sobie, że Pan Bóg wybaczy mi przewinienia ziemskie. Przecież każdy człowiek jest w ziemskiej wędrówce jak pielgrzym utrudzony w poszukiwaniu drogi powrotu do Stwórcy. Chciałabym zostawić Wam na życie prawdę o ziołach – przyrzekłam to kiedyś mojemu nauczycielowi Ks. Ojcu Klimuszce. Ubolewał nad tępą duszą człowieka, nie mógł pogodzić się z tym, że niszczy przyrodę i nie chce zrozumieć, że to prowadzi do choroby duszy i ciała. Ośmielił się powiedzieć, że urodziny człowieka w określonym miesiącu dają predyspozycje do zdrowia i siły życia. Wszechświat został stworzony w idealnym ładzie, to my wprowadzamy dysharmonię i chorujemy. Lecznicze działanie ziół było poznawane przez człowieka od milionów lat. Dlaczego mamy zapomnieć o ich cudownym, uzdrawiającym działaniu w erze komputerów i chorób medycznie nieuleczalnych? Kto powie człowiekowi od komputerów, że powinien codziennie od 25 roku życia przez wiele lat wieczorem wypijać szklankę naparu z nagietka lub świetlika? Coraz więcej rodzi się dzieci alergicznych, natura to my – broni się przed chemią. Co będzie za kilka lat? Mam nadzieję, że powstaną uczelnie, gdzie jak niegdyś zioła będą szanowane, będą celem badań i nie będzie walki między ludowymi zielarzami a medycyną. Poznałam wspaniałych ludzi, którzy pomagają ziołami chorym 5

bez dyplomu medycznego i chylę przed nimi czoła – nauczyli mnie szacunku dla świata ziół. Dziękuję wszystkim z przeszłości i w przyszłości. Miałam bardzo wiele spotkań, z różnych stron świata przychodzili do mnie chorzy. Dotychczas udzieliłam około 20 000 porad. Właściwie moje książki napisali chorzy, od nich uczyłam się pokory i zrozumienia wobec rzeczy nieznanych. Ponad wszelką wątpliwość wiem, że choroba trapi człowieka gniewnego, nieżyczliwego, zazdrosnego i bez wiary. Jesteśmy zauroczeni zdobyczami cywilizacji, a niewiele dajemy sobie codziennej miłości i przyjaźni. Ktoś powiedział mi w chwilach trudnych: szczęśliwy nie choruje, a w dzisiejszych czasach tak o to trudno. Równowaga nasza zależy od równowagi świata, w którym żyjemy. Bardzo chciałabym, aby zioła służyły zapobieganiu chorobom, a nie leczeniu. Dlatego opracowałam książkę o ziołach. Mam nadzieję, że nadejdą czasy radości. Prorok Mahomet powiedział: „Świat jest zielony i piękny i Bóg wyznaczył was, abyście byli jego opiekunami”. Obawiam się, że jesteśmy niedobrymi opiekunami naszych pól i łąk. Dlatego proszę w pamiętajcie, że nigdy nie rozstaniemy się z przyrodą. Zawsze będziemy wracać do ziół – naturalnych lekarzy naszego ciała. Pragnę przekazać Wam moją wiedzę, którą zdobyłam z wielkim trudem, ale dziękuję losowi za tę szkołę życia. Zawdzięczam tę drogę mojej córeczce Katarzynie. Gdy zachorowała, medycyna oficjalna powiedziała – śmierć, ale żadna matka nie przyjmie takiego wyroku. Dzisiaj wiem, że droga, którą poszłam doprowadziła mnie do zwycięstwa – moja ukochana córka jest ze mną. Musiałam zaliczyć wszystkie szkoły zielarstwa i dziękuję Panu za tę szkołę, dlatego proszę nie rezygnować nigdy z siebie. Ktoś powiedział: Życie jest najdłuższą drogą na Ziemi, a nadzieja umiera ostatnia w każdym z nas (człowieku). Degradacja środowiska zagraża również ziołom. Wielu z nich już nie spotkacie na łąkach i brzegach rzek. Kto pamięta rosiczkę, niezapominajki błotne cudowny lek leczący obolałe serca, dziesięćsił piaskowy niezbędny w każdym zestawie ziół. To nieprawda, że zmienimy się i przystajemy się do zmian w przyrodzie. Mam nadzieję, że zostanie nam nieśmiertelna kozieradka, która zawiera bogactwo natury i jeśli nie będziemy mogli skomponować mieszanki ziołowej w przyszłości, proszę zawsze stosować kozieradkę z miodem. 400 g zmielonej kozieradki wsypać proszę do l kg miodu, ukręcić masę i zażywać 2 x dziennie łyżkę, rano przed śniadaniem, wieczorem przed snem. Kozieradka leczy wszystkie schorzenia skóry i choroby wewnętrzne, poza tym odmładza chory organizm, lecz nie można jej przedawkować. Jeśli organizm nasyci się, nasz pot będzie miał zapach zioła. Można dawać zioło również dzieciom. Nie zapominajcie o cudownych właściwościach kozieradki szczególnie tam, gdzie organizm jest zmęczony chemioterapią i antybiotykami. Kobiety w ciąży mogą zażywać taka, miksturę z korzyścią dla zdrowia. Opowiadam o moim ulubionym ziółku dlatego, żeby nie zostało zapomniane, a nie opisałam kozieradki w niniejszej książę. Jest kilkanaście recept stosowania kozieradki i to zioło będzie opisane w przyszłości. Mam nadzieję, że świat będzie lepszy, a my będziemy trwać z pokolenia na pokolenie w harmonii z przyrodą i ziołami. – Proszę przyjąć i zapamiętać piękną modlitwę Indian z plemienia Onondaga ze stanu Nowy Jork o Matce Ziemi. „O Wielki Duchu, którego oddech daje światu życie i którego głos słychać w cichym wietrze, uczyń nas tak mądrymi, abyśmy mogli zrozumieć to, czego nas nauczyłeś, pomóż nam zdobyć nauki, które ukryłeś w każdym liściu i kamieniu, przygotuje nas do przyjścia do Ciebie z czystymi dłońmi i czystymi oczyma, tak aby, kiedy życie będzie odchodzić jak zachód słońca, nasze dusze będą mogły przyjść do Ciebie bez wstydu”. Marta Leśnicka 19-3-1998 r.

6

Znaki zodiaku a zdrowie

7

aktywne i pełne energii. Lubią przy tym zabawy. przy bliższym poznaniu okazuje się. W ogóle synowie i córki Ognia. Baran często na pierwszy rzut oka robi wrażenie egoisty. I właściwie życzenia „szczęśliwego nowego roku” powinniśmy składać sobie właśnie w tym dniu. a wszystkich ludzi urodzonych pod tym znakiem obdarza wielką energią. stale są w ruchu. Osoby z trzeciej dekady Barana potrafią bezbłędnie przewidywać różne sytuacje. Bardziej filozoficznie nastawieni są ci. Wielu z nich ma poważne zainteresowania religijne. boi się jednak domowej nudy i nie mógłby nie pracować. Dodatkowo te cechy wzmacnia wpływ Marsa – planety rządzącej Baranem. Ich życie pełne jest urozmaiceń i życiowych niespodzianek. Ale to nieprawda. w starożytności utożsamiana z bogiem wojny. Jeśli chodzi o zdrowie Baran. którzy urodzili się w słońcu Barana. 8 . są pełni życia. że Baran ma dobre intencje. Dla urodzonych w tych dniach całe życie. posiadają ogromną energię witalną i wielką indywidualność. choć „ludzkim” szefem. Słońce wchodząc w znak Barana budzi przyrodę po długim zimowym śnie. wiele z nich ma skłonności do służb mundurowych. Baran należy do trygonu Ognia. zajmują się filantropią. są bardzo otwarci i serdeczni. gotów jest z całym poświęceniem walczyć o innych. Do szczęścia potrzebne są mu kontakty z innymi ludźmi. tajemnicza planeta. brawurę. Dlatego najlepiej czuje się i sprawdza na samodzielnych kierowniczych stanowiskach zwłaszcza. widzącego tylko siebie i swoich najbliższych.Baran 21 marca – 19 kwietnia Nauka zalicza Barana do znaków kardynalnych. którzy urodzili się pomiędzy 11 a 19 kwietnia pod opieką szczodrej Wenus. zaś żywiołem przypisanym mu jest ogień. Natomiast rzeczywiście bardzo kocha dom i rodzinę i troszczy się o nią. w zasadzie nie jest chorowity. która symbolizuje impulsywność. Niezależny i zmysłowy Baran jest wymagającym. Dlatego też Barany są dynamiczne. przez które przechodzą z podniesionym czołem. chemie pomagają innym. Wierzy w dobroć człowieka. Mars – czerwona. w każdej dziedzinie jest polem walki. ale też mają skłonności do różnego rodzaju obsesji. a więc między l a 10 kwietnia. a nawet mają skłonności do hulanek. Osoby z tej dekady chętnie zajmują się polityką. bo jak wcześniej powiedzieliśmy. W pierwszej dekadzie Barana. Baran zaczyna panować pierwszego dnia wiosny – jednocześnie pierwszego dnia roku astronomicznego. czasami zresztą pozytywnie oddziaływujących na życie osoby urodzonej pod tym znakiem. Potrafi łączyć pracę zawodową z życiem rodzinnym. ale jest przy tym bezkompromisowy i nie toleruje żadnych nieprawości. Baran jako wielki indywidualista nie jest z natury skłonny do podporządkowywania się nakazom i rozkazom. otacza troskliwą opieką ludzi odważnych i zdecydowanych. Takie właśnie są Barany. niepodzielnie panuje Mars. która będzie im towarzyszyła przez całe życie. pomiędzy 21 a 31 marca. Lubi porządek i nie znosi wokół siebie żadnej prowizorki. Jako człowiek o temperamencie żółciowo-nerwowym miewa największe kłopoty z głową i systemem nerwowym. Ci. władcze. Do ich wad należy przewrażliwienie na swoim punkcie. posiadają ogromną wrażliwość na piękno i ogromną intuicję. działanie. że jest bardzo obowiązkowy.

a właśnie tych mikroelementów najczęściej brakuje ludziom urodzonym pomiędzy 21 marca a 19 kwietnia. czosnek. szpinaku. aby napar naciągnął). wspomaga go w chorobach i użycza swych sił leczniczych ziołom takim jak: pokrzywa. które chcą się ustrzec chorób. wcale nie musimy na nie zachorować. szanta. radziłabym prowadzić higieniczny tryb życia i jeść sporo selerów. Mars. kapusty. Oczywiście są to tylko predyspozycje do chorób. 9 . papryki. Napar pijemy 2 razy dziennie po l szklance – rano o 9. woreczek żółciowy i głowę. podaję przepis na mieszanki ziołowe przynoszące ulgę w tych cierpieniach. przez 14 dni. Baranom zalecam przede wszystkim chronić głowę i to przez całe życie. oskrzeli i wątroby. Potem robimy 9 dni przerwy i jeśli pierwsza kuracja nie przyniosła efektu. suchych owoców i sałaty. Ponieważ osoby spod znaku Barana najczęściej trapią dolegliwości nerwicowe i bóle głowy. a wieczorem o 18. wilżyna ciernista. porów. planeta opiekuńcza Barana. zwłaszcza jeżeli będziemy dbali o swoje zdrowie. narażeni są też na urazy głowy. natomiast urodzonym między 11 a 19 kwietnia – choroby kobiece. chmiel i poziewnik. Baranom z drugiej dekady najczęściej dolegają choroby gardła. buraków.Urodzeni w pierwszej dekadzie Barana mają skłonności do chorób wieńcowych. Zawierają one bowiem dużo żelaza i potasu. majeranek. – Mieszanka uspokajająca: Pokrzywa 50 g Rdest ptasi 20 g Wrzos 15 g Lebiodka 20 g Melisa 20 g Wilżyna ciernista 10 g Poziewnik 20 g Pączek brzozy 10 g Kocanka piaskowa 5g – Mieszanka przeciwmigrenowa: Melisa 50 g Wrzos 20 g Owoc kolendry 20 g Bukszpan 10 g Szyszki chmielu 15 g Obie mieszanki przyrządzamy tak samo: l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku (odstawić pod przykryciem na 20 minut. zapalenie żył. żołądek. powtarzamy ją. często niedomagają na nerki. Baranom.

Byki są solidne. Ponadto panowie mogą chorować na prostatę. Osoby urodzone nocą mają skłonności do apopleksji. Są to: werbena. babka lancetowata. patronka miłości. W ogóle Byk ceni życie rodzinne. Ludzie spod tego znaku od wczesnego dzieciństwa do późnej starości są nękani przez różne dolegliwości. kocha dom i swoich najbliższych. bez której nie mogą egzystować. któremu jednak coś dolega? Przede wszystkim sięgnąć po lecznicze zioła. Przypominam jeszcze raz. ale nie lubią dzielić się tym.Byk 20 kwietnia – 20 maja Nauka przypisała Bykowi stałą jakość. mocno stoją na ziemi. że zdarzają się wśród nich prawdziwe snoby. jeżyna. Ogólnie mówiąc. Byki to urodzeni realiści. odżywia się nieracjonalnie. Zioła te 10 . dziewanna. Biada temu. ludzie urodzeni pod znakiem Byka mają skłonności do chorób gardła. Najpiękniejsza z gwiazd – Wenus. dające mu uczucie spokoju. którymi wspomaga go w takich przypadkach opiekuńcza Wenus. Zioła rosnące pod wpływem Wenus mają przede wszystkim działanie tonizujące. Chętnie otaczają się starymi pięknymi przedmiotami. przywracające człowiekowi harmonię. ale tylko pozornie są spokojni i ulegli. Są to tylko predyspozycje i jeśli osoba urodzona pod znakiem Byka będzie prowadzić racjonalny tryb życia. ale nie tylko dlatego. stąd kłopoty z przemianą materii i często złą pracą tarczycy. ale jednocześnie uparci i wytrwali. która otacza swą opieką ten znak przydaje Bykom wdzięku i urody. centuria. głóg. mech leśny. a u Byka szczególnie. zaś z żywiołów – Ziemię. macierzanka. że Byki muszą zapaść na którąś z wymienionych chorób. może być zdrowa przez całe swoje życie. ale też i trochę próżności. żywokost. obce jest im fantazjowanie i bezpłodna tęsknota za rzeczami lub doświadczeniami. a panie na polipy narządów rodnych oraz żylaki. mają zmysł praktyczny. Lubią być bogate. co też nie służy zachowaniu dobrego zdrowia. bukwica. fiołek. Ci. Rozjuszony potrafi być naprawdę niebezpieczny i nieobliczalny. podbiał. To ludzie pełni uroku. a przede wszystkim nie będzie się objadać. Byki. niekiedy tak bardzo. Osoby urodzone pod wpływem Wenus umieją kochać i są kochane oraz akceptowane przez innych ludzi. Flegmatyczny temperament w połączeniu z umiłowaniem dobrej kuchni jest przyczyną wielu chorób układu trawionego zarówno u kobiet. U wszystkich znaków Ziemi procesy ozdrowieńcze następują bardzo powoli. choć na ogół na to nie wyglądają. bratki polne. kto chce naruszyć jego spokój. jak i u mężczyzn. Określa to podstawowe cechy tego znaku takie jak: konkretność i zdecydowanie. że zapominają o radości życia. uprawiać sport. Byka mocno przywiązują się do dóbr doczesnych. Co ma robić Byk. sumienne. poziomka. Większość tych chorób ma przewlekły charakter. co posiadają. rzepik. co wiąże się z przynależnością Byka do znaków Ziemi. Smakosz Byk w późniejszym wieku ma skłonności do nadmiernej tuszy. którzy urodzili się o wschodzie Słońca. uszu. mimo niewątpliwych uzdolnień artystycznych. mają temperament flegmatyczny. układu trawiennego oraz do reumatyzmu. Może dlatego. Byki raczej rzadko zostają wielkimi twórcami. Są natomiast dobrymi rodzicami. choć nieco apodyktycznymi i lubiącymi narzucać swojemu potomstwu własną wolę. wcale nie mają „byczego zdrowia”. które nigdy nie będą ich udziałem. że nie oznacza to wcale. Byk bowiem lubi dużo jadać.

napar pić 2 razy dziennie l szklankę – rano pomiędzy 6 a 7 oraz wieczorem pomiędzy 16 a 18. – Przy kłopotach z przemianą materii: Macierzanka 20 g Poziomka (cała) 10 g Liść jeżyny 15 g Rzepik 10 g Tatarak 20 g Świetlik łąkowy 15 g Bukwica 10 g Zioła wymieszać. Kuracja powinna trwać 21 dni.zbieramy w maju. przykryć szklankę. po 15 minutach napar przecedzić. W przypadku tych mieszanek sami musimy wypróbować. ograniczyć słodycze pod każdą postacią. w pełnym rozkwicie wiosny. 2 łyżeczki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku. Przecedzić. 11 . Aby układ trawienny wrócił do równowagi. odpowiednio dobrane i połączone mają ogromną siłę uzdrawiającą. czy dla naszego organizmu będzie lepiej stosować zioła przed. W czasie kuracji wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę i wywary z kości. l łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. że zioła podlegające Wenus można łączyć w mieszankach leczniczych z ziołami przynależnymi Słońcu i Księżycowi. należy stosować te kurację przez 21 dni przyjmując zioła pomiędzy 7 a 9 rano oraz wieczorem około 19. Zażywać 2 razy dziennie płaską łyżeczkę popijając przegotowaną wodą. – Przy kłopotach z układem trawiennym: Tatarak 20 g Korzeń żywokostu 10 g Macierzanka 70 g Zioła wymieszać i zemleć na proszek. czy po posiłkach. Podaję kilka zestawów leczniczych mieszanek dla Byków: – Ogólnie uspokajające: Werbena 15 g Płatki róży 20 g Kwiat głogu 50 g Bukwica 15 g Macierzanka 50 g Zioła wymieszać. wszystko bowiem zależy od indywidualnych potrzeb. Chcę zwrócić uwagę. pozostawić pod przykryciem 20 min. Pić ciepły 2 razy dziennie o 11 i 17 przez 21 dni.

Bliźnięta 21 maja – 21 czerwca Dnia 20 maja pożegnamy naszego czcigodnego i pełnego ziemskiej powagi zodiakalnego Byka z promienną Wenus. są wszędzie tam. Dla Bliźniąt będzie nią Merkury. że zachodzą w niej zjawiska i prawa fizjologiczne takie jak u zwierząt. Trwać ono będzie do 21 czerwca. Odnosi się to zarówno do pań. posiada talenty pisarskie. męski. orliki białe. a wygląda jak rzymska II. szczególnie urodzony o wschodzie Słońca. która bardzo mu przeszkadza w życiu. cecha ta jest bardzo widoczna u pań. znak zmienny. Oczywiście są to cechy ogólne. W astrologu rozróżniamy dwa typy Bliźniąt. Jego domem dziennym zarządza ruchliwy Merkury. być może dlatego jest przez wszystkich lubiany. do których się nie przyznaje i wędruje dalej nie bacząc na konsekwencje. Bliźnięta są najbardziej cenionymi intelektualistami. będą niczym bobry robić wszystko. ulega wpływom innych. Jaki jest nasz Bliźniak? Otóż jest to stuprocentowy człowiek trygonu Powietrza. obdarowując Bliźnięta wielką ruchliwością. Lekarze okultyści powiadają. Wielki uczony Kepler powiadał. aby powitać w prawdziwie wiosennym nastroju panowanie Bliźniąt. aby nie przyznać się do popełnionych błędów. będą przykładnie wychowywać własne dzieci. podróżnik. Drugi typ jest na wyższym poziomie duchowym. Udowodnił. często popełnia przez to błędy. oset ogrodowy. do których należy niezdecydowanie i kapryśność. dzika róża. w Grecji jednak przedstawiano ich jako synów Ledy i Zeusa. W życiu codziennym czują się najlepiej w ciągłym ruchu. zgodnie z przynależną mu planetą opiekuńczą. Użycza on swoich sił witalnych takim ziołom jak: ogórecznik. która ma nerwy i serce. że życie rodzinne nie wabi Bliźniąt. wyka. spotykamy wśród nich bardzo wielu kupców. dlatego Matka Natura dała nam tak wiele ziół na zwalczanie ich. pisarzy. Doktor Bose z Kalkuty udowodnił. tymianek. A jakiego człowieka reprezentują Bliźnięta dzisiaj w astrologii? Jest to człowiek bardzo ruchliwy i bardzo zmienny. bazylia. adwokatów. jak i panów mających Słońce w znaku Bliźniąt. Nasz uroczy Bliźniak posiada jednak skłonności do określonych chorób. perz. Może dlatego Bliźnięta uciekają. W życiu codziennym ma dar naśladowania innych. tobołki pospolite. Posiadają zdolności pedagogiczne. rodzina. w postaci dwóch belek przeciętych prostopadle dwiema przecznicami. rdest ptasi i inne. dziennikarzy. hyzop lekarski. że wszystko we wszechświecie posiada duszę i jest połączone niewidzialną nicią wzajemnego oddziaływania. Tak powstał znak Bliźniąt. aby z nimi dyskutować trzeba posiadać ogromną wiedzę. a jednak dom. Pierwszy – to typ ruchliwy i łatwowierny. Moglibyśmy już powiedzieć. że Matka Ziemia również posiada duszę i 12 . aby zapewnić dobrobyt drugiej połowie oraz dzieciom. który jest używany obecnie. Jeżeli założą własną rodzinę. Możemy wybrać zioło odpowiednie dla każdego znaku zodiaku. W naszej historii chrześcijańskiej apostołowi Tomaszowi nadano przydomek Dydymus – Bliźniak – Zmienny. gdzie panuje ruch. stanowi dla nich ważną sferę życia. rodzeństwo. że roślina jest istotą żywą. bywa dobrym wychowawcą młodzieży mimo wielkiej zmienności natury. ponieważ ich jest dwóch odwróconych do siebie plecami. W odległej historii obrazowano Bliźnięta jako mężczyznę i kobietę. że cyrkulacja krwi i soków trawiennych jest zjawiskiem fizjologicznym. a potem już nastanie pełnia lata i rozkwit ziół. estragon. pokażą najlepszą stronę życia.

a gwiazdy kwiatami nieba. którzy byli przygotowywani do roli uczonego i do stanu kapłańskiego. które mają skłonności do chorób na tle alergicznym. Następnie l łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem przez 20 minut. wieczorem pomiędzy 17 a 18. chorób płuc. Podaję zestawy ziół zapobiegających chorobom układu krążenia: – Zestaw I Owoc dzikiej róży 50 g Orliki białe 15 g Korzeń podróżnika 15 g Melisa 10 g Lebiodka 20 g Liść bazylii 30 g Liście i kwiat ogórecznika 10 g – Zestaw II Liść ogórecznika 25 g Owoc dzikiej róży 10 g Estragon 15 g Hyzop lekarski 10 g Macierzanka 20 g Fiołek leśny 10 g Kwiat kaliny 10 g Zioła wymieszać. Każde zioło ma właściwości odpowiadające określonej planecie. chorób układu nerwowego i chorób układu krążenia.jest istotą żyjącą użyczającą swoich sil ziołom. 13 . Nieśmiertelny uczony i lekarz – Paracelsus powiedział. Znając zioła rosnące pod wpływem Merkurego możemy pomóc naszym Bliźniętom. a więc – powiadają dalej okultyści – zioło też posiada duszę. że kwiaty są gwiazdami Ziemi. Na poprawienie pamięci Bliźnięta powinny zażywać bardzo często owoc kminku pachnącego. pić 2 razy dziennie po l szklance naparu przez 21 dni – rano pomiędzy 6 a 11. ramion i rąk. W Egipcie podawano go w potrawach wszystkim tym.

to ma się czym kurować. a dni najdłuższe. uczuciowe. wycofuje się „rakiem”. czasem niezbyt surowy. charakteryzuje go więc także dynamizm. Księżyc obdarował jednak Raka wspaniałymi leczniczymi ziołami. szałwia. Lubi być chwalony i daje z siebie wówczas bardzo wiele. Księżyc ma szczególny wpływ na charakter osób urodzonych w okresie panowania Raka. symbolizujący wrażliwość. bogate życie wewnętrzne. tak człowiek urodzony pod tym znakiem jest pełen energii i siły. zwłaszcza podczas jego pełni Rak potrafi być nieobliczalny. Słońce wchodzi w znak Raka z początkiem lata. obdarzająca go współczuciem dla innych i intuicją. jaśmin. W pracy Rak jest obowiązkowy i uczciwy wobec innych. który w ich mitologii symbolizował duszę. Na ogół pokojowo nastawiony do świata i ludzi. agar. jest jednocześnie bardzo ostrożny i . a także powodująca kierowanie się emocjami. że zioła Księżyca można łączyć z innymi. że osoby urodzone pod tym znakiem to histeryczni nadwrażliwcy. choroby jelit i nieprzyjemne skutki złej przemiany materii. a nawet nadwrażliwość Raka ma pośredni wpływ na jego zdrowie. więc jeśli już choruje. Jeśli osoba urodzona pod tym znakiem ma spokojne życie. wiązano z tajemnymi misteriami i światem ponadzmysłowym. że jego obiekt westchnień jest mu niezbyt przychylny. fiołek leśny i jeszcze wiele innych. ustabilizowaną sytuację rodzinną. Są one bardzo wrażliwe. Uczuciowy. Cechy te są dodatkowo wzmacniane przez to. 14 . w sprawach finansowych zaś nadspodziewanie twardy. W zwalczaniu choroby pomagają mu: zawilec. zwłaszcza jeśli ktoś spróbuje rozbić jego „skorupę” i zranić delikatne wnętrze. Ta zmienność nastrojów wynika właśnie z wpływu Księżyca. Jako szef jest wymagający. Przypominam. Ale też podczas pełni Księżyca najwyraźniej ujawniają się medialne talenty Raka – miewa wówczas prorocze sny i potrafi przewidywać przyszłe zdarzenia. uczucia. olcha czarna.Rak 22 czerwca – 22 lipca Żywioł przypisany Rakowi to woda. a więc i kochliwy. przywiązuje dużą wagę do szczęśliwego życia rodzinnego. właściwie nie choruje. Nie oznacza to. Od najdawniejszych bowiem czasów znak ten. władczość. tatarak. pozostający pod opieką tajemniczego Księżyca. Gorzej z Rakami. delikatne i marzycielskie. Wrażliwość.kiedy tylko widzi. aktywność i energia. zupełnie jak prawdziwy rak – chitynowy pancerzyk osłania jego miękkie wnętrze. dlatego Rak ma cały wachlarz leczniczych ziółek do wyboru. Troszczy się o innych. miodunka leśna. potrafi być jednak też bardzo nieprzyjemny. w przededniu wielkiego święta naszych słowiańskich przodków – Sobótki. bowiem Raka astrologia zalicza do znaków kardynalnych. Grożą im dolegliwości żołądkowe. lipa. które prowadzą nerwowy tryb życia. że Rakiem rządzi Księżyc. Poza tym wszystkie Raki powinny chronić przed skaleczeniami okolice brzucha oraz klatki piersiowej. U starożytnych Egipcjan Rak był przedstawiony pod postacią świętego żuka – Skarabeusza. Dlatego też otaczają się skorupą pozornej twardości. kocha swoje dzieci. Tak jak Słońce w Raku jest najgorętsze.

7 (przed śniadaniem) i po południu. macierzanka 50 g. 15 . Zmoczone tym wywarem płótno lniane przykładamy na chore miejsca na noc. kozieradka 30 g. Egzema skóry – 10 g puchu ostu ogrodowego (możemy zebrać go sami) gotować w szklance mleka przez 6 minut. wcierać delikatnie w dało po kąpieli na noc. Niedomagania żołądka – tatarak 20 g. pomiędzy 15 a 17. Kuracja powinna trwać 21 dni i w tym czasie należy zachować dietę.Przy swędzeniu skóry niewiadomego pochodzenia proponuję znakomity i prosty do sporządzenia balsam: 20 g sproszkowanego ziela lebiodki utrzeć z olejem lnianym lub arachidowym (100 g). Zioła należy zemleć na proszek i zażywać l łyżeczkę 2 razy dziennie – rano o godz. Taki okład stosujemy co drugi dzień przez 2 tygodnie.

Czysty typ Lwa jest bardzo energiczny. Lew potrafi swoją radością życia rozbawić innych. potrafi być wspaniałomyślny i nie będzie gonił dłużnika. 16 . natomiast Hellenowie nazywali ją Królikiem. ponieważ nie posiada cierpliwości w sprawach uczuciowych. potocznie mówiąc Bazyliszkiem. stara się robić dokładnie i osiąga zamierzony cel. Sławny astrolog Kepler upominał Lwy. Jego optymistyczny pogląd na świat pozwala mu szybko zapomnieć o niepowodzeniach życiowych. ciepłym. czemu zawdzięczamy królewskość gwiazdy. a w trzeciej ponury Pluton może zmącić promienie Słońca. Gwiazdozbiór Lwa świeci jasno tworząc czworokąt o różnych wymiarach. Jednak wszystko. Szczególnie na przykrości narażony jest Lew urodzony pod złymi wpływami Saturna. być może dlatego chce prawo nagiąć do swoich poczynań. Babilończycy nadali jej imię Szarru – Król. jeśli wygra – może rozdać wygraną całemu światu. Lew kocha życie. Najważniejszym organem lwiego ciała jest serce. w drugiej dekadzie dobrotliwy Jowisz. bowiem jest to ich wielką wadą i przynosi im rozczarowania życiowe. w pracy najchętniej bywa szefem i niechętnie dzieli się władzą. ruchliwy i gwałtowny. Zapytacie. Od dzieciństwa silne dążenie do zdobycia władzy i sławy nabiera realnych cech w jego postępowaniu niezależnie od miejsca urodzenia i środowiska. nie gorszą od Skorpiona.Lew 23 lipca – 22 sierpnia Słońce w swej letniej wędrówce dnia 23 lipca wita królewskiego Lwa. sam potrafi trafnie ocenić przeciwnika i jego zamiary. Otóż w czasach starożytnych był to punkt przesilenia letniego. jednak trudniej jest o dialog. Lew zawsze reaguje spontanicznie i w miarę dorastania staje się coraz bardziej zrównoważony w swoich dążeniach i postępowaniu. Na niebie gwiazdozbiór Lwa ukazuje nam jedną z prac Heraklesa – zabicie Lwa z Nemei. Nasz królewski Lew należy do trygonu Ognia w znaku stałym o wybitnie męskich cechach charakteru. a najważniejszą gwiazdą w tym układzie jest Alfa. Panuje nad znakiem Lwa najpiękniejsze i największe serce naszej galaktyki – Słońce. aby mu rozkazywano. Urodzony w pełni lata nasz Lew bardzo często ma piękne lico i mocną konstytucję ciała. aby pracowały nad swoją pychą i zarozumiałością. Oczywiście. przy którym każdy chętnie się zatrzyma. Nasz Lew posiada talent organizatorski. Jest ono najbardziej narażone na choroby. nazywana przez astrologów sercem Lwa lub wielkim szczęściem. lubi hazard. nic dziwnego – jest to człowiek Słońca. często ulega wszelkim namiętnościom. jeśli go na to stać lub ma hojnych rodziców. Opiekuńcze Słońce obdarza go jednak wspaniałą spontanicznością w działaniu i kontaktach z ludźmi. ale proszę uważać – nasz Lew ma doskonałą pamięć. co robi. stara się wybrać jego najlepszą stronę. Natomiast w kontaktach z płcią przeciwną jest bardzo kapryśny i kochliwy. nastawionym pozytywnie do ludzi. Po wielu latach przypomni. aby żyć w zgodzie z otoczeniem. Mimo tych wad Lew jest najczęściej człowiekiem opiekuńczym. musi wówczas bardzo dużo nad sobą pracować. aby obdarzyć go wielkimi przymiotami w każdej dziedzinie życia. że urażono jego królewską wysokość. Oprócz Słońca duży wpływ wywiera w pierwszej dekadzie na Lwa smutny Saturn. Nie lubi. bardzo łatwo jest nawiązać kontakt z Lwem lub Lwicą.

dzika róża. po rozpatrzeniu horoskopu astromedycznego. rano i wieczorem zjadać bardzo powoli l łyżkę mikstury. Przy bólach reumatycznych – 20 g zmielonej kozieradki zalać wrzątkiem – 1/2 szklanki. jabłoń. Aby zapobiec wszelkim niedomaganiem. Płatki świeże lub wysuszone możemy zalać wrzątkiem na kilkanaście minut i podawać przy wysokiej gorączce i kaszlu. papkę rozprowadzić na szarym lnianym płótnie i robić okłady na chore dało przez kilkanaście dni. kozieradka. wieczorem o 17 po 50 g aż do wyczerpania nalewki. w późniejszym wieku Lwa może trapić reumatyzm. zniknie ona po kilku dniach. złocień. Z tych ziół można też robić napar ziołowy i pić 2 razy dziennie w postaci herbatki. Oczywiście należy uważać w ciągu całego życia na kręgosłup. 11. 100 g płatków słonecznika zasypać cukrem – 200 g. krzew winny. Okłady leczące zawsze robimy na noc. dziurawiec. szafran i inne – jest ich w sumie 47. który należy podawać do herbaty -l łyżeczkę kilka razy dziennie. odstawić na 7 dni w ciemnym miejscu. 17 . opiekuńczymi promieniami Słońca służą nie tylko Lwu. szczególnie polecany jest dzieciom. możemy je łączyć w innych zestawach ziołowych. Kobieta Lew powinna zwrócić uwagę na głowę i piersi. mak polny.gdyż ma na to wpływ emocjonalność Lwa. Zioła rosnące pod ciepłymi. bławatek. kalina. Jeśli Lew ma chrypkę. nagietek. może być narażony na choroby wzroku – lewe oko u kobiet i prawe u mężczyzn. pić wino – rano o godz. słonecznik. Przy dolegliwościach układ oddechowego – 100 g owocu kaliny utrzeć z miodem – 200 g. wszechobecne jaśniejące Słońce dało naszemu królewskiemu Lwu jedne z najpiękniejszych ziół: rumianek. po kilku dniach otrzymamy syrop. Dodatkowo należy pić sok z czereśni i wiśni. Podaję Państwu zestaw ziół ogólnie przyjęty dla Lwa wzmacniający serce: Kwiat głogu 50 g Lebiodka 30 g Melisa 20 g Zioła zalać wytrawnym czerwonym winem w zielonym szkle w ilości 11.

dzień kwiatu zgodnie z układem gwiazd mamy światło i kwiat. Posiada skłonności do chorób systemu nerwowego. W odległej starożytności Babilończycy określali gwiazdozbiór Panny „kłosem pszenicy”. czyli ośrodek mowy. a więc dzień zbioru ziół. 18 . szczodra Ziemia pozwala nam zebrać pierwsze plony. natomiast w Egipcie przedstawiano Pannę jako Izydę z Horusem w ręku. a po ukazaniu się drugiej gwiazdy następowało winobranie. to daje Pannie piękny dar wymowy w pracy pedagogicznej. Bardzo ładnie przedstawia Pannę w świecie chrześcijańskim nasza historia – jako Marię z dzieciątkiem Jezus. Poza tym posiada duże zdolności literackie i bardzo często zostaje pisarzem lub poetą. Dla naszej Panny jest jednak bardzo łaskawy. jak i kobieta posiadają dar nauczania innych. Gdy ukazywała się pierwsza gwiazda. która może uczynić wiele dobra. że pod wpływem Merkurego znajdują się zwoje mózgu i systemu nerwowego. jest dobrym przewodnikiem w duchowym rozwoju. która wówczas symbolizowała Pannę. aby nie szukać tych chorób u siebie – są to tylko skłonności. estragon. że w gwiazdozbiorze Panny istnieje wielkie skupisko galaktyk. Nasza Panna niestety też może zachorować – w związku z wrodzoną jej ruchliwością jest narażona na choroby spowodowane brakiem pierwiastków związanym z niewłaściwym odżywianiem. zdolność rzeczywistej oceny sytuacji w pracy pedagogicznej. Niektórzy uczeni ośmielają się twierdzić. Zodiakalna Panna należy do trygonu Ziemi. ale też i zła. Panna jest związana z VI domem horoskopu i wskazane jest leczenie metodami naturalnymi. a druga zwana Zwiastun Wina – Vindemiatrx. inaczej mówiąc za taką. Do dobrych cech Panny należy odpowiedzialność za dom i rodzinę. rozpoczynano żniwa. czyli Pannę z dzieciątkiem – Bogiem Światła. Kochają bardzo dzieci i w pracy z nimi osiągają sukcesy. Jak widać. zapalenia otrzewnej i wątroby. które świecą silnym blaskiem – Spica.Panna 23 sierpnia – 22 września Dni są krótsze. Kłos inaczej Gwiazda Chleba. natomiast Hebrajczycy nadawali nazwę Szybelet. żony starego Piasta. a do nich należą: Waleriana. Urodzeni w Pannie zarówno mężczyzna. W starych przekazach możemy spotkać w Polsce postać Rzepichy. leszczyna. Starożytni Grecy pod postacią Panny wyobrażali sobie boginię sprawiedliwości Astreę. Od niepamiętnych czasów aż do dziś gwiazdozbiór Panny interesuje astrologów. które służą Pannie w odzyskaniu zdrowia. Dziś już wiemy. roztropność. ponieważ wiele osób spod znaku Panny żyje w samotności. tobołki pospolite. jej patronem jest ruchliwy Merkury. jednak lato mamy w pełni. Merkury swoimi wpływami obdarował bardzo wiele ziół. szczególnie gdy pracują w domu dziecka. jej organizm bowiem źle reaguje na leki syntetyczne. jelita grubego. czarny bez. który był zawsze uznawany za planetę zmienną. oset. zaburzeń ośrodka mowy. perz. Mamy tu dwie duże gwiazdy. natomiast druga – ciężkie przejścia i smutek. nasza również podąża do wspólnej zbiorowości. daje mądrość. jeśli ją założy. nasza Panna ma bardzo bogatą historię swojej postaci. Opiekunem Panny jest Merkury w domu dziennym. że z tej nazwy wywodzi się późniejsza Sybilla. Dla Panny pierwsza gwiazda w horoskopie zapowiadała mądrość i radość życia. które wynikają z daty naszych urodzin. w niektórych regionach kraju z kłosem w ręku. dzika róża. zaburzeń pracy żołądka. hyzop lekarski. Dzieje się tak dlatego. Pisząc o predyspozycjach do chorób zawsze proszę. którym patronuje Panna – szósty znak Zodiaku.

Zrobić mieszankę z ziół. Podaję zestawy ziół wzmacniających żołądek: – Zestaw I – ogórecznik 20 g.wanilia. że zioła powtarzają się w mieszankach. wiosną należy żuć surowe ziarno żyta i jęczmienia. 19 . dlatego zauważcie. co 3 dzień. – Zestaw II – 100 g korzenia podróżnika zalać czerwonym wytrawnym winem (1/2 l) i odstawić na 9 dni. tymianek 50 g. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 50 g – pobudza pracę jelit. Chciałabym wyjaśnić. następnie– zrobić napar z l łyżeczki na l szklankę wody i pić na noc przez 21 dni. Kurację uzupełnić sokiem ze świeżych winogron. pokrzywa 20 g. Nastąpi oczyszczenie i odnowienie jelita grubego już po 3-4 wlewkach. że niektóre zioła posiadają 2 lub 3 planety opiekuńcze. perz 10 g. Jelito grube – bardzo lekki napar z majeranku wprowadzać lewatywką do jelita grubego (1/2 l). estragon 20 g. lawenda i wiele innych. bazylia 10 g.

Umieszczona została w krzyżu kardynalnym – to daje silną wolę z ogromnym poczuciem sprawiedliwości i harmonii. że na Ziemi życie rozpoczęło się dzięki długouchej Wenusjance. Nasza Wenus pomaga również urodzonym w znaku Byka. W tym czasie u Żydów przypada Nowy Rok żydowski. W przyrodzie wszystko mieni się w kolorach tęczy. wspomaga w pierwszej dekadzie Raka i Wodnika. ponieważ była dla człowieka wzorem sprawiedliwości. ile piękna i powagi w słowach poety. potem zaś powracała do matki. wierzymy. że w Wadze Bóg osądza uczynki człowieka w życiu ziemskim. ile słów o Wadze. która znajdowała się po środku jeziora. opiekunką naszej Wagi przebywającą w jej domu dziennym. a kilka dni wcześniej – 21 września przeżywaliśmy jesienne zrównanie dnia z nocą. król podziemi porywał Korę. ale już nie lato. Sąd-Piotr-Waga inaczej sprawiedliwość nad wszystkim. W pradawnych czasach nad jeziorem Titicaca na wyspie Słońca. symbolu równowagi od najdawniejszych czasów. Od tej chwili babie lato przypominać nam będzie o urokach minionego lata. Otóż powiadali Grecy.Waga 23 września – 22 października W dniu 23 września Słońce rozpoczyna swoją wędrówkę w znaku Wagi. W symbolice chrześcijańskiej przedstawiono w znaku Wagi Piotra apostoła sprawiedliwych. a gdy minie 10 dni Żydzi będą obchodzić Dzień Sądny – uważają oni. Wielki poeta Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” tak opisał Wagę: „Dalej Niebieskiej Wagi dwie szale błyskają. wylądował kosmiczny statek. a z niego wysiadła piękna kobieta o imieniu Orejana. Nim w przepaściach powietrza posadził ich brzemię. aby zważyć dobre i złe uczynki popełnione za życia.” Proszę zauważyć. Gdy Słońce wstępowało w znak Wagi bóg Hadesu. aby ją poślubić. cechuje ją aktywny stosunek do życia. jeszcze nie jesień pełna. Nie tylko Żydzi świętowali w Wadze – w starożytnym Egipcie na sądzie Ozyrysa kładziono na wagę serce zmarłego. a równocześnie. rzeka na zawsze dzieliła świat żywych od świata umarłych. Została ona przysła20 . Z najstarszych przekazów Indian możemy dowiedzieć się. trzymającego w ręku klucze do królestwa niebieskiego. jest znakiem męskim. Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie. że gwiazdozbiór Wagi przedstawia obraz Hadesu i rzekę Styks – przez tę rzekę łodzią przepływali zmarli do Krainy Cieni. córkę Demeter. Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają). miała ona obowiązek spędzać określony czas w podziemiach Hadesu. że Bóg tworząc świat ważył na Wadze wszystkie gwiazdy umieszczone na niebie z najjaśniejszą Wenus. Historia pięknie przedstawia wierzenia pielęgnowane w starożytnej Grecji. Nasza Waga należy do trygonu Powietrza. gdzie przebywa w domu nocnym. Potem Wagi złociste zawiesił po niebie. drugą Panny i trzecią Barana i Skorpiona. Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli do siebie.

niezrozumiały dla otoczenia i trudny do wytłumaczenia. chociaż jest delikatna i subtelna. aby Waga otaczała się pachnącymi kwiatami orchidei. że wystarczająco dużo opowiedziałam o Wadze z przeszłości. Bardzo często bywa. przylaszczka. – Zioła ogólnie wzmacniające: Werbena 20 g Bukwica 15 g Rzepik 50 g Melisa 50 g Lebiodka 20 g Fiołek leśny 25 g Macierzanka 100 g Zioła wymieszać. Stosować przez 21 dni. Proszę zobaczyć bogactwo ziół naszej Wagi. werbena. Nie należy jednak ulegać Saturnowi. Zdarza się jednak. Zawsze zastrzegam. jeśli są szanse na pokojowe rozstrzygnięcie wszelkich sporów. opiekunką zakochanych i poetów. Zioła niżej podane są bardzo delikatne i przywrócą naszej Wadze równowagę duszy i ciała. a planetą Wenus. gdzie jest poszukiwana równowaga i pracowitość. powinna jednak pamiętać. aby urodzić z tapirem dzieci i po spełnieniu misji wróciła na swoją planetę. 2 łyżeczki ziół zalać wrzątkiem (2 szklanki wody) i zostawić na 15 minut pod przykryciem. Ogółem nasza Wenus opiekuje się ponad 50 ziołami. jest umuzykalniony. malwa. może dlatego astrologowie zalecają. werbeny i róży. lipa. może mieć problemy z limfą i gruczołami piersiowymi. bez. posiada równowagę psychiczną i jest wyrozumiała dla tych. a będący obok ponury Saturn jest wywyższony i potrafi naszej Wadze zamienić radość w smutek. dlatego Waga powinna dbać o komfort psychiczny na co dzień. bukwica. Dyplomaci mają najczęściej Słońce w znaku Wagi. 6 a 9. drugą szklankę naparu rano między godz. Przyparta do muru Waga potrafi bronić swoich racji i racji innych. szczególnie urodzeni w sobotę muszą o tym pamiętać i pracować nad sobą. malina. że są to tylko predyspozycje do chorób. zawsze jednak stara się unikać walki. Osoby urodzone w tym znaku są symbolem harmonii i ładu.na. rzepik. Była to Wenus i tak na ziemi powstało życie ludzkie. przechowywać w szklanym naczyniu. Dzieje się tak dlatego. Myślę. teraz chciałabym przestawić naszą Wagę w codzienności naszych czasów. zachwycamy się również my. groszek. Bardzo lubi piwo i wino. lubi komfort życia. Wówczas Słońce nie ma tak dużej siły działania. że Słońce pod znakiem Wagi krzyżuje równik i przechodzi z północy na południe. macierzanka. która niestety ma predyspozycje do chorób przede wszystkim nerek i pęcherza. mają duże poczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności. ślaz lekarski. są bardzo cenionymi pracownikami. Czysty typ Wagi posiada zdolności artystyczne. Gdy zostanie zmuszona do walki. że Waga pełna radości i życia nagle popada w głęboki smutek. że całe życie spędza na zgłębianiu wiedzy i potrafi przekazać ją innym. Waga jest pracowita. olcha. w późniejszym wieku na cukrzycę. Do ziół Wenus należą: melisa. winna latorośl. – Ból głowy (migrena): 21 . z którymi przebywa. Opiekuńcza Wenus obdarowała Wagę ogromnym bukietem ziół o delikatnym działaniu. może chorować na żołądek. mogą pracować wszędzie tam. zioła należy zaparzyć wieczorem. krwawnik. lilia. Bardzo często miewa bóle głowy. że to nie sprzyja zdrowiu i powoduje otyłość. przyjmuje ją i wygrywa. Legenda przetrwała do naszych czasów. tarnina. 20-21. fiołek. kwiat śliwy. unika konfliktów. Jedną szklankę naparu wypijamy wieczorem wyjątkowo o godz.

między godz. po południu między 16 a 18. Stosować przez 21 dni.l łyżeczkę werbeny zalać wrzątkiem (l szklanka) i zostawić pod przykryciem na 15 minut. – Zmęczone nerki: Uzyskany sok z zielonej fasolki szparagowej pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki przez 15 dni. Kuracja sokiem działa wspomagające. 11 a 13. drugą między 17 a 18. pić ciepły napar z odrobiną miodu akacjowego. 22 . 11 i po południu o godz. 5 a 6. Jesienią i zimą możemy zastosować strączyny z fasoli „Jaś” z dodatkiem ziół: Strączyny fasoli 50 g Pączki brzozy 10 g Bukwica 40 g Zioła wymieszać i pić napar 2 razy dziennie l szklankę ziół rano między 5 a 6. 17. Podany zestaw ziół możemy zemleć na proszek i pić 2 razy dziennie l łyżeczkę ziół popijając przegotowaną ciepłą wodą w wyżej podanych godzinach – działanie będzie bardziej skuteczne. lub 2 razy dziennie rano o godz. rano między godz. Należy zachować dietę zalecaną przez lekarza prowadzącego.

jelit. ponieważ lubi walkę ciągle szuka pola do swoich działań. zwanego inaczej Niedźwiadkiem. zdrowy i mocny psychicznie. W wielu mitach Skorpion był przedstawiany jako znak niszczycielski. gdyż w zasadzie nasz Skorpion jest silny. Astrologowie mówią. jest ogromnie ciekawski. 23 . Pluton jest odpowiedzialny za przekaz cech genetycznych nowo narodzonym dzieciom przez dalekich przodków. Panowanie Niedźwiadka będzie trwało do 21 listopada i rozpocznie się głęboka jesień. Nasz Skorpion zawsze jakoś sobie radzi. że wpływy groźnego Marsa nie zawsze są złowrogie. aby osiągnąć sukces zrobi wszystko i usunie wszystkie przeszkody. Należy stwierdzić. która wchłonęła krew zabitego Abla. że są to tylko skłonności do zachorowań. gdy ktoś usiłuje go okłamać lub zlekceważyć. że jest sercem Skorpiona. najniższy i najwyższy. Co grozi naszemu Skorpionowi w jego zdrowiu? Otóż ponury Mars i tajemniczy Pluton dają predyspozycje do chorób jelita grubego. Niższy typ Skorpiona będzie bardzo trudnym dla otoczenia. Największą gwiazdą tej konstelacji jest legendarny Antares. Nie jest to szczodry opiekun Skorpiona. Jest odpowiedzialny za podział komórek. że pamięta krzywdy przez całe życie i potrafi o nich przypomnieć po 30 latach. wynikało to zapewne z pory roku – nadchodzącej jesieni. będzie służył ludzkości. w wielu mitach przekazano. że Skorpion jest bardzo czuły na krzywdę ludzką. Mars. syna Neptuna. stanie się wielkim człowiekiem. który jest w domu dziennym Skorpiona. śliczną Artemidę przed zalotami Oriona. pęcherza moczowego. aby zwyciężać. a zatem nasz Skorpion ma skłonności do chorób infekcyjnych. Jest to czas obumierania i czas odradzania się szczodrej przyrody do ciągłego życia i owocowania. Bardzo smutne są mity o naszym Skorpionie. Takie twierdzenie jest krzywdzące – to nieprawda. zawsze stara się pomagać potrzebującym. płynność i niestałość będzie go cechować w życiu. ponieważ jest przebiegły. bardzo wcześnie wyfruwa z domu. daje mu odwagę i porywczość w działaniu. a wraz nią Słońce wstąpiło w swej wędrówce 23 października w znak Skorpiona. że istnieją dwa typy Skorpiona. aby rozliczyć przeciwnika. już od dziecka marzy o wielkim świecie i niezależności. Dzieje się tak dlatego. może dlatego wśród znaków zodiaku właśnie Skorpion cieszy się niezbyt łaskawą opinią. często przysparza mu kłopotów. aby uchronić siostrę Apolla. Gdy nasz Skorpion pokona swoje wady. nie ma pośrednich. na rozkaz Matki Ziemi. Według mitologu greckiej Skorpion śmiertelnie użądlił pięknego Oriona.Skorpion 23 października – 21 listopada Lato minęło z pełną radości Wenus w znaku Wagi i mamy przed sobą jesień. Wędrując w świat wierzy w swoje zdolności i siłę. Widzimy więc. Na nieboskłonie możemy zobaczyć Skorpiona wiecznie ścigającego śmiertelnie zranionego młodzieńca. jeśli jednak zachoruje. odpowiada za rozmnażanie i obumieranie. inteligentny i uparty. Nasz Skorpion nie lubi chorować. że jest w nim Paszcza Ziemi. będzie to choroba nagła z wysoką temperaturą (dotyczy to zarówno mężczyzn. aby rozpocząć dorosłe życie. o którym mówią uczeni. przechodzących w sposób nagły. jak niegdyś Leonardo da Vinci. zdarza mu się to bardzo rzadko. nie lubi jednak. prostaty i bezsenności. jak i kobiet). Ponieważ nasz Skorpion należy do trygonu Wody wraz z Rakiem i Rybą.

pokrzywa. po południu między 15 a 16 przez 21 dni. Ogółem pod wpływem Marsa rośnie ponad 70 ziół. wywar przecedzić i robić lewatywkę na noc przez dłuższy czas. sosna. Pić 2 razy dziennie l szklankę. a zatem można wybrać zgodnie z datą urodzenia najbardziej skuteczne zioła dla naszego Skorpiona. oset. cebula. Oczywiście dobrym dniem dla Skorpiona jest wtorek i kurację ziołową należy rozpocząć w tym dniu z ubywającym Księżycem. jałowiec.Gdyby jednak nasz Skorpion zachorował. – Zioła ogólnie uspokajające: Szyszki chmielu 25 g Kwiat dziewanny 10 g Rdest ptasi 15 g Melisa 25 g Kwiat wrzosu 25 g Składniki dokładnie wymieszać. Po 27 dniach robimy mieszankę z trzech ziół i pijemy jak wyżej przez 21 dni. bazylia. pozostawić na 20 minut pod przykryciem. 9 a 11. cyprys. które są pod opieką Marsa mają wyjątkowo silne działanie. lubczyk.. aby zaczęła pracować prawidłowo. ponury Mars będzie dla niego łaskawy. Zioła pijemy przez 21 dni. które nie powodują skutków ubocznych. gdyż zioła. po 9 dniach jeszcze raz powtórzyć kurację ziołową. modrzew. szanta. chmiel. Kurację możemy powtórzyć po 9 dniach przerwy. Rano pić napar między godz. dąb. 24 . Następnie przez 9 dni pić napar z dziurawca 2 razy dziennie l szklankę naparu. – Problemy z wątrobą: Dziurawiec 30 g Rumianek 20 g Kocanka piaskowa 15 g Rzepik 25 g Majeranek 15 g Zioła wymieszać i robić napar: l łyżka stołowa na I szklankę wody. rano między 6 a 7. zioła zalać wrzątkiem. wieczorem o 1R. – Jelito grube (nieżyt): Korzeń dziewanny 50 g Kozieradka 10 g Macierzanka 15 g Jedną łyżkę ziół gotować w 1/21 wody przez 20 min. Należą do nich: czosnek. przesypać do szklanego naczynia i robić napar ziołowy 2 razy dziennie z l łyżeczki ziół na l szklankę wody. – Bezsenność: Wrzos 100 g Kwiat akacji 100 g Kwiat i owoc głogu 100 g Każde z tych ziół rozpoczynając od wrzosu pijemy kolejno przez 9 dni 2 razy dziennie po l filiżance rano o 9 i wieczorem o 20. gdyż niedomagania wątroby są często wieloletnie i trzeba czasu. są to naturalne antybiotyki.

szałwia. Człowiek Strzelec należy do trygonu Ognia. paproć. najjaśniejsza z Dróg Mlecznych przebiega właśnie przez konstelację Strzelca. Gdy urodzi się o wschodzie słońca. jeśli jest to stopa. Jeśli ktoś skrzywdzi Strzelca. genialny jasnowidz Nostradamus oraz wielki lekarz. w starożytnym Egipcie dodano mu skrzydła. na które najbardziej jest narażony Strzelec. Dodatkowo możemy owinąć. a władca znaku Jowisz wyrazi w jego postępowaniu religijność. niepoprawny optymista. Ponieważ Strzelec należy do IX domu horoskopu. Jowisz obdarował go wspaniałymi ziołami. zawsze gdy zachoruje. uważa. mniszek lekarski. znaczenie ma modlitwa uzdrawiająca. a my możemy go oglądać tylko latem. rzepiku.Strzelec 22 listopada – 21 grudnia Nasz zodiakalny Strzelec należy do gwiazdozbioru nieba południowego. mistyki i okultyzmu. posiada skłonność do skaleczeń (należy uważać na dolne części kończyn i biodra). żywokostu i kozieradki. kozieradka. nie żywi urazy. Potrafi pracować w dwóch zawodach jednocześnie. że nie ma czasu na gniew i walkę. Okłady możemy robić pojedynczo z każdego zioła zawsze na noc. ponieważ jest tyle do zrobienia. jest spontaniczny. to będzie najsprawiedliwszy wśród sędziów i może dlatego można spotkać Strzelca na wysokim i odpowiedzialnym stanowisku. który jest domem religii. wierzba biała. uczciwy wobec ludzi. jest bowiem bardzo inteligentny i pracowity. rzepik. które pomogą mu. które nie wymagają interwencji chirurga. Podaję kilka zestawów ziół na stłuczenia. gdzie zostali porażeni strzałą Jupitera. piżmo. flanelką. lebiodki. pięciornik gęsi. opiekunem jest wielki Jowisz zwany planetą wielkiego szczęścia. że ze Słońcem w znaku Strzelca urodził się wielki uczony. moralność. a u Hebrajczyków nasz Strzelec przedstawiony był jako zły książę Gog. pędzi przez życie wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę. okłady robić do skutku. U wielu narodów Strzelec był wyobrażany z koroną na głowie. Wszystkie metody wiedzy tajemnej są bardzo skuteczne w leczeniu chorego Strzelca. a według starych ksiąg Jowisz był siłą wspomagającą białą magię. że należało grzebać ludzi rażonych piorunem w miejscu. bukwicy. Nasz ognisty Strzelec ma temperament cholerycznosangwistyczny o wybitnie męskiej naturze. groszek. Z podanych ziół możemy 25 . kobiety bardzo często są bezpłodne. Mam na uwadze takie stłuczenia. który swoją pracę i życie poświęci dla dobra ludzkości. Do Jowisza należą: len. malina. Jedną łyżkę czubatą zmielonych ziół zalewamy wrzącą wodą 1/2 szklanki i po kilku minutach ciepłą papkę nakładamy na płótno i okładamy chore miejsce. żywokost. Będzie to człowiek. W życiu kieruje się instynktem. Okłady robimy z ziół lnu. jałowiec. wanilia. cykoria. W naszej kulturze Strzelec był patronem apostoła Mateusza pod postacią Centaura – człekokonia. gdy będzie przestrzegał wszystkich zasad kuracji. bukwica. altruizm i idealizm. Legenda głosi. lawenda. astronom i zielarz – Paracelsus. Chciałabym powiedzieć. będzie człowiekiem o wielkim i szlachetnym sercu. Astrologia przedstawia nam Strzelca jako człowieka o dwóch typach osobowości: niższy (mściwy) i wyższy (inteligentny). Człowiek Strzelec żyje bardzo długo i mało choruje. Wszystkie okłady i przymoczki należy robić na szarym lnianym płótnie. lebiodka. Jeśli zostanie sędzią. kocha ruch. zaś nazwa planety pochodzi od imienia bóstwa rzymskiego panteonu – Pana nieba i piorunów.

Schorzenia żołądka –1 00 g korzenia lub kwiatu cykorii zalać 1/2 l wódki lub czerwonego wytrawnego wina i odstawić w ciemne miejsce na 9 dni. Wczesną wiosną z młodych liści cykorii możemy zrobić smaczną i zdrową sałatkę. niestrawności. Zabiegi można robić 2 razy w tygodniu. godz. smaczna i zdrowa jest także jarzyna z gotowanego korzenia. Do pomocnych Strzelcowi ziół należy także cykoria. Pijemy przez 3 dni l łyżkę stołową co 2 godziny. 1 l i moczyć stopy przez 30 minut. potem powoli wypić otrzymany napój. Na 1 l wody należy dodać l szklankę ziół i gotować 15 minut.in. odstawić na l godz. 18 przez 21 dni. Stłuczenia. Nalewkę pijemy rano przed śniadaniem (50 g) przez dłuższy czas. 20 g korzenia i liści rdestu ptasiego. bo ma duże właściwości lecznicze i od wieków stosowana była z powodzeniem w wielu schorzeniach. Polecam też ziołową mieszankę: 100 g korzenia podróżnika. Dziś jest to lek trochę zapomniany. przecedzić. przecedzić. działa kojąco przy nieżytach żołądka. gorzknik wyciągowy. Korzenie zawierają m. l łyżeczkę zalać szklanką wody i krótko gotować. 50 g macierzanki. Zioła wymieszać. dodać przegotowaną wodę ok.robić wywar do kąpieli stóp. zwana podróżnikiem. Pić 2 razy dziennie szklankę ciepłego wywaru rano przed śniadaniem i wieczorem ok. Taki napój oczyszcza też znakomicie krew. żywicę. kwiaty. także poważne: potłuczony świeży korzeń podróżnika rozkładamy na lnianym płótnie i przykładamy na chore miejsce na 12 godzin. Szerokie zastosowanie ma wywar ze świeżego lub suszonego korzenia: 100 g korzenia zalać 1/2 l wody i krótko gotować – oczyszcza drogi oddechowe z flegmy. 26 . posiekane liście dodane do innych surówek podnoszą ich walory smakowe i odżywcze. Własności uzdrawiające mają zarówno liście. jak i korzeń tej rośliny. Natomiast palony korzeń można parzyć i pić zamiast czarnej kawy (dobrze imituje jej smak).. obrzmieniach wątroby i śledziony oraz chorobach nerek. a szkoda. kwas krzemowy i sól amonową. Bóle wątroby powinny ustąpić. Stosować przez 2 tygodnie. przez 6 tygodni. Dolegliwości wątroby – garstkę młodych liści podróżnika zalać szklanką zimnej źródlanej wody.

mogą pić herbatkę tymiankową (l łyżka ziół zalana 2 szklankami wrzątku – napar trzymać pod przykryciem 15 min. orlik. szałwia. kapustę. są zdolne. że są pracowite. że czasami w jakąś sobotę – w dobrym dla niego dniu. zwłaszcza do nauk ścisłych i bardzo lubią się uczyć. że jest to znak zimowy – okres snu przed wiosennym przebudzeniem sil witalnych. dąb. Jeśli Koziorożcowi zdarzy się zachorować. pełnymi siły woli i przetrwania. Choć w zasadzie osoby urodzone pod tym znakiem są pesymistami i samotnikami.. pić szklankę 2 razy dziennie przez 7 dni). Niezmiernie pracowity Koziorożec bardzo troszczy się o byt materialny.Koziorożec 22 grudnia – 19 stycznia Nauka zalicza ten znak Zodiaku do znaków kardynalnych. Polecam również mieszankę ziołową: kwiat pigwy 10 g. konopie. że osoby urodzone w tym czasie są dynamiczne. z wiekiem wyrasta z tego i raczej rzadko choruje. Potrafi jednak głęboko kochać. zapomina niekiedy o domu i rodzinie realizując swoją karierę. tymianek 25 g. długo dochodzi do zdrowia. nikomu nie pozwoli wedrzeć się do swego wnętrza. cebulę. bratek polny. arnika. kolendra. taktowny i oszczędny. Koziorożce jako wrogowie są bardziej niebezpieczni niż powszechnie uważane za najbardziej podstępne Skorpiony. Trzeba wiedzieć. pigwa. cykorię. kapusta. szczodrze obdarzyła go ziołami. hyzop lekarski 10 g. być wiernym i lojalnym przyjacielem. chociaż nie umie okazywać swoich uczuć. mają ogromny talent organizatorski. paprykę. Każdy ze znaków przypisywany jest do jednego z żywiołów. skromny. zwłaszcza zapalenia stawów kolanowych. Koziorożcem rządzi planeta Saturn. zmysł praktyczny i solidność. układu krwionośnego. tymianek. Aby uzupełnić niedobór mikroelementów. Ale trzeba pamiętać. ryby. którym dokucza układ trawienny. słabujące Koziorożce powinny jeść: drób. topola. ambitny i kochający sławę. czarna jagoda. żywokost lekarski. ślaz leśny. a zwłaszcza magnezie i wapniu. bo właśnie ich najczęściej brakuje wówczas jego organizmowi. żywokost 10 g. Jakie to zioła? – bez czarny. Znaki Ziemi charakteryzuje działanie. Negatywny wpływ Saturna łagodzą inne planety. Koziorożec jako znak przypisany Ziemi w zasadzie jest silny. W późniejszym wieku Koziorożca trapią najczęściej choroby układu trawiennego. no chyba. Koziorożec – Ziemi. mak i konopie. nadającą Koziorożcowi chłód i apatię. a to oznacza. ale dlatego. mocno związane z Ziemią – są jednocześnie realistami niestrudzonymi w dążeniu do celu. W ogóle Koziorożec to najbardziej tajemniczy znak Zodiaku i jeśli sam się nie odsłoni. W dzieciństwie jest podatny na przeziębienia. cykoria. pory. Sporządzamy napar zalewając 1 łyżkę stołową ziół szklanką 27 . aktywne i energiczne. Koziorożce. powinien pamiętać także o mikroelementach. tasznik. bluszcz. będzie praktyczny. że w astrologii nie ma złych znaków samych z siebie. Astrologia ogólnie mówiąc uznaje wpływ Saturna za złowrogi. Lepiej jednak mu się nie narażać. dróg moczowych i reumatyzm. kolendra 50 g. A to dlatego. Jednak Saturn – planeta chłodu i melancholii. które wspomagają go w chorobach. piwonia. marchew. władcze. Jeśli jednak przyplącze mu się jakaś choroba. Jeśli ktoś urodzi się w Słońcu Koziorożca. niegdyś uważano tę planetę za szkodliwą i powolną. ryż. że Koziorożce osiągają wysoką pozycję nie dzięki podstępom.

przestanie cierpieć. odstawić pod przykryciem na 20 min. Dla przeziębionych dzieci Koziorożców bardzo dobra jest herbata z sokiem malinowym. kapustę. Napar sporządzać świeży rano i wieczorem. Przy bólach reumatycznych polecam. aby zmiękły. Napar pijemy ciepły rano i wieczorem przed posiłkiem przez 2 tygodnie.. Urugi moczowe Koziorożce mogą leczyć np. następnie skraplamy oliwą z oliwek i owijamy bolące miejsca. zemleć na proszek i używać (codziennie) jako przyprawę do potraw. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. Dodatkowo można pić codziennie 1/2 szklaneczki mleczka z ziarna konopii.wrzątku. Ponadto można kolendrę (100 g). 28 . Na przeziębienia pomaga owoc pigwy utarty z miodem. lubczyk (50 g) i tymianek (100 g) zmieszać razem. Koziorożec.. herbatką z ziela tasznika (łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku.. który będzie stosował takie okłady przez 2 tygodnie. Trzeba dodawać go po łyżeczce do herbaty (czarnej chińskiej) i pić kilka razy dziennie. Liście białej kapusty prasujemy lekko żelazkiem przez lniane płótno. pić małymi łykami 2 razy dziennie szklankę przez 9 dni). dodatkowo okręcając okład ciepłą flanelką.

kozika lekarskiego. Saturn nie cieszy się wśród astrologów dobrą opinią. abstrakcyjne idee. Natomiast nie znosi wszelkiej rutyny. Dzięki wpływowi Saturna Wodniki są powściągliwe i potrafią pohamować złe instynkty tam. Jest błyskotliwym wynalazcą. Wodniki powinny uważać też na oczy i chronić swoje ciało. Ujemne wpływy innych planet w horoskopie Wodnika przejawiają się jego skłonnością do kaprysów. Ale. niedomaganiami wątroby. cechuje je duża intuicja. ale i praktykiem. Także Uran – niezbyt przyjazna planeta. gdzie inni dążą na ślepo do zguby. z pewnością nie odmówi jej Wam i w pozostałe dni tygodnia. nasturcję. skłonnością do filantropu. ten intelektualista nigdy nie czuje się samotny. majeranek. a nerwica potrafi objawiać się u nich np. Wodnikiem rządzą dwie planety – Saturn i Uran. Mikroelementy. jak i w dziedzinie metafizyki. ale chętnie przebywają w samotności. to sód i fosfor. zdarza się jednak. przesadnej pedanterii. tępego uporu. Z innych chorób zagrażają im choroby przewodu pokarmowego i układu krwionośnego. Gwiazdy i planety dla ratowania zdrowia przydały Wodnikowi wspaniałe zioła – miodunkę leśną. intelekt i ambicja. serdecznika. Potrafi wprowadzić w czyn swoje. a przy tym doskonałym organizatorem. zdawałoby się. nieco dziwny charakter. mają także skłonności do żylaków. Osoby wybrane przez Wodnika na przyjaciół mogą być pewne jego niezawodnej lojalności. Te cechy i korzystny układ gwiazd zapewniają Wodnikowi ludzką przyjaźń oraz uznanie. niezrozumiałych dla innych. o dziwo.Wodnik 20 stycznia – 18 luty Nauka zalicza ten znak do znaków stałych. obdarza je łatwością w kontaktach z ludźmi. Wodniki mają oryginalny. Dlatego polecam wszystkim osobom urodzonym pod tym znakiem uzupełnienie diety o zboża – żyto. Są to ludzie wszechstronni. choć jako osoba niezwykle uczynna i nastawiona filantropijnie. Osoby spod tego znaku cechuje także wpadanie z hura optymizmu w skrajny pesymizm. dziwnych niekiedy zachowań. 29 . Wodnik nie jest specjalnie chorowity. wawrzyn. zdecydowane i sumienne. Wodnik jest nie tylko teoretykiem. Dla Wodnika szczęśliwym dniem jest sobota – właśnie w ten dzień wszystko najlepiej mu się udaje i wtedy najlepiej zwrócić się do niego o pomoc. ponieważ mają predyspozycje do poważnych zranień. są uduchowione i romantyczne. Jednak jego wybujała psychika jest bardzo delikatna. wiernością w przyjaźni i dużą inwencją. umiejący i lubiący posługiwać się rozlicznymi talentami zarówno w naukach ścisłych. Dlatego też Wodniki mają skłonności do chorób na tle nerwowym – męczą je niekiedy stany lękowe. osoby urodzone w Wodniku są konkretne. aby oddawać się rozmyślaniom i kontemplacji. akurat Wodnika wyraźnie wyróżnia przydając ludziom urodzonym pod tym znakiem niezależną osobowość oraz ogromne talenty umysłowe. prawoślaz i kwiat kasztanowca – doskonałe na wzmocnienie całego organizmu. W przeciwieństwie do materialistycznego Koziorożca jest na wskroś idealistyczny. niezdecydowania czy przymusu. a znaki powietrza charakteryzuje wrażliwość. jęczmień. ale akurat dla dzieci Wodnika planeta ta jest szczególnie łaskawa. szałwię. że są także ograniczone. lipę. Wodnik przypisany jest żywiołowi powietrza. których najczęściej brakuje Wodnikowi. Wodniki łatwo osiągają zaszczyty i sławę.

proso oraz rodzynki i owoce morwy. Przy żylakach ulgę przynoszą okłady z kwiatu kasztanowca (l łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku i odstawiamy na 15-20 min. Dodatkowo raz w tygodniu można brać kąpiele w kozieradce: 0. Co drugi dzień w chore miejsca trzeba lekko wcierać maść z ziela prawoślazu (do kupienia w aptekach). Pół szklanki otrzymanego naparu wylewamy na lniane płótno i nakładamy je na chore miejsce. Jeśli męczą Cię. a w tej „kozieradkowej” kąpieli możemy wypoczywać do pół godziny..5 kg kozieradki gotujemy przez 15 min. pozostawić pod przykryciem na 15-20 min. aby naciągnęły). Okład (ciepły) należy przykryć ceratką i przytrzymać bandażem (oczywiście okłady stosujemy na noc). 30 . możesz ratować się herbatką majerankową (łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą z kranu. W przypadku stanów lękowych polecam picie na noc naparu z mieszanki ziołowej (l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku): Kwiat lipy 100 g Kozłek lekarski 30 g Werbena (lub kwiat kasztanowca) 30 g Lebiodka 100 g Fiołek leśny 50 g Prawoślaz 100 g Kwiat maku 100 g Herbatkę z tej mieszanki trzeba pić przez 7-21 dni. pić 2 razy dziennie – rano i wieczorem ciepły napar.). dolegliwości układu pokarmowego. powinny pamiętać o mikroelementach. którym dokucza jakaś choroba. w 2 l wody. drogi Wodniku.ryż. Zwłaszcza Wodniki. Pozostałe pół szklanki naparu należy wypić.

dyni. Łatwo się przystosowują. warto pamiętać. mają także niezwykle rozwiniętą intuicję. można też pojadać suszone owoce. jeśli już nie materialnie. geranium. Oczywiście żywioł przypisany Rybom to woda. trapią je też stany lękowe. poszukują harmonii. Zwłaszcza nie brakuje wśród Ryb osób uzdolnionych muzycznie. cynamon. dlatego przed tymi niebezpieczeństwami należy chronić Ryby już od dziecka. to choćby życzliwą radą. olcha czarna. Rybami rządzą dwie planety – Neptun i Jowisz – symbolizujące zagadkę. Jako osoby delikatne mają skłonności do przeziębień. migdałów i owoców – zwłaszcza gruszek i czereśni. że pierwsi chrześcijanie rozpoznawali się kreśląc symbol ryb. Lubią też wszelkie wygody i są nieco leniwe. Czułe serca Ryb łatwo wpadają w miłosne pułapki zwłaszcza. zwłaszcza narkotyków. które gwiazdy i planety przydały Rybom to: mięta. kiedy na niebie panują Ryby. anyż. Za to kochają dzieci i są bardzo dobrymi rodzicami dla swego potomstwa. Jeśli dodamy do tego wielką intuicję przyrodzoną Rybom. tatarak. mają za to bardzo dobre i czułe serce. że ich organizmowi często brakuje mikroelementów takich jak jod i siarka. bukwica. Wrażliwe Ryby są nieodporne na przeciwieństwa losu i stresy. chorób płuc i odmrożeń stóp. Lubią też towarzystwo innych osób i są naprawdę cennymi przyjaciółmi. Zmienność i niestałość. szpinaku. osoby z pod znaku Ryb przeżywają kilka niepowodzeń miłosnych. która temu znakowi Zodiaku daje przynależność do trygonu Wody. łatwo zrozumieć.Ryby 19 luty – 20 marzec Nauka zalicza Ryby do znaków wodnych niestałych. ponadto predyspozycje do chorób nerek i żołądka. Ryby mają także wrodzony talent do języków obcych. która na pewno je wyciszy i pomoże odzyskać utraconą równowagę duchową: Melisa 100 g Heliotrop 30 g Bukwica 100 g Rezeda 20 g Lawenda 20 g 31 . że zakochana Ryba ślepnie i głuchnie. Bardzo przejmują się losem swoich bliźnich. rezeda. Ludzie spod znaku Wody są pełni współczucia dla innych. traci swą przyrodzoną intuicję i często przez to cierpi. koper włoski. Ryby często są łączone z wielką tajemnicą i mistycyzmem. Największa ich wada to skłonność do hazardu i nałogów. często zapadają na nerwice. starają się im pomagać. są eklektyczne. Osoby urodzone pod tym znakiem powinny pamiętać. objawia się między innymi skłonnością do błyskawicznej zmiany nastrojów – Ryby bardzo łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu i na odwrót. Osoby urodzone w okresie. podbiał. łatwo poddają się emocjom. Na ogół zanim wreszcie założą szczęśliwą rodzinę. dlaczego wśród osób urodzonych między 19 lutego a 20 marca jest tak wielu spirytystów i ludzi głęboko religijnych mających skłonności do filozoficzno-religijnych rozważań. zapewne dlatego są raczej niepraktyczne. Zioła lecznicze. fasoli. Niedobór ten łatwo uzupełnić wzbogacając jadłospis o większą ilość sałaty. chrzanu. Wybijającą się cechą osób urodzonych w tym znaku jest ich ogromna wrażliwość. Znerwicowanym Rybom zalecam uspokajającą mieszankę ziołową. natchnienie i współczucie. za to często obdarzone artystyczną duszą.

zwłaszcza wystrzegać się przemoczenia stóp. którą smarujemy codziennie stopy na noc. Po przecedzeniu otrzymujemy maść. Dlatego Ryby muszą w tym okresie bardzo na siebie uważać. Polecam zwłaszcza napój cynamonowy. A oto sposób kurowania odmrożonych stóp: 100 g gęsiego tłuszczu mieszamy z 20 g ziela bukwicy i przez 15-20 min. Kuracja może trwać nawet 6 tygodni. w 2 litrach wody). Rybom z dolegliwościami żołądkowymi (nieżyt) zalecam napar ze 100 g mięty i 5 g białego pieprzu lub 5 g liści wawrzynu. osłodzona łyżeczką miodu). przetapiamy na parze. gdy nam coś dolega.Zioła mieszamy dokładnie. l szklankę pomiędzy 6 a 9 rano i o 20 wieczorem. gdyż daje on wewnętrzne ciepło. nawet profilaktycznie. nie tylko w przypadku przeziębienia. zalecam Rybom napar lipowy (łyżeczka kwiatu lipy zalana szklanką wrzątku) lub napój cynamonowy (łyżeczka czarnej herbaty 1 spora szczypta cynamonu zalana szklanką wrzątku. Jeśli mimo to przyplącze się jakieś przeziębienie. Uwaga! Ponieważ szczęśliwym dniem dla Ryb jest czwartek. dobrze jest 2 razy w tygodniu moczyć stopy w wywarze z obierek ziemniaczanych (obierki z l kg ziemniaków gotujemy przez 15-20 min. przy skłonnościach do chorób płuc nawet zwykły katar i kaszel mogą mieć przykre następstwa. 32 . nie musimy odkładać rozpoczęcia kuracji aż do czwartku. pijemy 2 razy dziennie. zwłaszcza w marcu Ryby łatwo się przeziębiają. Łyżeczkę mięty wymieszanej z pieprzem lub pokruszonymi liśćmi wawrzynu zalewamy 2 szklankami wrzątku. napar pijemy przez 2 tygodnie rano i wieczorem. Jesienią i wiosną. ale oczywiście. dobrze zaczynać leczenie właśnie w tym dniu. Aby była skuteczniejsza. dodatkowo można zjadać w południe l gorzki migdał (przez 21 dni). następnie łyżkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. Trzeba pić takie napary 2 razy dziennie – rano i wieczorem. Po tej kąpieli także smarujemy stopy maścią z gęsiego tłuszczu.

Zegar energetyczny zdrowia Chińczycy – naród. Energia życia zaczyna podnosić się od godz. zawiaduje sercem i jelitem cienkim Letni ogień wzmacnia i rozgrzewa nasz organizm w całości. człowiek chory na serce jest najbardziej zagrożony między godziną 11 a 13 oraz w nocy między godz. 24 w nocy i trwa aż do 12 w południe. opada zaś od 12 aż do 24. jesień i zima. aby wątroba mogła być wyciszona i zdrowa. LATO – element ognia (czerwień). zegar energetyczny. Chciałabym teraz w skrócie przedstawić obraz chińskiego zegara energetycznego w rytmie pór roku: wiosna. Chińczycy polecają wówczas odpowiednią 33 . aby pozwolić na spokojny przepływ energii ziemi. powinniśmy poznać rytm zegara energetycznego. 23 a l. My. bo serce to ważny organ poruszający czerwoną krew – Życie. Kobiety uskarżające się na bóle miesiączkowe mają zakłócenia energii wątroby. W cyklu dobowym przepływ energii odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. ale nie wiedzą o tym. zawiaduje żołądkiem i śledzioną W tym okresie staramy się zapewnić naszemu organizmowi odpoczynek. Podświadomie. ale nie bardzo wiedząc czemu. Aby obraz był bardziej czytelny. Każdy organizm posiada własną aktywność. Nasz wykres przedstawia koło podzielone na dwanaście części odpowiadających dziesięciu organom i dwóm funkcjom. żołądek ma największy zasób energii pomiędzy godziną 7 a 9 rano. zegar podzielono na sfery: dzienną i nocną. wysokokaloryczne śniadanie. Dlatego też właśnie w tym czasie powinniśmy zjadać obfite. który posiadł rozwiniętą wiedzę medyczną już pięć tysięcy lat temu – uważają. z jednego organu do drugiego. Poza porami roku rozróżniamy jeszcze roczne i dobowe rytmy krążenia energii. że np. Wszystko wokół nas tonie w soczystej zieleni. że człowiek jako immanentna część kosmosu podlega jego wpływom. Lato jest najlepszym okresem na leczenie schorzeń serca oraz na zregenerowanie sił przed przyjściem jesieni. Chińczycy opracowali tzw. Wynika z niego. Z kolei. Aby określić przepływ energii krążącej w organizmie człowieka. według chińskiego zegara. zawiaduje wątrobą i pęcherzem żółciowym Jest to okres przebudzenia po długiej zimie. zaś poszczególne organy mają dwugodzinne okresy aktywności i uspokojenia. pragniemy kontaktu z przyrodą. późne lato. Statystyki potwierdzają tę zależność zwiększoną liczbą zawałów i zgonów. ludzie Zachodu. uwzględniający rytm życia na Ziemi w cyklu dobowym i rocznym. która jest nośnikiem zdrowia i spokoju. WIOSNA – element drzewa (zieleń). PÓŹNE LATO – element ziemi (żółty). wyjeżdżając na urlop. Niedomagania serca przypadają bowiem na czas przejścia energii aktywnej w pasywną – i na odwrót. że zgodnie z chińską medycyną nie trzeba jadać wieprzowiny przynajmniej 7 dni przed miesiączką. lato. ażeby zastosować go w naszym codziennym życiu.

aby nasz organizm mógł je wykorzystać z dobrym skutkiem.dietę i zioła przepisane zgodnie z pięcioma elementami. Chorzy na nerki powinni zażywać przepisane zioła w godz. JESIEŃ – element metalu (biel). 7 a 9 rano. zawiaduje nerkami i pęcherzem moczowym Okres wydalania i oczyszczania. czekają nas kłopoty wczesną wiosną. zasób energii pozwoli nam przetrwać jesień i zimę w zdrowiu. co służy właściwej pracy układu trawiennego. iż potrafią dzięki temu nie dopuścić do rozwoju choroby zagrażającej zdrowiu człowieka. Na żołądek podajemy zioła między godz. z bardzo dobrym skutkiem. Jeśli nie mieliśmy czasu dla naszego organizmu. że serce ma ogromną energię w ciągu 72 dni lata. możemy przepisane zioła stosować zgodnie z rytmem „pięciu przemian” tak. Jeśli w tym okresie wychłodzimy nerki. Chińczycy uważają. Nie jest to nic nowego. Wypoczynek pozwala na wyciszenie naszej psychiki. Chińczycy twierdzą. zawiaduje płucami i okrężnicą Jeśli dbamy o swoje zdrowie wiosną i latem. Można by rzec. Tak zamyka się roczny cykl pięciu elementów. że prawo to jest oparte na niezmiennych prawach kosmosu. należące do elementu wody. Tradycyjna medycyna chińska stara się zapobiec chorobie – znając prawo pięciu elementów. to czeka nas trudne wejście w ostatni etap zegara energetycznego – w zimę. odtruwa organizm i dodaje energii. który reguluje czynność nerek i nadnerczy. Znając zegar energetyczny. Wzmianki o zegarze energetycznym można spotkać we wszystkich starożytnych cywilizacjach. ZIMA – element wody (błękit). Zachodzą wówczas w człowieku ogromne zmiany energetyczne i trzeba zawsze zwracać na nie uwagę. zimą najsilniejszym naszym organem są nerki. a u mężczyzn – ośmioletnie. to jesienią nie będziemy chorować na zapalenie oskrzeli i anginy. 17-19. Chińczycy wyróżniają jeszcze cykle w życiu człowieka: u kobiet – siedmioletnie. Obecnie w zachodnich klinikach są stosowane metody pięciu elementów w leczeniu wielu schorzeń. 34 .

(W): mleko. (S) – synergizm. A. mleko. wątroba. (A) – antagonizm. (R) – rola w organizmie. (N): niedokrwistość. astmie oskrzelowej. Cr. miód. niedoczynności tarczycy. łącznej i kostnej. pszenica. żółtaczce. szpik kostny. Mn. zapaleniu płuc. o tyle o mikroelementach i fatalnym dla naszego samopoczucia ich braku w naszym organizmie wiemy na ogół mniej. kukurydza. Co. zaburzenia psychiczne. (W): krew wołowa. nadczynności tarczycy. nowotworach. osłabienie. Cr. Miedź – (Z): 2. B. zawałach mięśnia sercowego. (S): Mn. łysienie. (S): Li. zapaleniu nerek. wątroba. nowotworach z przerzutami do wątroby. Ni. Ni. Co. neurastenia. Sr. (A): Cr. rozdwajanie paznokci. ( ): zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach. ziele krwawnika. (A): Mo. histeria). marskości wątroby. Cynk – (Z): 10-60. nerki wołowe. C. ( ) – nadmiar powoduje. Zn. pieczenie języka. zaparcia. łącznie z przemianą żelaza. C). jaja. Ca (ułatwia wchłanianie wit. B12. wzdęcia. gryka.Zioła i mikroelementy Rola mikroelementów w organizmie człowieka O ile o znaczeniu witamin dla naszego zdrowia mówi się już od dawna. ziarnicy. otręby. Mg. (N): stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). (R): metabolizm tkanki nerwowej. szpinak. szpinak. chorobie reumatycznej. Li. chorobach psychicznych (schizofrenia. wit. reakcjach alergicznych. (W) – występuje w. pokrzywa. zaburzenia gastryczne. orzechy. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi. chorobie nadciśnieniowej. niewydolności krążenia. mdłości. (R): aktywuje wit. śledziona. B. irytacja. (W): wątroba. zarobaczeniu. Fe. mięso. wit. owies. jarmuż. zespole złego wchłaniania. cukrzycy regulacyjnej. Fe. udarze mózgu. Skróty użyte w opracowaniu: (Z) – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę. orzechy włoskie. natka pietruszki. zmęczenie. (K): czerwone ciałka krwi. zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci). (N): bóle głowy. insuli35 . zapaleniu dróg żółciowych. niedokrwistość. (A): Zn. mięso. (K) – koncentruje się w organach. (S): Fe. anemii. Se. zaburzenia wzroku. B. J. w procesie tworzenia krwinek czerwonych. ale niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania) wywołuje bardzo poważne schorzenia. zaparcia. (N) – niedobór powoduje. gryka. herbata. brak płodności. Cu. zimnicy. wątroba. długotrwałe krwawienie wewnętrzne. owrzodzeniu żołądka. (S): Co. sałata. Kobalt – (Z): 2-5. Obrazuje to poniższe zestawienie. chorobie nerek (zespół nerczycowy). Żelazo – (Z): 10-15. Mn. zajady. mała aktywność fizyczna. Mn. margaryna. kakao. zapaleniu trzustki. (A): Cu. (R): aktywuje wit. Tymczasem niedobór mikroelementów (czyli pierwiastków chemicznych występujących w organizmie ludzkim w ilościach śladowych.

paznokcie. ryby. wątroba. (N): zaćma. wątroba. ( ): utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza. epilepsji. fasola. choroby serca. orzechy. skaza moczanowa. pobudliwość nerwowo-ruchowa. B6. (N): anomalie rozwoju mózgu. Pb. utrudnia przyswajanie węglowodanów. mąka razowa. As. cebula. cukrzyca. (N): nieznany. drganie powiek (lewa). nerki. Potas – (Z): 2800. łamanie paznokci. naparstnica czerwona. żółtka. Mo. gruczoły mleczne. B6 chroni przed arteriosklerozą. miażdżyca. mięso. Co. ryby. orzech włoski. skłonność do zakrzepów. (K): mięśnie. E. owrzodzeniu skóry. zaburzenia w przemianie glukozy.05 – 0. wzrost poziomu cukru we krwi. Zn. (N): stwierdza się przy kurzej ślepocie. soja. gojenia ran i oparzeń. (S): Ca. niedorozwoju cielesnym i kostnym. naparstnica wełnista. marskości wątroby. Molibden – (Z): 0. nerwowość. (N): zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego). niewydolność nerek. marchew. Zn. Cukier wypłukuje selen z organizmu. niewydolność mięśni. ( ): nadmiar wypiera miedź. wady zębów. anemii. sól kamienna. żółtka jaj. grzyby. miażdżyca. razem z cynkiem przed zaćmą. zatrzymanie wzrostu. (W): żurawina. (S): Cu. nadciśnienie. miażdżycy naczyń obwodowych. pocenie nocne. groch. C. (S): Mn. (W): drożdże. arytmia serca. łuszczycy. przeroście prostaty.5. sprzyja arteriosklerozie. (R): aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę. Mn. szpinak. (A): K.nę i 25 enzymów. (N): zaburzenia funkcji mózgu. owrzodzeniu żołądka. kakao. Selen – (Z): 0. (W): woda mineralna „Zuber”. Rb. przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów. P. dolegliwościach serca. Cu. wit. piołun. nostrzyk żółty. udział w wytwarzaniu ATP. zaburzenia czynności gruczołów płciowych. krew. białaczka. zaburzenia psychiczne. herbata.1. niedokrwistości. kiełki pszenicy. a zwiększa ilość wapnia we krwi. fasola. stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych. (W): ryby morskie. (A): Cu. orzechy. zawroty głowy. nowotworach. nekroza tkanki wątroby i trzustki. Mangan – (Z): 5. (A): Cu-Mo-S. (W): wody mineralne ze Swoszowic i Buska. dziurawiec. 36 . (W): mak. większość owoców. wypadanie włosów. nasiona lnu. białaczce. czosnek. pomidory. potrzebny do pracy gruczołu krokowego. reumatyzmie. Li. transmisja nerwowa. (R): niektóre systemy enzymatyczne. Lit – (Z): 2. groch. kukurydza. Chrom – (Z): 0. Fe. fasola. brak zainteresowań seksualnych. nagietek. braku płodności. (R): aktywuje insulinę. obniża ciśnienie tętnicze krwi. Zn. Na. Mg. wit. wątroba. oksydazę). (A): Mn. (W): ostrygi. stany maniakalno-depresyjne. (R): równowaga kwasowo-zasadowa. skórcze. trądziku. winogrona. nasiona dyni i słonecznika. trzustka. P. krwawnik. kasza gryczana. (R): wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory). borówka czernica. migotanie przed oczami. (K): wszystkie organy. B. płatki owsiane. co powoduje niedokrwistość. orzeszki bukowe. Magnez – (Z): 301-600. kłącze pięciornika. choroby tarczycy. zrzeszotowienie kości. skleroza. F (w pewnych stężeniach synergizm). Ni. (A): S.06. dna (podagra-zapalenie stawu). (S): Mn. czarna porzeczka. chroni przed zatruciem rtęcią. raku oskrzeli. biegunce. J. reakcje alergiczne. grzyby. biegunki. próchnica zębów. wit. C. nerki. włosy. Bl. schizofrenii. E. przysadka mózgowa. (N): paraliż. drożdże. kamica nerkowa. otręby i kiełki pszenne. (A): Na. miażdżyca. kakao. nadciśnienie. Zn. razem z wit. świetlik łąkowy. wątroba cielęca. ziarnicy. ranne zmęczenie. (S): wit. F. czarny pieprz. Hg. (K): kości. Ni. zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny. próchnica zębów. czosnek. (W): mleko. wrażliwość na zmiany pogody. Fe.1 – 0. Co. kukurydza. ( ): zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia. bieluń kędzierzawy. groch. zapaleniu skóry. katarakcie. liście brzozy. (K): mózg. spadek płodności. choroby nowotworowe. Ca. chleb razowy. (N): biegunki. owoc dzikiej róży.

mącznica. owies. centuria. mleko. różne stany zapalne. rzeżucha. poziewnik. piołun. wyczerpanie nerwowe. (K): grasica. dymnica lekarska. podbiał. Fosfor – (Z): 900. mech islandzki. Zn. jodowana sól kamienna. babka lancetowata. paznokcie. ślaz lekarski. (R): zwiększa przyswajalność wapnia. kości. rzeżucha. lVln. ogórecznik. kopytnik. czarna jagoda. Sm.. wilżyna ciernista. w formowaniu i przy regeneracji tkanki kostnej. Ce. wierzba biała. grzybice. Ti. centuria. gryka. (W): ryby morskie. pokrzywa. RWA i DNA. (R): budulec kości i zębów. storczyk. rdest ptasi. mech islandzki. porzeczka cz. wilżyna ciernista. Fluor – (Z): 2. mniszek. AI oraz obniżenie: Fe i Mn. dymnica lekarska. Mg. Pb. świetlik łąkowy. Żelazo – aloes. stulisz lekarski. otyłości. srebrnik. (R): przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii. ślaz dziki. płucznik.Krzem – (Z): 0. żywokost. że zioła są także bardzo dobrym źródłem witamin i mikroelementów. pokrzywa. schorzenia skóry. skłonność do krwotoków. babka lancetowata. zboża. Nie wszyscy jednak wiedzą. hamuje syntezę cholesterolu działając przeciwmiażdżycowo. łupież. nagietek. Występowanie mikroelementów w ziołach pokazują poniższe dane.5. nagietek. Srebro – (N): osłabienie pamięci. atonia systemu limfatycznego. Wanad – (R): stymuluje utlenianie fosfolipidów. rumianek. mleko. turzyca pospolita. przytulia. Ag. ogórecznik. mniszek. Cr. wpływ na serce. otyłość. bylica pospolita. bez czarny. lnica pospolita. tobołki pospolite. ser. Ca. Ni. czosnek. 37 . płatki owsiane. pokrzywa zwyczajna. poziewnik. Au. Mg. mięso. rdest. koper włoski. zęby. karolek. Br. przyzębica. lnica pospolita. mniszek. AI.15. tobołki pospolite. dziewanna. (N): wypadanie włosów. że zioła są dla człowieka naturalnymi lekami. jemioła. BAR I CEZ – (R): przeciw miażdżycy. mniszek. (N): osłabiona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. Potas – lukrecja. wilżyna ciernista. procesy mineralizacji. Cynk – aloes. odleżyny. pokrzywa. mięso. krwawnik. Siarka – cebula. Li. herbata. ogólne osłabienie. kolanchola. koper włoski. trądzik. Potrzebne dla tarczycy i grasicy: J. skrzyp. mniszek. tobołki pospolite. Se. rumianek. woda pitna. złe zrastanie złamań kości. włosy. (W): skrzyp polny. dziewanna. utrata potasu z organizmu. Co. podbiał. szanta. poziewnik. kozłek. Wapń – lukrecja. borówka brusznica. W chorobie SM występuje podwyższenie w osoczu krwi: Cu. nie powodują skutków ubocznych i możemy je stosować niezależnie od wieku chorego. rdest. ziarno. melisa. jeżyna. Potrzebne w SM: Ca. Magnez – aloes. owrzodzenia dziąseł. Jod – (Z): 0. dziewanna. storczyk. (W). łamliwość paznokci. Złoto i Platyna – (R): wspomagają system obronny organizmu. zapobiega próchnicy zębów. (N): spowolnienie reakcji psychicznych. szpinak. niedoczynność tarczycy. tarnina błotna. Cd. Cu. kolanchola. storczyk. dziewanna. bez czarny. mak. marchew. (N): demineralizacja kości. podbiał. cały organizm. (W): ryby morskie. podbiał. poziewnik. marchew. (R): wpływ na wzrost. przytulia. cykoria. pokrzywa. wilżyna ciernista. tarnina błotna. Rb. otręby. dynia. Mikroelementy w ziołach Wielokrotnie pisano. karolek polny. kolanchola. wierzba. chmiel. Sr. kruchość paznokci.

wierzba biała. pokrzywa. mdłości. koper włoski. – II. – III. Bor – porzeczka cz. obojętność 38 . Niedobór magnezu jest szczególnie dotkliwy dla naszego organizmu. tobołki pospolite. otręby i szpinak. Jak w każdej kuracji ziołowej. owies. – II. Oprócz zażywania ich. wzdęcia. Sód – mącznica. czego rzeczywiście nam brakuje. mięso wołowe. kwiat nagietka 40 g. nie możemy oczekiwać natychmiastowego cudu. niewydolność nerek. rzepik. m. tak i w przypadku uzupełniania brakujących nam mikroelementów. kwiat tarniny 20 g. mniszek lekarski 20 g. naparstnica. Pokrzywa 100 g. Świetlik łąkowy 50 g. a schorzenia wywołane jego brakiem liczne i ciężkie. marchew. które wykaże. nowotwory. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru miedzi: – I. Dopiero po takim badaniu. łysienie. tarnina błotna. Lit – tymianek. Jakich mikroelementów jest za mało w naszym organizmie. Krzem – aloes. Poziewnik 50 g. możemy określić poprzez specjalne badanie krwi. krwawnik. miodunka. możemy spróbować kuracji ziołowej. żywokost. pokrzywa 50 g. Niedobór mikroelementów w organizmie i co dalej Oczywiście nie należy leczyć się samemu i zgadywać. Jod – mech islandzki. pomornik. jemioła. choroby nerek (zespół nerczycowy). natka pietruszki. żywokost. perz. Rumianek 20 g. orzechy włoskie. poziewnik 10 g. skrzyp. a potem przyjmować zioła na chybił trafił. nerwowość. tarnina. że zioła działają skutecznie. margaryna. mniszek. korzeń storczyka 30 g. rdest. miażdżyca. poziomka. świetlik łąkowy. liść czarnej porzeczki 20 g. zaburzenia czynności mózgu. Duże ilości żelaza zawierają: krew wołowa. poziewnik. wrzos. owoc róży. zajady. poziomka. agar-agar. sałata. jaja.in. Fosfor – mech islandzki. Mangan – borówka czernica. fasola. kolanchola. białaczka. Zestawy ziołowe na uzupełnienie braku żelaza: – I.: zaburzenia funkcji mózgu. których najczęściej nam brakuje. zawroty głowy. pokrzywa 50 g. jarmuż.Miedź – aloes.. Przypominam. arytmia serca. ale powoli. bławatek. nagietek. Niedobór żelaza może powodować m. nasiona marchwi 20 g.. wątroba i wołowina. rdest. niedoczynność tarczycy. zaparcia. skoro np. czerwona porzeczka. ogórecznik. Zwłaszcza jeśli przez całe lata nie dbaliśmy o nasz organizm. dziewanna 20 g. próchnica zębów. kwiat gryki 50 g. turzyca p. musimy wykazać cierpliwość i systematyczność. wilżyna ciernista 50 g. miód. szpinak. owies. ziele krwawnika. krwawnik. orzechy. wątroba. bóle głowy. czarna porzeczka. owrzodzenie żołądka. złą pamięć (zwłaszcza u uczących się dzieci). Duże ilości miedzi zawierają: mleko. liść czerwonej porzeczki 20 g. Niedobór miedzi może powodować chorobę Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). często boli nas głowa. która pozwoli owe braki uzupełnić. pięciornik.in. Krwawnik 50 g. jakiegoż to pierwiastka może nam brakować. krwawienia wewnętrzne. aloes. bieluń. gryka. Podam Państwu przepisy na mieszanki z ziół zawierających pierwiastki. możemy także uzupełnić dietę o potrawy bogate w te mikroelementy. kwiatu głogu 20 g. anemię. morszczyn p. rozdwajanie się paznokci. poziewnik.

in.seksualna. sklerozy. owoc róży 21 g. kukurydza. w wodzie mineralnej Zubera. kwiat jarzębiny 40 g. 39 . liść porzeczki czarnej 30 g. potem zrobić 9 dni przerwy i znów pić przez 3 tygodnie (cykl możemy powtórzyć 3-krotnie). mniszek lekarski 30 g. pokrzywa 50 g. groch. chlebie razowym i owocach dzikiej róży. Wszystkie mieszanki podane wyżej pijemy pod postacią naparu (łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku) i pijemy 2 razy dziennie po jednej szklance – rano pomiędzy 6 a 9. pocenie nocne. soja. orzechy bukowe. płatki owsiane. Każdy z tych zestawów należy pić przez 21 dni. owoc tarniny 30 g. – II Tymianek 50 g. liść borówki 20 g. po południu pomiędzy 16 a 18. u dorosłych – do poważnych zaburzeń psychicznych (stany maniakalno-depresyjne) oraz sprzyja powstawaniu nadciśnienia. Duże ilości magnezu zawierają: mak. zatrzymanie wzrostu. kasza gryczana. świetlik łąkowy 30 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru litu: – I. Lit występuje m. korzeń centurii 50 g. pięciornik gęsi 10 g. nasiona lnu. orzechy. Niedobór litu u dzieci może doprowadzić do anomalii w rozwoju mózgu. możemy zrobić kilka zestawów ziołowych i w ciągu dnia pić naprzemiennie. Jeśli naszemu organizmowi brakuje więcej niż jednego mikroelementu. kwiat gryki 20 g. chorób tarczycy. kakao. chorób serca. ranne zmęczenie. krwawnik 10 g. fasola. nadwrażliwość na zmiany pogody itp. a także dny (reumatycznego zapalenia stawów). – II Kwiat centurii 20 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru magnezu: – I Mniszek lekarski 50 g. Tymianek 100 g.

Regularnie pite pozwalają pozbyć się nawet najbardziej uporczywego przeziębienia.. bo naturalne lekarstwa. a także przynosi ulgę w bólach reumatycznych. Jeśli codziennie wypijemy szklankę herbatki majerankowej lub kolendrowej. Rozgrzewający napar z majeranku sporządzamy wsypując stołową łyżkę ziela na 2 szklanki wrzątku. Napar z tego zioła rozgrzewa krew. majeranku? A tymczasem jest to nie tylko smakowita przyprawa. Wszystkie mają działanie napotne i przeciwkaszlowe. właściwego. Po około 15 minutach napar jest gotowy. Któraż gospodyni nie używa np. Herbatkę z majeranku powinni pić wszyscy łatwo przeziębiający się w okresie od listopada do kwietnia codziennie. dbającego o swoje zdrowie. Dla osób już zakatarzonych.Zioła i przeziębienia Proponuję Państwu kilka prostych przepisów na mieszanki ziołowe zalecane w okresie jesiennych słot i zimowych mrozów. Znajdziemy tam wspaniałe. długich spacerów na świeżym powietrzu. kuchni. Wystarczy zajrzeć do. jak napar z majeranku. kaszlących i chrypiących polecam mieszanki ziołowe. Przyrządzamy ją tak samo. ponieważ działa wychładzająco. ale czy współczesnego Polaka stać na luksus wyspania się. Oczywiście człowieka silnego. Podobnie działanie ma herbatka z innej popularnej przyprawy – kolendry. abyście Państwo mogli wybrać napar najbardziej Wam smakujący. gdy gotująca się woda uniesie majeranek do góry odstawiamy naczynie z ognia i przykrywamy. ale także środek uodporniający na przeziębienia. Zestaw I Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 15 g Kwiat róży 10 g Zestaw II Kwiat lipy 20 g Owoc róży 10 g Rozmaryn 15 g Kwiat bzu 10 g Kwiat stokrotki 15 g Zestaw III Majeranek 25 g Skrzyp 25 g Liść orzecha włos. a dodatkowo zjemy 2-3 korzenie pietruszki. Podaję kilka różnych zestawów ziół. 20 g 40 . słoty i mrozy nie zmogą. regularnego odżywiania się czy unikania stresów? Jednak nawet w naszych zwariowanych warunkach i przy chronicznym braku czasu możemy wzmocnić swój organizm. jesień i zima powinny minąć nam bez gryp i katarów. Nie polecam natomiast w okresie jesienno-zimowym herbatki z mięty oraz z rumianku.. daje przyjemne uczucie ciepła. które pomogą im wyzdrowieć. Jeśli ktoś nie lubi zapachu kolendry może dodać odrobinę tymianku lub kminku.

41 . Na zakończenie oryginalny przepis z roku 1864 na chrypkę i ból gardła – szczególnie polecam nałogowym palaczom: Liść ślazu 20 g Kwiat malwy 20 g Rumianek 21 g Kwiat bzu 10 g Kwiat dziewanny 10 g Kwiat płucnicy 10 g Skórka pomarańczowa 10 g 2 łyżki stołowe tej mieszanki należy zalać wrzątkiem (1/2 l) i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. Zwłaszcza. osłodzony do smaku miodem. Pijemy ciepły. między 17 a 19. między 7 a 9 oraz wieczorem. Regularne picie przez 3 – 7 dni gwarantuje wyleczenie. 2 razy dziennie – rano. Pijemy filiżankę ciepłego naparu.Kwiat storczyka 10 g Kwiat lipy 20 g Zestaw IV Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 25 g Dziewanna 15 g Zestaw V Podbiał 10 g Ziele ślazu 15 g Koper 15 g Dziurawiec 10 g Szałwia 20 g Zestaw VI Podbiał 10 g Skrzyp 15 g Rumianek 30 g Kwiat lipy 20 g Rzepik 20 g Napar sporządza się bardzo prosto (tak samo dla wszystkich zestawów) – l łyżkę stołową ziół zalewamy l szklanką wrzątku i pozostawiamy pod przykryciem na 1520 min. jeśli tym naparem będziemy też przynajmniej raz dziennie płukać gardło.

Wiosną zbieramy pokrzywę. Otóż w równych proporcjach po 10 g wysuszony świetlik łąkowy. raz w tygodniu – regeneruje cerę i oczyszcza z zaskórniaków. Łopian i babka lancetowata – utarty korzeń świeżego łopianu i sok z liści babki łączymy razem. pączki wierzby białej. dodatkowo można pić na noc napar herbaciany ze świetlika. Otóż chcę paniom zaproponować pachnące zioła do zmywania twarzy i ciała. każdego wieczoru wcierając w skórę. Pokrzywa – przede wszystkim przeciw wypadaniu włosów: 100 g posiekanych świeżych liści zalewamy 1/2 l gorącej wody. a nasza cera zimą będzie delikatna i bez zanieczyszczeń. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. dziewannę. 2 razy dziennie jedną łyżeczkę z miodem akacjowym. Na okres zimowy przygotowujemy nalewkę: świeże usiekane liście pokrzywy – l łyżka. odlewamy płyn. Natomiast wysuszony w równych porcjach mieszamy z rumiankiem lub macierzanką. powinniśmy przemywać nim twarz bardzo często przez cały okres zbioru ziół. połączone w równych ilościach z lawendą i maliną będzie dobrym kosmetykiem dla każdej cery. marzankę wonną. rzepik i marzankę wonną zemleć na proszek i zażywać przez 6 tygodni. Możemy zrobić nalewkę – 50% alkoholem zalewamy w 1/2 l szkle zioła: 5 g krwawnika. rabarbar. Krwawnik – świeże zioła tej cudownej roślinki posiekać drobno i zalać czystą wodą na kilka godzin. robimy napar ziołowy z l łyżeczki na l szklankę wody i przez okres zimowy myjemy wieczorem twarz – bardzo długo zachowamy młodość. macierzankę. a po 12 dniach możemy używać. przywraca cerze matowość. które zastąpią nam później drogie i mało skuteczne kosmetyki. 10 g rumianku.Zioła w kosmetyce Zwykle wiosną i latem większość pań znajduje trochę czasu dla siebie. i pijemy 2 razy dziennie. i dodajemy do kąpieli (nie należy w tym dniu opalać się – grozi uczulenie). nalewkę stosujemy przed następnym myciem przez 14 dni. łopian wielki. W sezonie letnim należy przygotować preparaty ziołowe. Należy jednak pomyśleć także o zimie i pielęgnacji urody w tym okresie. 5 g macierzanki. jeśli chcemy. Marzanka wonna – 10 g zioła wsypujemy do 100 ml gotującej wody. świetlik łąkowy. aby nasza cera nabrała przyciemnienia. dodajemy odrobinę oliwki z oliwek i nakładamy na umytą twarz traktując zioła jako maseczkę. które powinny być świeże i odstawiamy w ciemne miejsce na 21 dni. Macierzanka – pięknie pachnące zioło. aż do wykorzystania. a nasze oczy nabiorą blasku. aby była aksamitna. korzeń tataraku świeżego – l łyżka. zalać 1/2 l żytniówki i odstawić na słoneczne miejsce. Na okres zimowy można przygoto- 42 . babkę lancetowatą. Możemy też robić kąpiel l raz w tygodniu: gotujemy 300 g zioła w 5 l wody przez około 20 min. przynajmniej przez 6 tygodni. po ostygnięciu dodajemy 4 łyżki octu i płuczemy włosy po umyciu. kwiat nasturcji posiekany – l łyżka. Jeśli mamy możliwość zrobienia naparu ze świeżego zioła. ale też na ładną cerę. włosy będą lśniące i puszyste. rozcieńczamy go – l łyżeczkę na 1/2 szklankę wody i myjemy twarz. a cera będzie bez krost i wysypki. Świetlik łąkowy – ziółko nie tylko na oczy. Napar z marzanki pijemy w okresie jesienno-zimowym. krwawnik. a potem przemywać twarz wieczorem – będzie aksamitna i długo młoda.

przy otwartych porach i wypryskach. w którym płuczemy głowę po umyciu: 100 g kory i 100 g korzenia łopianu gotujemy w 1 l wody i ciepłym wywarem spłukujemy włosy. ponieważ ma tendencję do ciemnienia i traci na wartości. Wierzba biała – wywar z kory zawiera garbniki. Dziewanna – zrywamy ją tylko w słoneczne dni. wilgotne włosy i pozostawiamy do wyschnięcia. przez 3 miesiące. że istotnie ósmego dnia pani wyzdrowiała. Wysuszoną sproszkowaną korą możemy przesypywać krwawiące rany – proszek działa bakteriobójczo i oczyszczające. Byłam kiedyś świadkiem spalenia róży. że choroba ustąpi po 8 dniach. Topola – pączki topoli 100 g zalewamy oliwą z oliwek 1/2 1 i wystawiamy na słońce na 2 tygodnie. gdy Księżyca ubywało. Do czego służy? – otóż przede wszystkim do zmywania twarzy i całego ciała przy wykwitach skórnych. Okłady stosujemy przy łysieniu u kobiet – co tydzień. przy bardzo uporczywym łupieżu nawet przez kilka tygodni. zrobiła 12 kulek z włókna konopi i odmawiając półszeptem modlitwę spalała nad chorą kolejno każdą z nich. robimy ciepły 30-minutowy okład na włosy.wać nalewkę alkoholową do przemywania twarzy: świeże zioła w równych ilościach zalewamy 30% alkoholem – szczególnie polecana młodym z trądzikiem. szczególnie u młodzieży: 100 g kory świeżej lub wysuszonej gotować ok. suszymy w cienistym dobrze ogrzanym miejscu. aż wyparuje połowa płynu. Zielarka z lubelskiego kazała przyjść chorej w dniu. Przy wypadaniu włosów robimy wywar. Tym sposobem możemy też wyleczyć różę na skórze. Rabarbar (rzewień) – paniom do farbowania włosów na blond kolor: należy 300 g świeżego kłącza gotować w 3/4 l wina białego wytrawnego. Okazało się. następnie zagotować w mleku i przemywać skórę z bardzo trudnymi opryszczkami – oczywiście łączymy zioła w równych ilościach i gotujemy krótko w l szklance mleka. Gotujemy tak długo. 20 minut w 1 l wody i dodawać do kąpieli. następnie zapaliła święconą świecę. 43 . następnie myjemy je dwukrotnie delikatnym szamponem. Możemy do niej dodać kwiat i puch z ostu wysokiego lub dziewanny. następnie pozostałą ilość ciepłej masy nakładamy na umyte. może być stosowany zewnętrznie przy pielęgnowaniu bardzo tłustej cery. Przed umyciem głowy. Na chore miejsce położyła czerwone płótno. potem dokładnie włosy zmywamy. Osiem kulek spłonęło bardzo jasnym płomieniem i zielarka powiedziała.

kawę. Zobaczycie Państwo. słodycze. która komuś pomogła. Cudowna mikstura. Marzec jest najlepszym miesiącem na odchudzanie. 10 kilogramów. które w ciągu 12 tygodni pozwolą uzyskać dobrą sylwetkę. nam może zaszkodzić! Odchudzać można się ziołami.Odchudzanie ziołami Odchudzanie to jednak bardzo poważna sprawa. dlaczego tyjecie. A oto przepisy na zestawy ziół. więc nie możemy schudnąć w ciągu miesiąca np. Zestaw I liść poziomki 20 g bratki polne 15 g krwawnik 10 g kwiat tarniny 15 g tasznik 25 g lukrecja 15 g korzeń kopru włos. Te produkty zatruwają organizm i tworzą złogi. nie można tego robić kierując się dietącud i tym. ale dobry jest też kwiecień. Polecam wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę. a poza tym lepsze i tańsze niż preparaty sprowadzane z Zachodu. warto zrobić uczciwy test. co się zjadło. ile to jest i stanie się jasne. że stosowała ją koleżanka. zawiesiste sosy. Z tego zestawu mogą skorzystać wszystkie panie. Zanim zaczniemy się odchudzać. są skuteczniejsze niż leki chemiczne. 20 g mniszek 15 g jałowiec 15 g Zestaw II kora kruszyny liść jeżyny korzeń lubczyku dziewanna kwiat głogu rumianek liść borówki jałowiec szałwia Zestaw III Rzepik Mniszek kwiat bzu skrzyp kwiat podróżnika 20 g 15 g 10 g 15 g 25 g 15 g 20 g 15 g 15 g 20 g 10 g 15 g 15 g 40 g 44 . i przy okazji usuną wiele schorzeń. Na otyłość pracujemy całe lata. Przez 12 – 14 dni trzeba notować wszystko. towarzyszących otyłości.

I kolejno przez 21 dni zestaw III. bowiem taka kuracja jest zgodna z naturą. że po tym okresie będziemy szczupłe i zdrowe. pijemy w podobny sposób. Po tym okresie przyrządzamy zestaw II.00 przez 21 dni. też przez 21 dni. Zapewniam.liść poziomki 10 g krwawnik 10 g Zestaw IV liść jeżyny 20 g kwiat lipy 10 g liść pokrzywy 15 g rumianek 15 g kolendra 40 g ogórecznik 10 g macierzanka 10 g Trzeba sporządzić cztery zestawy ziół. 18.00 i wieczorem o godz. Uwaga: nie zrażajmy się na początku. największy spadek wagi nastąpi dopiero po 20 dniach. 45 . po 10 – 15 minutach przecedzić napar i pić dwa razy dziennie po jednej szklance. a potem IV. 7. Zestaw I pijemy na oczyszczenie krwi. rano na czczo o godz. Jedną łyżkę stołową zalać szklanką wrzącej wody.

owocami i ziołami. Przede wszystkim potrzebna jest motywacja. rozdwajanie się paznokci. orzechami. 50 g wilżyny ciernistej. Niedobór potasu z kolei powoduje zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej. uważaną za jedną z najzdrowszych na świecie. groch. Na przykład zbyt mała ilość żelaza powoduje skłonność do takich dolegliwości jak bóle głowy. Poziom żelaza doskonale uzupełnia napar ziołowy (l łyżeczka ziół zalana szklanką wrzątku) z 20 g rumianku. stany zapalne i owrzodzenia skóry. pamiętajmy. selenu itd. że możemy zastąpić je równie bogatymi w żelazo: jarmużem. 20 g dziewanny i 50 g pokrzywy lub inny z mieszanki 50 g poziewnika. Ale to nie wszystko. by w pełni pokryć zapotrzebowanie organizmu na zawarte w nim składniki. zawroty głowy. soczewicę. wypadanie włosów. Potas znajdziemy w większości owo- 46 .. skórcze mięśni. otrębami.Wegetarianizm a zioła Przejście na dietę wegetariańską nie jest wcale tak proste. natką pietruszki. (O właśnie! Mało kto wie. że nasze prawdziwki czy chińskie grzybki o nazwie „mu” są doskonałą odtrutką na zgromadzone w organizmie szkodliwe toksyny z mięsa. Pierwszy krok to eliminacja mięsa wieprzowego. szpinakiem. fasolę. soję. 20 g głogu i 50 g pokrzywy. fasolę. Choćby ta najprostsza – że chcę spróbować. jak należy ułożyć swoją dietę i jakimi innymi produktami można zastąpić mięso. Podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu jest utrzymanie właściwego poziomu mikroelementów. Chcę przy tej okazji przypomnieć o konieczności odpowiedniego przygotowania warzyw. jak mogłoby się wydawać. Zamiast tego wprowadzamy do naszego jadłospisu bogate w białko pokarmy roślinne – kasze. Przestawienie się na dietę wegetariańską nie może być szokiem dla organizmu! Proces ten powinniśmy przeprowadzać stopniowo. Niedobór magnezu powoduje zaburzenia funkcji mózgu. skłonności do zakrzepów. wzmaga reakcje alergiczne. reumatyzm. orzeszki bukowe. miedzi.) Umiejętnie zestawiając te produkty z warzywami. Nie jest to podyktowane wcale względami estetycznymi. Warzywa kraje się w taki sposób. co prowadzi do niedowładów mięśni. możemy przygotować pełnowartościowe. Weźmy na przykład kuchnię chińską. mdłości. Potem rezygnujemy zjedzenia innych rodzajów mięsa i wędlin. smaczne a przede wszystkim zdrowe posiłki. a marchewkę czy seler w paski cięte wzdłuż korzenia. grzyby. zaparcia.10 g poziewnika. Pierwiastka tego dostarczymy organizmowi jedząc bogate weń: soję. które są bogatym źródłem żelaza. kaszę gryczaną. nocne pocenie się. niedokrwistość. zup gotowanych na kościach i tłuszczów zwierzęcych. Samo wykreślenie z jadłospisu mięsa i jego przetworów nie wystarczy! Trzeba jeszcze wiedzieć. Eliminując z naszej diety mięso i wątrobę wołową. zmniejszenia aktywności fizycznej. potasu. czyli pierwiastków występujących w organizmie w ilościach śladowych: żelaza. a brak cynku – do powstania takich schorzeń jak kurza ślepota. arytmię serca. cynku.. Niedobór ich przyczynia się do powstania poważnych schorzeń. magnezu. anemia. by nie przecinać szlaku przepływu ich energii życiowej – cebulę nie w talarki a w podłużne wiórki. groch. kukurydzę. Warzywa tak przygotowane są zdrowsze i zachowują więcej wartości odżywczych. miażdżycę.

dokładnie zmielonych i ukręconych z miodem akacjowym lub wrzosowym w proporcji: l łyżeczka ziół na l łyżeczkę miodu. by uzupełnić ewentualne niedobory żelaza. jest przyprawa skomponowana tak. aktywniejsi. orzechach. Nawet zwykła kromka ciemnego pieczywa posmarowana masłem roślinnym wymieszanym z tą przyprawą smakuje wybornie. a cynk w nasionach dyni i słonecznika. ale nie tylko. zwłaszcza przy przechodzeniu na dietę wegetariańską. grzybach czy mące razowej. 50 g ziela macierzanki. cynku i potasu. cebuli. fasoli. 20 g krwawnika. Bierzemy: 150 g majeranku. 100 g kolendry. czosnku.ców. 50 g kminku. otrębach i kiełkach pszennych. Doskonałym dodatkiem do dań. 50 g rzepiku. poleciłabym wzmacniającą mieszankę z 50 g ziela lebiodki. mielemy i dodajemy praktycznie do wszystkich potraw: zup czy drugich dań. Całkowity efekt przychodzi dopiero po około trzech latach. Pierwsze efekty przestawienia się na dietę wegetariańską odczuwamy już po stosunkowo niedługim czasie – czujemy się lżejsi. spokojniejsi. Przechodzącym na dietę wegetariańską. 7 g bukwicy. tyle bowiem czasu potrzebuje organizm człowieka na pełne oczyszczenie się z toksyn wprowadzonych doń przez spożywanie mięsa. Wszystkie składniki mieszamy. grochu. 20 g bukwicy. magnezu. 50 g gałki muszkatołowej i 50 g pyłku pszczelego. Przyjmujemy ją codziennie rano i wieczorem po łyżeczce. 47 . 50 g macierzanki i 20 g pieprzu białego. 50 g korzenia lubczyku.

Rośliny lecznicze 48 .

porażenie mięśni. Zaflegmienie żołądka i płuc Rano i wieczorem 4 krople arniki połączyć z 6 łyżkami stołowymi wody sterylnej i zażywać przed śniadaniem i po kolacji przez 14 dni. żywicę. wypryski skórne Świeżą arnikę całą 100 g ugniatamy mocno łącznie z korzeniem i zalewamy oliwką z oliwek 1 l. Poza tym odradza życie w porażonych nerkach. wyciskając sok z świeżych płatków i zalać również alkoholem. procesy gnilne ciała. oczyszcza krew. choroby płuc. chłodne miejsce na 14 dni – po tym okresie odfiltrować płyn i robić okłady na chore miejsca. opatrunki zmieniać każdego dnia. natomiast ból otwartej rany ustępuje natychmiast i szybko się goi. liście oczywiście zbieramy w czasie kwitnienia arniki. po 14 dniach filtrujemy przez płótno szare i stosujemy do leczenia nawet całego ciała po kąpieli. dlatego jest to kwiat-zioło o bardzo wszechstronnym działaniu dla człowieka. pozostawić w ciemnym miejscu na 21 dni. tranek angielski Naszą arniką opiekuje się szczodry Jowisz – planeta szczęścia. Rany otwarte Ranę przemyję głęboko rozcieńczoną arnika 1/1 następnie zrobić jałowy opatrunek z płótna szarego. choroba ustępuje bardzo szybko. my jednak wykorzystujemy całą roślinkę – korzenie i kwiatostany. Brodawki. kurację można prowadzić przez 21 dni. stłuczenie. rozpuszcza toksyny.Zioła Arnika. oczyszcza krew – działa na układ limfatyczny i naczyniowy. pomocnik górski. Wrzody żołądka Na szklankę sterylnej wody dodać 30 – 60 kropli nalewki i wypić w ciągu całego dnia. krzemowy. Nalewka na stłuczenia i oparzenie skóry Świeże kwiaty 100 g zalać alkoholem 90% 1/2 l w zielonym szkle i postawić w ciemne. potem wcierać w chore miejsce po kąpieli. arnicynę. wzmacnia chorego. na 24 godziny. przewodu pokarmowego. dlatego cała roślina ma zastosowanie w lecznictwie. sole wapienne i białko. epilepsję i ciężkie migreny. tarninę. Arnika zawiera olejki lotne. co kilka godzin. wosk. 49 . kwas garbnikowy. a po opatrunku nasączyć ranę czystą nalewką arnikową. którą można użyć po 3 dniach. liszaje. natomiast zbiór kłączy z korzeniami odbywa się jesienią. W tym celu trzeba 10 – 15 kropli rozcieńczyć w 1/2 szklanki wody ciepłej i zrobić okład z szarego płótna. wybroczyny podskórne. gdy zachoruje. Gościec stawowy Całą roślinę wysuszyć i sproszkować dokładnie – 100 g dodać 1/2 1 alkoholu 90%. zawsze na noc przynajmniej 2 x tygodniowo. w październiku. ciężkie stany gorączkowe. Wystawiamy na słońce na 14 dni w zielonym szkle. kwitnie w czerwcu i lipcu. kupalnik. można zrobić nalewkę z arniki.

w chorobach jelit. że nawet małe dzieci skaleczywszy się. ale także same. Oto kilka przepisów przeciw różnym dolegliwościom. nawet na jałowej glebie. prawie odruchowo szukają liści babki. jest tak powszechna. Należy bowiem babka do ziółek. Babkę można zbierać od kwietnia. Ten w zasadzie pospolity chwast stosowano z dobrym skutkiem przy leczeniu nieżytu żołądka. a w jej liściach jest dużo ciałek białkowatych. np. Po schłodzeniu i przecedzeniu zlewamy do szklanego naczynia. Uwaga! Sok musi być świeży. Babka zawiera dużo kwasu garbnikowego. biegunkach u dzieci. siarki oraz niewielkie ilości soli kuchennej. soli alkalicznych. zawsze po deszczu. pomocnych w leczeniu wielu chorób. na łupież. przykrywamy na kwadrans i płuczemy co 3 godz. l kg świeżych liści babki przekręcamy przez maszynkę do mięsa. w zależności od poprawy samopoczucia do 6 tygodni. Zioła (suszone) zetrzeć na proszek i zażywać 3 razy dziennie malutką łyżeczkę (najlepiej w opłatku. pijemy 2 razy dziennie po 2 łyżki soku przez 21 dni. Najpopularniejsze chyba jej zastosowanie to okłady z liści na rany i chore miejsca na skórze. Poza tym leczono babką choroby dróg oddechowych. Ta wiedza. nadając temu ziołu wielką moc uzdrawiającą. że babka leczy wszelkie zranienia. następnie zagotowujemy. wieczorem 17 a 18. katar pęcherza. 50 g szałwi. Przy dolegliwościach śledziony – 100 g babki wąskolistnej. Jeżeli mamy kłopoty z łupieżem.. 20 g pokrzywy.. Jest bogata w olejki eteryczne i osłaniający śluz. Organizm osłabiony długą chorobą – ok. w południe 14 a 15. które mają silne działanie nie tylko w połączeniu z innymi. Otrzymany w ten sposób wyciąg wodny jest bardzo dobry do płukania gardła i. W Polsce występują trzy gatunki tej rośliny – babka szerokolistna. gardło przez 7 dni. astmę i bronchit Wywar z liści stosowano jako lek na wątrobę. Chore nerki – czubatą łyżkę suszonych liści babki zalewamy szklanką wrzątku. dodajemy l szklankę miodu i gotujemy tak długo aż syrop będzie gęsty. mała i duża oraz babka wąskolistna. rano pomiędzy 6 a 7. 50 . niektóre z nich są bardzo stare. pijemy szklankę naparu 2 razy dziennie przez 14 dni. Babką opiekuje się Wenus. następnie przecedzamy. zwilżają je śliną i przyklejają na ranę. Przy chorobach płuc – liście babki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. bo mieszanka jest bardzo gorzka) popijając wodą przez 21 dni. Zażywamy dziennie l łyżeczkę. odstawiamy na kilka godzin.100 g świeżych liści babki siekamy i zalewamy 100 ml źródlanej wody (może być mineralna) i 100 g spirytusu. działa przy tym osłaniające na żołądek. Babka lancetowata Ta niepozorna roślina jest bardzo pospolita. aż do późnej jesieni. sporządzonym wg wyżej podanego przepisu. wówczas po umyciu włosów należy dokładnie spłukać głowę wyciągiem wodnym z liści babki. otrzymany sok przecedzamy przez lniane płótno. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. która jest najskuteczniejsza w działaniu. sok przecedzamy przez lniane płótno. rośnie w rowach i na łąkach. W naszej medycynie ludowej babkę stosowano od wieków przy leczeniu różnych chorób. Przy zapaleniu gardła – ok.Zmęczone gardło – chrypka Napar z płatków arniki l łyżka zioła na l szklankę wody. Ma on także właściwości oczyszczające krew oraz regulujące przemianę materii.

że majerankowi przypisywano cudowne lecznicze właściwości na wiele schorzeń – ból zębów. Taka herbata rozgrzewa wątrobę. Bardzo pożyteczne są ką51 . aby od września do końca marca wypijali szklankę herbaty majerankowej przed snem. mają wówczas problem z żołądkiem. że rozgrzewa krew w całym organizmie i był stosowany w starożytnym Egipcie – jako zioło święte. Dzięki temu dzieci nie przeziębiały się zimą biegając w parkach i bawiąc się na lodowiskach. aby pasożyty i wszy nie nękały drobiu i nie powodowały chorób. usuwa bóle głowy i wraca jasność umysłu. który jest po prostu odrobinę chory. W czasie moich nocnych rozmów radiowych bardzo często polecałam i prosiłam radiosłuchaczy. Majeranek Majeranek jest od pradawna ziołem jesieni. następnie zrobić przerwę 9-dniową i kurację powtórzyć. a to dlatego. W swojej rozprawie o ziołach słynna Anna Potocka pisała tak: „Macierzanka wyborna jest na kaszel. a także kobietom-położnicom. aż do ustąpienia schorzenia. Taką herbatkę możemy pić przez 28 dni. szczególnie w dniach miesiączkowania. Możemy wypić na noc l szklankę herbatki ze 100 g macierzanki. choroby mózgu. Aby sobie pomóc. a potem będąc dorosłymi wprowadzą ten zwyczaj w nowo-założonych rodzinach. bo one właśnie miały problemy z wątrobą. gdy trapi nas bezsenność. Do dzisiaj na wsi gospodynie podkładają macierzankę do gniazd ptactwa. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie 1 szklankę rano pomiędzy 6 a 9. wieczorem pomiędzy 17 a 18. Znikną bóle głowy i bóle reumatyczne. Ceniono majeranek również w Rzymie i Grecji jako przyprawę kuchenną. W Polsce przed wojną. astma. Współczesne badania wykazały. w każdym państwowym przedszkolu raz dziennie podawano dzieciom herbatę majerankową z odrobiną miodu. a tym samym i krew działając kojąco i regenerująco na cały organizm. astmę. był czas w dziejach ziemskich. l łyżkę stołową gotować w 1/2 1 wody przez 5 minut.Przy chorobach skóry wysypce. wątroby. Polecam taką herbatę wszystkim. byłoby mniej dzieci leczonych antybiotykami. zniknie bezsenność u osób starszych. Szkoda bardzo. a zatem służy całemu organizmowi. którzy mają zimne ręce i stopy. zmieszaną w równych ilościach z podbiałem. bluszczykiem kurdybankiem poleca się jako herbatę przez dłuższy pić choremu rano i wieczorem szklankę naparu. Wówczas wróci sen i spokój. że dzisiaj takich praktyk zaniechano. w późniejszych stuleciach nauka bardziej skorygowała lecznicze właściwości majeranku i ograniczyła zastosowanie majeranku jako zioła wspomagającego w chorobach żołądka i wątroby. proszę pić herbatę przynajmniej sześć tygodni. serca. że majeranek jest doskonałym ziołem trawiennym. W starych księgach zielarskich polecano majeranek szczególnie dzieciom i osobom starszym. koklusz i nerwicę. Dzieci bardzo chętnie wypiją herbatę majerankową. usuwa łupież i daje włosom ładny połysk. ropniach. trądziku: Babka wąskolistna 50 g Krwawnik 15 g Jałowiec 15 g Pokrzywa 20 g Dziurawiec 10 g Szałwia 15 g Skrzyp 20 g Zioła dokładnie wymieszać. Zewnętrznie macierzanka godna jest polecenia do mycia głowy wzmacnia cebulki włosów. choroby nerek. 20 g kwiatu głogu i 80 g liści melisy. żołądka. a wyzdrowieje.” Natomiast mocna herbata z macierzanki działa skutecznie w ostrym zatruciu alkoholowym.

Poza tym likwiduje stany zapalne narządów wewnętrznych. bardzo proszę do octu wsypać kilka łyżek świeżego lub wysuszonego otartego majeranku na 7 – 8 dni. można też zalać olejem z nasion winogron i wystawiamy na słoneczne okno na 28 dni. Osobom cierpiącym na bóle uszu i migreny radził stosowanie kropli miętowych. a będziecie miały nie trujący ocet. ma ogromne znaczenie w dietetyce. a mając na uwadze. następnie filtrujemy przez płótno szare i trzymamy w ciemnym miejscu. aby był długo świeży i pachnący. aby nie jełczały. Trzeba ściąć zioło w lipcu lub wrześniu. Na wsi do dziś stosuje się majeranek do smalcu. jeśli już musicie octu używać. działa kojąco na cały organizm. Nasze babcie i mamy dodawały zawsze do tłuszczów. biorąc 500 g lub 50 g świeżego zioła wsypujemy do zielonego szkła i zalewamy olejem z oliwek tłoczonym na zimno lub olejem arachidowym. 500 g zioła + 2. Możemy również ukręcić masło tylko z samym majerankiem lub kminkiem. aby przed godz. które proszę na zawsze zostawić w kuchni i nie tylko. że ojczyzną majeranku są stare Indie proponuję. jak i u dorosłych i powinien być w kuchni na pierwszym miejscu z kminkiem i czarnuszką. Po kąpieli osobom z bólami reumatycznymi polecam nacieranie kręgosłupa. Do kostki masła dodajemy czubatą łyżkę ziół i dokładnie ukręcamy. wzmacnia pamięć i koi nerwy po zajęciach szkolnych.piele w bezsenności w wywarze majerankowym wieczorem. Polecam szczególnie paniom w okresie menopauzy.5 l oliwki 50 g zioła + 250 g oliwki. Z majeranku produkuje się nalewki i likiery wysoko cenione za walory smakowe. 2000 dodać wyciąg majerankowy do kąpieli. Już w starożytności znakomity lekarz arabski Avicena zalecał miętowe kuracje na rozmaite dolegliwości. natomiast chorym na żółtaczkę i zapalenie woreczka żółciowego picie miętowej herbaty. Osobom bardzo osłabionym polecam miód połączony z majerankiem świeżym. rano przed śniadaniem wieczorem po kolacji przez 14 dni w chorobach żołądka i przemęczonej wątrobie. W tym celu trzeba 300 g zioła krótko zagotować w 3 litrach wody rano i zostawić pod przykryciem do wieczora. Mięta pieprzowa Mięta pieprzowa ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Olejem majerankowym wycieramy dzieciom bardzo słabym całe ciało po kąpieli. łokci i kolan olejem majerankowym. która ma trwać do 20 minut. dodać łyżkę miodu i zażywać 2 x dziennie. można dodać odrobinę soli i będzie to doskonała mikstura dla wątroby. trzeba do 1/2 l wrzącej wody wsypać czubatą łyżkę majeranku i przykryć na kwadrans. Te trzy zioła w prop. wówczas radzę podawać. 1:1:1 -rano zmielić. Poza tym majeranek znosi nadmierną fermentację jelit zarówno u dzieci. dodać odrobinę miodu akacjowego przed wypiciem. Na zakończenie chciałbym podać przepisy. dzieciom. Problemy układu trawiennego: Majeranek 150 g Kminek 100 g Macierzanka 50 g Bazylia 50 g Pieprz biały 20 g Zioła zemleć i codziennie w okresie jesienno-zimowym zażywać rano i wieczorem do potraw. można ścinać w tym okresie kilkakrotnie i dokładnie zważyć. podawać do śniadania do kanapek i sałatek a długo zachowamy jasność umysłu. Posiekać szczyptę świeżego zioła. aby każdy z nas sam sporządził olej majerankowy. Avicena twierdził także. że codzienne picie takiej herbaty znakomicie zabezpiecza przed zajściem w niepożądaną cią52 . Nasze panie stosują w kuchni zwykły ocet. Aby zrobić herbatę majerankową.

Podaję przepis na miętową nalewkę. kosmetyce i kuchni. odstawić w ciemnym szkle na 9 dni.żę. pomiędzy 7 a 9. Lecznicze właściwości mięty znane były nie tylko lekarzom. W przydomowych ogródkach naszych prababek ziele to rosło obok czarnej malwy. wieczorem o 19. a nawet dorzuca nowe zastosowania. ciepły napar pijemy rano. Miętę doradzałabym osobom (zwłaszcza spod znaku Ryb). Przy osłabieniu żołądka proponuję stosowanie jednej z trzech mieszanek ziołowych: Zestaw I Jałowiec 10 g Melisa 10 g Kolendra 10 g Mięta pieprzowa 30 g Wrzos 20 g Zestaw II Mięta pieprzowa 20 g Chmiel 10 g Kolendra 10 g Zestaw III Mięta pieprzowa 20 g Rumianek 10 g Koper włoski 15 g Tymianek 10 g Skórka pomarańczowa 15 g Jedną łyżeczkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. następnie przecedzić i zażywać w razie potrzeby 2 razy dziennie po 50 g. w starożytności hodowano ją powszechnie w Grecji i krajach arabskich. Pachnące ziele mięty pomoże pozbyć się przykrego oddechu – wystarczy do szklanki herbaty miętowej dodać łyżeczkę czerwonego wytrawnego wina i pić ten napój przez 21 dni. Zalecał on picie miętowej herbaty przed snem dla uspokojenia nerwów i w przypadku bólu serca. W późniejszych czasach wielkim propagatorem dobroczynnego działania mięty na zdrowie był ksiądz Kneipp. że jest to wspaniały lek na wszelkie dolegliwości dla każdego. jest błędne. co miało zapewnić szybką rekonwalescencję. Ale mniemanie. a kłopoty się skończą. Filiżanka miętowej (gorącej) herbaty znakomicie uśmierza ból żołądka. podrażnionych jelit. W Polsce mięta pieprzowa znana jest od wieków. Miętę stosuje się obecnie powszechnie w medycynie. które trapią dolegliwości układu trawiennego. którą należy używać w przypadku niestrawności lub występowania odruchów wymiotnych: Liść mięty pieprzowej 25 g Liść malwy 10 g Liść krwawnika 20 g Kwiat lubczyku 10 g Macierzanka 20 g Zioła starannie wymieszać. Radził też spożywanie 2 razy dziennie l łyżeczki sproszkowanej mięty osobom po ciężkich chorobach. Współczesna nauka w pełni potwierdza cudowne właściwości tego pachnącego ziółka. przynosi też ulgę przy kolkach niewiadomego pochodzenia. Osobom bardzo przemęczonym radziłabym kąpiele w wodzie z dodatkiem mieszanki ziołowej: Mięta pieprzowa 50 g Macierzanka 10 g Rumianek 15 g 53 . odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. przez 7 dni. zalać l litrem wódki (45%).

witaminę C. Jest to danie smaczne i bardzo zdrowe. Działa też lekko moczopędne i przeciwzapalnie w obrębie dróg moczowych. Z jej środka wyrastają puste wewnątrz łodygi kwiatostanowe. gotować pod przykryciem 2 – 3 minuty) 2 – 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. W naturze osiąga od 5 do 50 cm wysokości. które po umarynowaniu zastępują kapary. Najwięcej substancji biologicznie aktywnych znaleźć można w korzeniach. pędach. liście i kwiatostany mniszka. Odwar z ziela lub samych tylko korzeni to doskonały środek żółciopędny. pić 3 razy dziennie po 1/4 szklanki). zwieńczone puszystymi „spadochronami”. następnie przecedzić i dodać do kąpieli. pierogi z kaszą gryczaną lub jaglaną doprawione miętą. W liściach. jest bardzo pospolitą byliną należącą do rodziny złożonych (Compositae). u których szczytu pojawiają się pojedyncze koszyczki kwiatowe. Paniom pragnę przypomnieć. parzyć pod przykryciem 15 – 20 minut. Natomiast przy migrenach. Taką aromatyczną kąpiel możemy stosować 2 razy tygodniowo. Skąd wziąć o każdej porze roku świeżą miętę? Otóż. a gwarantuję. zalecane jest picie naparu przygotowanego z wysuszonych koszyczków kwiatowych (l łyżeczka suszu na szklankę wody. dzięki którym mogą się rozsiewać przy pomocy wiatru na wielkich obszarach. pierogi serowe z dodatkiem odrobiny mięty polanej miodem leczą dolegliwości żołądkowe. W chorobach naczyniowych. Korzenie wreszcie. ale poprawi nam humor i uwaga! cerę. bólach głowy ulgę przynosi przykładanie na skronie świeżo utartych liści mięty. Prócz liści wykorzystuje się w kuchni również młode. Liście mniszka są odziomkowe. a dokładniej żylakach nóg i odbytu. gorycze (najcenniejszą jest laktukopiryna). dodatkowo łagodzący bóle wątrobowe. 20 minut na bardzo wolnym ogniu. ziele. Odwar z korzeni mniszka ułatwia ponadto procesy trawienia i przeciwdziała zaparciom. lecz bywa także uprawiana na sałatę. jeszcze nie rozwinięte pąki kwiatowe. Winno się go pić (l łyżeczka suszu na szklankę wody. z kształtu podługowatolancetowate i brzegiem wcinane. fitosterole. Po przekwitnięciu wiążą się w owoce typu niełupki. żywice. W zielarstwie wykorzystuje się: korzenie. szczególnie cenioną przez Francuzów. które zawierają: trójterpeny. że mięta jest znakomitym dodatkiem do wielu potraw. mogą stanowić marną namiastkę kawy. Polecam także mało znane mieszczuchom. Mniszek lekarski można z powodzeniem stosować w rozlicznych dolegliwościach. że nie tylko usunie ona uczucie zmęczenia. np. wielocukry (pektyna i inulina). fosfor i wapń). Niektóre z nich oprócz wartości smakowych mają także własności lecznicze. kwasy organiczne. garbniki. a znakomicie przyrządzane przez niektóre wiejskie gospodynie. Układają się w rozetkę. złożone z ogromnej liczby kwiatów języczkowych. olej tłusty. nieco witaminy E oraz sole mineralne (żelazo. prowitaminę A. Na Zachodzie roślina występuje nie tylko na stanowiskach naturalnych. pęcherza i moczowodów. jedną garść mieszanki wrzucić do 2 l wody i gotować ok. Mniszek lekarski Pospolicie zwany dmuchawcem lub mleczem (chociaż mlecz to zupełnie inna roślina). korzeniach i kwiatach występuje biały mleczny sok o gorzkim smaku. Stosuje się go w schorzeniach nerek. drodzy Czytelnicy – mięta jako roślina wieloletnia może być hodowana w domu w doniczkach. ususzone i upalone. czyli praktycznie całą roślinę.Szyszki chmielu 20 g Ziarna jałowca 20 g Zioła starannie wymieszać. 54 .

Aby zrobić kąpiel. Napar z korzeni mniszka uważa się za słaby środek uspokajający. Paproć jest rośliną wieloletnią. że paproci szczególnie bał się stary diabeł Boruta i dzięki temu w jej pobliżu można było spokojnie medytować. sole mineralne oraz floroglucyntan – truciznę dla tasiemca. żywicę. Na okres zimowy. zmieszany w równych proporcjach z białym wytrawnym winem gronowym. Należy wówczas zmieniać posłanie co trzeci dzień. kiedy nie możemy zrobić sobie posłania ze świeżo zerwanej paproci. Jana. W przeszłości takie poduszeczki i materacyki stosowane były do ochrony przed działaniem cieków wodnych. wyścielona pod prześcieradło. Paproć zawiera tłuszcze. Za niezły specyfik przeciwkaszlowy – szczególnie dla dzieci – uważa się świeże. trzeba 55 . można stosować w bardzo małych dawkach wewnętrznie w celu pozbycia się tasiemca.. cukier. Jednak niekiedy wyrasta do 2 m wysokości w starych. Od czasu do czasu trzeba ten materacyk spuszyć. Znacznie skuteczniej w leczeniu nerwic działa świeży sok wyciśnięty z młodych liści i kwiatów. a choroba zniknie. W materacyku paprocie układać w jednym kierunku. Niegdyś św. Natomiast wywar sporządzony z l kg kłączy paproci zalanych 3 l wrzącej wody usuwa bóle podagryczne i wszelkiego rodzaju przykurcze. anginie i innych chorobach połączonych z kaszlem zalecany jest albo napar z kwiatów. I jeszcze ciekawostka: sałata z młodziutkich listków mniszka uważana jest (głównie we Francji i Italii) za doskonały afrodyzjak. zerwane w lipcu. takich jak w buszu australijskim. Należy l łyżkę liści paproci gotować w 1/2 l czerwonego wytrawnego wina przez ok. 5 minut i podawać choremu rano l stołową łyżkę na czczo. w naszym klimacie nie osiąga dużych wysokości. przez dwa miesiące. jak głosi legenda. iż napary i odwary z mniszka wpływają na obniżenie poziomu cukru we krwi. można zobaczyć kwiat paproci. cienistych borach. grypie.dla chorych na reumatyzm najlepsza jest świeżo zerwana. Stare korzenie szybko kruszeją i są mało przydatne w ziołolecznictwie. sierpniu i listopadzie. jeśli tylko pozwoli na to nasz Anioł opiekun. są zatem cennym środkiem pomocniczym w leczeniu cukrzycy.Przy przeziębieniu. W noc św. Na koniec należy wspomnieć i o tym. Te ostatnie przygotowuje się z 2 – 3 garści suszu. Zażywa się ów specyfik 3 – 4 razy dziennie po łyżeczce do herbaty. ischiasu. a później dolewa do wanny napełnionej wodą w 3/4. usmażone w miodzie (lub cukrze) kwiaty. lecz zwykle w mieszankach z innymi ziołami (np. bądź – co jest skuteczniejsze – poprzez kąpiele. która usuwa bóle głowy i zębów. należy latem z wysuszonych liści paproci przygotować materacyk. Paproć ma wiele właściwości i sił witalnych. olejki eteryczne. na którym można spać przez 9 miesięcy. z korzeniem cykorii podróżnika. krochmal. Spać głową na południe. który gotuje się przez kilka minut w 4 – 5 litrach wody. wykorzystywanych do dziś w okultyzmie zielarskim w niektórych regionach Polski. przytępionego słuchu. Możemy też zrobić z paproci poduszeczkę. Młode rozrosty korzenia trzonu wykopujemy w lipcu. Znany i popularny niegdyś pastor Kunzle tak wypowiadał się o paproci: . Korzeń paproci noszony przy sobie chroni przed czarami i wpływami złych duchów.). Paproć Należy do bardzo tajemniczych i owianych legendą roślin leczniczych. wysypki. Rozmnaża się z zarodników na blaszkach dolnych liści. albo odwar z korzeni. Nie stosuje się ich jednak perse. Krosty. podagry. W związku z tym paproć jest pomocna przy leczeniu reumatyzmu. naowocnią fasoli itp.. przez 3 – 4 dni. Bardzo młode paprocie. owrzodzenia i trądzik młodzieńczy leczy się bądź stosując okłady z naparu ziela mniszka. Hildegarda powiadała.

po ciepłej kąpieli. aby nie niszczyć poletek paproci. Bóle ustąpią bardzo szybko. co miało gwarantować poprawę samopoczucia i spadek temperatury. następnie ciepłym wywarem nacierać wieczorem przed snem całe ciało chorych na reumatyzm i gościec. Wówczas przyrządzamy wywar z 2 kg korzeni. Ponadto podbiał stosowany jest w poważnych zatruciach lekami. zawsze wieczorem. 200 g świeżych liści zalać 1/2 l alkoholu i postawić w ciemnym miejscu na 9 dni. Choremu z wysoką gorączką radził kłaść na piersi liście tego ziela. dzieciom do 16 lat octowych nacierań nie zalecamy. Natomiast wysuszone kłącza paproci zachowują tylko wówczas swoje właściwości lecznicze. zalecany jest zwłaszcza chorowitym Rybom. po który wystarczy sięgnąć będąc w lesie na spacerze. nie mówiąc o kwiecie. Obecnie o cudownych właściwościach leczniczych tej rośliny niewiele się mówi. Szczególnie szybko ustępuje u dzieci w okresie dojrzewania. Kompresy takie robimy przez 6 tygodni. że ziele to zawiera duże ilości wapnia. oberwać liście z łodygi. którymi okładamy małżowiny uszne. Gdy zaś kogo kaszel uporczywy męczył. abyśmy mogli przyjść w to samo miejsce za rok i znowu zerwać świeżą paproć. ropienie. wynikłej bardzo często z przeziębienia lub przewlekłej grypy. Drodzy Państwo. Podbiał leczy choroby układu oddechowego. działa na skórę kojąco – okłady z podbiału są zalecane przy wysypce na tle alergicznym oraz antyseptycznie – można naparem z podbiału przemywać twarz ze zmianami trądzikowymi. stosować nasiona paproci zebrane w małe lniane woreczki. leczy wątrobę (szczególnie polecamy przy żółtaczce). 20 minut. Dlatego chciałam przypomnieć o naturalnym leku. Stosować w leczeniu osób starszych. a także wielce pomocnych w przywróceniu zdrowia człowiekowi choremu. Na jesień i zimę najlepiej przyrządzić nalewkę z liści młodych paproci. nakazywano. nie używając noża. Stare zielarki za pomocą świeżo utartych liści podbiału w księżycowe noce zamawiały „różę piekielną ”. Surowe liście przykładać należy do ran same lub utarte z miodem”. jeśli nie zmienią barwy na brązową.10 minut i moczyć się przez 20 – 30 minut co drugi dzień wieczorem. przez 7 – 12 – 14 dni. Pamiętajmy jednak. jak wielką moc ma ten niepozorny kwiatuszek – pierwszy zwiastun wiosny. Można także robić kąpiele całego ciała. Możemy również świeży korzeń paproci gotować w occie gronowym (250 g korzenia w 1/2 1 octu) ok. Ledwo słońce przygrzeje. Podbiał jest dobry na wszystko Podbiał. obwiązując je na noc. aby korzeń podbiału na ogień węglisty położył i dym przez lejek wdychał. Syreniusz tak pisał: „Podbiał wszelkim przymiotom ognistym (wrzody. Sami więc widzicie. Z kolei ksiądz Kneipp zalecał picie herbaty z podbiału na oczyszczenie płuc. Głuchota powoli ustąpi. działa napotnie. wybiela cerę. pobudza apetyt.gotować korzeń paproci ok. Od wieków medycy używali podbiału jako doskonałego lekarstwa na wiele chorób. by ra- 56 . Tajemnica cudownych właściwości podbiału leży w tym. W leczeniu postępującej głuchoty. żelaza i siarki – podstawowych składników niezbędnych dla utrzymania dobrej kondycji człowieka zdrowego. o którego znalezieniu każdy marzy od dzieciństwa. zwany też „końskim kopytem” lub „kniatem”. Następnie przecedzić i stosować do wcierania przy bólach reumatycznych i gośćcowych. szczególnie przy skłonnościach do gruźlicy. W tym celu. Leczenie paprocią było bardzo rozpowszechnione w Polsce w latach międzywojennych. rany) bardzo jest użyteczny. zwłaszcza przy przedawkowaniu antybiotyków. a ulgę wielką poczuje. on już wychyla się spod śniegu.

Już wielki Pliniusz (I wiek p. od razu na ręce wyskakują bąble. gdy połączyć ją z innymi ziołami. rano i wieczorem przez 6 tygodni. Jad zawarty we włoskach pokrzywy jest tak silny.n. Następnie rozcieńczamy z przegotowaną wodą (lub źró57 . Kwiaty podbiału zbiera się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia. Ale ta najsilniejsza ze znanych trucizn jest dla człowieka dobroczynna – oczyszcza krew i przywraca zdrowie. Wypijamy tak przygotowaną porcję w ciągu dnia. Zachęcam wszystkich do samodzielnego zbierania podbiału. kiedy zaczęto używać pokrzywy jako lekarstwa. karoteny. Sok sporządzamy przekręcając dobrze umytą.in. witaminy C i K i bardzo dużo chlorofilu. Ta ciężka i nieprzyjemna choroba szczególnie dokuczliwa jest na przedwiośniu. gdzie gleba jest gliniasta. kwas mrówkowy. Podbiał stosowany jest także w wielu mieszankach ziołowych. m. Dokładnie nie wiadomo. dobrze jest rozpocząć ją wraz z ubywaniem Księżyca. W rosyjskiej i niemieckiej tradycji ludowej powszechny jest zwyczaj gotowania pierwszych wiosennych pędów pokrzywy i przyrządzania w ten sam sposób co szpinak. przede wszystkim oczyszcza krew z wszelkich trujących złogów. układając koszyczkami kwiatów na północ. Sok z pokrzywy ma także szerokie zastosowanie. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Natomiast świeże liście możemy używać jako okład na otwarte rany i wrzody (czyraki). wzmacniać nasze siły witalne. że najbardziej aktywna leczniczo jest wówczas. świeżą pokrzywę przez maszynkę do mięsa (uwaga: pokrzywa musi być wilgotna) i odciskamy przez lnianą ściereczkę. gdy rośnie nad ciekami wodnymi. Sam podbiał jest również doskonałym lekarstwem na wrzody żołądka – sproszkowane liście (mała łyżeczka) zalewamy wrzątkiem i pijemy napar 2 razy dziennie. dlatego gdy dotkniemy jej. liście. Zebrane zioło suszymy w cieniu.) polecał spożywanie sałatki z młodych pędów pokrzywy jako doskonałego leku wzmacniającego. doskonałą w przypadku astmy. Zawiera m. w każdym razie w medycynie ludowej stosowana jest od tysięcy lat. Pokrzywa parzy i leczy Pokrzywa. z cholesterolu. Radiesteci uważają. Najczęściej można go spotkać nad brzegami rzek i strumieni. uważana powszechnie za uciążliwy chwast jest jednym z leczniczych ziół o najsilniejszym działaniu i niezwykle szerokim zastosowaniu. a jej właściwości uzdrawiające zwiększają się. Kurację należy stosować przez 21 dni. doskonale też goją otarte stopy. aby do ludzkiej krwi dostała się jedna stopięćdziesięciotysięczna część jego kropli. że wystarczy.in. sole mineralne. aby wytworzył się spory bąbel.tować schorowane dzieci i staruszków osłabionych zimowymi chłodami. czerwcu i lipcu. wzmacniający nasze siły nadwątlone długą zimą. Jest to doskonały lek profilaktyczny. Podbiał 50 g Jałowiec 10 g Tatarak 30 g Bazylia 30 g Anyż 20 g Kolendra 20 g Macierzanka 20 g 2 łyżki mieszanki zalewamy 2 szklankami wrzątku. wszędzie tam. można zbierać w maju. Liście i łodyga pokrzywy pokryte są parzącymi włoskami.e. Oto przepis na jedną z nich. które wyrastają po przekwitnięciu.

gdy zbieramy je wczesną wiosną i na jesieni – nawet w listopadzie. Skoro już jesteśmy przy wzmacnianiu sił – w starożytności w tym celu pito dla wzmocnienia męskości miksturę przyrządzoną z nasion pokrzywy gotowanych w czerwonym winie z dodatkiem rodzynek. Przy zapaleniach i stanach zapalnych skóry dobrze jest przemywać chore miejsca płynem sporządzonym z l łyżeczki soku z pokrzywy i l łyżeczki wody. Natomiast korzenie pokrzywy są najskuteczniejsze. Przyjmujemy 2 razy dziennie l łyżeczkę rozcieńczonego soku wraz z l łyżką miodu przez 14 dni.dlaną) w proporcji l do 2 (np. wymieszamy je z roztopionym woskiem i przyłożymy na śledzionę. Co jeszcze leczy pokrzywa? Na przykład usuwa bóle śledziony – jeśli posiekamy świeże liście pokrzywy. Przyrządzony w ten sposób napój podawany dzieciom znakomicie odrobacza. Najsilniej działa pokrzywa zbierana w maju. Oczywiście rosnącej w „zdrowych” miejscach – daleko od szos i trujących wyziewów z fabryk. np. Sok z pokrzywy (rozcieńczony) używany kilka razy dziennie wraz z łyżką miodu doskonale działa przy zapaleniu płuc i opłucnej (patrz przepis na oczyszczenie krwi). Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie przez 21 dni. Nalewka z pokrzywy zapobiega wypadaniu włosów i likwiduje łupież nawet najbardziej uporczywy. Oto przepis: 1/2 szklanki posiekanych liści pokrzywy. Znana polska zielarka Anna Potocka zaleca palenie w fajce suszonych korzeni pokrzywy tym pacjentom. co wzmacnia lecznicze siły tej rośliny. Suszymy pokrzywę układając pędy koszyczkami na północ. 1/2 szklanki rozgniecionych jagód jałowca. 1/3 szklanki posiekanej pokrzywy zalewamy l szklanką spirytusu) i wystawiamy w zielonym szkle na słońce na 14 dni.100 ml soku i 200 ml wody). 58 . jeśli choremu będziemy podawać dodatkowo herbatę z suszonych korzeni pokrzywy (l łyżkę sproszkowanych korzeni zalać l szklanką wrzątku i postawić do naciągnięcia – pić ciepły napar kilka razy dziennie). Otrzymaną w ten sposób maścią smarujemy bolące miejsca. łodygę i korzenie) zalewamy spirytusem (w proporcji l do 3. Przyrządzamy ją w następujący sposób: posiekaną całą pokrzywę (liście. gotowanych na mleku (l łyżeczkę nasion gotować przez 10 minut w szklance mleka). Zalecam samodzielne zbieranie pokrzywy. Pokrzywa od dawien dawna stosowana była także jako lek na wszelkie schorzenia dróg oddechowych. następnie odcedzamy przez lniane płótno i dodajemy dużą łyżkę miodu akacjowego. l łyżeczka ziela tasznika – 1 szklanka wrzątku – pić kilka razy dziennie. Natomiast czyraki i różne narośla na skórze skutecznie usuwają okłady z nasion pokrzywy. można też wykorzystać do leczenia pokrzywy zbierane w ciągu lata. Zupa z pokrzyw (przyrządzona tak jak zupa szczawiowa) z jajkiem na twardo podawana raz dziennie przez 2 tygodnie nie tylko pomaga przy oczyszczeniu zaflegmionych płuc. Zwłaszcza. 200 g masła owczego – wszystkie składniki mieszamy i rozgniatamy na jednolitą masę. ból zniknie bardzo szybko. Maść z pokrzywy i jałowca jest bardzo skuteczna przy podagrze. l łyżeczka siemienia lnianego. W polskiej medycynie ludowej pokrzywę stosuje się także przy astmie – posiekane młode pędy pokrzywy (garść) gotujemy w 1/2 1 czerwonego wina przez ok. Taką kurację najlepiej przeprowadzać w maju. ale też jest skutecznym lekiem przeciwgruźliczym. u których istnieje zagrożenie chorobą płuc. bowiem wówczas działanie pokrzywy jest najsilniejsze. Otrzymaną nalewkę wcieramy w skórę głowy. Natomiast słynny dr Syrenius przepisywał osobom chorym na zapalenie opłucnej herbatę pokrzywową – l łyżeczka suszonych liści pokrzywy. Jest to stary ludowy polski przepis. 20 minut na wolnym ogniu. Natomiast przy zapaleniu gardła dobrze jest stosować płukania z czystego (nie rozcieńczonego) soku pokrzywowego kilka razy dziennie.

odstawiamy do naciągnięcia. lewulozy. anemii i bezsenności. Uwaga! Chronić przed wilgocią. Podam Państwu kilka przepisów na mieszanki ziołowe z poziomką. wyłącznie w bardzo słoneczne dni. Przechowujemy je również w szklanych naczyniach. Maj to najlepszy miesiąc na ziołowe żniwa. Kurację tę możemy stosować do 6 tygodni. bólach stawowych. wypryskach skóry. Poziomka spożywana w dużych ilościach jest bardzo wartościowym lekiem w chorobach oskrzeli. Pragnę dodać. Ponadto działają nader skutecznie w chorobach wątroby. Świeże owoce regulują pracę jelit. którego planetą opiekuńczą jest także Wenus. W ogóle poziomka to wspaniały lek dla osób cierpiących na artretyzm. Dzisiaj wybielające właściwości poziomki wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym do produkcji upiększających maseczek. listkom i kwiatom nadaje uzdrawiającą moc. że zioło to ma właściwości rozpuszczające różne złogi powstające w organizmie. a zwłaszcza osobom urodzonym pod znakiem Byka. Zatem wszystkim. ale niekiedy i jesienią) suszymy w piecu piekarskim tak. usuwa niewielkie kamienie nerkowe oraz rozpuszcza złogi artretyczne i reumatyczne. Dlatego herbatka poziomkowa jest bardzo pomocna w leczeniu przeziębień i grypy. że wysuszone owoce poziomki możemy zawsze łączyć z ziołami. zwłaszcza z dodatkiem marzanny wonnej. spożywane z mlekiem. jak i liście można kupić w sklepach zielarskich. i piegi znikały na kilka tygodni. Oczywiście suszoną poziomkę. Owoce poziomki zawierają duże ilości cukru. a potem przechowujemy w szklanych naczyniach. radził też spożywać owoce poziomki osobom. a całej krzewince. Ongiś sławny. a także kwas salicylowy. Jagody służą ozdrowieńcom po ciężkich chorobach i w ogólnym osłabieniu. ale zachęcałabym także do samodzielnego poszukiwania tego ziółka. której zarówno owoce. które chciał pozbyć się. ponieważ alkalizuje ustrój i dzięki temu chory organizm lepiej przyswaja sole żelaza. także jej korzeniom.. Z kolei ksiądz Kneipp tak pisał o tym ziółku: „Młode listki zbierane w maju mogą doskonale zastąpić herbatę chińską.. Na przedwiośniu warto dzieciom o skłonnościach do krzywicy podawać bardzo zdrową. artretyzmie i kamieniach wszelkich”. Szczodra Wenus obdarza owoce poziomki wspaniałym smakiem. W maju zbieramy młode listki. natomiast wywar z korzeni oczyszcza krew. W medycynie ludowej wywar z liści był stosowany przy biegunce krwawej u dorosłych i u dzieci. zalecałabym w przypadku wyżej wymienionych chorób sięgnięcie po poziomkę. które będziemy pić przy migrenie. aby nie przypalić. Od dawna piegowate dziewczęta przykładały na buzię rozgniecione jagody poziomki. żelaza i wapnia. fosforu i wapnia.. a dziś zapomniany Linneusz zalecał chorym na artretyzm i reumatyzm kurację poziomkową. Warto też wiedzieć. Jagody (poziomka owocuje w zasadzie od połowy czerwca. kwiaty i pędy.Poziomka słodka Jak Wenus Słodką i pachnącą poziomką opiekuje się Wenus. a przy tym smaczną herbatkę z następujących ziół: Liść poziomki 20 g Liść jeżyny 20 g Dziurawiec 15 g Macierzanka 50 g Bazylia 20 g Łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku. przecedzamy i dajemy dziecku do picia 2 razy dziennie po 3/4 szklanki.. Kuracja poziomkowa stosowana odpowiednio długo. Suszymy je w cieniu. w trakcie jej trwania należy kąpać dziecko 2 razy w tygodniu w mieszance ziołowej: 59 . kamienia nazębnego.

sole potasowe. Pomaga przy skurczach żołądka i wszelkiego rodzaju wzdęciach oraz kłopotach z jelitami (likwiduje procesy gnilne w jelitach). jak i u dorosłych. Rumianek Ta ładnie kwitnąca roślina o specyficznym zapachu zawiera spore ilości siarki. Przy uporczywych zaparciach możemy stosować lewatywki z herbatki rumiankowej. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 przez 6 tygodni. Rumianek od wieków stosowany jest także w kosmetyce jako środek upiększający (wybiela cerę. wielokwas żelaza. wosk. 60 . pod przykryciem. jest chętnie stosowane przez osoby chore. (Uwaga. rozkurczowo. O leczniczych właściwościach rumianku wiedzieli już starożytni. a także do przemywania ran i przy różnego rodzaju chorobach skóry. Nadaje się też znakomicie do przemywania oczu. 20 minut w 1/2 l wody. jeśli mamy jakiś stan zapalny lub po prostu zmęczone.Tatarak 25 g Kora dębu 25 g Macierzanka 100 g Zioła gotować w 2 1 wody przez 30 minut i dodać do kąpieli. zwłaszcza dzieciom i ludziom starszym. którym dokucza choroba naszych cudownych czasów – skleroza: Suszone owoce poziomki 100 g Liść borówki 50 g Jemioła 10 g Marzanna wonna 10 g Liść rosiczki 25 g Jedną łyżeczkę ziół gotować w szklance wody przez5 – 6 minut. dwa razy dziennie – rano i wieczorem. moczopędnie. Mocny napar rumiankowy pozwala także utrzymać piękną cerę oraz przywrócić urodę i zdrowy wygląd zmęczonej twarzy – wystarczy przemyć twarz kilka razy dziennie takim naparem. wówczas niestety nie można go stosować). ma silne właściwości antyseptyczne. „szczypiące” powieki. schorzeniach żołądka i jelit. zamyka pory. A teraz poziomkowy przepis na mieszankę dla osób starszych. To wspaniałe ziółko. niektóre osoby mogą być uczulone na rumianek. którym dolega wątroba i śledziona. przecedzamy i pijemy ciepły wywar – l szklankę lekko osłodzoną miodem. nadaje piękny kolor i puszystość włosom). Polecam ją także paniom w okresie klimakterium. zarówno u dzieci. w chorobach kobiecych. wiatropędnie. Działa napotnie. które ma aż trzech potężnych opiekunów – Słońce. Herbatka rumiankowa pita 2 razy dziennie przez 3 miesiące skutecznie usunie tę dolegliwość. polecam wywar z samej poziomki: 20 g liści i korzeni poziomki gotujemy przez ok. Natomiast osobom. silne olejki eteryczne. Mocny napar (l łyżka na szklankę wrzątku) pity regularnie pomaga w bólach migrenowych. Najpopularniejszy jest napar z rumianku w postaci herbatki. Kurację można co jakiś czas powtarzać. wapń. zalewamy czubatą łyżkę ziela rumianku dwiema szklankami wrzątku i odstawiamy na 15 – 20 min. stosowali go np. przy kolce u dzieci. która powinna trwać ok. Zalecają je również lekarze. Księżyc i Wenus – wzmacniających jego uzdrawiające siły. 2 razy dziennie rano i wieczorem. zawsze ciepłą. cukry. Aby sporządzić herbatkę rumiankową. którym dokuczają uderzenia krwi do głowy. Pijemy ją. Można również naparem rumianku przemywać trudno gojące się rany lub miejsca zaatakowane przez różne choroby skóry. 20 minut.

wszelkie krwotoki. Niestety. 100 g liści lub pączków brzozy. Kąpiel nie powinna trwać dłużej niż 15 min. 300 g igliwia sosny. Dodajemy do wody ciepły wywar. 20 recept na lekarstwa ze skrzypu na różne schorzenia.. dla dzieci ze 100 – 150 g. 100 g arcydzięgla. gruźlicę i choroby gardła. Leczy choroby układu moczowego. odstawić do naciągnięcia. Dla osób dorosłych taką kąpiel przygotowujemy z 200 – 300 g mieszanki. 100 g szyszek chmielu. a także działają napotnie. Ta ogromna żywotność skrzypu świadczy też o jego dużych właściwościach leczniczych. Ogólne oczyszczenie organizmu – łyżeczkę świeżego posiekanego skrzypu zalać szklanką wrzątku. Kąpiele rumiankowe wzmacniają system nerwowy. może służyć do 9 miesięcy. dlatego polecam je osobom przeziębionym. Poduszeczka rumiankowa to bardzo dobry sposób na pozbycie się bezsenności i bólu głowy. choć chwast – leczy Skrzyp. 61 . Jeśli nie mamy świeżego skrzypu. po dokładnym wymieszaniu garść ziół gotować w 3 l wody. Powszechnie uznawany jest za chwast. mają one bardzo słabe działanie. sole mineralne. rozpuszczające i zarazem wzmacniające. Zwłaszcza z powodzeniem leczył nalewkami i wywarami skrzypowymi wrzody. Przygotowujemy ją następująco: siano łąkowe – l kg. zwłaszcza jeśli dodatkowo będziemy pić szklankę herbatki rumiankowej na noc po kąpieli. co ogranicza możliwości ich stosowania do okresu wiosny i lata. moczyć chore miejsce co 3 dni. 100 g mchu szarego leśnego. o którego właściwościach leczniczych chcę Państwu opowiedzieć. puchlinę wodną. Skrzyp. należy gotować sporą garść rumianku w 3 l wody przez około 15 min. Z kolei ksiądz Kneipp leczył za pomocą herbatki skrzypowej krwotoki płucne.Znany jasnowidz i zielarz – ksiądz Czesław Klimuszko zalecał przy zastarzałych ranach kończyn kąpiele z następującej mieszanki: 200 g rumianku. Cudowne właściwości skrzypu są znane od tysiącleci. następnie przecedzić i wlać do wanny z wodą. skrofuły i inne choroby skórne. gdy lekko przestygnie. I dzisiaj skrzyp jest stosowany jako zioło lecznicze. można zbierać do końca września. złą przemianę materii. aż do wygojenia. jeśli będziemy ją często trzepać. a sokiem ze świeżego zioła nawet najsilniejsze krwotoki z ran ciętych. 100 g tataraku. który opracował ok. dokładnie wymieszać i wsypać w poszewkę z podwójnego lnianego płótna. pijemy szklankę tak przygotowanej herbatki rano i wieczorem przez 12 tygodni. Ta niepozorna roślinka podobna do małej jodełki zawiera duże ilości kwasu krzemowego. bo trudny do wytępienia. Jego zalety wychwalał już Syrenius. jakie można dostać w każdej aptece lub „Herbapolu”. gorzknik wyciągowy. po tym okresie należy zrobić nową. fixów. Znakomicie przywraca siły. Dlatego we wszystkich przepisach z użyciem suszonego skrzypu zalecam zwykłe zioła. niektóre receptury przewidują użycie świeżego skrzypu. kwiat rumianku – 1/2 kg. Aby przygotować taką kąpiel. Taką kąpiel możemy stosować 2 razy w tygodniu przez dłuższy czas. wycieńczeniu organizmu po leczeniu antybiotykami oraz u anemicznych dzieci daje kąpiel w następującej mieszance ziołowej: 100 g rumianku. Rośnie na podmokłych polach i łąkach lub na cienistych leśnych polankach.. Również dobre rezultaty przy puchlinie wodnej. Należy też do ziół przywracających młodość i ładną cerę. Ma silne działanie oczyszczające. l łyżeczkę suszonego zalewamy szklanką wody i gotujemy pod przykryciem 15 – 20 min. potas i wapń. Taka poduszeczka. i to uciążliwy. Zioła zalewamy 2 1 wody i gotujemy przez 10 – 15 min. I jeszcze jedna uwaga: nie polecam Państwu używania skrzypu w torebkach tzw.

Proponuję Paniom z nadwagą zamiast wydawać ogromne sumy na „cudowne pigułki”. Choroby kobiece – wywar skrzypowy: l łyżka skrzypu na 1/2 l wody – gotować 30 min. Szałwia Szałwia lekarska należy do ziół znanych od wieków i szeroko stosowanych. która nie żyje w zgodzie z herbatą skrzypową. Dobrze jest też w tym czasie zażywać raz dziennie łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu. choroby nerek. żywicę. Do włosów jasnych: 20 g tataraku. 10 g rumianku. taninę.. 20 min. także 2 razy dziennie po l szklance. l czubatą łyżeczkę mieszanki gotować 10 min. ale i oficjalną medycynę. Zażywać l szklankę wywaru rano pomiędzy 7 a 8 oraz po południu pomiędzy 16 a 18. w 1 l wody). na wolnym ogniu i uzupełniamy wodą do 1/2 l (w czasie gotowania wody ubędzie). Do włosów ciemnych: 20 g tataraku. 10 g liści orzecha włoskiego. Skłonność do polipów w nosie – l łyżkę skrzypu gotować przez 30 min. Opuchnięte kostki nóg – okłady z wywaru skrzypu. a jako lek nie tylko przez ludową. ewentualnie robić choremu nasiadówki z wywaru skrzypu (łyżkę skrzypu gotować 15 – 20 min. W tym czasie należy też pić dwa razy dziennie herbatkę skrzypową -l szklankę rano i wieczorem. wrzody żołądka. należy jednocześnie ograniczyć spożywanie potraw mącznych i słodyczy oraz wykluczyć z jadłospisu całkowicie kawę. Wywar sporządzamy gotując dwie czubate łyżki skrzypu w 1/2 l wody przez 30 min. potem znowu przez 14 dni pijemy herbatkę skrzypową. kamforę. Zapobiegnie tworzeniu się nowych polipów i zahamuje wzrost już istniejących. Mieszanka moczopędna: Skrzyp 10 g Słoma owsiana 10 g Jałowiec 10 g Liście bzu czarnego 10 g Liście czarnej porzeczki 10 g Zioła dokładnie wymieszać. choroby płuc. a także oczyszcza krew i przeciwdziała 62 . olejki eteryczne. picie właśnie wywaru ze skrzypu. Wywar należy pić ciepły. prostą i skuteczną kurację odchudzającą z zastosowaniem skrzypu. Cała kuracja trwa 3 miesiące. Liście tego ziela zawierają m. Herbatkę ze skrzypu pijemy przez 14 dni. Zioła gotować ok. Ponieważ ciągle dostaję listy z prośbą o pomoc od pań z nadwagą. Zatrzymanie moczu – podać herbatkę skrzypową i zrobić ciepły okład na podbrzusze. Efektem dodatkowym jest wzmocnienie włosów i paznokci. Aby ją przeprowadzić. 50 g skrzypu. w szklance wody. na przemian z okładami z wywaru z siana łąkowego przez 2 – 3 tygodnie. W Polsce od dawien dawna używana jest także jako przyprawa. w 1 l wody. płukać włosy po umyciu. wciągać do nosa i płukać.in. garbniki oraz duże ilości witaminy C. Pijemy 2 razy dziennie l szklankę – rano przed 7 (nie później) i wieczorem przed 19. 50 g skrzypu. Stosowana wewnętrznie szałwia leczy zapalenie migdałków i gardła oraz śluzówki jamy ustnej.Choroby układu moczowego – herbatkę skrzypową przyrządzoną jak wyżej 2 razy dziennie (rano i wieczorem) lub l łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu raz dziennie przez 6 tygodni – leczy nerki i pęcherz moczowy. a następnie przez 9 dni herbatkę z dziurawca (l łyżeczkę dziurawca zalewamy szklanką wrzątku). w 1/2 l wody. podam też przepis na tanią. do podmywań i irygacji przy upławach białych. Wszystkim paniom polecam też wspaniałą płukankę do włosów na bazie skrzypu.

10 g szałwi. Ta łąkowa.in. orzeźwiający smak po paru minutach będzie miała nasza zwykła „kranówka”. 10 g kwiatu dzikiej róży. Tradycja ludowa przypisuje mu magiczną moc. a w Dzień Zesłania Ducha Świętego przystraja izby tatarakiem. 10 g korzenia tataraku. następnie odstawiamy w ciemne miejsce w zielonym szkle na 21 dni. wycisnąć przez lniane płótno i robić ciepłe okłady na głowę i kark chorego. Zioła wymieszać. bo 63 . 5 g chmielu. Drodzy Czytelnicy. Zioła dokładnie wymieszać i zalać 1/2 1 alkoholu. Pijemy w razie potrzeby dwa razy dziennie szklankę naparu. Przekonacie się. polepsza stan zdrowia chorych na gruźlicę i reumatyzm. szybko się u nas zadomowił i rozprzestrzenił. 10 g kwiatu bzu. bowiem jego właściwości lecznicze są rzeczywiście duże. może być stosowana wyłącznie zewnętrznie. Lekko ostudzić. dodać l łyżeczkę miodu i l łyżeczkę octu winnego. Kruche i łamliwe włosy – 10 g szałwi. garbniki. ma też działanie przeciwgorączkowe. Aby go przyrządzić. Otrzymaną nalewkę wcierać codziennie wieczorem w skórę głowy przez 3 miesiące. olejki eteryczne. obecnie rzadko kto pamięta o tych cudownych zaletach tataraku. Dodatkowo dobrze jest płukać włosy po myciu wywarem z szałwi. I miało to swoje uzasadnienie. Po tym okresie wypijamy l raz dziennie małą szklaneczkę. a domownicy i bydło zdrowe. 10 g bukwicy. Tatarak zawiera żywicę twardą i lotną. Uporczywa chrypka – sporządzamy wywar jak wyżej i dodajemy l łyżeczkę miodu oraz odrobinę mleka. rano na czczo (do 9). Bóle gardła – 1 łyżeczkę szałwi zalać szklanką wody i gotować krótko pod przykryciem. gotować na wolnym ogniu 20 – 30 min. że tak powszechnie występujący nad naszymi stawami i jeziorami tatarak nie jest rdzennie polską rośliną? Przywieziono go do naszego kraju przed paroma wiekami z Dalekiego Wschodu. Blada anemiczna cera – 1 l czerwonego wina gronowego lekko podgrzewamy i wsypujemy garść szałwi.zwapnieniu żył. Herbatka działa m. Zewnętrznie można używać szałwi do leczenia suchego kaszlu (okłady na gardło). ropiejących wrzodów i ran oraz odmrożeń. Szałwia jest także bardzo pomocna w cukrzycy. Najszersze zastosowanie ma napar z szałwi. Spróbujcie. Tatarak Czy wiecie Państwo. o niebieskich kwiatach. wrzucić świeży korzeń lub dolną część liścia tataraku do naczynia z wodą z kranu. Ma silne właściwości odkażające i przyjemny zapach. odstawić w ciemnym szkle w ciemne miejsce na 21 dni. zalać 1/4 l czerwonego wytrawnego wina i 1/4 l wody. Uwaga! W Polsce rośnie 8 odmian szałwi. Ze względu na swoją ogromną żywotność. Nawet lekarze zajmujący się ziołolecznictwem raczej nie zalecają swoim pacjentom tataraku. ale rozcieńczone pół na pół ze źródlaną wodą. przecedzić. przeciwgorączkowo. wieczorem po kolacji. Niestety. aby rok był obfity w plony. pijemy 2 razy dziennie szklankę aż do ustąpienia chrypki. Obniżenie poziomu cukru u diabetyków – 10 g majeranku. należy jedną łyżeczkę szałwi zalać szklanką wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. chorób oczu. Ludowe zielarki zalecały też takie okłady w przypadku śpiączki. A szkoda. Tatarak był też szeroko stosowany w medycynie ludowej jako lek na wiele schorzeń. przez dłuższy czas. usuwa dolegliwości żołądkowe. gdzie uważany był za roślinę świętą. aby oczyścić zagrody ze wszystkich złych mocy. Takie winko możemy podawać starszym dzieciom. jak wspaniały. Płukać gardło kilka razy dziennie. kwas askorbinowy i kaolinę. Do dziś w wielu wsiach w Zielone Świątki wyścieła się świeżo zerwanymi liśćmi tataraku podłogi domostwa i podwórza.

Kąpiele stosujemy co 3 dni (najwyżej do 30 min. chorób układu nerwowego (np. Korzeń zalać oliwą i postawić w zielonym szkle na 14 dni na słońcu. Skuteczna przy częstych omdleniach. Doskonałe dla anemicznych dzieci. z kąpielami tatarakowymi. rano o 8. w bólach reumatycznych i artretycznych. Choroby żołądka – szczyptę sproszkowanego korzenia popić szklanką gorącej wody. i wlać do wanny wody. że powrót leczenia naturalnego przywróci tatarakowi należne mu miejsce. Drobno pokrojony korzeń zalewamy wodą (tak. Aby przygotować kąpiel tatarakową. Rano zagotować i wypić 1/2 szklanki ciepłej herbatki.in. 1 l wody.). Gotujemy syrop z wody i cukru. uporczywe przewlekłe bóle głowy. padaczki i porażenia mózgowego). pomaga w usunięciu kamieni nerkowych oraz przy bólach reumatycznych i artretycznych. dziennie. Aby kuracja była skuteczna. poprawia krążenie (zwłaszcza dobra przy marznących nadmiernie stopach). Niektóre mikstury przyrządza się ze świeżego korzenia. Przygotowujemy syrop z wody i cukru. Masę wykładamy na deseczkę i po ostatecznym zakrzepnięciu kroimy na cukiereczki. Uwaga: tataraku nie należy stosować przy rozwolnieniach! Nalewka tatarakowa – 10 g świeżego korzenia tataraku. przechowujemy w chłodnym miejscu. wzmacnia też włosy. a po 6 tygodniach kąpieli i nacierań bóle powinny ustąpić. należy rozpocząć ją jesienią i kontynuować przez 90 dni. Możemy kupić je w aptece lub w „Herbapolu”. ale możemy też zbierać je i suszyć sami.tatarak jest pomocny w leczeniu m. dolegliwości żołądkowych. 1/2 l oliwy z oliwek lub orzechów arachidowych. Oliwka tatarakowa – 5 dkg świeżych korzeni. Pora „żniw” tatarakowych to późna jesień. 1 l wody. Czysto wymyte kłącza drobno kroimy i suszymy w gorącym piekarniku. Odstawiamy z ognia i mieszamy do ostygnięcia. Wysuszone przechowujemy w szklanym słoju. Po kąpieli nacierać chore miejsca oliwką tatarakową. Najczęściej wykorzystywane w ziołolecznictwie są kłącza i korzeń tataraku. Gotujemy przez 3 kolejne dni 2 – 3 godz. Jeśli chory źle znosi proszek. Nasze babcie podawały też konfiturę chorym na padaczkę i porażenie mózgowe. 30 min. 1/2 kg cukru. należy: 1/2 kg korzenia tataraku gotować w 3 l wody na wolnym ogniu przez ok. Usuwa śpiączkę. Zażywać na wodę lub cukier po 30 kropli 2 razy dziennie. następnie odcedzamy i wykładamy na deseczkę do podsuszenia. 1/2 kg cukru. drugą porcję wypić przed 18 (także ciepłą). aby pokryła korzenie) i gotujemy do miękkości. do gorącego syropu wrzucamy drobno posiekany korzeń. Przy chorobach układu kostnego najlepsze efekty daje połączenie nacierań nalewką tatarakową. Dawkowanie: 2 razy dziennie l łyżkę. do gorącego syropu wrzucamy ugotowany korzeń. Mam nadzieję. 1/2 l spirytusu. Kąpiele są także skuteczne przy stanach zapalnych skóry i ropieniach. aż zacznie krzepnąć na brzegach. Cukierki tatarakowe – 250 g świeżego korzenia tataraku. po południu o 17 przez 2 – 3 miesiące. smażymy w syropie. wcierać w chore miejsce i w okolicach chorych narządów po kąpieli. 64 . abyście zainteresowali się tym pachnącym zielem i stosowali go przy leczeniu Waszych dolegliwości. potem przekładamy do słoików. chorób kobiecych. Konfitura tatarakowa – 250 g świeżego korzenia tataraku. można mu podawać herbatkę tatarakową – l łyżkę suszonego korzenia zalać szklanką letniej wody i odstawić pod przykryciem na całą noc. W tym czasie konieczne jest wykluczenie z jadłospisu wieprzowiny (pod każdą postacią) oraz ograniczenie soli. pobudza przemianę materii. ogólnie wzmacnia organizm. wzmacniają organizm wyczerpany chorobą. układu moczowego. Pokrojony korzeń zalać spirytusem i odstawić na 21 dni. odblokowuje zatkane kanaliki nerek. Ze swej strony gorąco namawiam Państwa.

połączyć w jedno. kosztywar Zioło znane w Polsce od najdawniejszych czasów. 65 . dzieciom też możemy taką kąpiel zastosować przed snem. Choroby skóry – wypryski. ponieważ pobudza wzrost tkanki kostnej. goić się szybko.Żywokost. Proszę zwrócić uwagę na słowo żywo-kost – nazwa mówi nam. Zioła w porozumieniu z lekarzem prowadzącym należy stosować przez 6 tygodni. następnie pić ciepły wywar co 2 godziny. działa przeciwkrwotocznie i przeciwzapalnie. działanie ziół jest osłaniające. że należy wycofać to zioło z listy ziół leczniczych. działa w leczeniu pomocniczo. że to zioło leczy doskonale system kostny i nie tylko. Wielki uczony i lekarz Syrenius (1613) napisał rozprawę o cudownych właściwościach leczniczych żywokostu. wapń i kwas dębiankowy. natomiast wieczorem między 1900 – 2000 sześć tygodni. zażywać malutką łyżeczkę rano między godz. Słynni lekarze angielscy napisali rozprawę o leczeniu żywokostem przede wszystkim wrzodu żołądka. gdyż jego korzeń ma zabarwienie czerwone. Uporczywy kaszel – przeziębienie – grypa 100 g żywokostu sproszkować i zażywać 2 x dziennie małą łyżeczkę z miodem akacjowym lub spadziowym przez 7 dni. Zioła dokładnie wymieszać l łyżką ziół gotować pod przykryciem z 3 l wody ok. 1/2 szklanki pierwszego dnia choroby. Nazwa mówi nam o przeznaczeniu zioła. 20 minut i dodać do kąpieli. należy z jadłospisu wykluczyć słodycze i wieprzowinę w każdej postaci. Gruźlica krtani – chrypka. drugiego i trzeciego dnia co 6 godzin. Wrzody żołądka Korzeń żywokostu 50 g Korzeń tataraku 10 g Macierzanka kwiat 40 g Zioła sproszkować. którą robimy l x w tygodniu. Zioła wymieszać dokładnie. Biegunka u dorosłych i dzieci l łyżkę stołową korzenia gotować 15 minut z 1/2 1 wody. które my nazywamy polskim żeń-szeniem. zespolić. Obecnie po wielu dyskusjach przywrócono żywokost do łask i możemy nadal stosować go w ziołolecznictwie z bardzo dobrymi efektami. Należy unikać połączenia ze środkami zawierającymi żelazo i można stosować w leczeniu wielu schorzeń. jod. rośnie pod wpływami Jowisza. Płukać gardło kilka razy dziennie. wieczorem o 1900. skórnej i mięśniowej. brak głosu Korzeń żywokostu 50 g Siemię lnu 20 g Kwiaty ślazu leśnego 50 g. egzema. natomiast nazwa łacińska pochodzi od słowa consolidare – wzmacniać. 6 00 – 800. asparaginę. i brunatno-brązowe. że leczy rany głęboko cięte. jedną stołową łyżkę ziół zalać wrzącą wodą i zostawić pod przykryciem na kwadrans w ilości – l szklanka wody. Korzeń żywokostu 200 g Kwiat lipy 50 g Kwiat lebiodki 100 g. zawiera bowiem duże ilości śluzu. zwanego planetą wielkiego szczęścia. Przed wielu laty uczeni doszli do wniosku. ponad 5% alkantoniny. łuszczyca. ponoć posiada właściwości niekorzystne dla zdrowia. rano o 900. kwas krzemowy. oczyszczają drogi moczowe i bardzo łagodzą ból nerek.

W lecznictwie jest wykorzystywany żywokost głównie w leczeniu gruźlicy płuc. W ten sposób przyspiesza gojenie się wrzodów żołądka i dwunastnicy. W kosmetyce jest doskonały w świeżej postaci na maseczki kosmetyczne dla pań o bardzo wrażliwej cerze w okresie wiosennym. Taką maseczkę nakładamy raz w tygodniu. wieczorem o 1700. przechowujemy w szklanych naczyniach. poza tym do leczenia trudno gojących się ran i chorób skóry na tle alergicznym. Gruźlica nerek Korzeń żywokostu 100 g Liść ogórecznika 20 g Ślaz leśny 20 g Skrzyp polny 50 g Dziurawiec 10 g. możemy połączyć z niewielką ilością zmielonego siemienia lnu l:l. Cera będzie delikatna. 66 . natomiast zimą robimy maseczkę z wysuszonego korzenia z odrobiną wody. l łyżkę stołową ziół gotować w 1/2 l wody około 5 minut i pod przykryciem pozostawić na noc. łagodzi wszelkie stany podrażnienia przewodu pokarmowego. Wiosną rozpoczynamy zbiory korzenia już od marca do maja. zawsze wieczorem. nerek. następnie przecedzić i robić nasiadówki 2 x w tygodniu przez 15 minut – stany przewlekłe należy leczyć przez 4 tygodnie. Wiosną możemy zbierać młode pędy liści i robić z nich doskonałą. pobudza do wzrostu nową tkankę. Zioła wymieszać bardzo dokładnie. Żywokost posiada właściwości nabłonkowotwórcze. oczyszcza krew i regeneruje cały organizm zmęczony po zimie.Hemoroidy 100 g korzenia żywokostu 50 g nasion kozieradki 20 g kory dębu Zioła dokładnie wymieszać – l łyżkę stołową ziół gotować 15 minut w 2 1 wody. Pić 2 x dziennie l szklankę ciepłego naparu rano o 900. jesienią zbieramy tylko w listopadzie i suszymy w przewiewnym miejscu na szarym płótnie. wiosenną sałatkę. zachowa młody wygląd. krtani.

Do łyżki oleju z oliwek dodaj łyżeczkę octu winnego. Pij przed snem przez 14 dni. Anemia Do l szklanki soku z buraka dodaj łyżkę soku z cytryny i 3 łyżki soku z pietruszki. Burak dzięki pierwiastkom alkalicznym odkwasza nasz organizm – tępi nieznośne zgagi. Wiedzieli o tym ludzie tysiące lat temu. 67 . Nerwica Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 1/2 szklanki soku z białych winogron i szczyptę zmielonej mięty pieprzowej. gotujemy z nich barszcz wigilijny – i nawet nie podejrzewamy. że czynnik zwalczający raka nie ulega zniszczeniu podczas gotowania. dodaj odrobinę ziołowych przypraw – tymianek. Okazuje się. Burak w postaci jarzynki lub sałatki działa tonizująco i leczniczo przy otyłości. Bo burak jest też doskonałym lekiem. że nasz poczciwy burak czerwony hamuje ich rozwój. ile niezwykłych przeznaczeń może mieć to warzywo. Sosem zalej warzywa i wymieszaj. pieczenia w dołku i uspokaja nerwy. Sok z surowego buraka zmieszany pół na pół z miodem pszczelim leczy nadciśnienie. dolegliwościach wątroby i nerek. wapń. którzy się odchudzają. drugą połowę wieczorem – przed snem Zaparcia trwałe Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 3 łyżki soku z selera z odrobiną mielonego kminku. zapewnia bowiem pełen zestaw minerałów i witamin. 3 kwaszone ogórki. Dzięki żelazu leczy niedokrwistość. Uwaga! Cukrzykom nie wolno stosować buraka do celów leczniczych! Odchudzanie l kg buraczków ugotuj. zaparciach. potas. może jeść buraka gotowanego. kobalt. Polecam osobom cierpiącym na bezsenność. Powinni go też pić chorzy na nowotwory. szczególnie w okresie przekwitania. witaminy B i prawie 0 kalorii. zetrzyj na tarce. Rozgnieć ząbek czosnku. Dzięki niej poprawi się też Twoja cera i nie będzie problemów z wypróżnianiem. ponadto żelazo. do zająca. rubid i cez oraz około 10 proc. Jeżeli ktoś nie lubi soku. dodaj ugotowaną białą fasolkę (l szklanka). magnez. Pij przed śniadaniem przez 21 dni. suszony koper i kminek. Przez 14 dni pij 2 razy dziennie połowę porcji rano – przed śniadaniem.Warzywa Buraki Jemy buraczki do szynki. Stwierdzono bowiem. powinny wypijać codziennie 1/2 szklanki soku buraczanego – rano i wieczorem przed jedzeniem. Sałatka jest doskonała dla tych. Kobiety cierpiące na obfite miesiączki. ponieważ zawiera duże ilości niezbędnych do życia pierwiastków alkalicznych – sód. Cudownie pomaga przy odchudzaniu.

obierz ze skórki. dodaj szklankę gorącego mleka i przez 14 dni pij wieczorem przed snem. który doskonale działa też przy głodówkach. Zażywaj dwa razy dziennie 15 kropli (na wodę). Brodawki i narośla Upieczoną cebulę zmieszaj z l łyżką soli kamiennej i l łyżką miodu spadziowego. Tę miksturkę można też podawać dzieciom. astrolog i przyrodnik uznawany przez współczesnych za czarnoksiężnika. i przyspiesza gojenie. Sok wyciśnięty z buraczków upieczonych w piekarniku działa znacznie mocniej. Pliniusz Starszy – lekarz. Zawiera dużo witaminy A. Mieszanka wyciąga ropę i oczyszcza ranę już po pierwszym dniu. witaminy z grupy B. Trudno się bez niej obejść w kuchni. Kurację stosuj przez 21 dni. Cebula Była znana już w starożytności. gdy dręczą je robaki (zawsze rano). szkorbut. kamienie żółciowe. Wspomaga dojrzewanie czyraków. Jadły ją też. zaparcia Poszatkuj drobno 250 g cebuli i zalej ją 1/2 l spirytusu. Miksturą okładaj brodawki na noc lub pocieraj je kilka razy dziennie. zetrzyj i wyciśnij sok przez lniane płótno. Tę miksturę możesz też podawać dzieciom. Puchlina wodna 68 . olejki eteryczne cukier i śluz. Może właśnie dlatego ma tak wiele cennych właściwości. Zażywaj 2 razy dziennie łyżkę stołową soku zmieszanego z łyżką miodu akacjowego. Sławił ją w I w n. febrę. schorzenia oczu. schorzenia żołądka. przed śniadaniem i przed snem. przetrzyj na miazgę z miodem (l łyżka na l cebulę). Dzisiaj wiadomo już.Uporczywy kaszel pogrypowy l kg buraczków ugotuj na miękko. Przyzwyczajeni do antybiotyków i prochów. W XVI wieku doczekała się nawet specjalnego traktatu naukowego. rano o 11 – wieczorem o 17. Dodatkowo wzmocnisz cały organizm. by mieć ładną cerę. Wywar ten świetnie leczy oczy zaczerwienione i łzawiące. Przypisywano jej cudowne właściwości lecznicze. cukrzycę. Pij 2 razy dziennie l szklankę ekstraktu. choroby płuc i dróg oddechowych. Ból żołądka i kolka Gotuj l cebulę w 1/2 l mleka przez 15 – 20 min. którymi faszeruje nas medycyna konwencjonalna. Zaflegmienie oskrzeli Cebulę upiecz w łupinie w piekarniku. aż do ustąpienia kaszlu. sole mineralne. Wrzody i czyraki 3 duże cebule gotuj z 3 figami i garścią rodzynek. Oto jak można wyleczyć cebulą niektóre schorzenia. Nalewkę wystaw na słońce na 7 dni. Natomiast rany zastarzałe leczy cebula połączona z mąką jęczmienną. nerki. że właśnie cebulą nasze prababki leczyły doskonale wiele przypadłości: astmę. Dwie części pieczonej cebuli i l część tartego mydła rozetrzyj i dobrze wymieszaj. Nakładaj na chore miejsce kilka razy dziennie. Jest warzywem powszednim niczym chleb. anemię.e. następnie przefiltruj. ale bardzo potężne planety Mars i Saturn. Poszatkuj drobno 1/2 kg cebuli i zalej ją na 7 godzin 1/2 1 przegotowanej lub oligoceńskiej wody. ale jest bezsprzecznie najzdrowszym warzywem. Złe trawienie i problemy z jelitem grubym. zapomnieliśmy. Opiekują się nią ponure. Kamienie w przewodzie moczowym i piasek usuwa woda cebulowa. Następnie gęstą papkę nałóż na chore miejsce i obwiń szarym płótnem. że cebula wprawdzie nie czyni cudów.

Zażywaj 3 razy dziennie po łyżce stołowej godzinę przed jedzeniem bądź 2 – 3 godz. 10 g rozmarynu i 1/2 l wina czerwonego gronowego gotuj przez około 15 – 20 min. włóż do słoika. Posól. nie kaleczy”. Uporczywy kaszel Poszatkuj 3 duże cebule. zwłaszcza mięsnych. Zmieszaj szklankę soku ze szklanką miodu. następnie mocno ugnieć i pozostaw w cieple na kilka godzin. Jeszcze raz potwierdza się stare przysłowie: „Natura leczy. A już obowiązkowo chrzan z buraczkami w postaci ćwikły zagościć musi na wielkanocnym stole. a w dodatku tak przyrządzona cebula jest lekiem. Wiedzieli już o tym starożytni. Reumatyzm Nacieraj bolące miejsca startą cebulą. a nauka współczesna dorzuca nowe przepisy dzięki badaniom nad leczniczymi właściwościami roślin. Owiń ceratką i ręcznikiem głowę na godzinę. Następnie poszczególnymi łuskami okładaj odciski 2 x dziennie rano i wieczorem. Stłuczenia i otarcia Przykładaj świeży sok z cebuli w formie kompresu. można też dodać kilka kropel cytryny. następnie umyj. Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej tym sposobem: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżce z winem ciepłym choremu pić dawali. Pij rano i wieczorem 50 g mikstury przez 9 dni. Potem dopraw ulubionymi ziołami i oliwką. Możesz zażywać profilaktycznie łyżeczkę od herbaty 3 – 4 razy dziennie.3 cebule. Jak przyrządzać cebulę. Pij 3 x dziennie 50 g. ale do lekarstw. po jedzeniu. każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić. ale także własności lecznicze. 69 . Hemoroidy Zażywaj 3 x dziennie l łyżkę stołową świeżego soku.” Mimo że od tego czasu minęło parę stuleci. Szczególnie dobrze robi przy stłuczeniach kolana. zawiera też duże ilości soli mineralnych i witamin z grupy B oraz witaminy C. Znany XVI-wieczny polski zielarz Spiczuński tak pisał o chrzanie: „Przychodzi nie tylko do przysmaku stołowego używania. Odciski Główkę cebuli przetnij na pół. bo tylko tak zachowa swoją energię. Cebulę zetrzyj na drobnej tarce i wyciśnij. a przepisy na leczenie wielu chorób właśnie chrzanem przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Chrzan ma silne właściwości bakteriobójcze – działa na organizm ludzki równie silnie jak antybiotyki. Miksturkę możesz podawać dzieciom od 3 lat. Warstwy cebuli przesypuj w słoju cukrem pudrem. Nadciśnienie i prostata Jedz dużo świeżej cebuli. Po dłuższym stosowaniu włosy ładnie rosną i nie mają skłonności do siwienia. Chrzan ma jednak nie tylko zalety smakowe. Chrzan nie tylko na Wielkanoc W polskiej kuchni chrzan zajmuje poczesne miejsce jako dodatek do wielu potraw. przez 3 do 7 dni. Wywar przefiltruj przez płótno. mocno wygnieć i przykryj na 3 – 4 godz. by nie drażnić wątroby. zalej octem i odstaw na dobę w ciepłe miejsce. wracamy do sprawdzonych recept zielarskich. Słabe włosy Raz w tygodniu wetrzyj sok cebuli w skórę głowy. Pół kg cebuli pokrój na krążki zgodnie z jej budową. Jest to pyszna sałatka.

35 pączków sosnowych zalać 1 l ciemnego piwa i odstawić na 48 godzin.in. dzięki czemu długo zachowywało świeżość. jest także środkiem upiększającym. polecam nalewkę na chrzanie. by nie poparzyć ciała – plaster możemy przyłożyć najwyżej na 5 minut. sole mineral70 . Gotową nalewkę zażywamy 2 razy dziennie – rano i wieczorem po 25 g przez 21 dni (rano przed śniadaniem. Ta przedziwna. Chrzan działa także kojąco przy różnych bólach. twarz będzie biała i delikatna. Fasola zwyczajna Popularnego „Jasia” wszyscy znamy. Chrzan. nie trzeba dokładnie opisywać. Dawniej. Także od bardzo dawna stosowano przeróżne nalewki chrzanowe. do którego włożono świeży liść chrzanowy. Wszystkie składniki wymieszać na masę i rozetrzeć na szarym płótnie w formie plastra. Nalewkę wybielającą można także sporządzić na mleku (znacznie szybciej. Dawni Inkowie traktowali fasolę jako podstawowe danie w codziennym odżywianiu – do Europy dotarła w połowie XV wieku przywieziona przez marynarzy i misjonarzy. Bolące miejsce przetrzeć oliwką z oliwek i przyłożyć plaster. kiedyś świętej rośliny. Wszystkim paniom i dziewczętom. Oto przepis: jeden średniej wielkości korzeń chrzanu drobno kroimy. Gwarantuję. głównie z ziołami dla cukrzyków. zalewamy szklanką octu winnego i odstawiamy w ciemne miejsce na 14 dni. Podałam tylko kilka przepisów z szerokiego wachlarza leczniczych zastosowań chrzanu. 45 g świeżej warzechy lekarskiej. które chciałyby pozbyć się piegów na nosku. rano dodajemy jeszcze l szklankę 90% spirytusu i pozostawiamy w chłodnym miejscu na 14 dni. a pochodzi ze strefy tropikalnej Ameryki. dziś często traktowanej jako zwykły chwast. mięso owijano w świeże liście chrzanowe. znana już od dawna mikstura ma silne właściwości rozgrzewające. że łupiny fasoli zawierają bardzo wiele związków – aminokwasy. że jeśli będą Panie stosowały nalewkę lub wywar regularnie. 2 łyżki świeżego utartego chrzanu. 1/2 szklanki octu winnego. bo jest to jedna z najbardziej lubianych odmian fasoli w naszym kraju. nie zsiada się. nawet przed burzą. Np. Także mleko. ma ona także silniejsze działanie). że gotowany chrzan traci te właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego należy spożywać go na surowo. Przepis: l łyżka sproszkowanej białej gorczycy. szkorbut) jest piwo chrzanowe: 60 g utartego chrzanu. Wiemy już. od dziecka pamiętamy ogródki z tyczkami do nieba. 100 g płynu). o czym być może nie wszyscy wiedzą. Osobom cierpiącym na bóle reumatyczne polecam sporządzenie domowym sposobem „plastra chrzanowego”. Doskonałe na awitaminozę (jej objawem jest m. Nie ma ogródka bez „ Jaśka”. 3 łyżki mąki żytniej. Po tym okresie odcedzamy nalewkę i otrzymaną cieczą przemywamy twarz rano i wieczorem.Warto wiedzieć. flawonoidy. Oto przepis na jedną z takich nalewek: l szklankę utartego chrzanu zalewamy na noc l szklanką przegotowanej wody. Uczeni nadal pracują nad poznaniem budowy i przydatnością owocni fasoli. wieczorem przed snem). kiedy nie było lodówek. następnie przecedzić i pić codziennie 2 – 3 filiżanki (filiżanka zawiera ok. Trzeba jednak przy jego stosowaniu bardzo uważać. Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu gotujemy w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywamy twarz. aby wzmocnić osłabiony chorobą organizm oraz pracę serca. ponieważ używa się ich w wielu mieszankach ziołowych. l łyżka soli kuchennej szarej. w wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy. działa leczniczo. a na nich wijące się łodygi z pięknymi długimi strączkami fasoli. natomiast na świecie rośnie ponad dwadzieścia odmian fasoli. alantoninę. Nasiono zwane owocnią jest bardzo bogate w białko roślinne.

Jeśli nie będziemy mogli w nocy spać. że ma doskonałe działanie przeciwcukrzycowe. to bardzo pomaga i przedłuża życie. iż ceni się fasolę „Jaś” przede wszystkim za to. Taki skład wpływa na zwiększone wydalanie moczu i jest to doskonałe dla nerek. Zestaw I: Strączyny fasoli 200 g Liść babki lancetowatej 50 g Liść porzeczki czarnej 50 g Nasiona pietruszki 10 g Tawuła błotna 5g Zestaw II: Strączyny fasoli 200 g Liść brzozy 50 g Owoc róży 5g Zestaw III: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 50 g Liść brzozy 100 g Kocanka żółta 20 g Rdest ptasi 20 g Zestaw IV: Strączyny fasoli 200 g Rdest ptasi 50 g Kłącze perzu 10 g Ruta ogrodowa 5g Ogórecznik 50 g Zestaw V: Strączyny fasoli 200 g Kłącze perzu 100 g Liść leszczyny 50 g Zestaw VI: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 20 g Skrzyp polny 20 g Tawuła błotna 5g Pokrzywa 10 g Liść brzozy 10 g Owocnie kopru 10 g Strączyny gotujemy rano 2 czubate łyżki w 1/2 l wody około 2 – 10 min. Filiżanka wywaru obniża poziom stężenia glukozy we krwi. bo trzeba powiedzieć. usuwa obrzęki kończyn dolnych. 900 przed śniadaniem.ne m. to przygotowujemy zioła wieczorem nie później niż o godz. leczy choroby układu moczowego. Bardzo pomocna jest herbata strączkowa w chorobach reumatycznych – bardzo wzmożone działanie ma połączenie wywaru ze strączków fasoli z ziołami zawierającymi flawonoidy – działanie jest widoczne natychmiast. a następnie wypijamy jedną szklankę do godz. gdy jesteśmy już na insulinie.. 1900.in. krzemionkę i witaminę E – bardzo ważną dla organizmu. a zatem bardzo proszę chociaż raz dziennie wypijać filiżankę wywaru nawet wówczas. następnie zalewamy 2 łyżeczki ziół i odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. a drugą szklankę o 17 wieczorem. Zioła trzeba pić cyklami 9-dniowymi: 9 dni zioła 3 dni przerwy 71 . usuwa też toksyny z organizmu.

zaostrzy apetyt i poprawi trawienie. witaminy C. Żylaki – kurację trzeba rozpocząć jesienią. Warto go pić przy chorobach wątroby. Zmieszany z wywarem jej nasion jest dobrym lekarstwem na bezsenność. fosforu i siarki. K i U. potem 14 dni tylko wywar ze strączyn fasoli. leciutko też wklepujemy w ręce. Kąpiel dla urody w ciepłej wodzie z dodatkiem zmiksowanej główki kapusty. Sok ze świeżej kapusty goi nieżyt. Nigdy więc o niej nie zapominaj. bo odkąd kapitan Cook zaczął karmić swoich żeglarzy kwaszoną kapustą. prowitaminę A. cukrów (w tym sacharozę). wrzodów. Witamina C dobrze przechowuje się w kapuście kwaszonej i mrożonej. PP. Zachowa ono gładkość i jędrność do późnych lat. szarym płótnie. Oparzenia – rób kompres ze zmiażdżonych tłuczkiem liści kapusty białej przesypanej świeżym utartym ziemniakiem. Kompres rób na noc. choroby dróg oddechowych i cukrzycę. Ogranicz spożywanie potraw z wieprzowiny oraz wszelkich ciast. a sam wywar z nasion kapusty tępi robaki. Trud się opłaci. Kompres zmieniaj co 4 godziny w pierwszym dniu. Po kąpieli wklep delikatnie w ciało oliwkę migdałową. wapnia. znana od 4 tyś. Uporczywe zaparcia – szklankę wywaru z czerwonej kapusty z odrobiną miodu pij 2 x dziennie przez 14 dni. lat. potem tylko na noc. jak kilogramy będą ubywać. białka. B3. Krosty i przebarwienia skóry. nieznanych lądów. Zmieszaj w tym celu l szklankę tego soku. B1. sole potasu. Żeby uleczyć serce. Sok z kiszonej kapusty wzmocni Twój organizm. ciemne plamy na rękach możesz usunąć sokiem ze świeżej kapusty. Kapusta zabija gronkowce złociste i inne bakterie. wychyl szklaneczkę soku z kapusty z miodem. Tym właśnie tłumaczy się skuteczne działanie miazgi z jej liści przy leczeniu ropiejących ran. ale tylko dlatego. Zawiera 5 proc. Zadowoli nie tylko Twoje podniebienie. przestali – z braku świeżego jedzenia i warzyw – padać niczym muchy na szkorbut i zatrucia pokarmowe. Panie bardzo puszyste powinny pić od marca do maja codziennie jedną szklankę soku z zielonej zimowej kapusty z łyżką soku cytrynowego. śledziony i zaparciach. Dzięki niej możliwe stały się dalekie podróże. Natomiast w przypadku stłuczenia i uszkodzenia skóry nałóż kompres z liści kapusty rozgniecionych i nasączonych olejem arachidowym. odkrycia nowych. W dodatku będą miały bardzo ładną cerę. ale przede wszystkim poprawi zdrowie. B2. zawsze była strawą ubogich. Kapusta W rzeczy samej. warto jeść często kapustę. Ani się obejrzą. że była tania. na lnianym.9 dni zioła 3 dni przerwa. Dodatkowo pij przez 14 dni sok z kapusty. 72 . Gdyby jednak uwzględniano jej właściwości i pożytki płynące z jej jedzenia – na pewno znalazłaby się w ścisłej czołówce wśród warzyw. jeśli żylaki nie są rozległe. oparzeń i egzem. Stosować ją przez 3 miesiące. leczy niestrawności. owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. dodaj l szklankę soku z cytryny i l szklankę spirytusu: miksturką przemywamy rano i wieczorem ciało i twarz. Możemy wrócić do ziół na kolejny cykl. Sok pijemy tylko wieczorem – zamiast kolacji. Gdy męczy Cię kaszel i chrypka.

Ma wszechstronne i szerokie zastosowanie. bez cukru! Poza tym uzupełniaj potas w naturalnej postaci w pożywieniu (np. Maseczkę polecam dla cery tłustej z krostami. Kiszki i żywot wszystek posila. Twoja cera będzie delikatna i matowa. Właściwości lecznicze ma świeży i suszony korzeń pietruszki. Pietruszka rośnie pod błogosławionym wpływem Wenus i być może dlatego roślina ta ma tak silne i dobroczynne działanie na organizm człowieka. Uwaga! Nie wolno miejsc z żylakami nigdy masować i rozcierać. Także w przypadku trudnych porodów podawano rodzącym warzoną w wielkiej tajemnicy miksturę z pietruszki i octu winnego. Pietruszkę znano i stosowano jako uzdrawiające zioło już od wieków. równomierne kurczenie się mięśni krótkich. którym przyrodzone ich czyszczenie miesięczne jest zatrzymane albo niedostateczne. jej liście. Z nasion pietruszki nasze babki-zielarki tłoczyły olej na zimno. jak zdrowa jest natka tej rośliny.Trzy warstwy liści przeprasuj przez płótno gorącym żelazkiem. Maseczka z kiszonej kapusty – drobno posiekaj kiszoną kapustę. olejki lotne. a następnie połóż na nią maseczkę na kwadrans. W medycynie ludowej często stosowana była przy kobiecych dolegliwościach. przetrzyj oliwką z oliwek. bez którego nie może obejść się żadna zupa czy sałatka jarzynowa. Podawano go w małych ilościach przy zatrzymaniu miesiączki u kobiet po czterdziestce. Glisty w żywocie morzy i wywodzi. wsze kluby wprawuje – jest ratunkiem”. Świeżą natkę możemy mieć także przez cały rok. Przede wszystkim silnie działa moczopędnie. jedz dużo pomidorów). Przez okres kuracji pij na noc 7 kropli wyciągu z kasztanowca z odrobiną wody. Dobrze wpływa na system nerwowy jelit. ale jej stosowanie daje również dobre efekty lecznicze przy chorobach układu pokarmowego. terpeny. jako warzona. Obłóż nimi chore miejsce i lekko owiń bandażem na noc. albo mieni czas. pęcherza i macicy. kamicy. wzdęciach. Następnie skrop oliwką z kukurydzy tłoczoną na zimno. Kompresy z liści kapusty na kark i głowę w czasie prac żniwnych chronią przed porażeniem słonecznym i usuwają bóle głowy z przemęczenia. a także apiol i glikozydy. Każda gospodyni starająca się racjonalnie odżywiać swoją rodzinę wie. puchlinie wodnej. a także nasiona. które mogą być leczone pietruszką. wystarczy zasadzić kilka korzeni w doniczce i trzymać je w mieszkaniu. że pietruszka ma właściwości lecznicze. olej tłusty. tak surowa. Białogłowom. Umyj twarz. Syreniusz tak pisał o niej w swoim zielniku: „Pietruszka w potrawach użyteczna. duże ilości soli mineralnych oraz witamin (zwłaszcza C). Korzenie wykopane jesienią i przechowywane w piasku zachowują przez całą zimę właściwości odżywcze i lecznice. albowiem szlamowatości flegmiste rozprawuje i wywodzi z moczem. Dziecko rodziło się wówczas szybko i bez komplikacji. wywołując m. tylko delikatnie oklepywać. Rano w chore miejsca leciutko wklep – od dołu ku górze – maść z arniki. Pietruszka zawiera szczawiany wapnia. Pietruszka nie tylko do zupy Pietruszka to nie tylko popularne warzywo. nałóż na sterylną gazę z otworami na oczy. żeby zmiękły. Podaję kilka przepisów w najbardziej typowych schorzeniach.in. 73 . Dziś także z powodzeniem pietruszka stosowana jest jako lek ziołowy w wielu schorzeniach. Nie wszyscy jednak wiedzą.

Pokroić 3 duże korzenie pietruszki. dodać l łyżkę bylicy. 25 g widłaka goździstego. 30 g rdestu ptasiego. l łyżkę ziela lukrecji zalać 2 szklankami wrzątku. Długotrwały męczący kaszel po przeziębieniach – 200 g świeżego. 20 g przytulii. Zapalenie pęcherza – dużą łyżkę wysuszonych liści pietruszki zalewamy 2 szklankami wrzątku. Kamica nerkowa – 25 g nasion pietruszki. 74 . dodać 3 łyżki miodu. Ból stawów biodrowych – 50 g nasion pietruszki zagotować krótko w 150 g białego wina. Dlatego radziłabym Paniom. które mają po zimie zmęczoną i ziemistą cerę zastosować kurację mieszanką ziołową z pietruszką. Pić wywar na noc (1/2 szklanki) przez 9 dni. Wzdęcia i lekkie obrzmienie wątroby – 10 g zmielonych nasion pietruszki zalać 100 g gorącej oliwki. przecedzić. dodać l łyżkę syropu z hyzopu. Zioła wymieszać i 2 czubate łyżki ziół zalać 2 szklankami wrzątku. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Wywar z pietruszki usuwa także piegi – korzeń pietruszki zalać 1/2 l wody i gotować kilkanaście minut. wieczorem o 17. drobno pokrojonego korzenia pietruszki gotować w 1 l wody przez około 1 godz. 30 g strączyn fasoli. jeszcze przez chwilę pogotować. Przecedzić i pić 2 razy dziennie l szklankę rano o 6. l łyżkę marzanny. przemywać twarz 2 razy dziennie. przecedzamy. l łyżkę macierzanki. rano i wieczorem. przykładać w miejsce ukąszenia. na wolnym ogniu. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem od l do 2 szklanek. pić raz dziennie przed snem. Bóle stawów – identycznie sporządzoną miksturę z nasion pietruszki i oliwki wcieramy w bolące miejsca na noc. odstawić na 20 minut do naciągnięcia. Wraz z wiosną pojawiają się owady. odcedzić. Pietruszka działa także na nasz organizm wzmacniająco i oczyszczająco. l łyżkę korzenia fiołka trójbarwnego. odstawić pod przykryciem na 15 – 20 minut. po 20 minutach robić kompresy na bolące obrzmiałe miejsce. pijemy ciepły napar 2 razy dziennie o 7 i 17 do dwóch tygodni. Kolka jelitowa – l łyżka korzenia pietruszki i 20 g kozieradki zagotować krótko w 1. pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 (do 14 dni). a ból i opuchlizna szybko ustąpią. na bardzo wolnym ogniu.Kamienie pęcherza moczowego – l łyżkę korzenia pietruszki. gotować w 2 litrach wody około l godz.5 l wody. I w takich wypadkach pomoże nam pietruszka: zgnieść świeże liście pietruszki. pić 1/4 szklanki 2 razy dziennie. dodać kilka kropel z soku cytryny. 20 g dziurawca. ukąszenia niektórych mogą być bardzo nieprzyjemne. od 20 – 50 g (nie więcej).

słaby słuch. do której należało drzewo. kwas winny. U starych Prusaków nie wolno było ścinać ani zranić bzu dla jego świętości. Starzy Germanowie i Celtowie zaliczali to drzewo do świętych drzew. ponoć miał siłę odpędzania piorunów. reumatyzm. w owocach – olejek eteryczny. W zapaleniach gardła i chrypce lub chorych migdałach herbata z kwiatów bzu szybko usuwa chorobę. samburzyca. chrypkę. należy świeży kwiat bzu skropić winem gronowym. Dzieciom takiej mikstury nie podajemy. ażeby zmarłym błogosławił Pan. pozostali kładli zmarłemu na twarz liście lub kwiaty bzu. padał przed nim na kolana i prosił o przebaczenie. używali oni bzu czarnego przy grzebaniu swoich bliskich zmarłych. w Polsce jeszcze dziś w niektórych regionach uchyla wieśniak kapelusza mijając krzew bzu. a jeżeli z różnych względów było konieczne obcięcie gałęzi. olejek eteryczny. oczyszcza krew. aby wziąć nią miarę ze zmarłego. Kaplice i kościoły obsadzano bzem. zapalenie gardła i migdałów. W tym celu pije się przez miesiąc codziennie rano na czczo. bezsenność. Z tej to przyczyny w medycynie bez zajmował bardzo ważne miejsce. cukier. gorączkę. wysokie drzewo. Woźnica używał do popędzania koni gałązki bzu zamiast bicza.Drzewa Czarny bez Kwitnie: maj. obniża wysokie ciśnienie krwi. liście w czasie kwitnienia. a na grobie sadzili młode krzewy bzu. Wszyscy znamy mocno pachnące. Przy słabym słuchu możemy 2 x dziennie zakrapiać do uszu ciepły wywar ze świeżych lub suszonych liści bzu. natomiast świeże liście bzu roztarte i przyłożone na miejsce oparzone pokrzywą znoszą ból i bąble (po75 . szedł z modlitwą w milczeniu do krzewu i obcinał gałąź. godzinę przed śniadaniem l szklankę herbaty z 6 – 8 świeżo pokrojonych liści bzu zagotowanych bardzo krótko w wodzie. Zbiera się w maju i czerwcu. czerwiec. garbnik. Kwiat bzu gotowany i świeży w serwatce szybko likwiduje opuchliznę z kostek u nóg. Bez stosuje się szczególnie w kuracjach wiosennych w celu oczyszczenia krwi i całego organizmu. czerwonym lub octem i położyć na czoło i skronie na 15 min. Już wielki Hipokrates polecał wywar z bzu czarnego. korę i korzenie – jesienią lub w marcu. różę. Stolarz. kwas walerianowy. na 1/2 szklanki wrzątku dodajemy 3 – 4 małe gałązki bzu. Gdy boli nas głowa (migreny). Według starożytnych ludów opiekunką bzu była bogini Holde a po przyjęciu chrześcijaństwa zamiast bogini Holde postawiono Pannę Marię. katar. który miał sporządzić trumnę. żywica. Leczy choroby pochodzące z przeziębienia. to ojciec rodziny. korzeni i kwiatu jako najlepszy środek przeciwko puchlinie wodnej. Składniki: w kwiatach. Kwiatu bzu czarnego dziś używa się jako środka napotnego. które rośnie w całej Europie. kaszel.

przy czym co trzeci dzień należy liście wymieniać na świeże. Na wypadanie włosów należy zrobić nalewkę z pączków brzozy i świeżej pokrzywy wraz z korzeniem. oczyszczają krew i likwidują złogi w organizmie. Pączki ucierano ze świeżym smalcem i przechowywano w chłodnym miejscu. aby drzewo nie chorowało. Brzoza emanuje dobrą dla człowieka energią. Kiedy poczujemy. Z jednego otworu można pobierać sok najwyżej przez 2 – 3 dni. Liście możemy również rozsypać pod prześcieradłem. Przy chorobach reumatycznych polecana jest herbata z wysuszonych pączków brzozy. 76 . Po dodaniu rodzynek i drożdży bywa on przechowywany przez parę miesięcy w dobrze zakorkowanych butelkach. Mikstura ta leczy przeziębienie. Liście gotowane w mleku i przyłożone na obrzęki lub guzy hemoroidalne także mają właściwości lecznicze. Potem należy zalepić go ziemią. gipsem lub cementem. zwany „brzozówką”. W czasie tej kuracji należy przestrzegać diety lekkostrawnej. Zebrane jesienią jagody i przygotowane jako konfitura leczą anemię i zaparcia. Świeży sok pijemy kilka razy dziennie przez 14 dni. Sen staje się wtedy głębszy i spokojniejszy. Powszechnie znane są właściwości lecznicze wiosennych liści brzozowych. pijemy przez 14 dni 2 razy dziennie szklankę herbatki przed posiłkiem. 100 g brzozy i 100 g pokrzywy zalewamy 1 l czystej wódki i przez 28 dni trzymamy w nasłonecznionym miejscu. aby w chwilach smutku i przygnębienia objąć brzozę i przytulić się do jej białego pnia. Aby efekt leczniczy był silniejszy. aby po zimie oczyścić organizm z toksyn i złogów. Do zbierania soku wybieramy brzozy co najmniej 12-letnie. Wywar z kory brzozowej stosowany do ciepłych okładów leczy wrzody. Z młodych pączków i liści majowych zmieszanych w równych proporcjach przyrządzamy nalewkę. dolegliwości żołądka i szkorbut. że wracają nam siły i chęć do życia – podziękujmy drzewu za to. Ja każdej wiosny wracam do kuracji brzozowej i odczuwam ogromną poprawę samopoczucia. Na pół szklanki wody bierzemy jedną łyżkę nalewki. 50 g suszu zalewamy pól litrem wody i gotujemy pod przykryciem 15 minut. jakieś naczynie. Moc lecznicza zawarta jest zarówno w soku. Pijemy dwa razy dziennie przez 9 do 14 dni. Lud wiejski na kresach wschodnich do dziś każdej wiosny przyrządza sok. Dobrze jest zebrać sok brzozy wczesną wiosną. Są one doskonałym lekarstwem na bóle reumatyczne. Brzoza pospolita Trudno byłoby znaleźć inne drzewo tak bardzo związane z polskim pejzażem jak brzoza – wielka Pani naszych lasów. Niebieską opiekunką brzozy jest Wenus – bogini błękitu i miłości. Świeżo zerwanymi majowymi liśćmi napełniamy bawełniane skarpety i zakładamy je na noc. Dla zapachu możemy dodać 10 g korzenia tataraku. Dlatego psychotronicy radzą. Przecedzamy. egzemę i liszaje suche. W medycynie ludowej ze świeżych lepkich pączków brzozy przyrządzano maść. regeneruje się cały organizm. Nakłuwamy pień drzewa na dość dużej wysokości. chorą osobę można całą owinąć prześcieradłem wypełnionym liśćmi brzozy. liściach i korze.dobnie w przypadku ukąszenia przez pszczołę lub komara). a poniżej otworu przywiązujemy. Maść brzozowa leczy takie choroby skórne jak: świerzb. Brzoza posiada ogromne właściwości uzdrawiające. Nalewki nie wolno podawać dzieciom do lat 7. ustają bóle reumatyczne. jak i pączkach kwiatów. W tym celu 200 g liści i pączków zalewamy litrem czystej wódki i odstawiamy w ciepłe miejsce na 14 dni. Po dwóch tygodniach kuracji nasze stopy będą zdrowe. Gotową miksturę wcieramy wieczorem w skórę głowy.

leczenie będzie skuteczne. że mężczyzna powinien wybudować dom. płukanek gardła i jamy ustnej oraz nasiadówek. które pomogą Wam w odzyskaniu zdrowia. Uczeni obliczyli. żołędzie w jesieni w czasie opadania. W litrze wody gotujemy przez 10 minut suszoną korę dębu i suszony kwiat rumianku w proporcji 1:1. Znam przypadki wyleczenia bardzo poważnie chorych. Dawni przywódcy rozsiadali się pod konarami dębu. Pod rozłożystą koroną dębową siadywano do narad wojennych i pokojowych pertraktacji. Korę drobno pokruszyć i suszyć w przewiewnym pomieszczeniu. aby podjąć ważne decyzje dotyczące wojen i układów między narodami. natomiast korę zbiera się z 2 – 5-letnich gałązek tylko na wiosnę.5 tony tlenu. Wywar z kory jest stosowany przy uporczywych upławach z dobrym skutkiem. Następnie uzupełniamy wywar jednym litrem wody i przecedzamy. Jeśli będziecie wytrwali. Utarte na proszek żołędzie możemy zażywać 2 x dziennie na czubku noża lub malutką łyżeczkę popijając mlekiem przy wszelkich schorzeniach dróg moczowych. wówczas jego życie jest dopełnione. Wywar z kory dębu wykorzystywany jest do okładów. W naszej kulturze i nie tylko w naszej dąb symbolizował waleczność i jasność umysłu. Tam również odbywały się sądy. l łyżkę ziół gotować w 1/2 l wody około 5 – 6 minut i przeprowadzić płukanie wieczorem przynajmniej przez 14 dni. Kwitnie od kwietnia do maja równocześnie z ukazywaniem się liści. obrzęki. Upławy białe: Kora dębu 100 g Kwiat tarniny 50 g Rumianek 20 g Lawenda 10 g Krwawnik 10 g Stosować jak wyżej. co jest następstwem dotlenienia się organizmu.Dąb Jest on w wielu cywilizacjach drzewem magicznym symbolem siły i odporności. Można z niej sporządzić wywar. Płukanka dla kobiet przy upławach: Kora dębu 100 g Rdest ptasi 20 g Pokrzywa 10 g Rumianek 20 g Kwiat nagietka 10 g Zioła wymieszać. można dodatkowo robić nasiadówkę. którym leczy się choroby skórne. trzeba przygotować mieszankę ziół o poniższym składzie: Kora dębu 100 g Rumianek 50 g Kozieradki 10 g Taką porcję mieszanki gotować w 2 1 wody około 20 minut. potem dodać do czystego wywaru 1 l gorącego mleka i robić nasiadówkę zawsze przed snem. Instynktownie czuli dobre oddziaływanie tych drzew – przypływ życiowej energii. W dawnej Polsce mawiano. łatwo odstaje kora od drzewa. a potem poprzez swoje liście oddaje z powrotem 4. Dawniej spełniał nasz dąb rolę lekarza w wielu chorobach. 77 . a także hemoroidy i choroby kobiece. Ludzie zawsze lubili przebywać w pobliżu dębów. że promieniowanie dębu uaktywnia naczynia limfatyczne i krążenie krwi. Wszyscy znamy historię dębu „Bartek”. Aby zrobić nasiadówkę. posadzić dąb i spłodzić syna. że „dorosły” dąb w ciągu roku pobiera z atmosfery około 6 ton dwutlenku węgla. Natomiast w chorobach odbytu trzeba przez dłuższy czas stosować nasiadówki – zawsze wieczorem. Lecznicze właściwości ma kora dębowa. dzisiaj trochę zapomniany chcę przywrócić do łask i podam bardzo dużo recept. Dziś wiemy.

zapalenie gardła. Dziś mamy w aptekach przeróżne mikstury głogowe przeciw zaburzeniom sercowym. kwiaty i owoce w medycynie ludowej. Do dziś nie wiadomo ile istnieje gatunków głogu – w Ameryce Północnej istnieje ponad tysiąc odmian. jedną łyżkę proszku utrzeć z l łyżką miodu i zażywać przed śniadaniem. ale są znerwicowani jest mikstura wieloowocowa: Owoc głogu 100 g Owoc dzikiej róży 50 g Owoc jarzębiny 100 g Owoce zmielić na proszek. bóle wątroby. dębiankowy. 20 minut. aby wrócić całkowicie do zdrowia. jak wielką silę leczenia posiada nasz dąb. żywicę. które chcą mieć przez okrągły rok śniadą cerę całego ciała. Myślę. dzieci w postaci proszku. krwotoki żołądka. tłuszcz woskowaty. puchlinę wodną. Kwitnie w maju. następnie dodajemy do kąpieli. nadmierną potliwość stóp. gumę. cukier. która powinna trwać ok. Trzeba jednak uważać bardzo przy zażywaniu wewnętrznie preparatów z dębu. Przedawkowanie ich może podrażnić przewód pokarmowy i wywołać bolesne skurcze jelit. Taka herbata tonizowała ciśnienie krwi. dodać 10 g liści i gotować przez 5 – 6 minut z 1/2 l wody i pić ciepły wywar przez kilka dni 3 x dziennie niecałą szklankę. że najlepiej będzie. 20 g Rumianek 50 g Lawenda 100 g Kwiat lipy 50 g Jest to mieszanka na jedną kąpiel.Panie. żołędzie zawierają kwas dębiankowy. wypijano mocny napar przez 14 dni z kwiatu głogu rano i wieczorem. Od bardzo dawna stosowano liście. pektynę. ale botanicy po długich badaniach dowiedli. Mieszankę gotujemy w 4 l wody około 20 – 30 minut. Bardzo dobrą miksturą dla wszystkich. że istnieje dwieście gatunków głogu. Jest bardzo skuteczna. Napar przechowywać w szklanych słojach. którzy mają problemy z sercem i są nerwowi. obrzmienie śledziony. natomiast na ospałą pamięć produkowano wino głogowe. czerwień dębową. Polecam wszystkim. gumę. a zatem nasz dąb ma ogromne działanie lecznicze. którzy cierpią nie tylko z powodu bólu wątroby. Kora zawiera: kwas garbnikowy. fosforan. Wieczorem natomiast proszę zrobić herbatę z l łyżki proszku i wypić przed snem. mieszankę. Proszę zobaczyć. Taką kurację prowadzimy przez 14 – 21 dni. bardzo często ma różyczkowate białe i różowe kwiaty. wrzody żołądka. Głóg Jest to drzewo z rodziny różowatych. powinny kąpać się raz w tygodniu przez dłuższy czas w kąpieli z kory dębu. która przetrwała do naszych czasów od kilku stuleci. skrobię. jakie choroby leczyły nasze babcie – biegunka. Stosowano z dobrym skutkiem w leczeniu chorób uszu (szum w uchu). wówczas trzeba sproszkować 5 g kory. W naszym kraju rośnie zaledwie około sześciu gatunków. które było w każdym gospodarstwie domowym. ponieważ owoce głogu zawierają dużo witaminy C. gdy podam. 78 . owoce są kuliste i bardzo cierpkie. Herbatę z kory i liści stosuje się w przewlekłych biegunkach. W tym celu trzeba zrobić mieszankę z: Kory dębu 200 g Liście orzecha włosk.

Tyle o ludziach jabłoniach. Jabłoń Dzisiejsza młodzież zapewne pamięta. W Biskupinie znaleziono ślady jabłoni. do końca swoich dni. a jest to patron od bólu gardła.Owoc głogu 100 g Kwiat głogu 50 g Liść głogu 20 g Korzeń lubczyku 70 g Kwiat wrzosu2 0g Kwiat róży dzikiej 30 g Kwiat krwawnika 10 g Serdecznik 30 g Szałwia 20 g Zioła dokładnie wymieszać i l łyżkę stołową ziół zalać dwoma szklankami wrzątku. Inaczej traktowali owoc zakazany Grecy na Olimpie. bywają wśród nich literaci i muzycy. Urodzeni pod letnią jabłonią (24 czerwiec – l lipiec) są jeszcze bardziej rozumni i prostoduszni. rośnie oczywiście prawie na całej kuli ziemskiej. Zioła możemy pić 28 dni. życzliwe dla całego świata. szczególnie stanu wolnego. patron rodziny. Owoce są bogate w fosforan żelaza – nośnik tlenu. może tylko wspomnę o przekazach najstarszych. aby podać ludziom i zwierzętom przeciw wszystkim chorobom. przykryć i zostawić do rana. że Ewa zerwała kuszona zakazany owoc i otworzyły im się oczy i odtąd człowiek został ukarany za swój występek karą ciężkiej ziemskiej pracy. proszę przestrzegać zasady. dlaczego wybrano czas zimowy dla jabłoni. Jest to drzewo karmiące każdego człowieka i wszelkie stworzenie na ziemi. o biblijnym drzewie – jabłoni. Kwiaty jabłoni są cudownym lekiem: herbata z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem przywraca zdrowie i obniża ciśnienie. Otóż w dawnej Polsce w dniu świętego Błażeja. otóż jabłoń była uprawiana już w okresie neolitu. że dotyczy to osób urodzonych zimą. drugą szklankę przed snem. Szanują ją. O wielkiej roli jabłka w medycynie ludowej świadczą stare zapisy w książkach medycznych. Otóż są to bardzo lubiane osoby. B. Było to drzewo dobra i zła ze złotymi jabłkami dla naszych praprzodków Adama i Ewy. 3 lutego. aby 28 dniach robić przerwę 9 dni. Były czasy. posiadają czułą duszę i często są wędrownikami. Wiemy o tym. którą Stwórca-Pan ustawił w samym środku ogrodu rajskiego. Wypędził ich Pan Bóg z raju i tak do dzisiaj jesteśmy skazani na pracę i podziwianie bez dotyku rzeczy tajemnych. że organiści w workach roznosili święcone jabłka po wsiach. witaminy C. oczywiście ciepłe. święcono jabłka w kościołach. Otóż wróżbici. poeci. rano przed śniadaniem wypić l szklankę ziół. bo jest karmicielką i lekarzem naszego ciała i duszy. a dla Indian jabłoń to symbol honoru. a niegdyś wracający z Ziemi Świętej pątnicy przywozili ze sobą święte jabłka z jabłoni. otóż jabłko było dla nich owocem szczęścia i miłości. ale nie tyko bogowie posługiwali się jabłkiem. nie lubią natomiast problemów. 79 . aby osiągnąć zamierzone cele. przerwa 9 dni i możemy powtórzyć cykl 28 dni. a może nie wszyscy. Ale dość już historii o jabłku i jabłoni. medycy ludowi również bardzo często sięgali po czerwone jabłuszko. Jeśli ktoś zechce zioła pić dłużej. ale dla ciekawości powiem. pod którą rzekomo pracował sam Józef. a więc jabłoń jest typowo polskim drzewem. a współcześni astrologowie opracowali horoskop dla ludzi urodzonych pod jabłonią – nie wiem. rozdające wszystkie swoje dobra i bardzo lubiące podróże i miłostki. W snach zobaczyć piękne jabłko – to sen proroczy i spełnienie pragnień dla młodych dam.

że mocny wywar z owoców jałowca sprowadza jasnowidzenie. pieczone jabłka podajemy chorym przy anginie i otyłości. pęcherz. Gdybyśmy mogli zdobyć miód z jabłoni. że teraz każdy z nas spojrzy jeszcze bardziej łaskawym okiem na cudowną dla nas towarzyszkę życia – jabłonkę. Jagody zawierają olejki eteryczne. którzy produkują wino jabłkowe. W medycynie ludowej jałowiec był zawsze ceniony jako posiadający moc chronienia przed czarami. chroni nasz organizm przed zapaleniem gardła i kaszlem. Tym. Wypijamy dwa razy dziennie l filiżankę naparu przez 6 tygodni. szczególnie polecam taką herbatę z odrobiną miodu jesienią i zimą. Jałowiec Jałowiec ma aż dwóch potężnych opiekunów – Marsa i Słońce. czyli szklankę wina rozcieńczonego z wodą źródlaną 1:1. Aby je przyrządzić. aby leżakowało przynajmniej 2 – 4 lata. a właściwie drzewo jałowca rośnie na bardzo piaszczystej glebie. Krzew. radzę. 80 . Myślę. Chorym na reumatyzm polecam herbatę z wysuszonych skórek z dodatkiem liści malinowych 1:1. Wypijamy raz dziennie 250 g. Wojowniczy Mars daje temu przedziwnemu drzewu siłę niezbędną do zwalczania chorób. Taka kuracja jest zalecana w leczeniu antybiotykami i przywraca równowagę jelitom. zjedzone w nocy pomaga w zasypianiu. Starą i wypróbowaną receptą na choroby płuc i suchoty jest wino jałowcowe. aby chroniły domowników przed pociskami złych myśli. fosforan potasu – budulec nerwów i mózgu. przechowujemy w szklanych naczyniach. regulują proces trawienia. jest kuracja z jagód jałowca. Natomiast we Francji utarte lub pokrojone jabłko pozostawia się na noc. W pierwszym dniu kuracji należy przeżuć 4 jagody. wątroby. który wzmacnia siły obronne naszego organizmu. Natomiast utarte jabłka z odrobiną soku ze świeżych ogórków i soku ogórecznika idealnie oczyszczają nerki. choć niektóre mieszanki można sporządzać z igiełek i korzeni. aż dojdziemy do jednej i na tym kurację zakończymy. Bardzo starym przepisem na słabą pracę żołądka polecanym także przez znanego ks. gumę. ma doskonały wpływ na pracę jelit. Kneippa. a każdego dnia następnego o l więcej. nerek. ale stanowczo odradzam podejmowanie takich prób. działają moczopędnie. aż dojdziemy do 15 sztuk. Wierzono. W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim owoc – jagody. a wówczas będzie doskonałym lekiem. potas i wapń. Taka kuracja wzmacnia odporność całego organizmu. Utarte jabłko podajemy przy biegunce u dzieci i dorosłych. Stąd wywodzi się zwyczaj wtykania gałązek jałowca za ramy drzwi i okien.B2. należy rozgnieść 3/4 kg świeżych owoców i gotować w 3/4 1 czerwonego wina wytrawnego z dodatkiem l szklanki wody przez 30 minut. żywicę. wosk. W dawnych czasach podczas epidemii chorób zakaźnych okadzano domy dymem z jałowca. Odwar z owoców jest polecany jako znakomity środek na świerzb i inne choroby skórne. aby zjeść rano – odnawia florę bakteryjną przewodu pokarmowego. Jałowiec ma bardzo silne działanie antyseptyczne i dym z palonych gałązek rzeczywiście doskonale oczyszcza powietrze. Jagody zbieramy późną jesienią. a Słońce energię. jelit. i cały organizm. Jagody jałowca możemy wykorzystać przy leczeniu chorób żołądka. aby przepędzić zarazę. jest to miód najzdrowszy ze wszystkich miodów – polecany dla chorych na astmę. wówczas kolejnego dnia zmniejszamy o l jagodę. fosforan magnezu – budulec mięśni i fosforan sodu. Oczywiście oczyszczają krew.

Garść świeżych owoców zgnieść i zalać 1 l spirytusu lub czerwonym winem. Kwiaty i owoce jarzębiny wykorzystywane są do sporządzania naturalnych leków pomocnych w schorzeniach wątroby i gardła.Następnie wywar przelać przez sito i zażywać 2 x dziennie 1/2 szklanki ciepłego wina rano i wieczorem. Starajmy się przebywać jak najwięcej w pobliżu drzew i korzystać z ich dobroczynnego oddziaływania. wzdęciach niewiadomego pochodzenia. wytrawnym winem – doskonałe na kolkę nerkową. Nie podajemy dzieciom. ale ssiemy powoli. l łyżeczkę miksturki zażywamy 2 razy dziennie przed śniadaniem i po kolacji. dodać niewielką ilość cukru do smaku. Zioła wymieszać i l łyżką ziół wsypać do 1/2 l gotującej wody. Wino lub nalewka powinna przed użyciem być rozcieńczona z wodą 1:1. następnie gotować pod przykryciem 3 – 5 minut i przez 21 dni wypijać rano i wieczorem jedną szklankę wywaru. a także leków witaminowych. powietrze staje się coraz cieplejsze. 81 . Szerokie zastosowanie ma także nalewka lub wino jałowcowe. należy zrobić wywar z: 100 g jałowca 100 g kwiatu lipy 50 g macierzanki. W szklanym naczyniu nalewkę wystawić na słoneczne okno na 14 dni. W czasie kuracji nie wolno jeść kwaśnych potraw i jarzyn. Potem przecedzić przez gęste sito. Jarzębina Może być drzewem lub krzewem. aby nie uszkodzić pestek. a drzewa zaczynają kwitnąć. Ludność wiejska chętnie sadzi jarzębinę przy domach i na przedpolach często w towarzystwie czeremchy. Wymieszać. Nie połykamy od razu. a resztę mocno wycisnąć. lepiej znosimy przeciwności losu i podobno łatwiej pozbywamy się nałogów. przez 4 tygodnie. Powidła jałowcowe Dojrzałe owoce zmiażdżyć tak. wsypać do naczynia. Po tym okresie nie zlewamy nalewki. a każdorazowo odlewamy 50 g mikstury. Aby pomóc zmęczonym nerkom. Należy często potrząsać naszą nalewką. Zażywamy przy chorobach żołądka. Po wyjęciu przelać owoce wrzątkiem i zmielić w maszynce. Kontynuujemy leczenie aż do skutku. Jest to roślina wyjątkowo dekoracyjna dzięki długim rozczapierzonym liściom i kulistym czerwonym owocom. tak uzyskany ekstrakt z zielonym płynem gotować jeszcze raz na małym płomieniu aż do gęstości syropu. Należy zerwać dojrzałe grona jarzębiny i na 48 godzin włożyć do zamrażalnika. Do l kg musu jarzębinowego dodać l kg miodu spadziowego. zalać wodą zimną (do przykrycia owoców) i gotować około 30 min. Dla przemysłu spożywczego owoce jarzębiny stanowią surowiec do produkcji marmolad i znanej wódki gatunkowej – jarzębiaku. puchlinie wodnej. Po tej jarzębinowej kuracji na pewno pozbędziemy się chrypki i odzyskamy głos. Energia biopola tego drzewa rozjaśnia umysł i dodaje nam siły woli. Obcując często z jarzębiną wyraźniej uświadamiamy sobie nasze cele i obowiązki życiowe. wątroby. Przed zażyciem powidła możemy rozprowadzić czerwonym. Jest wiosna.

wysuszone w cieniu służą późną jesienią naszemu zdrowiu. aby w drodze do Pana mógł przekupić złe moce. jeśli je położymy na ciepłym miejscu lub na ciepłej dłoni. fosfor odżywiający mózg. Polecam orzechy laskowe wszystkim. Bardzo wielu cyrkowców wykorzystuje orzeszki do sztuczek. Orzech laskowy jest owocem mądrości. którzy mają problemy z pamięcią i nerkami. przycicha na kolejne cztery miesiące i wreszcie przegryzając skorupę wyfruwa ładny motyl. że leszczynę stworzył Pan Bóg dla biskupów. Otóż rośnie tam leszczyna. Wczesną wiosną kwitnące gałązki zatykali w mieszkaniach. a krowy były mleczne i chronione. Leszczyna od prawieków jest drzewem Słońca. l łyżeczkę zalewamy 2 szklankami wrzątku i przykrywamy na noc. Kurację można powtórzyć. 82 . Osiąga wysokość do 5 m. W starożytności była uprawiana jako krzew owocowy. Owoce zawierają dużo żelaza. Natomiast wiosną wypędzając pod długiej zimie bydło na pastwiska po raz pierwszy błogosławili rózgę leszczynową. na Kaukazie i Krymie. prezentowanym turystom europejskim. Celtowie mity o świętej leszczynie przekazali swoim potomkom: należy do każdej nowej studni i napotkanego jeziora wrzucić orzech na dobre życie i szczęście.Leszczyna pospolita Występuje w całej Europie. nie lubi gleby jałowej i podmokłej. zróbmy herbatę z leszczyny. Obecnie rozwidloną rózgą radiesteci poszukują ujęć wodnych na studnię. Jeszcze dziś w niektórych wsiach rodzina wsypuje pod głowę zmarłego orzechy. a gdy po dwóch miesiącach oprzędzie się przędzą. że w czasie kwitnienia jajeczko owada bywa złożone w zalążku kwiatu i gąsienica rośnie wraz z owocem do dwóch miesięcy. aby nabrało sił. Natomiast wielki uczony Władysław Szafer powiada. W czasie kuracji możemy jeść po kilkanaście orzechów dziennie. Wczesną wiosną zerwane pączki liści i kwiatów. a rano wypić należy przed śniadaniem l szklankę herbaty. są one doskonałym lekiem dla cukrzyków i osłabionych uczących się dzieci. Opierając się o ścianki orzecha powoduje podskakiwanie. a na przełomie XVIII nazywano gałąź leszczynową „laską Jakuba” albo „rózgą Arona” – starszego brata Mojżesza. Jeżeli mamy problemy z nerkami i zatruciem krwi lekami. Jest to drzewo niegdyś uznawane za święte przez Greków i Celtów. zasłynął on bowiem z dokonania cudu – laską leszczynową odnalazł na pustyni wodę. wieczorem drugą przez 14 dni. które nań czyhają. Przekazy biblijne mówią. Dzieje się tak dlatego. aby odpędzić złe moce i zasiać pokój i szczęście wokół gospodarstwa. magnez działa przeciwnowotworowo. w naszych czasach posiadamy około 300 gatunków leszczyny bardzo popularnej w Polsce i na świecie. potas wspomagający trawienie. Była to ofiara dla bogów. dlatego nasi praojcowie otaczali to drzewo szczególnym kultem religijnym. wapń i białko. a orzechy z niej zebrane potrafią przez dwa miesiące podskakiwać. Kult ten był przed wojną praktykowany w Lubelskiem i Szczecińskiem. siły życia i nieśmiertelności danej przez jedną z najpiękniejszych gwiazd – Słońce. Młode pędy jednoroczne. zażywamy kładąc na czubek noża i wypijamy szklankę ciepłej wody na czczo przy zatruciach pokarmowych. Natomiast rózgą leszczynową posługiwali się i posługują się nadal radiesteci. aby mogli mieć pokarmy. wysuszone i sproszkowane. Przetrwała okres zlodowacenia z innymi drzewami. że leszczyna rosła na naszych ziemiach już 10 000 lat przed naszą erą. już wówczas łączono roślinę z mądrością bogini Diany. Jako ciekawostkę opowiem o skaczących orzechach z Meksyku.

trzy dni w łóżku. możemy przyrządzić następującą mieszankę: Kwiat lipy 20 g Tawuła łąkowa 10 g Owoc maliny 50 g Korzeń perzu 10 g Zioła wymieszać. Są także pomocne przy padaczce. szpaków narzekaniem. Tak pięknie pisał o lipie Juliusz Słowacki wspominając utraconą ojczyznę. Bierzemy odrobinę proszku węglowego. pod którą tak miło wypoczywać w upalny dzień. wzdęcia i inne choroby przewodu pokarmowego. Picie naparu lipowego z dodatkiem miodu lipowego zalecane jest przy wszelkich nieżytach i chorobach gośćcowych. Kwiat lipy zbiera się w suchą pogodę zaraz po rozkwitnięciu. Nie tylko więc kwiat lipowy ma lecznicze właściwości. Kwiaty lipowe zagotowane leczą puchlinę wodną i wzmacniają żołądek. Suszymy je w cieniu. Taką kurację dobrze jest przeprowadzić na wiosnę. Herbatki lipowe są znanym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym. Aby uzyskać większy efekt leczniczy. Jeśli zmarł narzeczony albo panna młoda. a „ptakowie niebiescy” śpiewali swe pieśni na chwałę duszy zmarłej czy zmarłego. i w rok miodu obdarzała dzbanem Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie.Lipa Lubiłem lipę. Aby szybko zlikwidować katar i kaszel. należy ją pić przez 3 tygodnie. Pod koronami tego drzewa zawierano małżeństwa i zaręczano się. na centralnym placu każdej osady. na której rojnie brzęczały pszczoły. osierocona „połowa” sadziła na grobie ukochanej osoby lipę. Sadzono ją koło każdego domu. Wywar z kwiatu lipy wybiela także piegi i wydelikatnia skórę. Sproszkowane nasiona lipy mają działanie przeciwkrwotoczne. zagotowaną herbatę należy zostawić pod przykryciem na noc. wyobrazić sobie płynący pod korą sok i poczuć choć przez chwilę silną więź z naturą. ale całe drzewo od korzenia po koronę. 83 . Po dłuższym okresie picia takiego wywaru z dodatkiem miodu jałowcowego poprawi się samopoczucie wskutek oczyszczenia krwi. Lipa rzeczywiście trwale wpisana jest w polski pejzaż. natomiast liście zrywamy w maju. Spróbujmy czasami przytulić się do lipy. Mikstura ta leczy anemię. co nad sławnym Janem Cień rozstrzelony zbierała pod siebie. Co było drugim poetów mieszkaniem Głośna słowików. zażywamy rano i wieczorem przed posiłkami popijając ciepłą wodą. a następnie gotujemy w czerwonym wytrawnym winie. Któż nie zna zapachu kwiatu lipy w czasie czerwcowych i lipcowych wieczorów? To właśnie kwiat drzewa ma największe właściwości lecznicze. natomiast węgiel lipowy (powstały po spaleniu drewna) skutecznie leczy zatrucia. Od zamierzchłych czasów ludy słowiańskie i germańskie otaczały lipę szczególną czcią. sok ze świeżego drzewa przeciwdziała wypadaniu włosów. Lipa oczyszcza zaflegmione płuca i nerki. Pić rano i wieczorem ciepły napar z odrobiną miodu lipowego i pozostać przez dwa. dwie łyżki ziół zalać dwiema szklankami wrzątku i przykryć na kwadrans. a rano i w ciągu dnia podgrzewać do picia.

że owady wyniosą się. Po tym czasie otrzymany napój przecedzamy i zlewamy do butelek. Dawniej z jąder orzecha wytłaczano doskonały olej. dolać do kąpieli. Orzech włoski ma też właściwości wzmacniające. W przypadku dolegliwości żołądkowych lub nieżytu jelit możemy też stosować likier orzechowy. 84 . Już ksiądz Kneipp zalecał. ale ostrożnie. Możemy skorzystać z tych odstraszających owady właściwości orzecha także w naszych miejskich domach. używamy w razie potrzeby po ok. które mają dodatni wpływ na organizm człowieka. że nogi zabarwiały się nieco na brązowo. a owoce w piekarniku. Poza tym z liści orzecha sporządzano napar. że należy odstawić likier na 4 tygodnie. Do Polski orzech sprowadziła z Włoch królowa Bona. Owoce (oczywiście dla sporządzania z nich leczniczych naparów) zbieramy w czerwcu. Metoda miała tę wadę. dziecko należy wykąpać tuż przed snem.Orzech włoski Ojczyzną orzecha włoskiego jest Persja. Na jedną kąpiel bierzemy ok. Na wsiach do dzisiaj używa się liści orzecha włoskiego do nacierania bydła i koni. gdzie już wówczas był uprawiany. Podam przepis na nalewkę doskonałą na bóle żołądka i zatrucia pokarmowe: ok. Kąpać dziecko raz w tygodniu przez 3 tygodnie. szybko.1/2 godziny. aby dzieci słabe i krzywiczne kąpać raz w tygodniu w wywarze z liści i owocni – ok. Właśnie dlatego nasz orzech ma takie szerokie zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń. 30 dkg liści i owocni gotować 1/2 godz. stawiamy w szklanym naczyniu na 7 dni. z tym. ale po krótkim okresie stosowania pocenie ustępowało. ale potem może dawać owoce przez 60 lat. 50 g. Tam drzewo to o leczniczych właściwościach rośnie w stanie dzikim. jak też i w starej polskiej kuchni. 1/2 godz. Kąpiele w wywarze z liści orzecha włoskiego zalecałabym także paniom.in. aby ich nie przypalić. wywar dodać do kąpieli. 20 niedojrzałych owocni orzecha i świeżo zerwanych liści kroimy i zalewamy 1 l mocnej wódki żytniej (można dodać łyżeczkę cynamonu i kilka goździków). który podawano dzieciom mającym robaki. Sporządzamy go podobnie jak nalewkę (ok. gdy mamy w domu mrówki. Natomiast wysuszone i zmielone na proszek liście stosowano kiedyś do przesypywania skarpetek przy nadmiernej potliwości nóg. 50 g. Doskonałe rezultaty daje rozłożenie w mieszkaniu rozgniecionych liści orzecha przy pladze komarów. a także. 30 g owocni. posadzony na gruncie suchym będzie silniejszy. aby nie gryzły ich owady. Orzech jest szczególnie pomocny w leczeniu chorób układu pokarmowego (zawarte w nim substancje dobrze działają na mięśnie jelit). zalać 2 l wody i gotować ok. po 7 dniach przecedzić i podawać chorym l łyżkę rano i l wieczorem. ale nie lubi wilgoci. póki nie stwardnieją. Drzewo to rośnie na każdej glebie. Zażywamy w razie potrzeby po ok. Liście suszymy w cieniu. układając ogonkami na północ. który znajdował zastosowanie w lecznictwie. 1 l żytniej wódki i 1/2 l syropu z cukru). Radzę Państwu spróbować – gwarantuję. Dla wzmocnienia zalecał także picie wina orzechowego: 3 garście świeżych liści utrzeć na miazgę i wymieszać z 1/2 l słodkiego wina (Malagi). Zalecałabym kąpać słabowite dzieci w kąpieli z mieszanki ziołowej : Liście orzecha włoskiego 200 g Rzepik 100 g Macierzanka 150 g Arnika 50 g Zioła wymieszać i gotować w 2 l wody ok. alkaloidy. 1 l wody. Orzech włoski kwitnie w maju i jest to najlepsza pora na zbieranie młodych liści. Orzech owocuje po ośmiu latach od zasadzenia. które nie mogą się opalać. Dlatego też nazywany jest u nas orzechem włoskim. taninę). 1/2 kg liści.. Liście i owoce orzecha zawierają wiele substancji (m.

Wiosną zerwane młode pędy sosny wysuszone i sproszkowane. że kiedyś się odrodzi. natomiast przez cały rok powinny stać przy łóżku gałązki sosny w piasku bez wody. Trzeba przez 6 tygodni rano przed śniadaniem zażywać łyżeczkę preparatu. a Grecy poświęcili Matce Bogów sosnę. Możemy również zrobić nalewkę z młodych pąków na alkoholu i zażywać rano i wieczorem po 21 kropli na kostkę cukru. że podobna legenda istnieje na całym świecie. Sosna Prastara legenda mówi. następnie ważymy otrzymaną masę i zalewamy taką samą ilością spirytusu (np. że tu i ówdzie nagość żółtych piasków wypalonych słońcem męczy oczy i ulitował się nad nimi i z dobroci serca specjalnie dla Polski stworzył sosnę i złotą dziewannę. no i dom zbudowany z sosnowych bali jest dla człowieka najlepszy. Po tym czasie zlewamy płyn do ciemnych buteleczek. szacunkiem darzyli sosnę Chińczycy i Japończycy. żadnych kropli itp. W tym celu mocno zgniatamy owocnię orzechów. a wieczorem z kilku wysuszonych pąków zrobić herbatę i wypić przed snem przez 6 tygodni w przewlekłej chorobie. nie niszczącą.wywar dodać do kąpieli. W miejscu. wszędzie tam. Z orzecha możemy także sporządzić farbę do włosów. a gałęzie sosnowe dają więcej ciepła. 85 . na małym ogniu. chmiel. a wzmacniającą nasze włosy. wśród żołnierzy: „wyciąć wroga jak samotny las”. czyli bogini Kybele i jej ukochanemu Attisowi. nieodłączną towarzyszkę na zawsze. Natomiast wszystkim polecam kąpiele w igliwiu sosny i macierzanki przynajmniej raz w tygodniu. Panie o ciemnych włosach mogą stosować płukanki z mieszanki ziołowej sporządzonej w następujący sposób: liście lub owocnia orzecha włoskiego. Orzech włoski jest również znakomitym środkiem do pielęgnacji włosów. tatarak. żywica sosnowa stanowi surowiec do produkcji terpentyny i kalafonii. Las był złożony z 4 gatunków sosny i jednego gatunku świerku. 30 min. 100 g owocni na 100 ml spirytusu) i odstawiamy w ciemne miejsce na 7 dni. ale nie takie same jak niegdyś. ścięta nigdy nie wypuszcza pędów jak inne drzewa. macierzanka w równych ilościach – po 50 g gotować w 2 l wody przez ok. kasztan nie potrafią zabliźnić swoich ran. Skóra ładnie i równomiernie przyciemnieje. czczono jako świętą w Grecji i Rzymie. Lipa. gdzie na piaskach rośnie dumna i kojąca duszę sosna. Kilka razy dziennie skąpiemy wodą gałązki i mamy już doskonałe powietrze do oddychania. Po umyciu głowy wcieramy go we włosy (nie częściej niż raz w tygodniu). dziś nadal w Polsce występują 4 gatunki sosny. a potem połączone z miodem wrzosowym służą jako lek wszystkim chorym na oskrzela i na astmę. Sosna zwyczajna była u różnych ludów drzewem świętym. że Pan Bóg stworzywszy naszą Polską ziemię kończąc dzieła tworzenia i odpoczywając zauważył. Muszę jednak powiedzieć. Umiera tylko raz. a przy okazji znikną wszystkie wykwity i krostki. Płukać włosy bezpośrednio po umyciu gorącym wywarem. oczywiście sosna jest również dla człowieka dobrym lekarzem. Jest dla człowieka sosna bardzo szczodra. pokrzywa. Może dlatego zwykło się mówić. Jest to bardzo stare drzewo i wchodzi w skład europejskiej flory okresu kredy. Z żywicznej drzazgi człowiek zrobił łuczywo. Uwaga! Osoby uczulone na jodynę nie powinny w żadnym wypadku zażywać nalewek z orzecha włoskiego. ale sosna ma inną ogromną zaletę – umie wyleczyć się z ran zadanych przez człowieka po odłamaniu gałęzi. gdzie 70 milionów lat temu szumiał las sosnowy dziś zbieramy bursztyny. czyli bez nadziei.

Sproszkowaną korę podajemy chorym (od 7 roku życia) z biegunką – 2 razy dziennie małą łyżeczkę. aby ustrzec się przed chrypką i bólem gardła. Z drzewem wierzby łączy się wiele ludowych zwyczajów leczniczych. działa moczopędnie. Obsadzano nią brzegi rzek i stawów oraz polne drogi. Dzieci przebywające w pobliżu wierzby dobrze rozwijają się emocjonalnie i umysłowo. naparu i wywaru. która była lekiem przeciwgorączkowym. której odkrycie zapoczątkowało produkcję aspiryny – leku wszechczasów. leczy depresję. łagodzi bóle reumatyczne. uśmierzała także bóle artretyczne i neurologiczne. Wywarem (łyżkę stołową kory gotujemy przez 5 minut w dwóch szklankach wody) przemywamy nim ciało latem przy problemach skórnych. Z kory wierzbowej przyrządzano herbatę. Korę wierzby możemy wykorzystać leczniczo w postaci: proszku. To właśnie kora wierzby zawiera salicynę – substancję chemiczną. Wierzba wydziela wyjątkowo silne pole energetyczne – dlatego tak bardzo oddziałuje na ludzką psychikę: poprawia nastrój. że jest drzewem księżyca. Na przykład. Wyobrażając sobie wiejski pejzaż nie sposób nie umieścić w nim wierzby.Wierzba O wierzbie powiadano w dawnej Polsce. wyzwala radość. Napar z kory wierzby (łyżeczka sproszkowanej kory zalana szklanką wrzątku) obniża temperaturę. Pod tym drzewem lubili wypoczywać podróżni zasłonięci od słońca zwisającymi warkoczami gałązek. w Niedzielę Palmową łykano poświęcone kotki wierzbowe. Agresywne zwierzęta uspokajają się. 86 .

gorczyca. to musiała też stworzyć rośliny pomagające zwalczać te choroby. kozieradka – leczą znakomicie układ trawienny. w praktyce wiedzę tę jednak wykorzystuje się rzadko. Mówiąc o ziołolecznictwie należałoby wspomnieć o jego powiązaniu z. że wszechświat i cała przyroda są jednością i że jeśli natura stworzyła niedoskonale istoty. musimy używać ziół promieniujących odpowiedni kolor. zanim na Ziemi pojawił się człowiek. kolor czerwony emanują kwiaty bzu czarnego. kiedy człowiek poznał prawa i współzależność między kosmosem. jakimi ziołami i jak leczyć pacjenta. radzę zwrócić się o poradę do doświadczonego zielarza. mięta. owoc i kora maliny. i to one były jego pierwszymi przewodnikami po uzdrawiających ziołach. czyli zielony.. zanim przystąpili do leczenia chorego. rzeczy bardzo mało znanej. organizmy żywe promieniują nie tylko energią. ma ogromny wpływ na przemianę materii. Kolor neutralny. kolorami. Na jego podstawie ustalano dopiero. granat. Pierwotny człowiek obserwował zwierzęta i ptaki. szałwi. a zatem wpływów na zdrowie w ciągu całego życia. Tylko powrót do natury może zapewnić ludzkości przetrwanie i dalszy pomyślny rozwój. który dodatkowo emanuje jeszcze żółty i fioletowy. Chore zwierzęta instynktownie szukały pewnych roślin i zjadały je. Już w starożytnym Egipcie kapłani. aby pozbyć się swoich cierpień. Na przykład. Później. które dręczą różne choroby. że poszczególne kolory mogą wpływać na psychikę i samopoczucie człowieka. Trzeba przy tym pamiętać. Dlatego zioła emanujące ten kolor rozgrzewają i stosujemy je we wszystkich chorobach wynikających z przeziębienia. Natura stworzyła lecznicze zioła.in. 87 . że zioła w mieszankach mogą zneutralizować nawzajem swoje kolory. jeśli chcielibyście Państwo w leczeniu swoich chorób ziołami uwzględnić także kolory. jałowiec. Zioła te są bardzo pomocne w leczeniu nerek i układu moczowego. A właściwie nawet starsze od ludzkości. chrzanu i ogórecznika. czego nie można powiedzieć o większości leków farmaceutycznych. Kolor czerwony przyspiesza obieg krwi. astrologię. ma szersze zastosowanie. Wraz rozwojem cywilizacji technicznej ta wiedza uległa zapomnieniu. kiedy odpady cywilizacji technicznej prawie zniszczyły naszą Ziemię. że zioła właściwie dobrane leczą różne choroby nie powodując niekorzystnych dla naszego organizmu skutków ubocznych. A zatem. Stąd też zainteresowanie ziołolecznictwem. Kolor niebieski. Każdy zdrowy organ człowieka promieniuje określony kolor i gdy chorujemy. Nasi praprzodkowie intuicyjnie rozumieli. Tymczasem. ale i kolorami. ziemią i ludźmi. aby przywrócić równowagę choremu organowi. emanują m. jak wielkie znaczenie ma życie w zgodzie z prawami natury. Dlatego. człowiek zaczyna rozumieć. Kwiat bzu. fiolet i indygo to kolory pokrzywy. Dziś. kwiat lipy. gwiazdami.Receptiariusz Ziołolecznictwo jest prawie tak stare jak nasza Matka Ziemia i ludzki ród. jak ustalili naukowcy. stworzył królową nauk. Zdrowy żołądek promieniuje właśnie kolor zielony. kolor tego promieniowania ulega zmianie. Jedną z dziedzin astrologii była astrologia herbalna.. natomiast odpowiednio dobrane mogą z kolei utworzyć jeden mocny kolor. a istotnej dla zdrowia. która zajmowała się badaniem wpływów poruszających się planet na człowieka w godzinie urodzin. opracowywali jego dokładny horoskop astromedyczny. Ogólnie wiadomo. a w medycynie właściwie w ogóle. Astrologia herbalna i ziołolecznictwo „zeszły do podziemia”. Trzeba jednak pamiętać.

pozostawiony w takiej formie. aby były silniejsze w działaniu. dlaczego człowiek urodzony w trygonie Ziemi nie powinien leczyć się ziołami. Wydał ją. Proszę pamiętać. Znam przypadki bardzo trudne. jeśli zostaną w odpowiednim dniu zebrane. bez których nie byłoby cudownych uzdrowień (np. jaką opracował dr H. wówczas skutek będzie szybko widoczny. Bardzo często się zdarza. z której jest wytwarzany lek nasercowy i wiele innych z wielu znanych ziół).to nie przyśpieszy ich działania. lecz także w odpowiednio dobranej kolorystyce urządzenia mieszkania. gdzie przedstawię działanie ziół na człowieka w ścisłym powiązaniu z datą jego urodzin. dr med. Zioła będą wówczas skuteczne. które przynależą do trygonu Ognia. z nich korzystał mój ojciec i jego przodkowie i chciałabym bardzo. Jego intencją było uświadomienie społeczeństwu problemów leczenia i pomocy chorym. W receptariuszu są podane zestawy ziół w kilku mieszankach. następnie zrobić przerwę 7-9 dni i powtórzyć kurację jeszcze raz. a pomocnik Księżyc zawsze będzie bratem ludzi urodzonych w poniedziałek. Rodowski zbierając przez wiele lat przekazy ludowe o ziołach. przy współpracy kolegów. a nawet poprzez spożywanie kolorowego jedzenia.Chorzy mogą się wspomagać kolorami nie tylko w ziołach. a tylko wprowadzi kwas do organizmu. Nigdy nie łączymy ziół bez wiedzy o ich wzajemnej witalności. ubioru. w której zebrano i opracowano najważniejsze zagadnienia z zakresu ziołolecznictwa była 2-tomowa Encyklopedia Życia. Ich małe płatki zawierają ogromną siłę leczniczą. Są one do dziś aktualne. a nie w szklance. Prowadząc kurację ziołową proszę zawsze pozostawać pod kontrolą lekarza prowadzącego. A one czekają. gdy zajdzie taka konieczność. Nie zmuszajmy dzieci do picia ziół. O tym astrologicznym aspekcie oddziaływania napiszę w kolejnej książce. a jeśli piszę o szklance naparu mam na uwadze szkło kryształowe. naparstnica. gdyż ma to ogromne znaczenie lecznicze. kto zechce skorzystać z recept ziołowych. Proszę zawsze pić zioła w filiżance. gdy środowisko zostało zniszczone przez człowieka i świat znów wraca do ziół.zmuszanie przynosi bowiem odwrotny skutek. który w jego odczuciu jest mu bliski. Zioła wielokwiatowe parzymy zawsze wieczorem. że chory samowolnie odrzuca leki i ukrywa ten fakt przed lekarzem i zielarzem. Kobietom trzymającym je w prawej ręce grozi często rozładowanie energetyczne. Opowiem. Bardzo proszę nie robić naparu z ziół stężonych . 88 . aby była prosta i przejrzysta dla każdego. aby te wspaniałe przepisy nadal służyły wszystkim potrzebującym. w których zioła pozwoliły choremu wyzdrowieć. skuteczne w działaniu. zawsze ciche i pokorne. Małym dzieciom podajemy zioła w postaci 1/2 szklanki naparu z odrobiną miodu. nie więcej. a tego robić nie wolno. gdy zechcemy po nie sięgnąć. Chińczycy w ogóle nie używają szklanek do picia herbaty i ziół. szczególnie zioła napotne. Tu doradzić może Państwu radiesteta. gdy nie chcą ich pić . Rodowski poświęcił swoje życie ubogim chorym. aby pomagać swoją siłą i cieszyć nasze oczy kolorami tęczy. aby chory wybrał dla siebie zgodnie z instrukcją ten zestaw ziół. Henryk Rodowski. Stosujemy zawsze nasze poczciwe filiżanki. Medycyna współczesna ma do zaoferowania bardzo bogaty asortyment leków roślinnych. że zioła powinniśmy pić zgodnie z naszym zegarem biologicznym. W mojej książce specjalnie nie używam łacińskich nazw ziół. Zioła trzeba pić zawsze przez 9 do 21 dni. Obecny receptariusz zielarski zawiera bardzo stare nazewnictwo ludowe. Zawarte w Encyklopedii Życia recepty. który żył na przełomie naszego wieku. Pisząc o zawartości jednej filiżanki mam na uwadze 150 g naparu ziół. gdy będziemy je stosować zgodnie z receptą. Pierwszą w odrodzonej Polsce książką z zakresu medycyny. zebrane z wiekowych doświadczeń lekarzy i zielarzy są aktualne w naszych czasach.

Uwaga: podane wielkości wyrażone są w gramach! Suma substratów w każdym zestawie wynosi l00g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Stokrotka 20 Dziewięciornik 20 Płatki róży 20 Dziewanna 20 Kłębki słodyczki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Anemia Zestaw l Goryczka 25 Krwawnik 25 Perz 20 Koper 20 Kłębki słodyczki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie (dzieci połowę). Zestaw V Macierzanka 35 Podróżnik-cykoria 20 Tysiącznik 25 Szanta zwyczajna 20 89 . Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Pokrzywa 25 Marzanka 25 Liście orzecha włoskiego 25 Kwiat lipy 10 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zwiększa apetyt. Zestaw IV Goryczka żółta 20 Piołun 15 Oman wielki 20 Babka lancetowata 15 Arcydzięgiel 10 Szanta zwyczajna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw X Liść jesionu 35 Pokrzywa 35 Pierwiosnek 10 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Dziurawiec 60 Tysiącznik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Przyspiesza przemianę materii. Wzmaga apetyt. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw XI Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 90 . Zestaw VII Tysiącznik 20 Jałowiec 20 Szanta 20 Macierzanka 20 Hyzop 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżeczce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IX Skrzyp 20 Szanta zwyczajna 10 Oman wielki 20 Tysiącznik 10 Jałowiec 30 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek. Zestaw VIII Piołun 25 Liść orzecha włoskiego 25 Liście porzeczek 25 Liście jeżyny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy chorobie nerek.

Zestaw III Marzanka 20 Mięta pieprzowa 15 Ruta 10 Korzeń perzu 10 Koper 15 Kozłek lekarski 25 Tatarak 5 Orliki białe 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 4 razy po 1/2 filiżanki dziennie. zrobić przerwę 9 dni i kurację powtórzyć jeszcze raz przez 21 dni. Zestaw II Korzeń perzu 30 Koper włoski 30 Kozłek lekarski 30 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek (dzieci połowę z tego) dziennie. Zestaw XII Rzepik 20 Storczyk 15 Bratki polne 15 Kwiat lipy 15 Podróżnik 10 Oman wielki 10 Jałowiec 10 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Arytmia serca Zestaw I Ciemiernik 4 Konwalia 20 Kozłek lekarski 40 Płatki róży 36 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 91 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 12 dni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. Nie podawać w chorobach nerek lub w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Zioła pić 12 dni.

Pobudza łaknienie.Zestaw IV Kozłek lekarski 10 Srebrnik 20 Kuklik goździkowy 10 Liście jeżyny 25 Liście pomarańczy 25 Mięta pieprzowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ani też chorym na zapalenie nerek. Zioła pijemy przez 21 dni. 92 . Zestaw II Melisa 10 Dziurawiec 25 Bobrek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 3-4 dni. Biegunka Zestaw I Anyżek 25 Kozłek lekarski 25 Berberys . Zioła pić przez 12 dni.owoce 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki rano i wieczorem.liść 30 Chmiel 10 Szanta zwyczajna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Atonia żołądka Zestaw I Jagody jałowca 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Liść jeżyny 15 Piołun 5 Drewno jałowca 5 Korzeń lubczyku 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pijemy 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Nie podawać ciężarnym. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki na 1/2 godziny przed jedzeniem. a mianowicie po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem.

Zioła pić przez 3-4 dni. Biegunka u dzieci Zestaw I Suszone borówki 40 Krwawnik 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 93 .Zestaw II Korzeń pięciornika 30 Żywokost lekarski 30 Korzeń srebrnika 25 Korzeń drapacza (ostu) 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2-1 filiżanki stosownie do wieku. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić przez 3-4 dni. Zioła pić 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Poza tym: surowica. Błonica Podawać środki napotne oraz zioła na zapalenia gardła. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). przy zachowaniu odpowiedniej diety. Zestaw II Korzenie żywokostu 50 Liść róży 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 3-4 dni. przy zachowaniu odpowiedniej diety. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki stosownie do wieku. Zestaw IV Rumianek 30 Liście mirtowe 25 Mniszek 15 Pomornik 15 Korzeń kobylaka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Ożanka 30 Piołun 25 Liście ostu białego 15 Tysiącznik 15 Bukwica lekarska 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw II Tasznik pospolity 20 Grzybień 20 Kolendra 20 Liście fiołka polnego 20 Korzeń łopianu 10 Kora dębowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki.patrz mocz Zestaw I Prawoślaz 20 Sproszkowane żołędzie 20 Pietruszka 20 Korzenie piwonii 20 Liście fiołka polnego 10 Liście ślazówki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw V Liść miącznicy 50 Siemię konopi 25 Siemię lniane 25 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zestaw IV Liść porzeczki 20 Liść mącznicy 20 Słoma owsiana 20 Jagody jałowca 10 Korzeń wilżyny 10 Cebula ostrawki 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bolesne oddawanie i parcie na pęcherz . 94 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Głóg 25 Wilżyna ciernista 25 Ostrawka pomorska 20 Jagody jałowca 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10. Nie wolno podawać przy zapaleniu nerek. Nie wolno podawać herbaty przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

Zestaw III Liść orlika białego 100 95 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zioła pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy chorobie nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Następnie herbatę przecedzamy i pijemy co 2 godziny l łyżkę naparu. Brzuch (kolki) Zestaw I Liść kobylaka 100 1 łyżkę stołową = 10 g ziółek gotujemy w l szklance wina. Morska choroba Korzeń goździka 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. gotowanych pół na pół w wodzie i w winie. Zestaw II Korzeń tataraku 100 10 g korzenia tataraku gotujemy w l litrze wody i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Brodawki Przykładamy cebulę. Wcieramy maść zrobioną ze świeżego deszczownika. Zestaw VII Korzeń hebdu 20 Siemię lniane 20 Głóg kwiat 20 Liście porzeczki 20 Liście mącznicy 10 Ziele świętojańskie 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zakrapiamy sokiem z cytryny. Zwilżamy odwarem z liści koszyczki.Zestaw VI Korzeń wilżyny 35 Korzeń lubczyka 25 Jagody jałowca 25 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek codziennie. Bóle całego ciała – okłady Zestaw I Liść nostrzyka żółtego 50 Rumianek 50 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Zestaw VI Koper włoski 100 10 g kopru włoskiego gotujemy 5-10 minut w filiżance mleka. Herbatę pijemy ciepłą w ilości 2-4 filiżanek dziennie. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić i pić napar gorący (3-5 filiżanek dziennie). Zestaw VII Pomornik 100 Ciepłe okłady z odwaru pomornika gotowanego pół na pół w wodzie i occie. Zestaw V Majeranek 100 l łyżkę stołową zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Koper 100 10 g kopru gotujemy pół na pół w wodzie i w winie. Napar przecedzamy i używamy go do okładów. Zioła pić przez 9 dni. Zestaw VIII Mięta pieprzowa 10 Rumianek 10 Tasznik 15 Majeranek 10 Koper włoski 15 Liść maliny 25 Koper 15 Okłady robimy do ustąpienia bólu przez kilka lub kilkanaście dni. Łyżkę mieszaniny naparzyć w 1/4 l wody. powstałą miazgę owijamy w chustkę.10 g ziółek gotujemy w 3 częściach wina i l części wody. Zestaw II Kwiat lawendy 10 Liść mięty pieprzowej 10 Arcydzięgiel 50 Macierzanka 25 Goździki 5 96 . Zaleca się podawać tę herbatę kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki około południa i wieczorem. po wystygnięciu odwaru podajemy go do picia co wieczór przed snem w ilości l łyżki w filiżance wody. Bezsenność (nerwowość) Liść jeżyny 30 Kozłek lekarski 20 Melisa 20 Wrzos 15 Majeranek 15 Zioła pić jak wyżej.liść 30 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ból zębów Zestaw I Jastrzębiec 20 Mysie uszka 20 Skórka pomarańczowa 20 Grzybień 20 Babimor 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Bezsenność Kozłek lekarski 20 Krwawnik .przerwa 7 dni i następnie jeszcze raz przez 12 dni. powstałą miazgę owijamy w chustkę. Zioła pić 12 dni . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 97 . Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Mysie uszka 40 Srebrnik zwykły 40 Krwawnik 15 Biedrzeniec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zioła zagotować w 1/2 1 wody.kwiat 30 Bobrek .

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 20 Malwa czarna 20 Rumianek 20 Kwiat bzu czarnego 10 Dziewanna 10 Płucnica 10 Skórka pomarańczowa 10 98 . Zestaw II Kwiat lawendy 20 Liść mięty 20 Macierzanka 20 Tymianek 20 Goździki korzenne 10 Kora kaliny 10 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 l wody. okładamy bolące części ciała.zapalenie gardła Zestaw I Płucnica 20 Rumianek 20 Szałwia 20 Bylica 20 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. owiniętą w chustkę. owijając okład suchą chustką wełnianą.Choroby ogólne – okłady Zestaw I Liść ślazu dzikiego 20 Liść malwy 20 Siemię lniane 20 Rumianek 20 Nostrzyk żółty 20 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 1 wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. zagotowaną w 1/2 l wody. Chrypa . Zestaw III Liść ślazu dzikiego 25 Liść malwy czarnej 25 Siemię lniane 17 Rumianek 16 Bobrek trójlistny 17 Mieszankę. zapakować w chustkę i przykładać. okładamy bolące części ciała. następnie ciepłą miazgą. owiniętą w chustkę. następnie ciepłą miazgą.

Zestaw VI Miodunka leśna 25 Rumianek 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (do płukania gardła) Srebrnik 20 Babka lancetowata 20 Liść głowienki 20 Szałwia 10 Czerwona róża . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw V (do płukania gardła) Ślaz dziki 25 Liść prawoślazu 25 Kwiat bzu czarnego 25 Dziewanna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 10 Kwiat bzu czarnego 10 Czerwona rezeda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Ziele ślazu dzikiego 60 Korzeń żywokostu 20 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III (do płukania gardła) Ziele nawłoci pospolitej 30 Malwa 25 Podbiał 25 Srebrnik 10 Liść fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Srebrnik 40 99 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Cukrzyca Zestaw I Babka lancetowata 40 Szczaw zwyczajny 40 Liść czarnej jagody 10 Korzeń wilżyny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IX Rdest ptasi 25 Kwiat lipy 25 Rzepik 10 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw X Krwawnik 35 Rdest ptasi 15 Kwiat lipy 15 Szałwia 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Odpowiednia dieta oraz: Korzeń lubczyku 20 Korzeń hebdu 20 Skrzyp 30 Liść porzeczki 30 100 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.Koper 40 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw XI Mech islandzki 35 Rumianek 20 Arcydzięgiel 15 Rozmaryn 20 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zioła pijemy stale z przerwą 7 po dwóch dniach. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw IV Szanta zwyczajna 30 Tatarak 30 Liść fiołka polnego 15 Żywokost 15 Bluszczyk kurdybanek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw V Ziele pietruszki 20 101 . Dla chorych na żołądek po 1/2 filiżanki na 2 razy dziennie. Zestaw III Korzeń szczawiu zwyczajnego 25 Bobrek trójlistny 25 Ożanka 15 Liść brzozy 15 Stokrotka 10 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dna Zestaw I Żywokost 30 Ożanka zwyczajna 30 Ziele świętojańskie 20 Liść drapacza lekarskiego 10 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Tatarak 15 Goryczka żółta 15 Lebiodka 15 Wilżyna ciernista 15 Bluszczyk kurdybanek 15 Piołun 15 Liść ostu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zioła pić przez 21 dni. przecedzić i 2 razy dziennie pić przez 2 dni.liść 10 4 łyżki ziół zagotować w 3/4 l wody.Storczyk biały 30 Pokrzywa 30 Korzeń drzewianki 10 Hebd . Zestaw IV Liście mirtowe 5 Liście płucnicy 10 Mniszek lekarski 10 102 . Dychawica (astma. Zestaw III Lukrecja 10 Liście prawoślazu 30 Pomornik 40 Korzenie prawoślazu 10 Kwiat malwy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Słodkogórza 10 Pierwiosnek 20 Liście mirtowe 15 Macierzanka 30 Włoski Matki Bożej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.mech szary 20 Bluszczyk kurdybanek 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. krótki oddech) Zestaw I Siemię lniane 20 Bedrzeniec 20 Mszaki . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Bobrek trójlistny 25 Bedrzeniec 10 Wilżyna ciernista 10 Pierwiosnek 10 Przetacznik polny 25 Storczyk biały 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10—15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Kwiat malwy czarnej 25 Dziewanna 25 Podbiał 25 Kwiat lawendy 15 Liście eukaliptusowe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pokrzywa 100 l łyżkę stołową pokrzywy zalać l filiżanką wrzącej wody.Pierwiosnek 10 Liść podbiału 15 Krzyżownica 15 Włos Matki Bożej 15 Warzęcha wodna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Czerwonka Zestaw I Liść dębu 100 l łyżkę stołową liści dębowych zalać pełną filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. Zestaw IV Kurze ziele 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. 103 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2 filiżanki dziennie. Zestaw V Biedrzeniec 25 Pierwiosnek 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Złotnik 20 Siemię lnu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw III Kwiat lnu 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l łyżki stołowej co godzinę.

Zestaw VI Arcydzięgiel 100 Sproszkowany korzeń arcydzięglu 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Czyrak w przewodzie usznym zewnętrznym Zestaw I Pokrzywa 30 Bobrek trójlistny 40 Miesiączek 5 Korzeń dębu 25 104 . Zestaw VIII Korzeń arcydzięglu 20 Kora dębu 40 Korzeń drzewianki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw II Anyżek 30 Koper 30 Liść jeżyny 25 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. gotować przez 5 minut. i podajemy do picia co 1/2 godziny po łyżeczce od kawy. Czkawka Zestaw I Mięta pieprzowa 15 Szałwia 20 Rumianek 15 Boża trawa 20 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Drzewo sandałowe 100 Sproszkowany korzeń drzewa sandałowego 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Kuracja wymaga 200-300 g. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw V Kuklik 100 1 łyżkę sproszkowanego kuklika wsypujemy do szklanki wody.

Czyraki Zestaw I Bobrek trójlistny 40 Pokrzywa 30 Miesiączek 5 Kora dębu 25 Zioła zaprawiamy zimną wodą. Zestaw II Czepiec 100 l łyżkę stołową sproszkowanego czepca zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. nałożoną na płatku płótna. przykładamy do czyraka. 105 . Zestaw II Słoma owsiana 35 Rumianek 15 Liść poziomki 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Liść poziomki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Figówka Zestaw I Skrzyp 100 l łyżkę stołową sproszkowanego skrzypu zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym gorące okłady.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i zmywamy twarz tym odwarem. Poza tym gorące okłady. Z tej samej mieszaniny sporządzamy i pijemy odwar w sposób zwykły (2 filiżanki dziennie). po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. tak powstałą miazgę. Naparu tego używamy także do okładów. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 40 Korzeń łopianu 30 Drzewianka 30 Zmywamy co 2 godziny odwarem.

Glistnice Piołun 60 Wrotycz 20 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.nieżyt Zestaw I Korzeń ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Dziewanna 20 Słodkogórza 10 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Środek napotny. Zestaw II Kwitnący piołun 50 Paproć lekarska 15 Konitrud 15 Rumianek 10 106 . Zestaw II Rumianek 20 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 25 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gardło . po 10-15 minutach naciągania napar ten podajemy do picia co godzinę po l łyżeczce od kawy. Glisty – robaki Zestaw l Kwiat cytwaru 100 l łyżkę od herbaty kwiatu cytwaru zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw IV Przetacznik 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Kwitnące ziele piołunu 50 Wrotycz 25 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Gorączka bez znanej przyczyny Zestaw I Perz 25 Mniszek lekarski 25 107 . Zestaw III Korzeń kruszyny 40 Piołun 40 Wrotycz 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. która trwa 21 dni. 100 g mieszaniny tworzy l kurację. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw IV Kwitnące ziele piołunu 50 Rumianek 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy l filiżankę herbaty przed śniadaniem. Zestaw VI Krwawnik 40 Kruszyna 40 Korzeń fiołka polnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Kuracja wymaga 100 g. Nie podawać kobietom w ciąży.Liść poziomki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 100 g. Kuracja wymaga 100 g. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. 200 g mieszaniny tworzy l kurację. Zestaw VII Ziele piołunu 50 Trędownik 30 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw III Tysiącznik 25 Ciemięrzyk 25 Nagietek 25 Ślazik mały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 35 Rumianek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Szczaw zwyczajny 25 Korzeń cykorii 10 Lukrecja 5 Tysiącznik 5 Liść ostu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 40 108 .kora 30 Bez . Zestaw II Bez 25 Kwiat lipy 25 Stokrotka 20 Płatki róży 15 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zioła pijemy 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie.środki napotne Zestaw I Kwiat lipy 35 Bez . Zestaw II Rumianek 30 Kruszyna . Gorączka . Zestaw IV Kwiat lipy 20 Sasanka 20 Włoski Matki Bożej 20 Perz 15 Kwiat bzu 15 Płatki róży 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie.

Herbatę podawać osłodzoną miodem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Pokrzywa 20 109 . Zestaw III Bez . mokry okład przykrywamy chustką wełnianą.kwiat 15 Tatarak 15 Kwiat lipy 15 Krwawnik 20 Stokrotka biała 10 Liść róży 10 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. Zestaw II Siemię lniane 30 Kminek polny 25 Bez czarny . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki. w odwarze zmoczyć chustkę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Korzeń perzu 25 Rdest ptasi 30 Korzeń cykorii 15 Słodkogórza 5 Drapacz 5 Tysiącznik 5 Ruta 10 Dziurawiec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Pokrzywa 15 Rumianek 10 Zioła zagotować w 1/2 1 wody. ostry Zestaw I Boża trawa 35 Bobrek trójlistny 35 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gościec mięśniowy. Herbatę podawać osłodzoną miodem.

Gościec stawowy. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Tatarak 40 Pokrzywa 40 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 110 . Gościec mięśniowy.Kwiat topoli 20 Liść wierzby 15 Piołun 15 Estragon 15 Lniczka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Następnie napar przecedzamy i podajemy połowę rano w łóżku. ostry (reumatyzm. Zestaw II Drewno gwajkowe 25 Kopytnik 25 Goryczka żółta 25 Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. przewlekły Zestaw l Babka lancetowata 20 Drewno gwajkowe 20 Szałwia 20 Drewno sasafras 20 Piołun 20 2 łyżki stołowe mieszaniny odgotować w 6 filiżankach wody. zapalenie stawów) Zestaw I Ziele świętojańskie 30 Bertram 30 Liść wierzby 20 Liść topoli 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a drugą połowę przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem i cytryną w ilości kilku filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy połowę rano. Zestaw III Tatarak 20 Mięta 20 Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a drugą połowę przed udaniem się na spoczynek. Zestaw II Rukwia 25 Bobrek trójlistny 25 Podróżnik 25 Ogórecznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Wilżyna ciernista 10 Rzepik 10 Korzeń piwonii 10 Jałowiec 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 10 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe ziół odgotować w 6 filiżankach wody. Następnie napar ten przecedzamy i podajemy połowę rano. następnie jeszcze raz 21 dni.przerwa 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie pić przy chorobie nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 111 . Gościec stawowy przewlekły Zestaw l Drewno gwajkowe 50 Drewno jałowcowe 50 2 łyżki stołowe ziół zalać 6 filiżankami wrzącej wody. Zestaw III Storczyk 30 Krwawnik 30 Liść topoli 20 Liść wina pnącego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a drugą połowę przed spaniem. Zioła pić 21 dni . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ewentualnie operacja. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Gruźlica (suchoty płuc) Zestaw I Poziewnik 20 Rzepik 10 Ziele świętojańskie 10 Skrzyp 30 Kłębki słodyczki 30 l-łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Świetlik łąkowy 25 Krwawnik 50 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. zapalenie stawów) Zestaw I Siemię lniane 20 Podbiał 35 Ślazik leśny 35 Ziele maliny 10 Mieszaninę zagotować w 1/2 l wody. Zestaw II Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 25 Bez czarny . Gradówka na powiece ocznej Zestaw I Świetlik 25 Rozmaryn 25 Koper 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Gościec stawowy przewlekły . Zestaw II Poziewnik 30 112 .kwiat 15 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.okłady (reumatyzm.

Zestaw IV Wewnętrznie: ziółka oczyszczające krew albo: Zewnętrznie: okłady jak przy obrzękach albo: Moczyć często w odwarze z 20 g kory dębu na l filiżankę wody.Biedrzeniec 30 Liść maliny 20 Perz 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Histeria i niedomagania nerwowe Zestaw I Goryczka żółta 20 Korzeń kozłka 20 Liść maliny 30 Ruta winna 10 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą według potrzeby. Pobudza łaknienie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po kilka filiżanek dziennie. Zestaw III Melisa 20 Kora dębu 15 Kokoryczka 20 Drzewianka 15 Drapacz duży 20 Ruta ogrodowa 10 113 . Zestaw II Korzeń kozika 20 Bobrek trójlistny 15 Perz 35 Arcydzięgiel 15 Skórka cytrynowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Pierwiosnek 30 Arcydzięgiel 30 Rzepik 20 Estragon 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

12 łyżek stołowych sproszkowanej kory dębu zalać 1/2 1 wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. zmieszanego ze spirytusem i odcedzonego po 2 tygodniach. Herbaty tej nie wolno podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilościach 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą. osłodzoną miodem. przykrywając następnie suchą wełnianą chustką albo: okłady z soku wyciśniętego z młodych gałązek dębu.zapalenie Okłady z odwaru kory dębu. Zestaw III Krwawnik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Melisa 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. którą (ciepłą) okładamy chore części ciała. Grypa Zestaw l Kwiat bzu 100 l łyżkę stołową suszonego kwiatu bzu zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Rzepik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Krzyżownica 10 Podbiał 15 114 . Zioła pić 36 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Gruczoły szyjne . Zestaw IV Kozłek 25 Mięta pieprzowa 15 Liść pomarańczy 20 Srebrnik 20 Bobrek trójlistny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy lnianą chustkę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek tego naparu dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw VIII Podbiał 45 Anyżek 15 Korzeń ślazu 10 Warzęcha wodna 10 Korzeń storczyka 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Szałwia 15 Tysiącznik 15 Koper 15 Kwiat lipy 20 Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie. Zestaw X Krwawnik 35 115 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw IX Tatarak 15 Rumianek 15 Skrzyp 15 Kwiat lipy 15 Stokrotka polna 10 Boża trawa 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 25 Storczyk biały 20 Majeranek 10 Lebiodka 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Mech islandzki 15 Korzeń ślazu 15 Kwiat lipy 15 Dziewanna 5 Anyżek gwiaździsty 5 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie.

Podbiał 35 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Zioła pić 9 dni.

Jelito grube - zapalenie Zestaw I Babka lancetowata 12,5 Tasznik 12,5 Pokrzywa 12,5 Kurze ziele 12,5 Jagoda jałowca 12,5 Malwa czarna 12,5 Kora dębu 12,5 Drzewianka 12,5 Zioła gotować 1/2 godz. (50 g na 2 l wody). Odwar ten służy do kąpania odbytu i do okładów.

Zestaw II Korzeń kruszyny 35 Kminek 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Jelita - nieżyt Zestaw I Boża trawa 20 Szałwia 10 Jałowiec 25 Koper 10 Czarna jagoda 15 Storczyk 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Przy chorobie nerek nie podawać jałowca. Ważne jest zachowanie diety.

Zestaw II Ślaz dziki 60 Rumianek 20 Siemię lniane 20 5 łyżek ziół zagotować w 1 l wody i po 10 minutach naciągania podajemy odwar, jako lewatywę.

116

Jęczmień na powiece ocznej Zestaw I Boża trawa 20 Koper 25 Bez - kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Boża trawa 50 Liść bzu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu 25 Liść malwy 25 Siemię lniane 20 Rumianek 10 Nostrzyk żółty 20 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Jęczmień na powiece ocznej - okłady Zestaw I Bez 10 Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 30 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Kamica (kolka) nerkowa Tasznik 40 Głóg - kwiat 20 Rdest ptasi 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kamienie moczowe Zestaw I Mącznica lekarska 40

117

Szyszki kukurydzy 40 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 2 razy dziennie po l filiżance.

Zestaw II Piwonia - kwiat 15 Sproszkowane żołędzie 25 Nawłoć pospolita 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Rzepik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić w ilości 2 filiżanki dziennie. Zestaw III Hebd 20 Skrzyp 30 Biedrzeniec 10 Lubczyk - korzeń 10 Strączki fasoli 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Skrzyp 30 Głóg - kwiat 25 Rdest ptasi 25 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Kamienie nerkowe Wilżyna ciernista 35 Liście mącznicy 40 Storczyk biały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.

Kamienie żółciowe Zestaw I Bluszcz kurdybanek 20 Korzeń fiołka polnego 20 Tawuła błotna 15 Rdest ptasi 15 Liść mięty 15 Nagietek 15

118

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 20 Tysiącznik 20 Pomornik górski 10 Koszyczek polny 10 Piołun 10 Rzepik 10 Mniszek 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Tasznik 30 Korzeń fiołka polnego 15 Goryczka żółta 15 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Anyżek gwiaździsty 10 Korzeń fiołka polnego 10 Korzeń czarcikęsu 10 Rdest ptasi 35 Liść mięty pieprzowej 10 Jałowiec 20 Macierzanka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Ewentualnie operacja.

Kaszak Boża trawa 45 Rumianek 30

119

Bez 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Operacja.

Kaszel Zestaw I Korzeń prawoślazu 40 Liść podbiału 20 Dziewanna 25 Korzeń lukrecji 5 Kurdybanek 5 Korzeń kosaćca 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść prawoślazu 40 Kwiat prawoślazu 30 Kwiat malwy czarnej 15 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń prawoślazu 25 Liść podbiału 25 Płatki maku polnego 20 Korzeń lukrecji 20 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście płucnicy 25 Warzęcha 25 Pierwiosnek 10 Włoski Matki Bożej 10 Rdest 10 Podbiał 10 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

Katar pęcherza Zestaw I Skrzyp 30

120

Jagoda jałowca 30 Korzeń hebdu 10 Słoma owsiana 20 Liść dziurawca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie: rano i wieczorem. W razie zapalenia nerek, pijemy tę herbatę bez jagód jałowca.

Zestaw II Głóg - kwiat 25 Tymianek 25 Korzeń pokrzywy 25 Korzeń pietruszki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 50 Siemię konopii 30 Liść mącznicy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.
Zestaw IV Głóg - kwiat 25 Liść mącznicy 25 Jałowiec 25 Kora dębu 15 Pietruszka 5 Korzeń pokrzywy 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.

Zestaw V Głóg - kwiat 15 Skrzyp 25 Tarnina 5 Strączki fasoli 25 Pokrzywa 20 Pietruszka - nasiona 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. Zioła stosować 21 dni.

Katar sienny Zestaw I Świetlik łąkowy 35

121

Bluszczyk kurdybanek 35 Korzeń żywokostu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Kwiat lipy 10 Rumianek 10 Bez - kwiat 10 Liść jeżyny 20 Jałowiec 20 Owoce maliny 20 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Katar tchawicy Zestaw I Korzeń prawoślazu 30 Liść prawoślazu 60 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 40 Korzeń ślazu 20 Podbiał 10 Lukrecja 10 Kąkol polny 10 Kwiat dziewanny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń ślazu dzikiego 30 Liść podbiału 20 Bukwice 15 Korzeń lukrecji 5 Płatki maku polnego 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Ożanka 35 Kłębik słodyczki 35 Siemię lniane 30

122

Łaźnia parowa głowy z kwiatów siennych w ilości 100 g. Katar uszu I. II.kwiat 25 Malwa czarna 25 123 . Pić 3 filiżanki dziennie. Zioła stosować 21 dni. Katar wiosenny Zestaw I Bierzeniec 20 Dziurawiec 20 Anyżek 20 Miodunka 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Marzanka wonna 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Rumianek 10 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki z cukrem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 25 Liść dziewanny 25 Bez . Zakrapianie ciepłą oliwą.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Liść ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Kwiat ślazu dzikiego 10 Kwiat malwy czarnej 15 Goryczka żółta 15 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Pić w ilościach 2-3 filiżanki dziennie. Zestaw VII Babka lancetowata 35 Pokrzywa 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw III Liść bazylii 35 Tymianek 35 Mięta 30 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. osłabieniu i wyczerpaniu nerwowym) Kąpiele z ziół wzmacniają i orzeźwiają nerwy przy bezwładach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Zestaw II Korzeń lubczyku 20 Pokrzywa 20 Kwiat sienny 20 Rumianek 20 Igła świerkowa 10 Skrzyp 10 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw V Igła świerku 100 1/2 kg igieł świerku naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy sztywnościach reumatycznych. niedowładach i sztywnościach reumatycznych oraz przy osłabieniu ogólnym po długotrwałych i wyczerpujących chorobach. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Zestaw IV Kora dębu 100 1/2 kg kory dębowej naparzyć w 4 l. 124 . dnie i osłabieniu ogólnym. Zestaw VI Igła sosny 100 l kg igieł sosny. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. skurczach. Kąpiele te zalecane są przy cierpieniach reumatycznych. Zestaw I Rumianek 20 Lebiodka 20 Macierzanka 20 Lawenda 20 Rozmaryn 20 1/2 kg ziół zagotować w 3 l wody.Odwarem (z 10 g ziół na 1/4 l wody wrzącej) przecedzonym płukać gardło. także przy dnie i osłabieniu ogólnym. gotowanych przez 1/2 godz. Kąpiele z ziół (przy drgawkach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. w 2 l wody i dodanych do kąpieli. zalecamy wyczerpanym i chorym nerwowo. przecedzić i dodać do kąpieli.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Kąpiele stosujemy 6 tygodni co 4 dzień. Kolka (wiatry) Zestaw I Anyżek 20 Koper włoski 15 Pomornik górski 15 Majeranek 10 Rumianek 15 Dziewięćsił 15 Melisa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pędzi wiatry. Nie podawać przy zapaleniu nerek.Zestaw VII Rumianek 100 l kg rumianku dodajemy do kąpieli. działa uśmierzająco w stanach skurczowych. Pędzi wiatry. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 30 Kolendra 5 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 15 Dziewięćsił 20 Mięta pieprzowa 15 Piołun 20 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Arnika 40 Rumianek 30 Anyżek 15 Melisa 15 125 . Zestaw III Rumianek 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 21 dni.krztusiec Zestaw I Lebiodka 30 Rumianek 30 Koper włoski 20 Skórka cytrynowa 10 Tymianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw VI Szałwia 20 126 . Koklusz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem po 1/2 łyżki kilka razy dziennie. Zestaw IV Koper 20 Rozmaryn 20 Macierzanka 20 Ślaz dziki 20 Tatarak 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rzepik 25 Lebiodka 25 Srebrnik 25 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Tysiącznik 25 Srebrnik 25 Pomornik górny 10 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw II Korzeń szczawiu zwyczajnego 40 Korzeń rosiczki 40 Korzeń lukrecji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. maczając w nim chustkę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Hyzop 20 Szanta zwyczajna 15 Rumianek 15 Ziele jaskółcze 10 Szałwia 15 Rumianek 25 Z odwaru tego sporządzamy letnie okłady. Nie podawać przy zapaleniu nerek. 127 . Krew . którego używamy do letnich okładów. Kontuzje – okłady Zestaw I Dziurawiec 15 Makówka polna 50 Bez 15 Rumianek 10 Tasznik pospolity 10 Zioła zagotowane w 1/2 l wody dają odwar.oczyszczenie wiosenne Zestaw I Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 30 Perz 15 Jagody jałowca 15 Lukrecja . Pić 3 filiżanki dziennie.Eukaliptus 20 Macierzanka 20 Liść orzecha 20 Korzeń fiołka leśnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie. Zestaw VII Korzeń ślazu dzikiego 20 Liść podbiału 35 Kwiat malwy czarnej 10 Słodkogórza 25 Anyżek 10 l łyżkę ziół w 3 filiżankach wody wygotować do 2 filiżanek.

Zestaw VI Jałowiec 20 Tysiącznik 10 Babka lancetowata 10 Skrzyp polny 15 Pokrzywa 10 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 Piołun 5 Rozmaryn 5 Szałwia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.bóle z przemęczenia Krwawnik 30 Kwiat lipy 20 128 .Zestaw II Tatarak 20 Kwiat muszkatołowy 20 Kłąb cytwaru 20 Oman wielki 20 Biedrzeniec 10 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. Zestaw VIII Liść mniszka 15 Krwawnik 15 Liść jeżyny 25 Przetacznik 20 Ziele drapacza 15 Tysiącznik 10 Napar sporządzony z l łyżki stołowej ziół i 1/4 l. Zestaw VII Tatarak 20 Liść jeżyny 20 Korzeń cytwaru 20 Oman wielki 15 Biedrzeniec 15 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zalecana ostrożność w chorobach żołądka i nerek. po naciąganiu 10-minutowym należy pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Kręgosłup . wody wrzącej. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

Zestaw II Krwawnik 35 Szanta zwyczajna 20 Pokrzywa 35 Mniszek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kręgosłup . 129 . Krwawienie (krwotok) z nosa Kora dębu 50 Babka lancetowata 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zalecana jest ostrożności przy używaniu tej herbaty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.Liść porzeczki 10 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń cykorii 15 Korzeń goryczki 5 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. drugą połowę przed kładzeniem się do snu. Krwawnice (hemoroidy) Zestaw I Liść pokrzywy 20 Szanta zwyczajna 20 Płatki róży białej 20 Szczaw zwyczajny 20 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbatę przecedzamy i pijemy połowę rano. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem kilka razy dziennie.bóle reumatyczne Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe tej ziół gotować z sześcioma filiżankami wody.

Zalecana jest ostrożność przy używaniu tej herbaty. Zestaw V Jałowiec 35 Babka lancetowata 20 Podbiał 15 Drzewianka 20 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 Babimór 10 Stokrotka biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Podróżnik 20 Piołun 10 Lilia wodna 10 Dymnica 10 Płatki róży białej 10 Szanta zwyczajna 10 Perz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła stosować przez 21 dni. 130 . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw VI Podróżnik 20 Krwawnik 20 Liść pokrzywy 20 Storczyk biały 20 Mniszek lekarski 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Krwawnik 90 Dziewanna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Jaskółcze ziele 30 Babka lancetowata 30 Lilia wodna 20 Dziewięciornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

131 . Zestaw II Liść orzecha 25 Kora dębu 25 Szakłak dziki 25 Kora wierzby białej 25 1 łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Krzywica Zestaw I Liść orzecha włoskiego 35 Marzanna wonna 35 Kora dębu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy. Krwotoki maciczne i nadmierne miesiączkowanie Zestaw I Tatarak 20 Liść pokrzywy 20 Rdest ptasi 15 Ziele świętojańskie 15 Ziele nawłoci 15 Babka lancetowata 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Zestaw II Rojownik 30 Skrzyp 30 Jedlinka 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Według potrzeby podajemy napar 3 razy dziennie. Zioła pić 7 dni przed okresem.Krwotoki jelitowe Skrzyp polny 25 Tasznik 25 Krwawnik 25 Drzewianka 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie po jedzeniu. Liszaje Zestaw I Trędownik 20 Rukwia 20 Dziewanna 20 Mniszek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Lewatywa Zestaw I Liść ślazu dzikiego 30 Skrzyp polny 30 Rumianek 20 Siemię lniane 20 2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu .wlewać ciepły odwar hegarem do odbytnicy. Łaknienie – brak Zestaw I Piołun 25 Arcydzięgiel 25 Szałwia 30 Jałowiec 10 Podróżnik 10 132 . Zestaw II Dymnica 30 Konitrud 30 Dziewanna 15 Rozmaryn 10 Jaskółcze ziele 10 Słodkogórza l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Ziele mniszka 30 Kora dębu 15 Korzeń mniszka 15 Jaskółcze ziele 15 Szanta 15 Rumianek 10 1/2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu wlewać ciepły odwar do odbytnicy. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Bobrek trójlistny 35 Przetacznik 25 Skrzyp 40 133 . Zestaw II Paproć 100 1-2 gałązek paproci gotować w 2/3 l wody i 1/3 l wina. Zestaw II Skórka pomarańczowa 30 Kruszyna 35 Senes .kora 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży Zioła należy pić przez 14 dni. Łupież Zestaw I Rozmaryn 100 Włosy myć wodą z odwarem rozmarynu.owoce 34 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Nie podawać przy zapaleniu nerek. W razie występowania biegunki przerwać kurację. powstałym przez zalanie 50 g rozmarynu wrzącą wodą (napar jest gotowy po naciąganiu 10-minutowym). po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Zestaw III Liść piołunu 30 Bobrek trójlistny 30 Korzeń tataraku 5 Goryczka żółta 5 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Zestaw IV Piołun 20 Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Bobrek trójlistny 10 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki 10 Cynamon .

kwiat 20 Łyżkę stołową ziół naparzyć w 1/4 l wody. W naparze tym namoczyć ręcznik lniany. Łuszczyca (rybia skóra. Zestaw IV Pokrzywa 35 Korzeń łopianu 20 Rumianek 15 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. wykręcić i przykładać do miejsc chorych. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 3 filiżanek dziennie. rybia łuska) Kora wierzby 40 Rosiczka 40 Bratek polny . 134 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Łydki – skurcze Zestaw I Kozłek lekarski 15 Anyżek 20 Tysiącznik 15 Mak polny 20 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść melisy 25 Korzeń kozika 25 Kwiat rumianku 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Tysiącznik 15 Rozmaryn 20 Chmiel 10 Lebiodka 45 Korzeń fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie.

Podajemy 4 łyżki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę rano na czczo oraz wieczorem 1/2 godz. Pić bez cukru. Zestaw II Krwawnik 15 Perz 15 Morszczyn 20 Szakłak . Miażdżyca Zestaw I Korzeń biedrzeńca 15 Korzeń trawy leśnej 15 Kora szkłaka 15 Szałwia 10 Lebiodka 10 Liść jemioły 10 Strączki fasoli 5 Kwiat lawendy 5 Szanta zwyczajna 5 Drewno sasafrasu 5 Rosiczka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić 3 filiżanki dziennie.Zestaw IV Rumianek 30 Dziewanna 30 Krwawnik 20 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 21 dni. po jedzeniu l filiżankę.owoc 25 Wilżyna ciernista 10 Malwa czarna 5 Drewno sandałowe 10 135 . Mdłości Omdlałemu dajemy pod nos do wąchania roztarte liście mięty wodnej albo: cebulę pokrajaną w talarki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia goryczki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia tataraku albo mieszaninę: Melisa 40 Skórka cytrynowa 40 Gałka muszkatołowa 10 Cynamon 5 Goździki 5 Zioła gotujemy w 1/4 l wody i po dodaniu 1/4 l spirytusu destylujemy ją na słońcu aż do wyklarowania.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 15 Malwa czarna 20 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Miesiączka skąpa Zestaw I Melisa 20 Janowiec 15 Rumianek 15 Dymnica 15 Majeranek 15 Ruta ogrodowa 10 Szczaw zwyczajny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Kolendra 25 Kłąb mistrzowca 20 Krwawnik 15 Liść akacji 15 Babka lancetowata 15 Glistewnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Mikołajek 30 Melisa 30 Goryczka żółta 20 Liść akacji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Rumianek 30 Ziele jaskółcze 30 Krwawnik 20 Babka lancetowata 20 136 .

Zioła pić 7 dni przed okresem. Zestaw VII Dziewięciomik 20 Koper włoski 20 Czarcikęs 20 Orliki białe 20 Drewno sarsaparylanowe 10 Piwonia 5 Bazylia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10. Zestaw VI Ziele świętojańskie 30 Ruta ogrodowa 30 Szanta 20 Konitrud 10 Kora kaliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Podróżnik 30 Liść głowienki 20 Szałwia 20 137 .zapalenie Zestaw I Liść ślazu 20 Ślazik leśny 20 Rumianek 15 Bez . Zestaw II Krwawnik 25 Skrzyp polny 25 Rumianek 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Migdałki .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Dziewanna 15 Miodunka leśna 10 Skórka pomarańczowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zioła pić 21 dni.kwiat 15 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. który po 10-minutowym naciąganiu i po przecedzeniu służy jedynie do płukania gardła. Zestaw III Kwiat lipy 20 Korzeń piwonii 20 Szczaw zwyczajny 20 Korzeń kozika 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Koper 20 Kozłek lekarski 20 Jagody jałowca 20 Krwawnik 40 138 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Migrena Zestaw I Korzeń lukrecji 30 Pierwiosnek 25 Szczaw zwyczajny 15 Bez .Boża trawa 20 Korzeń drzewianki 10 Odwar z l łyżki ziół i 1/4 l wody po 30-minutowym naciąganiu służy jedynie do płukania gardła.kwiat 10 l łyżka ziół naparzona w 1/4 l wody daje napar. Zestaw IV Korzeń drzewianki 30 Szałwia 20 Skrzyp polny 20 Kora dębu 20 Bez . Zestaw II Babka lancetowata 30 Rumianek 30 Kwiat lipy 20 Ruta ogrodowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Nie podawać przy zapaleniu nerek.korzeń 10 Mniszek lekarski 20 Wilżyna ciernista 20 Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 139 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 30 Lubczyk .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rumianek 20 Liść jeżyny 15 Kozłek lekarski 20 Krwawnik 15 Babka lancetowata 25 Lawenda 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać chorym na nerki. Mocz Zestaw l Jagoda jałowca 50 Siemię pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Mocz z krwią Zestaw I Dziurawiec 20 Nagietek 20 Ptasie oczko 15 Janowiec 15 Dymnica 15 Ruta murowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Herbaty nie podawać wieczorem. Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Herbaty nie podawać wieczorem. Moczenie nocne i niedomagania nerwowe Zestaw I Krwawnik 30 Bertram 30 Rzepik 20 Ziele świętojańskie 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 12 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie.Zestaw III Skrzyp 25 Ziele świętojańskie 25 Dziurawiec 20 Jaskółcze ziele 20 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kora dębu 30 Krwawnik 20 Rzepik 20 Rumianek 10 Mącznica lekarska 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 140 . Zestaw III Babka lancetowata 45 Drzewianka 35 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Herbaty nie podawać wieczorem. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Krwawnik 30 Tysiącznik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.kwiat 20 Ziele świętojańskie 15 Wilżyna ciernista 15 Bazylia 10 Bodziszek cuchnący 10 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Rumianek 15 Liść brzozy 15 Głóg . Zioła pić przez 21 dni.kwiat 10 Storczyk biały 15 Wilżyna ciernista 10 Bazylia 10 Czarna jagoda 10 Korzeń cykorii 10 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (środek moczopędny) Owoc głogu 100 Owoce głogu gotować w 1/4 l wody przez 10 minut.Nerki – zapalenie Zestaw I Babimor 20 Chmiel 20 Lubczyk 15 Liść mącznicy 15 Skrzyp 15 Prawoślaz 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nerwica serca Zestaw I Kozłek lekarski 10 Liść maliny 30 Kuklik goździkowy 10 Melisa 10 Mięta pieprzowa 10 Piołun 10 141 . następnie przecedzić herbatę i pić 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść brzozy 20 Głóg .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki na zimno przed spaniem. Nerwobóle Zestaw l Rumianek 25 Liść poziomki 25 Ziele jaskółcze 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Podróżnik 25 Mięta pieprzowa 10 Kwiat lipy 20 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mięta pieprzowa 60 Liść oleandra 40 2. Herbata działa uspokajająco. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zioła stosować przez 12 dni. Zestaw II Rumianek 20 Melisa 20 Kozłek lekarski 20 Bertram 20 Marzanna wonna 10 Goryczka żółta 10 142 .Liść pomarańczy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 łyżki stołowej ziół zalać 1.5 l wrzącej wody. Po ostygnięciu wypić herbatę w przeciągu 2 godz. Nerwy Zestaw l Kozłek lekarski 50 Bobrek trójlistny 30 Mięta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek dziennie z cukrem i cytryną. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Kokornak 10 Liść mirtu 10 Goryczka żółta 10 Bobrek 10 Liść fiołka polnego 10 Tysiącznik 20 Pierwiosnek biały 20 Bertram 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 143 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Miodunka leśna 25 Liść ożyny 25 Kozłek lekarski 20 Rozmaryn 10 Krwawnik 10 Ruta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.stan zapalny Zestaw I Kozłek lekarski 15 Arcydzięgiel 15 Kminek 15 Jasieniec . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Płatki róży 30 Kozłek lekarski 25 Ruta murowa 20 Rozmaryn 15 Krwawnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 15 Kwiat topoli 10 Rumianek 10 Chmiel 10 Ogórecznik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nerwy . Nie podawać kobietom w ciąży.

Zestaw V Pierwiosnek 35 Korzeń fiołka polnego 30 Rozmaryn 20 Storczyk biały 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy do picia 3 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Zestaw II Ziele jaskółcze 25 Rumianek 75 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży.Zestaw III Mięta pieprzowa 10 Rozmaryn 20 Melisa 10 Ruta 10 Kozłek lekarski 20 Storczyk biały 20 Rdest ptasi 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Mięta 10 Storczyk biały 20 Ruta 5 Pierwiosnek biały 5 Korzeń fiołka polnego 10 Krwawnik 30 Piołun 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Neuralgina międzyżebrowa (nerwoból) Zestaw I Liść jeżyny 20 Mięta pieprzowa 15 Lebiodka 20 Kwiat lipy 10 Krwawnik 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 144 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki przed położeniem się na spoczynek.Neurastenia (osłabienie nerwów) Zestaw I Krwawnik 25 Liść poziomki 10 Majeranek 15 Igliwie sosny 20 Pierwiosnek biały 5 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.katar Zestaw I Rumianek 25 Kwiat lipy 25 Szałwia 25 Liść mięty 25 145 . Nieżyt nosa . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Nasieniotok Kolendra 40 Czarna jagoda 40 Kłębki słodyczki 15 Korzeń lukrecji 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Melisa 15 Kozłek 15 Majeranek 15 Liść ożyny 30 Wrzos 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 15 Korzeń goździka 10 Liść poziomki 15 Mięta pieprzowa 15 Storczyk biały 10 Liść pomarańczy 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a rano pijemy l filiżankę. Napar stoi całą noc.

Kuracja wymaga 300 g ziół. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kuracja wymaga 300 g ziół. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nieżyt oskrzeli i płuc Zestaw I Siemię lniane 20 Dziewanna 20 Ożanka 10 Korzeń prawoślazu 10 Liść podbiału 10 Bluszczyk ziemny 10 Kłębki słodyczki 10 Mech islandzki 5 Podbiał 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 10 Bluszczyk kurdybanek 25 Szałwia 35 Rozmaryn 15 Bez czarny . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przepłukujemy nos letnim odwarem. Zestaw IV Skrzyp 35 Świetlik 35 Korzeń kobylaka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Świetlik łąkowy 20 Korzeń fiołka polnego 20 Piołun 20 Siemię lniane 20 Anyżek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przez kilka dni pod rząd. Zestaw II Anyż 15 Kwiat malwy 15 Korzeń ślazu 20 146 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw III Podbiał 20 Bez . Nogi . Zestaw IV (kąpiele) 147 .korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw 11 Rozmaryn 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Poziewnik 20 Ruta 20 Podbiał 20 Mech islandzki 10 Lukrecja 10 Koper wodny 10 Anyż 5 Ziele jaskółcze 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 6 tygodni.Włos Matki Bożej 5 Hyzop lekarski 5 Języczki polne 10 Podbiał 10 Pokrzywa 10 Lukrecja .kwiat 20 Języczki polne 20 Lukrecja 10 Kwiat ślazu 10 Koper włoski 10 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.obrzęk Zestaw I Melisa 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Ziele jaskółcze 100 3 łyżki korzenia moczyć w 1/21 wina. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. pić 2 kieliszki dziennie 20 g mikstury.

przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Obrzęki ropne – okłady Podbiał 40 Ślaz dziki 40 Dziewanna 10 Siemię lniane 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .Rozmaryn 100 100 g rozmarynu zalać litrem wrzącej wody. 148 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.ciepłą okładamy chore części ciała. Obrzęki zapalne – okłady Chmiel 35 Rumianek 25 Lawenda 10 Rozmaryn 20 Kwiat wrotyczu 10 Zioła zagotować w 1/2 l wody: w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą.ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw V Podbiał 20 Storczyk biały 20 Rozmaryn 20 Skrzyp polny 20 Jałowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Obrzęki ogólne Chmiel 30 Rumianek 20 Kwiat lawendy 20 Rozmaryn 10 Macierzanka 10 Wrotycz 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . po 30 minutach naciągania napar ten przecedzamy i dodajemy do kąpieli. mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Nie podawać chorym na nerki.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw IV Krwawnik 20 Rdest ptasi 10 Rzepika 10 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 20 Turzyca 20 Jagoda jałowca 20 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Piołun 25 Szałwia 25 Skrzyp 25 Kwiat tarniny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 Liść poziomki 10 Tysiącznik 10 Bratek polny 10 Mniszek lekarski 10 Czarna jagoda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Korzeń lubczyka 20 Kwiat tarniny 20 Kwiat bzu czarnego 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 Jagoda szakłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Oczyszczenie krwi (kuracja wiosenna) Zestaw I Mniszek lekarski 25 Podróżnik 25 Tasznik 25 Koper włoski 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 149 .

kora 15 Pokrzywa 10 Mniszek lekarski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw IX Liść brzozy 50 Bez .kwiat 10 Pokrzywa 30 Tarnina . Herbatę podajemy rano na czczo i wieczorem przed snem w ilości l filiżanki. Zestaw VIII Miesiączek 5 Malwa czarna 5 Jałowiec 10 Drewno sandałowe 10 Bratek polny 10 Liść orzecha 10 Krwawnik 10 Strączki fasoli 10 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw VI Kwiat tarnina 20 Tasznik 20 Marzanna wonna 20 Storczyk biały 20 Korzeń kopru włoskiego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw X Pomornik 20 Tarnina .kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Korzeń cykorii 30 Perz 30 Mniszek 10 Nasiona kopru włoskiego 15 Liść maliny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Tasznik 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 10 Storczyk biały 15 Krwawnik 20 Szkłak .owoc 5 150 .

dzieciom . pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Korzeń mniszka lekarskiego 66 Mniszek lekarski 34 Zioła gotujemy przez 15 minut w 1 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Boża trawa 35 151 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Odra Pokój zaciemnić albo: soku malinowego na szklankę wody albo: soku wiśniowego na szklankę wody albo: soku cytrynowego na szklankę wody. Zioła pić 6 tygodni od marca na przedwiośniu. Zestaw III Kwiat lipy 20 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw I Melisa 100 5 g melisy zalać 1/41 wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po śniadaniu i po obiedzie w ilości l filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw XII Jałowiec 10 Bławatek polny 5 Liść orzecha 15 Kozłek lekarski 20 Goryczka żółta 15 Tysiącznik 10 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XI Tysiącznik 50 Drapacz lekarski 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.połowę.

wystarcza na l litr kąpieli. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Ilość ta wystarczy na l litr kąpieli. Zestaw VI Koper 30 Liść maliny 20 Srebrnik 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Stosować: l łyżkę co godzinę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Okostna . Zestaw II Mącznica lekarska 50 Boża trawa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 152 .Liść jeżyny 20 Kwiat lipy 15 Piołun 10 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Kwiat lipy 30 Krwawnik 40 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. aż do wyparowania połowy. Odmrożenia Zestaw l (gorące kąpiele) Kora dębu 100 3 łyżki kory dębu gotujemy w l filiżance wody. Zestaw III Kora dębu 90 Kora wierzby białej 10 2 łyżki ziół zalać l filiżanką wody wrzącej i gotować aż pozostanie 1/2 filiżanki.zapalenie Rumianek 20 Boża trawa 50 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po przecedzeniu podajemy odwar do kąpieli.

Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. 153 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw I Rumianek 15 Liść brzozy 20 Jałowiec 30 Wrotycz 25 Korzeń fiołka leśnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Oparzenia Zaczerwienioną skórę posypujemy krochmalem lub smarujemy oliwą lub innym tłuszczem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.Omdlenie Zestaw l Goryczka żółta 15 Rumianek 20 Kminek 15 Macierzanka 20 Rozmaryn 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. mieszaniną z oleju lnianego i wody wapiennej w równych częściach 2. Zestaw II Pomornik górny 5 Jałowiec 50 Owoce jeżyny 10 Korzeń fiołka leśnego 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Silniejsze oparzenia okładamy: 1. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Liść maliny 20 Rumianek 15 Jałowiec 30 Piołun 20 Mięta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. surowymi tartymi ziemniakami 3. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. maścią z oczaru.

ciepłą okładamy chore części ciała. Zestaw II Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Otyłość Zestaw I Jagoda jałowca 5 Jagoda czarna 5 Podbiał 10 Lukrecja 10 Dziewanna 10 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.ciepłą okładamy chore części ciała.Ospa wietrzna Zestaw I Koper 20 Kwiat lipy 15 Kruszyna 35 Macierzanka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Otarcia – okłady Zestaw I Tysiącznik 40 Krwawnik 30 Bluszczyk kudrybanek 15 Bobrek trójlistny 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .kwiat 10 Korzeń lubczyka 10 Liść senesowy 20 Kora szkłaka 20 154 . Zestaw II Liść czarcikęsu 20 Korzeń czarcikęsu 20 Rzepik 20 Ziele nawłoci 20 Tasznik 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę rano gorącą w ilości 2 filiżanek. Zestaw IV Kruszyna 30 Morszczyn 30 Liść jeżyny 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dieta jarska (surowe jarzyny i owoce) Zioła pić 6 tygodni. Głębokie oddychanie 3. Zestaw II Rumianek 10 Kwiat lipy 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Oprócz tego: 1. 155 . Nie stosować przy cukrzycy. Paraliż Zestaw l Bukwica 35 Rozmaryn 15 Jagoda jałowca 15 Pomornik 15 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Liść pokrzywy 30 Mięta 30 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy na czczo 2 filiżanki gorącej herbaty. Zestaw III Liść orzecha włoskiego 10 Skrzyp 10 Liść brzozy 10 Drewno sasafrasowe 60 Kora szkłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rytmiczna gimnastyka 2. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. następnie w ciągu dnia kolejne 2 filiżanki na zimno. na zimno dalsze 2 filiżanki w ciągu dnia. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. choroba Św.Zestaw II Szczaw zwyczajny 30 Biedrzeniec 25 Rozmaryn 20 Korzeń tataraku 15 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.piołun 15 Korzeń kopru 15 Stokrotka 10 Lilia wodna 10 156 . Zestaw II Kozłek lekarski 30 Liść pokrzywy 30 Lilia wodna biała 20 Pomornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Padaczka (epilepsja. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Chory powinien też stosować kilka łyków przed napadem. Zestaw III Babimor 25 Bylica . którego nadejście przeczuwa. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw IV Melisa 30 Szczaw zwyczajny 20 Bylica . Walentego) Zestaw I Mniszek lekarski 30 Konwalia 25 Korzeń piwonii białej 20 Ruta murowa 15 Liść pokrzywy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.piołun 20 Korzeń piwonii białej 10 Mniszek lekarski 15 Liść jemioły 15 Korzeń żmijowca 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw VI Kozłek 25 Jemioła 15 Pokrzywa 35 Ślaz dziki 10 Pomornik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l łyżkę stołową ziół zalać l filiżankę wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Chory też powinien stosować kilka łyków przed napadem. Zestaw V Bukwica 10 Szałwia 20 Lebiodka 10 Melisa 20 Szczaw zwyczajny 20 Dziurawiec 10 Korzeń kopru 5 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zioła pić 6 tygodni. Oprócz tego podajemy choremu herbatę przed napadem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i podajemy do picia przed snem l łyżkę na filiżankę wody Nie podawać kobietom w ciąży. Parkinsona choroba Zestaw I Kozłek lekarski 15 Piołun Bobrek 30 Liść jeżyny ciernistej 25 Mięta pieprzowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 157 . Zestaw VII Jemioła 30 Skrzyp polny 30 Kozłek lekarski 10 Piołun 20 Ślaz dziki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przerwa 9 dni i powtórzyć 2 razy do roku po 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (najlepiej 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki).

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Piersi .Zestaw II Chmiel 15 Majeranek 15 Korzeń fiołka polnego 20 Jałowiec 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść dębu 35 Słoma owsiana 30 Kora dębu 35 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Pić rano na czczo l filiżankę. Odwar ten dodajemy do kąpieli.brak pokarmu Zestaw I Koper włoski 50 Anyżek 25 Nasiona koperku 25 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. Zestaw II Pierwiosnek 40 Szałwia 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. naparzyć. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Paznokieć wrośnięty Zestaw I Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Kwiat sienny 40 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Odwar ten dodajemy do kąpieli. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 158 . Piegi Zestaw I Rumianek 15 Kruszyna 35 Jałowiec 30 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

korzeń 10 Jałowiec . naparzyć. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.skurcze Zestaw I Korzeń fiołka polnego 20 Korzeń piwonii białej 20 Korzeń wilżyny 20 Skrzyp 20 Kolendra 10 Lilia wodna biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mącznica 30 Liść brzozy 30 Lubczyk . Pęcherz moczowy . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Skrzyp 15 Ruta 15 Fiołek polny 15 Skrzyp 15 Wilżyna ciernista 15 Piwonia biała 10 Kolendra . Zestaw V Babimor 30 159 .owoc 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw II Koper włoski 30 Nasiona koperku 35 Korzeń lukrecji 35 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Glistewnik 25 Bodziszek cuchnący 25 Skrzyp 15 Liść pokrzywy 20 Tasznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Pić rano na czczo l filiżankę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. W przypadku zapalenia nerek podawać herbatę bez jagód jałowca. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ponadto leczyć miejscowo.nowotwór Kwiat lipy 15 Bez . Zestaw II Lubczyk 30 Wilżyna ciernista 30 Lukrecja 20 160 .kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Kwiat dziurawca 20 Liść jeżyny 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 14 dni.Liść brzozy 30 Korzeń lubczyku 30 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pęcherz . Zestaw II Jałowiec 50 Pokrzywa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Pęcherzyca ropna Zestaw I Bratek polny 25 Tasznik 40 Pomornik 10 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Piasek moczowy Zestaw I Wilżyna ciernista 50 Nawłoć pospolita 20 Rzepik 15 Lubczyk 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto leczyć miejscowo.

Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazana jest operacja. Polipy nosa Zestaw I Boża trawa 35 Skrzyp 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Plamy żółte i piegi Usuwamy myjąc twarz sokiem wyciskanym z lilii. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zioła pić 21 dni. Plamy na twarzy Smarujemy na noc dojrzałymi truskawkami. dzieciom dajemy pić co godzinę 1/2 łyżki odwaru z orlików. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Sposób przyrządzania: 1/2 łyżki stołowej zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Pokrzywka Zestaw I Krwawnik 35 Kwiat lipy 30 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Zestaw II Pokrzywa 50 Jałowiec 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Boża trawa 50 Rumianek 25 161 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano na czczo l filiżankę odwaru. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Poty . Postrzał lędźwiowy Zestaw I (środek napotny) Korzeń dzięgla 10 Rumianek 15 Kwiat lipy 10 Kwiat bzu czarnego 15 Dziewanna 20 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazana jest operacja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II (środek napotny) Boża trawa 25 Kwiat lipy 25 Pokrzywa 25 Nostrzyk złoty 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.środki napotne Zestaw I Jagoda jałowca 50 Nasiona pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 162 .Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Porost włosów Smarować i nacierać skórę głowy sokiem z czosnku albo: sokiem z korzeni tataraku albo: nalewką spirytusową z pokrzyw (kilka dni moczyć pokrzywę w spirytusie) albo: zmywać głowę odwarem (gotować 10 min.) z korzenia łopianu Zestaw Kminek 30 Anyżek 30 Tatarak 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Próchnica zębów Zestaw I Warzęcha 35 Kora dębu 35 Nostrzyk 30 163 . Zestaw V Kwiat lipy 10 Bez . Zestaw VI Anyżek 20 Krwawnik 40 Bez . Nie podawać naparu przy gorączce.kwiat 10 Szałwia 20 Piołun 20 Krwawnik 20 Pokrzywa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kwiat lipy 30 Krwawnik 25 Bez .kwiat 20 Kwiat lipy 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem.Zestaw II Kwiat bzu czarnego 50 Kwiat lipy 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Arcydzięgiel 40 Rumianek 30 Dziewanna 15 Bobrek trójlistny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek przed spaniem.kwiat 25 Dziewanna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać naparu przy gorączce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek przed snem.

Zestaw III Korzeń sarsaparylanowy 40 Pierwiosnek 35 Kora dębu 15 Korzeń łopianu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 164 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wskazane leczenie u dentysty. Puchlina brzuszna Zestaw I Bez . Półpasiec Zestaw I Szałwia 25 Rumianek 10 Kora dębu 20 Nostrzyk złoty 35 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw II Skrzyp 50 Warzęcha wodna 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 35 Jałowiec 35 Ziele lnu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić do ustąpienia choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Jałowiec 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Wskazane leczenie u dentysty.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Puchlina wodna Zestaw I Korzeń hebdu 25 Skrzyp 25 Rozmaryn 15 Pokrzywa 15 Podbiał 10 Korzeń pietruszki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rany Zestaw I Skrzyp 25 Rumianek 25 165 . Pić bez cukru.kwiat 20 Rozmaryn 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 15 Jagoda czarna 10 Ziele nawłoci 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek.Zestaw II Liść brzozy 30 Skrzyp 20 Jagoda jałowca 20 Liść mącznicy 20 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Puchlina opłucnej (woda w worku płucnym) Lubczyk 10 Korzeń słodkogórzy 35 Wilżyna ciernista 20 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Hebd 20 Głóg . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. pić kieliszek wywaru szałwii zmieszanej z moszczem winnym.Boża trawa 25 Pomornik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. w ciepłym odwarze maczać chustkę lnianą.kwiat 15 Podróżnik 35 Pierwiosnek biały 15 Korzeń dębu 20 Koper 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ręce . Zestaw V Co 2 godz.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ponadto ranę opatrzyć i leczyć miejscowo. 166 . kawałki świeżej cytryny albo. Zestaw II Tysiącznik 15 Krwawnik 35 Bluszczyk kurdybanek 15 Bobrek trójlistny 35 Zioła zagotować w 1/21 wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. wykręcić i przykładać na miejscu bolące bez okładu suchego na wierzchu. Zestaw IV Bez .pocenie Zestaw I (kąpiele słoneczne) Kora dębu 100 Zestaw II (kąpiele słoneczne) Kora brzozy 100 Zestaw III Pomornik górny 5 Szałwia 30 Szkłak . Nagniotki Przykładać kawałki surowej cebuli albo.kwiat 35 Kora dębu 20 Bez .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po 1/2 filiżanki kilka razy dziennie. Stosować ostrożnie z uwagi na obecność szkłaka. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Rumień (zaczerwienienie) nosa Zestaw I Boża trawa 35 Jałowiec 35 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Różyczka Zestaw I Krwawnik 30 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Kwiat lipy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kąpać nogi kilka razy dziennie w odwarze z korzenia liliowego. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. gotowanego w winie po 3dniowym naciąganiu. Róża i środki napotne Zewnętrzne okłady z naparu ziół: Siemię lniane 20 Szałwia 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 Kwiat lawendy 15 Rozmaryn 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. Zestaw II Krwawnik 20 Rumianek 20 Owoc szkłaku 20 Koper włoski 20 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kora kruszyny 20 167 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Rwa twarzowa Zestaw l Kwiat bzu czarnego 10 Kwiat lipy 15 Rzepik 10 Arcydzięgiel 15 Rumianek 10 Dziewanna 15 168 . Nie podawać przy podrażnieniu nerek. Zestaw II Dziewanna 30 Krwawnik 20 Tasznik 25 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Kwiat akacji 10 Anyżek 5 Koper 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Rwa kulszowa (ischias) Zestaw I Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Ślazówka 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Liść topoli czarnej 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Liść tarniny 20 Liść senesu 20 Kwiat lipy 10 Bez . Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.

Sen . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Jagoda jałowca 50 Skrzyp 20 Siemię pietruszki 15 Korzeń wilżyny ciernistej 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Schudnięcie Krwawnik 30 Kozłek lekarski 35 Pierwiosnek biały 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bobrek trójlistny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2-3 filiżanki przed poceniem.niepokój Zestaw I Rumianek 15 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 15 Tysiącznik 15 Piołun 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. Nie podawać przy podrażnieniu nerek.kora 15 169 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 20 Anyżek 15 Kozłek lekarski 35 Krwawnik 15 Kruszyna . Środek napotny. Rzeżączka ostra Ślazówka 35 Ziele świętojańskie 35 Jagoda jałowca 15 Korzeń łopianu 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw III Liść maliny 30 Mniszek lekarski 20 Liść orzecha włoskiego 20 Liść róży białej 10 Korzeń drzewianki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować 12 dni. Zestaw IV Koper włoski 30 Kminek 30 Anyżek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy ten odwar po kilka kropli rano i wieczorem.zapalenie Zestaw I Świetlik łąkowy 40 Babka lancetowata 30 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Spojówki oczne . Zestaw III Korzeń tataraku 50 Jagoda jałowca 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Stłuczenia – okłady Zestaw I Hyzop lekarski 20 Szanta zwyczajna 20 Macierzanka 10 170 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Napar pić przed snem. Zestaw II Ruta murowa 50 Mniszek lekarski 25 Płatki róży białej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem.

Zestaw II Główka maku polnego 60 Perz 15 Kwiat bzu 15 Rumianek 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części dała. Zestaw II Kozłek lekarski 20 Rumianek 20 Liść maliny 30 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.korzeń 20 Mięta wodna 15 Kwiat lipy 20 Przełącznik 15 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Lebiodka 15 Ruta 15 Szałwia 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Nie podawać przy zapaleniu nerek. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw III Rumianek 10 Hyzoplek 20 Szanta zwyczajna 15 Lebiodka 10 Ruta 10 Szałwia 10 Orliki białe 10 Dziewięciornik 10 Pomornik 5 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Nie podawać przy zapaleniu nerek. System nerwowy (osłabienie) Zestaw I Lubczyk . 171 .ciepłą okładamy chore części ciała.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. Zestaw VII Senes 35 Kora kruszyny 35 Sporysz 15 Anyżek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości do 3 filiżanek dziennie.Środki przeczyszczające (silne) Zestaw I Jagoda szkłaka 100 Zioła zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat Słodkogórza 5 l łyżkę stołową ziół ziół poddajemy działaniu zimnej (nie gorącej) wody. 172 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po naciąganiu kilkugodzinnym pijemy 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Kora kruszyny 100 5 g zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Liść senesu 35 Korzeń lukrecji 35 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Liść senesu 40 Kwiat bzu 30 Anyż 15 Koper włoski 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kora kruszyny 25 Liść tarniny 25 Liść senesu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Aloes 100 Miarką jest ilość mieszcząca się na końcu noża.owoc 5 Bez .

Jeśli skutek zupełny nie nastąpił. należy kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Świerzb Zaleca się smarowanie balsamem peruwiańskim albo: zmywanie chorych miejsc odwarem. roztarte i zmieszane z sokiem przecedzonych borówek. Tasiemiec Ziarna dyni obrane ze skórki. sporządzonym z 20 g igieł jodły na 1 l wody. Ponadto można nim zmywać chore miejsca.Środek wykrztuśny Miodunka leśna 25 Rzepik 15 Korzeń fiołka polnego 20 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jałowiec 25 Kokorycz żółta 25 Bratek polny 15 Rozmaryn 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. po 2 godzinach następną. Zioła tą podajemy do picia na czczo przez 3 dni w ilości l filiżanki. Zestaw I Pokrzywa 25 Szałwia 25 Tysiącznik 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kwiat wrotyczu 60 Liść senesu 40 173 . Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw I Wrotycz 50 Jemioła 26 Liść brzozy 25 5 g ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej: po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i pić 2 razy dziennie przez 2 dni (20 g wystarcza zatem na l kurację). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.

Udar mózgu (apopleksja) Kwiat pomornika 20 Storczyk biały 20 Tasznik 5 Szałwia 15 Krwawnik 20 Rozmaryn 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i wypić na raz. Udar słoneczny Chorego przenieść w cieniste miejsce. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. można kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Zestaw II Goryczka żółta 20 Skórka pomarańczowa 20 Kolendra . Trądzik Drewno oliwkowe 20 Drewno jałowca 20 Korzeń sasafrasowy 10 Wilżyna ciernista 10 Korzeń łopianu 10 Łopian 10 Drewno sandałowe 10Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. O ile zupełny skutek nie nastąpił.5 łyżki stołowej) ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej.owoc 20 Kwiat lawendy 20 Storczyk biały 20 174 . podać mu świeżej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw I Dziewanna 30 Storczyk biały 30 Krwawnik 25 Ruta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.25 g (2.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 175 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. albo pietruszki. albo mięty wodnej (patrz: okłady przy świeżych ranach).l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kozłek 20 Rozmaryn 15 Rumianek 20 Storczyk biały 15 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Ruta 10 Storczyk biały 10 Melisa 10 Przetacznik 20 Kwiat lipy 10 Fiołek polny 15 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 9 dni. Zestaw V Przetacznik 20 Malina 20 Lawenda 20 Jeżyna ciernista 20 Ruta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Piołun 40 Przetacznik 40 Pierwiosnek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę z cukrem i cytryną po l filiżance kilka razy dziennie. Nie podawać herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. zrobić przerwę 7 dni i znowu 9 dni. Ukąszenia przez owady Okładać zranione miejsce roztartymi liśćmi babki lancetowatej.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Korzeń cykorii 30 Korzeń perzu 30 Mniszek 15 Siemię kopru 15 Liść maliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 176 .Ukąszenie przez psa 2 lub 3 łyżeczki soku wyciśniętego z babki lancetowatej zmieszać z mlekiem lub rosołem. Wargi bolące Okładać odwarem z liści czepca.kwiat 10 Tasznik 40 Marzanka wonna 20 Storczyk biały 10 Korzeń kopru 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przemywamy pochwę. pić kilka filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Rumianek 25 Liść wiązu 25 Liść orzecha 25 Liść szałwii 15 Kora dębu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wągry Zestaw I Tarnina . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ponadto tym samym ciepłym odwarem należy przemywać pochwę. Upławy białe Zestaw I Arcydzięgiel 40 Liść bazylii 20 Kozłek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Włosy . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l 1/2 filiżanki.wypadanie w następstwie ciężkich chorób Liść jeżyny 20 Kozłek lekarski 15 Jałowiec 20 Mięta pieprzowa 10 Tatarak 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Mniszek lekarski 30 Chmiel 20 Nagietek 20 Orliki białe 15 Mącznica lek. 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Wątroba – obrzęk Zestaw I Rzepik 20 Mniszek lekarski 15 Szczaw zwyczajny 15 Ziele jaskółcze 10 Tysiącznik 10 Bobrek trójlistny 10 Goryczka żółta 10 Podróżnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. 177 . Wskutek zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Zestaw II Mniszek lekarski 25 Szanta biała 25 Korzeń cykorii 10 Ruta ogrodowa 10 Ziele jaskółcze 10 Koszyczek rumianku 10 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść mięty wodnej 40 Melisa 40 Rumianek 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.Wole Szanta czarna 15 Rzepik 15 Trędownik 15 Marzanka wonna 15 Kozłek lekarski 10 Melisa 5 Morszczyn 10 Janowiec 5 Ziele bukwicy 5 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przedjedzeniem.ciepłą okładamy chore części ciała. 178 . Wrzody śluzówki jamy ustnej Zestaw I Skrzyp 50 Szałwia 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie na 1/2 godz. Wrzody podudzia – okłady Korzeń łopianu 35 Glistewnik 35 Kwiat bzu 15 Centuria 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy miana chustkę . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Boża trawa 35 Krwawnik 35 Tatarak 20 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

otrzymanej przez zmieszanie z zimną wodą l łyżki sproszkowanych nasion bożej trawy albo: pić herbaty z bobrku trójlistnego albo: pić herbatę z kwiatu lipy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Wrzodzianka Okłady z papki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Kminek 30 Liść mięty 20 Korzeń kozika 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Lawenda 25 Liść mięty 25 Koper włoski 25 Ziarna kminku 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 179 . Wzmacniające zioła Kwiat lipy 30 Krwawnik 30 Korzeń cykorii 15 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń rzewienia 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wzdęcia (wiatry) Zestaw I Rumianek 20 Anyżek 20 Kminek 10 Mięta 10 Lawenda 10 Koper włoski 10 Kozłek lekarski 10 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

liść 20 Bratek polny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Podróżnik 30 Mniszek lekarski 30 Perz 30 180 . Wykwity na twarzy i na skórze Zestaw l Bratek polny 10 Kokorzycz żółta 10 Drewno gwajkowe 20 Drewno jałowca 10 Korzeń sasafrasowy 10 Korzeń łopianu 10 Korzeń żywokostu 5 Korzeń słodkogórzy 10 Przetacznik 10 Miesiączek mały 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Bez . Wzrok osłabiony Świetlik łąkowy 20 Mniszek lekarski 20 Ruta murowa 20 Kozłek lekarski 15 Babka lancetowata 15 Koper włoski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Zestaw IV Kminek 30 Koper 30 Rumianek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Tasznik 20 Pomornik górny 20 Czernica . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

Zestaw II Liść jeżyny 25 Kora dębu 25 Szałwia 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wymioty krwawe Tasznik 20 Borówka . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Kminek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wymioty krwawe (żołądek) (patrz: choroby żołądka) Tasznik 40 Bodziszek cuchnący 40 Szczawik zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Drzewianka żółta 20 Krwawnik 20 Kora wierzby 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę na zimno z małymi kawałkami lodu w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. ewentualnie z małymi kawałkami lodu. Zestaw III Szyszka sosny 70 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wypryski Zestaw I Przetacznik 35 Jałowiec 35 Owies 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę chłodną. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 181 .

wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Nie podawać przy zapaleniu nerek. lampy kwarcowej itd. naparzonej w 1/4 l wody. Podawać do picia pół na pół z mlekiem obok tranu. 182 . Zestaw II (środek przeciw zołzowym zapaleniom oczu) Mech islandzki 35 Krwawnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Skrzyp 30 Ziarna głogu 30 Jagoda jałowca 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wysypka skórna Zestaw I (środek czyszczący krew) Pierwiosnek 40 Liść orzecha 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Krwawnik 25 Pierwiosnek biały 25 Anyżek 25 Liść orzecha 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Wysięk w kolanie Zestaw I Kwiat pomornika 50 Szyszak świerku 50 Ciepłe okłady z odwaru l łyżki ziół. Zestaw III (środek przeciw wyrzutom skórnym na tle zołzowym) Jałowiec 30 Wilżyna ciernista 15 Korzeń sasanasu 10 Skrzyp 30 Korzeń słodkogórzy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. w odwarze namoczyć chustkę miana.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zaparcia Zestaw I Świeży kwiat akacji 100 15 g zalać 1/2 wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po l filiżance.owoc 25 Kruszyna . Zestaw III Senes .kora 25 Mięta pieprzowa 20 Słodkogórza 20 183 . Zioła pić 21 dni. Zestaw VI Trędownik 30 Podbiał 20 Warzęcha wodna 20 Nagietek 10 Szczaw zwyczajny 10 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Kora kruszyny 30 Rumianek 10 Liść mięty pieprzowej 10 Kwiat lipy 10 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Liść orzecha włoskiego 30 Korzeń tataraku 30 Krwawnik 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw V Pędy świerka 20 Krwawnik 20 Dymnica 20 Bobrek trójlistny 20 Drewno jałowca 10 Korzeń tataraku 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

owoc 35 Kruszyna .kwiat 20 Wilżyna ciernista 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 30 Senes .kora 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw III Ślazówka 30 Jasnota biała 30 Głóg . Zestaw II Korzeń łopianu 25 Liść poziomki 25 Wilżyna ciernista 25 Skrzyp polny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Psianka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki na 3 razy. Zapalenie cewki moczowej Zestaw I Wilżyna ciernista 30 Prawoślaz lekarski 30 Skrzyp polny 20 Kwiat fiołka polnego 10 Korzeń piwonii białej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie wystąpienia biegunki przerwać kurację. Nie podawać kobietom w ciąży. Zgaga Zestaw I Tatarak 35 Goryczka żółta 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 184 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Pietruszka .

Zestaw VIII Kora dębu 30 Słodkogórza 20 Tysiącznik 20 Szałwia 30 185 . Zestaw V Mniszek lekarski 30 Płatki białej róży 30 Rzepik 15 Babka lancetowata 15 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw IV Oman wielki 20 Liść senesu 20 Drewno gwajakolowe 20 Lukrecja 20 Anyżek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VI Tatarak 40 Mięta pieprzowa 20 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy do picia po 2 łyżki stołowe dziennie.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Zestaw VII Oman wielki 20 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Ziele bukwicy 10 Biedrzeniec 5 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.owoc 10 Kolendra . Napar podajemy do picia 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem.Zestaw III Szałwia 30 Bukwica 10 Skrzyp polny 30 Piołun 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.owoc 10 Kminek 10 Ruta murowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Dyptam 25 Biedrzeniec 25 Dziewięciomik 25 Korzeń arcydzięgla 20 Korzeń omanu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw III Goryczka żółta 15 Skórka pomarańczowa 15 Tatarak 20 Rzewień 10 Anyżek 10 Kolendra .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Liść mięty 30 Skórka cytrynowa 20 Krwawnik 20 Koper włoski 10 Rzewień 10 Goryczka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żołądka kurcze Zestaw I Rumianek 25 Skórka cytrynowa 25 Bobrek trójlistny 15 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Napar podajemy do picia po 3 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.owoc 15 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni. 186 . Nie podawać kobietom w ciąży Zioła stosować 21 dni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Tysiącznik 30 Bobrek trójlistny 20 Wrotycz 20 Korzeń arcydzięgla 20 Tatarak 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Bobrek trójlistny 10 Obrazki białe 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Piołun 10 Drewno jałowca Lukrecja 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żołądek .Żołądek .nieżyt Zestaw I Tatarak 15 Bobrek trójlistny 15 Tysiącznik 15 Goryczka żółta 15 Drapacz lekarski 20 Piołun 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 187 .nerwica Zestaw I Dziewięciornik 20 Biedrzeniec 20 Koper włoski 20 Melisa 20 Arcydzięgiel 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń kozika 50 Liść mięty 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Goryczka żółta 20 Janowiec 20 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. 188 . Nie wolno podawać kobietom w ciąży. Zestaw III Kozłek lekarski 20 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 20 Piołun 20 Liść bzu czarnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Można podawać kobietom w ciąży. Zestaw VI Koper 35 Srebrnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Melisa 10 Skrzyp 25 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Tatarak 10 Rozmaryn 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży.Zestaw II Melisa 40 Liść mięty 40 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki żółtej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. tj. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 1/2-1 filiżanki dziennie. Zioła stosować 6 tygodni.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1. Żółtaczka Zestaw I Korzeń czarcikęsu 50 Koszyszek rumianku 20 Ruta ogrodowa 15 Orliki białe 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw II Koper morski 25 Berberys 15 Mniszek lekarski 15 Koszyczek rumianku 15 Nagietek 15 Chaber polny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Koper morski 30 Lebioda . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Koszyczek rumianku 30 Oman wielki 30 Bobrek trójlistny 20 Piołun 10 Czarcikęs 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Zestaw III Jaskółcze ziele 25 Nagietek 25 Liść pokrzywy 20 Bławatek polny 20 Chmiel 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Żółć . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1.polna 15 189 .zastój Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw VIII Ziele jaskółcze 15 Mniszek 10 Pokrzywa 10 Bławatek polny 5 Chmiel 10 Rzepik 10 Oman wielki 10 Piołun 20 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. 190 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Lipa 35 Oman wielki 20 Piołun 30 Czarcikęs 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zestaw IX Korzeń fiołka polnego 20 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Korzeń cykorii 30 Rdest ptasi 30 Ruta ogrodowa 15 Rzepik 15 Orliki białe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bukwica 15 Rzepik 15 Tasznik 15 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zbadać tło choroby. Zbadać tło choroby. Zioła pić 6 tygodni. Zbadać przyczynę choroby.

Zestaw II Rumianek 40 Liść mącznicy 30 Siemię konopi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.skrzepy Zestaw I Chmiel 30 Rumianek 35 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i moczymy szmatę lnianą. 191 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy szmatę lnianą. którą przykładamy do żylaków. dlatego zalecane jest leżenie w łóżku. którą przykładamy do żylaków.kwiat 15 Tysiącznik 15 Zioła zagotować w 1/21 wody. Ważny jest spokój. w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Żylaki – okłady Dziewięćsił 15 Pokrzywa 40 Ziele jaskółcze 15 Bez .Żylaki Zestaw I Dziewięćsił 35 Kasztanowiec kwiat 35 Bez . wykręcić i przykładać na miejsce bolące bez okładu suchego na wierzchu. Żyły . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Bukowiec 20 Rozmaryn 20 Pokrzywa 20 Rumianek 15 Chmiel 15 Kwiat lawendy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ewentualna operacja.kwiat 15 Tysiącznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zaleca się leżenie.

o którym tak często piszę. przy chorobie wrzodowej o bardzo przewlekłym charakterze. poprawia bardzo szybko słabnący wzrok. że bursztyn roztarty na proszek i połączony z olejkiem różanym pomaga przy wielu chorobach wieku dziecięcego. Wśród wielu kamieni tylko bursztyn ma tak szerokie zastosowanie lecznicze aż do dzisiejszych czasów. kadzidła bursztynowe wyciszają znerwicowany umysł i pozwalają spokojnie usnąć. Co pewien czas wraca fala podziwu dla bursztynu . Legenda głosi. Bursztyn może zapobiec chorobie oskrzelowej. jeśli chora osoba 192 . aby zdobyć ten cud Bałtyku i wywozili go w świat tak jak złoto. Bursztynem bawiły się też Rzymianki uważając go za kamień wiecznej młodości.Bursztyn (jantar) — lecznicze złoto Bałtyku Na koniec chciałabym opowiedzieć o cudownym i tajemniczym bursztynie . Od niepamiętnych czasów było ono przedmiotem zainteresowań możnych z całego świata. że bursztyn zebrany przed wschodem słońca ma wielkie moce lecznicze. aby sen był spokojny. Dziś możemy spotkać ludzi. przetrwały wieki różne metody stosowania bursztynu. Już w czasach Homera był znany i ceniony nie tylko jako ozdoba. że mąż. W przeszłych czasach istniał na polskiej wsi przesąd. Noszony na szyi leczy bardzo skutecznie bóle gardła. aby spękane pięty wycierać sproszkowanym bursztynem utartym z olejem arachidowym. aby nie chorowały. Wielki uczony medyk Pliniusz. aby ustąpiły zawroty głowy i omdlenia. Grecy nazwali bursztyn elektronem i przypisywali go Słońcu. Po wielu wiekach uczeni znajdowali kawałeczki bursztynu pod skórą rąk mumii egipskich. pozna jej grzechy i niecne zamiary. Do naszego kraju wędrowali kupcy z wielu krajów. a tak często przez nas niedoceniany. Jak widać. że bursztyn zabezpiecza mumie przed zniszczeniem i rozkładem.obecnie znowu jest duże zainteresowanie złotem Bałtyku i jest on często używany w leczeniu wielu chorób. Astrologia jednak nie polecała noszenia bursztynu osobom urodzonym w znaku Byka. którzy pod poduszkę układają sznury bursztynu.złocie polskiego morza. kawałki bursztynu rozkładano przy głowach koni. zapalenie migdałów. że to pozwala mu być zdrowym i uniknąć dolegliwości żołądkowych.ponoć przywracał im siły. mimo że nie należy on do kamieni szlachetnych. zalecano np. natomiast sproszkowany można stosować przy chorobach żołądka. Egipcjanie uważali bowiem. ponieważ jest to cudowny lek na wiele schorzeń. Egipcjanki lubiły się bawić kawałeczkami bursztynu . a chorym podawano do picia wodę bursztynową. Marcin Luter nosił zawsze przy sobie duży kawałek bursztynu wierząc. a kapłani egipscy używali bursztynu jako kadzielnic z wonnymi ziołami. Do celów leczniczych używamy też maści i nalewki bursztynowe. a noszony przez kobietę ciężarną ułatwi poród. były bardzo długo młode. przywraca siłę zmęczonym oczom. Uważał. Niegdyś stajnie były bardzo często okładane bursztynem. W celach leczniczych używano jasnej odmiany bursztynu. aby chronił przed udarem mózgu. Wyrabiano z bursztynu ulubione talizmany i ozdoby. Chorzy na serce zażywają sproszkowany bursztyn z miodem i czują się doskonale. leczono nim także zwierzęta. również poświęcił wiele uwagi bursztynowi polecając chorym mikstury bursztynowe. a Sokrates polecał noszenie bursztynu. gdy położy kamień bursztynowy na piersi śpiącej żony.

trzeba 100 g bursztynu zalać czystą źródlaną lub morską wodą i odstawić na 24 godziny w ciemne miejsce. jak będziecie ją stosowali. a Wy sami zdecydujecie. dziś znowu są takie mamy. Potem możemy go sproszkować i używać do spalania w kadzidłach. aby nie narazić się na śmieszność. wsypać do szklanego naczynia lub butelki o żółtym . Oto przepis na wzmocnienie i ochronę organizmu przed złotą jesienią: 50 g bursztynu. Klimuszki przez 2. a następnie wystawić na 8 godzin na słoneczne okno. aby nie było problemu z połykaniem. że osoba nosząca bursztyn jest poważnie chora i powinna udać się do lekarza. Na drugi dzień dokładnie wypłukać bursztyn. aby poddać się badaniom wykrywającym przyczynę choroby. Aby sporządzić nalewkę bursztynową. Taką wodę pijemy 2 razy dziennie jedną szklankę. 20 g rzepiku. 20 g macierzanki. to są odwieczne mądrości natury. że astrologia przypisuje bursztyn Merkuremu. więc dla nich bursztyn jest doskonałym lekiem. 20 g lebiodki. którzy bardzo często się przeziębiają. Aby wzmocnić organizm. który pomoże nam wrócić do zdrowia. że do celów leczniczych służy jasny bursztyn w czystych kolorach. W trakcie leczenia zabrania się absolutnie spożywania kapusty pod żadną postacią. Tak zrobiona woskowa 193 . woda taka leczy też krwotoki wewnętrzne. zaziębienie . cierpią na katar i uporczywy kaszel. Grypa. Każda choroba wymaga od nas cierpliwości . powinniśmy w okresie jesienno-zimowym zażywać sproszkowany bursztyn z łyżeczką miodu: 1 łyżeczkę miodu spadziowego ukręcić z l łyżeczką bursztynu i to połknąć popijając gorącą herbatą. może sam zrobić świece z odrobiną proszku bursztynowego.2 razy dziennie łyżeczkę nalewki bursztynowej dodajemy do herbaty. wkładając proszek w malutkie opłatki apteczne. Można też sproszkowany bursztyn zażywać z ziołami. powinniśmy zawsze pamiętać. że Merkury opiekuje się Bliźniętami. rozłożyć na lnianym płótnie. które swoim pociechom wkładają bursztyn do kieszonek. ale niechętnie o tym mówią. Jeśli kamyki bursztynowe noszone jako korale lub bransoletka zmatowieją. Kobiety powinny nosić przede wszystkim bransolety na ręku i naszyjniki połączone ze srebrem. Trudno nasze panie przekonać. Bursztyn możemy zalewać tylko dwa razy. zapobiegniemy przeziębieniom. Szczególnie dzieciom Bliźniętom powinniśmy wkładać do kieszonek bursztyn w okresie jesienno-zimowym. Dawniej nasze babcie bardzo pilnowały. Z pobytu nad morzem powinniśmy koniecznie wrócić do domu z bursztynem. W tym okresie należy też wcierać nalewkę bursztynową w okolice szyi przed snem. aby nie chorowały.będzie stale nosić przy sobie jasny bursztyn. Ja swoją córeczkę leczyłam za radą ks. Jeśli będziemy zażywać taką miksturkę.po tym okresie nalewka będzie doskonałym lekiem. to znak. co miało chronić przed chorobą i złem. niestety polskie kobiety robią to sporadycznie. Przy chorobach tarczycy należy pić ją 2 razy dziennie po 21 kropli (na cukier) przez trzy miesiące.złotym kolorze i zalać czystą wodą. Działa kojąco na cały organizm. Możemy ją podawać też dzieciom od 4 roku życia. Najprostsze jest sporządzenie wody bursztynowej: sproszkować 50 g bursztynu. Jak należy stosować nalewkę bursztynową? Otóż jest wiele przepisów i podam Państwu kilka. Na rozłożony wosk przed skręceniem rozsypuję bursztyn wzdłuż sznurka i skręcam uciskając. Nie wstydźcie się takich odruchów.proszę o tym pamiętać. Cz. aby się osuszył i dopiero po tym zabiegu zalać 1 l spirytusu i odstawić w miejsce nasłonecznione na 12 dni . Jeśli ktoś potrafi robić świece woskowe. Kurację można przedłużyć nawet do roku. to nie są przesądy. jak cudowny jest w działaniu noszony codziennie choćby przez jakiś czas. Ja robię takie świece dla siebie i swoich przyjaciół. Chciałabym dodać. nalewkę wcieramy też w stopy i plecy. Zażywać rano i wieczorem przed snem przez 21 dni. które bardzo często chorują na oskrzela i gardło. Składniki sproszkować i zażywać 2 razy dziennie l łyżeczkę przez 6 tygodni rano i wieczorem. a my już wiemy.5 roku i jest teraz zupełnie zdrowa. Szczególnie polecam tym. a dzieciom również w przeguby rączek. Jeśli zechcemy zrobić nalewkę lub maść bursztynową. aby małe dzieci zawsze przy sobie miały ukryty w ubrankach bursztyn. Na całym świecie kobiety noszą ozdoby z bursztynu.

świeca jest doskonała na oczyszczenie naszego mieszkania, usuwa bakterie i orzeźwia powietrze przed udaniem się na spoczynek napełniając pokój pięknym aromatem. Możemy też sami zrobić kadzidełko. Należy do 50 g sproszkowanego bursztynu dodać po łyżeczce krwawnika, lawendy, tataraku, kwiatu bzu czarnego i mamy cudownie pachnące kadzidło, które powinniśmy rozpalać w pokoju do tego przeznaczonym każdego wieczoru, gdy zaczną nam kaloryfery ogrzewać mieszkanie. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy zrobią kadzidło, zalecam jednak, aby w pokoju dzieci każdego dnia rozpylać nalewkę bursztynową. Trzeba l łyżkę nalewki dodać do l szklanki wody i kilkakrotnie w ciągu dnia rozpylać, a dzieci nie będą chorować i odczuwać zmęczenia po szkole. Mam nadzieję, że zachęciłam wszystkich do używania naszego bursztynowego złota, które na całym świecie jest bardzo cenione z uwagi na swoje właściwości lecznicze.

194

Alfabetyczny wykaz roślin
Anyż - Pimpinella anisum Arcydzięgiel litwor - Archangelica officinalis Babka lancetowata - Plantago lanceoluta Berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Bez czarny - Sambucus nigra Biedrzeniec mniejszy - Pimpinella saxifraga Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea Borówka czarna - Vaccinium myrtillus Brzoza brodawkowata - Betula verrucosa Cebula ogrodowa - Allium cepa Centuria pospolita (tysiącznik pospolity) - Centaurim minus Chmiel zwyczajny - Humulus lupulus Chrzan pospolity - Armoracia lapathifolia Cykoria podróżnik - Cichorium intybus Czarnuszka siewna - Nigella sativa Cząber ogrodowy - Satureja hortensis Dąb - Quercus Drapacz lekarski - Cnicus benedictus Dziewanna wielkokwiatowa - Verbassum densiflorum Dzięgiel leśny - Angelica silvestris Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum Estragon (bylica estragon) - Artemisia dracunculus Fiołek trójbarwny - Viola tricolor Glistnik jaskółcze ziele - Chelidonium maius Głóg - Crataegus Gorczyca biała - Sinapis alba Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis Jałowiec pospolity - Juniperus communis Jarząb pospolity (jarzębina) - Sorbus aucuparia Jasnota biała - Lamium album Jemioła – Viscum Jeżyna - Rubus Kalina koralowa - Viburnum opulus Kasztanowiec zwyczajny - Aesculus hippocastanum Kolendra siewna - Coriandrum sativum Konopie siewne - Cannabis sativa Konwalia majowa - Convallaria maialis Koper ogrodowy - Anethumn graveolens Koper włoski - Foeniculum vulgare Kopytnik pospolity - Asarum europaeum Kozieradka - Trigonella feonum-graeum Kozłek lekarski - Valeriana officinalis Kruszyna pospolita - Rhamnus frangula

195

Krwawnik pospolity - Achillea millefolium Lawenda – Layandula Lebiodka pospolita - Origanum vulgare Len – Linum Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare Lipa drobnolistna - Tilia cordata Lukrecja gładka - Glycyrrhiza glabra Łopian większy - Arctium lappa Macierzanka piaskowa - Thymus serpyllum Mak lekarski - Papaver somniferum Malina właściwa - Rubus idaeus Marzana barwierska - Rubia tinctorum Mięta - Mentha Miłek wiosenny - Adonis vernalis Mniszek pospolity - Taraxacum officinale Mydlnica lekarska - Saponaria officinalis Nagietek lekarski - Calendula officinalis Nasturcja - Tropaeolum Nostrzyk lekarski - Melilotus offcinalis Ogórecznik lekarski - Borago officinalis Olsza czarna - Alnus glutinosa Oman wielki - Inula helenium Papryka - Capsicum Perz właściwy - Agropyron repens Pierwiosnek lekarski - Primula veris Pietruszka zwyczajna - Petroselinum crispum Pięciornik gęsi - Potentilla anserina Pięciornik kurze ziele - Potentilla erecta Podbiał pospolity - Tussilago farfara Pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica Połonicznik nagi - Herniaria glabra Poziomka pospolita - Fragaria vesca Przywrotnik pasterski - Alchemilla pastoralia Rdest ptasi - Polygonum aviculare Rokitnik zwyczajny - Hippophae rhamnoides Rosiczka okrągłolistna - Drosera rotundifolia Rozchodnik ostry - Sedum acre Róża pomarszczona - Rosa rugosa Rumianek pospolity - Matricaria chamomilla Ruta zwyczajna - Ruta graveolens Rzewień dłoniasty - Rheum palmatum Słonecznik zwyczajny - Helianthus annuus Sosna zwyczajna - Pinus silvestris Szafran (krokus) – Crocus Szałwia lekarska - Salvia officinalis Ślaz leśny - Malva silvestris Śliwa tarnina - Prunus spinosa Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis Śnieżyca wiosenna - Leocojum vernum

196

Świerk - Picea Świetlik łąkowy - Euphrasia officinalis Tasznik pospolity - Capsella bursa-pastoris Tatarak zwyczajny - Acorus calamus Topola czarna - Populus nigra Wawrzynek wilcze łyko - Dephne mezereum Wierzba biała - Salix alba Wilżyna ciernista - Ononis spinosa Wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris Żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius Żywokost lekarski - Symphytum officinale

197

Nazewnictwo ludowe
Kwiaty
Bez czarny - inaczej: bzowina, hyćka, bez aptekarski, lekarski. Bławatek - inaczej: chaber, modrak, modrokwiat, modrzeniec, wasilek, wołoszek. Czarna malwa - inaczej: czarna róża, czarne kwiaty, ślazowa róża, ślaz czarny lub ogrodowy, różowy, wysoki. Dziewanna - inaczej: dziewanna lekarska. Głóg - inaczej: głożyna, głóg pospolity. Jarzębina - inaczej: jarząb pospolity, jarząbek. Jasnota biała - inaczej: pokrzywa biała, głucha, martwa. Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kocanka - inaczej, kocie łapki, nieśmiertelnik piaskowy, żółty, radostka, słomianka, suche ziele, suchołuski. Koniczyna biała - inaczej: dzięcielina, koniczyna płożąca. Krwawnik - inaczej: stolist, żeniszek, złocień krwawnik. Kupalnik - inaczej: arnika górska, pomornik, tranek górski. Lawenda - inaczej: lawenda lekarska, prawdziwa, wonna. Mak polny - inaczej: maczek zajączek, maczek polny, mak dziki, lekarski, zajęczy. Mniszek lekarski - inaczej: brodawnik mieczowaty, dmuchawiec, gołębi groch, mlecz, podróżnik mieczowaty, żabi kwiat. Nagietek lekarski - inaczej: stulik, nagietek. Pierwiosnka lekarska - inaczej: kwiat paraliżowy, kwiat kluczyków. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Przelot pospolity - inaczej: wełnica, żółwie ziele. Robina akacjowa - inaczej: grochodrzew, akacja biała, fałszywa. Rumian szlachetny - inaczej: rumian rzymski, włoski. Rumianek pospolity (koszyczki) - inaczej: kamelka, maruna, rumianek, marunka, rumianek apteczny, polny. Słonecznik - inaczej: słonecznik roczny, zwyczajny. Stokrotka pospolita - inaczej: stokroć trwała. Ślaz - inaczej: guziczkowe ziele, kędzierzawiec, malwa dzika, ślaz gęsi, leśny. Śliwa tarnina - inaczej: korcipka, ciarki, ciernina czarna, tarka, żarnośliwa. Więżówka - inaczej: kropidło błotne, parzydło wiązowe, tawuła błotna, łąkowa, wiązówka błotna. Wrotycz pospolity - inaczej: swojski. Wrzos zwyczajny - inaczej: wrzost.

198

Ziela
Bazylia właściwa - inaczej: bazylia anyżowa. Biedrzeniec - inaczej: biedrzeniec włoski, pimpinella. Bluszczyk kurdybanek - inaczej: kondratka, bluszcz ziemny, zimowy, obłoźnik. Bukwica zwyczajna - inaczej: lekarska, betonijka. Bylica - inaczej: boże drzewko. Bylica pospolita - inaczej: bylnik. Cząber ogrodowy - inaczej: cząber, żelazne ziele, cząber wielki. Drapacz lekarski - inaczej: chaber kleisty, czubek benedyktyński, kardobenedykt, oset lekarski, Benedykta ziele. Dymnica pospolita - inaczej: kokorczyk, polna rutka, ptasia rutka. Dziurawiec - inaczej: arlika, ziele krzyżowe, świętojańskie. Estragon - inaczej: bylica draganek, bylica estragon. Fiołek trójbarwny - inaczej: bratek. Hyzop - inaczej: izop, ziele Józefka. Janowiec barwierski - inaczej: żółciało. Jemioła pospolita - inaczej: jemioła biała, starzęśla. Komosa piżmowa - inaczej: ambrozja, herbata jezuicka, komosa amerykańska, meksykańska, wonna, ziele lebiodowe. Kopytnik pospolity z korzeniami - inaczej: narda leśna, kopyteń, kleśniec. Krwawnik pospolity - inaczej: stolist, żeniszek, złocień. Lebiodka - inaczej: duszka, macierzyca pospolita, lebiodka pospolita. Lnica pospolita - inaczej: lenek Matki Boskiej, lnianka, lniczka, lwia paszczęka, ziele nocne. Macierzanka - inaczej: dzięcielina, macierduszka włoska, cząber pospolity, duszka polna, tymianek wąskolistny, macierzanka piaskowa, pospolita, tymian macierzanka. Majeranek ogrodowy - inaczej: kiełbaśnik, lebiodka majeran. Marzanka wonna - inaczej: barwica wonna, majownik, marzanna. Miodunka - inaczej: ziele adamaszkowe, płucne, miodunka lekarska, majowa, plamista. Nawłoć pospolita - inaczej: polska mimoza, włoć, złota rózga. Nostrzyk - inaczej: nostrz, nozderek żółty, nozderek lekarski, zwyczajny. Ogórecznik lekarski - inaczej ziele barokowe, ogórkowe. Ostrożeń warzywny - inaczej: chrabust, czarcie żebro, drapacz łąkowy, oset warzywny. Pięciornik gęsi - inaczej: gęsie ziele, drabinek, srebrnik pospolity. Podróżnik - inaczej: cykoria dzika, polna, podróżnik błękitny. Potocznik - inaczej: gronka, ptasie mydło, wronie mydło, żabiak, żabie gronka, połocznik nagi, gładki. Poziewnik - inaczej: kocipysk. Przełącznik leśny - inaczej: lekarski, Weronika. Przywrotnik pasterski - inaczej: gwiazdki, gwiazdosz, nawrotnik. Rdest ptasi - inaczej: bździorst, drutowiec, świńska trawa, ptasie języczki. Rdest ostrogorzki - inaczej: pieprz wodny, rdest wodny, żabieniec, sporysz ostrogorzki. Rozchodnik ostry - inaczej: nieśmiertelnik dziki, pryszczornik. Rutwica lekarska - inaczej: kozia ruta, rutewka. Rzepik pospolity - inaczej: jabłecznik, parzydło, ziele wątrobowe. Serdecznik pospolity - inaczej: lwi ogon, lwie serce. Skrzyp - inaczej: chwoszczka, jedlinka, kocie ogonki, koński ogon, koszczka, krzemionka, przęstka, strzępka, świńskie orzechy. Szanta zwyczajna - inaczej: krzecina, szanta biała. Świetlik - inaczej: ptasie oczka, ziele świeczek, świetlik łąkowy. 199

Tasznik pospolity - inaczej, bydelnik, gryczka, kaszka, kaletka pasterska, kaletnik, tobołki pastewne. Tymianek - inaczej: macierzanka tymianu, tymian właściwy. Tysiącznik - inaczej: centuria, goryczka czerwona, tysiącznik pospolity. Uczep trójdzielny - inaczej: dwuząb, strzałki, uczep dwuzębny. Żarnowiec miotlasty - inaczej: barszczewnik, miętlica, mietlicha, janowiec miotlasty, zajęczy groch.

Liście
Babka lancetowata – inaczej: babka mniejsza, wąskolistna, języczki, języki polne, żywiec. Babka zwyczajna - inaczej: babka wiejska, baśki, skołojrza. Bobrek - inaczej: bobrowniczek, bobrek trójlistny, trójliść, koniczyna błotna, koziełek, trojan, krzyżełki. Borówka brusznica -inaczej: brusznica, borówka wczesnozielona, czerwona jagoda, głogocha. Borówka czernica - inaczej: borowina, czarna jagoda, czernica. Brzoza - inaczej: brzezina. Jeżyna - inaczej: malina czarna, czarnojagodowa, użyna, ożyna, jeżyna zwyczajna, baran. Malina - inaczej: maliniak. Mącznica - inaczej: chrościna, chruścian, chruścina jagodna, jagody niedźwiedzie, niedźwiedzie grono, mącznica garbarska. Mięta pieprzowa - inaczej: miętkiewa, mięta pieprzna. Melisa - inaczej: matecznik, pszczelnik, rojownik, miodek. Orzech włoski - inaczej: orzech królewski. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Pokrzywa - inaczej: pokrzywa dwupienna lub wielka, żgajka wielka. Porzeczka czarna - inaczej: smorodina. Poziomka - inaczej: koziomki, poziomka jadalna, pospolita. Prawoślaz - inaczej: malwa prawdziwa, ślaz, topolówka lekarska. Rozmaryn - inaczej: rozmaryn lekarski, rozmarynek. Ruta - inaczej: ruta ostrowonna, ogrodowa, zielona, rutka. Szałwia - inaczej: szałwia lekarska, ogrodowa.

Kora
Chinowa kora - inaczej: kora chińska lub kora chinowca. Jesion pospolity - inaczej: wyniosły. Kalina koralowa Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kondurango Kruszyna - inaczej: kruszczyna, kruszewina, szakłak kruszyna. Szakłak pospolity - inaczej: bodzieniec, jeleni głóg, szakłak ciernisty. Wierzba

200

żabi kwiat.inaczej: gencjana. podróżnik błękitny. polna. Jarzębina . kolendra siewna. arcydzięgiel litworu. pietruszka zwyczajna. kostropacz. szypszyna. czerwona jagoda. gołębi groch. dmuchawiec. łopuch.inaczej: dziewiosił. mydlik.inaczej: bodzieniec. 201 .inaczej: pieprznik. dwupienny. domowa. jeleni głóg. Kminek . leśny. żarnośliwa.inaczej: karba. biedrzeniec mniejszy. Lubczyk . zielony. Pokrzywa zwyczajna . dzika.inaczej: brusznica. kmin polny. korzeń anielski.inaczej: lubiśnik. topolówka lekarska. szakłak ciernisty. lekarski. piersiowy. głóg pospolity. Pietruszka zwyczajna .inaczej: andżelika. papryka. Śliwa tarnina . prawy. korzeń siedzeniowy. kruszewina. karolek. szakłak kruszyna. żywokost czarny.inaczej: fenkuł włoski. wiczyna. czarna jagoda.inaczej: mydelnica. żółta. archangielski. mleczeń. mydłownik.inaczej: kalina pospolita.inaczej: dziady. Przestęp pospolity . podróżnik mieczowaty. dzięgiel. żywy gnat.inaczej: wielka. Jałowiec . Podróżnik .inaczej: pimpinella. łakotne ziele. Mydlnica . Łopian większy .inaczej: głożyna. Wilżyna . hebd. goryczka węgierska. siewna. łamian. włoski. Borówka czernica .inaczej: kosztywał. Owoce Anyż . Bez czarny . mlecz. Malina . malina właściwa. głogocha. Kalina koralowa . Prawoślaz . Kolendra . korcipki. Głóg .inaczej: cykoria dzika. wilżina ciernista. Róża .inaczej: jarząb pospolity. siewna. żgajka wielka. ślaz.inaczej: kolka. Oman . Szczaw koński . Borówka brusznica . dwupienna.inaczej: kobylak. Szakłak pospolity . Lukrecja .inaczej: grzechotnica. kobyli szczaw. pieprz turecki. jarząbek. skowronkowy korzeń. Biedrzeniec . mydlnica lekarska. kwiat kluczyków.inaczej: nieszpułki.inaczej: malwa prawdziwa. pospolita.inaczej: kruszczyna. oman pospolity. wielki. niski. lubczyk ogrodowy. Pieprzowiec . korzeń indyczki wirginiańskie.inaczej: słodkie drzewo. głogowa.inaczej: bzowina.inaczej: przestęp biały. senega. Goryczka . hyćka. Koper ogrodowy. ciemię czarne.inaczej: domowa. Koper włoski . pietruziele. lekarski.inaczej: kwiat paraliżowy. koperek. Pierwiosnka lekarska . fenkel. tarnina.Korzenie Arcydzięgiel . Mniszek .inaczej: bez karłowaty. Kruszyna . koląca.inaczej: ciarki. Żywokost . tarka. bez aptekarski. Krzyżownika cierpka . polna. czernica.inaczej: brodawnik mlekowaty.inaczej: biedrzeniec. Pietruszka . róża: cierniowa.Szyszkojagoda.inaczej: polski pieprz.inaczej: pietruziele.inaczej: maliniak. Bez hebd .inaczej: borowina.

baldrian. obrost. srebrnik drzewianka. 202 . włóczęga. właściwy. sokora.inaczej: szabel tyczkowy. siarka roślinna. goździsty. kurze ziele. Inne Chmielowe gruczoły . Kozłek .inaczej: karagon islandzki. morszczyn pęcherzykowaty. kalmus. tatarczuch.Naowocnia . łabuzia. Pączki Brzoza .w składzie mieszanek ogólnie tonizujących.inaczej: koński ząb.inaczej: ajer. swarzybaba. mieczyk.inaczej: jasiokr. Jana. Pięciornik . płucnica islandzka. nadecznik rzeczny. fiołkowy korzeń. kosatka.inaczej: badziaga.inaczej: perz biały.inaczej. szuwar pęcherzykowaty.inaczej: turzyca piaskowa. sokorzyna. kozłek lekarski.inaczej: waleriana. szablak. tarczownik(ca) islandzki(ka). widłak babimor. Porost islandzki . kołtun. Tatarak . kurzy ślad. porost morski. Topola . Fasola . Widłak-zarodnik .inaczej: chojar. tatarskie ziele. szuwar. ziółka islandzkie. Pieprz .inaczej: rabarbar. pas św. piersiowy porost. Rzewień . Gołąbka słodkowodna . Turzyca . wodny. mech górski. Morszczyn .inaczej: brzezina.inaczej: morskorost. Kukurydza znamię (wąsy) . żywy proszek. Sosna . choina.inaczej: babi mur. chojka.Kłącza Kosaciec .inaczej: dąbrówka.

Ziołolecznictwo. Historia Zielarstwa. Leki i gusła w dawnej wsi. Ochorowicz. A. wyd. Horoskop zdrowia. Pegaz 1994. wyd. Głóg. Buyer. Kuźnicka. M. J. Zioła lecznicze. Wydawnictwo A. Kraków 1950. Poznań 1984. Czarnowski. Warszawa 1983. J. Zielarstwo Astrologiczne.J. Z. Warszawa 1898. Kraków. Kraków 1912. Kuchowicz. Nasze Zioła lekarskie. Warszawa 1983. St. Herschel. Gore. Warszawa 1985. Kraków 1936. Muszyński. Zielnik. PZWL. Dziak. Marta Leśnicka (Marta T. Zioła i choroby. PZWL. Ulm 1860 J. LOTOS. Ziemia na krawędzi. Klimuszko. Al. Anno D. Zielnik lekarski. Gawęda) opublikowała następujące książki: Żywa Woda – Zioła. K. Bydgoszcz 1983. Gawędy o drzewach. W obronie ziół leczniczych. Drukarz 1995. Medycyna ludowa.. Biegański. Woda Żywa i Martwa. Berlin 1905. Warszawa 1985. Ziółkowska. wyd. Bezwiedne Tradycje ludzkości. Mikroelementy w naszym pożywieniu. Wyd. LSW. Warszawa 1958. Müller. 1613. 203 . KALENDARZ – MUDRY. J. Szymon Syreius. Płock 1986. ETMOS 1996. A. Arcta 1924. Roślinne leki ludowe. Warszawa 1926. Baralkiewicz. Moje widzenie świata.W. J. B.BIBLIOGRAFIA G. Muszyński. F. PZWL. Warszawa 1954. M.

Projekt okładki i strony tytułowej Jerzy Kępkiewicz Redaktor Ewa Tarka-Huczek Redaktor techniczny Anna Wardzała Korektor Marta Cichońska ISBN 83-202-0798-3 © Copyright by Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1990 .

.....67 Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych) .......................................................................................145 V...........154 Ziołowa pielęgnacja oczu......................... Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie...............................................................58 Najgroźniejsze choroby i szkodniki ........................163 5 ...................80 Przepisy dla smakoszów.............78 Myśli przed półką na przyprawy ................42 Rozmnażanie ziół ......................................................................................................................60 III...........................46 Nawożenie upraw zielarskich............. 153 Ziołowa pielęgnacja skóry..............................................................................82 Indeks rzeczowy potraw...........55 Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół ................................................... Ogródek zielarski ...162 Zioła dla włosów .............7 II...........................40 Przygotowanie gleby .60 Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich....................................................................................................................................74 IV................. 39 Wybór miejsca............................................... Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) ............................................... Zioła dla urody .......... 77 Zielone przyprawy o każdej porze roku ........................................................................................................ 67 Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? ....................Spis treści I....................................39 Plan ogródka......................... Zielarska książka kucharska ..........

..................................................188 Kadzidła i świece ziołowe................................................180 VII........................VI.............................................................................................. Inne zastosowanie ziół i przypraw w gospodarstwie domowym ................................................ 187 Zioła przeciw owadom...........................................169 Gotowe mieszanki ziołowe .............................................................. 169 Jakie zioła na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) ............................................. Domowa apteczka ziołowa .......................189 Barwniki roślinne.................................187 Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri”................................... czyli jak przyrządzać zioła......................174 Różne postaci leku roślinnego.......................................189 ...

które wysiewa się na rozsadniku. W Polsce w stanie naturalnym występuje rzadko. wprost do gruntu lub do skrzyneczek. Następnie obcina się część nadziemną. to znaczy tuż po zbiorze nasion. Młode rośliny sadzi się w rozstawie 70 X 50 cm. Jego korzeń wykopuje się jesienią pierwszego roku wegetacji (przy uprawie z siewu wiosennego). wyrastająca do wysokości 2.nad brzegami rzek i potoków.w drugim roku wegetacji. korzeń szybko i dokładnie myje pod bieżącą wodą. Rozsadę otrzymuje się jesienią tego samego roku. Rozmnaża się wyłącznie z nasion. później -kroi na 2-4 części. od którego odchodzą liczne korzenie. Ca ła roślina arcydzięgla wydziela silny. które bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania. charakterystyczny zapach i jest miododajna. Ogonki liściowe smaży się w cukrze. Nie jest on zbyt długi i dlatego można go łatwo wyjąć wraz z kłączem za pomocą wideł szerokozębnych (amerykańskich) lub szpadla. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) Arcydzięgiel lekarski (arcydzięgiel litwor) Roślina dwuletnia. Ucina się je u nasady.I. Arcydzięgiel wykorzystywany jest w całości. Suszyć należy go w podwyższonej temperaturze (do 40°C). gdy nie są jeszcze włókniste. Nasiona arcydzięgla przeznaczone do siewu zbiera się na przełomie sierpnia i września . Pod ziemią znajduje się jej krótkie. Kwitnie w lipcu i sierpniu. 7 . Najlepszym terminem siewu jest sierpień. walcowate kłącze. Arcydzięgiel dobrze rośnie również na każdej glebie ogrodowej. głównie spotykana bywa w Tatrach (Dolina Litworowa po stronie słowackiej) i w Sudetach .5 m. a wycina je wiosną w drugim roku uprawy lub jesienią w pierwszym (przy uprawie z siewu wiosennego). a następnie kroi na 1-2-centymetrowe odcinki. Arcydzięgiel rosnący dziko znajduje się pod ochroną.

Ogonki liściowe smażone w cukrze służą do przybierania ciast i tortów oraz wchodz ą w skład bakalii do keksu. który pije się po 1/2 szklanki 2-4 razy dziennie jako lek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. po posiłkach .jako środek żołądkowy.wiatropędny lub przed snem . G łówny składnik surowca . który pije się po 1/2 szklanki: przed posiłkami . dzięki któremu 8 . u dzieci . Oba gatunki występują pospolicie na polach. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. ma silny balsamiczny zapach. Liście zebrane są w różyczkę. Najczęściej stosowaną postacią leku jest odwar ( l łyżka stołowa surowca na 1/2 szklanki wody ). zaś brunatne (babka lancetowata) lub białawe (babka zwyczajna) kwiaty w kłos na długiej sztywnej łodyżce. zalanych 2 szklankami wrzątku. Stosowany bywa również do wyrobu wódek gatunkowych.Właściwości lecznicze korzenia arcydzięgla polegają na pobudzaniu wydzielania soków żołądkowych i zmniejszaniu nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym. a preparaty zawierające olejek wykorzystywane są pomocniczo przy bólach gośćcowych. Zrywa się je wraz z ogonkami tuż przy ziemi i następnie suszy. Bazylia pospolita Roślina jednoroczna osiągająca wysokość 30-40 cm. miedzy innymi słynnej góralskiej „litworówki”. sałatek i sosów. Babka lancetowata kwitnie w maju i czerwcu. przy drogach. osłaniający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. miedzach. Surowcem zielarskim są liście zbierane w czasie kwitnienia. sporządza się napar. a babka zwyczajna od czerwca do jesieni. Babka lancetowata i babka zwyczajna Rośliny wieloletnie. nad brzegami wód. pastwiskach. Z 1-2 łyżek liści.przy bezsenności.olejek arcydzięglowy ma działanie uspokajające.jako łagodny środek wykrztuśny oraz przy nieżytach pęcherza moczowego. Korzeń arcydzięgla używany jest jako przyprawa do ryb. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

majonezu. Te sczerniałe należy odrzucić. pozostawiając owoce o barwie naturalnej . Rośnie prawie w całej Europie. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 40 cm. Owoce w trakcie suszenia mają skłonność do czernienia. Rozsadę wysadza się do ogrodu po majowych przymrozkach. a obecnie w ogrodach Azji bywa sadzona w celu odstraszania mszyc. rybnych. stosowane jest w ziołolecznictwie jako składnik mieszanek i herbatek ziołowych. 9 . które można wysiewać wprost do gruntu w połowie maja albo do doniczek w mieszkaniu na pocz ątku kwietnia. Poza dużą zawartością witamin berberys przyczynia się również do zwiększenia ilości wydalanego moczu.ciemnoczerwonej. ale musi to być miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatru. warzywnych i pizzy. Własne nasiona bazylii zbierane są na przełomie września i października. Złocistożółte kwiaty wydzielają silną woń. trochę ostra przyprawa do potraw mięsnych. Berberys zwyczajny Krzew osiągający do 1. surówek i sałatek. Świeże listki dodaje się do zimnych sosów. Jagody berberysu zrywa się bez szypułek i suszy w podwyższonej temperaturze. tuż przed osiągnięciem przez nie pełnej dojrzałości. kanapek. Ma działanie regulujące trawienie i wiatropędne. Krzew pokryty jest cierniami. Z owoców berberysu można przygotować smaczne konfitury. Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej. Zawierają one duże ilości witaminy C (kwasu askorbinowego) i łatwo przyswajalnych kwasów organicznych. masła ziołowego.5 m wysokości. Bazylie rozmnaża się z nasion. Owoce (jagody) berberysu zbiera się zwykle we wrześniu. a także ma właściwości przeciwgorączkowe. sięgając aż po Kaukaz. octu ziołowego. marmolady oraz galaretki. w lasach i w zaroślach. Największe zastosowanie ma bazylia jako aromatyczna. dlatego też berberys bywa niekiedy nazywany „polską cytryną". twarożku.dawniej wchodziła do wielu kompozycji bukietowych. Surowcem zielarskim jest ziele bazylii zebrane w pełni kwitnienia i wysuszone. W Polsce można go spotkać na nizinach i na przedgórzu.

Uzyskanie wartościowych owoców anyżu jest możliwe tylko wtedy. Nasiona anyżu można kupić w sklepach „Herbapolu" lub w aptekach pod nazwą owoc anyżu. bywają stosowane jako przyprawa. 10 . ścinając całe baldachy. Kwiaty i owoce mają działanie przeciwgorączkowe i napotne oraz łagodzą chroniczne zapalenia dróg oddechowych. regulują one również przemianę materii. spotykany w zaniedbanych ogrodach. Do siewu wybierane są owoce najbardziej dojrzałe. Łodygi ścina się i suszy w pęczkach. Napar z kwiatów używa się przy katarze do inhalacji. gdy cz ęść baldachu jeszcze się nie rozwinęła. Suszy się je w baldachach. a ich zbiór rozpoczyna się w momencie żółknięcia łodyg i szarzenia owoców. Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia lub w maju. Surowcami zielarskimi są kwiaty i owoce. rzadziej w lasach. Powidła. gdy są dojrzałe. Biedrzeniec anyż Roślina jednoroczna osiągająca 30-50 cm wysokości. zebrane przed kwitnieniem. a następnie obrywa z szypułek. które dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. marmolady i sok z owoców (bez cukru lub z bardzo małym jego dodatkiem) stosuje się przy biegunce. duże i ciemne. Kremowobia łe kwiaty tworzą szeroko rozłożone. Świeże pędy. Wartościowe nasiona kiełkują po 3 tygodniach. żeby zachowały żółtawobiałą barwę. parkach. Ścina się je z 3-centymetrowym kawałkiem szypułki. suszy w cieniu.Bez czarny Krzew kilkumetrowej wysokości. które wysiewa się wprost do gruntu w pierwszej połowie kwietnia. owocami są fioletowoczarne jagody. stojące baldachowate kwiatostany. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). gdy lato jest ciepłe i suche. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 29 cm. Owoce zawierające dość dużo witaminy C zbiera się. Potem młócone są owoce. baldachami do dołu. Owoce anyżu dojrzewają pod koniec sierpnia.

Szczególnie poleca się go przy zaparciach. posypuje się nimi chleb i bułki. Bylica estragon Roślina wieloletnia o wysokości 60-150 cm. nie wydaje nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki kłączowe. wzdęciach u niemowląt oraz małych dzieci. na polanach. Znane są dwa najczęściej spotykane typy estragonu: niemiecki . Dojrzałe owoce zbiera się i suszy w cieniu lub na słońcu. Typ niemiecki.ostry o smaku gorzkim.3 razy dziennie po 1/2 szklanki. wrzosowiskach i torfowiskach. dżemy oraz marmolady. Rośnie w lasach iglastych.kilka razy dziennie po l łyżeczce. Owoce dojrzewają od końca czerwca do końca września. a także przyrządza na nich wódkę . są doskonałym środkiem przy biegunce u niemowląt i dzieci. dla dorosłych . Borówka czernica (czarna jagoda) Krzewinka nie przekraczająca 50 cm wysokości. U matek karmiących pobudza wydzielanie mleka. soki pitne. Sadzonki kłączowe estragonu sadzi się do gruntu w kwietniu w rozstawie 11 . dla dzieci . bólach brzucha. który zbiera się na przełomie sierpnia i września. Jako przyprawa kuchenna owoce anyżu bywają dodawane do pierników. pełnowartościowego materiału siewnego.Odpowiednia pogoda jest również warunkiem uzyskania własnego. w przeciwieństwie do rosyjskiego. które również dla osesków ma właściwości wiatropędne i rozkurczowe. Owoc anyżu działa wykrztuśnie i wiatropędnie. Stosuje się owoc anyżu w postaci odwaru z l łyżeczki owoców na l szklankę wody.delikatny o smaku słodkim i rosyjski . Z owoców można przygotowywać kompoty. Świeże owoce dobrze regulują pracę żołądka i poleca się je osobom starszym i prowadzącym siedzący tryb życia. Napary i odwary z owoców stosuje się przy nieżytach przewodu pokarmowego.anyżówkę. zielne lub przez podział rośliny matecznej.

zup. Estragon poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych wskutek zwiększonego wydzielania soków żołądkowych. Chmiel kwitnie od lipca do września. zimująca w postaci karpy korzeniowej i odrastająca z niej co roku. 12 . ogórków oraz twarożku i jaj na twardo. Roślina rozmnaża się przez podział karp korzeniowych na wiosnę. Częścią użytkową jest ziele. pnie się oraz zwisa dookoła drzew i krzewów. natomiast na dużą skalę uprawiany jest w tak zwanych chmielnikach (stosuje się go przede wszystkim do wyrobu piwa). marynat oraz do otrzymywania octu i musztardy. lecz składniki występują w niej w większym stężeniu. aromatyczna przyprawa do potraw mięsnych. Z szyszek po wysuszeniu odsiewa się (na przykład na sicie) drugi surowiec . Kwitnienie estragonu przypada na lipiec i sierpień. W kuchni ziele estragonu używane jest przede wszystkim jako ostra. Niewielki dodatek ziela przy kiszeniu ogórków i kapusty nadaje im pożądaną jędrność. zebrane na początku wiązania pąków kwiatowych. sosów. gdzie pnie się po sznurach przymocowanych do specjalnych konstrukcji. Świeże listki estragonu są doskonałym dodatkiem do zielonej sałaty. których składnikiem podstawowym jest estragon. Chmiel zwyczajny Wieloletnia roślina pnąca. ale nie są jeszcze zupełnie dojrzałe (mają barwę zielonoseledynową). związki żywicowe. Główne składniki czynne szyszek to: olejek eteryczny. W stanie dzikim występuje dość rzadko. Lupulina ma te same właściwości co szyszki. Surowcem zielarskim są szyszki chmielowe. flawonoidy i garbniki. które zbiera się bez szypułek. Stosowany bywa również w celu zwiększenia wydzielania żółci przez wątrobę. Medycyna ludowa zaleca ziele estragonu jako środek moczopędny i przeciwszkorbutowy. surówek z pomidorów.lupulinę (gruczoły chmielowe z powierzchni owocostanów). Sadzonki uzyskane z podziału starszych roślin sadzi się w sierpniu i wrześniu. na głębokość 5-7 cm. wtedy gdy osiągnęły już normalną wielkość. Nasiona estragonu rosyjskiego można kupić wyłącznie za granicą. a owocostany (szyszki chmielowe) dojrzewają we wrześniu.30 X 40 cm.

na głębokość 0. soku żołądkowego i śluzu w przewodzie pokarmowym. które trzeba jeszcze dosuszyć. Dzięki ostremu zapachowi i smakowi czarnuszka zastępowała dawniej pieprz. Do ich zbioru przystępuje się na przełomie sierpnia i września.5 cm. przykrywając je potem jedno-centymetrową warstwą gleby. dzia łają uspokajająco (zwłaszcza na sferę płciową w mózgu). jak lupulina. poprawiający trawienie. ponieważ łatwo pleśnieją. w rzędy co 30 cm. wydobywa z nich nasiona. Nasion czarnuszki używa się w lecznictwie jako środek rozkurczowy. bułki. Dobrze rośnie w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. Wykorzystuje się nasiona czarnuszki. które dojrzewają nierównomiernie. W chłodniejszych rejonach kraju zaleca się uprawiać go z rozsady. Rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu w kwietniu. moczopędny i żółciopędny. jak też zewnętrznie oba surowce wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. kopru i anyżu wchodzą w skład mieszanki polecanej karmiącym matkom. osiągająca wysokość do 40 cm. Mieszki suszy się.Zarówno owocostany chmielu. Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec. gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć. Kwitnie od lipca do października. Nasiona czarnuszki wysiewa się na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu w rzędy co 25-30 cm. Cząber ogrodowy Roślina jednoroczna. przeciwskurczowo (na mięśnie gładkie jelit i dróg moczowych). pobudzają wydzielanie śliny. Zarówno stosowane wewnętrznie. rozgniata. paszteciki. 13 . w tym czasie należy bardzo starannie odchwaszczać uprawę. Czarnuszka siewna Roślina jednoroczna wyrastająca do 40 cm wysokości. Początkowy rozwój roślin jest bardzo wolny. zwiększają wydalanie moczu. a obecnie posypuje się nią chleb. a łodygi żółknąć. Wraz z nasionami kminku. ułatwiając trawienie i przyswajanie pokarmów przez organizm.

gdy liście żółkną i szczypior załamuje się. które trudno jest wybierać z ziemi. Najlepszym terminem sadzenia jest pa ździernik lub listopad. można sadzić również na przełomie marca i kwietnia. suszyć i przechowywać. a zwłaszcza ogórków i kapusty. które dobrze przechowują się przez zimę. grochu. rybnych i jarzynowych. żółciopędnie. Czosnek pospolity Bylina rosnąca do wysokości 80 cm wytwarzająca cebulę.„ząbków". Czosnek działa bakteriobójczo. Zimą można uprawiać czosnek w doniczce. Surowiec zielarski stanowi ziele cząbru zebrane w czasie kwitnienia i wysuszone. Głębokość sadzenia ząbków wynosi 5-8 cm. Dzięki tym właściwościom cząber jest szeroko stosowaną przyprawą do potraw z fasoli. Czosnek rozmnaża się z ząbków lub cebulek powietrznych. a rozstawa 6 X 30 cm. która składa się z pojedynczych cebulek . ziemniaków. Poleca się go także przy schorzeniach dróg oddechowych. ponieważ główki rozpadają się na drobne ząbki. na przykład typ górski. przeciwbakteryjny i przeciwbiegunkowy. Otarte ziele i olejek używane są jako ostra przyprawa do marynat. Napar z ziela (10 g ziela zalane l szklanką wrzątku) pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. jako środek przeciwko owsikom. Spóźnienie się ze zbiorem powoduje duże straty. dań z jaj. przeciwgrzybicznie. w celu uzyskania zielonego szczypioru. Niektóre typy czosnku. nazywana powszechnie „główką". które wytwarzają niektóre typy czosnku. jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. nie wytwarzający cebulek powietrznych. Cebule wykopuje się wtedy. konserw mięsnych.Wówczas nasiona wysiewa się w pierwszych dniach kwietnia do doniczek o średnicy 6-8 cm i taką doniczkowaną rozsadę wysadza się do gruntu po przymrozkach majowych. bobu. miażdżycy. obniża stopień cholesterolu we krwi i ciśnienie krwi. pobudza wydzielanie soków trawiennych. Własne nasiona cząbru można zebrać na przełomie września i października. zup. 14 . Może być bez obawy podawany dzieciom (jeden ząbek czosnku co czwarty dzień). Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. moczopędny. twarożków.

naciera się nim kurczaki przed pieczeniem. w rzędy co 40 cm. zbierane na początku kwitnienia roślin. Występuje powszechnie na łąkach. Surowcem zielarskim jest ziele. na brzegach lasów i na łąkach. przy drogach. jelita. Przykry zapach czosnku może być osłabiony przez natkę pietruszki. bardzo płytko lub zupełnie nie przykrywa się glebą. selera albo lubczyku. przyprawia żurek i czerwony barszcz. Napar przygotowuje się z 15-25 g ziela oraz 2 szklanek wrz ątku i pije go 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (dla dzieci . zieloną sałatę. macicę.po kilka łyżeczek. Polecany jest przy migrenie. Kwiaty fiołka ukazują się już w marcu.Czosnek jest popularną na wschodzie przyprawą do tłustych potraw mięsnych. zaburzeniach czynności wątroby. Jest najczęściej stosowany przy nieżytach żołądka (także u dzieci i niemowląt).po l łyżeczce). Nasiona dziurawca wysiewa się w październiku. dlatego bywa wykorzystywany przy ogólnym wyczerpaniu nerwowym. objawach niepokoju. Działa uspokajająco. oddzia ływa korzystnie na wiele organów: wątrobę. a kwitnienie trwa aż do maja. a także przy nocnym moczeniu się dzieci. sosy. dodawany jest do pieczeni. Kwitnienie dziurawca przypada na okres od drugiej połowy czerwca do sierpnia. żołądek. stanach depresyjnych. owrzodzeniu żołądka. 15 . Dziurawiec ma wszechstronne zastosowanie. naczynia krwionośne i skórę. układ nerwowy. drogi żółciowe i moczowe. Dziurawiec zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60 cm. Fiołek wonny Bylina kilkucentymetrowej wysokości. wywołanych zaburzeniami czynnościowymi i urazami. dla niemowląt . na miedzach i w lasach. spotykana przy płotach. Własne nasiona można zebrać pod koniec września. Sok z czosnku stosuje się do zwalczania szkodników roślin ozdobnych ogrodowych i doniczkowych. szpinak i buraczki na jarzynkę.

młode liście gorczycy są spożywane niekiedy jako dodatek do sałaty i kanapek.Zastosowanie ma zarówno ziele. zaburzenia trawienia. katarze. na głębokość około l cm. kaszlu. marynowaniu warzyw. przeczyszczający. innych wędlin i mięs. Syrop fiołkowy jest skutecznym środkiem na kaszel u dzieci. lipcu. a nasiona można zbierać w lipcu. jak i kwiaty zbierane w czasie kwitnienia roślin i wysuszone w temperaturze pokojowej. Świeże. Nasiona zachowują zdolność promieniowania przez cztery lata. takich jak: przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Najcz ęściej uprawia się 16 . Hyzop lekarski Roślina wieloletnia (podkrzew) wyrastająca do wysokości 50 cm. czyli powlekający. ponieważ właściwości bakteriobójcze nasion przedłużają trwałość produktów. Rośliny wyróżniają się szybkim wzrostem. Nasiona gorczycy stosowane są w chorobach przewodu pokarmowego. przy różnych chorobach skóry i do przemywania twarzy. Nasiona gorczycy sieje się w marcu. Oba surowce zalecane są przy zapaleniu gardła. ryb. zaparcia. Gorczyca biała Roślina jednoroczna o wysokości 30-60 cm. przeciwzapalny. Nasion używa się jako przyprawy do kiełbas. Wyciąg z gorczycy podaje się przy chorobach przewodu pokarmowego. Kwitnie od czerwca do października. jako lek tak zwany śluzowy. przy przyrządzaniu potraw z dziczyzny. Herbatkę fiołkową przygotowuje się z 2 łyżeczek surowca i l szklanki wrzątku. w rzędy co 30-40 cm. W lecznictwie ludowym wykorzystuje się promieniowanie wywołane przez nasiona gorczycy i stosuje zewnętrznie przy bólach reumatycznych (w postaci poduszek gorczycowych wypełnionych nasionami). kwitną w czerwcu. sierpniu. Zewnętrznie zalecane są przy zapaleniu migdałków i gardła (do płukania). pije osłodzoną miodem 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (do płukania gardła i przemywania skóry .bez słodzenia).

wzdłuż dróg. pasztet. Nie powinno stosować się szyszkojagód jałowca przy ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego ani podawać dzieciom i kobietom ciężarnym. Nasiona przykrywa się centymetrową warstwą gleby. moczopędny i zmniejszający pocenie. Ziele i olejek hyzopu są również stosowane jako zaprawa do likierów i wina (do wermutu). Nasiona sieje się wprost do gruntu w kwietniu w rzędy co 40 cm. do dziczyzny. Ziele hyzopu. do innych potraw z kapusty. Nieprzyjemny zapach z ust wywołany zaburzeniami trawienia można usunąć. ścięte w czasie kwitnienia i wysuszone. Zbioru własnych nasion dokonuje się na przełomie sierpnia i września. skrajach lasu. Właściwości lecznicze sprawiają. Przyjmuje się napar z l łyżeczki owoców i l szklanki wrzątku 3 razy dziennie po łyżeczce. środek poprawiający trawienie. że jest często stosowaną przyprawą do bigosu. Rozwój siewek jest początkowo powolny i w pierwszym roku roślina wytwarza jedynie pędy zielne. wędlin. Jałowiec pospolity Krzew iglasty osiągający wysokość do 10 m. Ostry gorzkawo-cierpki smak i silnie kamforowy zapach sprawiają. a starsze rośliny można również dzielić. Pobudza też wydzielanie żółci i kwasu żołądkowego. Napar pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. stosowane jest jako lek przy chorobach dróg oddechowych. Napar z jałowca działa moczopędnie i stosuje się go przy obrzękach wywołanych niedostateczną pracą nerek. że suszone listki hyzopu są świetną przyprawą do tak zwanych mdłych potraw. szyszkojagody. w ilości 4-6 g na 10 m2. rosnący na terenach suchych. pieczeni. Kwitnienie zaczyna w drugim roku wegetacji i powtarza co roku. twaróg. wrzosowiskach. Zażywa się go w postaci naparu sporządzonego z l łyżki ziela i 2 szklanek wrzątku. jak zupa ziemniaczana i fasolowa. które zbiera się jesienią i następnie suszy. Surowcem leczniczym są owoce.hyzop z nasion. marynat (zwłaszcza grzybów marynowanych). poprawia apetyt. żując po 4 jagody jałowca dziennie. pieczeń cielęca. tzw. Hyzop wymaga słońca i gleby bogatej w wapń. 17 .

Kwitnienie kminku przypada na maj-czerwiec w drugim roku uprawy. do posypywania chleba.Kminek zwyczajny Roślina dwuletnia osiągająca wysokość do 100 cm. Wymaga stanowiska nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia. gleby ciepłej. szerokość międzyrzędzi 40-50 cm. Wykorzystywane są owce kminku o silnym zapachu i korzennym smaku. szybciej rozrastają się z chwilą wydania pędów kwiatowych. złym trawieniu. kiełbas. Ilość wysiewu nasion (właściwie: owoców) wynosi 10 g na 10 m2. wzmacnia żołądek. biegunkach. barszczu czerwonego i żurku. Kolendra siewna Roślina jednoroczna. a nasiona zbiera się w lipcu. na głębokość 1-1. wilgotnych i żyznych. Kminek sieje się wczesną wiosną lub w sierpniu. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców).5 cm. W celach leczniczych pije się napar z l łyżki zmiażdżonych owoców kminku i l szklanki wrzątku (3 razy dziennie po l szklance). 18 . W kuchni używany jest do pieczeni (zwłaszcza schabu). sera. Na przełomie sierpnia i września zbiera się owoce o charakterystycznym cytrynowym zapachu. Kminek zapobiega wzdęciom. Owoce kolendry zalecane są przy schorzeniach przewodu pokarmowego: nieżytach żołądka i jelit. pobudza trawienie i działa przeciwskurczowo oraz mlekopędnie u karmiących matek. które są surowcem leczniczym. buraczków. wzdęciach oraz jako środek przeciwskurczowy. Kminek daje najwyższe plony na glebach torfowych i innych próchniczych. głębokość siewu 2-3 cm. Kolendra kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia. W kuchni stosuje się do marynat ze względu na właściwości bakteriobójcze. kapusty (surówki i potraw z gotowanej kapusty). słonych paluszków i pasztecików. Początkowo rośliny rosną powoli. niezbyt wilgotnej i zasobnej w wapń. w rzędy co 40 cm. Mielone nasiona dodaje się do pierników. wyrastająca do l m wysokości.

Napar z l łyżki stołowej owoców i l szklanki wrzątku pije się 2-3 razy dziennie po l szklance (dzieci . Koper włoski Roślina dwuletnia w warunkach naszego klimatu (w swej ojczyźnie .w krajach śródziemnomorskich . na głębokość 1. Koper włoski kwitnie w drugim roku wegetacji od lipca do września. gdy dojrzeje większa część kwiatostanu. Jako przyprawa o smaku korzennym. Zastosowanie mają owoce kopru włoskiego.jest wieloletni). W pierwszym roku uprawy roślina wytwarza rozetę liści oraz korzeń zapasowy. Koper włoski wymaga gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym. owoce kopru włoskiego bywają dodawane do pierników.po kilka łyżeczek). Na zimę pozostawia się rośliny na. Osiąga wysokość 150 cm. działają także moczopędnie i mlekopędnie (informacja ważna dla karmiących matek). Rośliny ścina się i suszy w przewiewnym miejscu we wrześniu. choć swym zapachem przypominają pluskwę. Krwawnik pospolity Bylina wyrastająca do 50-80 cm wysokości. mięs.wiatropędny. 19 . Nasiona (właściwie: owoce) kopru wysiewa się w kwietniu na rozsadniku w rzędy co 25 cm. Krwawnik jest rośliną powszechnie spotykaną w naszym kraju na pastwiskach. Po dosuszeniu roślin osypuje się z nich nasiona. rozsadniku. a u dzieci . Owoce pobudzają również wydzielanie soków żołądkowych. Świeże liście. toteż można używać go do płukania gardła i jamy ustnej. ryb. sałatek i sosów. Wiosną drugiego roku uprawy przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50 X 40 cm. zabezpieczając je przed mrozem. Na 10 m2 wysiewa się 5 g nasion.sosów i jaj. to na Bliskim i Środkowym Wschodzie są często stosowaną przyprawą do zup. Napar dezynfekuje również drogi oddechowe.5-2 cm. Ziele kolendry zawiera bardzo dużo witaminy C. które używa się jako łagodny środek przeciwkaszlowy.

a rośliny przesadza się latem na miejsce stałe. choć też możliwe w niektóre ciepłe lata. 20 . od lipca do września.w rozstawie 20 X 20 cm. garbniki. w przewiewnym miejscu. Rośliny kwitną od lipca do października.przydrożach. suchych łąkach. Ziele i kwiaty zawierają olej eteryczny. Dzięki zawartości różnorodnych składników krwawnik oddziałuje wielokierunkowo: zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z. pobudza apetyt. Na ogół występuje grupowo. cholinę. gorycze. niekiedy nawet zarasta większe przestrzenie. Właściwości lecznicze ma ziele i kwiaty krwawnika. Są też bogatym źródłem soli mineralnych. wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych.trzeciego roku wegetacji. Zbiór nasion przeprowadza się pod koniec września lub na początku października. Zaleca się zbiór ziela (15-25 cm górne części pędów wraz z kwiatostanami) w okresie rozkwitu kwiatostanów tylko z roślin biało kwitnących. Gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością morfologiczną składu chemicznego. Po wysuszeniu kwiaty można osmykiwać. Kwiaty (drobne koszyczki) mają barwę białą z odcieniem różowym i są zebrane w baldachokształtne kwiatostany. Kiełkują dopiero wiosną. tuż przed nadejściem pierwszych mrozów (listopad). Nasiona wysiewa się na rozsadniku w rzędy co 30 cm. osiągająca wysokość 30-60 cm. zebrane na pocz ątku kwitnienia. Suszy się je w cieniu. rosnących w miejscach nasłonecznionych. Najlepszym terminem ich siewu jest jesień. płuc. Lawenda prawdziwa Roślina wieloletnia (krzewinka). flawonoidy. a także przeciwzapalnie (wewnętrznie i zewnętrznie). uzyskując w ten sposób drugi rodzaj surowca. Kwitną. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie żółci. a także żylaków odbytu (hemoroidów). działa wiatropędnie. począwszy od drugiego . Jest rozmnażana z nasion. gdy mają 4-5 cm wysokości . uszkodzonych naczyń włoskowatych w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Wykorzystuje się kwiaty lawendy. Uzyskanie wartościowych nasion w naszym klimacie jest mało prawdopodobne.5 cm. na głębokość 1.

Nasiona lebiodki zbiera się na początku października. Rośnie dziko na słonecznych zboczach. przeciwzapalne. przy drogach. Zaleca się siew gniazdowy (3-5 nasion w jednym miejscu) na głębokość 0. suszone . ale w miejscach słonecznych i ciepłych. Napar z kwiatów lawendy (3 łyżki kwiatów zalane 3 szklankami wrzątku) pije się 3 razy dziennie po l szklance w celu zmniejszenia nadmiernej fermentacji w jelitach i jako środek wiatropędny. dań z jaj i ryb oraz zapiekanek. Jest to roślina mało wymagająca i może być uprawiana na suchych. Kwitnie od lipca do jesieni. Zwykle zaparza się 2-3 pełne łyżeczki suchego ziela w 1 szklance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie na 1/2 godziny przed posiłkiem. dorastająca do wysokości 100 cm. piaszczystych glebach. Len zwyczajny Roślina jednoroczna osiągająca od 30 do 70 cm wysokości. brzegach lasów.Kwiat lawendy ma działanie odkażające. Ziele lebiodki zbiera się w czasie kwitnienia. Lebiodka pospolita Roślina wieloletnia. Formy krótkopędowe wydają duże nasiona oleiste. Surowiec ma działanie żołądkowe. Ziele lebiodki to doskonała przyprawa kuchenna: świeże listki dodaje się do pizzy i zupy pomidorowej lub jarzynowej. przeciwskurczowe i uspokajające. przeciwskurczowe. Jest rozmnażana z nasion. a długopędowe 21 .do różnych zup. Można nim przemywać trudno gojące się rany i stosować do kąpieli przy bólach reumatycznych i w napięciach nerwowych. w rozstawie 30 X 30 cm.5 cm. Napar pobudza trawienie i zwiększa wydzielanie śluzu w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych. wzmacniające układ nerwowy. ścinając wierzchołki roślin o niezdrewniałych łodygach. które wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu. moczopędne. Naparem płucze się również jamę ustną przy anginie i zapaleniu dziąseł.

Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby. sadzone w parkach i przy drogach.drobne nasiona i są uprawiane jako rośliny włóknodajne. Olejem lnianym niekiedy smaruje się podrażnioną skórę (głównie niemowlęcą). olej tłusty. stosowanych w dermatozach. W Polsce len jest bardzo ważną rośliną. Wyciągi wodne z nasion zawierają znaczne ilości śluzu. kremów i zasypki Linomag. b ędącej składnikiem płynów. Nasiona wysiewa się w okresie pomiędzy 20 marca i 10 kwietnia wprost do gruntu. Len kwitnie sukcesywnie w lipcu i sierpniu. Stosowany zewnętrznie surowiec działa odmiękczająco i nieznacznie przeciwzapalnie (w postaci kataplazm). Rozdrobnione nasiona podane wewnętrznie działają spulchniające na masy kałowe w stanach zaparcia i powodują wypróżnienie. Właściwości lecznicze ma nasienie lnu. fitosterole. długo utrzymuje się chroniąc przed związkami drażniącymi. na głębokość l cm. związki białkowe. które zawiera substancje śluzowe. a nasiona zbiera się. Napar z lipy działa napotnie i zmniejsza temperaturę przy 22 . począwszy od drugiej połowy sierpnia. Odpowiednim terminem zbioru jest pełnia kwitnienia. Lipa drobnolistna i lipa szerokolistna Drzewa kilkumetrowej wysokości (czasem osiągają wysokość nawet do 30 m). w rozstawie rzędów 25 cm. maści. Surowcem zielarskim jest wysuszony kwiatostan lipy. po jego wypiciu powleka on przełyk i ściany żołądka. uprawianą z przeznaczeniem na włókno lub na nasiona. Ilość wysiewu nasion wynosi około l dag na 10 m2 powierzchni uprawy. przede wszystkim przed silnie kwa śnym sokiem żołądkowym. W warunkach ogrodowych uprawa jest nieopłacalna. Len najlepiej udaje się w klimacie wilgotnym. gdyż do rozwoju wymaga dużej ilości opadów. ale ziemia pod jego uprawę musi być dobrze uprawiona i wolna od chwastów. raczej równomiernie rozłożonych w czasie. Poddaje się go również przetworzeniu (frakcjonowaniu) w celu uzyskania witaminy F.

W pierwszym roku roślina tworzy rozetę liści i korzeń zapasowy. pastwiskach. gdy pojawią się 3-4 pierzaste liście. Świeże lub suszone liście i wysuszone sproszkowane korzenie dodaje się do zup. Można dodać do niego soku malinowego.listopadzie w drugim roku wegetacji. osiągająca 1. Na wiosnę w drugim roku wegetacji przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50X80 cm. Korzeń myje się w zimnej wodzie. rosołu. który wykopuje się w październiku . 23 . rozkurczowo i reguluje pracę żołądka. Lubczyk ogrodowy Roślina wieloletnia. Uprawia się go z nasion. Najbardziej znany jest lubczyk jako przyprawa kuchenna. nie przewracając. Działa on moczopędnie i używa się go pomocniczo w chorobach nerek.przeziębieniach. Własne nasiona lubczyku można zbierać w sierpniu.5-2 m wysokości. dróg moczowych i złej przemianie materii. a rozsadę wysadza do gruntu. Ziele ścina się na początku kwitnienia i suszy rozłożone cienką warstwą na papierze. skrajach dróg i lasów. Surowcem leczniczym jest korzeń lubczyku. ponieważ liście bardzo łatwo osypują się. kroi na mniejsze kawa łki i suszy nawleczony na sznurek. Napar z 5 g korzeni i l szklanki wrzątku polecany jest też przy wyczerpaniu nerwowym. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. działa też żółciopędnie. Napar przygotowuje się z l łyżki kwiatów i l szklanki wrzącej wody. grypie i chorobach górnych dróg oddechowych. Macierzanka piaskowa Krzewinka wysokości 15 cm spotykana na suchych wzgórzach. które wysiewa się na rozsadniku w sierpniu na głębokość l cm. Pije się go przy wymiotach na tle nerwowym i zawrotach głowy. Kwitnie przez całe lato. sałatek. drobiu i sosów. Możliwa jest również uprawa lubczyku z rozsady i wtedy nasiona wysiewa w marcu do skrzyneczki w mieszkaniu. miodu i soku cytrynowego.

pęcherza i chorobach wątroby. moczopędnie. przy stłuczeniach i ranach. sierpniu. grochówkę. Wymaga gleby zasobnej w wapń i słonecznego miejsca. zakwita w lipcu. Ziele majeranku zbiera się w czasie kwitnienia. wzdęciach. Gdy rośliny wzejdą. Napar z l łyżki ziela i l szklanki wrzątku pije się 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przy nieżytach dróg oddechowych. lecz tylko lekko ją ugniatając. 24 . biegunce. mielone kotlety. do kąpieli wzmacniających dla dzieci. Używa się go do płukania gardła i jamy ustnej. lub odrosty pędów bez kwiatów we wrześniu (drugi pokłos). odcedza się go do wanny i uzupełnia do połowy wanny wodą. flaki. pozostawiając po dwie-trzy w odległości 20 cm w rzędzie. Ziele majeranku jest jedną z najbardziej popularnych przypraw ziołowych w kuchni polskiej. zapaleniu miedniczek nerkowych. Przyprawia się nim wszelkie farsze. złym trawieniu. żurek. Nasiona majeranku zbiera się na przełomie września i października. W początkowym okresie majeranek rośnie bardzo wolno. Majeranek ogrodowy Roślina jednoroczna o wysokości 30-50 cm. barszcz czerwony. Można też wysiać nasiona w marcu do skrzyneczek w mieszkaniu w ilości l g (co wystarczy na obsadzenie 10 m2) i pikowaną rozsadę wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. przy zapaleniu skóry i oczu. drób. pieczenie. kaszlu. rekonwalescentów i osób starszych. Działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie. kaszę gryczaną. zagotowując 200 g suchego ziela w 3-4 l wody i gdy odwar naciągnie. przerywa się je. a także przy przeziębieniu. nie przykrywając ich ziemią. kolce. w rozstawie 30X30 cm.Ziele macierzanki działa odkażająco. na przełomie czerwca i lipca (pierwszy pokłos). sosy. Rozmnaża się z nasion. przeciwskurczowo i wykrztuśnie. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja w rowki co 30-40 cm. Aromatyzuje się nim domowy smalec. baraninę. Odwar z l łyżki ziela i l szklanki wody podaje się przy zaburzeniach trawienia. Kąpiel przygotowuje się.

W medycynie ludowej stosowana jest jako środek przeciwwymiotny u kobiet ciężarnych oraz jako środek mlekopędny. sałatek. Siewki pikuje się.5centymetrową warstwą podłoża. Wykorzystywane są liście oraz ulistnione szczyty pędów. gdyż w ogóle nie wytwarza nasion. Mięta wymaga żyznej gleby. dość wilgotnej. Rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki rozłogowe. Sadzi się całe rozłogi.na koniec sierpnia. które dodaje się do sosów. układając je poziomo na dnie bruzdy jeden za drugim. 25 . Głębokość bruzdy wynosi 6-7 cm. bogatej w próchnicę i wapń.Melisa lekarska Wieloletnia roślina zielna. Do gruntu wysadza się rozsadę w maju. W kuchni używane są świeże i suche listki melisy. gdy mają 1-2 pary liści właściwych. które wysiewa się w marcu do skrzyneczek z torfem i przykrywa 0. Listki melisy dodane do herbaty w trakcie parzenia nadają jej cytrynowy aromat. wyrastająca do wysokości 30-80 cm i tworząca pod ziemią rozgałęzione kłącza. Jest rozmnażana z nasion. Surowcem leczniczym jest ziele lub liść melisy zebrane przed kwitnieniem i wysuszone. drugi . Sadzonki rozłogowe mięty pozyskuje się i wysadza wczesną wiosną od marca do kwietnia lub w sierpniu. Ziele melisy działa uspokajająco. W łasne nasiona zbiera się na przełomie września i października. gdy minie niebezpieczeństwo ostatnich przymrozków wiosennych.5 szklanki wrzątku należy pić 2-4 razy dziennie po 1/4 lub 1/2 szklanki. Ma również właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne. Pierwszy zbiór przypada zwykle na początek czerwca. Mięta pieprzowa Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 50-80 cm. surówek i napojów orzeźwiających. majonezu. Napar z l łyżki stołowej ziela i 1-1. Zalecana rozstawa wynosi 20X40 cm. a rzędy oddalone są od siebie o 30-40 cm. zwłaszcza w nerwobólach i nerwicowych schorzeniach serca. Ryby morskie naciera się świeżymi lub wysuszonymi listkami melisy w celu złagodzenia zapachu.

słonecznej pogody. osiągająca wysokość 2050 cm. braku apetytu. W celu przygotowania naparu należy l łyżeczkę płatków zalać l szklanką wrzątku. Nagietek lekarski Jednoroczna popularna roślina ozdobna. Własne nasiona nagietka zbiera się sukcesywnie od lipca do października. Zakwita w czerwcu. wymiotach. w czasie suchej. chorobie wrzodowej żołądka. ryb.do płukania jamy ustnej i gardła. W lecznictwie wykorzystuje się kwiaty języczkowe o barwie pomarańczowej (bez kielicha). do przemywania oczu przy zapaleniach spojówek i powiek. 26 . Nasiona nagietka wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia (w następne lata wysiewa się sam. u nas również w czasie upałów. a gdy większość kwiatów przekwitnie. chorobach wątroby i dróg żółciowych. twarożku. chorobach wątroby. Mięta stosowana jest przy zaburzeniach trawienia. aby później znów obficie zakwitł. Suszone liście mięty można dodawać do herbaty i kompotów. działają także uspokajająco. Suszone i świeże liście mięty są doskonałym dodatkiem do baraniny. i przy pracach w wysokiej temperaturze (w hucie). sałatki z pomidorów i sosu pomidorowego. Stosuje się ją również do płukania gardła i jamy ustnej. Napar przyrządza się z l łyżki suszonego ziela i l szklanki wrzątku i pije 2-3 razy dziennie po l szklance. W gorącym klimacie napar z mięty pije się jak herbatę.2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Wymaga dość wilgotnej gleby i słońca.Zbioru dokonuje się dwukrotnie: na początku kwitnienia roślin (lipiec) oraz w połowie września. zielonej sałaty oraz szpinaku. należy go przyciąć na wysokość 10 cm. Pić . Zbyt gęsto rosnące siewki przerywa się. Po wysuszeniu zażywa się je (wewnętrznie) przy chorobach przewodu pokarmowego. obniżają ciśnienie krwi i poprawiają pracę serca. stosuje się napar z tego ziela. Działa bakteriobójczo i lekko przeciwbólowe oraz obniża ciśnienie krwi. Zewnętrznie stosowany jest nagietek jako środek przeciwzapalny i gojący . po ukąszeniu przez owady i pęknięciu skóry. którym nadaje się w ten sposób orzeźwiający smak. a w łagodne zimy nie przemarza).

moczopędny. dzięki dużej zawartości garbników leczą wszystkie podrażnienia błon śluzowych i skóry. Suszone liście ogórecznika dodaje się do duszonej lub pieczonej dyni. Nasiona wysiewa się w kwietniu wprost do gruntu w rzędy co 40-50 cm. zapaleniu jamy ustnej i dziąseł. Orzech włoski Drzewo uprawiane w ogrodach. chłodnika i barszczu ukraińskiego oraz twarożku. egzemach. osiągające 20 m wysokości. poceniu się nóg i rąk (zewnętrznie).Ogórecznik lekarski Roślina jednoroczna.w celu zmniejszenia podrażnienia i przekrwienia błon śluzowych. zalewając 10-30 g ziela 2 szklankami wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. a także ich ochrony przed drażniącym działaniem środków zewnętrznych. Stosuje się je przy biegunce (wewnętrznie). a także do innych warzyw i zapiekanek. gardła. kabaczka. W medycynie ludowej ziele to stosowane jest jako środek uspokajający. 27 . zapaleniu spojówek. Wykorzystuje się ziele zebrane na pocz ątku kwitnienia. Używane jest przy schorzeniach jamy ustnej. odświeżający. Do użytku wewnętrznego przygotowuje się napar z 5 g liści i l szklanki wrzątku (także w mieszance z czarnymi jagodami). cukinii. Napar przyrządza się. Własne nasiona ogórecznika zbiera się na początku września. zbierane w czerwcu przy ładnej pogodzie. Rośnie dziko jako chwast ogrodowy i stąd można uzyskać nasiona do uprawy. najgrubsze łodygi należy odrzucić. żołądka i przy zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego . Kwitnienie roślin przypada na lipiec i sierpień. ogórków. na głębokość 1-2 cm. Do użytku zewnętrznego stosowany jest odwar z 20-30 g liści i l l wody. lekko przeczyszczający i napotny. Świeże listki są doskonałym dodatkiem do mizerii. dorastająca do wysokości 60 cm. Liście orzecha włoskiego.

którą należy przygotować w skrzyneczce w mieszkaniu na bardzo dobrze nasłonecznionym parapecie okiennym. Kwitnienie roślin przypada na lipiec. Rozmnaża się z nasion. powodując jej lokalne przekrwienie. Mają one zastosowanie w kuchni jako ostra przyprawa do wielu potraw. a pogoda w tym okresie (ciepło i umiarkowane opady) sprzyja zawiązaniu się owoców. nie zdążą już dojrzeć przed nadejściem pierwszych przymrozków jesiennych. nawlekając na sznurek i zawieszając nad kuchnią lub na blasze w stygnącym piekarniku. mięśniowe i nerwobóle. gdyż zawarta w niej kapsaicyna podrażnia skórę. Paprykę wysadzamy w rozstawie 30 X 40 cm. na żyznej glebie. Owoce papryki suszy się w temperaturze około 40°C. Papryka rozmnaża się z rozsady. o wysokości około 50 cm. to jest około 15 maja. na które papryka jest niezwykle wra żliwa. które wysiewa się na ogół na przełomie marca i kwietnia. ale owoce. Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. uzyskaną z siewu w połowie marca. Pochodzi z Ameryki Środkowej i dlatego może być uprawiana tylko w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. Często ze względu na niskie temperatury powietrza większość zawiązków opada. a w ostatecznym efekcie koi bóle reumatyczne. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze owoce papryki dojrzewają już pod koniec sierpnia.Papryka ostra Roślina jednoroczna osiągająca 30-40 cm wysokości. mniej znany jest termin jesienny (październik-listopad). Pietruszkę 28 . ale zazwyczaj s ą kłopoty z uzyskaniem czerwonych owoców papryki przed przymrozkami. Owoce papryki ostrej zawierają kapsaicynę o silnie piekącym smaku. rośliny kwitną ponownie. Pietruszka zwyczajna Roślina dwuletnia. Rozsadę. Jako środek leczniczy papryka stosowana jest głównie zewnętrznie. wysadza się do gruntu po ostatnich przymrozkach wiosennych. wiele barwników karotenoidowych i flawonoidowych oraz znaczne ilości witamin. Szczególnie w okresie przyjmowania się rozsady należy ją obficie podlewać. które zawiązują się w tym czasie.

można z powodzeniem uprawiać na każdej glebie ogrodowej przepuszczalnej. zielonej sa łaty.czerwcu w pogodne dni i wybiera tylko młode.są polecane przy anemii i zmęczeniu. które wykazują słabsze działanie niż liście. w celu złagodzenia kaszlu i ułatwienia odkrztuszania. Napar przygotowuje się z 1/2 łyżki korzenia lub z 5 g owoców oraz l szklanki wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. Kwitnie pod koniec lutego i w marcu. zwłaszcza wiosną. zapiekanek. Niewskazane jest mycie ich po zbiorze. wszelkich dań z mięs. Zielona pietruszka jest bogatym źródłem witaminy C. 29 .w drugim roku wegetacji. Natkę pietruszki dodaje się do zup. Świeże listki to popularna przyprawa . bakteriobójcze i przeciwskurczowe. warzyw. rosnące w słońcu bez plam i nie zabrudzone ziemią. Stosuje się go przy nieżytach górnych dróg oddechowych. Napar jest szkodliwy dla kobiet ciężarnych. kaszlu i chrypce. pełzające kłącza. Liście tnie się na mniejsze kawałki i suszy w jednej warstwie. Zastosowanie mają: korzeń i liście oraz owoce pietruszki. jaj. masła ziołowego. lubi gleby gliniaste. garbników i olejków eterycznych surowiec ma działanie przeciwzapalne. Dzięki zawartości śluzów roślinnych. Podbiał pospolity Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 15 cm. ryb. Występuje pospolicie na wilgotnych łąkach. zwłaszcza u dzieci i ludzi starszych. twarożku. Stosuje się je przy nieżytach jelit i dróg moczowych oraz kamicy nerkowej. zasobnej w próchnicę i składniki pokarmowe. tworząca grube. Surowcami leczniczymi są liście i kwiaty. Wszystkie surowce działają moczopędnie. ziemniaków. Nasiona pietruszki zbierane są w lipcu . Odwar przyrządzony z 1/2 łyżki pociętych liści i l szklanki wody pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. Liście zbiera się w maju . rozszerzają naczynia krwionośne i łagodnie obniżają ciśnienie krwi. ściągające. przy drogach i torach kolejowych. sosów ziołowych. rumowiskach. nad brzegami wód.

Napar z suszonych liści rozmarynu pobudza czynności wydzielnicze żołądka. Stosować tę kurację należy przez dwa tygodnie. sosów. Zbiera się je na początku kwitnienia roślin. wypadaniu włosów i łojotoku.Pokrzywa zwyczajna Roślina wieloletnia. lub przez sadzonki zielne.na wilgotnych glebach. na rumowiskach. a kończąc na 1/2 szklanki. Jest cennym lekiem roślinnym w zaburzeniach kr ążenia obwodowego oraz przy starczych zmianach w sercu. 30 . zaczynając od 1-2 łyżek. podnosi sprawność fizyczną (polecany jest dla rekonwalescentów i ludzi starszych). potraw z ryb. Sadzonki z 6-8 parami liści umieszcza się w wilgotnym piasku. ściągające i wzmacniająco. Ma system korzeniowy wrażliwy na przesadzanie. Najszersze zastosowanie ma liść pokrzywy. drobiu. pospolicie rosnąca przy domach. Wodny wyciąg z liści działa przeciwbiegunkowe. pobierane ze szczytów pędów roślin matecznych w lipcu . poprawia trawienie. zielonej sałaty.sierpniu. ma właściwości moczopędne i żółciopędne. mięs oraz z grzybów. a gdy ukorzenią się. sałatek. Sok z młodych pędów (wyciśnięty w sokowirówce) pije się przy zmęczeniu wiosennym. ścinając wierzchołkowe części pędów (20-30 cm długości). działa wzmacniająco. Obniża także poziom cukru we krwi i polecany jest przy cukrzycy i anemii. Napary i nalewki stosuje się do nacierania skóry głowy przy łupieżu. zasobną w wapń glebę. Rozmaryn można rozmnażać dwoma sposobami: przez wysiew nasion. Liście rozmarynu są surowcem leczniczym. Rozmaryn lubi słońce i suchą. moczo-pędnie. Po wysuszeniu liście osmykuje się z łodyg. kupując wyłącznie za granicą (źle kiełkują). Zbiera się go od czerwca do września i suszy w ciemnym oraz przewiewnym miejscu. Rozmaryn lekarski Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość 2 m. osiągająca nawet 100 cm wysokości. Świeże lub suszone listki rozmarynu dodaje się do zup. w ogrodach. w lasach . uszczykuje się w celu lepszego rokrzewienia.

lipcu. łąkach i nieużytkach. gdy bia łe płatki ułożone są 31 . Do wyrobu konfitur i syropów wykorzystuje się również płatki kwiatów róży dzikiej. Osiąga wysokość do 4 m. w odróżnieniu od witaminy C otrzymywanej syntetycznie. flawonoidy. Zbiera się je we wrześniu i październiku. marmolady.. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym obszarze. Dziko rośnie na polach. Po wykiełkowaniu przerywa się siewki. Nasion rumianku nie należy przykrywać. Owoc dzikiej róży zawiera znaczne ilości kwasu askorbinowego (witamina C). wystarczy tylko lekko wgnieść je w glebę. syropy. Oprócz tego świeże listki rozmarynu są wspaniałym dodatkiem do mięs pieczonych na ruszcie i rożnie. osiągająca 50 cm wysokości. kwasy organiczne. soki pitne. Nasiona zbiera się w końcu lipca. Rumianek pospolity Roślina jednoroczna. Owoce dzikiej róży są surowcem leczniczym. ale przede wszystkim przerabia się je na koncentraty witaminowe. przeciery. Owoce dzikiej róży są wartościowym surowcem do domowego wyrobu wina. dżemy. Witamina C występująca w owocach dzikiej róży jest szybko wchłaniana przez nasz organizm. garbniki. B„ E i K. Róża dzika Krzew ozdobny używany jako podkładka dla szlachetnych odmian róż. zebrane wtedy. pozostawiając po 2-3 rośliny co 10-15 cm. witaminy A. Rumianek kwitnie w czerwcu. susze. ale ostatnio jest pozyskiwany z upraw. Najlepszym terminem siewu nasion rumianku jest wrzesień (można też siać w marcu). pizzy i ryb. a następnie suszy (rzadziej przerabia na pastę). potocznie nazywane kwiatami. Surowcem zielarskim są koszyczki rumianku.Można również przyrządzić ocet rozmarynowy. Wartość lecznicza owoców dzikiej róży zależy przede wszystkim od zawartości w nich witaminy C i synergistycznie działających flawonoidów. B.

rozmnażana z nasion. sałatek. Świeża rzeżucha zalecana jest przy anemii. skrzynek balkonowych i wprost do gruntu. przy bólach miesiączkowych. brzegach jezior i rzek. jajecznicy i innych potraw z jaj. ziemniaków. przeciwskurczowo.l łyżeczkę). twarożku. niedoborze jodu. paznokcie i skórę. Napar z rumianku podaje się przy bólach żołądka i jelit. mająca największe znaczenie lecznicze) 32 . zielonej sa łaty. kulistym korzeniu. Zewnętrznie stosuje się go w postaci okładów przy stanach zapalnych skóry. w chorobach tarczycy. Rzodkiew czarna Warzywo o zgrubiałym. Rozmnaża się z nasion. Nasiona rzeżuchy można również wysiewać do doniczek. Rzeżucha ogrodowa Roślina jednoroczna. oparzeniach słonecznych. zapaleniu spojówek. zastępuje się go sokiem cytrynowym lub śmietaną. Można ją dodawać do zup (zwłaszcza pomidorowej). wysiane na mokrą watę lub ligninę na talerzyku. Jednak największe znaczenie ma rzeżucha jako przyprawa. Dorosła roślina ma silnie rozgałęzioną łodygę o wysokości 30-60 cm. Działa korzystnie na włosy.poziomo. W celu przygotowania naparu należy zalać l łyżkę surowca l szklanką wrzątku (dla niemowląt . Rzeżucha ogrodowa jest tradycyjnie uprawiana przed Wielkanocą. Nasiona. ranach. kiełkują po 2 dniach. Ziele rzeżuchy ma działanie lecznicze. Rumianek działa przeciwzapalnie. Uwaga: do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu. gardła i anginie. Jej „kuzynka” rzeżucha łąkowa występuje często na wilgotnych łąkach. ryb. a do zbioru liścieni i pierwszych liści właściwych przystępuje się już po 7 dniach. wiatropędnie i odkażająco. które wysiewane są w kwietniu (odmiana wczesna) lub w końcu czerwca i lipcu (odmiany późne. w tym odmiana o czarnej skórce „Murzynka". sosów. znane jest w medycynie ludowej jako środek przeciwgośćcowy i rozkurczowy.

przeciwskurczowo i bakteriobójczo. przy zapaleniach dróg oddechowych. Pączki działają wykrztuśnie i napotnie. dość wilgotnym miejscu. Picie soku przez dłuższy czas ogólnie wzmacnia organizm. dróg oddechowych. pędy. osiągająca 70 cm wysokości. a igliwie i pędy wykrztuśnie. pączki i żywicę. W zielarstwie wykorzystuje się igliwie sosny. Najbardziej wartościowym surowcem są pączki szczytowe. Przyrządza się go z około 60 g igieł i l l wody. Dodany do kąpieli pomaga przy dolegliwościach reumatycznych. które wysiewa się w marcu w mieszkaniu lub w kwietniu wprost do gruntu. Młode pędy długości 5 cm zbiera się tuż po rozwinięciu pączków. Zewnętrznie używany jest jako środek przeciwko łupieżowi i wypadaniu włosów. Napar i syrop z pączków polecany jest przy schorzeniach dróg oddechowych. spożywany w postaci surówek lub soku. Pierwszego zbioru dokonuje się jesienią. Jest rozmnażana z nasion. które zbiera się wyłącznie z drzew ściętych od listopada do kwietnia. Siewki przerywa się. Sosna zwyczajna Znane drzewo leśne. Szałwia lekarska Roślina wieloletnia (krzewinka). Odwar z igliwia stosuje się do inhalacji. przy odwodnieniu organizmu. reumatyzmie. Rozkłada się je cienką warstwą i suszy. oczyszcza skórę i odświeża. Stosowany jest przy schorzeniach wątroby. chorobach serca.wprost do gruntu w rzędy -co 20 cm. Lecznicze znaczenie ma korzeń rzodkwi czarnej. w następnych latach 33 . także u dzieci. dla pobudzenia apetytu i wydzielania soków żołądkowych. z których wcześniej można zbierać surowiec. astmie i kokluszu. na głębokość l cm. Korzenie wykopuje się w październiku i przechowuje przez zimę przesypane piaskiem w chłodnym. Ulistnione tegoroczne ga łązki sosny długości 30 cm zbiera się wyłącznie z drzew ściętych jesienią lub zimą. pozostawiając rośliny co 6-8 cm. anemii. Uprawa z rozsady daje silniejsze rośliny.

twarożku. gdyż pogarszają smak liści. wzdęciach). ale największe kępy tworzy w pełnym słońcu. do ryb. przy nadmiernym poceniu się nocą i przy nadmiernej pobudliwości nerwowej. dziąseł. Można też dzielić starsze kępki wiosną lub pod koniec lata. Szczypiorek uprawia się. czasem trzeciego roku wegetacji). ziemniaków. Właściwości lecznicze mają liście szałwii. gardła. żyznej. zup. Ich działanie jest antyseptyczne. biegunce.2-3-krotnie w sezonie wegetacyjnym. Dobrze rośnie na każdej dostatecznie żyznej i wilgotnej glebie. Nasiona zbiera się na przełomie sierpnia i września. omletów. w rzędy co 20-30 cm. kaczek i gęsi). Świeże listki szałwii wraz z listkami innych ziół można dodawać do potraw z pomidorów. Roślina ta wymaga słońca. rosołów. Szczypiorek jest niezwykle popularną rośliną przyprawową. wieprzowiny. złym trawieniu. przeciwzapalne. znosi półcień. Liście wyrastają z małych cebulek skupionych w rozrastające się z wiekiem kępy. Napar z l łyżki liści i l szklanki wrzątku pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. nasiona dojrzewają we wrześniu. 34 . zasobnej w wapń i niezbyt wilgotnej gleby. omletów. wysiewając nasiona wprost do gruntu w kwietniu. chorobach skóry i przy pielęgnacji włosów. zawsze w pocz ątkowej fazie kwitnienia. zwłaszcza w okresie zimy i wczesnej wiosny. Uprawiany jest powszechnie w ogrodach. przeciwskurczowe. Dodaje się je do tłustych mięs (baraniny. Zewnętrznie używa się jej w stanach zapalnych jamy ustnej. Szczypiorek jest dobrym źródłem prowitaminy A. Szałwia kwitnie od maja do sierpnia (pocz ąwszy od drugiego. do masła ziołowego. grochu. Kwiaty szczypiorku należy ścinać zaraz po ich ukazaniu się. Szczypiorek ogrodowy Bylina rosnąca do wysokości 30 cm. fasoli. Świeże i suszone liście szałwii są również przyprawą. jajecznicy. ściągające i przeciwpotne. sałatek i past serowych. Posiekany bywa dodawany często do wszystkich sałatek. Stosowana jest przy dolegliwościach przewodu pokarmowego (zatruciach. warzyw i marynat.

Zewnętrznie używa się tataraku do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. rosnący często na skrajach pól. Jest uwa żany za dobry środek ogólnie wzmacniający dla rekonwalescentów. czyli w październiku-listopadzie. Surowcem zielarskim jest kłącze. zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieżycie narządów rodnych. Suszy się je w piekarniku lub na blasze w temperaturze 60°C. konfitur i nalewek z innych owoców. bagnach i w lasach w podmokłych miejscach. przy drogach. a następnie suszy. Napar z kwiatów pije się przy zaparciach. gdy są już zupełnie dojrzałe. lasów. napotnie i przeczyszczające. które zbiera się wiosną i po oczyszczeniu tnie na 10-20-centymetrowe kawa łki. rosnąca na brzegach stawów. Tatarak zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60-120 cm. działa wiatropędnie i hamuje rozwój bakterii. Owoce są dodawane do kompotów. Tatarak jest stosowany przy dolegliwościach żołądka i wątroby. Odwar z owoców stosowany jest przy przewlekłych biegunkach. Kwiaty tarniny działają moczopędnie. Kwiaty zbiera się w pogodne dni kwietnia i suszy. Poleca się go przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego na tle nerwowym. Napar z kłącza przyrządza się. owoce natomiast. to przed suszeniem należy je obrać ze skórki. zalewając 1 łyżkę surowca l szklanką wrzątku i pije się go po 1/2 szklanki przed każdym większym posiłkiem. W zielarstwie wykorzystuje się kwiaty i owoce tarniny. Jeżeli przeznaczone jest do użytku wewnętrznego. gardła i krtani. pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Uzupełnieniem kuracji są kąpiele z dodatkiem odwaru z kłącza (100 g surowca na l litr wody wystarcza na pełną 35 . osób starszych i wycieńczonych pracą.Śliwa tarnina Krzew o wysokości 2-3 m. dolegliwościach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej.

zapaleniu oskrzeli. żeby mieć stale świeże liście. Trybulę można również uprawiać w doniczkach i skrzynkach. Ponadto wzmaga apetyt i ułatwia trawienie. wysuszeniu . wyczerpaniu nerwowym. przy kaszlu. duszonych warzyw. chrypce. twarożku. zapobiega nadmiernej fermentacji i wzdęciom. potraw z jaj i serów. wykrztuśnie i ściągające. Gdy rośliny wzejdą. mięs. Tymianek właściwy Roślina wieloletnia (podkrzew). masła ziołowego. Trybula ogrodowa Roślina jednoroczną. Działa odkażająco. gdy osiągnie 6-10 cm wysokości. do sosów.gardła. W ogrodzie można wysiewać ją sukcesywnie od kwietnia do czerwca. zup. do farszy i kanapek. choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. gdy rośliny osiągną 10 cm wysokości. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu. Przy kaszlu. a rozsadę wysadza się do gruntu w maju. Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września. dań z jaj. Mają one działanie pobudzające.wannę). Świeże listki dodaje się do różnych sosów. Polecane jest zwłaszcza dla dzieci i osób starszych. osiągająca 30 cm wysokości. Rozmnaża się z nasion. Surowcem zielarskim jest ziele tymianku. Trybula używana jest jedynie jako przyprawa. Surowiec jest składnikiem mieszanek wzmacniających włosy. reumatyzmie i dolegliwościach żołądkowych zalecane są ponadto kąpiele z dodatkiem naparu z tymianku (100 g ziela zaparza się w l l wrzątku i dodaje 36 . Suszone liście we Francji są popularną przyprawą do pieczonych ryb. przerywa się je co 15 cm w rzędzie. w rozstawie 30 X 40 cm. kurcząt. Czasem spotyka się jej „kuzynkę" trybulę leśną jako chwast na rumowiskach i w lasach liściastych. Liście należy zrywać wtedy. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia. do mięs i wędlin. zbierane na pocz ątku kwitnienia. Stosowane jest w stanach zapalnych dróg oddechowych. astmie. wyrastająca do 45 cm wysokości.

a na polach uprawnych (szczególnie wilgotnych) jest uciążliwym chwastem. Surowcem leczniczym jest korzeń żywokostu. Żywokost kwitnie od maja do lipca. Żywokost lekarski Bylina osiągająca l m wysokości. Korzeń żywokostu zawiera między innymi alantoinę (substancję ułatwiającą i przyspieszającą tworzenie się naskórka). Używa się go w małych ilościach do potraw mięsnych. omletów. wykopany jesienią lub wczesną wiosną. owrzodzenia. Korzenie należy dokładnie umyć. zapiekanek i makaronów na sposób włoski.do wanny wody). gumy i żywice. Dobrze wysuszone korzenie powinny być z zewnątrz ciemne (prawie czarne). zup. oparzenia. Napar z l łyżeczki ziela i szklanki wrzątku pije się 3 razy dziennie po 1/3 szklanki (dla niemowląt po kilka łyżeczek naparu). żylaki. Tymianek jest doskonałą przyprawą kuchenną o silnym aromacie. egzemy oraz przy złamaniach kości.białe. ziemniaków puree. a po przełamaniu . . ryb. duszonych warzyw. pizzy. Występuje dość pospolicie na łąkach i w rowach. duszonych kurczaków. kwasy organiczne. Medycyna ludowa zalecała Żywokost jako środek przyspieszający gojenie się ran i zrastanie złamanych kości. śluzy. odmrożenia. garbniki. Obecnie w lecznictwie bywa używany wyłącznie zewnętrznie w postaci okładów na rany. sosów ziołowych. a następnie w całości suszyć.

Wybór miejsca Przy wyborze miejsca na kącik lub ogródek zielarski należy pamiętać o pochodzeniu poszczególnych gatunków ziół. Ogródek zielarski Początki ogródków i kącików zielarskich sięgają starożytności. W krajach o tradycjach zielarskich w wielu gospodarstwach wiejskich istniej ą do dziś kąciki zielarskie. jak w krajach Europy południowej i zachodniej. a w innych . jak: bazylia. koper włoski. Te. Najlepiej urządzić kącik lub ogródek zielarski przy południowej ścianie domu lub altany. W średniowieczu uprawa ziół była domeną zakonników.są bardzo wrażliwe na chłody. melisa. rozmaryn. ogórecznik. lawenda. by stworzyć bardziej 39 . majeranek. tymianek . W Polsce tradycje ogródków zielarskich nie są tak bogate. W epoce odrodzenia nastąpił szczególny rozwój upraw zielarskich. na otwartej przestrzeni albo w zagospodarowanym już ogrodzie przydomowym. wymagają stanowisk nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru. na przykład: estragon.nie są wrażliwe na chłody i mogą być uprawiane nawet w miejscach zacienionych. kolendra. lubczyk.. Inne pochodzące ze słonecznych i ciepłych krajów. rzeżucha .ogródki i kąciki zielarskie zakładane są przede wszystkim w ogrodach przydomowych na przedmieściach wielkich miast. cząber. choć w ostatnich latach można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania uprawą i stosowaniem ziół. związany z ogólnym rozwojem rolnictwa i ogrodnictwa.o wysokiej kulturze ogrodniczej .II. które wywodzą się z rejonów o klimacie podobnym do naszego.

rabata płaska na planie prostokąta. chodnik ziołowy. płotem lub ścianą budynku). a pozostałe. irga. skalny ogródek zielarski. folia polieetylenowa i podobne. Rozmieszczenie poszczególnych gatunków roślin w kąciku zielarskim jest uwarunkowane cechami morfologicznymi roślin. których nasiona lub sadzonki uda się zdobyć . Do tego celu wykorzystuje się wiele gatunków roślin osłonowych: rośliny jednoroczne wysokie (słonecznik. żywotnik. paliki. Na rabacie okrągłej lub owalnej (płaskiej lub wzniesionej) rośliny wysokie należy sadzić w części centralnej. Można również stosować osłony z takich materiałów. łubin) lub rośliny wieloletnie (grab. jak drewno (deski.w kierunku do brzegu rabaty. co powinno ułatwić rozplanowanie ogródka. ukształtowanie powierzchni ogrodu. rabata płaska albo wzniesiona na planie elipsy. W tabeli l podano zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie.po kilka. takimi jak na przykład: wysokość i rozłożystość. kilkanaście roślin każdego gatunku.korzystny mikroklimat. tuja). Plan ogródka Rozplanowanie ogródka zielarskiego zależy od wielu czynników. a także indywidualne upodobania użytkowników. Za przykłady oryginalnych rozwiązań ogródków zielarskich mogą służyć: rabata płaska na planie koła lub wzniesiona. ligustr. wysokość sadzonych roślin powinna 40 . szachownica ziołowa. W pierwszym roku prowadzenia ogródka zielarskiego proponuje się uprawę tych gatunków. rośliny jednoroczne niskie (kochia. W przypadku gdy rabata jest z jednej strony ograniczona (na przykład żywopłotem. sosna górska. schody ziołowe. a od północnej strony posadzić żywopłot. gałęzie). kukurydza). w miarę zmniejszania się ich wysokości . jałowiec. ruchomy ogródek zielarski (zioła rosną w pojemnikach różnej wielkości i kształtów). W następnych latach pod uprawę każdego gatunku ziół można już przeznaczyć 1-3 m2 powierzchni. spośród których najważniejsze to: wielkość całkowitej powierzchni ogrodu przydomowego oraz części przeznaczonej na kącik zielarski. posiadane nasiona i sadzonki. labirynt ziołowy.

Tabela l Zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie Gatunek rośliny Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Liczba roślin lub nasion 1-2 rośliny 10 g (10-20 roślin) 3-5 roślin 2 rośliny 10 g 10 g 15-30 ząbków 20-50 g 1-2 rośliny 10 g 10 g 1-2 rośliny 2-3 rośliny 2 rośliny 1-2 rośliny 10 g 3 rośliny 20 sztuk rozłogów 10 g 10 g 5 roślin 10 g 1-2 rośliny 5g 10-100 g 10-20 roślin 2 rośliny 5 roślin 5g 2-3 rośliny 41 .

Cz ęść prac wykonuje się po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół. Ścianki pomiędzy grządkami można obsiać trawą albo wykonać z innych materiałów. deski. stare podkłady kolejowe. przykrycie resztek pożniwnych i obornika dla lepszego ich rozkładu i wykorzystania przez następne rośliny. ponieważ chwasty. spulchnienie gleby za pomocą różnego rodzaju spulchniaczy 42 . a następne na wiosnę w roku uprawy roślin zielarskich. Przygotowanie gleby Pod uprawę ziół glebę należy przygotować tak samo jak pod uprawę roślin warzywnych. Poszczególne grządki należy tak rozplanować. Jest to zabieg powodujący lepsze wsiąkanie wody w glebę pozostającą w ostrej skibie. wyrównujące powierzchnię i rozkruszające grudy ziemi. Na rysunkach podano kilka przykładów rozplanowania ogródków zielarskich. zagrabienie gleby. lepsze odchwaszczenie gleby. przeciwdziałające zsychaniu się wierzchniej warstwy roli i utracie struktury. wytępienie niektórych szkodników roślin zimujących w glebie (na przykład poczwarek). kamienie. głębokie przekopanie gleby na głębokość szpadla lub wideł amerykańskich (20-25 cm). płyty chodnikowe. takich jak: żwir. których nasiona skiełkowały jesienią na powierzchni skib. poprawiające warunki wsiąkania wody i pobudzające nasiona chwastów do kiełkowania. Na pracę po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół składają się następujące czynności: płytkie przekopanie gleby na głębokość około 10 cm w celu przykrycia resztek pożniwnych i wzruszenia roli. Prace wiosenne w roku uprawy roślin zielarskich służą przede wszystkim odpowiedniemu spulchnieniu (wzruszeniu) gleby: zagrabienie gleby niszcz ące skorupę tworzącą się na jej powierzchni. kruszenie zwięzłej (zbitej) gleby pod wpływem mrozu. zostają zniszczone przez mróz lub wiosną uprawkami przedsiewnymi.zwiększać się od brzegu w głąb rabaty. aby dostęp do każdej z nich był łatwy. cegły zakopane w ziemi.

5. b. 8. 6) hyzop. 19. Gatunki wieloletnie: 3. 7) kminek. 16) mięta pieprzowa. 20) rumianek. 17. 4) czarnuszka. 21) rzeżucha. 4. Niektóre ścieżki wykonane z cegieł zakopanych w ziemi. 18) papryka ostra. 3) bylica estragon. 15. uprawiany na nasiona. 13) lubczyk. uprawiany na zielono. 16. 23) tymianek. 18. 11. 12) lebiodka. 22) szałwia lekarska.9. 22. 5) cząber ogrodowy.a. 2) bazylia. inne . Ogródek zielarski na planie koła o średnicy co najmniej 6 m. Gatunki jednoroczne: 2. 14) majeranek. 24.12. 7. 10) koper włoski. 19) rozmaryn. 9) koper ogrodowy . 8) kolendra. 25) szczypiorek. 13.z kamieni polnych 43 . 10. 1. 11) lawenda. 24) pietruszka naciowa. 15) melisa. 17) ogórecznik. 6. Gatunki dwuletnie: l. 14. 21. 20. 25 Rys. 23.Oznaczenia gatunków roślin zielarskich na rysunkach 1-7: 1) arcydzięgiel.

wykorzystano wyłącznie rośliny olejkowe z rodziny wargowych. ścieżki obsiane mieszanką trawnikową 44 . północy i zachodu osłonięty żywopłotem o wysokości 0. Od głębi do przodu rabaty wysokość roślin maleje.Rys. Rabata zielarska płaska. Typowy ogródek pachnący . Poletka ograniczone krawężnikami chodnikowymi. 3. Ogródek zielarski wkomponowany w powierzchni ę wyłożoną płytami chodnikowymi.5-1 m Rys. Od strony północnej osłonięta żywopłotem (lub inną osłoną przeciwwiatrową) o wysokości 1-1.5 m. 2. Od wschodu.

przyczyniające się do wyrównania powierzchni i rozbicia ostatnich większych grud ziemi. choć nie jest on już tak korzystny jak jesienią. Czasem głębokie przekopanie gleby na jesieni jest niemożliwe lub bardzo utrudnione ze względu na nadmierną wilgotność gleby. dokładne zagrabienie powierzchni gleby. Od środka do brzegów rabaty wysokość roślin maleje (aeratorów). 4. Rabata zielarska wzniesiona. 45 . rozluźniające podpowierzchniowe warstwy gleby. Wówczas należy odłożyć ten zabieg do wiosny.Rys. lekkie ugniecenie powierzchni gleby (na przykład za pomocą grabi lub lekkiego wału) przed wysiewem nasion niektórych gatunków roślin zielarskich (na przykład rumianku). przyczyniające się do wyciągnięcia na powierzchnie cz ęści niektórych podziemnych chwastów wieloletnich oraz do wymieszania z głębszymi warstwami gleby uprzednio wysianych nawozów.

46 . i wegetatywnie . Ścieżka centralna wykonana w postaci podestu z desek lub ze starych palet Rozmnażanie ziół Rośliny zielarskie rozmnaża się dwoma sposobami: generatywnie. 5.betonowe zakopane w ziemi lub w postaci ścieżek wysypanych żwirem. Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady zió ł uprawianych w ogrodzie przedstawiono w tabeli 2. to jest z nasion. Tak zwany ornamentalny ogródek zielarski.Rys. Łuki .przez sadzonki.

szałwii i tymianku . albowiem nie ma ich tam jeszcze w 47 . Powierzchnie przy osłonie przeciwwiatrowej obsiane mieszanką trawnikową Większość gatunków ziół rozmnaża się w praktyce z nasion. Nasiona 13 gatunków roślin zielarskich . bazylii. Ścieżki wokół bloków poletek mogą być wykonane z różnych materiałów: cegieł.arcydzięgla. kawałków pnia drzewa (0 20 cm. papryki. desek lub starych podkładów kolejowych. parawan z folii polietylenowej itp. rumianku. 6. hyzopu. dziurawca. czarnuszki. Wysokość osłony 0. Piszemy „zdobyć". wys. kamieni polnych.). lubczyku. 15 cm. lawendy. melisy. kolendry. Pewien problem przy zakładaniu ogródka zielarskiego będzie stanowiło zaopatrzenie się w nasiona ziół.można zdobyć w sklepach wzorcowych „Herbapolu”. zakopane w ziemi na głębokość 10-12 cm). żwiru.5-1 m.Rys. Ogródek zielarski otoczony sztuczną osłoni) przeciwwiatrową płot.

natomiast nasiona kminku (pod nazwą owoc kminku) . 7.Rys. ustawia się przed domem . nagietków.najlepiej przy południowej ścianie.w większości sklepów spożywczych. uprawiane w różnego rodzaju pojemnikach. Ruchomy ogródek zielarski. majeranku. gorczycy. pietruszki. rzodkwi i szczypiorku można kupić w sklepach z nasionami roślin warzywnych. Nasiona cząbru. ewentualnie . rzeżuchy. Rośliny. lebiodki i ogórecznika roz48 .na balkonie ciągłej sprzedaży. Nasiona kopru włoskiego.

(sadzonki kłączowe) Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity (ząbki) Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek. zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa (sadzonki rozłogowe) Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski 49 . IV.Tabela 2 Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady ziół Gatunek Termin siewu Termin siewu w Termin lub sadzenia pomieszczeniu wysadzania do gruntu rozsady do gruntu 2 VIII 10 V koniec IV koniec IV – początek V początek IV IV X-XI III IV koniec III – początek IV koniec III – początek IV IV XI IV VIII koniec IV początek V koniec III początek IV lub VIII.15 VI IV III 3 1 IV 1 IV IIMV 15 III 15 III 15 III 15 III (uprawa 15 V 15 V VI-VII 15 V 15 V 15 V 4 1 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon.

Ten sposób uzy50 . Większości działkowiczów polecamy produkcję rozsady ziół na parapecie okiennym. Na rys. Nasiona ziół można wysiewać bezpośrednio do gruntu bądź najpierw w szklarni. gdzie otrzymujemy rozsadę.1 2 3 w pomieszczeniu) 4 Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy 15 IX lub koniec III początek IV koniec III koniec VIII początek IV (odm. późna) koniec X początek XII lub IV IV IV 1-15 IV IX-II (uprawa w pomieszczeniu) - 15 III-początek IV - prowadza wyłącznie wśród plantatorów ziół Zielarska Stacja Nasienna „Herbapol" z siedzibą w Bydgoszczy. Firmy te mają w swoich ofertach handlowych nasiona około 30 gatunków ziół. Nasiona pozostałych gatunków ziół (rozmnażanych z nasion) przywożone są jedynie z zagranicy lub nabywane za Waluty wymienialne w jednym ze składów konsygnacyjnych zachodnich firm nasiennych. inspekcie lub rozsadniku. Ząbki czosnku bez większego trudu można kupić na targowiskach lub w sklepach warzywniczych. usytuowanym najlepiej od strony południowej. którą później wysadzamy do gruntu. 8-9 pokazano nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. wczesna) VII (odm. których przedstawicielstwa otwarto w ostatnich latach w naszym kraju.

które na skutek długiego okresu wegetacji i dużych wymagań cieplnych. W pomieszczeniach najlepiej produkować rozsadę w skrzyneczkach lub doniczkach (różnego rodzaju) wypełnionych odkwaszonym substratem torfowym. 5. bazylia. 2. Gatunki: 1. 10. rzeżucha. macierzanka. 15. pietruszka. 8. 8-9. 21. 24. lubczyk. 23. ogórecznik. szałwia. kminek. rumianek. lebiodka. 16. arcydzięgiel. 14. trybula. 9. 3. 11. hyzop. Numery oznaczone kropkami . gorczyca. 13.w powiększeniu 10*krotnym. 17. nie zdążyłyby w naszym klimacie zakwitnąć i wydać owoców lub nasion przed okresem jesiennych chłodów. melisa. rozmaryn. 20. Doświadczeni działkowicze mogą pokusić się o zbudowanie prostego inspektu lub tunelu foliowego do pro51 . 12. 22. tymianek skiwania rozsady odnosi się do tych gatunków roślin. kolendra. lawenda. majeranek. pozostałe . szczypiorek. koper włoski. cząber.Rys. Wysiane w polu. 18. Nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. 7.w powi ększeniu 5-krotnym. 4. 6. biedrzeniec anyż. 19.

siew rzutowy .Rys. Doświetlając rozsadę przez około 10 godzin dziennie. 10. Na rys.stosowany raczej wyłącznie przy produkcji rozsady w pomieszczeniu lub na rozsadniku. W celu poprawienia warunków świetlnych przy uprawie rozsady na parapecie okiennym można zainstalować świetlówkę. otrzymamy rośliny nie gorsze niż te. Nasiona gatunków ziół o mniejszych wymaganiach cieplnych wysiewa się bezpośrednio do gruntu lub na rozsadniku. Prawidłowo wyprodukowana rozsada bazylii dukcji rozsad. w polu nie prakty52 . W uprawie ziół mogą mieć zastosowanie następujące rodzaje siewu: . 10 pokazano prawidłowo wyprodukowaną rozsadę bazylii. które pochodzą ze szklarni.

uprawianych na oborniku. a jedynie w przypadku gdy rośliny słabo rosną. zaoszcz ędza nasiona i czas przeznaczony na przerywanie młodych roślin. lecz z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia mrozów lepiej zrobić to w kwietniu. stosowany głównie przy wysiewie dużych nasion. rozsadnika. płytko przekopujemy. Zasadniczo wystarcza nawożenie fosforowo-potasowe na jesieni. . ułatwia walkę z chwastami. Nasiona siejemy w rzędy co 10-20 cm. Siewy na rozsadniku można rozpoczynać już w końcu marca. to rośliny są równomiernie oświetlone. a jednocześnie charakteryzujących się względnie niskimi wymaganiami cieplnymi. nasiona są równomiernie przykryte.kowany.utrudniona. Ze względu na groźbę wystąpienia chorób rozsadnik należy włączyć 4o płodozmianu. aby rośliny nie rosły za szybko i nie były Zbyt wybujałe. Po zakończeniu produkcji rozsady miejsce na rozsadniku możemy wykorzystać pod uprawę papryki lub melonów. starannie grabimy i podlewamy. a późniejsza pielęgnacja roślin . 53 . Nasiona niektórych gatunków ziół wysiewa się na rozsadniku. osłonięte od wiatrów i znajdujące się w pobliżu źródła wody.siew gniazdowy . można je zasilić. Nawożenie rozsadnika nie Wożę być intensywne. Jeżeli rzędy mają kierunek północ-południe. wymagają przykrycia grubszą warstwą gleby. Nasiona duże. a przy mniejszych nasionach okr ągłych może być użyty precyzyjny mini-siewniczek. . które są na ogół nierównomiernie rozmieszczone. stosując 2 kg saletry lub saletrzaku na 100 m2. na którym przygotowuje się rozsadę ziół późno wysadzanych do gruntu. zwłaszcza na glebach lekkich i wysiewane później. Głębokość siewu nasion zależy od ich wielkości oraz sposobu kiełkowania. . Pod rozsadnik należy przeznaczyć miejsce nasłonecznione.stosowany jest w przypadku nasion o gorszej zdolności kiełkowania lub tych gatunków ziół.siew punktowy. których rośliny powinny rosnąć po 2-3 w jednym miejscu. Rozsadnik to zagon.siew rzędowy. zwięzłej gleby i wczesnych terminów siewu. Przed siewem wyrównujemy powierzchnię gleby. gdyż wymaga dużej ilości nasion do wysiewu. Na ogół płytki siew zalecany jest w przypadku nasion drobnych. w którym powinien następować po roślinach Okopowych.

11. Przez sadzonki rozmnaża się te gatunki roślin. pędowe. to znaczy z trzema parami liści) . Rozróżnia się sadzonki kłączowe. rozłogowe. jak również w przypadkach. otrzymując w ten sposób materiał roślinny o bardzo wyrównanej wielkości. które można zdobyć 54 . Sadzonka zielna mięty pieprzowej (trzywęzłowa. które nie zawiązują nasion (mięta. z odrostów korzeniowych i korzeni. estragon). że teoretycznie wszystkie gatunki ziół można by rozmnażać wegetatywnie. Najbardziej rozpowszechnione w uprawach zielarskich s ą sadzonki rozłogowe z mięty i estragonu. a uzyskane efekty będą źródłem naszej satysfakcji. W warunkach ogrodowych możemy pozwolić sobie na eksperymenty z rozmnażaniem wegetatywnym ziół.po ukorzenieniu Rozmnażanie wegetatywne roślin zielarskich polega na pobraniu z rośliny matecznej sadzonki. Należy podkreślić.Rys. jednak koszty takiego rozmnażania większości roślin są wyższe niż koszty rozmnażania z nasion. gdy z nasion otrzymałoby się rośliny różniące się od rośliny matecznej. która po umieszczeniu w korzystnych warunkach jest zdolna rozwinąć się w samodzielną roślinę.

poprawiającym właściwości fizyczne i biologiczne gleby oraz dostarczającym znaczną ilość składników pokarmowych wykorzystywanych przez rośliny. Zarówno kompost. 55 . gnojówka i gnojowica. Na kompost nadają się liczne substancje organiczne pochodzące z ogrodu i gospodarstwa domowego: słoma. W przygotowaniu gleby pod uprawę roślin zielarskich mogą być przydatne następujące nawozy organiczne: obornik koński i bydlęcy. a w przypadku niektórych roślin wieloletnich w międzyrzędzia. liście. ziemia. melisa i tymianek bezpośredniego nawożenia średnimi dawkami obornika (2-3 kg na l m2). arcydzięgiel. kminek. czarnuszka. Lubczyk i mięta wymagają bezpośredniego nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2). chwasty (tylko Jednoroczne i przed kwitnieniem). uprawiających je w ogrodach. Najbardziej dostępnymi nawozami organicznymi są komposty i nawozy zielone. Dla uproszczenia można przyjąć zasadę uprawy większości gatunków ziół w drugim roku po oborniku. zielone resztki roślinne. Różne jest zapotrzebowanie poszczególnych roślin zielarskich na nawozy organiczne. koper włoski i majeranek nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2) pod przedplon. lawenda. estragon.od plantatorów tych gatunków bądź od przyjaciół lub znajomych. komposty i nawozy zielone. Pryzmę kompostową należy zakładać w możliwie cienistym i osłoniętym od wiatru miejscu. Na rys. odpadki kuchenne. Nawożenie upraw zielarskich Nawożenie ziół polega na wnoszeniu substancji pokarmowych do gleby w postaci nawozów organicznych lub nawozów mineralnych. jak też obornik należy stosować na jesieni przed głębokim przekopaniem gleby. Trudno sobie wyobrazić najmniejszy nawet ogródek bez pryzmy kompostowej. na przykład pod drzewami lub żywopłotem. Nawożenie organiczne jest zawsze nawożeniem podstawowym (z wyjątkiem niektórych upraw wieloletnich). bazylia. jednakże nie zawsze jest ona prawidłowo przygotowana i przerabiana. 11 pokazano ukorzenioną sadzonkę zielną mięty pieprzowej.

Ka żda 2030-centymetrowa warstwa przesypywana powinna być wapnem palonym (l kg na l m3 masy kompostowej). gdyż one to w poważnym stopniu zmniejszają zapas wody w glebie. łubin roczny. a więc co najmniej 3-letni. a po nich wysiewa się nasiona niektórych gatunków ziół. Przedplonowe rośliny z przeznaczeniem na nawozy zielone rosną od kwietnia do połowy czerwca. i rozkład opadów w czasie wegetacji roślin przedplonowych. facelię. tatarkę i gorczycę. żyto. Nową pryzmę dobrze ugniata się i przykrywa słomą. Panująca w ostatnich latach moda na wszystko co naturalne wyrobiła w wielu działkowiczach. mieszankę wyki siewnej z peluszką. międzyplony lub przedplony. Z przeznaczeniem na nawóz zielony poplonowy można uprawiać bobik. W tym ostatnim przypadku duże znaczenie ma ilość. Do grupy ozimych roślin poplonowych należy wyka kosmata. dokładnie mieszając (przekładając). które wysiewa się lub sadzi późno. a szczególnie tych początkujących. węgiel drzewny oraz w ograniczonych ilościach popiół. przekonanie. rzepak. a następnie układa w nową. Optymalne wymiary pryzmy kompostowej: 150X100 cm. marchew wczesna. kalafiory wczesne. Wysiewa się je wczesną jesienią. a oprócz tego polewanie wodą. Po 4-6 miesiącach kompost przerabia się po raz pierwszy. Można je uprawiać jako poplony. mieszanka wyki kosmatej z żytem lub pszenicą.wióry. że stosowanie na działce lub w ogródku przy56 . jak kapusta wczesna. Po dalszych 6-12 tygodniach kompost jest już dojrzały i może być wykorzystywany. W pierwszym przypadku wysiewa się je po zbiorze roślin wcześnie schodzących z pola. czyli latem lub na początku września i przekopuje późną jesienią. a przykopuje w połowie maja następnego roku. na przykład pod rośliny warzywne. Nawozy zielone to rośliny. W czasie rozkładu masy kompostowej konieczne jest napowietrzanie pryzmy przez wbijanie kija o grubości około 5 cm. pszenica. Po następnych 12 tygodniach kompost przerabiany jest po raz drugi. mniejszą pryzmę. Uprawia się po nich zioła. Kompost stosowany w uprawie ziół powinien być lepiej przetrawiony. W przeciwieństwie do obornika czy kompostu stosowanie nawozów zielonych (szczególnie w warunkach ogrodowych) cz ęsto nie jest doceniane. których masę zieloną przekopuje się jako nawóz. mieszankę owsa z jęczmieniem.

3-0. a do 0.5 kg na 10 m2 jako nawożenie podstawowe. Stosując zbyt wysokie dawki. Nawożenie mineralne ziół jest zbliżone do nawożenia odpowiednich grup roślin warzywnych.domowym środków chemicznych jest szkodliwe. Najłatwiejsze jest dawkowanie nawozów wieloskładnikowych. bo odpowiednie stosowanie zalecanych norm i dawek tych nawozów przyczynia się do uzyskiwania wysokich plonów dobrej jakości. możemy „spalić" rośliny.nawożenie pogłówne w czasie wzrostu roślin. czyli przed siewem lub sadzeniem roślin. Jest to jednak pogląd niezupełnie słuszny w odniesieniu do nawozów mineralnych. Zbyt wysokie dawki nawożenia mineralnego to również nieTabela 3 Potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe Gatunek Dawki nawozów wieloskładnikowych w g na 1 m2 uprawy w zależności od zawartości składników pokarmowych w glebie (dawki niższe należy stosować na glebach zasobniejszych) Azofoska lub Fructus 2 1 2 2X 22-30 2X 22-26 3X 19-22 X X 2X 30-37 2X 15-19 X Flora MIS 4 3 X X X 2X 24-37 X X 2X 37-49 4 X X X 2X 27-40 X X 2X 40-53 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Hyzop lekarski Kminek zwyczajny 57 . Należy zwracać uwagę na ścisłe stosowanie zalecanych dawek tych nawozów.5-0. z uwagi na wysoki stopień ich koncentracji. których cały asortyment znajduje się w handlu.7 kg na 10 m2 w jednej lub dwóch dawkach . Na ogół stosuje się je kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji: do 0.

bezpośrednio przed siewem i sadzeniem.1 Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Ogórecznik lekarski Papryka ostra Rumianek lekarski Rzeżucha ogrodowa 2 3 4 Szałwia lekarska Tymianek właściwy X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 2X 15-22 X X 1X 44-59 X X 3X 15-22 X X 2X 22-30 X X 3X 22-30 X X 2X 15-22 X X X 2X 31-49 2X 33-53 X 2X 24-31 2X 27-33 w pomieszczeniu uprawa bez nawożenia -na wacie. 3. bezpieczeństwo skażenia gleby i wód. 2. po wzejściu roślin lub po przyjęciu się rozsady i ewentualnie trzecią część po pierwszym zbiorze surowca. Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół Do najważniejszych prac pielęgnacyjnych w ogródku zielarskim trzeba zaliczyć odchwaszczanie. ligninie itp. Łyżeczka od herbaty nawozu (płaska) to około 5 g. Nawozy wieloskładnikowe daje się zwykle w 2-3 równych dawkach. Dla roślin 2-letnich i wieloletnich dane dla każdego roku uprawy. W tabeli 3 przedstawiono potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe.. więc wystarcza naturalna zasobność gleby 3X 19-26 X X 2X 30-37 X X Uwagi: 1. które terminowo a sprawnie wykonane decyduje o wysokości plonów. Zwykle nie docenia się 58 . w gruncie bardzo krótki okres wegetacji.

Inne zabiegi pielęgnacyjne w uprawie ziół obejmują większość gatunków lub tylko niektóre z nich: . a tylko w ostateczności motyką. obornikiem. torfem. które wysusza gleb ę. ziemią dla zabezpieczenia przed mrozami. Dlatego też pierwsze odchwaszczenie należy przeprowadzić wtedy. gleba szybko ulegnie zaskorupieniu. gdyż w przeciwnym razie. wskutek braku ocienienia.uszczykiwanie wierzchołków pędów dla zwiększenia masy Wdów bocznych.okrywanie roślin wrażliwych gatunków (koper włoski. tymianek) słomą. . . Zwykle spulchnia się międzyrzędzia za pomocą odpowiednich spulchnia-czy (aeratorów). w jakich odbywa się ich początkowy wzrost.wrażliwości roślin na warunki. szałwia. Na glebach lekkich (piaszczystych) i w rejonach ubogich w opady wskazane jest nawadnianie upraw zielarskich. w miarę kiełkowania chwastów.przycinanie starych pędów wiosną w celu odmłodzenia i zwiększenia przyrostów gatunków wieloletnich. 59 . Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie międzyrzędzi. . i pierwsze zabiegi odchwaszczające odkłada się. . Dzięki nawadnianiu rośliny lepiej wykorzystują intensywne nawożenie mineralne. Tymczasem chwasty rosną szybciej niż rośliny uprawne. W okresach suszy należy unikać głębszego spulchniania. gdy tylko uda się nam uchwycić siewki chwastów w palce.przycinanie lub usuwanie pędów bocznych dla przyspieszenia i zwiększenia rozwoju pędów głównych (na przykład zostawiamy rośliny w celu pozyskania z nich nasion). przewietrzające głębsze warstwy gleby. Najbardziej przydatnym narzędziem do odchwaszczania jest motyczka. przerywające parowanie i powiększające pojemność wodną gleby. Po każdorazowym zbiorze ziół wieloletnich należy spulchniać ziemię wokół roślin. Następne pielenie powinno odbywać się sukcesywnie. zagłuszając je.

Najgroźniejsze choroby i szkodniki W naturalnych warunkach rośliny są rzadko porażone przez choroby i szkodniki dzięki wzajemnym ustabilizowanym stosunkom pomiędzy florą i fauną pożyteczną oraz szkodliwą. jak zboża. Wynika to z obawy przed niewłaściwym stosowaniem środków chemicznych przez osoby nie mające odpowiednich kwalifikacji i umiejętności.kwiaty. Różne ich części . gdyż dzięki swojej „dzikości” odznaczają się znacznie większą naturalną odpornością na choroby i szkodniki niż rośliny o szlachetniejszym rodowodzie.wykorzystywane są w lecznictwie lub jako przyprawy. Cecha ta jednak stawia je wyżej niż inne rośliny. kiedy jest 60 . a także ścisłe przestrzeganie agrotechniki poszczególnych gatunków roślin. kłącza i korzenie . Z punktu widzenia genetyki rośliny zielarskie są jeszcze stosunkowo mało zmienione w stosunku do swoich przodków w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi. owoce. W warunkach uprawy rośliny stają się wrażliwe na choroby i szkodniki na skutek zmiany środowiska. jak też dziko rosnące mają różnorodne właściwości. Dzięki tym właściwościom w niektórych uprawach można zrezygnować z walki chemicznej. liście. usuwanie egzemplarzy porażonych. Masowemu wystąpieniu chorób i szkodników częściowo może zapobiec stosowanie prostych zabiegów profilaktycznych: niszczenie resztek pożniwnych. Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich Zarówno zioła uprawiane w ogrodzie. warzywa i inne. a co za tym idzie. ręczne zbieranie owadów. pojawienia się chorób i szkodliwych owadów. Przystępując do zbioru każdego z gatunków roślin zielarskich. musimy orientowa ć się. nasiona. W niniejszej publikacji Czytelnicy nie znajdą wskazówek dotyczących chemicznej walki z chorobami i szkodnikami opisywanych gatunków roślin zielarskich również z innego powodu. Szczególnie w przypadku roślin leczniczych zatrucie plonów tymi środkami mogłoby stanowić zagrożenie dla osób spożywających te zioła.

w której zbieramy zioła. Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół przedstawiony został w tabeli 4. najwłaściwszym okresem zbioru jest początek kwitnienia. Kwiaty wielu gatunków zbieramy sukcesywnie w miarę ich rozkwitania. a liście przeważnie kilkakrotnie w miarę wzrostu roślin. Dla roślin olejkowych. że w różnych porach dnia zmienia się zawartość czynnych składników w poszczególnych częściach rośliny. Tabela 4 Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół Gatunek rośliny 1 Cześć użytkowa. Rośliny uprawiane na nasiona zbiera się po osiągnięciu dojrzałości nasion. Ponadto wiadomo. Dla większości gatunków ziół optymalną porą zbioru są godziny południowe i wczesne popołudniowe. wówczas zachodzą w nich niekorzystne przemiany biochemiczne. Na przykład zebrane zioła łatwo zagrzewają się. może mieć wpływ na późniejsze wartości surowca. a rośliny korzeniowe . (surowiec) korzeń ogonki liściowe nasiona liście ziele owoce owoce kwiaty owoce liść owoc ziele szyszki Termin zbioru surowca 3 Arcydzięgiel litwor Babka lancetowana Bazylia pospolita Berberys zwyczajny Biedrzeniec anyż Bez czarny Borówka czernica Bylca estragon Chmiel zwyczajny 2 X (l rok) X (l rok) VII (2 rok) V-VIII VII i IX koniec VIII-IX IX VIX VIII VI-VIII VII-VIII IX 61 . takich jak: mięta.najkorzystniejszy. Również pora dnia.po zakończeniu wegetacji roślin .zwykle jesienią. ze względu na cechy surowca. rumianek czy szałwia. termin zbioru.

1 Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity 2 nasiona ziele główki złożone z ząbków świeże liście ziele kwiaty nasiona świeże liście VIII-IX VII-VIII 3 Dziurawiec zwyczajny Fiołek wonny Gorczyca biała VIII cały okres wegetacji koniec VI-VIII III-V VII do momentu wybijania pędów kwiatostanowych VII od X do późnej jesieni VII (2 rok) VIII/IX IX (2 rok) VII-X VII-IX VII-IX druga pół. VIII VI/VII cały okres wegetacji X-XI VI-VII VI/VII i IX VII/VIII VII i IX VI-IX V-VI IX VI XXXI (1 rok) od momentu wybijania pędów kwiatostanu VII (2 rok) Hyzop lekarski Jałowiec pospolity Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Krwawnik pospolity Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Len zwyczajny Lipa drobnolistna i szerokolistna Lubczyk ogrodowy Macierzanka piaskowa Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Orzech włoski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna ziele owoc dojrzały (granatowo-czarny) owoc owoc owoc ziele i kwiaty kwiat ziele nasiona kwiatostan świeże liście korzeń ziele ziele ziele liście lub ziele kwiaty świeże liście liście owoce korzeń ziele owoce 62 .

1 Podbiał pospolity Pokrzywa zwyczajna kwiaty liście liście korzeń Rozmaryn lekarski Róża dzika Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Sosna zwyczajna Szałwia lekarska 2 3 II-III V-VI VI-IX (2-3 razy przed kwitnieniem) jesienią lub wczesną wiosną ziele V-VIII owoce IX-X kwiatostany (koszyczki) do 15 VII świeże liścienie i liście korzeń igliwie liście od 2-3 tygodni po siewie X I-II do VIII (1 rok) VI-VII (2 rok i następne) VI-IX (od 2 roku) IV X-XI wiosna-jesień od 6 tyg. po siewie przed kwitnieniem i we IX X-XI lub III-IV Szczypiorek ogrodowy Śliwa tarnina Tatarak zwyczajny Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Żywokost lekarski liście kwiaty owoce kłącze liście ziele korzeń Do zbioru (ścinania) ziół należy używać sekatora.na wysokości od 5 do 15 cm nad ziemią. Rośliny. ścina się tuż nad ziemią. na przykład gdy ich nie ma gdzie uprawiać zimą lub jeśli uprawa doniczkowa wielu 63 .lub kilkakrotnie . aby umożliwić lepsze odrastanie ziela. Największą wartość smakową i witaminową mają niewątpliwie zioła świeże. natomiast zbierane dwu. noża lub nożyczek. jednak nie zawsze są one dostępne. których cześć nadziemną zbiera się tylko jeden taż w okresie wegetacji.

Warunki takie uzyskujemy. pietruszka. gdyż proces ich jełczenia w niskich temperaturach znacznie się opóźnia. gdyż posiekane tracą część swego aromatu. estragon. Przechowywanie dobrze wysuszonych surowców w odpowiednich opakowaniach zapobiegnie ich wietrzeniu. chłodnym i ciemnym miejscu. aby nie łączyć ziół o silnych zapachach. Do przechowywania ziół suszonych najlepiej nadają się torby papierowe lub z folii polietylenowej. Należy zamrażać świeże listki roślin lub całe ulistnione pędy. a następnie dopełnić formę wodą aż po brzegi i umieścić w miejscu mrożenia. Można mrozić pojedyncze gatunki ziół lub ich mieszanki. które ulegają stratom. Do sporządzania masła ziołowego nadają się zwłaszcza: bazylia. lebiodka. zawsze odwrócone wierzchołkami do dołu (rys. Równie ciekawym i mało znanym sposobem konserwowania ziół przyprawowych jest sporządzanie i zamrażanie tak zwanego masła ziołowego. Do mrożenia należy przeznaczać zioła w całości. Zioła przeznaczone do mrożenia dzieli się na porcje.gatunków jest zawodna. Jeżeli zioła przeznaczone do mrożenia mają być rozdrabniane. koper. należy suszyć je w temperaturze nie wyższej niż 35°C. gdyż dłużej przechowywane tracą swoje właściwości. które powoduje płowienie ziół. głównie zapachowe i smakowe. a umieszczone w zamra żalniku mogą być przechowywane przez kilka miesięcy. Świeże 64 . to po rozdrobnieniu należy je umieścić w formie do mrożenia kostek lodu (pół objętości). 12). umieszczając zioła na siatce rozpiętej na ramie nad kuchnią. a następnie pakuje w woreczki z folii polietylenowej i umieszcza w miejscu ich zamrażania. Poza tym suszenie musi odbywać się bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. Tłuszcze dobrze utrwalają i chłoną zapachy (między innymi olejki eteryczne). Co roku warto odnawiać zapasy suszonych ziół. pamiętając o tym. mięta i tymianek. Koniecznością jest wiec przechowywać zioła uprawiane od wiosny do jesieni w gruncie. Mało kto wie. że prawie wszystkie gatunki ziół przyprawowych można zamrażać w zamrażalniku lodówki lub w zamrażarce. Suszenie to najstarszy sposób utrwalania zió ł. Z uwagi na zawartość wielu substancji czynnych. czosnek. Opakowania z suszonymi ziołami należy przechowywać w suchym. pudełka blaszane lub słoiki typu twist. Zioła można suszyć rozłożone cienką warstwą na siatce lub całe ulistnione pędy roślin powiązane w pęczki.

12.Rys. Zioła w pęczkach przygotowane do suszenia .

W łochy. która przechowywana w temperaturach pokojowych lub w chłodnych piwnicach znacznie wolniej jełczeje niż masło. Octy ziołowe można sporządzać z prawie wszystkich gatunków ziół przyprawowych. Ocet ziołowy można przyrządzać z jednego gatunku bądź z mieszanki kilku gatunków ziół.masło o temperaturze pokojowej uciera się ręcznie lub mikserem z ziołami na jednolitą masę. Po tym czasie zlewamy go do butelek. jak i suszonych. By szybciej uzyskać ocet ziołowy. wkładając do środka jedną lub kilka gałązek ziela. Butelkę zamykamy korkiem (naturalnym lub szklanym) i odstawiamy na par ę tygodni w chłodne. Francja) umieszczanie ziół w oliwie z oliwek. drobno posiekanych ziół). Najlepiej do tego celu używać octu winnego. który rzadko jest dostępny w naszych sklepach. ciemne miejsce. Podobnym sposobem konserwowania ziół w tłuszczach jest praktykowane w niektórych krajach (Grecja. Octy ziołowe przyrządzane są zarówno z ziół świeżych. jak ich suszenie. Tak przygotowane masło ziołowe umieszcza się w małych słoikach typu twist i wstawia do zamra żalnika (na 100 g masła należy dodać 4 łyżki stołowe świeżych. natomiast do celów dekoracyjnych do wnętrza butelki można włożyć gałązki świeżych ziół. Sporządzanie octów ziołowych jest prawie tak starym sposobem konserwowania ziół. dodając pod koniec ucierania trochę soku cytrynowego. z którego przyrządzaliśmy ocet. mieszając rozcieńczony ocet spirytusowy o mocy 3-5% z niedużą ilością białego wina wytrawnego. ale można go przygotować prostym sposobem. trzeba rozdrobnić zioła i zalać je gorącym octem (nie należy doprowadzać octu do wrzenia). . Świeże lub suszone gałązki ziół zalewamy w dużej butelce przygotowanym uprzednio octem winnym. Tak przyrządzony ocet można zlać już po około 10 dniach.

jako że ona właśnie może dać nam najwięcej satysfakcji. które można uprawiać w pojemnikach. W tabelach przedstawiono długość okresu uprawy w zależności od pory roku oraz sposób rozmnażania roślin. które uprawiają w ogrodzie przydomowym. nadających się do amatorskiej uprawy doniczkowej. zaliczane zarówno do warzyw. Dla niektó67 .. nadające się do uprawy w doniczkach. których pełny asortyment znajduje się w sprzedaży przez cały rok. jaka na ogół panuje w naszych mieszkaniach od jesieni do wiosny. mogą rosnąć w temperaturze 20°C.III. jak też do ziół. Wśród roślin zielarskich. Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? Świeże rośliny przyprawowe dają szansę urozmaicenia spożywanego pożywienia. ale ze względu na ich atrakcyjność umieszczono je wśród roślin polecanych do uprawy doniczkowej. Asortyment gatunków roślin przyprawowych. Doceniają ten fakt gospodynie w Europie Zachodniej i południowej. Dzięki aromatycznym listkom nawet dania z mało atrakcyjnych produktów mogą być niezwykle smaczne. wyróżnia się dwie grupy w zależności od ich wymagań cieplnych (tabele 5 i 6). Wszystkie rośliny przyprawowe. obejmuje ponad 20 gatunków. Poza Wartościami smakowymi i zapachowymi świeże zioła zawierają różne grupy witamin. My proponujemy raczej samodzielną uprawę ziół przyprawowych w mieszkaniu i na balkonie. Niektóre z nich. natomiast inne zdają się na kupno świeżych ziół. nie zostały opisane w rozdziale I. przygotowując posiłki z wieloma świętymi ziołami.. a przy sporządzaniu posiłków wystarczy tylko wyciągnąć rękę po zioła. a w pozostałych porach roku z roślin uprawianych w mieszkaniu. Niektóre z nich korzystają latem z ziół.

Tabela 5 Zioła o wysokich wymaganiach cieplnych. rozsady 5 szt. rozsady Cząber ogrodowy Cząber górski 50-100 50-100 Hyzop lekarski Lebiodka pospolita 50-100 50-100 3 szt. nasion 68 . rozsady 3 szt. rozsady 3 szt. rozsady 15-20 szt. nasion 5 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek 15-20 szt. rozsady 5 szt. rozsady Majeranek ogrodowy 50-90 Melisa lekarska Papryka ostra Rozmaryn lekarski Seler liściowy 50-100 210-250 120-150 45-90 3 szt. noc 15-20°C Nazwa gatunkowa Długość Sposób rozmnażania okresu uprawy (latozima) (dni) 2 40-100 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 0 10 cm 4 1 Bazylia pospolita 3 siew do skrzyneczek 3 szt. temperatura uprawy: dzień 20-30°.

rozsady + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek 3szt.5 sadzonek sadzonkowanie zielnych 5węzłowych lub 5 sadzonek kłączowych 12-ocz-kowych ząbki siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek 10 szt. 10 nasion 15-20 nasion Czosnek pospolity Gorczyca biała (forma liściowa) Koper ogrodowy 30-45 30-45 35-90 69 . rozsady + pikowanie do doniczek Tymianek właściwy 50-100 Tabela 6 Zioła o niskich wymaganiach cieplnych. noc 10-15°C 1 Nazwa gatunkowa 2 3 4 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 10 cm Długość Sposób okresu rozmnażania uprawy (latozima) (dni) 50-85 Bylica estragon forma rosyjska 15-20 nasion siew bezpośredni do doniczek forma niemiecka . temperatura uprawy: dzień 15-20°C.1 Szałwia lekarska 2 50-120 3 4 siew do skrzyneczek 3szt.

13). umieszczając rośliny na parapetach okien o najlepszym nasłonecznieniu (rys. Ponadto możemy zastosować doświetlanie roślin do 10 godzin. Stosunkowo niska intensywność światła (nawet w lecie) oraz znacznie skrócony okres dziennego naświetlania od października do kwietnia stanowią poważny problem w uprawie roślin w pomieszczeniach. Do tego celu proponujemy wykorzy70 . Problem ten można częściowo rozwiązać. natomiast dla pozostałych (o niskich wymaganiach cieplnych) -górną.1 Lubczyk lekarski Mięta pieprzowa 30-60 30-80 2 3 siew bezpośredni do doniczek sadzonkowanie 4 15-20 nasion 5 sadzonek zielnych 3wezłowych lub 5 sadzonek rozłogowych (podziemnych) 1-2-oczkowych 6-8 nasion 15-20 nasion 30-50 nasion 15-20 nasion 30-40 nasion 15-20 nasion Ogórecznik lekarski 30-55 Pietruszka 40-80 zwyczajna Rzeżucha ogrodowa 15-30 Szczaw zwyczajny Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa 30-90 50-90 30-60 siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek rych (ciepłolubnych) ziół będzie ona stanowiła dolną granice. począwszy od świtu.

Zioła na parapecie w pokoju .Rys. 13.

4 kWh.stanie lampy jarzeniowej o mocy 40 W. zawieszonej około 30 cm ponad wierzchołkami roślin. a dobowe zużycie energii elektrycznej potrzebnej do tego celu wynosi zaledwie 0. Ma łe pojemniki są wykorzystywane dla uprawy roślin z siewu nasion. Jedna świetlówka wystarcza na doświetlenie roślin na powierzchni parapetu około l m2. co jest równoważne dwugodzinnej pracy odbiornika telewizji czarno-białej. natomiast kora sosnowa (pozbawiona garbników. glina i piasek to składniki ziem ogrodniczych. ceramiczne lub drewniane) oraz skrzynki balkonowe. natomiast większe: donice. jednakże z uwagi na wysoką cenę nie mogą mieć zastosowania w domowej uprawie roślin. a także na korzystne właściwości fizyczne i chemiczne. powszechnie używanych w uprawie doniczkowej roślin. miednice oraz skrzynki -do pędzenia. przesadzania starszych roślin lub obsadzania mini-ogródkami zielarskimi. Do mieszkaniowej uprawy roślin przyprawowych przydatne są różnego rodzaju i niejednakowej wielkości doniczki (plastykowe. Najlepszym źródłem światła służącym do doświetlania roślin są lampy sodowe. rozdrobniona i na ogół przekompostowana) staje się popularnym składnikiem tych mieszanek. przede wszystkim ze względu na swoją niską cenę. Do uprawy doniczkowej ziół mogą być przydatne następujące kombinacje podłoży (ich skład w procentach objętościowych podano w tabeli 7): Tabela 7 Kombinacja 1 2 3 4 5 6 Torf wysoki Kora sosnowa 90 60 45 45 45 30 30 45 30 30 Glina 15 45 30 Piasek gruboziarnisty 10 10 10 10 10 10 Torf wysoki. wiadra plastykowe. 72 .

Do 1 litra każdej z wyżej wymienionych kombinacji podłoży należy dodać 1-1,5 dag kredy malarskiej oraz 0,3 dag nawozu mineralnego wieloskładnikowego, na przykład MIS-4, Flora, Azofoska. Częstotliwość nawadniania upraw doniczkowych jest zależna od pory roku i wynosi: l raz na 3 dni (zimą), a 2-4 razy dziennie (latem). Zioła uprawiane w doniczkach należy zasilać wodnymi roztworami nawozów mineralnych. Po raz pierwszy nawożenie wykonujemy w tydzień po kiełkowaniu lub pikowaniu, a później - raz w tygodniu. Zasilanie przeprowadzamy 0,1% roztworem wodnym nawozu wieloskładnikowego w ilości 10 ml roztworu na doniczkę o średnicy 10 cm. Roztworów nawozów wieloskładnikowych można używać przemiennie z roztworami saletry amonowej lub potasowej. Nasiona ziół należy wysiać precyzyjnie (punktowo) do doniczek, pamiętając o przykryciu ich kilkumilimetrową warstwą podłoża. Sadzonki mięty i estragonu należy sadzić do dużych doniczek (średnica 12-15 cm) na głębokości 3-5 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawach doniczkowych roślin przyprawowych nie są skomplikowane. Z reguły ograniczają się do stopniowego zbioru świeżych listków poszczególnych roślin. Najlepiej jest zbierać najpierw listki starsze, tak żeby rośliny zdążyły do następnego zbioru rozwinąć nowe - z wierzchołków wzrostu znajdujących się na szczycie pędów. Roślinom estragonu, mięty, rozmarynu i szałwi należy usunąć, poprzez ich obcięcie, wierzchołki wzrostu pędów głównych, aby szybciej mogły wybić pędy boczne. Najlepszy dla tego zabiegu jest okres, gdy rośliny wytworzyły już 4-5 par liści. W przypadku niektórych roślin wieloletnich, uprawianych przez wiele sezonów, zabiegi pielęgnacyjne obejmują również przycinanie roślin na jesieni. Rośliny przycina się równomiernie o około 5-10 cm. Dotyczy to następujących ziół: estragon, hyzop, melisa, mięta, szałwia i tymianek. Rośliny uprawiane przez wiele sezonów przesadza się zawsze na przedwiośniu -w lutym lub marcu.

73

Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych)

Wiele roślin przyprawowych można pędzić. Pędzenie jest tym sposobem uprawy, w którym wykorzystujemy naturalnie nagromadzone substancje zapasowe w podziemnych cz ęściach roślin do ich wegetacji w gruncie. Spośród opisywanych roślin przyprawowych do pędzenia nadają się: estragon, czosnek, hyzop, lubczyk, mięta, pietruszka, seler, szczaw i szczypiorek. Najprostsze jest pędzenie roślin korzeniowych (lubczyku, pietruszki, selera) i czosnku. Korzenie tych roślin wykopuje się z gruntu od września do mrozów, w zależności od tego, kiedy chcemy otrzymać świeżą nać tych roślin. Do pojemników, dużych doniczek lub wiader plastykowych sadzi się korzenie średnie i duże, po uprzednim usunięciu całej naci, pamiętając, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej. Świeżą nać otrzymujemy po około 6 tygodniach od momentu wysadzenia korzeni. Pietruszkę można również pędzić, wysadzając tylko wierzchołkową część korzenia, przyciętą około 2-3 cm poniżej szyjki korzeniowej, pozostałą część możemy wykorzystać w celach kulinarnych. Aby uzyskać świeży szczypior czosnku, należy wysadzić ząbki lub główki czosnku po usunięciu suchych łusek okrywających. Również nieskomplikowane jest pędzenie estragonu i mięty. Sadzonki kłączowe estragonu i rozłogowe mięty można pozyskać z własnej uprawy gruntowej, praktycznie od ustąpienia śniegów na przedwiośniu do mrozów na jesieni. Aby przyspieszyć proces pędzenia tych roślin, można moczyć sadzonki w ciepłej wodzie o temperaturze 40°C przez około 5 godzin. W ten sposób sadzonki sadzi się tak samo jak w normalnej uprawie doniczkowej. Świeże listki estragonu i mięty można otrzymać już po około 4 tygodniach od momentu ich posadzenia. Pędzenie hyzopu lekarskiego jest nieco trudniejsze. Na jesieni -w październiku krótko przycina się sekatorem części nadziemne roślin przeznaczonych do pędzenia, po czym wykopuje się rośliny wraz z dużymi bryłami korzeniowymi i dołuje je w chłodnych piwnicach. Na około 6 tygodni przed planowanym pierwszym zbiorem ziela hyzopu przesadza się zadołowane rośliny do dużych doniczek i przenosi do ciepłego pomieszczenia, w którym będą pędzone.
74

Najbardziej skomplikowane jest pędzenie szczypiorku. Nadają się do tego przede wszystkim rośliny dwuletnie i tylko bardzo silne, uprawiane z rozsady kępki roczne, z których nie cięto liści w okresie wegetacji. Kępki przeznaczone do pędzenia wykopuje się na jesieni, szczypior krótko przycina się i przysusza. W połowie października szczypiorek znajduje się w stanie bezwzględnego spoczynku. Wykopane i przesuszone kępki przenosi się do pomieszczeń, zabezpieczając w ten sposób przed silniejszymi mrozami i tam pozostawia do rozpocz ęcia pędzenia. W październiku-grudniu należy przerwać okres spoczynku roślin, najskuteczniejszym sposobem jest ciepła kąpiel, w której można trzymać rośliny przez 8-16 godz., stosując początkową temperaturę 40°C, potem woda stygnie i temperatura powoli obniża się. Bezpośrednio po takim zabiegu sadzi się kępki do skrzynek, misek lub doniczek, które można umieścić w miejscach nieco zaciemnionych, nie nadających się do pędzenia innych gatunków roślin przyprawowych. Po 3-4 tygodniach można uzyskać pierwsze zbiory. Szczypiorek odrasta ponownie i daje następny zbiór po kolejnych 3-4 tygodniach. Najcz ęściej uzyskuje się 2-3 zbiory. Temperatura pędzenia szczypiorku powinna wynosić około 20°C.

IV. Zielarska książka kucharska

Zioła przyprawowe są tajemnicą dobrej kuchni. Sława kuchni francuskiej i włoskiej opiera się nie tylko na różnorodności potraw, ale także na bogactwie używanych w nich ziół. Spróbujmy więc i nasze zwyczajne potrawy uszlachetnia ć nie „zamorskimi korzeniami", ale roślinami, które wyrosły na naszej ziemi, w ogródkach i doniczkach. Rośliny te nie tylko poprawiają smak potraw czy nadają im zupełnie inny aromat, ale mają również działanie lecznicze, które polega przede wszystkim na ułatwianiu trawienia. Jest to szczególnie ważne dla tych, którzy po obfitym obiedzie zmuszeni są połknąć pastylkę raphacholinu. Zioła pobudzają apetyt i tę ich właściwość należy wykorzystywać w diecie dzieci„niejadków”, które dodatkowo powinien zachęcić nowy, ciekawy zapach potraw. Nie obowiązują żadne ścisłe recepty dotyczące przyprawiania potraw, należy raczej zdać się na własny smak i eksperymentować, przestrzegając tylko kilku podstawowych zasad: - nie używać zbyt dużo ziół o silnym zapachu, który może całkowicie zagłuszyć naturalny smak potrawy. Jedynym wyjątkiem są sosy, których istotę stanowi przyprawa; - są różne szkoły mieszania przypraw ziołowych: jedni uważają, że w potrawie mogą być najwyżej trzy zioła, inni - że musi być ich co najmniej 3, a najwyżej 5, a jeszcze inni nadają potrawie smak tylko jednego ulubionego zioła; - przyprawa, im bardziej rozdrobniona, tym jest mocniejsza i działa szybciej, a więc sproszkowane zioła dodaje się tuż przed podaniem potraw, a całe gałązki i pęczki ziół na początku przygotowania; - suszone zioła najczęściej dodaje się na początku gotowania
77

lub duszenia, a świeże w ostatniej chwili, by wysoka tamperatura nie zniszczyła ich aromatu i witamin.

Zielone przyprawy o każdej porze roku
Zawsze, jeśli tylko jest to możliwe, należy do potraw dodawać świeże zioła, które mogą być jedyną lub jedną z wielu przypraw albo stanowić „przybranie". Zielone listki roślin są źródłem witamin, tak cennych zimą i wczesną wiosną, gdy warzywa przechowywane przez długi czas tracą je, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie. Doniczkowa uprawa ziół zapewnia nam w tym okresie wartościowe dodatki do potraw: przede wszystkim pietruszkę, szczypiorek, rzeżuchę, koper, szczaw, listki selera, ale także bazylię i miętę. Latem mamy pod dostatkiem ziół, ale nie zawsze używamy ich tak, by nie traciły nic ze swojego aromatu. Pęczki ziół należy płukać pod słabym strumieniem wody, a jeszcze lepiej w naczyniu napełnionym wodą i osaczać na bibule lub czystej ściereczce. Nie wolno ich przy tych czynnościach gnieść i wyciskać. Zwiędłe i żółte liście należy usunąć. Najczęściej używane są tylko listki, a łodygi można zużyć przy gotowaniu zupy, warzyw lub marynat. Świeże listki sieka się ostrym nożem na plastykowej, porcelanowej lub fajansowej deseczce (rys. 14), raczej nie na drewnianej - gdyż w jej pory wsiąka sok. Jeżeli zioła mają być zmieszane z małą ilością płynu, twarogu czy masła można posłużyć się mikserem, rozcierając je tak drobno, aż potrawa przyjmie zielone zabarwienie. Niektórzy twierdzą, że nie wolno ziół ranić ostrzem noża, i rozdrabniają je w palcach. Przyprawiając świeżymi ziołami zimne potrawy, np. majonezy, sosy, twarożki, trzeba dodać je co najmniej na godzinę przed podaniem, żeby olejki eteryczne połączyły się z emulsją tłuszczu. Natomiast w gorących daniach olejki te ulatniają się wraz z parą wodną i dlatego świeże listki dodaje się na krótko przed końcem gotowania lub duszenia albo posypuje się nimi gotowe danie już na talerzu. Zdarza się, że nie cała ilość posiekanych ziół zostanie zużyta. Można wtedy wsypać je do słoiczka ze szczelnym zamknięciem i
78

Rys. 14. Świeże zioła przygotowane do siekania

wstawić do lodówki, zużywając jednak w ciągu kilku dni, ponieważ w takiej postaci szybko tracą wartość. Świeże zioła dodaje się do: zup, dań z jaj, past do kanapek i dekorowania kanapek, sałatek i zielonej sałaty, sosów, maseł ziołowych, twarożków, deserów, dań z ryb, warzyw, drobiu, mięs, pasztetów, napojów, octów ziołowych.

Myśli przed półką na przyprawy
W przeciętnej kuchni polskiej można znaleźć więcej przypraw egzotycznych, takich jak: goździki, pieprz, cynamon, liście laurowe, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, niż rosnących w kraju. Do bardziej znanych rodzimych ziół przyprawowych należą: majeranek, kminek, czosnek, koper, pietruszka i szczypiorek. Niektóre gospodynie używają jeszcze jałowca, gorczycy, kolendry. Ten ubogi asortyment powinien być rozszerzony co najmniej o bazylię, estragon, cząber, hyzop, lebiodkę, lubczyk, melisę, miętę, rzeżuchę i tymianek. Większość tych roślin była dawniej uprawiana w ogrodach przydomowych lub zbierana na łąkach, polach i stosowana na co dzień w kuchni. Warto wrócić do tej tradycji i półki na przyprawy wzbogacić o dalsze gatunki suszonych ziół i octy ziołowe. Kolejnym stopniem wtajemniczenia są mieszanki przyprawowe, które można sporządzić samodzielnie według recept lub kierując się własnymi upodobaniami. Niektóre mieszanki s ą bardzo łatwe do przyrządzania, skład innych jest bardziej urozmaicony, ale wszystkie opierają się na ziołach, które można kupić lub zebrać we własnym ogródku. Przyprawa do zup: 30 g pieprzu czarnego, 10 g pieprzu białego, 5 g tartej gałki muszkatołowej, 2 zmielone liście laurowe, 5 g tymianku, 5 g goździków, 20 g imbiru. Wszystkie składniki tłucze się lub rozciera w moździerzu i miesza. Przechowuje się w szczelnie zamkniętej puszce. Na l litr zupy wystarcza 1/4-1/2 łyżeczki do harbaty. Przyprawa do rosołu: 2 ziarna ziela angielskiego, 2 ziarna pieprzu czarnego, 1/2 liścia laurowego, szczypta tymianku, l z ąbek czosnku, l goździk. Ta ilość wystarcza na l litr rosołu.
80

szczypta imbiru. koper (l część). gdyż odmierzanie i mieszanie ziół przed każdym użyciem zajmowałoby zbyt wiele czasu. kardamon (1/2 części). 81 . tarta gałka muszkatołowa (1/2 części). Przyprawa do pasztetu i dziczyzny: l łyżeczka mielonego pieprzu czarnego. cz ąbru. papryka (1/2 łyżeczki). Przyprawa do drobiu: cząber (4 łyżeczki). pizzy. czosnek (4 ząbki). majeranku. pietruszki. Przyprawy tej używa się do rizotta. szczypta tymianku. a przy przyrządzaniu ryb zmieszać je z odpowiednią ilością drobno posiekanej cebuli. Mieszankę tę przygotowuje się podobnie jak przyprawę do ryb. mięsa duszonego z pomidorami i zapiekanek z makaronu lub ryżu. l łyżeczka mielonego ziela angielskiego. liści laurowych. Mieszanka do potraw z grochu. pietruszka (l część). Mieszanka ta nadaje się do zup rybnych. kolendry. tymianku.Mieszanka włoska: jednakowe ilości lebiodki. cząber (2 łyżeczki). szałwi. Chmeli-sunęli (gruzińska mieszanka do przyprawiania mięs duszonych i potraw z warzyw): jednakowe części kozieradki. l mielony liść laurowy. Służy ona do przyprawiania gotowanego i duszonego drobiu. Przyprawa do ryb: cebula (4 części). pieprz czarny mielony (1/2 części). zmielony liść laurowy (szczypta). majeranek (1/2 łyżeczki). mięty. bazylia (2 łyżeczki). anyż (1/2 części). kopru. koper włoski (1/2 części). cz ą-bru. spaghetti. kolendra (1/2 łyżeczki). pasty z mielonej ryby i ryb marynowanych. mięta (l łyżeczka). fasoli i soczewicy: czosnek (kilka ząbków). pieprz czarny (1/3 łyżeczki). Wszystkie wymienione mieszanki dodaje się w końcowym etapie przygotowywania potrawy. ryby z wody i duszonej. a rozmieszana z niewielką ilością oliwy nadaje się do nacierania drobiu przed pieczeniem. szczypta mielonych goździków. papryka (l łyżeczka). bazylii. 2% papryki. selera. 1/2 łyżeczki tartej gałki muszkatołowej. rozmarynu. Suszone składniki można przygotować wcześniej. koper (3 łyżeczki). bazylii i mielonego pieprzu czarnego miesza się ze sobą i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniczku. Suszone składniki można przygotować wcześniej w większej ilości i przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiku.

Angielski (suszony) Bouquet garni: pietruszka (2 łyżeczki). kwiat muszkatołowca (l płatek. trybula (2 ga łązki). kolendra (1/2 łyżeczki). Francuski Bouquet garni: pietruszka (l korzeń. 10 dag białej fasoli w ziarnach. pozostawić na 3-4 min. czosnek (4 ząbki). 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. papryka (2 strąki). gdyż wtedy da cały aromat. pietruszka (2 łyżeczki drobno pociętych korzeni i liści). pieprz. ząbek czosnku. goździki (3 pączki). kilka liści). fasolkę szparagową pokrajać na centymetrowe 82 . pietruszka (gałązki). lub suszonych całych gałązek ziół (nie mielonych ani nie ciętych). starta skórka z cytryny (l łyżeczka). Drobno posiekany czosnek lepiej jest dodawa ć już po zakończeniu gotowania lub duszenia. 3 pomidory. koper włoski (1/2 łyżeczki). cząber (l łyżeczka). tymianek (l gałązka). koper (3 gałązki). majeranek (2 łyżeczki). Poprzedniego wieczoru ziarna fasoli zala ć wodą. które wrzuca się do zupy związane nitką lub w woreczku z gazy n•: 5 min przed zakończeniem gotowania i wyjmuje tuż przed podaniem. 10 dag ryżu. sól. pieprz czarny (4 ziarna). Obrane ziemniaki pokrajać w kostkę. majeranek (l łyżeczka). bazylia (l łyżeczka). Przepisy dla smakoszów Zupy Zupa jarzynowa z bazylią 3 ziemniaki. pieprz czarny (5 ziaren). oleju sojowego lub słonecznikowego. tymianek (2 łyżeczki). 2 łyżki oliwy. 20 dag zielonej fasolki szparagowej. liść laurowy (4 liście).Godne polecenia są przyprawy „Bouquet garni” ze świeżyć!. majeranek (l gałązka). rozmaryn (l gałązka). 10 dag tartego żółtego sera. cząber (2 gałązki). Mieszanka na l litr zupy lub 4 porcje innej potrawy. można zastąpić szczyptą zmielonej gałki muszkatołowej). Amerykański Bouquet garni (ze świeżych ziół): cebula (2 łuski). Niemiecki (suszony) Bouquet garni: koper (2 łyżeczki). a zawarte w nim witaminy i olejki nie zostaną zniszczone.

Zupa z soczewicy z ziołami . 15.Rys.

sól. gotować przez 5 min. sól. 25 dag włoszczyzny (por.kawałki. opłukane i pokrojone na grubsze kawałki pory. Wszystkie składniki drobno pokroić i wrzucić do wrzącego wywaru. l cebula. seler i pietruszkę. Przyprawić zupę solą i pieprzem. l łyżka koncentratu pomido- 84 . 25 dag włoszczyzny (marchew. Wszystkie te składniki zalać 2 l gorącej wody i gotować przez 30 min.5 l rosołu lub wywaru mięsnego. lecz już nie gotować. por. seler. tymianek. 2-5 marchewek. pomidory sparzyć. lubczyk. 2 łyżki posiekanej trybuli. Obraną. Zupa jarzynowa z trybulą 25 dag marchwi. Przetrzeć zupę przez sito o dużych oczkach. obrać ze skórki i podzielić na ćwiartki. Posiekane listki bazylii i czosnek utrzeć w moździerzu z oliwą i żółtym serem. podgrzać. aż ryż będzie miękki. seler. Oskrobaną i opłukaną marchew pokroić na talarki i wrzucić do wrzącego wywaru. l ząbek czosnku. przyprawić solą i pieprzem. 3 ziemniaki. pietruszka). pieprz. 1/2 selera. 35 dag cukini. pieprz. cząber. 2 listki laurowe. Przed podaniem wyjąć bukiet i wsypać posiekane zielone zioła. gotować około 30 min. 10 dag zielonego groszku. 1. Zupa jarzynowa z bukietem ziół 25 dag kapusty białej lub włoskiej. 2 łyżki posiekanych różnych świeżych ziół. pietruszka po jednej małej gałązce świeżej lub suszonej. wrzucić do zupy i gotować jeszcze 10-15 min. Wsypać ryż i gotować zupę. Zupa jarzynowa minestra 6 łyżek oliwy. 4 łyżki śmietany. opłukaną cukinię pokroić na grube plastry. gotować przez 10 min. aż wszystkie warzywa będą miękkie. dodać śmietanę i trybulę (trybulę można zastąpić pietruszką). aż warzywa będą miękkie. Dodać obrane. szałwia. pietruszka). Dodać sól i pieprz.5 l wywaru mięsnego. l l wywaru mięsnego. majeranek. 10 dag fasolki szparagowej. bukiet ziół: lebiodka. 1. włożyć związany nitką bukiet ziół i na bardzo wolnym ogniu gotować jeszcze przez 5 min. przełożyć do wazy i zalać gorącą zupą.

dodać liść laurowy. a pozostałe warzywa bardzo drobno pokroić i dusić przez 5 min z cebulą i boczkiem. szklanka kwaśnej śmietany. 6 łyżek ryżu. majeranek. Ziemniaki obrać. groszek. pieprz. ryż. l łyżka mąki. 5 dag boczku. dodać drobno pokrojony seler oraz marchew i poddusić. Ziemniaki pokroić w kostkę. Przełożyć do wrzącego rosołu. pieprz. przyprawić solą oraz pieprzem. Zupa ziemniaczana . 11 rosołu. Pod koniec gotowania dodać przecier pomidorowy. Przed podaniem jeszcze podgrzać. fasolkę. Boczek drobno pokroić i stopić.śmietanowa 75 dag ziemniaków. Suszony lubczyk dodać na 5 min przed zakończeniem gotowania. Przed podaniem wrzucić świeże zioła. Przyprawić solą i pieprzem. łyżka posiekanych świeżych listków lubczyku. 1/2 szklanki zielonego groszku. dodać ser. gotować 20 min. l łyżka roztartego majeranku. łyżka suszonego roztartego lubczyku. szklanka śmietanki. którą następnie dodać do zupy. dodać liście laurowe. wlać śmietanę i wsypać świeży lubczyk. wsypać mąkę i mieszając sporządzić zasmażkę. seler). Boczek pokroić w drobną kostkę i stopić. przyprawić solą i pieprzem. tymianku. 2 łyżki roztartych suszonych ziół: bazylii. drobno posiekaną cebulę podsmażyć razem z boczkiem. Posiekaną cebulę i czosnek podsmażyć na oliwie. sól. Po zdjęciu z ognia wlać śmietanę. łyżka posiekanych świeżych listków hyzopu lub pietruszki. wsypać świeże zioła. 85 . 4 łyżki tartego żółtego sera. 1 duża cebula. sól. 1/2 szklanki pociętej na centymetrowe kawałki fasolki szparagowej. Zupę przetrzeć przez sito o dużych oczkach. l kg ziemniaków.rowego. 20 dag włoszczyzny (marchew. suszone zioła i gotować jeszcze 5 min. Zupa ziemniaczana z lubczykiem 20 dag boczku. ale nie zagotować. Całość przełożyć do garnka i uzupełnić do l l wodą. 1 liść laurowy. majeranku. pietruszka. pokroić w centymetrowe kostki. sól. Gotować 20 min na wolnym ogniu. Gotować na wolnym ogniu 20-30 min. wrzucić do wrzącego rosołu. pieprz.

86 . Mąkę rozmieszać z cukrem oraz papryką w małej ilości wody i wlać do zupy. wlać śmietanę. szczypta kwasku cytrynowego albo łyżka soku cytrynowego. łyżka szczypiorku. 2 łyżki słodkiej śmietany.5 l rosołu. sól. 3 łyżki posiekanego koperku. 1. Zupa cebulowa ziołowa 35 dag cebuli.Barszcz ukraiński 35 dag białej kapusty. dodać śmietanę. stopić i podsmażyć w niej drobno posiekaną cebulę. 2 łyżki posiekanej pietruszki. 1 łyżka mąki. tak jak i pozostałe warzywa. l łyżka melisy (drobno posiekanych świeżych ziół lub roztartych suszonych). l łyżka mąki. Słoninę drobno pokroić. 4 łyżki posiekanej trybuli. Zupa z porów 25 dag ziemniaków. Zupę zakwasić. 10 dag słoniny. 1-2 marchewki. 1 łyżka koperku. 25 dag buraczków. Obydwa składniki wrzucić do wrzącego rosołu i gotować na wolnym ogniu przez 30 min. pory pokroić na półcentymetrowe kawałki. Buraczki. l l rosołu. stale mieszać. Ziemniaki obrać. pieprz. Kapustę drobno poszatkować. dodać liść laurowy. Podgrzać. 2 żółtka. l szklanka białego wytrawnego wina. ćwiartka selera. gotować na wolnym ogniu przez 20 min. 1 liść laurowy. 4 łyżki kwaśnej śmietany. pokroić w drobną kostkę. przyprawić solą i pieprzem. 25 dag porów. 1 łyżka cukru. 1 cebula. sól. 1 pietruszka. wrzucić do wrzącego rosołu. 3 łyżki masła. Po zakończeniu gotowania dodać rozgnieciony czosnek i świeże zioła. sól. l łyżka sproszkowanej słodkiej papryki. ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. sól. Przetrzeć przez grube sito. l szklanka słodkiej śmietanki. l l rosołu. Wsypać mąkę. 40 dag ziemniaków. biały pieprz (może być też czarny). 2 ząbki czosnku. dodać trochę wody i poddusić. Cebulę pokroić w grubą kostkę i przysmażyć na maśle na złoty kolor. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. biały pieprz (można go zastąpić czarnym). pokroić na kawałki. pieprz i trybulę lub cząber (nie zagotować zupy). podsmażyć z cebulą przez 10 min i przełożyć do zupy.

87 . stale mieszając. 2 liście laurowe. Podawać z grzankami z białego pieczywa. 4 łyżki rzeżuchy lub 2 łyżki świeży cii drobno posiekanych lub suszonych roztartych listków lubczyku. pieprz. 4 łyżki śmietany. Przyprawić solą i pieprzem. wrzucić do wrzącego wywaru. Zupa kalafiorowa l średni kalafior. wrzucić świeże zioła i wlać śmietanę. gotować 20 min. l łyżeczka suszonego majeranku. l łyżka mąki. pieprz i sól. rozmieszać z mąką. l łyżeczka suszonego tymianku. wlać wino. Gotować 20 min i przetrzeć przez sito. sól. pieprz. łyżeczka suszonego cząbru. 2 łyżki zielonej pietruszki. seler. zagotować. 3 łyżki świeżej trybuli lub koperku. I żółtko.Przełożyć do garnka z rosołem. Śmietanę rozmieszać z żółtkami i ziołami. Pikantna zupa fasolowa 30 dag fasoli (biała lub kolorowa). pokroić w kostkę. 25 dag włoszczyzny (marchew. pieprz. pieprz i sok cytrynowy. wlewać powoli zupę i. l l rosołu. Po zdjęciu garnka z ognia wlać śmietanę rozmieszaną z żółtkiem. Gdy kluseczki wypłyną na powierzchnię zupy. wlać cienkim strumieniem do gotującej się zupy.wsypuje się go na 10 min przed zakończeniem pierwszego etapu gotowania. dodać sól. sól. Jajko rozbić z mlekiem i mąką na jednolitą gęstawą masę. 2 łyżki masła. 4 jagody jałowca. Dodać suszony cząber. Wsypać świeże zioła. pietruszka). Zupa selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem 1 duży seler. gotować na wolnym ogniu 10 min. wlać do zupy (po zdjęciu z ognia). zestawić garnek z ognia. Jeżeli dodajemy lubczyk suszony . l duża cebula. 2 łyżki mąki. Seler obrać. 4 goździki. liście posiekać. 10 dag boczku. 2 łyżki mleka. zagotować. W innym garnku rozpuścić masło. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. sól. Kalafior podzielić na małe różyczki i wrzucić do wrzącego rosołu. 1 l wywaru mięsnego. l łyżka soku cytrynowego. ć ziaren czarnego pieprzu. pół szklanki słodkiej śmietanki.

wrzucić do wrzącego rosołu i gotować 10 min. pieprz. dodać boczek i cebule. Zupa z zielonego groszku z miętą 40 dag świeżego łuskanego groszku. Marchewkę drobno pokroić. l marchewka. Podawać z grzankami z białego pieczywa. dopełnić wodą do 1. dodać do zupy. pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. Zupa z dyni z bazylią 50 dag dyni. pół szklanki śmietany. Wrzucić groszek i gotować jeszcze 10 min. Gotować w tej samej wodzie przez 20 min. Wsypać suszone zioła. Marchewkę i seler drobno pokroić. gotować 20 min. sól. szczypta cukru. Suchy groszek namoczyć na noc poprzedniego wieczoru. wrzucić do gotującego się groszku. goździki. wsypać mąkę i wymieszać. Włoszczyznę drobno pokroić i dodać do garnka z namoczoną fasolą. l łyżeczka suszonego majeranku. liście laurowe. sól i pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. Przed podaniem podgrzać zupę (nie zagotowywać). podsmażyć na nim drobno posiekaną cebulę. 10 dag boczku. 2 łyżki drobno posiekanej mięty (świeżej). 2 łyżki . l łyżka mąki. 3 łyżki śmietany. 88 . Boczek drobno pokroić i stopić. l l rosołu. Gotować około 40 min. plasterek selera.Koncentratu pomidorowego. Przed podaniem wsypać posiekaną zieloną pietruszkę. pieprz. sól. koncentrat pomidorowy. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. Zupę przyprawić solą i pieprzem. l cebula. sól.Ziarna fasoli namoczyć poprzedniego wieczoru. l marchewka. pieprz. wlać śmietanę i wsypać posiekaną miętę. wrzucić ziarna pieprzu.5 1. przygotować jasnozłotą zasmażkę. sól. dopełnić zupę wodą do objętości l l. 25 dag marchwi. jagody jałowca. Grochówka zielona 25 dag zielonego groszku łuskanego. Boczek drobno pokroić i stopić. dodać suszone zioła. l l rosołu. l cebula. podsmażyć w nim drobno posiekaną cebule. l łyżeczka suszonego cząbru. 2 łyżki masła.

pieprz. pokroić na ćwiartki i dusić przez kilka minut z cebulą. dodać cebule z pomidorami. wrzucić suszone zioła i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. Świeże pomidory sparzyć. podgrzać przed podaniem. podsmażyć na maśle. Przyprawić solą. Marchew i dynie przetrzeć przez sito. cukrem i pieprzem. Przyprawić cukrem. Drobno pokrojoną cebule podsmażyć na maśle. należy go dodać do smażącej się cebuli i przez chwilę dusić. 50 dag pomidorów lub 4 łyżki koncentratu pomidorowego. 2 łyżki suszonej bazylii lub 4 łyżki posiekanych świeżych listków albo łyżka suchego bądź świeżego rozmarynu. 10 dag sałaty. Podawać z pokrojonym lub posiekanym jajkiem na twardo i grzankami z białego pieczywa. zagotować. Przetrzeć przez sito o drobnych oczkach. Następnie przełożyć do rosołu. 4 jajka na twardo. sól. poddusić na maśle. Umyty szczaw. szczypta cukru. Przetartą masę pomidorowo-cebulową wlać do wrzącego rosołu i gotować przez 5 min. jeżeli stosujemy koncentrat pomidorowy. a następnie przetrzeć przez sito. 0. dodać pokrojone w grubą kostkę ziemniaki i gotować 20 min. a potem również przetrzeć przez sito. Jeżeli używamy koncentratu pomidorowego. Po zakończeniu gotowania dodać świeże zioła i przed podaniem zupę lekko podgrzać. solą i pieprzem. l I rosołu. Cebulę drobno posiekać. 5 dag masła. marchew w plasterki i wrzucić razem do wrzącego rosołu. Zupa szczawiowa z sałatą i pietruszką 10 dag szczawiu. pieprz. sól. 5 dag masła. dodać koncentrat pomidorowy i przez chwile dusić. podgrzać. 10 dag ziemniaków. 5 dag pietruszki. dodać sól i pieprz. dodać śmietanę i posiekaną bazylie. posiekać dość grubo.Dynię pokroić w drobną kostkę. sałatę i pietruszkę osaczyć na ściereczce. gotować 20 min. obrać ze skórki. 89 . Zupa pomidorowa z bazylią lub rozmarynem l cebula.5 l rosołu przy użyciu świeżych pomidorów i l l rosołu.

Gotuje się je w osolonej wodzie przez 5 min. przetrzeć zupę przez sito. pieprz. majerankiem i gotować przez 10 min. papryka. przyprawić solą i pieprzem. Z masy formować małe pulpety wielkości wiśni i obtaczać je w mace. Dodać 2 łyżki posiekanej pietruszki lub trybuli. przyprawić dość ostro pieprzem. Należy wstawić ją na 1/2 godz. Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i podgotować przez 10 min w osolonej wodzie. 90 . Przyprawić solą i pieprzem. Dodać do wrzącego rosołu i zagotować. gotujący się na wolnym ogniu. trybuli. mniszka. l cebula. 4 łyżki śmietany. od nerki. stokrotki. pieprz. sól. rzeżuchy. trybula lub pietruszka. jajko. pieprz.Rosół a la flaki z pulpetami 1 l rosołu wołowego. Przed podaniem wrzucić pulpety i świeże zioła. wlać śmietanę. można dodać trochę mięsa). Gdy ziemniaki są miękkie. sól. przełożyć do gotującego się rosołu. 20 dag łoju wołowego lub cielęcego (np. S jajko. do lodówki. Umyte zioła osaczyć na ściereczce. 5 dag masła. sól. 1 l rosołu. l żółtko. wrzucić ziemniaki i gotować wszystko razem. l l rosołu. Zupa ziołowa 50 dag świeżych ziół (młode pędy zbierane wiosną): pokrzywy. wlać żółtko rozmieszane ze śmietaną. 10 dag masła. solą. Zupa pokrzywowa 50 dag ziemniaków. żeby powstała gęsta masa. 3-4 łyżki mąki. a potem przetrzeć przez sito. papryka słodką i ostrą. wsypać pietruszkę. przyprawić solą i pieprzem i dodać tyle mąki. pokroić i dusić w maśle przez kilka minut. 2 łyżki śmietany. Łój i cebulę pokroić na mniejsze kawałki i przepuścić przez maszynkę do mięsa. Rosół wołowy. szczawiu. krwawnika i innych dziko rosnących ziół. Zupę podgrzać. Można podawać z naleśnikami pokrojonymi w paseczki. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Pokrzywy poddusić na maśle przez 10 min. 25 dag pokrzyw (szczyty pędów ścinane wiosną). Majeranek. pietruszki.

Dodać wino. Rozgnieciony ząbek czosnku i drobno posiekan ą pietruszkę dodać tuż przed podaniem. Włoska zupa rybna 2 duże cebule. Pomidory sparzyć. 50 dag filetów rybnych. 4 łyżeczki masła. wsypać mąkę i stale mieszając. 4 łyżki białego wytrawnego wina. cukier i sól. 1/2 łyżeczki suszonej lub świeżej szałwii. dodać pomidory z cebulą. ząbek czosnku. pieprz. 30 dag filetów rybnych. 2 łyżki oliwy. 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. seler. sól. Mięsa Wątróbka w folii aluminiowej 4 kawałki wątróbki. l łyżeczka chrzanu. sporządzić zasmażkę i nią zaprawić zupę. l łyżka estragonu. papryka słodka. 3 łyżki zielonej pietruszki. 50 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. 1 łyżka masła. pieprz. Filety wrzucić do wrzącej wody (l 1). szczypta szałwii i szczypta majeranku. sok cytrynowy. l liść laurowy. szczypta tymianku. 7 ziaren pieprzu. por). 91 . Włożyć filety i gotować na wolnym ogniu około 20 min. Cebulę pokroić w kostkę lub plasterki i podsmażyć na oliwie. 4 łyżeczki soku cytrynowego. l łyżka drobno posiekanej zielonej pietruszki. obrać ze skórki. szczypta gałki muszkatołowej. l łyżka soku cytrynowego. szczypta cukru. sól. pokroić na ćwiartki i dusić razem z cebulą. Tuż przed podaniem wsypać drobno posiekan ą pietruszkę. pieprz. pół szklanki białego wytrawnego wina. pietruszka.. Stopić masło. solą i pieprzem. po 1/2 łyżeczki lebiodki i bazylii. wlać wino i gotować 15 min. Przyprawić suszonymi ziołami. ząbek czosnku. gałką muszkatołową. 5 ziaren ziela angielskiego. cebuli. Włoszczyznę drobno pokroić i gotować w osolonej wodzie (l 1) przez 10 min.Zupa rybia 20 dag włoszczyzny (marchew. l łyżka mąki. szałwię.

4 łyżki śmietany. Na wierzchu każdej porcji kłaść łyżeczkę masła. Do tłuszczu na patelni szybko wrzucić mieszankę ziół. po czym posypać pieprzem. Folię rozwinąć na krótko przed podaniem i wtedy wątróbkę posolić. śmietanę. Wątróbka po prowansalsku l cebula. Postawić na 1/2 godz. ząbek czosnku. I łyżeczka masła. biały lub czarny pieprz. ziołami. a potem nałożyć na wątróbkę. jajko i dobrze wymieszać. namoczoną bułkę. ziemniak i cebulę przepuścić przez maszynkę do mięsa. l łyżka mąki. Dokładnie zawinąć każdą porcję w folię.Każdy kawałek wątróbki położyć na kawałku folii aluminiowej. w chłodnym miejscu. 4 porcje wątróbki. Klopsiki szwedzkie 50 dag mięsa wołowego lub cielęcego. dać odrobinę chrzanu i skropić sokiem cytrynowym. papryką. l ugotowany ziemniak. 2 łyżki trybuli. Do masy dodać sól. Można podaw ź z sosem koperkowym. l łyżeczka tymianku. sól. Przełożyć na podgrzany talerz i posolić. Cebulę i czosnek bardzo drobno pokroić. a następnie mokrymi rękami formować klopsiki o średnicy 3 cm. masło. Wątróbkę obtoczyć w mące z dodatkiem papryki i przysmażyć przez kilka minut z każdej strony na mocno rozgrzanej oliwie z masłem. Przy końcu smażenia dodać trochę masła. 1/2 małej suchej bułeczki. Posiekać drobno świeże zioła. Gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 15 min. smalec. Tak przygotowane porcje ułożyć na patelni i zalać połową szklanki wody. zioła. 1/2 łyżeczki szałwii. sól. w który będzie można go potem szczelnie zawinąć. Smażyć je ze wszystkich stron na smalcu przez około 10 min. 2 łyżki mąki. suszone zioła rozetrzeć i wymieszać z cebulą i czosnkiem. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. l łyżka bazylii. 92 . pieprz. Mięso. l cebula. 3 łyżki bazylii albo rozmarynu. cebuli oraz czosnku i dusić przez l min. l jajko. l łyżka oliwy.

25 dag ziemniaków. Mięso wymieszać z rozmoczoną bułką. tymiankiem. sól. a potem ziemniaki pokrojone w kostkę. 2-3 łyżki oliwy. pieprz. Pomidory sparzyć. l łyżeczka tymianku. solą i pieprzem. tylżycki itp. 5 dag suchego ostrego żółtego sera startego na drobnej tarce. Przed podaniem posypać resztą estragonu. l mała bułeczka. 4 plastry ostrego żółtego sera (kaszkawał. solą. sól. szczypta tymianku. l łyżka soku cytrynowego. majerankiem. sól. pietruszką i jajkiem. 30 dag mielonego mięsa. pieprz. l łyżeczka lebiodki. l łyżeczka świeżych ziół (bazylia. dodać drobno pokrojoną cebulę. Kotlety mielone ziołowe 60 dag mielonego mięsa. Następnie dodać mielone mięso i na ostrym ogniu szybko je podsmażyć. l łyżka majeranku. mieszając drewnianą łyżką. l łyżka zielonej pietruszki. 25 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. połowę estragonu i dusić 50 min pod przykryciem na małym ogniu. l łyżka estragonu. Spaghetti z mielonym mięsem i ziołami 5 dag boczku. l łyżeczka majeranku. l cebula. słodka papryka. 3 łyżki oliwy. papryka słodka i ostra.Pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem 50 dag mięsa bez kości (cielęcina lub wołowina). tymianek. l liść laurowy. 1/2 szklanki białego wytrawnego wina. Boczek z cebulą pokroić w kostkę i zrumienić na gorącej oliwie. Usmażyć na złotobrązowy kolor. Mięso obsmażyć ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. Masę pozostawić na 1/2 godz. pietruszka). Posypać drobno posiekaną bazylią oraz tymiankiem i przykryć plastrami sera. aż ser roztopi się. l łyżka pietruszki. oliwa do smażenia. pietruszką.). obrać 93 . pieprzem. w chłodnym miejscu. pieprz. gałązka świeżej bazylii i gałązka świeżego tymianku lub po łyżeczce suszonych ziół. Chwilę smażyć. l ząbek czosnku. 15-20 dag spaghetti. l duża cebula. Patelnię przykryć i smażyć na bardzo małym ogniu jeszcze kilka minut. Mokrymi rękami formować płaskie kotlety. dodać sok cytrynowy. papryką. a następnie zalać winem. l jajko.

sól i pieprz. przed koń94 . sól i pieprz. l ząbek czosnku. 3 łyżki posiekanej mięty. Na 1/2 godz. l duża cebula. sól. wymieszać z mięsem lub koncentrat pomidorowy rozmieszać z 1/3 szklanki wody i dodać do mięsa. 3 łyżki posiekanej pietruszki. dodać rozgnieciony czosnek. sól. Łopatkę upiec na ruszcie lub w rondlu w piekarniku w temperaturze ok. Patelnię przykryć i na małym ogniu dusić mięso przez około 15 min. Dodać sól i pieprz. a następnie obrane ze skórki i pokrojone na kawałki pomidory. pieprz.ze skórki. Mielone mięso wymieszać z cebulą i ziołami. włożyć gałązki rozmarynu. Drobno posiekaną cebulę lekko podsmażyć na oliwie. 75 dag cielęciny bez kości (chudej). pieprz. l jajko. Potrawę należy dusić na wolnym ogniu około l godziny. pokroić w kostkę i obsmażyć ze wszystkich stron na jasnobrązowy kolor. Mięso obrać z błonek. Można je też smażyć na patelni. Podawać z sosem śmietanowym z miętą. Teraz włożyć przyprawy. Klopsiki piecze się w temperaturze 180°C przez 25 min. 3 łyżki sosu miętowego. dodać czosnek. Tartą bułkę wymieszać z sosem miętowym na pastę. Ugotowane. pietruszkę. 3 łyżki oliwy. l łyżka oliwy. Osobno podać tarty ser do posypywania potrawy na talerzach. kilkakrotnie przewracając. patelnię przykryć. wsypać sól i pieprz. Formować małe klopsiki. 25 dag świeżych (mrożonych lub ze słoika) pomidorów. 3 gałązki rozmarynu. Klopsiki baranie miętowe 50 dag mielonego mięsa baraniego. a do środka wlać sos i przełożyć mięso. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na oliwie. Cielęcina z rozmarynem l cebula. 2 ząbki czosnku. przyprawić solą i pieprzem. gorące spaghetti włożyć do salaterki. 3 łyżki tartej bułki. Pieczeń barania z miętową skórką Cała łopatka barania. l łyżka posiekanej pietruszki. 200°C. układając je na posmarowanej tłuszczem blasze i wstawić do piekarnika.

Rys. Pieczeń barania z miętową skórką . 16.

25 dag szpinaku. solą. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu przez 30 min. pieprz. 96 . szałwia). Mięso przełożyć na talerz.cem pieczenia wyjąć pieczeń i jej tłustą stronę wysmarować pastą. 6 łyżek posiekanej pietruszki. 6 łyżek posiekanych różnych ziół (trybula. Piec w piekarniku o temperaturze 180°C przez około 90 min. sól. lubczyk. odcedzić i przelać zimną wodą. słoninę. koper. mała puszka koncentratu pomidorowego. 2-3 ząbki czosnku. Masę przełożyć do formy i przykryć folią aluminiową. 5 łyżek posiekanej pietruszki. l duża cebula. przykryć patelnię i podgrzewać jeszcze przez 15 min. zalać rosołem wymieszanym z przecierem pomidorowym. 15 dag szczawiu. Pasztet ziołowy 50 dag wieprzowiny. skórka powinna przypiec się na złotobrązowy kolor. sól. Na końcu dodać jajko i sok cytrynowy. 1/2 szklanki rosołu. 6 łyżek oliwy. majeranek. Po dokładnym osaczeniu na sicie pokroić bardzo drobno i dodać do masy mięsnej wraz z posiekaną pietruszką i pozostałymi ziołami. 2 ząbki czosnku. solą i pieprzem. l łyżka soku cytrynowego. Po ostygnięciu pasztetu przykryć go talerzem lub deseczką i obciążyć na godzinę kilogramowym ciężarkiem (np. a na patelnię wrzucić drobno posiekaną cebulę i gdy tylko zmięknie. pieprzem oraz rozgniecionymi jagodami jałowca. 25 dag słoniny. wątróbkę i dokładnie wymieszać z drobno posiekaną cebulą. l jajko. 15 dag wątróbki. Królik w sosie pietruszkowym l kg mięsa króliczego (obranego z błonek i podzielonego na porcje). torbą cukru). rozgniecionym czosnkiem. pieprz. Zmielić mięso. 5 cebul. Wstawić do piekarnika. Szpinak i szczaw wrzucić na 1-2 min do wrzącej osolonej wody. wygładzając nożem. Do sosu włożyć kawałki mięsa z roztartym czosnkiem. estragon. potem obsmażyć je ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. Po zdjęciu z ognia potrawę posypać pietruszką. Kawałki mięsa natrzeć solą oraz pieprzem i pozostawić na kilka minut. 6 jagód jałowca. a potem polać sosem z pieczeni.

l łyżeczka pieprzu. l łyżeczka soku cytrynowego. 2 łyżki masła. 35 dag boczku. sól. dodać estragon i chwilę jeszcze trzymać na słabym ogniu. 2 gałązki estragonu. słoninę pokrojoną w kostkę wymieszać ze zmieloną masą.Pasztet drobiowy z estragonem l kura (około 1. a potem polać nim porcje kurczaka. l łyżeczka soli. 2 łyżki mąki. Drób Kurczak w sosie estragonowym po francusku 4 porcje kurczaka (2 piersi i 2 nogi). Po wyjęciu z zalewy kawałki kurczaka obsmażyć na maśle na bladożółty kolor. l szklanka wytrawnego wina. Wieprzowinę. 3 łyżki posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. włożyć gałązki estragonu i zalać winem na 2 godz. a następnie wyjąć na talerz. Kawałki kurczaka ułożyć w misce. Na dnie formy ułożyć paski słoniny. 97 . Piec przez około 2 godz. 35 dag wieprzowiny. Przyprawić sokiem cytrynowym. 1. 25 dag słoniny. dokładnie wymieszać. Cześć słoniny pokroić w drobną kostkę. dodać rozgnieciony czosnek. dokładnie wymieszać z sosem. Mąkę rozmieszać ze śmietaną i wlać na patelnię.5 łyżki ziaren pieprzu (najlepiej zielonego). Mięso drobno pokroić. l ząbek czosnku. l łyżeczka soli. l cebula. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. a następnie obciążyć. w którym dusił się kurczak. wytrawnego wermutu lub białego wina. boczek i cebule przepuścić przez maszynkę do mięsa. wsypać estragon i wbić jajko. formę napełnić masą i przykryć folią aluminiową. po czym wlać wino. pieprzem. w piekarniku o temperaturze 160°C. Mięso kurze. 3 łyżki koniaku. a w lodówce można go przechowywać przez 8-9 dni. l jajko. Oddzielić mięso od kości (kości z resztą mięsa można zużyć na rosół). pieprz. przyprawić koniakiem. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. Ostudzić. Kurę pokroić. a część w wąskie długie paski. Pasztet smakuje najlepiej po 2 dniach.5 kg). pieprz. posolić i dusić przez 10 min.

Na 2 godz. pieprzem i gałką muszkatołową. Kurczaka szczelnie zawinąć w folię aluminiową i piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 55 min. l por. 10 ziaren pieprzu. posypać drugą połową ziół. Nadzieniem tym napełnić wnętrze indyka. otwór zaszyć lub spiąć wykałaczkami. Przez ostatnie 10 min folię rozwinąć. sól. 3 ząbki czosnku. 25 dag makaronu. sól. oliwa. 4 porcje kurczaka. brytfannę przykryć i piec w temperaturze ok. podlać połową szklanki wody. l łyżeczka soli. soli. l łyżeczka estragonu. Indyk nadziewany po peruwiańska 1 indyk. 2 łyżki masła. pieprz. którego trzeba potem zaszyć lub spiąć wykałaczkami. Namoczoną bułkę rozgnieść z pozostałymi składnikami i tak przygotowanym nadzieniem wypełnić wnętrze kurczaka.. kilkakrotnie polewając sosem.Kurczak nadziewany l kurczak. Przygotować indyka do pieczenia (powyciągać ścięgna. a drugą połowę grubo posiekać. Kurczak w zielonym sosie l cebula. 2 łyżki soku cytrynowego. Zemleć połowę orzechów. 4 łyżki posiekanej pietruszki. 98 . 2 małe bułeczki. Następnie zemleć wątróbkę i namoczoną bułkę. 2 jajka. l łyżka rozmarynu. oliwa. Kurczaka natrzeć oliwą i solą na zewnątrz i od wewnątrz. pierś pobić przez mokrą ściereczkę). wymieszać ze zmielonymi i siekanymi orzechami. Ułożyć indyka w brytfannie. wątróbka z indyka. solą. sól. 2-3 jaja. l łyżeczka papryki słodkiej. l marchewka. 15 dag łuskanych orzechów włoskich. jajami. aby kurczak mógł się zrumienić. przed pieczeniem natrzeć pastą z rozgniecionego czosnku. gałka muszkatołowa. pieprz. l łyżeczka rozmarynu. l łyżeczka soli. l łyżeczka tymianku. papryki i oliwy od środka i na zewnątrz. l liść laurowy. 200°C przez około 2 godz. 4 gałązki pietruszki. l mała bułeczka. połową ziół.

ponownie włożyć kurczaka. a potem ostudzić i zmiksować z posiekanym szczawiem lub szpinakiem. włożyć do garnka. zalać wodą i zagotować. Szczaw lub szpinak wrzucić na 2 min do wrzącej wody. Wlać do niej przecedzony rosół. Następnie kurczaka wyjąć na talerz i obrać ze skórki. 3 łyżki masła. wsypać mąkę i zrobić zasmażkę. 3 gałązki pietruszki. potem dodać świeże posiekane zioła. Kurczaka włożyć do dopasowanego garnka i zalać wodą tak. 2-3 łyżki rzeżuchy. Ugotować makaron. przelać zimną wodą. l łyżeczka octu. osaczyć.5 łyżki posiekanego estragonu. 2 łyżki mąki. Powstały sos gotować przez 3 min. Zimny kurczak w sosie ziołowym l kurczak. 2 gałązki tymianku. Porcje ugotowanego kurczaka ułożyć na talerzu i polać sosem. 1/4 szklanki śmietany. 1/4 szklanki oliwy. Posolić i zagotować. a po ostudzeniu bardzo drobno posieka ć. całość polać zielonym sosem. liść laurowy. przyprawić solą i pieprzem. 1.Sos zielony: 10 dag szczawiu albo szpinaku. następnie przecedzić. l łyżeczka soku cytrynowego. 99 . Do wrzącej wody włożyć porcje kurczaka i gotować przez 35 min. l łyżka musztardy. Sos podgrzać przed podaniem. 4 łyżki jogurtu. 1. l cebula. 2 łyżki posiekanego kopru. gorący makaron. pieprz. ostudzić i wstawić do lodówki. Następnego dnia ze stężonego rosołu zebrać tłuszcz. pokroić. l marchew. W rondlu stopić masło. sól. aby część wody wyparowała. sól. w którym gotował się kurczak. Kurczaka wyjąć i włożyć pokrojone warzywa. Warzywa oczyścić. lubczyk.. estragonem i pietruszką. 2 łyżki posiekanej trybuli.5 łyżki posiekanej pietruszki. na nim porcje kurczaka. odcedzić. żeby go całkowicie przykrywała. 3 gałązki lubczyku. pietruszkę. l por. szczypta soli. Gotować na wolnym ogniu około l godz. tymianek. po czym kurczaka wyjąć i ostudzić. Rosół gotować jeszcze trochę. l liść laurowy. Na dużym talerzu ułożyć ugotowany. a potem śmietanę. dodać 4 łyżki stężałego rosołu oraz pozostałe składniki sosu i ucierać jak majonez. Musztardę wymieszać z jogurtem. Sos ziołowy: l żółtko.

1/2 łyżki hyzopu. posypać solą i pieprzem. ułożyć w brytfannie i obłożyć gałązkami ziół. 4 łyżki miodu.Kurczak pieczony z ziołami l kurczak.. l szklanka białego wytrawnego wina. pieprz. l liść laurowy.5 kg). 100 . Kurczaka posmarowa ć musztardą. 2 łyżki oliwy. powoli ogrzewać do 250°C. pieprz. 3-4 jabłka. Pozostawić tak na 1-2 godz. 2 łyżki mąki. Nakłuć mięso w kilku miejscach i polać sokiem pomarańczowym lub cytrynowym. Po upieczeniu podzielić na porcje. . 3 gałązki estragonu. l pęczek włoszczyzny. żeby kaczka przeszła aromatem ziół.5 godz. 2 gałązki tymianku. ponieważ jest bardzo tłusty. 3 gałązki kopru. l łyżka oliwy. Gęś w sosie jabłkowym l gęś. 3-4 gałązki suszonego majeranku związanego w pęczek. l łyżeczka soli. trzeba go podgrzać). l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego rozmarynu. Pieczenie trwa około 1. l łyżka tymianku. 4 łyżki soku pomarańczowego lub cytrynowego. Kaczka pieczona z miodem i ziołami l kaczka (2-2. l łyżka majeranku. l gałązka majeranku. 3 gałązki trybuli. 3 łyżki musztardy. solą i pieprzem. l łyżka ziaren białego pieprzu (może być czarny). Połówki kaczki ułożyć skórką do góry w nasmarowanej oliwą brytfannie. l ząbek czosnku. sól. nie polewać sosem powstałym przy pieczeniu. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200°C przez l godz. Brytfannę lub ogniotrwałe naczynie szklane do pieczenia drobiu natrzeć rozgniecionym czosnkiem. 3 gałązki pietruszki. Gotowego kurczaka podzielić na porcje i polać sosem z brytfanny. Brytfannę przykryć i wstawić do zimnego piekarnika. 1/2 łyżki cząbru.oblać oliwą. Kaczkę przedzielić na pół i posmarować z obydwu stron miodem (jeśli jest twardy. W czasie pieczenia przewrócić połówki kaczki na drugą stronę i przyrumienić. posypać ziołami.

1/4 łyżeczki lebiodki. dodać rozgnieciony czosnek (nie rumienić). sos szybko zagotować i wlać do niego śmietanę rozmieszaną z mąką. Mięso gęsi oddzielić od kości i pokroić na mniejsze kawałki. 1/4 łyżki białego lub czarnego pieprzu. włożyć pęczek majeranku i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. włoszczyznę. l liść laurowy. a następnie pomidory obrane ze 101 . 50 dag pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego rozrobiona w 3000 ml wody. filety wkładać pojedynczo. 1/4 szklanki białego wytrawnego wina. Wyjąć rybę na talerze. Plasterki filetów skropić sokiem cytrynowym i zostawić na 15 min. 2-3 łyżki soku cytrynowego. 1/4 łyżeczki pieprzu. Cebulę bardzo drobno posieka ć i podsmażyć na oliwie. 1/4 szklanki śmietany. 2 łyżki mąki. 8 plasterków filetów. 3 łyżki masła. Masło stopić na patelni.Gęś podzielić na porcje i ułożyć w garnku. po l łyżce koperku. wsypać sól i gotować na wolnym ogniu przez 90 min od chwili zagotowania. Rosół gotować dalej. wlać do gotującego się rosołu. 4 łyżki oliwy. 2 łyżki masła. Włożyć l liść laurowy. Mąkę rozmieszać z 2 łyżkami wcześniej zebranego tłuszczu. l łyżeczka soli. Filet rybny zapiekany l cebula. zebrać możliwie cały tłuszcz. przyprawić solą oraz pieprzem i polać nim rybę. pieprzem i posiekanymi ziołami. 1/2 łyżeczki soli. przykryć patelnię i na bardzo wolnym ogniu dusić 10 min. 2 łyżki soku cytrynowego. 2 ząbki czosnku. Ryby Filet rybny duszony 8 plasterków filetów. posypując je solą. wrzucić obrane i pokrojone na plasterki jabłka. zalać winem i dodać tyle wody. pietruszki i melisy. pieprz. 1/4 łyżeczki bazylii. stale mieszając zagotować. l łyżeczka soli. Polać sosem. estragonu. 10 dag pieczarek. żeby całkowicie przykryła gęś. Wyjąć porcje gęsi na talerz. Wlać wino. żeby odparowała część wody. z którego wcześniej wyjąć majeranek.

4 łyżki oliwy. Filety skropić sokiem cytrynowym. smażyć jeszcze l min. Smażyć je szybko na rozgrzanym maśle lub oleju i przekładać do brytfanny lub naczynia do zapiekania. sól. Sos remuladowy: 2 łyżki majonezu. Filety na 15 min przed smażeniem skropić sokiem z cytryny i posolić. posypać estragonem oraz pieprzem i pozostawić na 15-30 min. Podawa ć posypane posiekaną pietruszką. koperku i szczypiorku. sok cytrynowy. 2 łyżki tartego żółtego sera (parntezan. Kawałki ryby maczać w jajku z cebulą. 1/2 łyżeczki białego pieprzu (może być czarny). Ryby zala ć sosem pomidorowym. Makrela. zmieszać z jajkiem. 2 łyżki masła lub olej. Usmażoną rybę wyjąć na talerz i polać sosem. l szklanka jogurtu. a następnie każdy kawałek posolić. już nie odwracając. 2 łyżki płatków kukurydzianych. pieprz. Filet rybny z estragonem 8 plasterków filetów. ementaler lub inny łagodny ser). na wierzchu ułożyć pieczarki i wszystko zapiec krótko w piekarniku o temperaturze 180-200°C. aż stanie się gęstawy. podzielić na kawałki. 3-4 łyżki pietruszki. Na pozostałym ze smażenia ryb maśle podsmażyć pokrojone na cieniutkie plasterki pieczarki. l tarta bułka. 2 łyżki estragonu. l mała cebula.skórki lub rozrobiony z wodą koncentrat pomidorowy i zioła. posypać płatkami kukurydzianymi i żółtym serem. Usmażyć na złotobrązowy kolor z obu stron. Zmieszać wszystkie składniki sosu. posypać solą oraz pieprzem i kłaść na patelnię z rozgrzaną oliwą. dorsz (lub inna ryba morska) smażona z sosem remuladowym 4 małe ryby. sól. Przed podaniem posypać świeżym posiekanym estragonem lub pietruszką. Masło stopić na patelni. l jajko. Cebulę bardzo drobno posiekać. Sos gotować na bardzo wolnym ogniu. porcje filetów panierować w mące i wkładać na patelnię. 102 . 2 łyżki oliwy. można dodać jeszcze szczyptę cukru. a następnie obtaczać w tartej bułce. 4 łyżki soku cytrynowego. Ryby oczyścić.

Rys. Pstrąg pieczony w folii aluminiowej . 17.

pieprz. Wsypać zioła. sól. Sałatka z halibuta lub dorsza 50 dag halibuta lub dorsza. Po wyjęciu z piekarnika poczekać. posypać solą i pieprzem. pieprz. 2 łyżki cukru. Na folii ułożyć porcje ryby posypane z obydwu stron solą i pieprzem. l liść laurowy. 3 łyżki oliwy. przyprawić solą i pieprzem. 4 łyżki octu. Przygotować 4 kawałki folii aluminiowej i posmarować je oliwą. 104 . l łyżeczka lubczyku. Można jeść na ciepło z ryżem lub na zimno jako przystawkę. 2 łyżki posiekanego rozmarynu. posypać pokrojoną na cienkie krążki cebulką. 4 małe cebulki dymki z zielonym szczypiorem lub l duża cebula. Na końcu każdą porcję posypać rozmarynem i dokładnie zamknąć folię. l łyżka ogórecznika. 2 drobno pokrojone ogórki konserwowe. l łyżka oliwy. posmarować oliwą. Folię szczelnie zamknąć i wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 35 min. 4 pomidory. aż folia trochę ostygnie.Halibut z rozmarynem (również pstrąg lub inna ryba) 4 porcje halibuta. Pozostałe składniki zmieszać ze sobą i nałożyć na śledzie. Śledzie ziołowe 4 świeże śledzie. l łyżka soku cytrynowego. 2 łyżki oliwy. koperek). 3 łyżki posiekanych świeżych ziół (estragon. trybula. Ryby oczyścić i podzielić na porcje. l łyżeczka świeżo utartego chrzanu. na nie kłaść drobno pokrojoną cebulę i pomidory (obrane ze skórki i też drobno pokrojone). Każdy kawałek skropić sokiem cytrynowym. ułożyć na kawałkach folii aluminiowej. Oczyszczone śledzie pokroić na cienkie paski i ułożyć na dnie miski. l łyżka melisy. Włożyć do piekarnika nagrzanego do temperatury 180°C i piec około 25 min. sól. l pęczek młodej cebuli dymki ze szczypiorem. Polać resztą oliwy i soku cytrynowego. l łyżeczka koperku. l łyżka estragonu. wyjąć rybę i przełożyć do salaterki. szczypiorek.

opłukać. szczypiorek. 2-4 pomidory. Wlać śmietanę. tymianek. resztek pieczeni lub pieczonego drobiu. l łyżka masła. pokroić na 3-4-centymetrowe kawałki i ułożyć w wysmarowanej masłem formie. Podawać po kilku godzinach. położyć na ziemniakach. l łyżka rozmarynu. l jajko. l drobno posiekana cebula. trybula). przyprawić sos solą i pieprzem. pietruszka i mięta). Ca łość posypać rozmarynem i solą. 20 dag szynki. l szklanka śmietany. gdy sos nabierze właściwego smaku. wsypać zioła. majeranek. a potem obniża się do 180°C i piecze jeszcze 50 min. 3 łyżki roztartych suszonych ziół (bazylia. Zapiekanki. potrawy z ryżu i potrawy mączne Zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem 80 dag ziemniaków. lubczyk). Śledzie wyjąć z marynaty. Rozmaryn można zastąpić tymiankiem lub majerankiem. kiełbasy. przykryć cieniutkim^ plastrami boczku i wstawić do nagrzanego piekarnika. 1-2 jabłka. 25 dag ugotowanego makaronu (lub 50 dag ugotowanych ziemniaków lub 2 szklanki ryżu). 15 dag boczku. 1. zdjąć skórkę i pokroić na paski. parówek. Przez pierwsze 15 min temperatura powinna wynosić 250°C. jabłka zetrzeć na grubej tarce i przełożyć do salaterki. 25 dag cebuli. pieprz. koperek. Ziemniaki obrać. 105 . sól. Cebulę bardzo drobno posiekać.5 łyżeczki soli. 2 łyżki śmietany. 3 łyżki tartego sera. pieprz. włożyć śledzie. l cebula. l łyżka posiekanego szczypiorku i l łyżka posiekanego koperku (może być trybula. sól. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. opłukać. cząber. Śledzie w śmietanie 8 śledzi marynowanych. Cebulę pokroić w plastry. wyjąć ości. Zapiekanka ziołowa 2 łyżki masła.Miskę przykryć i przenieść w chłodne miejsce lub do lodówki na 2428 godz.

skropić oliwą i wstawić do lekko nagrzanego piekarnika. dodać jajko i miętę. ostudzić. 75 dag białego sera. potem ułożyć ćwiartki pomidorów. sól. l łyżka bazylii. Smażyć na wolnym ogniu przez 5 min. żółtym serem. 25 dag tartego żółtego sera. l kg pomidorów. żeby wyrosło. Na wierzch pizzy można położyć jeszcze podsmażone pieczarki. w ciepłym miejscu. sól. Podawać posypane świeżymi ziołami. ciepła woda. plasterki świeżych pomidorów. posypać żółtym serem i przykryć. Drożdże rozmieszać z cukrem na jednolitą masę. Jajko rozmieszać ze śmietaną. cebulę posiekać i podsmażyć na maśle. miskę przykryć i zostawić na 2 godz. drożdżami. Ciasto posmarować sosem. 1/2 łyżeczki pieprzu. potem szynkę (kiełbasę. 2 ząbki czosnku. Ciasto dobrze wygnieść. w temperaturze 200°C. wsypać pieprz i lebiodkę. na końcu dodać 4 łyżeczki oliwy. Mąkę rozbić w dużej misce z ciepłą wodą. tłuszcz do polania. 40 dag mąki. Cebulę i czosnek posiekać. Ser zmielić w maszynce do mięsa. ćwiartki jaj na twardo. l jajko. Pierogi z serem i miętą 50 dag m ąki. Pizza neapolitańska 3 dag drożdży. przyprawić na słono i 106 . rozwałkować ciasto i ułożyć na blasze. pieprzem. 14 łyżeczek oliwy. następnie przestawić znów w ciepłe miejsce na 30 min. odrobiną soli. rozwałkować na cienkie placki i szklanką wyciąć krążki. podsmażyć na oliwie. plasterki szynki lub kiełbasy. posypać bazylią. pieprzu oraz suszonymi ziołami i rówuież wlać na patelnię. Przyprawić solą i pieprzem. l łyżka lebiodki. l łyżeczka cukru. Dużą blachę nasmarować oliwą. Gotować sos na wolnym ogniu przez 30 min. oliwki. dodać pomidory obrane ze skórki i pokrojone na ćwiartki. ułożyć sardynki. a następnie włożyć makaron (ziemniaki lub ryż). 5 łyżek posiekanych świeżych listków mięty. l mała puszka sardynek. 2 cebule. szczyptą soli. parówki lub mięso) i całość wymieszać. Piec przez 20-30 min. Mąkę rozmieszać z ciepłą wodą i zagnieść ciasto pierogowe.Masło stopić na dużej patelni.

dodać umyty i dobrze osaczony ryż. Drobno posiekaną cebulę" podsmażyć na oliwie. 10 dag ryżu. 24 liście winorośli (mogą być suszone). 10 małych gałązek tymianku. l łyżeczka sproszkowanej słodkiej papryki. 10 listków majeranku. Przyprawić sokiem cytrynowym i wsypać zioła. jak gołąbki z kapusty. pieprz. 25 dag ryżu. selera. 3 łyżki posiekanych świeżych lub roztartych suszonych ziół: koperku. pieprz (można dodać 25 dag startych na grubej tarce lub drono posiekanych warzyw: marchwi. Liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym 20 dag cebuli. 4 dag masła. 2 łyżki rodzynków. sól. sól. pieprz. pietruszki. Dno dużej patelni wyłożyć liśćmi wino107 . Sól i pieprz dodać przed podaniem. papryki). Suszone liście moczyć przez kilka minut w zimnej wodzie. wtedy przełożyć go do miski. Na każdy liść nałożyć łyżkę nadzienia i zawijać tak. pora. aby ostygł. aż ryż wchłonie cały rosół. 1/2 l wody. l liść laurowy.dokładnie wymieszać. 1/4 szklanki oliwy. aż ryż wchłonie wodę. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. W razie potrzeby dolać jeszcze rosołu. Patelnię przykryć i trzymać na wolnym ogniu przez 8-10 min. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych lub włoskich (w oryginalnym przepisie tureckim -orzeszków piniowych). zalać połową rosołu. pietruszki. jeszcze filiżankę rosołu i dalej dusić. 10 listków estragonu. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na maśle. 10 listków szałwii. 3 łyżki soku cytrynowego. Risotto ziołowe l cebula. 3/4 l rosołu. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu tak długo. świeże liście wrzucić na 2-3 min do wrzącej wody. wlać l szklankę wody. pomidorów. a potem osuszyć. wsypać orzechy. sól. Nadzienie rozłożyć na krążki i zlepiać pierogi. estragonu. Następnie dodać zioła i ewentualnie warzywa. Ugotować je w dużej ilości osolonej wody i podawać polanę roztopionym tłuszczem. rodzynki. W czasie duszenia ryżu przygotować liście winorośli. potem ostudzić i osaczyć.

Na patelni roztopić masło i wlać rozrobione jajka. solą i pieprzem. sól. tymianek). wsypać większą część ziół i jeszcze kilka sekund potrzymć na ogniu. rzeżucha. Dania z jaj Jajecznica ziołowa 5 jajek. estragon. 108 . wody i soku cytrynowego. l łyżka posiekanych świeżych ziół (mieszanka: pietruszka. 4 łyżk masła. Jajka rozmieszać z solą i pieprzem. estragon lub pojedynczo: trybula. trybula). Przed podaniem posypać resztą posiekanych ziół. bazylia. pieprz. stale mieszając. bazylia. Omlet ziołowy I (porcja dla jednej osoby) 2 jajka. estragon. Podawać posypaną resztą posiekanych świeżych ziół. trybula. l łyżeczka masła. tymianek. pieprz. Jajecznica z serem i ziołami 6 jajek. obciążyć talerzem i gotować na wolnym ogniu jeszcze 45 min. szczypiorku. wymieszać z jajami. Gdy tylko jajka się zetną. sól. dodać śmietanę i większą część ziół. pieprz. pietruszki. szczypiorek. szczypiorek.rośli. 3 łyżki masła. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (dodawać raczej pojedynczo albo w wypróbowanych mieszankach następujące świeże zioła: szczypiorek. Gdy jajecznica zacznie krzepnąć. 10 dag ementalera albo innego łagodnego żółtego sera. potrzymać jeszcze chwilę na słabym ogniu. sól. 2 łyżki śmietany. 3 łyżki słodkiej śmietanki. Zalać resztą oliwy. 3 łyżki świeżych posiekanych ziół: trybuli. a następnie wlać na patelnie z roztopionym masłem. Ser zetrzeć na grubej tarce. a na nich ułożyć liście z nadzieniem. stale mieszając. śmietanką.

Rys. Omlet ziołowy . 18.

2 łyżki oliwy. koper. pieprzem i ziołami. przeciętą stroną do góry. Wszystkie składniki sosu zmieszać ze sobą dokładnie. 4 łyżki posiekanego koperku. Jajka w sosie ziołowym 6-8 jajek ugotowanych na twardo. 1. 1/2 szklanki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. przyprawionym solą i pieprzem. pieprz. posiekane zioła. 1. Listki sałaty pokroić na długie paski i ułożyć na półmisku. 2 łyżki soku cytrynowego. solą i pieprzem. Jajka wymieszać z drobno posiekaną cebulką. smażyć małe naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. Omlety ziołowe II 4 jajka. estragon. 8 łyżek posiekanej pietruszki. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych. Patelnię smarować odrobiną masła i oliwy. 3 łyżki masła. pieprz. sól i pieprz wsypać do śmietany. dobrze wymieszać i tym sof :m zalać jajka. i zalać nim jajka. aż powstanie majonez. l łyżka oliwy.5 łyżeczki soku cytrynowego. 110 . a na nich położyć połówki jajek. z )ła. ser biały.5 łyżeczki octu winnego. wylać na patelnię z roztopionym masłem i smażyć na słabym ogniu. Drobno posiekane orzechy. Smarować białym serem. i zwijać w rurki. majeranek). szczypiorek. sos ziołowy: l żółtko. Brzegi omletu podważyć. trybula. Jajka z orzechami i ziołami 4-6 jajek ugotowanych na twardo. l szklanka śmietany. kilka listków sałaty. sól. 2 cebulki dymki ze szczypiorkiem. pietruszką. na nie kłaść połówki jaj. l mała główka sałaty. nie mieszając. l łyżeczka soli. żeby płynne jeszcze jajka spłynęły pod spód i ścięły się. 1/2 szklanki śmietany. Salaterkę lub półmisek wyłożyć liśćmi sałaty. koprem.Jajka niezbyt dokładnie wymieszać z solą.

szczypta estragonu. 2 łyżki masła. Masą napełnić połówki skorupek. 2 łyżki posiekanej pietruszki. smalec). 2 łyżki posiekanego kopru. szczawiu. na to położyć jeszcze kilka wiórków masła. Podawać posypane cukrem. 2 łyżki twarożku homogenizowanego lub roztartego białego sera. żeby nie uszkodzić skorupki. Jajka ugotowane na twardo przeciąć ostrym nożem tak. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. szczypiorku. mięty. Na posmarowanej cienko tłuszczem patelni smażyć naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. ziołami i solą. sos: l szklanka śmietany. trochę cząbru. sokiem cytrynowym. soli i jajka przygotowa ć ciasto naleśnikowe. Wyjąć białko i żółtko. Z mąki. posypać je melisą i naleśnik zwinąć w rurkę. sól. pietruszki. rozmarynu. drobno posiekać i zmieszać z oliwą. l jajko. Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu. 15 dag mąki. 2 łyżki oliwy. 1/2 łyżeczki soli. Jajka faszerowane 4 jajka na twardo. W niej ułożyć połówki jajek przekrojoną stroną do góry. 1/2 szklanki mleka. posolić do smaku i wlać do płytkiej salaterki. Bułkę tartą zmieszać z tartym serem i posypać tym każdą połówkę jajka. tymianku i bazylii (suszonych lub świeżych). po l łyżeczce: bazylii. Na każdy naleśnik nałożyć trochę jagód. l łyżka tartego sera ostrego (tylżycki. 2 łyżki bułki tartej. Naleśniki z jagodami i melisą 25 dag jagód. kopru. melisy. tłuszcz do smażenia (olej. salami). wówczas sos nabierze zielonej barwy. Ułożyć jajka na blasze i wstawić na 10-15 min do gorącego piekarnika (180-200°C).Jajka wiosenne 6-8 jajek. lubczyku. Zioła bardzo drobno posieka ć albo zmiksować z małą ilością śmietany. mleka. szczypta soli. trybuli. 111 . cukier do posypania. można udekorować bitą śmietaną. l łyżeczka soku cytrynowego. 5 łyżek posiekanej świeżej melisy.

2 łyżki masła. l szklanka rosołu. l łyżka piwa. wrzucić do wrzącej osolonej wody i włożyć gałązki mięty związane w pęczek. 2 łyżki stopionego masła. l liść laurowy. Gotować 15 min. wymieszać i od razu podawać. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego tymianku. pietruszkę i zalać rosołem. Przełożyć groszek do salaterki. 10 gałązek mięty. stale mieszając. szczypta soli. 2 łyżki posiekanej pietruszki. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. Groszek wyłuskać. cebulę i czosnek drobno posiekać.Kwiatostany czarnego bzu w cieście 15 dag mąki. na końcu przyprawić solą i pieprzem. cukier do posypania. Mąkę rozrobić z jajkami. Podawać posypane cukrem. Kwiatostany maczać w cieście i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu. a potem obciąć wystający ogonek i odwrócić na drugą stronę. Dodać cebulę. 3 jajka. Masło stopić na dużej patelni. Gotować na małym ogniu ok. liść laurowy. 2 cebule. po czym odcedzić i wyjąć miętę. czosnek.5 kg zielonego groszku w strąkach. 15 min. Groszek zielony z miętą 1. wyrobić gładkie gęste ciasto. dodać masło oraz sól. doda ć masło i posiekaną miętę. 1/4 łyżeczki pieprzu. wrzucić kapustę i marchew i chwilę podsmażyć. Potrawy z warzyw Kapusta biała po hiszpańsku 70 dag białej kapusty. Kapustę drobno poszatkować. 2 ząbki czosnku. l łyżeczka soli. najpierw kwiatami do dołu. 2 łyżki masła. 1/2 łyżeczki soli. marchew pokroić w cienkie paseczki. 2-3 łyżki mleka. mlekiem i piwem. 112 . tłuszcz do smażenia (smalec). 20 kwiatostanów czarnego bzu (w pełni rozkwitniętych). 30 dag marchwi.

Rys. 19. Zioła i warzywa w koszykach .

sól. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. l łyżka cukru. Na 114 . 3 łyżki koncentratu pomidorowego. 1/2 łyżeczki lebiodki (zioła świeże lub suszone). 30 dag innych warzyw: fasolki szparagowej. wrzucić do wrzącej osolonej wody i ugotować do miękkości. Wszystkie warzywa pokroić dość drobno. 3 łyżki masła lub oliwy. Cukinię pokroić w plastry grubości l cm (starą cukinię trzeba obrać ze skórki). 2 łyżki masła. obrać ze skórki. Wtedy wrzucić marchewkę. l łyżeczka tymianku. Suszoną bazylię wsypać na 3 min przed zakończeniem duszenia. dodać cukier i stale mieszając. trzymać na ogniu przez 3-4 min. Cukinia w pomidorach 50 dag cebuli. pieprz. 25 dag pomidorów lub 3 łyżki koncentratu pomidorowego. Wsypać miętę i zestawić patelnię z ognia. Przyprawić solą i pieprzem. Świeże listki bazylii i rozgnieciony czosnek dodać po zakończeniu duszenia i przykryć patelnię jeszcze na kilka minut. pieprz. oberżyny. patelnię przykryć i dusić jeszcze 2 min. Można też przyprawić inaczej . sól. papryki słodkiej (osobno lub mieszanki). Pomidory sparzyć. dodać do cukinii i dusić pod przykryciem 10 min. aż cukier lekko zbrunatnieje. szczypta cukru. Masło roztopić na patelni. sól. 1/2 łyżeczki lubczyku. pokroić na plasterki. 30 dag włoszczyzny z kapustą. odcedzić. fasolę w ziarnach namoczyć na noc poprzedniego dnia i podgotować przez 1/2 godz.l łyżeczka curry i l łyżeczka przyprawy chińskiej. fasoli w ziarnach. 2 łyżki świeżej posiekanej lub roztartej suszonej bazylii. l duża cebula. 3 łyżki oliwy.Marchewka z miętą 75 dag marchwi. Cebulę pokroić w cienkie plasterki i podsmażyć na maśle lub oliwie. cukinii. l łyżeczka bazylii. cukinia. l szklanka wody. Warzywa duszone l duża cebula. l ząbek czosnku. wrzucić na patelnię i smażyć 10 min. ale nie odkrywać jeszcze przez jakiś czas. l ząbek czosnku. Marchew pokroić w kostkę.

jako samodzielne danie. Obraną. Ostudzić. Wierzch zapiekanki posypa ć tartym żółtym serem i wstawić do piekarnika o temperaturze 180°C na 15 min. na końcu cukinię. Na patelni rozgrzać oliwę i podsmażyć drobno pokrojoną cebulę. 2 łyżki tartej bułki. a potem odkryć patelnię i przez kilka minut odparować część wody. l łyżka tymianku. jako dodatek do pieczeni czy pieczonego kurczaka. wlać na patel115 . Dolać tyle wody. salami). jeśli jest jej za dużo. Dynię osuszyć z soku. żeby wypuściła sok. Selery gotować w skórce w dużej ilości osolonej wody około 30 min. posolić i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu 40 min. aby przykryła dynię. l mała cebula. świeże zioła i pieprz wsypać po zdjęciu z ognia. posolić i pozostawić na kilka minut. l łyżeczka słodkiej papryki. 2 łyżki oliwy.patelni rozgrzać oliwę i najpierw podsmażyć cebulę. Każdy plasterek posypać solą i tymiankiem. Selery zapiekane z tymiankiem 2 duże selery. Gotować na wolnym ogniu 30 min pod przykryciem. a potem dodawać kolejno pozostałe warzywa. opłukaną dynię pokroić w kostkę. Dynia z koperkiem 80 dag dyni. l pęczek koperku. sól. l łyżka koncentratu pomidorowego. Posiekany koper i paprykę rozmieszać ze śmietaną. Zalać koncentratem pomidorowym rozmieszanym z wodą. ponieważ gotuje się najszybciej. 10 dag tartego ostrego żółtego sera (myśliwski. obrać ze skórki i pokroić w plastry grubości l cm. Ogniotrwałe naczynie do zapiekania wysmarowa ć masłem i wysypać tartą bułką. Potrawę można podawać z dodatkiem ryżu lub ziemniaków. 2 łyżki masła. sól. aż warzywa będą miękkie. Rozgnieciony czosnek. 1/2 szklanki śmietany. ułożyć w nim plastry selerów. cukier. Suszone zioła dodać na kilka minut przed zakończeniem duszenia. wrzucić na patelnię i zalać koncentratem pomidorowym rozrobionym z wodą.

l pęczek pietruszki. pieprz. Sałatki i surówki Sałatka bretońska z fasoli 50 dag białej fasoli. 1/4 łyżeczki pieprzu. Z oleju. l łyżka posiekanej mięty. olejem i octem. Cebulę bardzo drobno posiekać. 3 łyżki octu ziołowego. 3 duże pomidory. l łyżka posiekanej pietruszki. l cebula. 116 . 2 łyżki rzeżuchy. Fasolkę szparagową pociąć na mniejsze kawałki i gotować 20 min w osolonej wodzie. słodka papryka sproszkowana. potem ugotować ją do miękkości i odcedzić. 2-3 gałązki lubczyku. l łyżeczka kminku. 4 pomidory. l pęczek rzodkiewek. Sałatka z ziemniaków I l kg ziemniaków. pomidory pokroić w kostkę i wymieszać z fasolą i ziołami. 10 dag bryndzy. octu. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. soli. drobno posiekanej cebuli. l pęczek koperku. l łyżeczka posiekanej melisy. 2 łyżki octu ziołowego. obrać i pokroić w plasterki. 1/4 łyżeczki soli. Posypać pokruszoną bryndzą i grubo posiekanymi listkami bazylii. Przyprawić solą. Poprzedniego dnia fasolę namoczyć w zimnej wodzie. l łyżka posiekanego koperku. l łyżeczka posiekanego cząbru. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie z kminkiem do miękkości. 1/2 szklanki majonezu. 2 gałązki bazylii. 2 łyżki octu ziołowego. 3 listki szałwii. sól. Podawać po 10 min. odcedzić. ostudzić.nie i jeszcze chwilę trzymać na ogniu. Wsypać cukier i sól do smaku. pieprz. pieprzem. Sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą 75 dag fasolki szparagowej. sól. l szklanka jogurtu. pieprzu i 1-2 łyżek wody sporządzić sos i zalać nim fasolkę w salaterce. ale nie gotować. 2 cebule. odcedzić. 3 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l pęczek szczypiorku.

obrać i pokroić w plasterki. pieprz. odcedzić. Cebulę drobno pokroić. Białka jaj ugotowanych na twardo oddzielić od żółtek. na nich ułożyć ziemniaki i polać je łyżką oleju. l pęczek cebuli dymki ze szczypiorem lub 2 cebule. Jajka pokroić w plasterki. l łyżka octu ziołowego. Zalać sosem sałatkę i ostrożnie wymieszać. Musztard? zmieszać z octem. l łyżka posiekanego kopru. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. 15 dag zielonej fasolki szparagowej. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Dokładnie wymieszać i od razu podawać. l łyżka posiekanego szczypiorku. odcedzić. ugotować do miękkości. odcedzić. Sałatka warzywna z sosem ziołowym 25 dag ziemniaków. sól. pieprzem. l główka sałaty. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. obrać. 4 łyżki posiekanego świeżego szczawiu. cukrem i tym sosem polać sałatkę. szczypta cukru. 25 dag ziemniaków. pieprz. olejem. Fasolkę ugotować do miękkości. śmietaną. dodać do ziemniaków. dodawać stopniowo olej. 4 jajka na twardo. sól. Sałatka z ziemniaków II l główka sałaty. wsypać na wierzch.Pomidory i rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać z ziemniakami. Całe ziemniaki ugotować. ułożyć na ziemniakach i posypać szczawiem. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. 15 dag marchwi. na nich położyć jeszcze ciepłe ziemniaki i skropić je łyżką oleju. Marchew i fasolkę polać l łyżką oleju. sos ziołowy: 2 jajka na twardo. posiekać i wsypać do salaterki. sól. 2 łyżki octu ziołowego. ocet. solą. l łyżka posiekanego estragonu. Żółtka ucierać z małą ilością śmietany. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie. 2 łyżki śmietany. odcedzić. Marchewkę pokroić w kostkę. 2 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. pokroić na 1-centrymetrowe kawałki i dodać do sałatki. pokroić na grube plasterki. Pozostałe składniki wymieszać z drobno posiekanymi ziołami i tym sosem zalać ziemniaki. pieprz i zioła. 117 . 1/2 łyżeczki śmietany.

3 łyżki posiekanych ziół: estragonu. sól. jasnozielonych liści mniszka. Seler zetrzeć na drobnej tarce i od razu wymieszać z rybą i ziołami. sok cytrynowy. Ser i pomidory pokroić w kostkę. 1/4 szklanki posiekanej rzeżuchy. 1/2 szklanki posiekanej rzeżuchy. Surówka z liści mniszka („mleczu”) 10 dag bardzo młodych. musztardą. gdyż seler szybko brązowieje. olejem i sokiem cytrynowym. l łyżka serka homogenizowanego. Przełożyć rybę z puszki do miski. 10 dag ostrego żółtego sera. przyprawić solą. trybuli.Sałatka serowa 10 dag łagodnego żółtego sera. 2 łyżki soku cytrynowego. sól. pieprz. melisy. pokroić na mniejsze kawałki. pieprz. Sałatkę przygotować tuż przed podaniem. 1/4 selera. l pęczek koperku. Pozostałe składniki rozmieszać dokładnie w kubku na jednolity sos i zalać nim surówkę. sól. kilka liści sałaty. przyprawić sokiem cytrynowym. pieprz. 2 pęczki rzodkiewki. l łyżka oleju sojowego lub s łonecznikowego. 1/2 łyżeczki musztardy. przybrać listkami sałaty i ziół. nałożyć na nie sałatkę. solą i świeżymi lub suszonymi ziołami. cebulę i koper drobno posiekać. 2 łyżki soku cytrynowego. Surówka wiosenna l biała rzodkiew. 10 dag cebuli. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. 20 dag ogórków świeżych lub kiszonych. 2 łyżki soku cytrynowego. pieprzem. rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać w salaterce z rzeżuchą. 3 łyżki śmietany. l cebula dymka ze szczypiorem. pieprzem. 20 dag pomidorów. Sałatka rybna z selerem i ziołami l puszka ryb w oleju (20 dag). ogórki w cienkie plasterki. Salaterkę wyłożyć liśćmi zielonej sałaty. cukier. Rzodkiew obrać i zetrzeć na tarce jarzynowej. sól. 3 łyżki posiekanego szczypiorku. Wszystkie składniki wymieszać. 118 . olej sojowy lub słonecznikowy. pęczek pietruszki.

Mizeria z ziołami 50 dag świeżych ogórków. posolić i zalać śmietaną wymieszaną z drobno posiekanymi ziołami. 1/4 łyżeczki pieprzu. podawać po kilku minutach.Liście mniszka zalać na godzinę zimną wodą. 1/2 łyżeczki soli. polać surówkę i wymieszać. Pomidory pokroić w kostkę. pieprz. Cebule pokroić w krążki i wymieszać w salaterce z liśćmi mniszka i rzeżuchą. Słodką śmietankę rozmieszać z posiekanymi ziołami (kwaśną śmietanę można ubić). 1/2 łyżeczki pieprzu. sól. 1/2 łyżeczki cukru. zmieszać razem w salaterce. Od razu podawać. Ogórki pokroić na cienkie plasterki. 2 łyżki ogórecznika. potem osaczyć. przyprawić solą i pieprzem. 2 łyżki soku cytrynowego. 2 łyżki trybuli lub pietruszki. solą i cukrem. 119 . Surówka z roszponki 15 dag roszponki. cukier oraz zioła i wlać do miski. Podawać po 10 minutach. l łyżeczka soli. 4 łyżki posiekanych świeżych listków bazylii (można spróbować też z tymiankiem i rozmarynem). l łyżka mięty (posiekanych świeżych listków). Do oleju dodać sok cytrynowy. dodać do pomidorów i ostrożnie rozmieszać. cebule pokroić w krążki. l szklanka śmietany. Pomidory z bazylią l kg pomidorów. 6 łyżek śmietanki. 4 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. 2 młode cebulki ze szczypiorkiem. Dokładnie wymieszać. 3 łyżki koperku. Olej rozmieszać w kubeczku z sokiem cytrynowym. Listki roszponki porozrywać na mniejsze kawałki. Według tego samego przepisu można sporządzić surówkę z młodych liści babki zwyczajnej. sól.

10 dag majonezu. 4 łyżki posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. jaj na twardo. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. pieprzem. kapusty chińskiej.Sosy Sos twarogowy z ziołami 5 dag sera twarogowego. Wymieszać z pozostałymi składnikami sosu. szczypiorku. melisy. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. W skład sosu musi wchodzić co najmniej 7 gatunków ziół. rzeżuchy. 1/4 łyżeczki pieprzu. cukrem i papryką. dodać drobno posiekane zioła. po l łyżeczce koperku. l łyżka soku cytrynowego. liścia selera. Sos śmietanowy z ziołami l szklanka śmietany. szczypta soli. 1/4 łyżeczki białego pieprzu (można go zastąpić czarnym). 4 łyżki mleka. cukrem. l łyżeczka cukru. olejem i mlekiem. l cebulka dymka ze szczypiorkiem lub l mała cebula. pietruszki. 120 . 2 łyżki soku cytrynowego. l szklanka śmietany albo jogurtu. wsypać zioła i wymieszać. befsztyków. gotowanej lub smażonej ryby. Zioła posiekać i zmiksować przystawką z nożykami na zieloną masę. l jajko na twardo. 2 łyżki soku cytrynowego. Ser utrzeć na jednolitą masę z sokiem cytrynowym. melisy. Można też bardzo drobno posiekać na desce i rozgnieść. przyprawić solą. l łyżeczka musztardy. rzeżuchy. Podaje się go do gotowanego mięsa. Śmietanę rozmieszać z sokiem cytrynowym. Doskonały sos do zielonej sałaty. estragonu. pietruszki. przyprawić solą. 1/2 łyżeczki cukru. trybuli. szczypta soli. Tym sosem można przyprawiać zieloną sałatę i wszystkie surówki z warzyw. lubczyku. Zielony sos frankfurcki Po 2 łyżki świeżych ziół: ogórecznika. pietruszki. a także pieczonych ziemniaków. szczypta cukru. szczawiu lub szpinaku.

Sosy ziołowe . 20.Rys.

przełożyć do miseczki. Do garnka wlać ocet. 1/2 łyżeczki soli. Dodać 3 łyżki mięty. Czosnek obrać i utrzeć w moździerzu. Angielski sos miętowy 1/2 szklanki winnego octu. l żółtko. 1/4 łyżeczki pieprzu. wymieszać z serem. 2 łyżki orzechów włoskich. pietruszki. 1-2 ząbki czosnku. 122 . pieprz i stale mieszając. gotowanej i smażonej ryby. garnek przykryć. Do czosnku dodać żółtko. Na koniec wlać 2 łyżki gorącej wody. koperku. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. sól. Sos ten świetnie pasuje do makaronu. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego.3 l oliwy lub oleju sojowego. dodawać kolejno czosnek. sól.białego pieprzu). l łyżka cukru. W Anglii sos ten podaje się do pieczeni baraniej.Hiszpański sos czosnkowy Ailloli 3 ząbki czosnku. 1/4 łyżeczki soli. 1/2 szklanki wody. estragonu. zestawić z ognia i ostudzić. wlewać olej. 1/2 łyżki soku cytrynowego.5 łyżki octu winnego. gotowanej wołowiny. 1/4 łyżeczki pieprzu (w oryginalnym przepisie . Sos przecedzić. Majonez ziołowy 2 żółtka. orzechy i dolewać olej. Podawać do gotowanej ryby na gorąco i na zimno. 2-3 łyżki tartego żółtego sera o łagodnym smaku (ementaler. Posiekaną bazylię zmiksować przystawką z nożykami. 1. wsypać resztę mięty i przyprawić solą. 4 łyżki różnych posiekanych świeżych ziół: trybuli. 0. szczypiorku. 4 łyżki mięty świeżej lub suszonej. rzeżuchy. szczypta soli. Przyprawić solą i pieprzem. wsypać cukier i zagotować. gouda). 1/2 łyżeczki musztardy. do pieczeni baraniej i wołowej. Sos serowy z bazylią 1/2 szklanki posiekanej świeżej bazylii.

szczypiorku. Majonez podaje się do ryb na zimno i innych zimnych przystawek. Najpierw żółtka ubija się w misce drewnianą łyżką. 6 łyżek śmietany albo jogurtu. l ząbek czosnku. a gdy majonez jest już gotowy. 2 surowe żółtka. potem jogurt lub śmietanę. 0. a także do mięs i ryb w galarecie. 1/2 łyżki posiekanej melisy. l łyżka octu estragonowego. sól.3 l oliwy lub oleju sojowego. 4-6 łyżek świeżych posiekanych ziół: trybuli. l łyżka musztardy. Ciągle ubijając. W małej misce wymieszać ocet. musztardę. do którego można już dolewać oliwę cienkim strumieniem. l łyżeczka posiekanej trybuli. Teraz dodaje się ocet i sok cytrynowy. 123 . po kropelce dolewa się oliwę i wkrótce powstaje krem. sól i pieprz z ziołami i włożyć do niej obrany ze skórki ząbek czosnku. a następnie musztardę. Sosem przyprawiać sałatki i surówki. aż cała oliwa zostanie wymieszana. pieprz. Sos vinaigrette z ziołami Szczypta soli. surówek i jaj na twardo. Po godzinie czosnek wyjąć. 1/2 łyżki soku cytrynowego. można wsypać zioła. Ten sos podaje się do różnych sałatek. Dolewać po kropli oliwę i ubijać tak długo. koperku. szczypta pieprzu. 1/2 łyżki posiekanego estragonu. 2 łyżki octu winnego. 1/2 łyżki posiekanego ogórecznika. dodając odrobinę soli. musztardę i ubić na krem. 1/2 łyżeczki cukru. 6 łyżek oliwy lub oleju sojowego. a na końcu zioła. sok cytrynowy. pieprz. rzeżuchy. Następnie dodaje się ocet. dodać sól. 1. l łyżka octu koperkowego. l łyżeczka posiekanego koperku. 2 łyżki posiekanego szczypiorku. oliwę. Ugotowane żółtka rozgnieść i wymieszać z surowymi żółtkami na jednolitą pastę. pietruszki.Wszystkie składniki muszą mieć temperaturę pokojową. jaj na twardo. 1/2 łyżeczki musztardy.5 łyżki octu winnego. Sos remouladowy z ziołami 2 ugotowane żółtka. można też dodać łyżkę drobno posiekanego ogórka konserwowanego.

tymianku. mięty. majeranku. a następnie sos gotować na małym ogniu kilka minut. trybuli. melisy. szczypiorku. l szklanka sosu >pod pieczeni. estragonu. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. 124 . Dolewać powoli rosół. sól. 2 łyżki mąki. po l łyżeczce bazyl . 2 łyżki mąki. wsypać do niego mąkę i stale mieszając. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. a następnie sos gotować na małym ogniu przez kilka minut. Sos można przyprawić również papryką. Sos ciemny ziołowy (gorący) 2 łyżki tłuszczu (oliwy. l łyżka trybuli lub pietruszki. Zioła można stosować pojedynczo lub w mieszankach. czosnku. lubczyku. pieprzem. sporządzić jasną zasmażkę. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię na kilka minut przykryć. cząbru. melisy. 1/2 l rosołu. solą. pietruszki. sól. Do sosu można dodać paprykę. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię przykryć na kilka minut. rozmarynu. mięty. pieprz. estragonu. aby sos nabrał aromatu. lubczyku. hyzopu. oleju lub smalcu). 3-4 łyżki suszonych roztartych ziół lub 2 łyżki suszonych i l łyżkę świeżych posiekanych ziół pojedynczo lub w mieszance: bazylii. szałwii i grubo zmielonego pieprzu. Mieszając wlewać rosół. a dopiero potem dodać mąkę. szałwi. kminku. lebiodki. Jeżeli używa się świeżych ziół. jałowca. Na patelni stopić masło. koperku. Na patelni stopić tłuszcz. Jeżeli używa się świeżych ziół. 3-4 łyżki roztartych suszonych lub posiekanych świeżych ziół: bazylii. ogórecznika. pieprz lub na tłuszczu podsmażyć małą posiekaną drobno cebulkę. tymianku. Sos do pieczeni l szklanka białego wytrawnego wina. mieszając przyrumienić na ciemnobrązowy kolor. a także dodać jajko rozmieszane z sokiem cytrynowym lub ze śmietaną. majeranku.Sos biały ziołowy (gorący) 2 łyżki masła. majeranku. rozmarynu. tymianku. czosnku. 1/2 l rosołu. wsypać do niego mąkę.

żeby wyparowała część wody. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki.3 l wody. 10 dag masła. l cebula. 3 łyżki ketchupu. Dodać sos spod pieczeni. pieprz. l żółtko. zdjąć ż ognia. Na patelni podgrzać oliwę i chwilę smażyć w niej czosnek i cebulę. Gdy pieczarki i cebula będą miękkie. Sos pomidorowy l cebula. Podawać do makaronu i innych potraw mącznych oraz ryżu. Wsypać świeże posiekane zioła. Sos szczawiowy 4 łyżki masła. Sos ten nadaje się do befsztyków. Cebulę oraz czosnek obrać i drobno posiekać. 3 łyżki szczawiu. przecedzić przez sito. l łyżeczka posiekanej pietruszki. pokrojone na małe kawałeczki masło i ciepły sos ubijać trzepaczką. l łyżeczka posiekanego estragonu. Wino zagotować z posiekaną cebulą. trzeba go przez 20 min gotowa ć na bardzo małym ogniu. a cebulę i pieczarki przetrzeć. l ząbek czosnku. 1/2 łyżeczki soli. ostudzić pod przykryciem i wlać przez sito do sosu spod pieczeni. przyprawić sos solą i pieprzem. wyjąć zioła. befsztyków. l łyżka bazylii. 1/2 szklanki rosołu. 125 . tymiankiem i liściem laurowym. 10 dag pieczarek. krokietów ziemniaczanych i warzyw z wody.Wino z ziołami i pieprzem gotować 10 min. sól. l liść laurowy. dodać pomidory lub koncentrat pomidorowy z 0. patelnię zdjąć z ognia. Podawać do pieczeni. aż uzyska konsystencje rzadkiego kremu. 2 łyżki mąki. ryb. ziemniaków i kopytek. Na końcu wsypać posiekaną trybule lub pietruszkę. Sos Chateaubriand l szklanka białego wytrawnego wina. Jeżeli sos przygotowuje się ze świeżych pomidorów. gotowanej wołowiny. 2 łyżki oliwy. 1/2 kg pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego. Potem dodać ketchup i bazylię. 1/2 szklanki sosu spod pieczeni. l łyżeczka tymianku. pieczarkami. l łyżka soku cytrynowego.

Podawać do ryb smażonych i gotowanych. Jabłka obrać. pieprzem. w makutrze lub w mikserze. w szczelnie zamkniętym słoiku. Mamy wtedy dużo rozmaitych świeżych ziół. musztardą. podzielić je na mniejsze porcje i każdą kosteczkę zawinąć w folię aluminiową. pozostawić pod przykryciem na 5 min. musi mieć temperaturę pokojową. natomiast w lodówce. a masło zawiera najwięcej witamin. Na dno garnka nalać trochę wody. Patelnię zdjąć z ognia. osuszone i grubo posiekane. Śmietanę rozmieszać z żółtkiem i wlać do sosu. pieprz. sok cytrynowy i gotować sos przez 5 min. na końcu sok cytrynowy i inne przyprawy. szczyptę pieprzu i szałwię. dodając jedynie różne gatunki ziół lub przyprawiając je sokiem cytrynowym. Najpierw uciera się masło z solą. 126 . które będziemy dłużej przechowywać w zamrażalniku. l łyżeczka szałwii. W ten sposób można przechowywać masło przez kilka miesięcy. Najlepszą porą do sporządzania maseł ziołowych. Można więc przygotować masła o różnych smakach. włożyć jabłka i rozgotować je. pieczeni wieprzowej i kotletów schabowych.2 łyżki masła stopić. Dodać cukier. przez 2-3 tygodnie. dodać resztę masła i sos ubić trzepaczką. Sos ten nadaje się do pieczonej kaczki. Masło można ucierać w moździerzu. jest lato. jabłka zimowe). wykroić gniazda nasienne i pokroić w plasterki. zioła powinny być umyte. Masło. 1/2 łyżki cukru. rozmieszać z mąką i powoli dolewać rosół. papryką. a potem dodaje zioła. Sos jabłkowy z szałwią 2 kwaśne jabłka (antonówki. Szczaw pokroić w cienkie paseczki i dodać do sosu. Należy przymocować do niej karteczkę z nazwą masła i w większym opakowaniu ułożyć w zamrażalniku. przeznaczone do ucierania z ziołami. Dodać sól. Masła ziołowe Wszystkie masła ziołowe przygotowuje się według tego samego przepisu.

Rys. 21. Masło ziołowe .

sól. Do pieczeni baraniej. sól. Do pieczeni. zimnych przystawek. 128 . szaszłyków. sól. marchewki i fasolki szparagowej. bazylii. 10 dag masła. mięty. pieprz. 10 dag masła. Do befsztyków. Twarożki ziołowe Twarożek wiosenny l opakowanie twarożku homogenizowanego. wymieszać z twarożkiem. baranich i smażonej ryby. sól. ogórecznika. Do kotletów baranich i cielęcych. 5 rzodkiewek. mlekiem. koperku. rzeżuchy (można dodać mieszankę ziół lub każdy gatunek osobno). pieprz. 3-4 łyżki mleka. Do pieczeni i zimnych przystawek. l łyżka soku cytrynowego. zimnych przystawek. melisy. l łyżeczka soku ze startej na drobnej tarce cebuli. trybula. Masło szczypiorkowe: 4 łyżki posiekanego szczypiorku. 10 dag masła.Masło czosnkowe: 2 ząbki czosnku. Twarożek z ogórkiem i rzodkiewką l opakowanie twarożku homogenizowanego. l łyżka soku cytrynowego. 10 dag masła. smażonych ryb. 10 dag masła. trybuli. pietruszki. 1/2 łyżki soku cytrynowego. 2 łyżeczki soku cytrynowego. Masło pietruszkowe: l ząbek czosnku. łyżeczka soku cytrynowego. sól. 5 łyżek posiekanych ziół: szczypiorku. Ogórek pokroić w drobną kostkę. 10 dag masła. 3 łyżki ziół: koperku. Do kotletów smażonych i gotowanych ryb. sól. Do ryb. sól. Masło estragonowe: 4 łyżki estragonu. pieczeni i drobiu. koperek. makaronu. solą i ziołami. Masło ziołowe: 3 łyżki posiekanych ziół: estragon. mięta w równych częściach* l łyżka soku cytrynowego. rzodkiewki pokroić w plasterki. pieprz. sól. ryb gotowanych i smażonych. sól. 3-4 łyżki mleka. szczypiorek. Masło szałwiowe: l łyżka szałwii. 10 dag masła. Masło miętowe: 2 łyżki posiekanej mięty. pieprz. kotletów cielęcych. 10 dag ogórka. pieprz. pieprz. pieprz. 3 łyżki posiekanej pietruszki.

wstawić na kilka godzin do lodówki. szczypiorku). 129 . sól. mięty. Zamiast twarożku homogenizowanego można użyć 25 dag sera twarogowego roztartego z 3-4 łyżkami śmietany. Zioła nadają octom specyficzny aromat. bazylii. trybuli. 2 łyżki pietruszki. rzeżuchy. zalać octem. . dodać drobno posiekaną cebule. 10 dag masła. dzięki któremu stają się one wartościowym dodatkiem do sałatek. Estragon włożyć do naczynia.Twarożek z pomidorami i kminkiem I opakowanie twarożku homogenizowanego. l mała cebulka. 1-2 pomidory. sosów i majonezów Ocet estragonowy 1 l octu. sól. pieprz (można dodać l łyżeczkę słodkiej papryki i użyć mieszanki ziół lub każdego gatunku osobno: koperku. Twarożek wymieszać z mlekiem. l łyżeczka mielonego lub rozgniecionego w moździerzu kminku. zielonej sałaty. pietruszkę i pomidory pokrojone w kostkę. a potem pokroić na plasterki. przykryć i pozostawić na 14 dni. ocet spirytusowy stosować należy w ostateczności. Można od razu smarować nim chleb lub uformować kostkę. czosnku. Następnie ocet przecedzić przelać do szczelnie zamykanej butelki. całość dokładnie wymieszać. Masło i ser o temperaturze pokojowej utrzeć mikserem lub w makutrze na jednolitą masę. 5 łyżek posiekanych ziół. Octy ziołowe Do sporządzenia octu ziołowego najlepiej używać octu winnego i owocowego. Ser ziołowy 25 dag sera twarogowego. pieprzem i ziołami. przyprawić solą. solą i kminkiem. 3-4 łyżki mleka. pietruszki. 10 dag estragonu.

22. Octy ziołowe .Rys.

20 łyżek posiekanych świeżych liści bazylii. l papryka ostra.Według tego przepisu można sporządzać następujące octy: . aż powstanie jednolita masa. 10 dag różnych ziół: estragonu. Szklankę octu zagotować i zalać masę w moździerzu. estragonu.ocet laurowy: 1 l octu. liści laurowych.ocet melisowy: 1 l octu.ocet estragonowy: 1 l octu. W ten sam sposób można przygotowywać kolejne octy: .ocet czosnkowy: 1 l octu. .ocet ziołowy II: 1 l octu. . kwiatu lipy. Butelkę odstawić na 2 tygodnie. . 131 . posiekać i utrzeć w moździerzu. 10 dag świeżych liści melisy. Potem ocet przecedzić i zlać do innej butelki. liści wiśni.ocet z kwiatostanów czarnego bzu: 1 l octu. l l octu. .ocet koprowy: 1 l octu. 6 ziaren pieprzu. .ocet melisowy: 1 l octu. Ocet bazyliowo-czosnkowy 2 ząbki czosnku. . l mała cebula pokrojona w plasterki. l pęczek trybuli lub pietruszki. l pęd estragonu. . . 20 łyżek posiekanych świeżych liści melisy. co kilka dni nią potrząsnąć. 10 dag ziół i owoców: bazylii. Uzupełnić resztą octu i szczelnie zamknąć. dalej ucierać. melisy. 6 ząbków czosnku. porzeczki. Czosnek obrać. 4 łyżki nasion kopru. 2-3 kwiatostany czarnego bzu. tymianku. 20 łyżek posiekanych świeżych liści estragonu.ocet ziołowy I: 1 l octu. 5 dużych liści laurowych. 1 kwiatostan czarnego bzu. dodać liście bazylii. po 1-2 min ostudzić i przelać do butelki.ocet ziołowy III: 1 l octu. melisy.

Przed posypaniem można 132 . anyżu i imbiru. aż będzie gładkie i elastyczne. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. jajko i dolewać mleko.3 l mleka. Następnie wyrobić ciasto ręką i wlać roztopione masło. mieszając ciasto drewnianą łyżką. będzie gładkie i elastyczne. l łyżka cukru. l jajo. przełożyć na nią ciasto. Blachę postawić w ciepłym miejscu na około 20 min. Blaszkę do pieczenia wysmarować tłuszczem. l łyżka cukru. a następnie posypać połowę kminkiem. Zamiast anyżu można dodać kminku lub mieszanki kminku. pieprz. drożdże. włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 40 min w temperaturze 180200°C. Bułeczki z przyprawami 50 dag mąki. szczypta soli. że po upieczeniu będą dwa razy większe. dodawać po trochu mleka i drewnianą łyżką mieszać ciasto. aż przestanie błyszczeć. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. pamiętając o tym. Mąkę. sól. szczypta gałki muszkatołowej. zachowując dość duże odstępy. Do mąki dodać drożdże. 2 łyżeczki nasion anyżu. gałkę muszkatołową. Następnie formować małe bułeczki. szczypta soli. Układać je na posmarowanej tłuszczem płaskiej blaszce. drożdże rozrobić z cukrem. kolendry. szczypta pieprzu. a następnie wyrabiać ręką. mleko podgrzać.Wypieki Chleb anyżowy 50 dag mąki. sól wsypać do miski i pozostawić w ciepłym miejscu. 5 dag masła. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. Żółtko rozmieszać z mlekiem i smarować nim bułeczki. Gdy podwoi swoją objętość. l łyżka kminku. aż bułeczki wyrosną. W filiżance rozmieszać drożdże z cukrem. masło stopić. nakryć ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na godzinę. a drugą połowę czarnuszką. l łyżka czarnuszki. anyż. Wyrabiać dalej tak długo. podgrzać mleko. l jajo. l szklanka mleka. Do mąki dodać jajo. 0. l żółtko i l łyżka mleka do smarowania bułeczek. żeby urosło. Wtedy przykryć miskę ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na 15 min.

Rys. 23. Chleby ziołowe .

a gdy trochę wyrośnie. rozetrzeć z solą i masłem. smarować cienko każdą kromkę z obydwu stron i z powrotem złożyć cały bochenek. drożdże rozrobić z cukrem. każdą kromkę smaruje się cienko masłem z obydwu stron. 1/2 łyżeczki kminku. Ciasto dokładnie wyrobić ręką. 2 ząbki czosnku lub 2 łyżki suszonych ziół (tymianek. Chleb pokroić na kromki.3-0. 7 dag żółtego sera. ułożyć na płaskich blachach i zostawić jeszcze na 20 min do wyrośnięcia. a na końcu stopione masło. bazylia lub rozmaryn).4 I mleka. 1/2 łyżeczki mielonej kolendry. przesypując solą i roztartymi ziołami. l pęczek szczypiorku. Wstawić do podgrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200° C przez około 1/2 godz. Pikantny chleb l kg mąki. 2 łyżeczki soli. przyprawy. dodać do mąki i dolewać powoli mleko. a do drugiej ser i kiełbasę. Jest to dobry sposób odświeżania starego pieczywa.każdą przekroić ostrym nożem na pół lub na krzyż. nie przecinając dolnej skórki do końca. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 50 min w temperaturze 180200°C. 134 . 7 dag masła. pokrojone w drobną kostkę. l pęczek pietruszki. 7 dag masła. Uformować dwa okrągłe bochenki. l łyżeczka cukru. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. Po złożeniu chleba zawija się go w folię aluminiową i wkłada na 15 min do piekarnika o temperaturze 200°C. sól. 2 jaja. Postawić pod przykryciem na 20 min w ciepłym miejscu. Dodać jajo. Gdy przyrządza się chleb z ziołami. 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej. szczypta papryki słodkiej i papryki ostrej. Czosnek posiekać. 5 dag drożdży. podzielić na dwie części. 1/2 łyżeczki soli. Chleb z czosnkiem lub ziołami l chleb (najlepiej pszenny). Do jednej części dodać posiekaną pietruszkę i szczypiorek. Resztą masy posmarować wierzchnią skórkę. 0. 7 dag kiełbasy szynkowej. mieszając ciasto drewnianą łyżką.

Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około l godz. Ciasto z gruszkami i tatarakiem 2 jaja. aż przypiecze się na złotobrązowy kolor. Zostawić na godzinę. l cukier waniliowy. Masło utrzeć z cukrem (zostawić l łyżkę do posypania) i jajami. które przekłada się na wysmarowaną tłuszczem blachę. sól. posypać ciasto makiem. połowę tataraku i całość dokładnie wymieszać.Ciastka serowe 20 dag żółtego sera (ementaler. 3 obrane. 1/2 łyżeczki do kawy mielonego suszonego korzenia tataraku. Margaryną wysmarować formę. a następnie rozwałkować wprost na blasze wysmarowanej tłuszczem. przekrojone na połówki (bez gniazd nasiennych) gruszki. 40 dag mąki. morski. 6 dag masła. Ciasto lub ciastka posmarowa ć białkiem i piec około 1/2 godz. w piekarniku o temperaturze 170-200° C. a na wierzchu ułożyć połówki gruszek. cukier waniliowy. l łyżeczka do kawy margaryny. 2 jaja . 6 dag cukru pudru. żółtek i soli zagnieść ciasto. mąki. w temperaturze nie przekraczającej 180°C. masła. 25 dag masła. kminkiem lub tartym serem i wstawić na 10-15 min. Z sera. 12 dag mąki. kminek lub tarty ser do posypania. gouda). 1/2 łyżeczki do kawy proszku do pieczenia. przełożyć do niej ciasto. wsypać mąkę. mak. proszek do pieczenia. 135 . Można też rozwałkować na stolnicy i wykrawać foremką ciasteczka. Następnie wyjąć blachę na chwilę. Zaraz po upieczeniu pokroić ciasto na paski. Łyżkę cukru pudru zmieszać z drugą połową tataraku i posypać ciasto.

2 łyżki cukru. 8 listków żelatyny. Następnie zasypać kwiaty oraz szypułki cukrem i zalać winem. a potem przełożyć do garnka. aż stężeje. Wsypać cukier. 6 łyżek cukru.Desery Galaretka z kwiatami podbiału 40 dag kwiatów podbiału z szypułkami. zagotować i przelać do salaterki. Zagotować 3/4 l mleka. Budyń z kwiatostanów czarnego bzu 2 kwiatostany czarnego bzu. l l mleka. szczypta soli. 1/2 l wody. oddzielić od szypułek. l kwaśne jabłko. 1/2 paczki budyniu waniliowego. włożyć kwiatostany bzu i gotować jeszcze przez kilka minut. Jabłko obrać. które należy drobno pokroić i wszystko przełożyć do miski. wlać do mleka i bez przerwy mieszając. wlać wino z podbiałem i stale mieszając podgrzewać. 2 jaja. aż żelatyna się rozpuści. Jagody umyć. dokładnie wymieszać. 1/2 szklanki białego wina deserowego. Podawać zimny. 2 żółtkami. osaczyć. 3 łyżki cukru. Budyń przelać do salaterki i ostudzić. Galaretką napełnić salaterkę i zostawić na kilka godzin. wykroić gniazda nasienne i pokroić na cienkie plasterki. następnie kwiatostany wyjąć. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z l szklanką zimnego mleka. osaczyć i ugotować razem z jabłkiem. przykryć i pozostawić na noc w chłodnym miejscu. 4 łyżki mąki ziemniaczanej. Kwiaty umyć. Białka ubić na pianę i przełożyć do gorącego jeszcze budyniu. Deser jagodowy 30 dag jagód. cukrem i solą. 1/2 I białego wina deserowego. 136 . a następnie wszystko przetrzeć przez sito. zagotować. Proszek budyniowy rozmiesza ć z winem i wlać do jagód cięgle mieszając. Żelatynę moczyć 4 min w zimnej wodzie.

Następnie przecedzić przez sito. l łyżeczka cynamonu. aż powstanie gęsta masa. Dodać przetarte owoce róży. 1/2 kg soku z berberysu (z sokowirówki). zagotować. 4 łyżki soku cytrynowego. Budyń z owoców dzikiej róży 1/2 kg świeżych. Jabłka pokroić i wrzucić do sokowirówki. 12 dag cukru. w dużym garnku z wodą. 1/2 kg cukru. Owoce róży ugotować w 3/4 l wody do miękkości z dodatkiem cukru i przetrzeć przez sito. Przelać do salaterki i ostudzić. Napoje Sok jabłkowy z miętą 8 soczystych jabłek. 20 dag cukru pudru. szczypta gałki muszkatołowej. 3/4 l wody. kawałek kory cynamonowej. 3/4 l mleka. starta skórka z cytryny. jeszcze raz zagotować. Mleko zagotować z masłem. Formę budyniową wysmarować tłuszczem. 137 . 10 jaj. 20 dag masła. szczypta soli. dodać cynamon. budyń wyjąć na salaterkę i ostudzić. oczyszczonych owoców dzikiej róży. sól. 20 dag mąki ziemniaczanej. 1/2 l wody. Sok zagotować z wodą lub winem z dodatkiem cukru. Suszone owoce namoczyć na noc. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z 1/2 l zimnej wody i wlać do soku. wsypać tartą bułkę i mieszając gotować. 30 dag tartej bułki. Po wyjęciu formy z kąpieli wodnej ostudzić ją. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. Natychmiast podawać. Pozostałe białka ubić i na końcu ostrożnie wymieszać z resztą masy. stale mieszając. przełożyć do niej masę i gotować przez 1. cynamonu i skórki cytrynowej. Cukier puder ubić z 8 żółtkami i 2 całymi jajami.5 godz.Kisiel z berberysu 3/4 l wody lub czerwonego wina. gałkę muszkatołową i porcjami dodawać masę z róży oraz tartej bułki. Sok jabłkowy zmieszać z sokiem cytrynowym i miętą. przełożyć do miski i ostudzić.

Rys. 24. Napój orzeźwiający z syropu miętowego .

Marchew oczyścić. l łyżka posiekanego szczypiorku. sokiem cytrynowym i ziołami.Sok z marchwi i szczawiu l kg marchwi. l łyżka soku cytrynowego. l łyżka posiekanego ogórecznika. pokroić i przepuścić przez sokowirówkę. pomidory pokroić i wszystko przepuścić przez sokowirówkę. Następnie wrzucić do sokowirówki szczaw (lub szczaw ze szpinakiem). Sok pomidorowy z bazylią lub miętą l kg pomidorów (lub puszka soku pomidorowego). Ogórki pokroić na kawałki (nie obierać ze skórki). do otrzymanego soku wsypać zioła i wlać sok cytrynowy. Można posolić do smaku. Wycisnąć sok z pomidorów w sokowirówce. 25 dag szczawiu albo pół na pół szczawiu ze szpinakiem. wycisnąć sok w sokowirówce. l szklanka jogurtu. Pozostawić w chłodnym miejscu na 2 godz. l szklanka jogurtu. 2 łyżki soku cytrynowego. Sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogórecznikiem 30 dag ogórków. Od razu podawać. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty lub bazylii. 50 dag pomidorów. zmieszać go z jogurtem i ziołami. l łyżka posiekanej trybuli lub pietruszki. Sok z marchwi i pomidorów 50 dag marchwi. Ca łość wymieszać z sokiem cytrynowym i od razu podawać. Marchew oczyścić. Uzyskany sok wymieszać z jogurtem. 2 łyżki soku cytrynowego. pokroić. 139 . Natychmiast podawać.

Kefir lub jogurt z ziołami 1/2 l kefiru lub jogurtu. pietruszki. następnie zioła wyjąć. koperku. selera. 8 kostek lodu. Rozlać do szklanek. aby zioła były całkowicie rozdrobnione. Herbatę przecedzić. Herbata z lipy na zimowe wieczory l l wody. wymieszać. melisy. trybuli. gałka muszkatołowa. 4 łyżeczki soku cytrynowego. mięty. bazylii. rzeżuchy. szczawiu. żeby nie wystygła. wymieszać. Napój z mięty lub melisy na upalne dni 11 wody. a mleko zabarwiło się na lekko zielony kolor. dodać miód lub sok malinowy. Ziele lipy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 5 min. do naparu wsypać cukier. Wlać do pozostałego mleka. wlać sok cytrynowy i napój ostudzić. pietruszki. 4 łyżeczki miodu lub soku malinowego wysokosłodzonego. 11 zimnego mleka. Herbata ta działa rozgrzewające. 4 łyżki soku cytrynowego. 4 łyżeczki suszonych kwiatostanów lipy. ogórecznika. 4-5 łyżek posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. Zioła (co najmniej 4 różne) zmiksować z 1/4 szklanki mleka tak. do każdej wrzucając po dwie kostki lodu. sok cytrynowy i podawać od razu. melisy. 4 łyżki cukru. Kefir lub jogurt zmiksować z ziołami i od razu podawać. bazylii). 4-5 gałązek mięty lub melisy. dodać sól do smaku i szczyptę gałki muszkatołowej. Przecedzić przed podaniem albo podawać nie przecedzone. Miętę lub melisę zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 10 min. 140 . trybuli (każdy gatunek osobno lub w mieszance po 3-4 zioła). Mleko o smaku ziołowym 4 łyżki posiekanych świeżych ziół (koperku. sól.

2 szklanki wody. wkładając na czas gotowania galaretki kilka kwiato141 . skórka z 2 dużych jabłek. a następnie zostawić pod przykryciem na 30 min. Owoce wrzucić na gorący syrop. 3 łyżki octu winnego. cukier lub miód do smaku. 15 g). zakręcać i pasteryzować 10 min. a gdy zacznie gęstnieć. szypułki i inne zanieczyszczenia. Przygotować syrop z cukru i wody. Następnego dnia należy zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać ok. l pęczek mięty (ok. usunąć gniazda nasienne (nie obierać) i ugotować z pęczkiem mięty w niewielkiej ilości wody. usunąć resztki kielichów. Płyn gotować 20-30 min. Napełnić galaretką wyparzone słoiki. 2 łyżki soku cytrynowego. 4 łyżki posiekanej mięty. dodać sok cytrynowy. aż będą miękkie. Kompot z borówki czarnej l kg oczyszczonych owoców. zagotować. zamknąć je i pasteryzować przez 20-25 min. Uwaga: do kompotów owocowych można dodawać po kilka gałązek mięty lub melisy dla nadania im przyjemnego zapachu. 20-25 dag cukru. 1 l wody. ocet i posiekan ą miętę. Napełnić kompotem słoiki. W ten sam sposób przygotowuje się galaretkę z jabłek o zapachu czarnego bzu. Na dużym garnku umocować lnianą ściereczkę i wylać na nią rozgotowane jabłka. Kompot przecedzić i osłodzić cukrem lub miodem. 40 dag cukru. Jabłka pokroić.Kompot z owoców dzikiej róży 12 dag owoców dzikiej róży (oczyszczonych). opłukać. które odsącza się tak przez noc. Świeże owoce przebrać. Owoce róży i skórki z jabłka zalać wodą i powoli zagotować. 1/2 kg cukru. Przetwory Galaretka jabłkowa z miętą l kg zielonych jabłek.

Owoce wrzucić do wrzącej wody i pozostawić je w niej do momentu. aż masa zgęstnieje. krótko pogotować. 2 szklanki wody. 3/4 kg cukru. rozkroić z jednego boku. jabłek (w stosunku 1:1) i owoców dzikiej róży oczyszczonych. opłukać. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. 142 . Ładne. Oczyszczone i umyte owoce zalać wodą tak. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Według tego przepisu można sporządzić galaretkę z owoców berberysu (zebranych po pierwszym mrozie). dodać odpowiednią ilość cukru. zalać w rondlu bardzo małą ilością wody. Do syropu wrzucić owoce. Do przecieru dodać cukier i smażyć stale mieszając. Dojrzałe owoce oddzielić od szypułek. Uzyskany sok odmierzyć. kiedy zmiękną.5 kg cukru. żeby cukier dobrze się rozpuścił.stanów czarnego bzu. szybko zagotować mieszając. przetrzeć. l kg cukru na 1 l uzyskanego soku. Galaretka z berberysu l kg owoców berberysu. zagotować syrop. odcedzić. Konfitura z owoców dzikiej róży l kg oczyszczonych owoców. 3 szklanki wody. Gorącą marmoladę wlać do wyparzonych słoików. usunąć pestki i włoski. sok z cytryny (lub sok cytrynowy). 1. Marmolada z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. krótko gotować. czarnego bzu. Gorącą galaretkę zlać do małych wyparzonych słoików. Odcedzić. dojrzałe i twarde owoce umyć. całość przelać do kamiennego lub szklanego czy porcelanowego naczynia i pozostawić do następnego dnia. dodać resztę cukru. Do odcedzonej z owoców wody dodać połowę cukru. rozgotować. potem zlać syrop. żeby były tylko przykryte i gotować około 1/2 godz.

krótko zagotować. Owoce berberysu (zebrane po pierwszym mrozie) odszypułkować. kilka goździków. zagotować. przepuścić przez sokowirówkę. dodać sok cytrynowy. Sok z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. osaczyć.zagotować. ugotować do miękkości i przecedzić. 25 dag cukru. Słoiki zamknąć. Syrop z berberysu Owoce berberysu. Syrop jeszcze pogotować i zalać nim owoce w słoikach. opłukać. Na 1/2 kg soku dodać l kg cukru i całość zagotować. nakładać do wyparzonych słoików. włożyć do niego owoce. następnie pasteryzować 10 min. Sok można pić rozcieńczony lub nierozcieńczony przy przeziębieniach. Jagody czarnego bzu oddzielić od szypułek. Usmażoną konfiturę nałożyć do małych wyparzonych słoików. 2 szklanki wody. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. umyć. trochę rozgnieść. Zlać syrop. kawałek cynamonu. Konfitura z owoców dzikiej róży ma zastosowanie głównie do dekoracji ciast. wrzucić owoce i całość powoli smażyć. dodać trochę cynamonu i goździków. Cukier i wodę zagotować. cukier. umyć. Lekko przemarznięte owoce oczyścić z ogonków i listków (na konfiturę przeznaczyć owoce największe). szczypta cynamonu. legumin. osaczyć. Konfitura z owoców śliwy tarniny l kg oczyszczonych owoców. l kg cukru. Sok zagotować z cukrem oraz cynamonem i od razu przelać do wyparzonych butelek. Wyjmować owoce łyżką durszlakową. zdej143 . osaczyć i włożyć do kamiennego lub emaliowanego naczynia. Pozostawić je w zimnym miejscu na 2 dni. powstałym ciepłym syropem zalać owoce.

ale nie gotować.mując tworzącą się pianę. Zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać 50 dag cukru i 3 łyżki soku cytrynowego. . uważając. osaczyć i oberwać płatki. Syrop miętowy Świeża mięta. żeby nie została przy nich żadna zielona cześć. cukier. aż krople syropu będzie można między palcami wyciągnąć w nitkę. cukier. Jest to dobry środek przeciw kaszlowi dla dzieci. Syrop podgrzewać powoli na małym ogniu. następnego dnia przecedzić. Przelać do wyparzonych buteleczek. Wtedy wlewa się sok z mięty i trzyma na wolnym ogniu jeszcze 10 min od chwili zagotowania. Zalać płatki fiołków w porcelanowej misce niewielką ilością wrzątku. Syrop przela ć do wyparzonych butelek i używać do napojów orzeźwiających. Na 1/2 l soku potrzeba 1/2 kg cukru. Miętę przepuścić przez sokowirówkę i zmierzyć ilość soku. Syrop fiołkowy Kwiaty fiołków. Cukier gotowa ć ze szklanką wody tak długo. przykryć i zostawić na noc. Gorący sok przelać do wyparzonych butelek i szczelnie je zamknąć. Świeżo zerwane kwiaty fiołków umyć. sok cytrynowy.

............................ 85 ziemniaczana z lubczykiem....................................................................................................................................... 86 cebulowa ziołowa ............................................................................................................ 90 ziołowa ......... 84 jarzynowa minestra ............................. 90 pokrzywowa.................... 93 cielęcina z rozmarynem ......................................... 87 z zielonego groszku z miętą .................................................................................. 86 z porów........................ 94 145 ........... 84 jarzynowa z bukietem ziół .................. 90 rybna ............. 88 grochówka zielona ........................... 92 pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem ......... 89 rosół a la flaki z pulpetami......... 92 klopsiki szwedzkie ............................ 84 ziemniaczana śmietankowa ........ 87 pikantna fasolowa ....... 93 kotlety mielone ziołowe...... 91 wątróbka po prowansalsku ............ 87 kalafiorowa ........................................................ 88 dyniowa z bazylią.............................................................................................................................................. 93 spaghetti z mielonym mięsem i ziołami........ 89 pomidorowa z bazylią lub rozmarynem ... 85 barszcz ukraiński .............................................................. 82 jarzynowa z trybulą ............................................................................................................................ 88 szczawiowa z sałatą i pietruszką ....................... 86 selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem .........................Indeks rzeczowy potraw Zupy jarzynowa z bazylią .................................................................................................................. 91 włoska rybna......................................................... 91 Potrawy mięsne wątróbka w folii aluminiowej ..................................................................................................................................................................................................................................

.......................... 102 halibut........................................................................................... 98 kurczak w zielonym sosie................................ 102 makrela................................... 101 filet rybny zapiekany................................klopsiki baranie miętowe......... 105 pizza neapolitańska........ 94 królik w sosie pietruszkowym..................... 106 pierogi z serem i miętą ............ 100 kaczka pieczona z miodem i ziołami ........................................................ 104 sałatka z halibuta lub dorsza .................. 104 śledzie ziołowe........ 105 Zapiekanki..................... 94 pieczeń barania z „miętową” skórką ............................... 98 kurczak zimny w sosie ziołowym ......... 107 liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym ............................. 98 indyk nadziewany po peruwiańsku ........................ potrawy z ryżu i potrawy mączne zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem ...................... 100 Dania rybne filet rybny duszony... 96 pasztet ziołowy.......................................................................................................................... 96 pasztet drobiowy z estragonem ................................................... 97 kurczak nadziewany................................................ 101 filet rybny z estragonem ............................................................. 106 risotto ziołowe............. 97 Potrawy z drobiu kurczak w sosie estragonowym po francusku...................................................................................................................................... dorsz z sosem remouladowym................................................................................ 105 zapiekanka ziołowa................................................................. 107 146 ............................... pstrąg lub inna ryba z rozmarynem........ 99 kurczak pieczony z ziołami ....................................... 100 gęś w sosie jabłkowym . 104 śledzie w śmietanie ..

........................... 116 sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą ...................................... 108 omlet ziołowy I ................................................. 114 cukinia w pomidorach............................................................................................................................................. 114 selery zapiekane z tymiankiem......... 112 groszek zielony z miętą ........................................................... 110 jaja w sosie ziołowym..................................... 118 pomidory z bazylią ............ 108 omlet ziołowy II ........................................................................................................................................... 115 dynia z koperkiem................................................................................... 118 sałatka rybna z selerem i ziołami......................................................................................Dania z jaj jajecznica ziołowa ..... 118 surówka z liści mniszka ........ 111 kwiatostany bzu czarnego w cieście............................ 119 147 ........................................................... 116 sałatka z ziemniaków I............ 117 sałatka z żółtego sera ......................... 111 naleśniki z jagodami i melisą ....... 115 Sałatki i surówki sałatka bretońska z fasoli ........................................................................................... 119 surówka z roszponki ........................................................................... 111 jaja faszerowane............................................................................. 117 sałatka warzywna z sosem ziołowe................................. 110 jaja wiosenne ............................................................. 114 warzywa duszone .................. 112 marchewka z miętą ................ 110 jaja z orzechami i ziołami .................................................................... 108 jajecznica z żółtym serem i ziołami ............................... 112 Potrawy z warzyw kapusta biała po hiszpańsku ................................ 116 sałatka z ziemniaków II ............................................................................ 119 mnizeria z ziołami ..... 118 surówka wiosenna ..

...... 132 bułeczki z przyprawami ................................................. 132 pikantny chleb ......................................................................................................................................................... 126 Twarożki ziołowe ............................ 135 ciasto z gruszkami i tatarakiem ............................................................................................... 128 Octy ziołowe.................... 125 jabłkowy z szałwią ................. 129 Wypieki chleb anyżowy................................ 120 zielony frankfurcki.. 134 ciastka serowe....................................... 124 Chateaubriand.............. 122 majonez ziołowy ..................................................... 136 deser jagodowy....... 123 biały ziołowy (gorący) ........................................................................................................................ 135 Desery galaretka z kwiatami podbiału............ 134 chleb z czosnkiem lub ziołami........................................ 120 hiszpański czosnkowy Ailloli ............................................................................................................. 125 szczawiowy............................... 124 do pieczeni...................... 126 Masła ziołowe..Sosy twarogowy z ziołami ............... 124 ciemny ziołowy (gorący) ..........................................................................................................................................................................................125 pomidorowy............................................................... 122 angielski miętowy ................................................................................................ 136 148 ................................................................................................................... 123 vinaigrette z ziołami .................... 122 remouladowy z ziołami ........................... 122 serowy z bazylią ........ 120 śmietankowy z ziołami..........................................................................

....................................................... 137 sok z marchwi i szczawiu...................................................................................................... 137 budyń z owoców dzikiej róży ............................... 141 galaretka z berberysu ...................... 141 Przetwory galaretka jabłkowa z miętą .......... 139 sok z marchwi i pomidorów ....................................................................... 143 sok z czarnego bzu......................................................................................................... 142 konfitura z owoców śliwy tarniny..... 142 konfitura z owoców dzikiej róży... 140 kompot z owoców dzikiej róży ................. 139 kefir lub jogurt z ziołami................................................................................................... 141 kompot z borówki czarnej .......... 137 Napoje sok jabłkowy z miętą ................ 142 marmolada z czarnego bzu.............. 140 herbata z lipy na zimowe wieczory.......... 139 sok pomidorowy z bazylią lub miętą ... 144 ..................................... 140 mleko o smaku ziołowym................. 140 napój z mięty lub melisy na upalne dni ..................................................................................................................budyń z kwiatostanów bzu czarnego................. 143 syrop fiołkowy............... 136 kisiel z berberysu ......................................................................... 143 syrop z berberysu ................................... 139 sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogóreczkiem................................................................................................... 144 syrop miętowy................

O ile dawniej kosmetyka opierała się przede wszystkim na substancjach naturalnych. W epoce baroku i rokoka noszono peruki b ędące siedliskami wszy. Grecji i Rzymie. cz łowiek zaczai coraz częściej powracać do tradycyjnej kosmetyki zielarskiej. 153 . Zioła dla urody Podstawowym warunkiem dbałości o urodę jest zachowanie czystości. choć wiadomo. że najlepszym dezodorantem jest woda i mydło. rumianku. podbiału. o tyle obecnie wiele składników otrzymuje się syntetycznie. a jeszcze wcześniej w Azji i Ameryce. doceniano znaczenie czystości ciała dla zdrowia i urody. które od wielu tysiącleci towarzyszą człowiekowi. W późniejszym okresie więcej uwagi poświęcano ubiorom i wyposażeniu mieszkań. której tajniki staramy się przybliżyć. W pierwszych epokach poziom higieny osobistej był różny.regularnie się myli i umiejętnie stosowali zioła oraz otrzymane z nich substancje zapachowe. Ostatnio. Od czasów Rewolucji Francuskiej stopniowo wzrastał poziom higieny społeczeństw. co służy do zachowania lub podniesienia urody ciała). a mniej higienie osobistej. dziś używa się dezodorantów. znano również wiele ziół. Grecy i Rzymianie byli prawdziwymi miłośnikami czystości i pięknych zapachów . używanych w celach kosmetycznych. W starożytnym Egipcie. Na przykład w rejonie Morza Śródziemnego od dawna używano krwawnika. (Słowo kosmetyk jest pochodzenia greckiego i oznacza to wszystko. tymianku i macierzanki. ale upodobanie do przyjemnych zapachów pozosta ło do dziś. Ten ostatni zwyczaj przetrwa ł w pewnym sensie do naszych czasów. olejku różanego. skrapiając się obficie perfumami. a zapach potu usiłowano usunąć. po długim okresie fascynacji syntetykami lub substancjami o wysokim stopniu przetworzenia.V. związany między innymi z prostszym i bardziej praktycznym ubiorem.

Najpierw namydla się dość ostrą gąbką lub szczotką ciało. Pozosta154 . masło kakaowe czy olej migdałowy. a później zimną wodą. dodać kilka kropel wody lawendowej lub różanej i szczelnie zamknąć. kwiaty i liście fiołków. która zawiera ogólnie dostępne składniki: 4 łyżki margaryny lub masła roślinnego podgrzać na bardzo słabym ogniu. np. kwiaty lipy. Do małej szklaneczki oleju słonecznikowego dodać trochę rozdrobnionego jednego gatunku zioła. kwiaty bzu czarnego. liście pokrzywy.Aby utrzymać higienę osobistą na wysokim poziomie. a następnie spłukuje ciepłą. liście mięty. takie jak lanolina. słonecznikowy. kwiaty rumianku. Proponujemy natomiast recepturę zastępczą. Ciepła woda otwiera pory skóry . liście szałwii lub liście krwiściągu lekarskiego. należy codziennie rano i wieczorem myć ciało. kwiaty lipy. kokosowy. Ziołowa pielęgnacja skóry Preparaty oczyszczające skórę Kremy Oryginalne kremy oczyszczające zawierają trudno dostępne składniki. zwłaszcza przeznaczone dla cery suchej. Składniki dokładnie przecedzić przez sitko. mogą to być: kwiaty bzu czarnego.zimna zamyka je. następnie do roztopionego tłuszczu dodać 3 łyżeczki suszonych ziół. z kiełków pszenicy) w połączeniu z surowcami zielarskimi są znakomitymi środkami oczyszczającymi. wymieszać i pozostawić je do ostygnięcia. Oliwki Naturalne oleje roślinne (migdałowy. Spośród wymienionych najdostępniejszy jest olej słonecznikowy. liście rozmarynu. liście żywokostu. w związku z tym ich przygotowanie w warunkach domowych jest praktycznie niemożliwe. Następnie przełożyć krem do słoiczka. kwiaty i liście rozmarynu.

Podgrzewać mieszaninę na bardzo słabym ogniu do momentu. rozpuszczając jednocześnie trochę miodu pszczelego. jogurcie lub serwatce z dodatkiem surowców zielarskich. kwaśnym. Lotion przelać do butelki. przechowywać szczelnie zamknięty w lodówce. Do lotionu można dodać mąki owsianej. w którym poczujemy intensywny zapach fiołków. odstawić do ostygnięcia. Lotiony ziołowe są odpowiednie dla wszystkich rodzajów cery. Lotion z liści kopru włoskiego i jogurtu Najpierw przygotować skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego: 2 łyżki liści kopru włoskiego wrzucić do 150 ml wody i 155 . śmietance. podgrzać. a szczególnie polecane dla cery tłustej. Pozostawić w naczyniu pod przykryciem przez 3 godz. następnie przecedzić przez sitko. by rozpuściły się substancje zawarte w ziołach.wić tę mieszaninę oleju i ziół na kilka tygodni. Stosujemy je po uprzednim umyciu twarzy wodą z mydłem za pomocą wacików. otrębów pszennych lub kiełków pszenicy. Lotiony Są to płyny oczyszczające skórę. Lotion fiołkowy Do 300 ml świeżego mleka dodać 3 łyżki świeżo zebranych kwiatów fiołka. Lotiony należy zużyć w ciągu tygodnia od ich przygotowania i przechowywa ć w lodówce. śmietanki. oparte na mleku słodkim. W podobny sposób można przygotować lotiony z liści pokrzyw. Prosty lotion ziołowy Do 75 ml gorącego mleka.. wiązówki błotnej lub bzu czarnego. zsiadłego mleka lub serwatki dodać garść świeżych kwiatów jednego z następujących ziół: rumianku. liści podbiału lub kwiatów rumianku.

czyni cerę delikatną i czystą. Kwiat fiołka . Liść melisy . Lotion z liści krwawnika Przygotować skoncentrowany napar z liści krwawnika: 4 łyżeczki krwawnika (również kwiatostanów) wrzucić do 150 ml wrzątku i pozostawić do ostygnięcia.usuwa zmarszczki skóry. Poza działaniem czyszczącym wody ziołowe odświeżają i nadają skórze przyjemny zapach. Tampony z waty zanurzyć w naczyniu z wodą do twarzy. Ziele przywrotnika . Ziele krwiściągu .zmniejsza pory skóry i natłuszczenie skóry szcze156 . Wody ziołowe to napary z różnych surowców zielarskich.wybiela skórę. Lotion jest przeznaczony dla cery tłustej. reguluje kr ążenie krwi w drobnych naczyniach podskórnych. odżywia i oczyszcza skórę twarzy. po czym przecedzić przez sitko i pozostawić do ostygnięcia. melisy i lipy.usuwa zmarszczki skóry. Kwiat lipy .używane przy zbyt dużych porach skóry. Skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego zmieszać dokładnie ze 150 g jogurtu butelkowego. Kwiat bzu czarnego . Ziele i owoc kopru włoskiego . Dla innych rodzajów cery można przygotować w analogiczny sposób lotiony z kwiatów krwawnika pospolitego.zmniejsza pory skóry. następnie przecedzić przez sitko. usuwa zmarszczki skóry. Ziołowe wody do twarzy Służą do zmywania ze skóry twarzy resztek mydła oraz resztek poprzednio opisanych preparatów oczyszczających skórę. a następnie kolistymi ruchami zmywać skórę.gotować w naczyniu na bardzo słabym ogniu przez 15 min. Liść szałwi . Usuwa zmarszczki skóry i wypryski. Gotowany lotion należy przechowywać w lodówce. przyczynia się do rozjaśnienia piegów.przyczynia się do rozjaśnienia plam na skórze: Kwiat nagietka . usuwa zmarszczki skóry.czyni skórę delikatną i białą.

o rozszerzonych naczyniach włosowatych. nakładanej na skórę twarzy i szyi.poprawia wygląd skóry zbyt widocznie unaczynionej. Omówienie poszczególnych maseczek ziołowych rozpoczynamy od gotowych produkowanych przez „Herbapol”. nad miednicą z gorącą wodą lub naparem z ziół. Parówkę stosuje się przez 10 min. kwiatu rumianku lub ziela bratka (zwłaszcza przy cerze trądzikowej). odżywienie i upiększenie skóry. Przygotowanie wody ziołowej jest proste: l łyżeczkę wysuszonego i rozdrobnionego surowca wrzucić do filiżanki wrzątku i pozostawić na 1/2 godz. wrażliwej. Parówki wodne twarzy Parówki wodne twarzy stanowią doskonały sposób oczyszczania (głębokiego) i odświeżania skóry twarzy. Następnie przecedzić przez sitko do innego naczynia. Ziołowe maseczki kosmetyczne Maseczki kosmetyczne to rodzaj mniej lub bardziej jednorodnej papki. powoduje wydzielenie z nich niepotrzebnych substancji. olejki eteryczne zawarte w surowcach zielarskich dezynfekują ponadto otwarte pory skóry. działa silnie ściągające . co pewien czas uzupełniając wrzątkiem. do naciągnięcia. Ciepła woda otwiera pory skóry. Liść podbiału . Parówki uzupełniają stosowanie maseczek odżywczych. Woda ziołowa zachowuje swe właściwości przez około 12 godz. Nie zaleca się parówek dla cery suchej i starczej. Stosować je można dla cery tłustej i normalnej. Do zwykłej parówki wodnej można dodać naparów ziołowych kwiatu lipy. W zależności od potrzeb dobiera się maseczkę o odpowiednim składzie i oddziaływaniu.silniej niż inne surowce zielarskie. która ma na celu oczyszczenie. 157 . trzymając głowę pod ręcznikiem.gólnie przy cerze tłustej.

Twarz należy spłukać letnią wodą i osuszyć miękkim ręcznikiem. ziela przywrotnika i korzenia żywokostu. kwiatów nagietka. Polecana w takich schorzeniach skóry. powodując lepsze jej ukrwienie. Przeznaczona dla cery tłustej i normalnej. Dzia ła udelikatniająco. jak łojotok i trądzik. antyseptycznie. Działa regenerująco. olejki eteryczne drażnią skórę. Działa ściągająco. Maseczkę zmywa się na ogół gorącą wodą. kwiatów nagietka. wzmaga funkcje wydzielnicze skóry. ściągające. zapobiega kruchości i pękaniu włosowatych naczyń krwionośnych. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. 158 . Przy nanoszeniu maseczki ziołowej na twarz należy pozostawić wolne partie wokół ust i oczu.Kwiat lipy Maseczka na bazie wyciągu z liści podbiału. osłaniające. używając do tego miękkiej szczoteczki i mydła. Kwiat nagietka Maseczka na bazie wyciągu z nasion kozieradki. kwiatów lipy i korzeni mydlnicy. przeciwzapalnie. Szczególnie dokładnie powinno się umyć partie twarzy wokół nosa i brodę. Maskę najlepiej nakładać w pozycji leżącej lub po jej nałożeniu położyć się i odpocząć przez pewien czas. wspomaga funkcje wydzielnicze skóry. kwiatów bzu czarnego. Twarz i szyję należy umyć delikatnymi ruchami okrężnymi. ściągająco. Oczy chroni się tamponami waty zwilżonymi naparem z kopru włoskiego lub czystą wodą. przeciwwysiekowo. przeciwzapalnie. Po zdjęciu maseczki na skórę twarzy i szyi nanosi się nawilżacz. kory wierzby i szyszek chmielu. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. Kwiat bzu Maseczka na bazie wyciągu z liści szałwii. zmiękczająco. a następnie spłukuje zimną. przeciwwysiekowo. Maseczki nakłada się na oczyszczoną twarz i szyje.

Napar pozostawić do ostygnięcia.pobudzająca Zaparzyć 2 łyżki drobno posiekanego ziela mięty w 150 ml wrzątku. l łyżeczkę suszonych drożdży piekarniczych rozpuścić w łyżce skoncentrowanego jeszcze ciepłego naparu.Maseczki dla cery normalnej Maseczka szałwiowo-jabłkowa l jabłko obrać ze skóry. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 20 min. Przygotować napar z l łyżki posiekanego ziela przywrotnika i 150 ml wrzątku. pozostawić do ostygnięcia. 3 łyżkami miodu i 2 łyżkami płatków owsianych. Maseczka z przywrotnika pospolitego Dokładnie wymieszać 3 łyżki kiełków pszenicy z l łyżką miodu. Maseczka miętowo-drożdżowa . 159 . Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 10-15 min. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 15 min. następnie l łyżkę naparu dodać do pozostałych składników. 3 łyżki skoncentrowanego naparu zmieszać z 50 g jogurtu. pokrajać na drobne kawałki i rozdrobnić w mikserze na puree razem z 2 łyżkami miodu i 15 g drobno pokrojonych liści szałwii. Zamiast szałwii można użyć 2 łyżki wody różanej (sposób przygotowania opisany po przepisach na maseczki ziołowe). Po ostygnięciu nałożyć na twarz i szyję. Maseczka z owoców kopru włoskiego Zaparzyć 3 łyżeczki owoców kopru włoskiego w 150 ml wrzątku. Pozostawić 10-15 min.

Składniki dokładnie wymieszać mikserem. Maseczki dla cery tłustej Maseczki tej grupy oparte są na surowcach zawierających wiele garbników. kwiaty i liście krwawnika. dodać do ubitej piany z l białka i 1-2 łyżki skoncentrowanego naparu z kwiatów rumianku i kwiatów oraz liści krwawnika (3 łyżeczki tych surowców na l filiżankę wrzątku).Maseczki dla cery suchej Maseczka żywokostowa 4 łyżki wrzątku i garść świeżych drobno posiekanych liści żywokostu rozdrobnić w mikserze na jednolitą masę. szałwii i pietruszki. a więc o działaniu ściągającym. Maseczka pietruszkowa Pęczek pietruszki drobno posieka ć i dodać tyle wrzątku. Należą do nich kwiaty rumianku. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. usunąć pestkę. wycisnąć przez gazę tak mocno. Maseczka brzoskwiniowo-nagietkowa l brzoskwinię obrać ze skórki. rozgnieść owoc. Przy braku miksera można użyć skoncentrowanego naparu z 3 łyżek pietruszki i l fili160 . Składniki dokładnie wymieszać mikserem. liście pokrzywy. Maseczka rumiankowo-krwawnikowa z marchwią Średniej wielkości marchew zetrzeć na drobnej tarce. Nałożyć na twarz i pozostawić na 10 min. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. aby za pomocą miksera wymieszać na gęsty sok. aby uzyskać jak najwięcej soku. dodać 2 łyżki jogurtu oraz l łyżkę skoncentrowanego naparu z kwiatów i liści nagietka (2 łyżki rozdrobnionych kwiatów i liści nagietka na l filiżankę wrzątku).

Sok lub napar z ziela pietruszki wymiesza ć z taką samą objętością białka kurzego lub jogurtu. aby utrzymać gęstą papkę.żanki wrzątku. Maseczka z pokrzywy Wymieszać 2 łyżki płatków owsianych z taką objętością mleka. po zdjęciu maseczki i zmyciu twarzy wodą należy dodatkowo zmywać twarz za pomocą nawilżacza. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. Podstawowa recepta na nawilżacz ziołowy Zmieszać 2 łyżki gliceryny. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15-20 min. aby tworzył on cienką warstwę. Sok z pokrzywy najlepiej zrobić w mikserze lub sokowirówce. Jak już wspomnieliśmy. do której należy dodać tyle świeżego soku z pokrzywy. Przed każdym użyciem wstrząsnąć. Maseczka mietowo-ogórkowa 1/2 ogórka obranego ze skórki pokroić w średniej wielkości kostkę. zmywać ciepłą wodą. dodać jedno jabłko. Woda różana 18 dag płatków silnie pachnącego gatunku róży (na przykład dzikiej) zalać w garnku emaliowanym taką ilością wody. l łyżeczkę soku cytrynowego i zmieszać w mikserze z niepełną garścią świeżo zerwanych liści mięty. Zamiast soku można użyć skoncentrowanego naparu z liści i pędów pokrzywy (2 łyżki pokrzywy na l filiżankę wrzątku). Można ją zmywać wyłącznie zimną wodą. Maseczkę tą można zmywać wyłącznie zimną wodą. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15 min. Nakładać nawilżacz należy na twarzlak. aby je 161 . 2 łyżki wody różanej oraz 2 łyżki wody nagietkowej i przelać do butelki. żeby pasta dała się łatwo rozsmarować na twarzy.

Do okładów używane są kwiaty rumianku. Ziele skrzypu . Można używać po 3 dniach od przygotowania. Ziele werbeny . zmęczone lub podrażnione. można stosować ciepłe okłady za świeżych.łagodzi łzawienie oczu. natomiast należy unikać bezpośredniego kontaktu z gałką oczną. Ziele kopru włoskiego . W efekcie otrzymuje się nieco ponad filiżankę wody nagietkowej. Kompresy ziołowe to waciki kosmetyczne zamoczone w letnim naparze z określonego surowca zielarskiego. Papkę z ziół umieszcza się pomiędzy dwoma kawałkami gazy. do których dodaje się nieco wrzątku.przykryła. owoce dzikiej róży. W zależności od użytego surowca okład trzyma się na oczach od 10 do 20 min. Pod przykryciem gotować na bardzo słabym ogniu przez 30 min.łagodzi wszelkie stany zapalne. Przecedzić. a następnie dokładnie rozgniecionych ziół. drobno pokrojonych. Kwiat bzu czarnego .nadaje oczom właściwy blask (połysk). Ziołowa pielęgnacja oczu Do pielęgnacji oczu można używać kompresów lub okładów ziołowych. ziele kopru włoskiego lub liście podbiału. W przypadku gdy oczy są podkrążone. opuchnięte.czyści oczy i łagodzi zmęczenie powiek. Okład powinien docierać do wszystkich zafałdowań skóry. Napary przygotowuje się zazwyczaj z l łyżeczki świeżego surowca i 150 ml wody. Ziele piołunu . 162 .likwiduje zaczerwienienie oczu i zapalenie powiek. Kwiat rumianku .likwiduje opuchlinę powiek i zaczerwienienie oczu.stosowany przy wielu dolegliwościach oczu. a następnie przelać do wygotowanej butelki. Przecedzić i dodać jeszcze 25 g płatków nagietków. Woda nagietkowa 25 g płatków nagietków gotować w 2 filiżankach wody przez 30 min. Świetlik łąkowy . zwłaszcza o charakterze uczuleniowo-zapalnym. bolące.

działają tonizująco i wzmacniająco. rozjaśniając je również. pomaga zwalczać łupież. Liście i korzenie mydlnicy .doskonale zmiękcza włosy. Kwiaty nagietka . Napar przygotować z garści świeżych lub łyżki suszonych ziół i 150 ml wrzątku.daje doskonały żółty barwnik do włosów. Liście pokrzywy . wzmacnia je i lekko przyciemnia włosy.z ziela krwawnika.Zioła dla włosów Aby zachować czystość włosów.stymulują wzrost włosów i pomagają zwalczać łupież. Szampon ziołowy łagodny 2 łyżki szamponu dziecinnego zmieszać z 2 łyżkami mocnego naparu ziołowego. Liście i kwitnące wierzchołki rozmarynu . Kwiat rumianku . Korzeń rzewienia . nadaje włosom połysk. należy je myć średnio raz w tygodniu ciepłą wodą i szamponem. Korzeń łopianu .wzmacnia kolor włosów i nadaje im połysk.oczyszczają włosy. dla 163 . Ziele przytulii czepnej . Przy niedomaganiach włosów dobrze jest stosować jedno lub kilka podanych ziół. Młode pędy skrzypu .pomaga zwalczać łupież.wzmacniają włosy.pobudza wzrost włosów. działają tonizująco oraz wzmacniająco.rozjaśniają włosy. Liście bylicy bożego drzewka . oczyszczające. Dla włosów ciemnych przygotowuje się napar z liści szałwii. Liście szałwii .działa tonizująco. choć silny zapach odstrasza od ich stosowania. Liść nasturcji .pobudzają wzrost włosów i zapobiegają łupieżowi. Liście kocimiętki .pobudza wzrost włosów i łagodzi podrażnienia owłosionej skóry.zapobiegają łupieżowi. Liść pietruszki .najlepszy uniwersalny surowiec o działaniu tonizującym wzmacniającym. Czosnek i cebula . dla tłustych . przyciemniają włosy.

W przypadku wszystkich trzech recept należy przygotować mocne napary lub odwary ziołowe. 2 części liści melisy.jasnych . 2 części startego korzenia łopianu. 4 cz ęści kwiatów nagietka. Wymienione zioła należy przyrządzać w postaci skoncentrowanej.z mieszaniny ziela pokrzywy i korzenia łopianu. a ziele skrzypu dłużej niż 1/2 godz. 3 części cienko ściętej skórki pomarańczowej (część zewnętrzna). mydlnicy. 2 części kwiatów bzu czarnego Pachnąca płukanka dla włosów ciemnych Składniki: 3 części liści szałwii. dla włosów z łupieżem . 164 . Płukanka dla silnie osłabionych włosów Składniki: 3 części ziela tymianku. które dodane do ciepłej wody tworzą płukankę. rozmieszaniu i podgrzaniu uzyskuje się doskonały preparat wzmacniający włosy. liścia orzecha (który przyciemnia włosy). rumianku. 3 części liści rozmarynu.z kwiatów nagietka. tymianku. l część bylicy bożego drzewka. to znaczy w proporcji: 2 łyżki na l szklankę wody. kory dębu. Płukanki ziołowe i ziołowe płyny wzmacniające Prócz systematycznego mycia włosów ciepłą wodą i szamponem (bez lub z dodatkiem ziół) dużą rolę w pielęgnacji włosów spełnia stosowanie płukanek z ziół suszonych: z korzenia łopianu. 3 cz ęści ziela pokrzywy. Korzenie i kory gotować krótko. Po wbiciu żółtka jajka kurzego i l łyżki żelatyny w proszku. klaczą tataraku. Pachnąca płukanka dla włosów jasnych Składniki: 4 części kwiatów rumianku. 3 części liści oczaru wirginijskiego. ziela skrzypu lub z pokrzywy. 2 części liści nasturcji.

Po 2 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia. Na bazie wyciągu z korzenia rzodkwi czarnej produkuje się rozmaite środki na porost włosów. a następnie można zastosować jedną z płukanek ziołowych. Okład zdejmuje się. Każdorazowo bierze się jej tyle. 165 . głowę zaś płucze dopóty. korzeń rzodkwi działa podobnie. zamknąć szczelnie i postawić w ciemnym miejscu. 75 ml mocnego naparu z bylicy bożego drzewka zmieszać z 75 ml wódki i przechowywać w butelce. dopóki nie zniknie charakterystyczny zapach. Nalewkę wciera się mniej więcej raz na tydzień w dzień poprzedzający mycie głowy.Tonik do włosów z ziela bylicy bożego drzewka Bylica boże drzewko znajdowała od wielu stuleci zastosowanie jako ziele powodujące wzrost włosów. Można je przygotować na bazie oliwy z oliwek lub oleju słonecznikowego. ile potrzeba do dokładnego wtarcia we włosy i skórę głowy. Wszystkie zmiksowane składniki wlać do butelki lub słoika. Wciera ć we włosy po uprzednim rozcieńczeniu ciepłą wodą (l łyżka toniku w l łyżce wody). l części świeżych kwiatów i liści nasturcji i 2 części spirytusu przygotować nalewkę. Można również przyrządzić nalewkę z ziela bylicy bożego drzewka na spirytusie lub wódce. Oliwki odżywcze do włosów Niekiedy używa się również oliwek do włosów. Włosy rozczesać. choć znacznie bardziej skutecznie. powodując między innymi regenerację cebulek włosowych. Nalewka z pokrzywy i nasturcji Z l części świeżego ziela pokrzywy. Korzeń chrzanu przeciwdziała wypadaniu włosów poprzez poprawę krążenia krwi w skórze głowy. Okład z korzenia rzodkwi czarnej lub chrzanu Kilkuminutowy okład ze świeżo startego korzenia rzodkwi lub chrzanu jest znacznie bardziej radykalnym środkiem niż płukanka ziołowa.

Trwa to co najmniej 3 tygodnie. Ponownie umyć włosy wodą oraz szamponem i znów spłukać ciepłą wodą.Do butelki o pojemności 0. Przed użyciem dodać 2 łyżki soku cytrynowego i płukać włosy. Oliwkami odżywczymi do włosów należy nacierać włosy i skórę głowy przed ich myciem i tak pozostawić na około 30 min pod przykryciem z wilgotnego ręcznika. bo tylko z 75 ml . Płukanki te stosuje się po uprzednim umyciu włosów. Dla otrzymania bardziej intensywnego koloru włosów należy użyć skoncentrowanych odwarów (ta sama ilość ziół.por.25 l wrzucić 2 łyżki dokładnie zmiksowanych ziół (gatunku lub gatunków zawierających olejki eteryczne) i zalać to 100 ml oleju. lecz mniej wody. a do przefiltrowanego oleju ponownie doda ć 2 łyżki zmiksowanych ziół. Płukanka dla włosów jasnych 2 łyżki świeżych lub l łyżkę suszonych kwiatów rumianku oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych kwiatów nagietka gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. Środki koloryzujące i farby do włosów Do ziołowych substancji koloryzujących można zaliczyć płukanki z surowców zielarskich o działaniu przyciemniającym lub rozjaśniającym. Następnie natrzeć włosy szamponem i odrobiną gorącej wody. przepisy na płukanki). aby szybciej zachodziła ekstrakcja olejków eterycznych z surowca do oleju. Czynności te powtarzać tak długo. a po kilku minutach spłukać ciepłą wodą. niestety. Zakorkowaną butelkę postawić w miejscu silnie nasłonecznionym. u nas trudno dostępnym. aż olej nabierze intensywnego zapachu ziół. które miesza się z proszkiem kaolinowym. Po 3 tygodniach usunąć zioła. Przez ten czas należy codziennie ostrożnie wstrząsać zawartością butelki. Płukanka dla włosów ciemnych 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści szałwii oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści rozmarynu oraz 4 166 .

25.Rys. Płukanka ziołowa .

łyżeczki herbaty gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. . Proszek z torebki rozmieszać z taką ilością gorącej wody. Henna. a tylko mająca działanie wzmacniające. po czym sprawdzić. aby uzyskać pastę. natomiast można je nabyć w postaci sproszkowanej. po czym natłuścić skórę odrobiną oliwki. Jeżeli chcemy uzyskać bardzo mocny i trwały kolor. jak zmienia się kolor. W sprzedaży znajdują się 3 rodzaje henny: czerwona. Farby do włosów Są dość trudne do przygotowania w warunkach domowych. brązowa. to nakładać sukcesywnie na całą powierzchnie włosów. Farba może pozostać 5-6 miesięcy. pozostawić na 30 min dla „dojrzenia”.nie zmieniająca barwy włosów. można pozostawić farbę na całą noc. z których można uzyskać kolory włosów od rudego do brązowego. i czarna oraz „neutral” . Po nałożeniu farby należy umyć włosy łagodnym szamponem. Głowę należy przykryć na godzinę czepkiem kąpielowym z folii polietylenowej. Przed właściwym nałożeniem farby należy zrobić próbę na kilku pasemkach włosów. Jeżeli kolor jest odpowiedni.

tymianek (ziele). chmiel (szyszka).zioła przeciwkaszlowe: babka (liść). tatarak (kłącze). . sosna (pączki i igliwie). sza łwia (liść). koper włoski (owoc). . róża (owoc). Domowa apteczka ziołowa Jakie zioła i na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) Schorzenia układu nerwowego . hyzop (ziele). dziurawiec (ziele). malina (liście i owoce). lawenda (kwiat). nagietek (kwiat). 169 . lipa (kwiat). podbiał (liść). .VI.zioła łagodzące nieżyt górnych dróg oddechowych: bez czarny (kwiaty i owoce). rzodkiew (korzeń). lawenda (kwiat).zioła pobudzające: kolendra (owoc). sosna (igliwie).zioła wzmacniające: lawenda (kwiat). rumianek (kwiat). lebiodka (ziele). . kaszel. ogórecznik (ziele). fiołek (ziele i kwiat). żywokost (korzeń). tymianek (ziele). macierzanka (ziele). mięta (liść). sosna (pączki). tymianek (ziele). melisa (liść). ogórecznik (ziele). koper włoski (owoc).zioła przeciwgorączkowe i napotne: bez czarny (kwiaty i owoce). biedrzeniec anyż (owoc). fiołek (ziele i kwiat). kozłek (kłącze). melisa (liść).zioła uspokajające: arcydzięgiel (olejek). Zaziębienie. gorączka .zioła wykrztuśne: babka (liść). czosnek (ząbki). .

jałowiec (owoc). czosnek (ząbki).zioła gorzkie i aromatyczne pobudzające apetyt i dzięki zwiększonemu wydzielaniu soków żołądkowych ułatwiające trawienie: arcydzięgiel (korzeń). gorczyca (nasiona). tatarak (kłącze). bazylia (ziele). lebiodka (ziele). rzodkiew (korzeń). czarnuszka (nasiona). szałwia (liść).zioła przeciwdziałające nadmiernej fermentacji jelitowej (wiatropędne): arcydzięgiel (korzeń).Schorzenia układu pokarmowego . kolendra (owoc). kolendra (owoc). lawenda (kwiat). . rozmaryn (liść). macierzanka (ziele). 170 . mięta (liść). koper włoski (owoc). cząber (ziele). hyzop (ziele). ogórecznik (ziele). len (nasiona). szałwia (liść). ogórecznik (ziele). śliwa tarnina (kwiat). dziurawiec (ziele). krwawnik (ziele). papryka (owoc). mięta (liść). czarnuszka (nasiona). chmiel (szyszka). mięta (liść). . cząber (ziele). rumianek (kwiat). mięta (liść). krwawnik (ziele). melisa (liść). czosnek (ząbki). lipa (kwiat). hyzop (ziele). rzodkiew (korzeń). szałwia (liść). nagietek (kwiat). rumianek (kwiat). rozmaryn (liść).zioła stosowane przeciwko nieżytowi przewodu pokarmowego: borówka czernica (owoc). . czarnuszka (nasiona). koper włoski (owoc). len (nasiona). biedrzeniec anyż (owoc). kolendra (owoc). krwawnik (ziele). macierzanka (ziele). pokrzywa (liść). gorczyca (nasiona). hyzop (ziele). gorczyca (nasiona). tymianek (ziele). . . majeranek (ziele). . bazylia (ziele). jałowiec (owoc). biedrzeniec anyż (owoc). dziurawiec (ziele). róża (owoc). majeranek (ziele). borówka czernica (owoc). orzech włoski (liść). tatarak (kłącze). szałwia (liść). babka (liść). .zioła przeciwrobacze: czosnek (ząbki). lebiodka (ziele).zioła żółciopędne: bylica estragon (ziele).zioła przeciwbiegunkowe: bez czarny (owoc). . majeranek (ziele). lipa (kwiat).zioła osłaniające: babka (liść). melisa (liść). krwawnik (ziele). kminek (owoc). rumianek (kwiatostan). śliwa tarnina (owoc). kminek (owoc). sosna (igliwie).zioła przeciwskurczowe: kolendra (owoc). szałwia (liść). bylica estragon (ziele). kolendra (owoc).zioła przeczyszczające o łagodnym działaniu: bez czarny (kwiat). dziurawiec (ziele).

lebiodka (ziele). lubczyk (korzeń). śliwa tarnina (kwiat). podbiał (ziele i kwiat). pokrzywa (liść). macie171 . dziurawiec (ziele). szałwia (liść). bylica estragon (ziele). pokrzywa (liść). Choroby krwi .Zaburzenia przemiany materii . dziurawiec (ziele).zioła przeciwpotne: hyzop (ziele). Schorzenia układu moczowego . kolendra (owoc). czosnek (ząbki).zioła krwiotwórcze: pokrzywa (liść). majeranek (ziele). berberys (owoc). tymianek (ziele). dziurawiec (ziele). chmiel (szyszka). orzech włoski (liść). czarnuszka (nasiona). hyzop (ziele). . śliwa tarnina (kwiat). szałwia (liść). len (nasiona). .zioła moczopędne: arcydzięgiel (korzeń). . jałowiec (igliwie). orzech włoski (liść). fiołek (ziele i kwiat). Stany zapalne organizmu spowodowane infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi . krwawnik (ziele). lubczyk (korzeń).zioła przeciwcukrzycowe: borówka czarna (liść). krwawnik (ziele).zioła przeciwkrwotoczne: berberys (kora). macierzanka (ziele). koper włoski (owoc). rumianek (kwiat). nagietek (kwiat). mięta (liść). chmiel (szyszka). sosna (igliwie). rzeżucha (liść). cząber (ziele). lawenda (kwiat). melisa (liść).zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: babka (liść). orzech włoski (liść). szałwia (liść). krwawnik (ziele). krwawnik (ziele). tatarak (kłącze).zioła pobudzające przemianę materii: bez czarny (owoc). żywokost (korzeń). cząber (ziele).

krwawnik (ziele). jałowiec (owoc). papryka (owoc).zioła łagodzące bóle gośćcowe: arcydzięgiel (olejek). Bóle gośćcowe i nerwobóle . rumianek (kwiat).zioła stosowane w leczeniu chorób skóry: babka (liść). pokrzywa (liść). ogórecznik (ziele). melisa (liść). . rzeżucha (ziele). pietruszka (owoc). krwawnik (ziele). .rzanka (ziele). melisa (liść). Niedostateczna laktacja . cebula (pieczona lub gotowana). nagietek (kwiat). pietruszka (korzeń). dziurawiec (ziele). lubczyk (korzeń). 172 . nagietek (kwiat). gorczyca (nasiona). rumianek (kwiat). żywokost (korzeń).zioła stosowane przy bolesnym miesiączkowaniu.zioła dezynfekujące drogi moczowe: babka (liść).zioła łagodzące nerwobóle: arcydzięgiel (olejek). papryka (owoc). skrzyp (ziele). Zaburzenia miesiączkowania . . dziurawiec (ziele). chmiel (szyszka). Choroby skóry . sosna (igliwie).zioła pobudzające laktację (wydzielanie gruczołów mlecznych): biedrzeniec anyż (owoc).zioła pobudzające miesiączkowanie: lubczyk (korzeń). kminek (owoc). czarnuszka (nasiona). rzodkiew (korzeń). pietruszka (korzeń). rozmaryn (liść).

cebula (okład z gotowanej cebuli). tymianek (ziele). lawenda (kwiat). nagietek (sok ze świeżych liści). . mięta (liść).Stany zapalne oczu . szałwia (liść). lawenda (kwiat). 173 .zioła przeciw bólom w postaci olejków do masażu i maści. rumianek (kwiat). rozmaryn (liść). majeranek (ziele). ogórecznik (liść).zioła „dla oczu": koper włoski (owoc). tymianek (ziele). sporządzonych ze świeżych części roślin: jałowiec (owoc).zioła łagodzące ugryzienia i ukąszenia owadów w postaci okładów sporządzonych ze świeżych części roślin: bazylia (liść).zioła na odmrożenia: nagietek (maść). tymianek (ziele). Zioła „pierwszej pomocy" . rozmaryn (liść).zioła łagodzące zwichnięcia i stłuczenia: dziurawiec (ziele). świetlik (ziele).zioła dezynfekujące i przyspieszające gojenie się skaleczeń i ran: bez czarny (liść świeży). lawenda (kwiat). . nagietek (kwiat). żywokost (korzeń). szałwia (liść).zioła na brodawki: glistnik (sok ze świeżych liści). czosnek (ząbki). rozmaryn (liść). pietruszka (liść). Stany zapalne jamy ustnej . .zioła na czyraki: len (nasiona) i rumianek (kwiat). . dziurawiec (ziele). nagietek (kwiat). nagietek (kwiat). żywokost (korzeń) oraz tymianek (olejek). nagietek (kwiat). rumianek (kwiat). żywokost (korzeń). melisa (liść).zioła „dla ust": biedrzeniec anyż (owoc). szałwia (liść). mięta (liść). . majeranek (ziele). . majeranek (ziele). hyzop (ziele).zioła na odciski: czosnek (okład z rozgniecionych ząbków). . cząber (ziele).

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wody (250 ml). Mieszanki „Herbapolu” mają numeracje ułatwiającą ich identyfikację oraz nazwy firmowe. mięta (ziele). nerwicach układu wegetatywnego. czosnek (ząbki). rumianek (kwiat). po 2/3 szklanki. jarzębina (owoc). Składa się z ziół o działaniu uspokajającym. Nr 2: „Sklerosan” głóg (kwiat z liściem oraz owoc). Zalecana przy miażdżycy (sklerozie). bezsenności. żywokost (korzeń.Zaburzenia aktywności seksualnej . krwawnik (ziele). tatarak (kłącze). wzajemnie się uzupełniających i wzmacniających swoje działanie lecznicze. krwawnik (ziele). Mieszanka ta ma zastosowanie w schorzeniach wieku starczego. jemioła (ziele). . u osób starszych. składające się z kilku zmieszanych w odpowiednich proporcjach surowców roślinnych. a także przy wadliwej przemianie materii. rdest ptasi (ziele). Nr 1: „Nervosan": kozłek lekarski (kłącza). macierzanka (ziele).zioła obniżające potencję (anafrodyzjaki): chmiel (szyszki).zioła zwiększające potencję (afrodyzjaki): bazylia (ziele). kruszyna (kora). pić 2-4 razy dziennie po jedzeniu. Gotowe mieszanki ziołowe Na całym świecie powszechnie stosowane są gotowe mieszanki ziołowe. rzeżucha (nasiona). Stosowany jest w stanach nadmiernej pobudliwości nerwowej i nadmiernego podniecenia psychicznego. 174 . liść). histerii oraz zaburzeniach okresu przekwitania i pokwitania. zagotować i pić rano (na czczo) i wieczorem. których charakterystykę podajemy niżej. szałwia (liść). po 1/2 szklanki. zaburzeniach krążenia obwodowego. morszczyn (ziele). melisa (ziele). Polski przemysł zielarski produkuje od lat kilkanaście mieszanek ziołowych. chorobie nadciśnieniowej. Sposób użycia: l łyżka ziół na 1/4 szklanki wody. gotować 3-5 min. przeciwskurczowym i nasennym.

Jest to zestaw ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych). pokrzywa (liść). malina (owoc). Nr 4: „Reumosan”: brzoza (liść). gotować 2 min. bratek polny (ziele). rumianek rzymski (kwiat). Ten zestaw ziół działa rozwalniająco. wierzba (kora). dzięki temu krążąca krew uruchamia złogi. borówka czernica (owoc). perz (kłącze). krwawnik (ziele). gotować 3-5 min i pić 2 razy dziennie po l szklance odwaru po posiłkach. rdest ptasi (ziele). Stosuje się przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych (reumatyzmie. przy zewnętrznych objawach skórnych (trądzik młodzieńczy. gotować 3-5 min i pić 2-3 razy dziennie między posiłkami. skąd są wydalane na zewnątrz organizmu. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. ostrych i przewlekłych nieżytach jelit. mięta (liść). 175 . szałwia (liść). Pić 2-5 razy dziennie po 1-3 łyżki (dzieci) lub po 1/4-1/2 szklanki (dorośli). Składa się z ziół działających przeciwbiegunkowe. Mieszanka stosowana w zaburzeniach przemiany materii charakteryzujących się niedoczynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego. artretyzmie i ischiaszu). brzoza (liść). mniszek (korzeń). bólach przewodu pokarmowego. Nr 6: „Pyrosan”: rumianek (kwiat). wzdęciach. poprawia trawienie i przemianę materii. Mieszanka ma działanie rozgrzewające i moczopędne. wiązówka błotna (kwiat). przed posiłkiem. bez czarny (kwiat). Sposób użycia: 1-11/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. kruszyna (kora). które stopniowo dostają się do układu moczowego. na l godz. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. lipa (kwiat). po 2/3 szklanki. gdy objawy wskazują na nerwicę żołądka. przetłuszczona cera i włosy). skrzyp (ziele). lipa (kwiat). topola (pączki). wierzba (kora). Stosuje się w przewlekłych biegunkach. Nr 5: „Tannosan”: pięciornik (kłącze). Sposób użycia: l łyżkę ziół na l 1/4 szklanki gorącej wody.Nr 3: „Degrosan”: morszczyn (ziele).

kasztanowiec (kwiat). 176 . serdecznik (ziele). Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. kruszyna (kora). kozieradka (nasiona). Stosowana w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. lubczyk (korzeń). skrzyp (ziele). pozostawić przykryte nad parą 15-20 min. Sposób użycia: l łyżka ziół do 1/2 lub l szklanki gorącej wody. kminek (owoc). rozgrzewające i kojąco. Mieszanka o działaniu przeciwzapalnym i dezynfekującym. nieżycie górnych dróg oddechowych i reumatycznych bólach mięśniowych. żarnowiec (ziele). szałwia (liść). Gardło i jamę ustną należy płukać 2-4 razy dziennie. Jest to specyficzna mieszanka ziołowa. jarzębina (owoc). Mieszankę stosuje się przy osłabieniu mięśnia sercowego. przy grypie. Stosowany we wszystkich stanach przeziębieniowych. jemioła (ziele). niewydolności układu krążenia. głóg (kwiat z liśćmi). bratek polny (ziele). a przy tym lekko moczopędnie. żywokost (korzeń). kozłek (kłącze). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. róża dzika (owoc). Należy 1/2-2/3 szklanki naparu pić 1-3 razy dziennie. mająca zastosowanie w zwalczaniu hemoroidów i żylaków odbytu lub guzów krwawnicowych. Taki sam odwar można stosować do obmywania odbytu i do okładów.działa napotnie. Dobrze jest wypić wieczorem w łóżku do 2 szklanek naparu z dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego. Nr 7: „Rektosan”: krwawnik (kwiat). migdałów oraz anginie. Zioła wzmacniające mięsień sercowy działają uspokajająco i obniżają ciśnienie krwi. gotować 2 min i pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu. Nr 8: „Septosan”: mięta (liść). gotować 2 min i pić możliwie gorący napar 2-3 razy dziennie po l szklance. towarzyszących wszystkim przeziębieniom. zaburzeniach krążenia na tle miażdżycy oraz przy migotaniu i trzepotaniu przedsionków. Sposób użycia: odwar z 3/4 łyżki ziół na 1-1 1/4 szklanki gorącej wody. tymianek (ziele). zapaleniu dziąseł. Nr 9: „Cardiosan": konwalia (ziele). pozostawić nad parą na 15-20 min.

dziurawiec (ziele). Nr 11: „Urosan”: skrzyp polny (ziele). 177 . mięta (liść). atonii żołądka. Stosuje się je w schorzeniach wątroby. gotować 3-5 min i pić 3-4 razy dziennie po 2/3 szklanki odwaru między posiłkami. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. likwidują nadmierną fermentację w przewodzie pokarmowym i wzdęcia. bobrek trójlistkowy (liść). brzoza (liść). krwawnik (ziele). poprawiają trawienie. III . rdest ptasi (ziele). dziurawiec (ziele). glistnik (ziele). gotować 2-3 min i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie w ciągu dnia między posiłkami. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody.przy stolcu twardym (zatwardzenie). Nr 12: „Digestosan”: drapacz (ziele). kminek (owoc). II . uśmierzają ból pochodzenia trawiennego. żywokost (korzeń). Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. „Cholagoga III”: jałowiec (owoc). żołądka i jelit. wzdęciach. krwawnik (ziele). Stosuje się je przy zapaleniu nerek i pęcherza moczowego: przy skąpomoczu i obrzękach.przy stolcu normajnym. zaburzeniach w wydzielaniu soków trawiennych. Jest stosowana przy braku apetytu. rozwalniająco. nieżytach przewodu pokarmowego. podróżnik (korzeń). kamicy moczowej. kminek (owoc). niestrawności. Mieszanka zawiera wiele gorzkich ziół o działaniu żołądkowym. Cholagoga I stosowana jest przy stolcu miękkim (rozwolnienie). dróg żółciowych. trzustki. kruszyna (kora). wątroby i nerek. kruszyna (kora). borówka brusznica (liść). gotować 2-3 min pod przykryciem i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami. nudnościach. Zioła działają moczopędnie i dezynfekujące na przewód moczowy. rdest ptasi (ziele). mięta (liść) Mieszanki działają żółciopędnie. likwidując jego stany zapalne. mięta (liść).Nr 10: „Cholagoga I”: jałowiec (owoc). Zioła pobudzają niektóre czynności wydalnicze żołądka. „Cholagoga II”: kocanki piaskowe (kwiat) mniszek (korzeń). jelita cienkiego.

przeciwskurczowo. pokrzywa (liść). wzmagają ruchy perystaltyczne jelit.Nr 13. podbiał (liść). Zioła te obniżają poziom cukru we krwi i są stosowane pomocniczo w lżejszych przypadkach cukrzycy. przeciwrzęsistkowe. niestrawności. wzdęciach. Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie przeciwzapalne. Sposób użycia: 1-1 1/2 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki wrzątku. Pektosan stosuje się w stanach nieżytowych jamy ustnej. przyspieszają przyswajanie pokarmów. Mieszanka stosowana jest do 178 . bez czarny (owoc). dąb (kora). przy kaszlu i utrudnionym odkrztuszaniu. nagietek (kwiat). Sposób użycia: l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. wadliwej przemianie materii i w nieżytach przewodu pokarmowego. koper włoski (owoc). mniszek (korzeń). zaburzeniach przemiany materii. borówka czernica (liść). Zioła działają przeczyszczające. Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie powlekające. kminek (owoc). gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami. gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie między posiłkami. mają także działanie przeciwbakteryjne (mięta. Sposób użycia: l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Nr 16: „Yagosan”: rdest ptasi (ziele). przeciwbakteryjne. prawoślaz (liść). Nr 14: „Normosan”: kruszyna (kora). Nr 15: „Diabetosan”: rutwica (ziele). przy niezbyt zaawansowanej infekcji i zapaleniu błon śluzowych. fasola (naowocnia). senes (liść). przeciwprzesiękowe i przeciwskurczowe. pokrzywa (liść). szałwia (liść). pozostawić nad parą pod przykryciem na 15-20 min i pić 3 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki (w lekkich stanach nieżytowych jelit) lub raz dziennie wieczorem jako środek rozwalniający. mięta (liść). szałwia (liść). gardła i oskrzeli. „Pektosan”: oman (korzeń). otyłości. perz (kłącze). przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. rumianek (kwiat). szałwia (liść). Mieszankę stosuje się przy zaparciach. młodzieży i osób starszych. kminek). przeciwkrwotoczne. Szczególnie polecany dla dzieci. mniszek (korzeń).

podbiał (liść). gotować 3 min i pić 2-4 razy dziennie po 1/2-2/3 szklanki odwaru między posiłkami. tymianek (ziele). prawoślaz (liść). perz (kłącze). rozedmie płuc. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. zaburzeniach przemiany materii. Nr 17: „Pulmosan”: rdest ptasi (ziele). koper włoski (owoc). prawoślaz (korzeń). mniszek (korzeń). skrzyp (ziele). Zioła zawarte w powyższej mieszance przyczyniają się do szybszej regeneracji uszkodzonych tkanek w płucach. których organizmy nie tolerują kory kruszyny. Sposób użycia: 3 łyżki ziół na 5-6 szklanek wrzątku. w gruźlicy. mięta (liść). wzdęciach. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody.irygacji i przemywań przy upławach oraz stanach zapalnych pochwy o charakterze bakteryjnym. słonecznik (kwiat). kminek (owoc). Mieszankę stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych i oskrzeli. Działanie ziół jest analogiczne jak w przypadku mieszanki „Normosan”. krwawnik (kwiat). a po ostudzeniu stosować do irygacji. następnie gotować 57 min i pić po szklance rano przed śniadaniem i wieczorem po kolacji. Sposób użycia: 2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki gorącej wody i poddać maceracji pod przykryciem (przez noc). Mieszankę stosuje się przy zaparciach. np. pylicy. niestrawności. otyłości. przemywań. żywokost (korzeń). tamponów i okładów. mniszek (korzeń). mają ponadto działanie przeciwskurczowe. Zioła te mają właściwości powlekające. bez czarny (owoc). Nr 18: „Neopektosan”: szałwia (liść). 179 . zatruciu lotnymi substancjami toksycznymi. „Neonormosan” polecany jest przede wszystkim dla tych osób. Stosowana jest przy schorzeniach płuc. a przede wszystkim przy zatruciach przewodu pokarmowego. Nr 19: „Neonormosan": rzewień (kłącze). przeciwalergiczne i przeciwgorączkowe. wykrztuśne i zmiękczające. gotować 3 min. w których nastąpiło uszkodzenie tkanki płucnej.

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wrzątku, pozostawić nad parą na 15-20 min. Napar pić wieczorem jako środek przeczyszczający w ilości 2/3 do l szklanki. W czasie przygotowywania naparu lub odwaru tracimy w znacznym stopniu wiele cennych substancji leczniczych (głównie olejków), przez co oddziaływanie mieszanki ziołowej jest znacznie słabsze. Dlatego polecamy proszkowanie większości mieszanek w elektrycznym młynku do kawy i stosowanie tego zamiast picia odwaru lub naparu. (Sposób użycia: 1/4 płaskiej łyżeczki do herbaty proszku popić chłodną wodą lub innym płynem, na przykład rozcieńczonym sokiem owocowym lub warzywnym). Później popijamy gorącym płynem: herbatą, mlekiem lub kawą. Proszkować nie należy „Pyrosanu” (nr 6), „Septosanu” (nr 8), „Pektosanu” (nr 13), „Yagosanu” (nr 16), „Pulmosanu” (nr 17), „Neopektosanu” (nr 18), czyli mieszanek, dla których najlepsz ą formą stosowania jest odwar i pijanie tego odwaru na gorąco lub stosowanie zewnętrzne („Septosan” i „Yagosan”).

Różne postaci leku roślinnego, czyli jak przyrządzać zioła
Jednorazowe surowce zielarskie lub mieszanki różnych ziół należy przygotować do użycia w takiej postaci, która zapewni jak najlepsze wchłoniecie składników leczniczych przez organizm. Leki roślinne, stosowane w lecznictwie domowym, mogą być używane w kilku postaciach:

Napar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalać przepisaną ilością wrzącej wody w naczyniu, które umieszcza się na parze i po przykryciu ogrzewa co najmniej 15 min. Następnie pozostawia się pod przykryciem jeszcze na 15 min, co kilka minut mieszając. Otrzymany napar należy przecedzić przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przemyć wrzącą wodą, uzupełniając otrzymany napar do przepisanej objętości.
180

Herbatki ziołowe
Napary są przygotowywane z jednorodnych surowców zielarskich lub mieszanek. W przypadku wielu surowców olejkowych (ziela i liści) przygotowuje się je w sposób uproszczony, zalewając dany surowiec w szklance lub filiżance wrzątkiem i pozostawiając do zaparzenia na 5 do 15 min pod przykryciem.

Odwar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej, starannie miesza, przykrywa i umieszcza na parze (stawiamy garnek w garnku napełnionym wodą około 2 cm poniżej garnka wewnętrznego). Temperatura powinna wynosić około 90°C przez okres około 30 min, co osiąga się pozostawiając garnek zewnętrzny na małym ogniu przez 45 min. Otrzymany odwar należy przecedzić, a surowiec pozostały na sitku przelać wrzątkiem, uzupełniając odwar do przepisanej objętości. Odwary przygotowywane są z surowców, z których trudno jest wyodrębnić składniki czynne, na przykład-korzeni, kory, nasion, przy czym należy podkreślić, że jest to postać leku roślinnego, w czasie przygotowywania którego traci się najwięcej składników leczniczych, głównie olejków eterycznych.

Maceracja
Maceracja jest najrzadziej stosowaną postacią leku roślinnego, przy jej przygotowaniu jako rozpuszczalnika używa się wody. Jednorodny surowiec lub mieszankę ziołową zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej i pozostawia na odpowiednią ilość czasu (od 1/2 godz. do kilku godzin), po czym mace-rat cedzi się przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przelewa wodą, uzupełniając macerat do przepisanej objętości. Maceracje przyrządza się na przykład w przypadku korzenia prawoślazu i nasienia lnu. 181

Nalewka
Niekiedy przy sporządzaniu wyciągów ziołowych lepszym niż woda rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy. Na skalę przemysłową do sporządzania wyciągów alkoholowych używa się spirytusu etylowego, natomiast w warunkach domowych najlepszy wydaje się być winiak lub brandy. Do 2 filiżanek winiaku dodaje się 30 g suszonych ziół w całości lub sproszkowanych, przelewa je do butelki i szczelnie zamyka. Butelkę należy postawić w ciepłym miejscu i co kilka dni wstrząsnąć dla lepszej ekstrakcji składników. Po dwóch tygodniach zawartość butelki filtruje się przez bibułkę, dodaje znów surowca i regularnie wstrząsa co kilka dni. Po 4-5 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Syrop ziołowy
Rzadko stosowaną formą leku roślinnego jest syrop ziołowy (60 g suszonych ziół zalać l filiżanką wrzątku i odstawić do ostygnięcia, po czym otrzymany napar odcedzić, filtrując przez bibułę). Przefiltrowany napar podgrzać i rozpuścić w nim l filiżankę cukru, następnie doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu aż do momentu, w którym syrop osiągnie konsystencję płynnego miodu. Tak przygotowany syrop studzi się i przelewa do słoiczka typu twist.

Maść
Substancją podstawową do przygotowania maści ziołowej domowym sposobem jest na ogół smalec wieprzowy (250 g smalcu wieprzowego rozpuścić na wolnym ogniu, po czym dodać do płynnego tłuszczu 30 g suszonych ziół i dalej podgrzewać aż do zagotowania, następnie pozostawić na wolnym ogniu na około 1/2 godz., później przecedzić przez sitko do słoiczka, ostudzić i wstawić do lodówki).

182

Rys. 26. Przygotowanie gorącego okładu chmielowo-tymiankowego

Proszki (zioła sproszkowane)
Ta postać leku roślinnego była niegdyś powszechnie stosowana, jednak we współczesnej medycynie jest mniej popularna. Wysuszone surowce zielarskie miele się w młynku na proszek i w tej postaci zażywa, popijając odpowiednią ilością wody przegotowanej, sokiem owocowym lub warzywnym - rozcieńczonym wodą. Należy pamiętać, że proszki to bardzo skoncentrowana postać leku roślinnego. Jednej szklance odwaru lub naparu odpowiada ilość proszku mieszcząca się na końcu noża. Nigdy nie należy zażywać sproszkowanego dziurawca, świetlika i arcydzięgla ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia uczulenia po spożyciu ich w tej postaci. Zażywając proszek, dostarczamy organizmowi wszystkie substancje zawarte w zielu. Na bazie sproszkowanych surowców zielarskich przemysłowo produkuje się mieszanki ziołowe w postaci granulatów.

Kataplazmy
Są to gorące okłady z rozdrobnionych ziół. Oryginalna postać leku roślinnego, szczególnie polecana przez medycynę ludową. Rozdrobnione świeże zioła zawijane są w gazę, a następnie umieszcza się je w naczyniu ceramicznym i zalewa na kilka minut wrzącą wodą. Okład wyjmuje się z wrzątku, studzi do pożądanej temperatury i przykłada na chore miejsca.

Zimne kompresy
Również ta postać leku roślinnego jest dobrze znana medycynie ludowej. Polega na przykładaniu do chorych miejsc okładów ze świeżych, rozdrobnionych ziół, a klasycznym przykładem jest okład z liści babki na stłuczone i obtarte miejsca kończyn.
Kąpiele ziołowe

Ta postać leku roślinnego stoi na pograniczu działania leczniczego i kosmetycznego. Kąpiele ziołowe przyrządza się z jednego
184

lub z kilku surowców zielarskich, biorąc 1/2 kg świeżych lub 10 dag suszonych ziół na kilka litrów wrzątku, sporządza napar lub odwar (w zależności od surowca) i dodaje do wody kąpielowej Ze względu na bardzo korzystne oddziaływanie leczniczych kąpieli ziołowych na nasz organizm podajemy wykaz roślin zielarskich, mogących mieć zastosowanie przy sporządzaniu takich kąpieli. W nawiasach podano schorzenia, przy których można stosować dany surowiec bądź właściwości lecznicze kąpieli: Arcydzięgiel - korzenie, nasiona (bóle gośćcowe, nerwobóle); Arnika górska - kwiat (bóle reumatyczne; pobudza funkcje skóry); Dąb szypułkowy - kora (schorzenia skóry; stymuluje gojenie się chorej skóry); Fiołek trójbarwny - ziele (schorzenia skóry; egzemy, trądzik, wypryski alergiczne, stany zapalne); Kasztanowiec - kora, kwiaty, niedojrzałe owoce (kąpiele saponinowe stosowane przy otyłości, zastojach żylnych i innych niedomaganiach naczyniowych); Kozłek - kłącze (nadmierna pobudliwość nerwowa); Krwawnik - ziele (pobudza krążenie krwi, uspokaja podskórną część systemu nerwowego, działa kojąco na suchą i popękaną skórę); Lawenda - ziele (wyczerpania nerwowe, nerwobóle, bóle gośćcowe, świąd skóry, egzemy); Mięta - liście (drażni skórę, poprawiając jej ukrwienie, olejek parując podczas kąpieli, łagodzi stany zapalne błony śluzowej nosa); Melisa - liście (wyczerpanie nerwowe, działa kojąco na wrażliwą skórę); Nagietek - kwiat (stany zapalne skóry, trudno gojące się rany i oparzenia); Orzech włoski - liście i owocnia (schorzenia skóry); Perz - kłącze (obrzęki i stany zapalne chorej skóry); Rozmaryn - ziele (zaburzenia krążenia, zmęczenie psychiczne, bóle reumatyczne, stany zapalne skóry); Rumianek - kwiat (działa kojąco na skórę, łagodzi stany kataralne);
185

Skrzyp - ziele (źle gojące się rany); Sosna - igliwie (złe samopoczucie, schorzenia płuc); Szałwia - ziele (stany zapalne skóry, zapalenie błony śluzowej nosa); Tatarak - kłącze (stany osłabienia mięśni).

można z nich wyrabiać kadzidła lub świece o zapachu ziół. poprawiać zapach naszych pomieszczeń. a lawenda w bieliźniarce. bylica boże drzewko. 4 części pokruszonego ziela ruty. lebiodka. mięta.VII. wrotycz. powszechnie stosowane przeciwko molom. nazywana niekiedy w jeżyku francuskim „gardę robe” (co znaczy: chroniąca ubranie). Jako środki przeciwko owadom mogą być stosowane następujące zioła: bazylia. do czasu wynalezienia innych syntetycznych środków. cząber ogrodowy. hyzop. piołun. 2 cz ęści pok187 . tatarak. Zioła przeciw owadom Symbolem zioła odstraszającego owady jest bagno zwyczajne. Podajemy kilka przepisów na mieszanki ziół odstraszające owady: Silnie pachnące woreczki odstraszające owady Do woreczka z gęstego płótna lnianego wsypać 4 części pokruszonych liści mięty. wreszcie mogą być źródłem bardzo trwałych barwników roślinnych. lebiodka i mięta mogą być umieszczane w bieliźniarce i w spiżarni ze względu na swój przyjemny i dość delikatny zapach. w kosmetyce oraz w leczeniu nie wyczerpuje ich możliwości wykorzystania w gospodarstwie domowym. rozmaryn. lawenda. ruta. Bazylia. Inne zastosowanie ziół i przypraw ziołowych w gospodarstwie domowym Stosowanie surowców zielarskich w kuchni. Niektóre zioła lub ich mieszanki mogą służyć do odstraszania owadów.

fiołek). 2 części pokruszonych liści rozmarynu i l część pokruszonych goździków. melisa. lawenda. 2 cz ęści pokruszonego ziela bazylii. bazylia. Do mieszanek takich można używać: przypraw egzotycznych (kardamon. majeranek. skórka pomarańczowa lub cytrynowa). Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri” Nasze mieszkania będą inaczej pachniały. lubczyk. jagody jałowca. „Pot-pourri” można zestawić według własnych upodobań. 2 cz ęści pokruszonego ziela tymianku. szałwia. imbir. róża. ziół o pachnących liściach (arcydzięgiel. Następnie woreczek zaszyć i powiesić w szafie ubraniowej. Aromatyczny proszek Pomieszać 4 części pokruszonego ziela majeranku. tymianek cytrynowy. mięta. Mieszanka odstraszająca owady W woreczku lnianym lub w otwartym naczyniu umieścić pokruszone ziele wrotycza i piołunu w równych ilościach. estragon. l cześć owoców kminku. pieprz. l cześć pokruszonej skórki cytrynowej i l cześć startej gałki muszkatołowej. rozmaryn. żeby w jednej mieszance 188 . tymianek. nostrzyk. goździk. jeżeli w kilku miejscach umieścimy naczynia napełnione pachnącymi ziołami i przyprawami. wanilia). fiołek). ziół o innych częściach pachnących (korzeń arcydzięgla.ruszonego ziela bylicy bożego drzewka. majeranek. olejki eteryczne (w wielu krajach można kupić je w drogeriach) otrzymuje się je poprzez destylację z parą wodną surowców olejkowych. cynamon. rozmaryn. a otrzymanym proszkiem napełnić woreczki zapachowe. hyzop. bez lilak. Tak przygotowaną mieszankę zemleć w młynku elektrycznym. gałka muszkatołowa. goździk. hyzop. ziół o pachnących kwiatach (rumianek. pamiętając.

w dwuchromianie potasu . Do płynnej parafiny dodaje się drobno pocięte zioła. Poza tym barwienie za pomocą surowców zielarskich nadaje tkaninom zapach ziół. Wcześniej należy przygotować formę szklaną. Mieszanki zapachowe ziół bywają wkładane do wnętrza poduszek. znanych ze swej trwa łości. kwiaty itp.! cześć kwitnącego ziela majeranku zmieszać z niewielką ilością pogniecionych goździków i umieścić w poszewce poduszki. 2 części kwiatów rumianku i l część ziela marzanki wonnej zmieszać ze sobą i umieścić pod podszewką poduszki. i knoty.nie znalazły się dwa surowce o silnym zapachu. Kadzidła i świece ziołowe Zawartość substancji zapachowych w surowcach zielarskich. Najprostszym sposobem będzie stopienie zwykłych świec (odzyskujemy wówczas knoty). mogą one w ten sposób oddziaływać leczniczo. natomiast świece ziołowe może zrobić każdy. a dla lepszego efektu plastycznego do formy można włożyć świeże lub suszone większe fragmenty roślin: liście. 189 . Żywokost (świeże liście.zielonkawo-poma-ra ńczowy. Poduszka przeciw bólom głowy: 2 części kwiatów lawendy. może być wykorzystana do sporządzania kadzideł lub świec ziołowych. pędy i kwiaty): w chlorku cynowym daje kolor żółty. Poduszka wzmacniająca nerwy i sprawność umysłową: 2 części liści mięty. Sam proces barwienia jest dość trudny. Barwniki roślinne Wiele roślin zielarskich jest źródłem cennych barwników roślinnych. głównie olejków eterycznych. dlatego wymieniamy tylko gatunki roślin będące źródłem barwników. które zalejemy parafiną zmieszaną z ziołami. Przygotowanie kadzideł jest trudne. ich części użytkowe oraz barwy. w niej będziemy odlewali świece o pożądanym kształcie. jakie możemy z nich uzyskać za pomocą różnych zapraw utrwalających. gdyż wymaga wielu niedostępnych w naszym kraju składników.

w siarczanie żelazowym z kwasem winnym . Jałowiec (suszone rozdrobnione jagody): ałun z kwasem winnym . ałun z kwasem winnym . Wrotycz (świeże liście): chlorek cynowy . liście. liść): w ałunie z kwasem winnym .ochra jasnożółta.blady żółtawozielony. chlorek cynowy intensywny pomarańczowy. korzeń.płowy. chlorek cynowy .czerwono-brązowy. chlorek cynowy . Dziurawiec (świeże kwiatostany): dwuchromian potasu -mocno żółtobrązowy.bladokremowy. dwuchromian potasu .żółtawo-płowy.marchewkowo-czerwony.ciemnobrązowy.matowo musztardowożółty.ochra ciemnożółta.ostry cytrynowo-żółty. siarczan żelazowy z kwasem winnym „zadymiony" szary. Marzanna barwierska (suszony sproszkowany korzeń): ałun z kwasem winnym . Cebula (zewnętrzne suche łuski): ałun z kwasem winnym intensywnie żółty. dwuchromian potasu . ałun z kwasem winnym .brązowy „ciepły". .Mniszek (cała roślina. dwuchromian potasu .matowo żółtopłowy. chlorek cynowy .blady khaki.różowo-pomarańczowy. Szczaw (świeże pędy. Pietruszka (świeże pędy i liście): dwuchromian pota zielonkawożółty.blady kremowożółty. kwiaty): dwuchromian potasu żółtawopłowy. dwuchromian potasu . ałun z kwasem winnym . siarczan żelazowy z kwasem winnym .mocno pomarańczowobrązowy.blady brązowy.szary. Pokrzywa (świeże wierzchołki pędów): ałun z kwasem winnym . dwuchromian potasu żółtopłowy. dwuchromian potasu . Skrzyp (świeże wyłącznie płonę rośliny): dwuchromian potasu .bladożółty. chlorek cynowy . Nagietek (suche płatki lub świeże koszyczki kwiatowe): a łun z kwasem winnym .blady kremowożółty.

II Anna Mazerant-Leszkowska Mała księga ziół wyd. II Franciszek Sroka Poradnik ziołowy wyd. I . ziół i używek wyd. IV Wacław Jaroniewski Danuta Jaroniewska Z dziejów przypraw.W roku 1990 nakładem Instytutu Wydawniczego Związków Zawodowych ukażą się następujące książki o podobnej tematyce: Aleksander Ożarowski Wacław Jaroniewski Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie wyd. I Krystyna Obidzińska Zioła w gospodarstwie domowym wyd.

Nr prod. druk.2. Ark. Podpisano do druku w marcu 1990 r. 12. Ark. Al Oddano do składania 17.03. 70 g.1989 r. Papier offsetowy kl. III. Ww/1246/KO/87. wyd.INSTYTUT WYDAWNICZY ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WARSZAWA 1990 Wydanie I. 159/89. Zam. Nakład 29780+220 egz. A-89 DRUKARNIA INSTYTUTU WYDAWNICZEGO ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH . Druk zakończono w kwietniu 1990 r. 10.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful