Aby rozpocząć lekturę, kliknij na taki przycisk , który da ci pełny dostęp do spisu treści książki.

Jeśli chcesz połączyć się z Portem Wydawniczym LITERATURA.NET.PL kliknij na logo poniżej.

Marta Leśnicka

Zielska zioła i ziółka

Mojej Matce Helenie Leśnickiej z Krasińskich 4.3.1918-1.10.1997

2

Tower Press 2000 Copyright by Tower Press, Gdańsk 2000

3

Poradnik domowy

4

WSTĘP
Człowiek – Ziemia – Kosmos, ciągle jesteśmy razem, nierozłącznie od prawieków, czasami chcielibyśmy uciec od siebie, a jednak tak będzie zawsze. Będziemy zadawać Panu Bogu pytania, sprawdzać, poszukiwać, cieszyć się i umierać, a mimo wszystko i mimo ogromnej wiedzy medycznej i technicznej będziemy szukać uleczenia ciała i duszy w świecie natury, ziołach i darach Ziemi. Wszyscy interesujący się życiem przyrody są zgodni co do tego, że pola i lasy są naturalnymi zielonymi współtowarzyszami codzienności człowieka. Gdyby czł owiek zechciał zrozumieć język zielonej wyroczni, mógłby żyć w zdrowiu i radości. Zioła przemawiają do nas niemym głosem z pomocą Słońca. Takim wdzięcznym mówcą jest ziarnopłon rosnący nad potokami. Jego żółte kwiatostany są zawsze otwarte do słońca. Zamykają płatki natychmiast, gdy Słońce schowa się na chwilę krótką za chmurami. Również zawilec gajowy otwiera płatki tylko w godz. 1100-1800. Leśnicy nazywają ten mały kwiatuszek leśnym zegarem przyrody. Popularne jaskółcze ziele zamyka płatki zazwyczaj na godzinę przed deszczem, aby po deszczu wprost wystrzelić nimi do Słońca. Zielarze dobrze wiedzą jaka pora dnia jest najlepsza dla zbioru ziół. Już dawno my mieszczuchy nie rozumiemy mowy lasów i pól, a zielarzy często nazywamy znachorami. Są pionierami ziołolecznictwa, z ich dziedzictwa korzysta współcześnie medycyna jutra. Będziemy zawsze wracać do ziół, bo powroty do darów Matki Ziemi człowieka trwają miliony lat. Jesteśmy cząstką natury, a człowiek w swojej głupocie niszczy środowisko, które obdaruje każde pokolenie życiem. Pamiętam lata sześćdziesiąte – kiedy zaczynałam mówić o ziołach, napotykałam często niezrozumienie i powiastki o znachorstwie. Wówczas na własny użytek zaczęłam studiować prace wybitnych zielarzy, aby zrozumieć, dlaczego od 1945 roku zioła są upychane w kąt. Byłam pierwszą, która odważyła się w wielu miastach Polski prowadzić wykłady o ziołach, a po latach spełniły się moje marzenia. W Radio Nocą w pr. I. P.R. mogłam rozmawiać o ziołach z całym światem przez kilka lat. Pomogliście swoją życzliwością w napisaniu moich książek o ziołach. Wiem dobrze, że służą wielu chorym z dobrym skutkiem. Zachęciłam do stosowania ziół w codziennym życiu – chyba dzięki „Znakom Zodiaku”. Muszę jednak powiedzieć, że przedstawiłam Wam mitologiczny obraz człowieka w przyrodzie i myślę sobie, że Pan Bóg wybaczy mi przewinienia ziemskie. Przecież każdy człowiek jest w ziemskiej wędrówce jak pielgrzym utrudzony w poszukiwaniu drogi powrotu do Stwórcy. Chciałabym zostawić Wam na życie prawdę o ziołach – przyrzekłam to kiedyś mojemu nauczycielowi Ks. Ojcu Klimuszce. Ubolewał nad tępą duszą człowieka, nie mógł pogodzić się z tym, że niszczy przyrodę i nie chce zrozumieć, że to prowadzi do choroby duszy i ciała. Ośmielił się powiedzieć, że urodziny człowieka w określonym miesiącu dają predyspozycje do zdrowia i siły życia. Wszechświat został stworzony w idealnym ładzie, to my wprowadzamy dysharmonię i chorujemy. Lecznicze działanie ziół było poznawane przez człowieka od milionów lat. Dlaczego mamy zapomnieć o ich cudownym, uzdrawiającym działaniu w erze komputerów i chorób medycznie nieuleczalnych? Kto powie człowiekowi od komputerów, że powinien codziennie od 25 roku życia przez wiele lat wieczorem wypijać szklankę naparu z nagietka lub świetlika? Coraz więcej rodzi się dzieci alergicznych, natura to my – broni się przed chemią. Co będzie za kilka lat? Mam nadzieję, że powstaną uczelnie, gdzie jak niegdyś zioła będą szanowane, będą celem badań i nie będzie walki między ludowymi zielarzami a medycyną. Poznałam wspaniałych ludzi, którzy pomagają ziołami chorym 5

bez dyplomu medycznego i chylę przed nimi czoła – nauczyli mnie szacunku dla świata ziół. Dziękuję wszystkim z przeszłości i w przyszłości. Miałam bardzo wiele spotkań, z różnych stron świata przychodzili do mnie chorzy. Dotychczas udzieliłam około 20 000 porad. Właściwie moje książki napisali chorzy, od nich uczyłam się pokory i zrozumienia wobec rzeczy nieznanych. Ponad wszelką wątpliwość wiem, że choroba trapi człowieka gniewnego, nieżyczliwego, zazdrosnego i bez wiary. Jesteśmy zauroczeni zdobyczami cywilizacji, a niewiele dajemy sobie codziennej miłości i przyjaźni. Ktoś powiedział mi w chwilach trudnych: szczęśliwy nie choruje, a w dzisiejszych czasach tak o to trudno. Równowaga nasza zależy od równowagi świata, w którym żyjemy. Bardzo chciałabym, aby zioła służyły zapobieganiu chorobom, a nie leczeniu. Dlatego opracowałam książkę o ziołach. Mam nadzieję, że nadejdą czasy radości. Prorok Mahomet powiedział: „Świat jest zielony i piękny i Bóg wyznaczył was, abyście byli jego opiekunami”. Obawiam się, że jesteśmy niedobrymi opiekunami naszych pól i łąk. Dlatego proszę w pamiętajcie, że nigdy nie rozstaniemy się z przyrodą. Zawsze będziemy wracać do ziół – naturalnych lekarzy naszego ciała. Pragnę przekazać Wam moją wiedzę, którą zdobyłam z wielkim trudem, ale dziękuję losowi za tę szkołę życia. Zawdzięczam tę drogę mojej córeczce Katarzynie. Gdy zachorowała, medycyna oficjalna powiedziała – śmierć, ale żadna matka nie przyjmie takiego wyroku. Dzisiaj wiem, że droga, którą poszłam doprowadziła mnie do zwycięstwa – moja ukochana córka jest ze mną. Musiałam zaliczyć wszystkie szkoły zielarstwa i dziękuję Panu za tę szkołę, dlatego proszę nie rezygnować nigdy z siebie. Ktoś powiedział: Życie jest najdłuższą drogą na Ziemi, a nadzieja umiera ostatnia w każdym z nas (człowieku). Degradacja środowiska zagraża również ziołom. Wielu z nich już nie spotkacie na łąkach i brzegach rzek. Kto pamięta rosiczkę, niezapominajki błotne cudowny lek leczący obolałe serca, dziesięćsił piaskowy niezbędny w każdym zestawie ziół. To nieprawda, że zmienimy się i przystajemy się do zmian w przyrodzie. Mam nadzieję, że zostanie nam nieśmiertelna kozieradka, która zawiera bogactwo natury i jeśli nie będziemy mogli skomponować mieszanki ziołowej w przyszłości, proszę zawsze stosować kozieradkę z miodem. 400 g zmielonej kozieradki wsypać proszę do l kg miodu, ukręcić masę i zażywać 2 x dziennie łyżkę, rano przed śniadaniem, wieczorem przed snem. Kozieradka leczy wszystkie schorzenia skóry i choroby wewnętrzne, poza tym odmładza chory organizm, lecz nie można jej przedawkować. Jeśli organizm nasyci się, nasz pot będzie miał zapach zioła. Można dawać zioło również dzieciom. Nie zapominajcie o cudownych właściwościach kozieradki szczególnie tam, gdzie organizm jest zmęczony chemioterapią i antybiotykami. Kobiety w ciąży mogą zażywać taka, miksturę z korzyścią dla zdrowia. Opowiadam o moim ulubionym ziółku dlatego, żeby nie zostało zapomniane, a nie opisałam kozieradki w niniejszej książę. Jest kilkanaście recept stosowania kozieradki i to zioło będzie opisane w przyszłości. Mam nadzieję, że świat będzie lepszy, a my będziemy trwać z pokolenia na pokolenie w harmonii z przyrodą i ziołami. – Proszę przyjąć i zapamiętać piękną modlitwę Indian z plemienia Onondaga ze stanu Nowy Jork o Matce Ziemi. „O Wielki Duchu, którego oddech daje światu życie i którego głos słychać w cichym wietrze, uczyń nas tak mądrymi, abyśmy mogli zrozumieć to, czego nas nauczyłeś, pomóż nam zdobyć nauki, które ukryłeś w każdym liściu i kamieniu, przygotuje nas do przyjścia do Ciebie z czystymi dłońmi i czystymi oczyma, tak aby, kiedy życie będzie odchodzić jak zachód słońca, nasze dusze będą mogły przyjść do Ciebie bez wstydu”. Marta Leśnicka 19-3-1998 r.

6

Znaki zodiaku a zdrowie

7

Lubią przy tym zabawy. czasami zresztą pozytywnie oddziaływujących na życie osoby urodzonej pod tym znakiem. posiadają ogromną wrażliwość na piękno i ogromną intuicję. zaś żywiołem przypisanym mu jest ogień. którzy urodzili się w słońcu Barana. Słońce wchodząc w znak Barana budzi przyrodę po długim zimowym śnie. władcze. Lubi porządek i nie znosi wokół siebie żadnej prowizorki. tajemnicza planeta. Dlatego najlepiej czuje się i sprawdza na samodzielnych kierowniczych stanowiskach zwłaszcza. są bardzo otwarci i serdeczni. W pierwszej dekadzie Barana. Baran jako wielki indywidualista nie jest z natury skłonny do podporządkowywania się nakazom i rozkazom. boi się jednak domowej nudy i nie mógłby nie pracować. Osoby z tej dekady chętnie zajmują się polityką. a wszystkich ludzi urodzonych pod tym znakiem obdarza wielką energią. przez które przechodzą z podniesionym czołem. aktywne i pełne energii.Baran 21 marca – 19 kwietnia Nauka zalicza Barana do znaków kardynalnych. stale są w ruchu. ale jest przy tym bezkompromisowy i nie toleruje żadnych nieprawości. Do szczęścia potrzebne są mu kontakty z innymi ludźmi. w każdej dziedzinie jest polem walki. która symbolizuje impulsywność. Baran często na pierwszy rzut oka robi wrażenie egoisty. posiadają ogromną energię witalną i wielką indywidualność. Niezależny i zmysłowy Baran jest wymagającym. Dla urodzonych w tych dniach całe życie. w zasadzie nie jest chorowity. Dodatkowo te cechy wzmacnia wpływ Marsa – planety rządzącej Baranem. Mars – czerwona. W ogóle synowie i córki Ognia. niepodzielnie panuje Mars. otacza troskliwą opieką ludzi odważnych i zdecydowanych. Bardziej filozoficznie nastawieni są ci. Jako człowiek o temperamencie żółciowo-nerwowym miewa największe kłopoty z głową i systemem nerwowym. Baran zaczyna panować pierwszego dnia wiosny – jednocześnie pierwszego dnia roku astronomicznego. Takie właśnie są Barany. że Baran ma dobre intencje. Wierzy w dobroć człowieka. widzącego tylko siebie i swoich najbliższych. choć „ludzkim” szefem. bo jak wcześniej powiedzieliśmy. przy bliższym poznaniu okazuje się. w starożytności utożsamiana z bogiem wojny. Ci. I właściwie życzenia „szczęśliwego nowego roku” powinniśmy składać sobie właśnie w tym dniu. Osoby z trzeciej dekady Barana potrafią bezbłędnie przewidywać różne sytuacje. którzy urodzili się pomiędzy 11 a 19 kwietnia pod opieką szczodrej Wenus. są pełni życia. która będzie im towarzyszyła przez całe życie. gotów jest z całym poświęceniem walczyć o innych. a nawet mają skłonności do hulanek. a więc między l a 10 kwietnia. Dlatego też Barany są dynamiczne. Baran należy do trygonu Ognia. pomiędzy 21 a 31 marca. wiele z nich ma skłonności do służb mundurowych. chemie pomagają innym. 8 . że jest bardzo obowiązkowy. działanie. Do ich wad należy przewrażliwienie na swoim punkcie. Potrafi łączyć pracę zawodową z życiem rodzinnym. brawurę. Ich życie pełne jest urozmaiceń i życiowych niespodzianek. ale też mają skłonności do różnego rodzaju obsesji. Wielu z nich ma poważne zainteresowania religijne. Natomiast rzeczywiście bardzo kocha dom i rodzinę i troszczy się o nią. zajmują się filantropią. Ale to nieprawda. Jeśli chodzi o zdrowie Baran.

woreczek żółciowy i głowę. wcale nie musimy na nie zachorować. Oczywiście są to tylko predyspozycje do chorób. Baranom z drugiej dekady najczęściej dolegają choroby gardła. 9 . szpinaku. natomiast urodzonym między 11 a 19 kwietnia – choroby kobiece. chmiel i poziewnik. Potem robimy 9 dni przerwy i jeśli pierwsza kuracja nie przyniosła efektu. podaję przepis na mieszanki ziołowe przynoszące ulgę w tych cierpieniach. Baranom.Urodzeni w pierwszej dekadzie Barana mają skłonności do chorób wieńcowych. majeranek. Mars. Baranom zalecam przede wszystkim chronić głowę i to przez całe życie. narażeni są też na urazy głowy. Zawierają one bowiem dużo żelaza i potasu. przez 14 dni. wspomaga go w chorobach i użycza swych sił leczniczych ziołom takim jak: pokrzywa. kapusty. oskrzeli i wątroby. powtarzamy ją. buraków. czosnek. a wieczorem o 18. porów. planeta opiekuńcza Barana. szanta. aby napar naciągnął). zwłaszcza jeżeli będziemy dbali o swoje zdrowie. często niedomagają na nerki. – Mieszanka uspokajająca: Pokrzywa 50 g Rdest ptasi 20 g Wrzos 15 g Lebiodka 20 g Melisa 20 g Wilżyna ciernista 10 g Poziewnik 20 g Pączek brzozy 10 g Kocanka piaskowa 5g – Mieszanka przeciwmigrenowa: Melisa 50 g Wrzos 20 g Owoc kolendry 20 g Bukszpan 10 g Szyszki chmielu 15 g Obie mieszanki przyrządzamy tak samo: l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku (odstawić pod przykryciem na 20 minut. wilżyna ciernista. Napar pijemy 2 razy dziennie po l szklance – rano o 9. suchych owoców i sałaty. zapalenie żył. które chcą się ustrzec chorób. radziłabym prowadzić higieniczny tryb życia i jeść sporo selerów. a właśnie tych mikroelementów najczęściej brakuje ludziom urodzonym pomiędzy 21 marca a 19 kwietnia. żołądek. Ponieważ osoby spod znaku Barana najczęściej trapią dolegliwości nerwicowe i bóle głowy. papryki.

choć na ogół na to nie wyglądają. mimo niewątpliwych uzdolnień artystycznych. zaś z żywiołów – Ziemię.Byk 20 kwietnia – 20 maja Nauka przypisała Bykowi stałą jakość. że nie oznacza to wcale. przywracające człowiekowi harmonię. odżywia się nieracjonalnie. Rozjuszony potrafi być naprawdę niebezpieczny i nieobliczalny. stąd kłopoty z przemianą materii i często złą pracą tarczycy. jeżyna. Byki. kocha dom i swoich najbliższych. któremu jednak coś dolega? Przede wszystkim sięgnąć po lecznicze zioła. fiołek. które nigdy nie będą ich udziałem. układu trawiennego oraz do reumatyzmu. Ci. Lubią być bogate. bez której nie mogą egzystować. uprawiać sport. choć nieco apodyktycznymi i lubiącymi narzucać swojemu potomstwu własną wolę. Byk bowiem lubi dużo jadać. Określa to podstawowe cechy tego znaku takie jak: konkretność i zdecydowanie. kto chce naruszyć jego spokój. Osoby urodzone nocą mają skłonności do apopleksji. Ponadto panowie mogą chorować na prostatę. babka lancetowata. Są natomiast dobrymi rodzicami. co posiadają. mocno stoją na ziemi. mają temperament flegmatyczny. bratki polne. ale jednocześnie uparci i wytrwali. Byki są solidne. uszu. U wszystkich znaków Ziemi procesy ozdrowieńcze następują bardzo powoli. sumienne. rzepik. Flegmatyczny temperament w połączeniu z umiłowaniem dobrej kuchni jest przyczyną wielu chorób układu trawionego zarówno u kobiet. centuria. Byka mocno przywiązują się do dóbr doczesnych. ale nie lubią dzielić się tym. głóg. ale nie tylko dlatego. Najpiękniejsza z gwiazd – Wenus. Są to: werbena. że Byki muszą zapaść na którąś z wymienionych chorób. ale tylko pozornie są spokojni i ulegli. mają zmysł praktyczny. ludzie urodzeni pod znakiem Byka mają skłonności do chorób gardła. może być zdrowa przez całe swoje życie. obce jest im fantazjowanie i bezpłodna tęsknota za rzeczami lub doświadczeniami. To ludzie pełni uroku. dające mu uczucie spokoju. którzy urodzili się o wschodzie Słońca. Zioła te 10 . wcale nie mają „byczego zdrowia”. a panie na polipy narządów rodnych oraz żylaki. Byki raczej rzadko zostają wielkimi twórcami. że zdarzają się wśród nich prawdziwe snoby. a przede wszystkim nie będzie się objadać. żywokost. poziomka. która otacza swą opieką ten znak przydaje Bykom wdzięku i urody. Osoby urodzone pod wpływem Wenus umieją kochać i są kochane oraz akceptowane przez innych ludzi. ale też i trochę próżności. że zapominają o radości życia. Większość tych chorób ma przewlekły charakter. patronka miłości. co wiąże się z przynależnością Byka do znaków Ziemi. bukwica. Są to tylko predyspozycje i jeśli osoba urodzona pod znakiem Byka będzie prowadzić racjonalny tryb życia. Smakosz Byk w późniejszym wieku ma skłonności do nadmiernej tuszy. Zioła rosnące pod wpływem Wenus mają przede wszystkim działanie tonizujące. Ogólnie mówiąc. Byki to urodzeni realiści. W ogóle Byk ceni życie rodzinne. Ludzie spod tego znaku od wczesnego dzieciństwa do późnej starości są nękani przez różne dolegliwości. podbiał. mech leśny. którymi wspomaga go w takich przypadkach opiekuńcza Wenus. Przypominam jeszcze raz. a u Byka szczególnie. macierzanka. jak i u mężczyzn. Biada temu. Co ma robić Byk. dziewanna. co też nie służy zachowaniu dobrego zdrowia. niekiedy tak bardzo. Chętnie otaczają się starymi pięknymi przedmiotami. Może dlatego.

napar pić 2 razy dziennie l szklankę – rano pomiędzy 6 a 7 oraz wieczorem pomiędzy 16 a 18. W przypadku tych mieszanek sami musimy wypróbować.zbieramy w maju. 11 . – Przy kłopotach z przemianą materii: Macierzanka 20 g Poziomka (cała) 10 g Liść jeżyny 15 g Rzepik 10 g Tatarak 20 g Świetlik łąkowy 15 g Bukwica 10 g Zioła wymieszać. Zażywać 2 razy dziennie płaską łyżeczkę popijając przegotowaną wodą. w pełnym rozkwicie wiosny. czy dla naszego organizmu będzie lepiej stosować zioła przed. 2 łyżeczki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku. że zioła podlegające Wenus można łączyć w mieszankach leczniczych z ziołami przynależnymi Słońcu i Księżycowi. odpowiednio dobrane i połączone mają ogromną siłę uzdrawiającą. czy po posiłkach. – Przy kłopotach z układem trawiennym: Tatarak 20 g Korzeń żywokostu 10 g Macierzanka 70 g Zioła wymieszać i zemleć na proszek. należy stosować te kurację przez 21 dni przyjmując zioła pomiędzy 7 a 9 rano oraz wieczorem około 19. Kuracja powinna trwać 21 dni. przykryć szklankę. W czasie kuracji wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę i wywary z kości. wszystko bowiem zależy od indywidualnych potrzeb. Aby układ trawienny wrócił do równowagi. Podaję kilka zestawów leczniczych mieszanek dla Byków: – Ogólnie uspokajające: Werbena 15 g Płatki róży 20 g Kwiat głogu 50 g Bukwica 15 g Macierzanka 50 g Zioła wymieszać. Przecedzić. po 15 minutach napar przecedzić. pozostawić pod przykryciem 20 min. ograniczyć słodycze pod każdą postacią. l łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. Chcę zwrócić uwagę. Pić ciepły 2 razy dziennie o 11 i 17 przez 21 dni.

bywa dobrym wychowawcą młodzieży mimo wielkiej zmienności natury. dziennikarzy. Jego domem dziennym zarządza ruchliwy Merkury. podróżnik. W życiu codziennym ma dar naśladowania innych. Jaki jest nasz Bliźniak? Otóż jest to stuprocentowy człowiek trygonu Powietrza. obdarowując Bliźnięta wielką ruchliwością. rdest ptasi i inne. Tak powstał znak Bliźniąt. Bliźnięta są najbardziej cenionymi intelektualistami. że wszystko we wszechświecie posiada duszę i jest połączone niewidzialną nicią wzajemnego oddziaływania. Moglibyśmy już powiedzieć. która ma nerwy i serce. A jakiego człowieka reprezentują Bliźnięta dzisiaj w astrologii? Jest to człowiek bardzo ruchliwy i bardzo zmienny. Odnosi się to zarówno do pań. Posiadają zdolności pedagogiczne. hyzop lekarski. męski. tobołki pospolite. aby nie przyznać się do popełnionych błędów. Możemy wybrać zioło odpowiednie dla każdego znaku zodiaku. aby powitać w prawdziwie wiosennym nastroju panowanie Bliźniąt. W odległej historii obrazowano Bliźnięta jako mężczyznę i kobietę. Drugi typ jest na wyższym poziomie duchowym. pokażą najlepszą stronę życia. są wszędzie tam. aby zapewnić dobrobyt drugiej połowie oraz dzieciom. będą niczym bobry robić wszystko. ponieważ ich jest dwóch odwróconych do siebie plecami. a wygląda jak rzymska II. aby z nimi dyskutować trzeba posiadać ogromną wiedzę. że Matka Ziemia również posiada duszę i 12 . często popełnia przez to błędy. dlatego Matka Natura dała nam tak wiele ziół na zwalczanie ich. tymianek. że roślina jest istotą żywą.Bliźnięta 21 maja – 21 czerwca Dnia 20 maja pożegnamy naszego czcigodnego i pełnego ziemskiej powagi zodiakalnego Byka z promienną Wenus. Oczywiście są to cechy ogólne. będą przykładnie wychowywać własne dzieci. Jeżeli założą własną rodzinę. Pierwszy – to typ ruchliwy i łatwowierny. oset ogrodowy. być może dlatego jest przez wszystkich lubiany. adwokatów. posiada talenty pisarskie. że cyrkulacja krwi i soków trawiennych jest zjawiskiem fizjologicznym. do których się nie przyznaje i wędruje dalej nie bacząc na konsekwencje. orliki białe. który jest używany obecnie. W życiu codziennym czują się najlepiej w ciągłym ruchu. szczególnie urodzony o wschodzie Słońca. perz. stanowi dla nich ważną sferę życia. która bardzo mu przeszkadza w życiu. Udowodnił. znak zmienny. spotykamy wśród nich bardzo wielu kupców. że życie rodzinne nie wabi Bliźniąt. Nasz uroczy Bliźniak posiada jednak skłonności do określonych chorób. a potem już nastanie pełnia lata i rozkwit ziół. w postaci dwóch belek przeciętych prostopadle dwiema przecznicami. a jednak dom. Wielki uczony Kepler powiadał. Lekarze okultyści powiadają. rodzeństwo. Użycza on swoich sił witalnych takim ziołom jak: ogórecznik. estragon. Doktor Bose z Kalkuty udowodnił. cecha ta jest bardzo widoczna u pań. dzika róża. do których należy niezdecydowanie i kapryśność. W naszej historii chrześcijańskiej apostołowi Tomaszowi nadano przydomek Dydymus – Bliźniak – Zmienny. pisarzy. bazylia. Trwać ono będzie do 21 czerwca. rodzina. wyka. W astrologu rozróżniamy dwa typy Bliźniąt. że zachodzą w niej zjawiska i prawa fizjologiczne takie jak u zwierząt. Może dlatego Bliźnięta uciekają. Dla Bliźniąt będzie nią Merkury. w Grecji jednak przedstawiano ich jako synów Ledy i Zeusa. jak i panów mających Słońce w znaku Bliźniąt. gdzie panuje ruch. ulega wpływom innych. zgodnie z przynależną mu planetą opiekuńczą.

które mają skłonności do chorób na tle alergicznym. ramion i rąk. chorób płuc. a więc – powiadają dalej okultyści – zioło też posiada duszę. Każde zioło ma właściwości odpowiadające określonej planecie. chorób układu nerwowego i chorób układu krążenia. pić 2 razy dziennie po l szklance naparu przez 21 dni – rano pomiędzy 6 a 11.jest istotą żyjącą użyczającą swoich sil ziołom. wieczorem pomiędzy 17 a 18. 13 . Znając zioła rosnące pod wpływem Merkurego możemy pomóc naszym Bliźniętom. W Egipcie podawano go w potrawach wszystkim tym. a gwiazdy kwiatami nieba. Podaję zestawy ziół zapobiegających chorobom układu krążenia: – Zestaw I Owoc dzikiej róży 50 g Orliki białe 15 g Korzeń podróżnika 15 g Melisa 10 g Lebiodka 20 g Liść bazylii 30 g Liście i kwiat ogórecznika 10 g – Zestaw II Liść ogórecznika 25 g Owoc dzikiej róży 10 g Estragon 15 g Hyzop lekarski 10 g Macierzanka 20 g Fiołek leśny 10 g Kwiat kaliny 10 g Zioła wymieszać. Nieśmiertelny uczony i lekarz – Paracelsus powiedział. Następnie l łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem przez 20 minut. że kwiaty są gwiazdami Ziemi. którzy byli przygotowywani do roli uczonego i do stanu kapłańskiego. Na poprawienie pamięci Bliźnięta powinny zażywać bardzo często owoc kminku pachnącego.

Na ogół pokojowo nastawiony do świata i ludzi. uczucia. W pracy Rak jest obowiązkowy i uczciwy wobec innych. zwłaszcza podczas jego pełni Rak potrafi być nieobliczalny. Przypominam. Jeśli osoba urodzona pod tym znakiem ma spokojne życie. a nawet nadwrażliwość Raka ma pośredni wpływ na jego zdrowie. miodunka leśna. a dni najdłuższe. choroby jelit i nieprzyjemne skutki złej przemiany materii. że Rakiem rządzi Księżyc. właściwie nie choruje. Ta zmienność nastrojów wynika właśnie z wpływu Księżyca. agar. charakteryzuje go więc także dynamizm. że jego obiekt westchnień jest mu niezbyt przychylny. Gorzej z Rakami. pozostający pod opieką tajemniczego Księżyca. bowiem Raka astrologia zalicza do znaków kardynalnych. uczuciowe. wycofuje się „rakiem”. obdarzająca go współczuciem dla innych i intuicją. jaśmin. fiołek leśny i jeszcze wiele innych. Troszczy się o innych. szałwia. a także powodująca kierowanie się emocjami. a więc i kochliwy. potrafi być jednak też bardzo nieprzyjemny. czasem niezbyt surowy. dlatego Rak ma cały wachlarz leczniczych ziółek do wyboru. Uczuciowy. 14 . władczość. bogate życie wewnętrzne. ustabilizowaną sytuację rodzinną. tatarak. delikatne i marzycielskie. Lubi być chwalony i daje z siebie wówczas bardzo wiele. Poza tym wszystkie Raki powinny chronić przed skaleczeniami okolice brzucha oraz klatki piersiowej. U starożytnych Egipcjan Rak był przedstawiony pod postacią świętego żuka – Skarabeusza. więc jeśli już choruje. przywiązuje dużą wagę do szczęśliwego życia rodzinnego. W zwalczaniu choroby pomagają mu: zawilec. zupełnie jak prawdziwy rak – chitynowy pancerzyk osłania jego miękkie wnętrze. wiązano z tajemnymi misteriami i światem ponadzmysłowym. tak człowiek urodzony pod tym znakiem jest pełen energii i siły. Ale też podczas pełni Księżyca najwyraźniej ujawniają się medialne talenty Raka – miewa wówczas prorocze sny i potrafi przewidywać przyszłe zdarzenia. w sprawach finansowych zaś nadspodziewanie twardy. które prowadzą nerwowy tryb życia. symbolizujący wrażliwość. Księżyc ma szczególny wpływ na charakter osób urodzonych w okresie panowania Raka. aktywność i energia. Wrażliwość.kiedy tylko widzi. Dlatego też otaczają się skorupą pozornej twardości. zwłaszcza jeśli ktoś spróbuje rozbić jego „skorupę” i zranić delikatne wnętrze. Jako szef jest wymagający. Nie oznacza to. Słońce wchodzi w znak Raka z początkiem lata. to ma się czym kurować.Rak 22 czerwca – 22 lipca Żywioł przypisany Rakowi to woda. że zioła Księżyca można łączyć z innymi. który w ich mitologii symbolizował duszę. że osoby urodzone pod tym znakiem to histeryczni nadwrażliwcy. lipa. Są one bardzo wrażliwe. Tak jak Słońce w Raku jest najgorętsze. Od najdawniejszych bowiem czasów znak ten. Księżyc obdarował jednak Raka wspaniałymi leczniczymi ziołami. w przededniu wielkiego święta naszych słowiańskich przodków – Sobótki. kocha swoje dzieci. Cechy te są dodatkowo wzmacniane przez to. Grożą im dolegliwości żołądkowe. olcha czarna. jest jednocześnie bardzo ostrożny i .

Taki okład stosujemy co drugi dzień przez 2 tygodnie. Egzema skóry – 10 g puchu ostu ogrodowego (możemy zebrać go sami) gotować w szklance mleka przez 6 minut. wcierać delikatnie w dało po kąpieli na noc. 15 . 7 (przed śniadaniem) i po południu. Kuracja powinna trwać 21 dni i w tym czasie należy zachować dietę. kozieradka 30 g. Zioła należy zemleć na proszek i zażywać l łyżeczkę 2 razy dziennie – rano o godz. Zmoczone tym wywarem płótno lniane przykładamy na chore miejsca na noc. pomiędzy 15 a 17.Przy swędzeniu skóry niewiadomego pochodzenia proponuję znakomity i prosty do sporządzenia balsam: 20 g sproszkowanego ziela lebiodki utrzeć z olejem lnianym lub arachidowym (100 g). Niedomagania żołądka – tatarak 20 g. macierzanka 50 g.

Natomiast w kontaktach z płcią przeciwną jest bardzo kapryśny i kochliwy. aby mu rozkazywano. że urażono jego królewską wysokość. stara się wybrać jego najlepszą stronę. Lew zawsze reaguje spontanicznie i w miarę dorastania staje się coraz bardziej zrównoważony w swoich dążeniach i postępowaniu. bowiem jest to ich wielką wadą i przynosi im rozczarowania życiowe. potrafi być wspaniałomyślny i nie będzie gonił dłużnika. czemu zawdzięczamy królewskość gwiazdy. 16 . nie gorszą od Skorpiona. ale proszę uważać – nasz Lew ma doskonałą pamięć. sam potrafi trafnie ocenić przeciwnika i jego zamiary. nic dziwnego – jest to człowiek Słońca. stara się robić dokładnie i osiąga zamierzony cel. Najważniejszym organem lwiego ciała jest serce. aby żyć w zgodzie z otoczeniem. Nasz królewski Lew należy do trygonu Ognia w znaku stałym o wybitnie męskich cechach charakteru. Po wielu latach przypomni. Jego optymistyczny pogląd na świat pozwala mu szybko zapomnieć o niepowodzeniach życiowych. ponieważ nie posiada cierpliwości w sprawach uczuciowych. nazywana przez astrologów sercem Lwa lub wielkim szczęściem. w pracy najchętniej bywa szefem i niechętnie dzieli się władzą. często ulega wszelkim namiętnościom. Lew potrafi swoją radością życia rozbawić innych. Szczególnie na przykrości narażony jest Lew urodzony pod złymi wpływami Saturna. co robi. lubi hazard. przy którym każdy chętnie się zatrzyma. Lew kocha życie. ciepłym. aby obdarzyć go wielkimi przymiotami w każdej dziedzinie życia. bardzo łatwo jest nawiązać kontakt z Lwem lub Lwicą. potocznie mówiąc Bazyliszkiem. być może dlatego chce prawo nagiąć do swoich poczynań. Nasz Lew posiada talent organizatorski. Zapytacie. jeśli go na to stać lub ma hojnych rodziców. aby pracowały nad swoją pychą i zarozumiałością. ruchliwy i gwałtowny. Urodzony w pełni lata nasz Lew bardzo często ma piękne lico i mocną konstytucję ciała. musi wówczas bardzo dużo nad sobą pracować. a w trzeciej ponury Pluton może zmącić promienie Słońca. Mimo tych wad Lew jest najczęściej człowiekiem opiekuńczym. w drugiej dekadzie dobrotliwy Jowisz. Jednak wszystko. Czysty typ Lwa jest bardzo energiczny. Sławny astrolog Kepler upominał Lwy. Oprócz Słońca duży wpływ wywiera w pierwszej dekadzie na Lwa smutny Saturn. jednak trudniej jest o dialog. Oczywiście. Na niebie gwiazdozbiór Lwa ukazuje nam jedną z prac Heraklesa – zabicie Lwa z Nemei.Lew 23 lipca – 22 sierpnia Słońce w swej letniej wędrówce dnia 23 lipca wita królewskiego Lwa. Opiekuńcze Słońce obdarza go jednak wspaniałą spontanicznością w działaniu i kontaktach z ludźmi. Panuje nad znakiem Lwa najpiękniejsze i największe serce naszej galaktyki – Słońce. Gwiazdozbiór Lwa świeci jasno tworząc czworokąt o różnych wymiarach. jeśli wygra – może rozdać wygraną całemu światu. Nie lubi. Jest ono najbardziej narażone na choroby. Otóż w czasach starożytnych był to punkt przesilenia letniego. nastawionym pozytywnie do ludzi. Od dzieciństwa silne dążenie do zdobycia władzy i sławy nabiera realnych cech w jego postępowaniu niezależnie od miejsca urodzenia i środowiska. natomiast Hellenowie nazywali ją Królikiem. a najważniejszą gwiazdą w tym układzie jest Alfa. Babilończycy nadali jej imię Szarru – Król.

Oczywiście należy uważać w ciągu całego życia na kręgosłup. odstawić na 7 dni w ciemnym miejscu. pić wino – rano o godz. Kobieta Lew powinna zwrócić uwagę na głowę i piersi.gdyż ma na to wpływ emocjonalność Lwa. nagietek. Przy dolegliwościach układ oddechowego – 100 g owocu kaliny utrzeć z miodem – 200 g. 17 . po rozpatrzeniu horoskopu astromedycznego. szafran i inne – jest ich w sumie 47. wieczorem o 17 po 50 g aż do wyczerpania nalewki. mak polny. po kilku dniach otrzymamy syrop. może być narażony na choroby wzroku – lewe oko u kobiet i prawe u mężczyzn. bławatek. opiekuńczymi promieniami Słońca służą nie tylko Lwu. dzika róża. możemy je łączyć w innych zestawach ziołowych. dziurawiec. Dodatkowo należy pić sok z czereśni i wiśni. 100 g płatków słonecznika zasypać cukrem – 200 g. słonecznik. zniknie ona po kilku dniach. Okłady leczące zawsze robimy na noc. jabłoń. wszechobecne jaśniejące Słońce dało naszemu królewskiemu Lwu jedne z najpiękniejszych ziół: rumianek. szczególnie polecany jest dzieciom. Aby zapobiec wszelkim niedomaganiem. krzew winny. rano i wieczorem zjadać bardzo powoli l łyżkę mikstury. złocień. Jeśli Lew ma chrypkę. Płatki świeże lub wysuszone możemy zalać wrzątkiem na kilkanaście minut i podawać przy wysokiej gorączce i kaszlu. kalina. w późniejszym wieku Lwa może trapić reumatyzm. Przy bólach reumatycznych – 20 g zmielonej kozieradki zalać wrzątkiem – 1/2 szklanki. Podaję Państwu zestaw ziół ogólnie przyjęty dla Lwa wzmacniający serce: Kwiat głogu 50 g Lebiodka 30 g Melisa 20 g Zioła zalać wytrawnym czerwonym winem w zielonym szkle w ilości 11. Zioła rosnące pod ciepłymi. kozieradka. papkę rozprowadzić na szarym lnianym płótnie i robić okłady na chore dało przez kilkanaście dni. 11. który należy podawać do herbaty -l łyżeczkę kilka razy dziennie. Z tych ziół można też robić napar ziołowy i pić 2 razy dziennie w postaci herbatki.

nasza również podąża do wspólnej zbiorowości. jej organizm bowiem źle reaguje na leki syntetyczne. a do nich należą: Waleriana. które wynikają z daty naszych urodzin. Dla naszej Panny jest jednak bardzo łaskawy. że pod wpływem Merkurego znajdują się zwoje mózgu i systemu nerwowego. Opiekunem Panny jest Merkury w domu dziennym. W starych przekazach możemy spotkać w Polsce postać Rzepichy. w niektórych regionach kraju z kłosem w ręku. Starożytni Grecy pod postacią Panny wyobrażali sobie boginię sprawiedliwości Astreę.Panna 23 sierpnia – 22 września Dni są krótsze. Mamy tu dwie duże gwiazdy. inaczej mówiąc za taką. Posiada skłonności do chorób systemu nerwowego. który był zawsze uznawany za planetę zmienną. tobołki pospolite. zaburzeń ośrodka mowy. Jak widać. perz. Panna jest związana z VI domem horoskopu i wskazane jest leczenie metodami naturalnymi. Bardzo ładnie przedstawia Pannę w świecie chrześcijańskim nasza historia – jako Marię z dzieciątkiem Jezus. która może uczynić wiele dobra. nasza Panna ma bardzo bogatą historię swojej postaci. W odległej starożytności Babilończycy określali gwiazdozbiór Panny „kłosem pszenicy”. dzień kwiatu zgodnie z układem gwiazd mamy światło i kwiat. hyzop lekarski. natomiast druga – ciężkie przejścia i smutek. Urodzeni w Pannie zarówno mężczyzna. że w gwiazdozbiorze Panny istnieje wielkie skupisko galaktyk. Kłos inaczej Gwiazda Chleba. oset. Niektórzy uczeni ośmielają się twierdzić. że z tej nazwy wywodzi się późniejsza Sybilla. a po ukazaniu się drugiej gwiazdy następowało winobranie. Zodiakalna Panna należy do trygonu Ziemi. rozpoczynano żniwa. którym patronuje Panna – szósty znak Zodiaku. które świecą silnym blaskiem – Spica. ponieważ wiele osób spod znaku Panny żyje w samotności. jednak lato mamy w pełni. a więc dzień zbioru ziół. daje mądrość. Kochają bardzo dzieci i w pracy z nimi osiągają sukcesy. Poza tym posiada duże zdolności literackie i bardzo często zostaje pisarzem lub poetą. żony starego Piasta. jeśli ją założy. 18 . jelita grubego. Merkury swoimi wpływami obdarował bardzo wiele ziół. natomiast w Egipcie przedstawiano Pannę jako Izydę z Horusem w ręku. która wówczas symbolizowała Pannę. czyli ośrodek mowy. jej patronem jest ruchliwy Merkury. jak i kobieta posiadają dar nauczania innych. leszczyna. czarny bez. a druga zwana Zwiastun Wina – Vindemiatrx. dzika róża. szczególnie gdy pracują w domu dziecka. to daje Pannie piękny dar wymowy w pracy pedagogicznej. Nasza Panna niestety też może zachorować – w związku z wrodzoną jej ruchliwością jest narażona na choroby spowodowane brakiem pierwiastków związanym z niewłaściwym odżywianiem. aby nie szukać tych chorób u siebie – są to tylko skłonności. czyli Pannę z dzieciątkiem – Bogiem Światła. szczodra Ziemia pozwala nam zebrać pierwsze plony. Dziś już wiemy. natomiast Hebrajczycy nadawali nazwę Szybelet. ale też i zła. które służą Pannie w odzyskaniu zdrowia. roztropność. estragon. Od niepamiętnych czasów aż do dziś gwiazdozbiór Panny interesuje astrologów. Dzieje się tak dlatego. Do dobrych cech Panny należy odpowiedzialność za dom i rodzinę. Pisząc o predyspozycjach do chorób zawsze proszę. jest dobrym przewodnikiem w duchowym rozwoju. Dla Panny pierwsza gwiazda w horoskopie zapowiadała mądrość i radość życia. Gdy ukazywała się pierwsza gwiazda. zapalenia otrzewnej i wątroby. zdolność rzeczywistej oceny sytuacji w pracy pedagogicznej. zaburzeń pracy żołądka.

że niektóre zioła posiadają 2 lub 3 planety opiekuńcze. Nastąpi oczyszczenie i odnowienie jelita grubego już po 3-4 wlewkach. dlatego zauważcie. 19 . Zrobić mieszankę z ziół.wanilia. że zioła powtarzają się w mieszankach. Jelito grube – bardzo lekki napar z majeranku wprowadzać lewatywką do jelita grubego (1/2 l). pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 50 g – pobudza pracę jelit. lawenda i wiele innych. – Zestaw II – 100 g korzenia podróżnika zalać czerwonym wytrawnym winem (1/2 l) i odstawić na 9 dni. wiosną należy żuć surowe ziarno żyta i jęczmienia. bazylia 10 g. Kurację uzupełnić sokiem ze świeżych winogron. estragon 20 g. co 3 dzień. tymianek 50 g. Podaję zestawy ziół wzmacniających żołądek: – Zestaw I – ogórecznik 20 g. Chciałabym wyjaśnić. następnie– zrobić napar z l łyżeczki na l szklankę wody i pić na noc przez 21 dni. pokrzywa 20 g. perz 10 g.

Wielki poeta Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” tak opisał Wagę: „Dalej Niebieskiej Wagi dwie szale błyskają. potem zaś powracała do matki. Z nich to ludzie wag i szal wzór wzięli do siebie. Na nich Bóg w dniu stworzenia (starzy powiadają). W symbolice chrześcijańskiej przedstawiono w znaku Wagi Piotra apostoła sprawiedliwych. Nie tylko Żydzi świętowali w Wadze – w starożytnym Egipcie na sądzie Ozyrysa kładziono na wagę serce zmarłego. W tym czasie u Żydów przypada Nowy Rok żydowski. Nasza Wenus pomaga również urodzonym w znaku Byka. ponieważ była dla człowieka wzorem sprawiedliwości. Sąd-Piotr-Waga inaczej sprawiedliwość nad wszystkim. W przyrodzie wszystko mieni się w kolorach tęczy. Gdy Słońce wstępowało w znak Wagi bóg Hadesu. Została ona przysła20 . ale już nie lato. miała ona obowiązek spędzać określony czas w podziemiach Hadesu. drugą Panny i trzecią Barana i Skorpiona. wspomaga w pierwszej dekadzie Raka i Wodnika. Otóż powiadali Grecy. że w Wadze Bóg osądza uczynki człowieka w życiu ziemskim.” Proszę zauważyć. Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie.Waga 23 września – 22 października W dniu 23 września Słońce rozpoczyna swoją wędrówkę w znaku Wagi. symbolu równowagi od najdawniejszych czasów. Nasza Waga należy do trygonu Powietrza. rzeka na zawsze dzieliła świat żywych od świata umarłych. trzymającego w ręku klucze do królestwa niebieskiego. wylądował kosmiczny statek. a gdy minie 10 dni Żydzi będą obchodzić Dzień Sądny – uważają oni. ile piękna i powagi w słowach poety. gdzie przebywa w domu nocnym. że Bóg tworząc świat ważył na Wadze wszystkie gwiazdy umieszczone na niebie z najjaśniejszą Wenus. ile słów o Wadze. a równocześnie. Historia pięknie przedstawia wierzenia pielęgnowane w starożytnej Grecji. W pradawnych czasach nad jeziorem Titicaca na wyspie Słońca. opiekunką naszej Wagi przebywającą w jej domu dziennym. jeszcze nie jesień pełna. aby ją poślubić. a kilka dni wcześniej – 21 września przeżywaliśmy jesienne zrównanie dnia z nocą. że na Ziemi życie rozpoczęło się dzięki długouchej Wenusjance. król podziemi porywał Korę. cechuje ją aktywny stosunek do życia. Nim w przepaściach powietrza posadził ich brzemię. Z najstarszych przekazów Indian możemy dowiedzieć się. Umieszczona została w krzyżu kardynalnym – to daje silną wolę z ogromnym poczuciem sprawiedliwości i harmonii. a z niego wysiadła piękna kobieta o imieniu Orejana. Od tej chwili babie lato przypominać nam będzie o urokach minionego lata. aby zważyć dobre i złe uczynki popełnione za życia. że gwiazdozbiór Wagi przedstawia obraz Hadesu i rzekę Styks – przez tę rzekę łodzią przepływali zmarli do Krainy Cieni. jest znakiem męskim. Potem Wagi złociste zawiesił po niebie. która znajdowała się po środku jeziora. córkę Demeter. wierzymy.

malina. jest umuzykalniony. zioła należy zaparzyć wieczorem. aby urodzić z tapirem dzieci i po spełnieniu misji wróciła na swoją planetę. z którymi przebywa. że Słońce pod znakiem Wagi krzyżuje równik i przechodzi z północy na południe. przechowywać w szklanym naczyniu. bez. może dlatego astrologowie zalecają. lilia. fiołek. Bardzo często miewa bóle głowy. jeśli są szanse na pokojowe rozstrzygnięcie wszelkich sporów. Była to Wenus i tak na ziemi powstało życie ludzkie. Myślę. bukwica. że wystarczająco dużo opowiedziałam o Wadze z przeszłości. zawsze jednak stara się unikać walki. Nie należy jednak ulegać Saturnowi. Proszę zobaczyć bogactwo ziół naszej Wagi. która niestety ma predyspozycje do chorób przede wszystkim nerek i pęcherza. teraz chciałabym przestawić naszą Wagę w codzienności naszych czasów. ślaz lekarski. Do ziół Wenus należą: melisa. Waga jest pracowita. unika konfliktów. werbena. – Ból głowy (migrena): 21 . krwawnik. winna latorośl. a będący obok ponury Saturn jest wywyższony i potrafi naszej Wadze zamienić radość w smutek. Dyplomaci mają najczęściej Słońce w znaku Wagi. olcha. 20-21. drugą szklankę naparu rano między godz. chociaż jest delikatna i subtelna. Legenda przetrwała do naszych czasów. są bardzo cenionymi pracownikami. Zioła niżej podane są bardzo delikatne i przywrócą naszej Wadze równowagę duszy i ciała. Jedną szklankę naparu wypijamy wieczorem wyjątkowo o godz.na. w późniejszym wieku na cukrzycę. groszek. macierzanka. Bardzo lubi piwo i wino. Wówczas Słońce nie ma tak dużej siły działania. kwiat śliwy. przylaszczka. malwa. gdzie jest poszukiwana równowaga i pracowitość. że są to tylko predyspozycje do chorób. może mieć problemy z limfą i gruczołami piersiowymi. 2 łyżeczki ziół zalać wrzątkiem (2 szklanki wody) i zostawić na 15 minut pod przykryciem. że Waga pełna radości i życia nagle popada w głęboki smutek. Ogółem nasza Wenus opiekuje się ponad 50 ziołami. a planetą Wenus. Dzieje się tak dlatego. 6 a 9. powinna jednak pamiętać. przyjmuje ją i wygrywa. Osoby urodzone w tym znaku są symbolem harmonii i ładu. zachwycamy się również my. lubi komfort życia. posiada równowagę psychiczną i jest wyrozumiała dla tych. Zdarza się jednak. aby Waga otaczała się pachnącymi kwiatami orchidei. opiekunką zakochanych i poetów. lipa. że całe życie spędza na zgłębianiu wiedzy i potrafi przekazać ją innym. rzepik. Zawsze zastrzegam. Czysty typ Wagi posiada zdolności artystyczne. szczególnie urodzeni w sobotę muszą o tym pamiętać i pracować nad sobą. niezrozumiały dla otoczenia i trudny do wytłumaczenia. mogą pracować wszędzie tam. że to nie sprzyja zdrowiu i powoduje otyłość. Bardzo często bywa. Gdy zostanie zmuszona do walki. – Zioła ogólnie wzmacniające: Werbena 20 g Bukwica 15 g Rzepik 50 g Melisa 50 g Lebiodka 20 g Fiołek leśny 25 g Macierzanka 100 g Zioła wymieszać. Opiekuńcza Wenus obdarowała Wagę ogromnym bukietem ziół o delikatnym działaniu. Stosować przez 21 dni. tarnina. mają duże poczucie sprawiedliwości i odpowiedzialności. werbeny i róży. może chorować na żołądek. Przyparta do muru Waga potrafi bronić swoich racji i racji innych. dlatego Waga powinna dbać o komfort psychiczny na co dzień.

Jesienią i zimą możemy zastosować strączyny z fasoli „Jaś” z dodatkiem ziół: Strączyny fasoli 50 g Pączki brzozy 10 g Bukwica 40 g Zioła wymieszać i pić napar 2 razy dziennie l szklankę ziół rano między 5 a 6. – Zmęczone nerki: Uzyskany sok z zielonej fasolki szparagowej pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki przez 15 dni. 11 i po południu o godz. Należy zachować dietę zalecaną przez lekarza prowadzącego. 5 a 6. 17. Stosować przez 21 dni. rano między godz. między godz. Kuracja sokiem działa wspomagające. 11 a 13. lub 2 razy dziennie rano o godz. 22 . drugą między 17 a 18. po południu między 16 a 18. pić ciepły napar z odrobiną miodu akacjowego.l łyżeczkę werbeny zalać wrzątkiem (l szklanka) i zostawić pod przykryciem na 15 minut. Podany zestaw ziół możemy zemleć na proszek i pić 2 razy dziennie l łyżeczkę ziół popijając przegotowaną ciepłą wodą w wyżej podanych godzinach – działanie będzie bardziej skuteczne.

jeśli jednak zachoruje. który jest w domu dziennym Skorpiona. że są to tylko skłonności do zachorowań. jelit. która wchłonęła krew zabitego Abla. na rozkaz Matki Ziemi. aby zwyciężać. aby rozpocząć dorosłe życie.Skorpion 23 października – 21 listopada Lato minęło z pełną radości Wenus w znaku Wagi i mamy przed sobą jesień. wynikało to zapewne z pory roku – nadchodzącej jesieni. Takie twierdzenie jest krzywdzące – to nieprawda. gdyż w zasadzie nasz Skorpion jest silny. jak i kobiet). Niższy typ Skorpiona będzie bardzo trudnym dla otoczenia. gdy ktoś usiłuje go okłamać lub zlekceważyć. zawsze stara się pomagać potrzebującym. o którym mówią uczeni. jak niegdyś Leonardo da Vinci. Astrologowie mówią. Ponieważ nasz Skorpion należy do trygonu Wody wraz z Rakiem i Rybą. aby rozliczyć przeciwnika. a wraz nią Słońce wstąpiło w swej wędrówce 23 października w znak Skorpiona. Bardzo smutne są mity o naszym Skorpionie. odpowiada za rozmnażanie i obumieranie. Co grozi naszemu Skorpionowi w jego zdrowiu? Otóż ponury Mars i tajemniczy Pluton dają predyspozycje do chorób jelita grubego. Według mitologu greckiej Skorpion śmiertelnie użądlił pięknego Oriona. Mars. 23 . przechodzących w sposób nagły. Widzimy więc. w wielu mitach przekazano. Nasz Skorpion zawsze jakoś sobie radzi. ponieważ lubi walkę ciągle szuka pola do swoich działań. że istnieją dwa typy Skorpiona. często przysparza mu kłopotów. może dlatego wśród znaków zodiaku właśnie Skorpion cieszy się niezbyt łaskawą opinią. zwanego inaczej Niedźwiadkiem. Na nieboskłonie możemy zobaczyć Skorpiona wiecznie ścigającego śmiertelnie zranionego młodzieńca. inteligentny i uparty. Jest to czas obumierania i czas odradzania się szczodrej przyrody do ciągłego życia i owocowania. że Skorpion jest bardzo czuły na krzywdę ludzką. daje mu odwagę i porywczość w działaniu. zdarza mu się to bardzo rzadko. syna Neptuna. że wpływy groźnego Marsa nie zawsze są złowrogie. że jest w nim Paszcza Ziemi. Gdy nasz Skorpion pokona swoje wady. płynność i niestałość będzie go cechować w życiu. nie lubi jednak. prostaty i bezsenności. będzie to choroba nagła z wysoką temperaturą (dotyczy to zarówno mężczyzn. Jest odpowiedzialny za podział komórek. Należy stwierdzić. Nie jest to szczodry opiekun Skorpiona. Największą gwiazdą tej konstelacji jest legendarny Antares. będzie służył ludzkości. Wędrując w świat wierzy w swoje zdolności i siłę. Nasz Skorpion nie lubi chorować. Pluton jest odpowiedzialny za przekaz cech genetycznych nowo narodzonym dzieciom przez dalekich przodków. bardzo wcześnie wyfruwa z domu. ponieważ jest przebiegły. najniższy i najwyższy. zdrowy i mocny psychicznie. jest ogromnie ciekawski. śliczną Artemidę przed zalotami Oriona. już od dziecka marzy o wielkim świecie i niezależności. W wielu mitach Skorpion był przedstawiany jako znak niszczycielski. aby uchronić siostrę Apolla. Dzieje się tak dlatego. a zatem nasz Skorpion ma skłonności do chorób infekcyjnych. nie ma pośrednich. stanie się wielkim człowiekiem. aby osiągnąć sukces zrobi wszystko i usunie wszystkie przeszkody. że pamięta krzywdy przez całe życie i potrafi o nich przypomnieć po 30 latach. że jest sercem Skorpiona. pęcherza moczowego. Panowanie Niedźwiadka będzie trwało do 21 listopada i rozpocznie się głęboka jesień.

oset. cyprys. przesypać do szklanego naczynia i robić napar ziołowy 2 razy dziennie z l łyżeczki ziół na l szklankę wody. Pić 2 razy dziennie l szklankę. pozostawić na 20 minut pod przykryciem. 9 a 11. Po 27 dniach robimy mieszankę z trzech ziół i pijemy jak wyżej przez 21 dni. aby zaczęła pracować prawidłowo. zioła zalać wrzątkiem. gdyż niedomagania wątroby są często wieloletnie i trzeba czasu. dąb. szanta. gdyż zioła. lubczyk. – Problemy z wątrobą: Dziurawiec 30 g Rumianek 20 g Kocanka piaskowa 15 g Rzepik 25 g Majeranek 15 g Zioła wymieszać i robić napar: l łyżka stołowa na I szklankę wody.. po południu między 15 a 16 przez 21 dni. – Bezsenność: Wrzos 100 g Kwiat akacji 100 g Kwiat i owoc głogu 100 g Każde z tych ziół rozpoczynając od wrzosu pijemy kolejno przez 9 dni 2 razy dziennie po l filiżance rano o 9 i wieczorem o 20. Kurację możemy powtórzyć po 9 dniach przerwy. Zioła pijemy przez 21 dni. Następnie przez 9 dni pić napar z dziurawca 2 razy dziennie l szklankę naparu. Rano pić napar między godz. Należą do nich: czosnek. chmiel. cebula. ponury Mars będzie dla niego łaskawy. są to naturalne antybiotyki. pokrzywa. – Zioła ogólnie uspokajające: Szyszki chmielu 25 g Kwiat dziewanny 10 g Rdest ptasi 15 g Melisa 25 g Kwiat wrzosu 25 g Składniki dokładnie wymieszać. 24 . wieczorem o 1R.Gdyby jednak nasz Skorpion zachorował. wywar przecedzić i robić lewatywkę na noc przez dłuższy czas. jałowiec. po 9 dniach jeszcze raz powtórzyć kurację ziołową. a zatem można wybrać zgodnie z datą urodzenia najbardziej skuteczne zioła dla naszego Skorpiona. rano między 6 a 7. które nie powodują skutków ubocznych. Ogółem pod wpływem Marsa rośnie ponad 70 ziół. które są pod opieką Marsa mają wyjątkowo silne działanie. bazylia. modrzew. sosna. Oczywiście dobrym dniem dla Skorpiona jest wtorek i kurację ziołową należy rozpocząć w tym dniu z ubywającym Księżycem. – Jelito grube (nieżyt): Korzeń dziewanny 50 g Kozieradka 10 g Macierzanka 15 g Jedną łyżkę ziół gotować w 1/21 wody przez 20 min.

w starożytnym Egipcie dodano mu skrzydła. opiekunem jest wielki Jowisz zwany planetą wielkiego szczęścia. nie żywi urazy. które nie wymagają interwencji chirurga. uważa. rzepiku. który swoją pracę i życie poświęci dla dobra ludzkości. mistyki i okultyzmu.Strzelec 22 listopada – 21 grudnia Nasz zodiakalny Strzelec należy do gwiazdozbioru nieba południowego. szałwia. paproć. rzepik. lebiodki. Nasz ognisty Strzelec ma temperament cholerycznosangwistyczny o wybitnie męskiej naturze. wierzba biała. będzie człowiekiem o wielkim i szlachetnym sercu. bukwica. jeśli jest to stopa. Astrologia przedstawia nam Strzelca jako człowieka o dwóch typach osobowości: niższy (mściwy) i wyższy (inteligentny). Okłady możemy robić pojedynczo z każdego zioła zawsze na noc. zawsze gdy zachoruje. mniszek lekarski. Z podanych ziół możemy 25 . że ze Słońcem w znaku Strzelca urodził się wielki uczony. Ponieważ Strzelec należy do IX domu horoskopu. Do Jowisza należą: len. niepoprawny optymista. znaczenie ma modlitwa uzdrawiająca. altruizm i idealizm. a my możemy go oglądać tylko latem. zaś nazwa planety pochodzi od imienia bóstwa rzymskiego panteonu – Pana nieba i piorunów. Jeśli ktoś skrzywdzi Strzelca. uczciwy wobec ludzi. Mam na uwadze takie stłuczenia. astronom i zielarz – Paracelsus. najjaśniejsza z Dróg Mlecznych przebiega właśnie przez konstelację Strzelca. a u Hebrajczyków nasz Strzelec przedstawiony był jako zły książę Gog. gdy będzie przestrzegał wszystkich zasad kuracji. lebiodka. U wielu narodów Strzelec był wyobrażany z koroną na głowie. jałowiec. Jowisz obdarował go wspaniałymi ziołami. wanilia. flanelką. genialny jasnowidz Nostradamus oraz wielki lekarz. Gdy urodzi się o wschodzie słońca. gdzie zostali porażeni strzałą Jupitera. Chciałabym powiedzieć. Jedną łyżkę czubatą zmielonych ziół zalewamy wrzącą wodą 1/2 szklanki i po kilku minutach ciepłą papkę nakładamy na płótno i okładamy chore miejsce. a władca znaku Jowisz wyrazi w jego postępowaniu religijność. jest spontaniczny. a według starych ksiąg Jowisz był siłą wspomagającą białą magię. który jest domem religii. że należało grzebać ludzi rażonych piorunem w miejscu. lawenda. kozieradka. Potrafi pracować w dwóch zawodach jednocześnie. jest bowiem bardzo inteligentny i pracowity. groszek. okłady robić do skutku. W naszej kulturze Strzelec był patronem apostoła Mateusza pod postacią Centaura – człekokonia. ponieważ jest tyle do zrobienia. Wszystkie okłady i przymoczki należy robić na szarym lnianym płótnie. na które najbardziej jest narażony Strzelec. Wszystkie metody wiedzy tajemnej są bardzo skuteczne w leczeniu chorego Strzelca. żywokost. to będzie najsprawiedliwszy wśród sędziów i może dlatego można spotkać Strzelca na wysokim i odpowiedzialnym stanowisku. że nie ma czasu na gniew i walkę. Okłady robimy z ziół lnu. Dodatkowo możemy owinąć. posiada skłonność do skaleczeń (należy uważać na dolne części kończyn i biodra). malina. piżmo. bukwicy. Legenda głosi. Człowiek Strzelec żyje bardzo długo i mało choruje. kocha ruch. Będzie to człowiek. które pomogą mu. pięciornik gęsi. Podaję kilka zestawów ziół na stłuczenia. cykoria. moralność. W życiu kieruje się instynktem. pędzi przez życie wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę. kobiety bardzo często są bezpłodne. żywokostu i kozieradki. Człowiek Strzelec należy do trygonu Ognia. Jeśli zostanie sędzią.

Taki napój oczyszcza też znakomicie krew. Dziś jest to lek trochę zapomniany. posiekane liście dodane do innych surówek podnoszą ich walory smakowe i odżywcze. Pijemy przez 3 dni l łyżkę stołową co 2 godziny. bo ma duże właściwości lecznicze i od wieków stosowana była z powodzeniem w wielu schorzeniach. dodać przegotowaną wodę ok. 18 przez 21 dni. jak i korzeń tej rośliny. Szerokie zastosowanie ma wywar ze świeżego lub suszonego korzenia: 100 g korzenia zalać 1/2 l wody i krótko gotować – oczyszcza drogi oddechowe z flegmy. l łyżeczkę zalać szklanką wody i krótko gotować. Dolegliwości wątroby – garstkę młodych liści podróżnika zalać szklanką zimnej źródlanej wody. 26 . smaczna i zdrowa jest także jarzyna z gotowanego korzenia. Zioła wymieszać.in. zwana podróżnikiem. Stosować przez 2 tygodnie. kwas krzemowy i sól amonową. Do pomocnych Strzelcowi ziół należy także cykoria. a szkoda. Stłuczenia. Bóle wątroby powinny ustąpić. obrzmieniach wątroby i śledziony oraz chorobach nerek. odstawić na l godz. żywicę. Polecam też ziołową mieszankę: 100 g korzenia podróżnika. Na 1 l wody należy dodać l szklankę ziół i gotować 15 minut. 1 l i moczyć stopy przez 30 minut. Schorzenia żołądka –1 00 g korzenia lub kwiatu cykorii zalać 1/2 l wódki lub czerwonego wytrawnego wina i odstawić w ciemne miejsce na 9 dni. przecedzić. gorzknik wyciągowy. Zabiegi można robić 2 razy w tygodniu. przez 6 tygodni. Nalewkę pijemy rano przed śniadaniem (50 g) przez dłuższy czas. Pić 2 razy dziennie szklankę ciepłego wywaru rano przed śniadaniem i wieczorem ok.robić wywar do kąpieli stóp. Własności uzdrawiające mają zarówno liście. działa kojąco przy nieżytach żołądka. 20 g korzenia i liści rdestu ptasiego. 50 g macierzanki. potem powoli wypić otrzymany napój. także poważne: potłuczony świeży korzeń podróżnika rozkładamy na lnianym płótnie i przykładamy na chore miejsce na 12 godzin. kwiaty. Korzenie zawierają m.. przecedzić. Natomiast palony korzeń można parzyć i pić zamiast czarnej kawy (dobrze imituje jej smak). niestrawności. Wczesną wiosną z młodych liści cykorii możemy zrobić smaczną i zdrową sałatkę. godz.

tasznik. Jeśli jednak przyplącze mu się jakaś choroba. marchew. Koziorożec jako znak przypisany Ziemi w zasadzie jest silny. pełnymi siły woli i przetrwania. nadającą Koziorożcowi chłód i apatię. arnika. Każdy ze znaków przypisywany jest do jednego z żywiołów. paprykę. powinien pamiętać także o mikroelementach. zmysł praktyczny i solidność.. Niezmiernie pracowity Koziorożec bardzo troszczy się o byt materialny. szczodrze obdarzyła go ziołami. ale dlatego. mają ogromny talent organizatorski. Koziorożec – Ziemi. orlik. długo dochodzi do zdrowia. pić szklankę 2 razy dziennie przez 7 dni). niegdyś uważano tę planetę za szkodliwą i powolną. ślaz leśny. A to dlatego. dąb. ryż. Lepiej jednak mu się nie narażać. dróg moczowych i reumatyzm. kapusta. czarna jagoda. są zdolne. kolendra. mak i konopie. Koziorożce jako wrogowie są bardziej niebezpieczni niż powszechnie uważane za najbardziej podstępne Skorpiony. władcze. bluszcz. zwłaszcza do nauk ścisłych i bardzo lubią się uczyć. topola. żywokost 10 g. tymianek 25 g. ambitny i kochający sławę. żywokost lekarski. że są pracowite. Polecam również mieszankę ziołową: kwiat pigwy 10 g. kolendra 50 g. Negatywny wpływ Saturna łagodzą inne planety. pigwa. Astrologia ogólnie mówiąc uznaje wpływ Saturna za złowrogi. tymianek. Jeśli ktoś urodzi się w Słońcu Koziorożca. taktowny i oszczędny. które wspomagają go w chorobach. z wiekiem wyrasta z tego i raczej rzadko choruje. W późniejszym wieku Koziorożca trapią najczęściej choroby układu trawiennego. W ogóle Koziorożec to najbardziej tajemniczy znak Zodiaku i jeśli sam się nie odsłoni. hyzop lekarski 10 g. że jest to znak zimowy – okres snu przed wiosennym przebudzeniem sil witalnych. być wiernym i lojalnym przyjacielem. Koziorożcem rządzi planeta Saturn. mocno związane z Ziemią – są jednocześnie realistami niestrudzonymi w dążeniu do celu. zwłaszcza zapalenia stawów kolanowych. Ale trzeba pamiętać. cykorię. chociaż nie umie okazywać swoich uczuć. słabujące Koziorożce powinny jeść: drób. Potrafi jednak głęboko kochać. Jednak Saturn – planeta chłodu i melancholii. że w astrologii nie ma złych znaków samych z siebie. W dzieciństwie jest podatny na przeziębienia. ryby. bratek polny. cebulę. skromny. Koziorożce. Jeśli Koziorożcowi zdarzy się zachorować. no chyba. nikomu nie pozwoli wedrzeć się do swego wnętrza. że Koziorożce osiągają wysoką pozycję nie dzięki podstępom. Sporządzamy napar zalewając 1 łyżkę stołową ziół szklanką 27 . aktywne i energiczne.Koziorożec 22 grudnia – 19 stycznia Nauka zalicza ten znak Zodiaku do znaków kardynalnych. Choć w zasadzie osoby urodzone pod tym znakiem są pesymistami i samotnikami. konopie. Trzeba wiedzieć. a to oznacza. bo właśnie ich najczęściej brakuje wówczas jego organizmowi. szałwia. Aby uzupełnić niedobór mikroelementów. kapustę. mogą pić herbatkę tymiankową (l łyżka ziół zalana 2 szklankami wrzątku – napar trzymać pod przykryciem 15 min. Znaki Ziemi charakteryzuje działanie. Jakie to zioła? – bez czarny. piwonia. cykoria. a zwłaszcza magnezie i wapniu. że osoby urodzone w tym czasie są dynamiczne. będzie praktyczny. układu krwionośnego. którym dokucza układ trawienny. zapomina niekiedy o domu i rodzinie realizując swoją karierę. że czasami w jakąś sobotę – w dobrym dla niego dniu. pory.

kapustę. Napar pijemy ciepły rano i wieczorem przed posiłkiem przez 2 tygodnie. Dla przeziębionych dzieci Koziorożców bardzo dobra jest herbata z sokiem malinowym. 28 . odstawić pod przykryciem na 20 min. Dodatkowo można pić codziennie 1/2 szklaneczki mleczka z ziarna konopii. lubczyk (50 g) i tymianek (100 g) zmieszać razem. Urugi moczowe Koziorożce mogą leczyć np. Ponadto można kolendrę (100 g). Przy bólach reumatycznych polecam.. Napar sporządzać świeży rano i wieczorem. przestanie cierpieć. dodatkowo okręcając okład ciepłą flanelką. Koziorożec. który będzie stosował takie okłady przez 2 tygodnie.wrzątku. aby zmiękły.. następnie skraplamy oliwą z oliwek i owijamy bolące miejsca. pić małymi łykami 2 razy dziennie szklankę przez 9 dni).. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. herbatką z ziela tasznika (łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku. zemleć na proszek i używać (codziennie) jako przyprawę do potraw. Trzeba dodawać go po łyżeczce do herbaty (czarnej chińskiej) i pić kilka razy dziennie. Na przeziębienia pomaga owoc pigwy utarty z miodem. Liście białej kapusty prasujemy lekko żelazkiem przez lniane płótno.

Wodnikiem rządzą dwie planety – Saturn i Uran. obdarza je łatwością w kontaktach z ludźmi. umiejący i lubiący posługiwać się rozlicznymi talentami zarówno w naukach ścisłych. serdecznika. gdzie inni dążą na ślepo do zguby. Jednak jego wybujała psychika jest bardzo delikatna. Te cechy i korzystny układ gwiazd zapewniają Wodnikowi ludzką przyjaźń oraz uznanie. choć jako osoba niezwykle uczynna i nastawiona filantropijnie. wawrzyn. Wodnik przypisany jest żywiołowi powietrza. jak i w dziedzinie metafizyki. cechuje je duża intuicja. jęczmień. a przy tym doskonałym organizatorem. niedomaganiami wątroby. zdarza się jednak. niezdecydowania czy przymusu. z pewnością nie odmówi jej Wam i w pozostałe dni tygodnia. Wodnik jest nie tylko teoretykiem. Dlatego polecam wszystkim osobom urodzonym pod tym znakiem uzupełnienie diety o zboża – żyto. nieco dziwny charakter. Wodniki mają oryginalny. tępego uporu. Dla Wodnika szczęśliwym dniem jest sobota – właśnie w ten dzień wszystko najlepiej mu się udaje i wtedy najlepiej zwrócić się do niego o pomoc. mają także skłonności do żylaków. prawoślaz i kwiat kasztanowca – doskonałe na wzmocnienie całego organizmu. ale chętnie przebywają w samotności. abstrakcyjne idee. Dlatego też Wodniki mają skłonności do chorób na tle nerwowym – męczą je niekiedy stany lękowe. akurat Wodnika wyraźnie wyróżnia przydając ludziom urodzonym pod tym znakiem niezależną osobowość oraz ogromne talenty umysłowe. Z innych chorób zagrażają im choroby przewodu pokarmowego i układu krwionośnego. intelekt i ambicja. Natomiast nie znosi wszelkiej rutyny. zdawałoby się. lipę. Wodniki powinny uważać też na oczy i chronić swoje ciało. Dzięki wpływowi Saturna Wodniki są powściągliwe i potrafią pohamować złe instynkty tam. przesadnej pedanterii. Potrafi wprowadzić w czyn swoje. Gwiazdy i planety dla ratowania zdrowia przydały Wodnikowi wspaniałe zioła – miodunkę leśną. są uduchowione i romantyczne. Saturn nie cieszy się wśród astrologów dobrą opinią. ten intelektualista nigdy nie czuje się samotny. że są także ograniczone. a nerwica potrafi objawiać się u nich np. skłonnością do filantropu. niezrozumiałych dla innych. Osoby spod tego znaku cechuje także wpadanie z hura optymizmu w skrajny pesymizm. zdecydowane i sumienne. osoby urodzone w Wodniku są konkretne. ale i praktykiem. to sód i fosfor.Wodnik 20 stycznia – 18 luty Nauka zalicza ten znak do znaków stałych. Osoby wybrane przez Wodnika na przyjaciół mogą być pewne jego niezawodnej lojalności. Ale. których najczęściej brakuje Wodnikowi. ale akurat dla dzieci Wodnika planeta ta jest szczególnie łaskawa. aby oddawać się rozmyślaniom i kontemplacji. wiernością w przyjaźni i dużą inwencją. kozika lekarskiego. 29 . majeranek. Wodniki łatwo osiągają zaszczyty i sławę. Wodnik nie jest specjalnie chorowity. Także Uran – niezbyt przyjazna planeta. Są to ludzie wszechstronni. Ujemne wpływy innych planet w horoskopie Wodnika przejawiają się jego skłonnością do kaprysów. Mikroelementy. ponieważ mają predyspozycje do poważnych zranień. szałwię. nasturcję. a znaki powietrza charakteryzuje wrażliwość. Jest błyskotliwym wynalazcą. o dziwo. W przeciwieństwie do materialistycznego Koziorożca jest na wskroś idealistyczny. dziwnych niekiedy zachowań.

którym dokucza jakaś choroba.. Pozostałe pół szklanki naparu należy wypić. Przy żylakach ulgę przynoszą okłady z kwiatu kasztanowca (l łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku i odstawiamy na 15-20 min. pić 2 razy dziennie – rano i wieczorem ciepły napar. drogi Wodniku.ryż. powinny pamiętać o mikroelementach. a w tej „kozieradkowej” kąpieli możemy wypoczywać do pół godziny.5 kg kozieradki gotujemy przez 15 min. dolegliwości układu pokarmowego. Okład (ciepły) należy przykryć ceratką i przytrzymać bandażem (oczywiście okłady stosujemy na noc). proso oraz rodzynki i owoce morwy. Dodatkowo raz w tygodniu można brać kąpiele w kozieradce: 0. możesz ratować się herbatką majerankową (łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą z kranu. pozostawić pod przykryciem na 15-20 min. aby naciągnęły).). Jeśli męczą Cię. Zwłaszcza Wodniki. Co drugi dzień w chore miejsca trzeba lekko wcierać maść z ziela prawoślazu (do kupienia w aptekach). Pół szklanki otrzymanego naparu wylewamy na lniane płótno i nakładamy je na chore miejsce. 30 . w 2 l wody. W przypadku stanów lękowych polecam picie na noc naparu z mieszanki ziołowej (l łyżka ziół zalana szklanką wrzątku): Kwiat lipy 100 g Kozłek lekarski 30 g Werbena (lub kwiat kasztanowca) 30 g Lebiodka 100 g Fiołek leśny 50 g Prawoślaz 100 g Kwiat maku 100 g Herbatkę z tej mieszanki trzeba pić przez 7-21 dni.

dlatego przed tymi niebezpieczeństwami należy chronić Ryby już od dziecka. Rybami rządzą dwie planety – Neptun i Jowisz – symbolizujące zagadkę. są eklektyczne. koper włoski. łatwo zrozumieć. często zapadają na nerwice. kiedy na niebie panują Ryby. mają za to bardzo dobre i czułe serce. że zakochana Ryba ślepnie i głuchnie. natchnienie i współczucie. osoby z pod znaku Ryb przeżywają kilka niepowodzeń miłosnych. Bardzo przejmują się losem swoich bliźnich. Ludzie spod znaku Wody są pełni współczucia dla innych. Wrażliwe Ryby są nieodporne na przeciwieństwa losu i stresy. Czułe serca Ryb łatwo wpadają w miłosne pułapki zwłaszcza.Ryby 19 luty – 20 marzec Nauka zalicza Ryby do znaków wodnych niestałych. chrzanu. ponadto predyspozycje do chorób nerek i żołądka. dyni. Zwłaszcza nie brakuje wśród Ryb osób uzdolnionych muzycznie. cynamon. Jako osoby delikatne mają skłonności do przeziębień. za to często obdarzone artystyczną duszą. geranium. która na pewno je wyciszy i pomoże odzyskać utraconą równowagę duchową: Melisa 100 g Heliotrop 30 g Bukwica 100 g Rezeda 20 g Lawenda 20 g 31 . fasoli. Jeśli dodamy do tego wielką intuicję przyrodzoną Rybom. można też pojadać suszone owoce. Znerwicowanym Rybom zalecam uspokajającą mieszankę ziołową. starają się im pomagać. chorób płuc i odmrożeń stóp. bukwica. Oczywiście żywioł przypisany Rybom to woda. Osoby urodzone pod tym znakiem powinny pamiętać. warto pamiętać. Ryby często są łączone z wielką tajemnicą i mistycyzmem. szpinaku. podbiał. zapewne dlatego są raczej niepraktyczne. łatwo poddają się emocjom. mają także niezwykle rozwiniętą intuicję. tatarak. poszukują harmonii. że ich organizmowi często brakuje mikroelementów takich jak jod i siarka. traci swą przyrodzoną intuicję i często przez to cierpi. Ryby mają także wrodzony talent do języków obcych. dlaczego wśród osób urodzonych między 19 lutego a 20 marca jest tak wielu spirytystów i ludzi głęboko religijnych mających skłonności do filozoficzno-religijnych rozważań. objawia się między innymi skłonnością do błyskawicznej zmiany nastrojów – Ryby bardzo łatwo przechodzą od płaczu do śmiechu i na odwrót. Niedobór ten łatwo uzupełnić wzbogacając jadłospis o większą ilość sałaty. Największa ich wada to skłonność do hazardu i nałogów. Zmienność i niestałość. Łatwo się przystosowują. Osoby urodzone w okresie. Lubią też wszelkie wygody i są nieco leniwe. to choćby życzliwą radą. anyż. która temu znakowi Zodiaku daje przynależność do trygonu Wody. migdałów i owoców – zwłaszcza gruszek i czereśni. Zioła lecznicze. które gwiazdy i planety przydały Rybom to: mięta. trapią je też stany lękowe. Lubią też towarzystwo innych osób i są naprawdę cennymi przyjaciółmi. olcha czarna. że pierwsi chrześcijanie rozpoznawali się kreśląc symbol ryb. zwłaszcza narkotyków. rezeda. Na ogół zanim wreszcie założą szczęśliwą rodzinę. Za to kochają dzieci i są bardzo dobrymi rodzicami dla swego potomstwa. jeśli już nie materialnie. Wybijającą się cechą osób urodzonych w tym znaku jest ich ogromna wrażliwość.

którą smarujemy codziennie stopy na noc. nawet profilaktycznie. następnie łyżkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. dobrze jest 2 razy w tygodniu moczyć stopy w wywarze z obierek ziemniaczanych (obierki z l kg ziemniaków gotujemy przez 15-20 min. gdy nam coś dolega. pijemy 2 razy dziennie. Po tej kąpieli także smarujemy stopy maścią z gęsiego tłuszczu. osłodzona łyżeczką miodu). Jesienią i wiosną. Trzeba pić takie napary 2 razy dziennie – rano i wieczorem. Polecam zwłaszcza napój cynamonowy. nie musimy odkładać rozpoczęcia kuracji aż do czwartku. nie tylko w przypadku przeziębienia. dodatkowo można zjadać w południe l gorzki migdał (przez 21 dni). A oto sposób kurowania odmrożonych stóp: 100 g gęsiego tłuszczu mieszamy z 20 g ziela bukwicy i przez 15-20 min. przetapiamy na parze. przy skłonnościach do chorób płuc nawet zwykły katar i kaszel mogą mieć przykre następstwa. dobrze zaczynać leczenie właśnie w tym dniu. Dlatego Ryby muszą w tym okresie bardzo na siebie uważać. w 2 litrach wody). napar pijemy przez 2 tygodnie rano i wieczorem.Zioła mieszamy dokładnie. zwłaszcza w marcu Ryby łatwo się przeziębiają. gdyż daje on wewnętrzne ciepło. Kuracja może trwać nawet 6 tygodni. Łyżeczkę mięty wymieszanej z pieprzem lub pokruszonymi liśćmi wawrzynu zalewamy 2 szklankami wrzątku. Rybom z dolegliwościami żołądkowymi (nieżyt) zalecam napar ze 100 g mięty i 5 g białego pieprzu lub 5 g liści wawrzynu. 32 . Aby była skuteczniejsza. Uwaga! Ponieważ szczęśliwym dniem dla Ryb jest czwartek. zwłaszcza wystrzegać się przemoczenia stóp. Jeśli mimo to przyplącze się jakieś przeziębienie. ale oczywiście. zalecam Rybom napar lipowy (łyżeczka kwiatu lipy zalana szklanką wrzątku) lub napój cynamonowy (łyżeczka czarnej herbaty 1 spora szczypta cynamonu zalana szklanką wrzątku. l szklankę pomiędzy 6 a 9 rano i o 20 wieczorem. Po przecedzeniu otrzymujemy maść.

aby pozwolić na spokojny przepływ energii ziemi. że np. ale nie bardzo wiedząc czemu. Chińczycy polecają wówczas odpowiednią 33 . która jest nośnikiem zdrowia i spokoju. powinniśmy poznać rytm zegara energetycznego. z jednego organu do drugiego. PÓŹNE LATO – element ziemi (żółty). który posiadł rozwiniętą wiedzę medyczną już pięć tysięcy lat temu – uważają. ażeby zastosować go w naszym codziennym życiu. ale nie wiedzą o tym. Energia życia zaczyna podnosić się od godz. Chciałabym teraz w skrócie przedstawić obraz chińskiego zegara energetycznego w rytmie pór roku: wiosna. Statystyki potwierdzają tę zależność zwiększoną liczbą zawałów i zgonów. WIOSNA – element drzewa (zieleń). Z kolei. W cyklu dobowym przepływ energii odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara.Zegar energetyczny zdrowia Chińczycy – naród. Aby obraz był bardziej czytelny. według chińskiego zegara. pragniemy kontaktu z przyrodą. Podświadomie. opada zaś od 12 aż do 24. człowiek chory na serce jest najbardziej zagrożony między godziną 11 a 13 oraz w nocy między godz. Dlatego też właśnie w tym czasie powinniśmy zjadać obfite. Kobiety uskarżające się na bóle miesiączkowe mają zakłócenia energii wątroby. Aby określić przepływ energii krążącej w organizmie człowieka. żołądek ma największy zasób energii pomiędzy godziną 7 a 9 rano. wyjeżdżając na urlop. że zgodnie z chińską medycyną nie trzeba jadać wieprzowiny przynajmniej 7 dni przed miesiączką. LATO – element ognia (czerwień). zegar podzielono na sfery: dzienną i nocną. wysokokaloryczne śniadanie. Poza porami roku rozróżniamy jeszcze roczne i dobowe rytmy krążenia energii. Wynika z niego. Niedomagania serca przypadają bowiem na czas przejścia energii aktywnej w pasywną – i na odwrót. zawiaduje sercem i jelitem cienkim Letni ogień wzmacnia i rozgrzewa nasz organizm w całości. późne lato. ludzie Zachodu. My. zaś poszczególne organy mają dwugodzinne okresy aktywności i uspokojenia. zawiaduje żołądkiem i śledzioną W tym okresie staramy się zapewnić naszemu organizmowi odpoczynek. aby wątroba mogła być wyciszona i zdrowa. bo serce to ważny organ poruszający czerwoną krew – Życie. Lato jest najlepszym okresem na leczenie schorzeń serca oraz na zregenerowanie sił przed przyjściem jesieni. zawiaduje wątrobą i pęcherzem żółciowym Jest to okres przebudzenia po długiej zimie. Wszystko wokół nas tonie w soczystej zieleni. że człowiek jako immanentna część kosmosu podlega jego wpływom. jesień i zima. Chińczycy opracowali tzw. lato. 24 w nocy i trwa aż do 12 w południe. 23 a l. uwzględniający rytm życia na Ziemi w cyklu dobowym i rocznym. Nasz wykres przedstawia koło podzielone na dwanaście części odpowiadających dziesięciu organom i dwóm funkcjom. Każdy organizm posiada własną aktywność. zegar energetyczny.

należące do elementu wody. Jeśli w tym okresie wychłodzimy nerki. zawiaduje nerkami i pęcherzem moczowym Okres wydalania i oczyszczania. Wzmianki o zegarze energetycznym można spotkać we wszystkich starożytnych cywilizacjach. a u mężczyzn – ośmioletnie. Jeśli nie mieliśmy czasu dla naszego organizmu. 34 . zimą najsilniejszym naszym organem są nerki. który reguluje czynność nerek i nadnerczy. czekają nas kłopoty wczesną wiosną. JESIEŃ – element metalu (biel). aby nasz organizm mógł je wykorzystać z dobrym skutkiem. Chińczycy uważają. co służy właściwej pracy układu trawiennego. to czeka nas trudne wejście w ostatni etap zegara energetycznego – w zimę. 17-19. Chińczycy twierdzą. Obecnie w zachodnich klinikach są stosowane metody pięciu elementów w leczeniu wielu schorzeń. zawiaduje płucami i okrężnicą Jeśli dbamy o swoje zdrowie wiosną i latem. Tradycyjna medycyna chińska stara się zapobiec chorobie – znając prawo pięciu elementów. z bardzo dobrym skutkiem. odtruwa organizm i dodaje energii. Na żołądek podajemy zioła między godz. Tak zamyka się roczny cykl pięciu elementów. że serce ma ogromną energię w ciągu 72 dni lata. zasób energii pozwoli nam przetrwać jesień i zimę w zdrowiu. Zachodzą wówczas w człowieku ogromne zmiany energetyczne i trzeba zawsze zwracać na nie uwagę. że prawo to jest oparte na niezmiennych prawach kosmosu. Wypoczynek pozwala na wyciszenie naszej psychiki. to jesienią nie będziemy chorować na zapalenie oskrzeli i anginy. Można by rzec. ZIMA – element wody (błękit). Chińczycy wyróżniają jeszcze cykle w życiu człowieka: u kobiet – siedmioletnie.dietę i zioła przepisane zgodnie z pięcioma elementami. 7 a 9 rano. iż potrafią dzięki temu nie dopuścić do rozwoju choroby zagrażającej zdrowiu człowieka. Nie jest to nic nowego. Znając zegar energetyczny. możemy przepisane zioła stosować zgodnie z rytmem „pięciu przemian” tak. Chorzy na nerki powinni zażywać przepisane zioła w godz.

(R): aktywuje wit. Cr. histeria). niewydolności krążenia. (S): Mn. (W) – występuje w. (W): mleko. nowotworach z przerzutami do wątroby. zapaleniu płuc. irytacja. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi. B. Cr. zapaleniu trzustki. nadczynności tarczycy. ( ) – nadmiar powoduje. ale niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania) wywołuje bardzo poważne schorzenia. B12. owrzodzeniu żołądka. szpik kostny. śledziona. łącznie z przemianą żelaza. (A): Zn. zaburzenia wzroku. chorobach psychicznych (schizofrenia. jaja. Sr. wątroba. zapaleniu nerek. (S): Li. (A): Cu. rozdwajanie paznokci. osłabienie. Ca (ułatwia wchłanianie wit. Cu. ziarnicy. Se. Miedź – (Z): 2. marskości wątroby. szpinak. ziele krwawnika. (A) – antagonizm. zimnicy. pokrzywa. zawałach mięśnia sercowego. (S): Fe. Mg. Tymczasem niedobór mikroelementów (czyli pierwiastków chemicznych występujących w organizmie ludzkim w ilościach śladowych. (S) – synergizm. gryka. żółtaczce. łysienie. insuli35 . anemii. pieczenie języka.Zioła i mikroelementy Rola mikroelementów w organizmie człowieka O ile o znaczeniu witamin dla naszego zdrowia mówi się już od dawna. reakcjach alergicznych. jarmuż. Co. B. (R) – rola w organizmie. (W): wątroba. Mn. zarobaczeniu. (A): Mo. mięso. zapaleniu dróg żółciowych. zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci). gryka. natka pietruszki. ( ): zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach. zespole złego wchłaniania. kakao. herbata. Kobalt – (Z): 2-5. Żelazo – (Z): 10-15. A. nerki wołowe. orzechy. chorobie reumatycznej. wątroba. mała aktywność fizyczna. zmęczenie. (N): stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). mleko. zaburzenia gastryczne. (R): aktywuje wit. sałata. (A): Cr. miód. owies. niedoczynności tarczycy. Mn. nowotworach. (N): bóle głowy. (K): czerwone ciałka krwi. (N) – niedobór powoduje. C). otręby. Mn. zaburzenia psychiczne. udarze mózgu. brak płodności. Zn. wit. chorobie nadciśnieniowej. w procesie tworzenia krwinek czerwonych. Ni. długotrwałe krwawienie wewnętrzne. Cynk – (Z): 10-60. łącznej i kostnej. Obrazuje to poniższe zestawienie. neurastenia. (R): metabolizm tkanki nerwowej. wątroba. (N): niedokrwistość. Co. astmie oskrzelowej. margaryna. kukurydza. zaparcia. Li. Fe. szpinak. niedokrwistość. (W): krew wołowa. B. mdłości. wzdęcia. wit. chorobie nerek (zespół nerczycowy). Ni. zaparcia. o tyle o mikroelementach i fatalnym dla naszego samopoczucia ich braku w naszym organizmie wiemy na ogół mniej. C. zajady. (S): Co. mięso. cukrzycy regulacyjnej. Fe. Skróty użyte w opracowaniu: (Z) – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę. J. pszenica. (K) – koncentruje się w organach. orzechy włoskie.

nerwowość. marskości wątroby. grzyby. (R): równowaga kwasowo-zasadowa. Bl. soja. skleroza. (K): mózg. żółtka jaj. (N): zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego). Magnez – (Z): 301-600. ( ): utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza. Mg. Na. chleb razowy. orzech włoski. (W): wody mineralne ze Swoszowic i Buska. orzechy. nerki. krew. wzrost poziomu cukru we krwi. białaczka. gojenia ran i oparzeń. schizofrenii. Ni. owoc dzikiej róży. (S): Ca. grzyby. ziarnicy. (S): Cu. owrzodzeniu skóry. Co. kasza gryczana. mąka razowa. płatki owsiane. Ni. czosnek. wątroba cielęca. (S): Mn. F. skórcze. obniża ciśnienie tętnicze krwi. wit. miażdżycy naczyń obwodowych. kukurydza. kakao. nekroza tkanki wątroby i trzustki. zaburzenia w przemianie glukozy. skaza moczanowa. a zwiększa ilość wapnia we krwi. C. przysadka mózgowa. większość owoców. zatrzymanie wzrostu. groch. skłonność do zakrzepów. brak zainteresowań seksualnych.nę i 25 enzymów. nasiona dyni i słonecznika.1 – 0. (A): Cu-Mo-S. wątroba. zawroty głowy. Mangan – (Z): 5. sól kamienna. B6 chroni przed arteriosklerozą. zaburzenia czynności gruczołów płciowych. kamica nerkowa. (A): K. ( ): nadmiar wypiera miedź. próchnica zębów. transmisja nerwowa. stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych. J. wątroba. co powoduje niedokrwistość. zaburzenia psychiczne. Zn. (W): mak. (K): kości. mięso. stany maniakalno-depresyjne. przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów. czarny pieprz. nostrzyk żółty. fasola. biegunki. anemii. herbata. nagietek. wypadanie włosów. Zn. czarna porzeczka. orzeszki bukowe. fasola. B. (N): zaćma. B6. (W): woda mineralna „Zuber”.1. Fe. (W): ostrygi. nowotworach. Zn. miażdżyca. Molibden – (Z): 0. miażdżyca. zapaleniu skóry. Mo. (N): paraliż. zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny. reakcje alergiczne. F (w pewnych stężeniach synergizm). niewydolność mięśni. krwawnik. Fe. P. wit. próchnica zębów. (N): nieznany. (A): S. niedokrwistości. (R): wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory). niewydolność nerek. (K): mięśnie. kłącze pięciornika. marchew. trzustka. nadciśnienie. (R): aktywuje insulinę. Zn. C. (W): żurawina. trądziku. sprzyja arteriosklerozie. (N): biegunki. winogrona. braku płodności. Co. utrudnia przyswajanie węglowodanów. choroby serca. wątroba. zrzeszotowienie kości. groch. chroni przed zatruciem rtęcią. groch. naparstnica czerwona. epilepsji. dna (podagra-zapalenie stawu). E. Lit – (Z): 2.5. kakao. pocenie nocne. ranne zmęczenie. spadek płodności. Cu. łuszczycy. wit. dolegliwościach serca. choroby nowotworowe. katarakcie. liście brzozy. (A): Cu. żółtka. As. kukurydza. raku oskrzeli. (W): ryby morskie. Mn.06. owrzodzeniu żołądka. (N): stwierdza się przy kurzej ślepocie. (W): mleko. ryby. naparstnica wełnista. (W): drożdże. szpinak. drożdże. nadciśnienie. wady zębów. Li. wrażliwość na zmiany pogody. paznokcie. (K): wszystkie organy. Potas – (Z): 2800. Cukier wypłukuje selen z organizmu. Selen – (Z): 0. (N): zaburzenia funkcji mózgu. (N): anomalie rozwoju mózgu. Pb. cebula. razem z wit. nasiona lnu. włosy. białaczce. ( ): zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia. drganie powiek (lewa). Chrom – (Z): 0. orzechy. (A): Mn. udział w wytwarzaniu ATP. cukrzyca. Rb. gruczoły mleczne. miażdżyca. migotanie przed oczami. (S): Mn. (S): wit. razem z cynkiem przed zaćmą. P. świetlik łąkowy. niedorozwoju cielesnym i kostnym. fasola. otręby i kiełki pszenne. biegunce. kiełki pszenicy. borówka czernica. pobudliwość nerwowo-ruchowa. czosnek.05 – 0. E. Hg. piołun. oksydazę). reumatyzmie. potrzebny do pracy gruczołu krokowego. Ca. nerki. (A): Na. choroby tarczycy. łamanie paznokci. (R): niektóre systemy enzymatyczne. 36 . pomidory. dziurawiec. ryby. bieluń kędzierzawy. arytmia serca. (R): aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę. przeroście prostaty.

poziewnik. Se. rdest.. poziewnik. Jod – (Z): 0. niedoczynność tarczycy. storczyk. (N): wypadanie włosów. procesy mineralizacji. podbiał. cykoria. otręby. Ti. (R): budulec kości i zębów. mięso. wpływ na serce. karolek polny. koper włoski. babka lancetowata. stulisz lekarski. wilżyna ciernista. przytulia. rdest ptasi. wyczerpanie nerwowe. atonia systemu limfatycznego. Ca. podbiał. różne stany zapalne. płucznik. świetlik łąkowy. pokrzywa zwyczajna. podbiał. kolanchola. Wapń – lukrecja. Potrzebne w SM: Ca. poziewnik. chmiel. dziewanna. owies. paznokcie. (W). szpinak. kozłek. rzeżucha. gryka. hamuje syntezę cholesterolu działając przeciwmiażdżycowo. mniszek. 37 . kolanchola. karolek. Cd. jeżyna. dymnica lekarska. W chorobie SM występuje podwyższenie w osoczu krwi: Cu. Złoto i Platyna – (R): wspomagają system obronny organizmu. wilżyna ciernista. mięso. mech islandzki. (K): grasica. mleko. marchew. lVln. tarnina błotna. że zioła są dla człowieka naturalnymi lekami. w formowaniu i przy regeneracji tkanki kostnej. że zioła są także bardzo dobrym źródłem witamin i mikroelementów. tobołki pospolite. dymnica lekarska. mniszek. otyłości. Występowanie mikroelementów w ziołach pokazują poniższe dane. Zn. mącznica. skrzyp. płatki owsiane. odleżyny. czarna jagoda. Ce. dziewanna. Wanad – (R): stymuluje utlenianie fosfolipidów. woda pitna. Ni. (W): ryby morskie. Fluor – (Z): 2. grzybice.15. Mikroelementy w ziołach Wielokrotnie pisano. kolanchola. babka lancetowata. nie powodują skutków ubocznych i możemy je stosować niezależnie od wieku chorego. utrata potasu z organizmu. Br. szanta. mech islandzki. kopytnik. RWA i DNA. wierzba. cały organizm. ślaz dziki. Rb. mniszek. Cr. Fosfor – (Z): 900. Co. Srebro – (N): osłabienie pamięci. turzyca pospolita. bez czarny. (N): spowolnienie reakcji psychicznych. AI. tobołki pospolite. Mg. borówka brusznica. dziewanna. AI oraz obniżenie: Fe i Mn. rdest. otyłość. żywokost. kruchość paznokci. kości. ogórecznik. Siarka – cebula. (N): demineralizacja kości.Krzem – (Z): 0. zęby. czosnek. lnica pospolita. nagietek. złe zrastanie złamań kości. dynia. piołun. krwawnik. (W): skrzyp polny. Cu. rzeżucha. mniszek. jemioła. koper włoski. bylica pospolita. włosy. melisa. pokrzywa. storczyk. zapobiega próchnicy zębów. mak. BAR I CEZ – (R): przeciw miażdżycy. Żelazo – aloes. rumianek. pokrzywa. marchew. tarnina błotna. porzeczka cz. Potrzebne dla tarczycy i grasicy: J. (R): przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii. pokrzywa. zboża. Pb. Li. (R): zwiększa przyswajalność wapnia. srebrnik. wilżyna ciernista. schorzenia skóry. rumianek. pokrzywa. łamliwość paznokci. (N): osłabiona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. nagietek. wierzba biała. przytulia. centuria. lnica pospolita. jodowana sól kamienna. przyzębica. Sr. owrzodzenia dziąseł. łupież. ziarno.5. Au. ogórecznik. mniszek. (W): ryby morskie. bez czarny. herbata. poziewnik. Cynk – aloes. dziewanna. ser. ogólne osłabienie. Magnez – aloes. Potas – lukrecja. wilżyna ciernista. trądzik. tobołki pospolite. ślaz lekarski. (R): wpływ na wzrost. Mg. Sm. storczyk. Ag. Nie wszyscy jednak wiedzą. centuria. podbiał. mleko. skłonność do krwotoków.

Krzem – aloes. rzepik. których najczęściej nam brakuje. poziomka. musimy wykazać cierpliwość i systematyczność. szpinak. poziomka. tak i w przypadku uzupełniania brakujących nam mikroelementów. owies. orzechy. mięso wołowe. miodunka. perz. – II. jaja. Lit – tymianek. nagietek. czarna porzeczka. Duże ilości miedzi zawierają: mleko. kwiat nagietka 40 g. jarmuż. Duże ilości żelaza zawierają: krew wołowa. żywokost. orzechy włoskie. Krwawnik 50 g. Sód – mącznica.Miedź – aloes. kwiat tarniny 20 g.. zajady. margaryna. ogórecznik. która pozwoli owe braki uzupełnić. świetlik łąkowy. niedoczynność tarczycy. zaburzenia czynności mózgu. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru miedzi: – I. wątroba. poziewnik 10 g. czego rzeczywiście nam brakuje. natka pietruszki. Dopiero po takim badaniu. owrzodzenie żołądka. pokrzywa 50 g. mniszek. anemię.: zaburzenia funkcji mózgu. Pokrzywa 100 g. skoro np. owies. a schorzenia wywołane jego brakiem liczne i ciężkie. naparstnica. otręby i szpinak. Świetlik łąkowy 50 g. mdłości. kolanchola. Przypominam. łysienie. m. tarnina. liść czerwonej porzeczki 20 g. miażdżyca. Niedobór magnezu jest szczególnie dotkliwy dla naszego organizmu. krwawnik. rdest. Zwłaszcza jeśli przez całe lata nie dbaliśmy o nasz organizm. Jakich mikroelementów jest za mało w naszym organizmie. skrzyp. korzeń storczyka 30 g. rdest. wątroba i wołowina. Poziewnik 50 g. możemy spróbować kuracji ziołowej. Niedobór żelaza może powodować m. Fosfor – mech islandzki. możemy określić poprzez specjalne badanie krwi. koper włoski. często boli nas głowa. pomornik. nie możemy oczekiwać natychmiastowego cudu. Jak w każdej kuracji ziołowej. ziele krwawnika. ale powoli. – II. Niedobór miedzi może powodować chorobę Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe). Bor – porzeczka cz. próchnica zębów. zawroty głowy. a potem przyjmować zioła na chybił trafił. sałata. arytmia serca. bieluń. choroby nerek (zespół nerczycowy). pięciornik. mniszek lekarski 20 g. Oprócz zażywania ich. marchew. pokrzywa. morszczyn p. niewydolność nerek. Rumianek 20 g. krwawienia wewnętrzne. tobołki pospolite. kwiatu głogu 20 g.in. żywokost. Zestawy ziołowe na uzupełnienie braku żelaza: – I. złą pamięć (zwłaszcza u uczących się dzieci). bóle głowy. turzyca p. Niedobór mikroelementów w organizmie i co dalej Oczywiście nie należy leczyć się samemu i zgadywać. liść czarnej porzeczki 20 g. wzdęcia. aloes. białaczka. miód. owoc róży. Jod – mech islandzki. obojętność 38 . agar-agar.. tarnina błotna. krwawnik. możemy także uzupełnić dietę o potrawy bogate w te mikroelementy. nerwowość. nasiona marchwi 20 g. Mangan – borówka czernica. Podam Państwu przepisy na mieszanki z ziół zawierających pierwiastki. pokrzywa 50 g.in. – III. zaparcia. wilżyna ciernista 50 g. gryka. jemioła. bławatek. kwiat gryki 50 g. dziewanna 20 g. które wykaże. rozdwajanie się paznokci. jakiegoż to pierwiastka może nam brakować. wierzba biała. poziewnik. że zioła działają skutecznie. wrzos. fasola. czerwona porzeczka. poziewnik. nowotwory.

– II Kwiat centurii 20 g. kwiat gryki 20 g. owoc róży 21 g. – II Tymianek 50 g. chlebie razowym i owocach dzikiej róży. fasola. u dorosłych – do poważnych zaburzeń psychicznych (stany maniakalno-depresyjne) oraz sprzyja powstawaniu nadciśnienia. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru litu: – I. Tymianek 100 g. a także dny (reumatycznego zapalenia stawów). 39 . Duże ilości magnezu zawierają: mak. liść borówki 20 g. chorób tarczycy. mniszek lekarski 30 g. potem zrobić 9 dni przerwy i znów pić przez 3 tygodnie (cykl możemy powtórzyć 3-krotnie). orzechy. możemy zrobić kilka zestawów ziołowych i w ciągu dnia pić naprzemiennie.seksualna. ranne zmęczenie. pocenie nocne. kakao. kukurydza. krwawnik 10 g. nadwrażliwość na zmiany pogody itp. Jeśli naszemu organizmowi brakuje więcej niż jednego mikroelementu. sklerozy. liść porzeczki czarnej 30 g.in. świetlik łąkowy 30 g. groch. korzeń centurii 50 g. Lit występuje m. zatrzymanie wzrostu. kwiat jarzębiny 40 g. Niedobór litu u dzieci może doprowadzić do anomalii w rozwoju mózgu. Każdy z tych zestawów należy pić przez 21 dni. pokrzywa 50 g. Wszystkie mieszanki podane wyżej pijemy pod postacią naparu (łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku) i pijemy 2 razy dziennie po jednej szklance – rano pomiędzy 6 a 9. pięciornik gęsi 10 g. w wodzie mineralnej Zubera. nasiona lnu. kasza gryczana. owoc tarniny 30 g. Zestawy ziołowe na uzupełnienie niedoboru magnezu: – I Mniszek lekarski 50 g. orzechy bukowe. płatki owsiane. soja. po południu pomiędzy 16 a 18. chorób serca.

. właściwego. Wszystkie mają działanie napotne i przeciwkaszlowe. ale czy współczesnego Polaka stać na luksus wyspania się. które pomogą im wyzdrowieć. dbającego o swoje zdrowie. Podaję kilka różnych zestawów ziół. majeranku? A tymczasem jest to nie tylko smakowita przyprawa. kaszlących i chrypiących polecam mieszanki ziołowe. regularnego odżywiania się czy unikania stresów? Jednak nawet w naszych zwariowanych warunkach i przy chronicznym braku czasu możemy wzmocnić swój organizm. 20 g 40 . ponieważ działa wychładzająco. Któraż gospodyni nie używa np. kuchni. Zestaw I Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 15 g Kwiat róży 10 g Zestaw II Kwiat lipy 20 g Owoc róży 10 g Rozmaryn 15 g Kwiat bzu 10 g Kwiat stokrotki 15 g Zestaw III Majeranek 25 g Skrzyp 25 g Liść orzecha włos. jak napar z majeranku. Rozgrzewający napar z majeranku sporządzamy wsypując stołową łyżkę ziela na 2 szklanki wrzątku. bo naturalne lekarstwa. daje przyjemne uczucie ciepła. Oczywiście człowieka silnego.. abyście Państwo mogli wybrać napar najbardziej Wam smakujący. Jeśli ktoś nie lubi zapachu kolendry może dodać odrobinę tymianku lub kminku. Herbatkę z majeranku powinni pić wszyscy łatwo przeziębiający się w okresie od listopada do kwietnia codziennie. Dla osób już zakatarzonych. Regularnie pite pozwalają pozbyć się nawet najbardziej uporczywego przeziębienia. Napar z tego zioła rozgrzewa krew. a także przynosi ulgę w bólach reumatycznych. Jeśli codziennie wypijemy szklankę herbatki majerankowej lub kolendrowej. słoty i mrozy nie zmogą. Znajdziemy tam wspaniałe.Zioła i przeziębienia Proponuję Państwu kilka prostych przepisów na mieszanki ziołowe zalecane w okresie jesiennych słot i zimowych mrozów. Wystarczy zajrzeć do. jesień i zima powinny minąć nam bez gryp i katarów. Przyrządzamy ją tak samo. gdy gotująca się woda uniesie majeranek do góry odstawiamy naczynie z ognia i przykrywamy. Podobnie działanie ma herbatka z innej popularnej przyprawy – kolendry. Nie polecam natomiast w okresie jesienno-zimowym herbatki z mięty oraz z rumianku. ale także środek uodporniający na przeziębienia. długich spacerów na świeżym powietrzu. a dodatkowo zjemy 2-3 korzenie pietruszki. Po około 15 minutach napar jest gotowy.

41 . między 17 a 19. Regularne picie przez 3 – 7 dni gwarantuje wyleczenie. Na zakończenie oryginalny przepis z roku 1864 na chrypkę i ból gardła – szczególnie polecam nałogowym palaczom: Liść ślazu 20 g Kwiat malwy 20 g Rumianek 21 g Kwiat bzu 10 g Kwiat dziewanny 10 g Kwiat płucnicy 10 g Skórka pomarańczowa 10 g 2 łyżki stołowe tej mieszanki należy zalać wrzątkiem (1/2 l) i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. jeśli tym naparem będziemy też przynajmniej raz dziennie płukać gardło.Kwiat storczyka 10 g Kwiat lipy 20 g Zestaw IV Kwiat lipy 20 g Kwiat bzu 25 g Dziewanna 15 g Zestaw V Podbiał 10 g Ziele ślazu 15 g Koper 15 g Dziurawiec 10 g Szałwia 20 g Zestaw VI Podbiał 10 g Skrzyp 15 g Rumianek 30 g Kwiat lipy 20 g Rzepik 20 g Napar sporządza się bardzo prosto (tak samo dla wszystkich zestawów) – l łyżkę stołową ziół zalewamy l szklanką wrzątku i pozostawiamy pod przykryciem na 1520 min. między 7 a 9 oraz wieczorem. Pijemy filiżankę ciepłego naparu. Pijemy ciepły. osłodzony do smaku miodem. Zwłaszcza. 2 razy dziennie – rano.

dodajemy odrobinę oliwki z oliwek i nakładamy na umytą twarz traktując zioła jako maseczkę. kwiat nasturcji posiekany – l łyżka. łopian wielki. Należy jednak pomyśleć także o zimie i pielęgnacji urody w tym okresie. Pokrzywa – przede wszystkim przeciw wypadaniu włosów: 100 g posiekanych świeżych liści zalewamy 1/2 l gorącej wody. robimy napar ziołowy z l łyżeczki na l szklankę wody i przez okres zimowy myjemy wieczorem twarz – bardzo długo zachowamy młodość. każdego wieczoru wcierając w skórę.Zioła w kosmetyce Zwykle wiosną i latem większość pań znajduje trochę czasu dla siebie. Możemy zrobić nalewkę – 50% alkoholem zalewamy w 1/2 l szkle zioła: 5 g krwawnika. i pijemy 2 razy dziennie. po ostygnięciu dodajemy 4 łyżki octu i płuczemy włosy po umyciu. dodatkowo można pić na noc napar herbaciany ze świetlika. rozcieńczamy go – l łyżeczkę na 1/2 szklankę wody i myjemy twarz. a cera będzie bez krost i wysypki. dziewannę. Świetlik łąkowy – ziółko nie tylko na oczy. krwawnik. świetlik łąkowy. pączki wierzby białej. korzeń tataraku świeżego – l łyżka. aby była aksamitna. 10 g rumianku. zalać 1/2 l żytniówki i odstawić na słoneczne miejsce. a potem przemywać twarz wieczorem – będzie aksamitna i długo młoda. a po 12 dniach możemy używać. które powinny być świeże i odstawiamy w ciemne miejsce na 21 dni. a nasza cera zimą będzie delikatna i bez zanieczyszczeń. Natomiast wysuszony w równych porcjach mieszamy z rumiankiem lub macierzanką. babkę lancetowatą. i dodajemy do kąpieli (nie należy w tym dniu opalać się – grozi uczulenie). raz w tygodniu – regeneruje cerę i oczyszcza z zaskórniaków. aż do wykorzystania. połączone w równych ilościach z lawendą i maliną będzie dobrym kosmetykiem dla każdej cery. rzepik i marzankę wonną zemleć na proszek i zażywać przez 6 tygodni. powinniśmy przemywać nim twarz bardzo często przez cały okres zbioru ziół. Otóż chcę paniom zaproponować pachnące zioła do zmywania twarzy i ciała. jeśli chcemy. Na okres zimowy można przygoto- 42 . odlewamy płyn. przynajmniej przez 6 tygodni. Jeśli mamy możliwość zrobienia naparu ze świeżego zioła. nalewkę stosujemy przed następnym myciem przez 14 dni. które zastąpią nam później drogie i mało skuteczne kosmetyki. Marzanka wonna – 10 g zioła wsypujemy do 100 ml gotującej wody. marzankę wonną. macierzankę. Wiosną zbieramy pokrzywę. Na okres zimowy przygotowujemy nalewkę: świeże usiekane liście pokrzywy – l łyżka. Napar z marzanki pijemy w okresie jesienno-zimowym. Otóż w równych proporcjach po 10 g wysuszony świetlik łąkowy. 5 g macierzanki. Krwawnik – świeże zioła tej cudownej roślinki posiekać drobno i zalać czystą wodą na kilka godzin. włosy będą lśniące i puszyste. Łopian i babka lancetowata – utarty korzeń świeżego łopianu i sok z liści babki łączymy razem. a nasze oczy nabiorą blasku. Możemy też robić kąpiel l raz w tygodniu: gotujemy 300 g zioła w 5 l wody przez około 20 min. ale też na ładną cerę. aby nasza cera nabrała przyciemnienia. W sezonie letnim należy przygotować preparaty ziołowe. rabarbar. Macierzanka – pięknie pachnące zioło. 2 razy dziennie jedną łyżeczkę z miodem akacjowym. odstawiamy pod przykryciem na 15 min. przywraca cerze matowość.

Przy wypadaniu włosów robimy wywar. Topola – pączki topoli 100 g zalewamy oliwą z oliwek 1/2 1 i wystawiamy na słońce na 2 tygodnie. zrobiła 12 kulek z włókna konopi i odmawiając półszeptem modlitwę spalała nad chorą kolejno każdą z nich. ponieważ ma tendencję do ciemnienia i traci na wartości.wać nalewkę alkoholową do przemywania twarzy: świeże zioła w równych ilościach zalewamy 30% alkoholem – szczególnie polecana młodym z trądzikiem. Byłam kiedyś świadkiem spalenia róży. Wysuszoną sproszkowaną korą możemy przesypywać krwawiące rany – proszek działa bakteriobójczo i oczyszczające. Okłady stosujemy przy łysieniu u kobiet – co tydzień. że istotnie ósmego dnia pani wyzdrowiała. przy otwartych porach i wypryskach. Osiem kulek spłonęło bardzo jasnym płomieniem i zielarka powiedziała. Przed umyciem głowy. potem dokładnie włosy zmywamy. wilgotne włosy i pozostawiamy do wyschnięcia. aż wyparuje połowa płynu. przez 3 miesiące. następnie zapaliła święconą świecę. szczególnie u młodzieży: 100 g kory świeżej lub wysuszonej gotować ok. Okazało się. następnie pozostałą ilość ciepłej masy nakładamy na umyte. Zielarka z lubelskiego kazała przyjść chorej w dniu. 20 minut w 1 l wody i dodawać do kąpieli. 43 . Możemy do niej dodać kwiat i puch z ostu wysokiego lub dziewanny. w którym płuczemy głowę po umyciu: 100 g kory i 100 g korzenia łopianu gotujemy w 1 l wody i ciepłym wywarem spłukujemy włosy. Do czego służy? – otóż przede wszystkim do zmywania twarzy i całego ciała przy wykwitach skórnych. następnie zagotować w mleku i przemywać skórę z bardzo trudnymi opryszczkami – oczywiście łączymy zioła w równych ilościach i gotujemy krótko w l szklance mleka. suszymy w cienistym dobrze ogrzanym miejscu. Gotujemy tak długo. może być stosowany zewnętrznie przy pielęgnowaniu bardzo tłustej cery. Dziewanna – zrywamy ją tylko w słoneczne dni. że choroba ustąpi po 8 dniach. Rabarbar (rzewień) – paniom do farbowania włosów na blond kolor: należy 300 g świeżego kłącza gotować w 3/4 l wina białego wytrawnego. następnie myjemy je dwukrotnie delikatnym szamponem. Wierzba biała – wywar z kory zawiera garbniki. Tym sposobem możemy też wyleczyć różę na skórze. Na chore miejsce położyła czerwone płótno. gdy Księżyca ubywało. robimy ciepły 30-minutowy okład na włosy. przy bardzo uporczywym łupieżu nawet przez kilka tygodni.

10 kilogramów. która komuś pomogła. dlaczego tyjecie. które w ciągu 12 tygodni pozwolą uzyskać dobrą sylwetkę. 20 g mniszek 15 g jałowiec 15 g Zestaw II kora kruszyny liść jeżyny korzeń lubczyku dziewanna kwiat głogu rumianek liść borówki jałowiec szałwia Zestaw III Rzepik Mniszek kwiat bzu skrzyp kwiat podróżnika 20 g 15 g 10 g 15 g 25 g 15 g 20 g 15 g 15 g 20 g 10 g 15 g 15 g 40 g 44 . zawiesiste sosy. są skuteczniejsze niż leki chemiczne. Zobaczycie Państwo. Te produkty zatruwają organizm i tworzą złogi. ile to jest i stanie się jasne. i przy okazji usuną wiele schorzeń. Przez 12 – 14 dni trzeba notować wszystko. Zestaw I liść poziomki 20 g bratki polne 15 g krwawnik 10 g kwiat tarniny 15 g tasznik 25 g lukrecja 15 g korzeń kopru włos. kawę. nam może zaszkodzić! Odchudzać można się ziołami. warto zrobić uczciwy test. że stosowała ją koleżanka. a poza tym lepsze i tańsze niż preparaty sprowadzane z Zachodu. Na otyłość pracujemy całe lata. co się zjadło. nie można tego robić kierując się dietącud i tym. Z tego zestawu mogą skorzystać wszystkie panie. słodycze. A oto przepisy na zestawy ziół.Odchudzanie ziołami Odchudzanie to jednak bardzo poważna sprawa. towarzyszących otyłości. Cudowna mikstura. Marzec jest najlepszym miesiącem na odchudzanie. więc nie możemy schudnąć w ciągu miesiąca np. Zanim zaczniemy się odchudzać. Polecam wykluczyć z jadłospisu wieprzowinę. ale dobry jest też kwiecień.

Po tym okresie przyrządzamy zestaw II. bowiem taka kuracja jest zgodna z naturą. I kolejno przez 21 dni zestaw III. Jedną łyżkę stołową zalać szklanką wrzącej wody.00 i wieczorem o godz. Uwaga: nie zrażajmy się na początku. 18. największy spadek wagi nastąpi dopiero po 20 dniach. a potem IV. Zapewniam. 7. że po tym okresie będziemy szczupłe i zdrowe. po 10 – 15 minutach przecedzić napar i pić dwa razy dziennie po jednej szklance. pijemy w podobny sposób.liść poziomki 10 g krwawnik 10 g Zestaw IV liść jeżyny 20 g kwiat lipy 10 g liść pokrzywy 15 g rumianek 15 g kolendra 40 g ogórecznik 10 g macierzanka 10 g Trzeba sporządzić cztery zestawy ziół. Zestaw I pijemy na oczyszczenie krwi. też przez 21 dni. 45 .00 przez 21 dni. rano na czczo o godz.

a marchewkę czy seler w paski cięte wzdłuż korzenia. miażdżycę. orzechami. zaparcia. Pierwiastka tego dostarczymy organizmowi jedząc bogate weń: soję. reumatyzm. Przestawienie się na dietę wegetariańską nie może być szokiem dla organizmu! Proces ten powinniśmy przeprowadzać stopniowo. kukurydzę.Wegetarianizm a zioła Przejście na dietę wegetariańską nie jest wcale tak proste. wzmaga reakcje alergiczne. rozdwajanie się paznokci. Nie jest to podyktowane wcale względami estetycznymi. zmniejszenia aktywności fizycznej. by nie przecinać szlaku przepływu ich energii życiowej – cebulę nie w talarki a w podłużne wiórki. fasolę.. cynku. Pierwszy krok to eliminacja mięsa wieprzowego. Warzywa tak przygotowane są zdrowsze i zachowują więcej wartości odżywczych. Choćby ta najprostsza – że chcę spróbować. Niedobór magnezu powoduje zaburzenia funkcji mózgu. groch. pamiętajmy. jak mogłoby się wydawać. fasolę. mdłości. natką pietruszki. orzeszki bukowe. arytmię serca. uważaną za jedną z najzdrowszych na świecie. co prowadzi do niedowładów mięśni. anemia. soczewicę. soję. Przede wszystkim potrzebna jest motywacja. groch. skłonności do zakrzepów. zawroty głowy. Samo wykreślenie z jadłospisu mięsa i jego przetworów nie wystarczy! Trzeba jeszcze wiedzieć. Podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu jest utrzymanie właściwego poziomu mikroelementów. (O właśnie! Mało kto wie. które są bogatym źródłem żelaza. 50 g wilżyny ciernistej. niedokrwistość. że nasze prawdziwki czy chińskie grzybki o nazwie „mu” są doskonałą odtrutką na zgromadzone w organizmie szkodliwe toksyny z mięsa. zup gotowanych na kościach i tłuszczów zwierzęcych. kaszę gryczaną. Zamiast tego wprowadzamy do naszego jadłospisu bogate w białko pokarmy roślinne – kasze. wypadanie włosów.10 g poziewnika. otrębami. jak należy ułożyć swoją dietę i jakimi innymi produktami można zastąpić mięso. stany zapalne i owrzodzenia skóry. owocami i ziołami. miedzi. Ale to nie wszystko. Poziom żelaza doskonale uzupełnia napar ziołowy (l łyżeczka ziół zalana szklanką wrzątku) z 20 g rumianku.. Na przykład zbyt mała ilość żelaza powoduje skłonność do takich dolegliwości jak bóle głowy. szpinakiem. Warzywa kraje się w taki sposób. grzyby. skórcze mięśni. nocne pocenie się. Chcę przy tej okazji przypomnieć o konieczności odpowiedniego przygotowania warzyw. możemy przygotować pełnowartościowe. by w pełni pokryć zapotrzebowanie organizmu na zawarte w nim składniki.) Umiejętnie zestawiając te produkty z warzywami. Weźmy na przykład kuchnię chińską. czyli pierwiastków występujących w organizmie w ilościach śladowych: żelaza. a brak cynku – do powstania takich schorzeń jak kurza ślepota. smaczne a przede wszystkim zdrowe posiłki. selenu itd. Potem rezygnujemy zjedzenia innych rodzajów mięsa i wędlin. Potas znajdziemy w większości owo- 46 . że możemy zastąpić je równie bogatymi w żelazo: jarmużem. potasu. Niedobór ich przyczynia się do powstania poważnych schorzeń. 20 g głogu i 50 g pokrzywy. 20 g dziewanny i 50 g pokrzywy lub inny z mieszanki 50 g poziewnika. Eliminując z naszej diety mięso i wątrobę wołową. magnezu. Niedobór potasu z kolei powoduje zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej.

20 g bukwicy. czosnku. orzechach. tyle bowiem czasu potrzebuje organizm człowieka na pełne oczyszczenie się z toksyn wprowadzonych doń przez spożywanie mięsa. Doskonałym dodatkiem do dań. a cynk w nasionach dyni i słonecznika. by uzupełnić ewentualne niedobory żelaza. magnezu. grochu. Całkowity efekt przychodzi dopiero po około trzech latach. mielemy i dodajemy praktycznie do wszystkich potraw: zup czy drugich dań. jest przyprawa skomponowana tak. 20 g krwawnika. Nawet zwykła kromka ciemnego pieczywa posmarowana masłem roślinnym wymieszanym z tą przyprawą smakuje wybornie. 50 g kminku. aktywniejsi. 50 g macierzanki i 20 g pieprzu białego. Wszystkie składniki mieszamy. 50 g gałki muszkatołowej i 50 g pyłku pszczelego. 100 g kolendry. zwłaszcza przy przechodzeniu na dietę wegetariańską. 7 g bukwicy. otrębach i kiełkach pszennych. 47 . Przechodzącym na dietę wegetariańską. Przyjmujemy ją codziennie rano i wieczorem po łyżeczce. Bierzemy: 150 g majeranku.ców. cebuli. 50 g rzepiku. Pierwsze efekty przestawienia się na dietę wegetariańską odczuwamy już po stosunkowo niedługim czasie – czujemy się lżejsi. fasoli. dokładnie zmielonych i ukręconych z miodem akacjowym lub wrzosowym w proporcji: l łyżeczka ziół na l łyżeczkę miodu. poleciłabym wzmacniającą mieszankę z 50 g ziela lebiodki. grzybach czy mące razowej. 50 g korzenia lubczyku. ale nie tylko. cynku i potasu. 50 g ziela macierzanki. spokojniejsi.

Rośliny lecznicze 48 .

liszaje. którą można użyć po 3 dniach. Gościec stawowy Całą roślinę wysuszyć i sproszkować dokładnie – 100 g dodać 1/2 1 alkoholu 90%. oczyszcza krew. wyciskając sok z świeżych płatków i zalać również alkoholem. opatrunki zmieniać każdego dnia. Nalewka na stłuczenia i oparzenie skóry Świeże kwiaty 100 g zalać alkoholem 90% 1/2 l w zielonym szkle i postawić w ciemne. Zaflegmienie żołądka i płuc Rano i wieczorem 4 krople arniki połączyć z 6 łyżkami stołowymi wody sterylnej i zażywać przed śniadaniem i po kolacji przez 14 dni. epilepsję i ciężkie migreny. natomiast zbiór kłączy z korzeniami odbywa się jesienią. chłodne miejsce na 14 dni – po tym okresie odfiltrować płyn i robić okłady na chore miejsca. wybroczyny podskórne. natomiast ból otwartej rany ustępuje natychmiast i szybko się goi. tranek angielski Naszą arniką opiekuje się szczodry Jowisz – planeta szczęścia. stłuczenie. wosk. potem wcierać w chore miejsce po kąpieli. Rany otwarte Ranę przemyję głęboko rozcieńczoną arnika 1/1 następnie zrobić jałowy opatrunek z płótna szarego. porażenie mięśni. gdy zachoruje. po 14 dniach filtrujemy przez płótno szare i stosujemy do leczenia nawet całego ciała po kąpieli. w październiku. żywicę. Wrzody żołądka Na szklankę sterylnej wody dodać 30 – 60 kropli nalewki i wypić w ciągu całego dnia. sole wapienne i białko.Zioła Arnika. Wystawiamy na słońce na 14 dni w zielonym szkle. można zrobić nalewkę z arniki. Arnika zawiera olejki lotne. pozostawić w ciemnym miejscu na 21 dni. my jednak wykorzystujemy całą roślinkę – korzenie i kwiatostany. procesy gnilne ciała. W tym celu trzeba 10 – 15 kropli rozcieńczyć w 1/2 szklanki wody ciepłej i zrobić okład z szarego płótna. kwas garbnikowy. tarninę. wypryski skórne Świeżą arnikę całą 100 g ugniatamy mocno łącznie z korzeniem i zalewamy oliwką z oliwek 1 l. wzmacnia chorego. kurację można prowadzić przez 21 dni. pomocnik górski. kupalnik. liście oczywiście zbieramy w czasie kwitnienia arniki. arnicynę. ciężkie stany gorączkowe. kwitnie w czerwcu i lipcu. 49 . Poza tym odradza życie w porażonych nerkach. krzemowy. Brodawki. rozpuszcza toksyny. choroby płuc. co kilka godzin. na 24 godziny. dlatego cała roślina ma zastosowanie w lecznictwie. zawsze na noc przynajmniej 2 x tygodniowo. choroba ustępuje bardzo szybko. oczyszcza krew – działa na układ limfatyczny i naczyniowy. przewodu pokarmowego. dlatego jest to kwiat-zioło o bardzo wszechstronnym działaniu dla człowieka. a po opatrunku nasączyć ranę czystą nalewką arnikową.

w zależności od poprawy samopoczucia do 6 tygodni. przykrywamy na kwadrans i płuczemy co 3 godz. biegunkach u dzieci. Babką opiekuje się Wenus. pomocnych w leczeniu wielu chorób. w południe 14 a 15. sporządzonym wg wyżej podanego przepisu. Zioła (suszone) zetrzeć na proszek i zażywać 3 razy dziennie malutką łyżeczkę (najlepiej w opłatku. Najpopularniejsze chyba jej zastosowanie to okłady z liści na rany i chore miejsca na skórze. Otrzymany w ten sposób wyciąg wodny jest bardzo dobry do płukania gardła i.Zmęczone gardło – chrypka Napar z płatków arniki l łyżka zioła na l szklankę wody. które mają silne działanie nie tylko w połączeniu z innymi. następnie przecedzamy. która jest najskuteczniejsza w działaniu. rano pomiędzy 6 a 7. Organizm osłabiony długą chorobą – ok. że nawet małe dzieci skaleczywszy się. zwilżają je śliną i przyklejają na ranę. sok przecedzamy przez lniane płótno. bo mieszanka jest bardzo gorzka) popijając wodą przez 21 dni.100 g świeżych liści babki siekamy i zalewamy 100 ml źródlanej wody (może być mineralna) i 100 g spirytusu. astmę i bronchit Wywar z liści stosowano jako lek na wątrobę. Oto kilka przepisów przeciw różnym dolegliwościom. katar pęcherza. nawet na jałowej glebie. Ten w zasadzie pospolity chwast stosowano z dobrym skutkiem przy leczeniu nieżytu żołądka. soli alkalicznych. dodajemy l szklankę miodu i gotujemy tak długo aż syrop będzie gęsty. Babka zawiera dużo kwasu garbnikowego. W naszej medycynie ludowej babkę stosowano od wieków przy leczeniu różnych chorób. Należy bowiem babka do ziółek. odstawiamy na kilka godzin. Chore nerki – czubatą łyżkę suszonych liści babki zalewamy szklanką wrzątku. prawie odruchowo szukają liści babki. działa przy tym osłaniające na żołądek. Poza tym leczono babką choroby dróg oddechowych.. 50 g szałwi. siarki oraz niewielkie ilości soli kuchennej. Po schłodzeniu i przecedzeniu zlewamy do szklanego naczynia. l kg świeżych liści babki przekręcamy przez maszynkę do mięsa. Ma on także właściwości oczyszczające krew oraz regulujące przemianę materii. na łupież. pijemy szklankę naparu 2 razy dziennie przez 14 dni. Babka lancetowata Ta niepozorna roślina jest bardzo pospolita. Jeżeli mamy kłopoty z łupieżem. a w jej liściach jest dużo ciałek białkowatych. Babkę można zbierać od kwietnia. wówczas po umyciu włosów należy dokładnie spłukać głowę wyciągiem wodnym z liści babki. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. wieczorem 17 a 18. Przy dolegliwościach śledziony – 100 g babki wąskolistnej. otrzymany sok przecedzamy przez lniane płótno. np. 50 . Przy chorobach płuc – liście babki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. gardło przez 7 dni. nadając temu ziołu wielką moc uzdrawiającą. następnie zagotowujemy. Jest bogata w olejki eteryczne i osłaniający śluz. Zażywamy dziennie l łyżeczkę. niektóre z nich są bardzo stare. ale także same. rośnie w rowach i na łąkach. że babka leczy wszelkie zranienia. Uwaga! Sok musi być świeży. pijemy 2 razy dziennie po 2 łyżki soku przez 21 dni.. 20 g pokrzywy. W Polsce występują trzy gatunki tej rośliny – babka szerokolistna. Ta wiedza. mała i duża oraz babka wąskolistna. zawsze po deszczu. aż do późnej jesieni. Przy zapaleniu gardła – ok. w chorobach jelit. jest tak powszechna.

Przy chorobach skóry wysypce. że rozgrzewa krew w całym organizmie i był stosowany w starożytnym Egipcie – jako zioło święte. który jest po prostu odrobinę chory. że majeranek jest doskonałym ziołem trawiennym. a to dlatego. byłoby mniej dzieci leczonych antybiotykami. 20 g kwiatu głogu i 80 g liści melisy. usuwa łupież i daje włosom ładny połysk. mają wówczas problem z żołądkiem. następnie zrobić przerwę 9-dniową i kurację powtórzyć. serca. Do dzisiaj na wsi gospodynie podkładają macierzankę do gniazd ptactwa. koklusz i nerwicę. a zatem służy całemu organizmowi. astma. astmę. a wyzdrowieje. l łyżkę stołową gotować w 1/2 1 wody przez 5 minut. Współczesne badania wykazały. W Polsce przed wojną. usuwa bóle głowy i wraca jasność umysłu. zmieszaną w równych ilościach z podbiałem. bluszczykiem kurdybankiem poleca się jako herbatę przez dłuższy pić choremu rano i wieczorem szklankę naparu. w każdym państwowym przedszkolu raz dziennie podawano dzieciom herbatę majerankową z odrobiną miodu. choroby mózgu. a także kobietom-położnicom. trądziku: Babka wąskolistna 50 g Krwawnik 15 g Jałowiec 15 g Pokrzywa 20 g Dziurawiec 10 g Szałwia 15 g Skrzyp 20 g Zioła dokładnie wymieszać. proszę pić herbatę przynajmniej sześć tygodni. którzy mają zimne ręce i stopy. w późniejszych stuleciach nauka bardziej skorygowała lecznicze właściwości majeranku i ograniczyła zastosowanie majeranku jako zioła wspomagającego w chorobach żołądka i wątroby. aż do ustąpienia schorzenia. Możemy wypić na noc l szklankę herbatki ze 100 g macierzanki. Majeranek Majeranek jest od pradawna ziołem jesieni. szczególnie w dniach miesiączkowania. bo one właśnie miały problemy z wątrobą. Bardzo pożyteczne są ką51 . aby od września do końca marca wypijali szklankę herbaty majerankowej przed snem. Dzięki temu dzieci nie przeziębiały się zimą biegając w parkach i bawiąc się na lodowiskach. był czas w dziejach ziemskich. Taką herbatkę możemy pić przez 28 dni. gdy trapi nas bezsenność. żołądka. aby pasożyty i wszy nie nękały drobiu i nie powodowały chorób. Polecam taką herbatę wszystkim. Wówczas wróci sen i spokój. Aby sobie pomóc. W czasie moich nocnych rozmów radiowych bardzo często polecałam i prosiłam radiosłuchaczy. W starych księgach zielarskich polecano majeranek szczególnie dzieciom i osobom starszym. wieczorem pomiędzy 17 a 18. ropniach. że dzisiaj takich praktyk zaniechano. Szkoda bardzo. Taka herbata rozgrzewa wątrobę. że majerankowi przypisywano cudowne lecznicze właściwości na wiele schorzeń – ból zębów.” Natomiast mocna herbata z macierzanki działa skutecznie w ostrym zatruciu alkoholowym. Zewnętrznie macierzanka godna jest polecenia do mycia głowy wzmacnia cebulki włosów. zniknie bezsenność u osób starszych. W swojej rozprawie o ziołach słynna Anna Potocka pisała tak: „Macierzanka wyborna jest na kaszel. Dzieci bardzo chętnie wypiją herbatę majerankową. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie 1 szklankę rano pomiędzy 6 a 9. a potem będąc dorosłymi wprowadzą ten zwyczaj w nowo-założonych rodzinach. a tym samym i krew działając kojąco i regenerująco na cały organizm. Ceniono majeranek również w Rzymie i Grecji jako przyprawę kuchenną. choroby nerek. wątroby. Znikną bóle głowy i bóle reumatyczne.

a mając na uwadze. Osobom bardzo osłabionym polecam miód połączony z majerankiem świeżym. jak i u dorosłych i powinien być w kuchni na pierwszym miejscu z kminkiem i czarnuszką. Nasze panie stosują w kuchni zwykły ocet. Te trzy zioła w prop. Mięta pieprzowa Mięta pieprzowa ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Nasze babcie i mamy dodawały zawsze do tłuszczów. Z majeranku produkuje się nalewki i likiery wysoko cenione za walory smakowe. biorąc 500 g lub 50 g świeżego zioła wsypujemy do zielonego szkła i zalewamy olejem z oliwek tłoczonym na zimno lub olejem arachidowym. można też zalać olejem z nasion winogron i wystawiamy na słoneczne okno na 28 dni. trzeba do 1/2 l wrzącej wody wsypać czubatą łyżkę majeranku i przykryć na kwadrans.piele w bezsenności w wywarze majerankowym wieczorem. wówczas radzę podawać. że ojczyzną majeranku są stare Indie proponuję. która ma trwać do 20 minut. można dodać odrobinę soli i będzie to doskonała mikstura dla wątroby. jeśli już musicie octu używać. a będziecie miały nie trujący ocet. 2000 dodać wyciąg majerankowy do kąpieli. które proszę na zawsze zostawić w kuchni i nie tylko. ma ogromne znaczenie w dietetyce. działa kojąco na cały organizm. Już w starożytności znakomity lekarz arabski Avicena zalecał miętowe kuracje na rozmaite dolegliwości. Aby zrobić herbatę majerankową. łokci i kolan olejem majerankowym. 500 g zioła + 2. aby był długo świeży i pachnący. następnie filtrujemy przez płótno szare i trzymamy w ciemnym miejscu. Na wsi do dziś stosuje się majeranek do smalcu. Olejem majerankowym wycieramy dzieciom bardzo słabym całe ciało po kąpieli. 1:1:1 -rano zmielić. podawać do śniadania do kanapek i sałatek a długo zachowamy jasność umysłu. Do kostki masła dodajemy czubatą łyżkę ziół i dokładnie ukręcamy. W tym celu trzeba 300 g zioła krótko zagotować w 3 litrach wody rano i zostawić pod przykryciem do wieczora. dzieciom. aby nie jełczały. Posiekać szczyptę świeżego zioła. można ścinać w tym okresie kilkakrotnie i dokładnie zważyć. że codzienne picie takiej herbaty znakomicie zabezpiecza przed zajściem w niepożądaną cią52 . Avicena twierdził także. aby każdy z nas sam sporządził olej majerankowy. Poza tym likwiduje stany zapalne narządów wewnętrznych. Możemy również ukręcić masło tylko z samym majerankiem lub kminkiem. Trzeba ściąć zioło w lipcu lub wrześniu. bardzo proszę do octu wsypać kilka łyżek świeżego lub wysuszonego otartego majeranku na 7 – 8 dni. dodać łyżkę miodu i zażywać 2 x dziennie. Problemy układu trawiennego: Majeranek 150 g Kminek 100 g Macierzanka 50 g Bazylia 50 g Pieprz biały 20 g Zioła zemleć i codziennie w okresie jesienno-zimowym zażywać rano i wieczorem do potraw. wzmacnia pamięć i koi nerwy po zajęciach szkolnych. dodać odrobinę miodu akacjowego przed wypiciem. Poza tym majeranek znosi nadmierną fermentację jelit zarówno u dzieci. Po kąpieli osobom z bólami reumatycznymi polecam nacieranie kręgosłupa. Na zakończenie chciałbym podać przepisy. Polecam szczególnie paniom w okresie menopauzy. Osobom cierpiącym na bóle uszu i migreny radził stosowanie kropli miętowych. rano przed śniadaniem wieczorem po kolacji przez 14 dni w chorobach żołądka i przemęczonej wątrobie.5 l oliwki 50 g zioła + 250 g oliwki. natomiast chorym na żółtaczkę i zapalenie woreczka żółciowego picie miętowej herbaty. aby przed godz.

a kłopoty się skończą. Miętę doradzałabym osobom (zwłaszcza spod znaku Ryb). przynosi też ulgę przy kolkach niewiadomego pochodzenia. w starożytności hodowano ją powszechnie w Grecji i krajach arabskich. Miętę stosuje się obecnie powszechnie w medycynie. podrażnionych jelit. odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. co miało zapewnić szybką rekonwalescencję. które trapią dolegliwości układu trawiennego. Pachnące ziele mięty pomoże pozbyć się przykrego oddechu – wystarczy do szklanki herbaty miętowej dodać łyżeczkę czerwonego wytrawnego wina i pić ten napój przez 21 dni. zalać l litrem wódki (45%). pomiędzy 7 a 9. W Polsce mięta pieprzowa znana jest od wieków. przez 7 dni. Podaję przepis na miętową nalewkę. W późniejszych czasach wielkim propagatorem dobroczynnego działania mięty na zdrowie był ksiądz Kneipp. że jest to wspaniały lek na wszelkie dolegliwości dla każdego. Lecznicze właściwości mięty znane były nie tylko lekarzom. a nawet dorzuca nowe zastosowania. odstawić w ciemnym szkle na 9 dni. Współczesna nauka w pełni potwierdza cudowne właściwości tego pachnącego ziółka. ciepły napar pijemy rano. Radził też spożywanie 2 razy dziennie l łyżeczki sproszkowanej mięty osobom po ciężkich chorobach. następnie przecedzić i zażywać w razie potrzeby 2 razy dziennie po 50 g. Przy osłabieniu żołądka proponuję stosowanie jednej z trzech mieszanek ziołowych: Zestaw I Jałowiec 10 g Melisa 10 g Kolendra 10 g Mięta pieprzowa 30 g Wrzos 20 g Zestaw II Mięta pieprzowa 20 g Chmiel 10 g Kolendra 10 g Zestaw III Mięta pieprzowa 20 g Rumianek 10 g Koper włoski 15 g Tymianek 10 g Skórka pomarańczowa 15 g Jedną łyżeczkę mieszanki zalewamy szklanką wrzątku. wieczorem o 19. Ale mniemanie. Zalecał on picie miętowej herbaty przed snem dla uspokojenia nerwów i w przypadku bólu serca.żę. Filiżanka miętowej (gorącej) herbaty znakomicie uśmierza ból żołądka. którą należy używać w przypadku niestrawności lub występowania odruchów wymiotnych: Liść mięty pieprzowej 25 g Liść malwy 10 g Liść krwawnika 20 g Kwiat lubczyku 10 g Macierzanka 20 g Zioła starannie wymieszać. kosmetyce i kuchni. W przydomowych ogródkach naszych prababek ziele to rosło obok czarnej malwy. Osobom bardzo przemęczonym radziłabym kąpiele w wodzie z dodatkiem mieszanki ziołowej: Mięta pieprzowa 50 g Macierzanka 10 g Rumianek 15 g 53 . jest błędne.

Skąd wziąć o każdej porze roku świeżą miętę? Otóż. ziele. parzyć pod przykryciem 15 – 20 minut. pierogi z kaszą gryczaną lub jaglaną doprawione miętą. Paniom pragnę przypomnieć. wielocukry (pektyna i inulina). mogą stanowić marną namiastkę kawy. Prócz liści wykorzystuje się w kuchni również młode. zwieńczone puszystymi „spadochronami”. Liście mniszka są odziomkowe. Najwięcej substancji biologicznie aktywnych znaleźć można w korzeniach. szczególnie cenioną przez Francuzów. a znakomicie przyrządzane przez niektóre wiejskie gospodynie. drodzy Czytelnicy – mięta jako roślina wieloletnia może być hodowana w domu w doniczkach. Po przekwitnięciu wiążą się w owoce typu niełupki. pierogi serowe z dodatkiem odrobiny mięty polanej miodem leczą dolegliwości żołądkowe. gorycze (najcenniejszą jest laktukopiryna). a gwarantuję. a dokładniej żylakach nóg i odbytu. następnie przecedzić i dodać do kąpieli. liście i kwiatostany mniszka. W naturze osiąga od 5 do 50 cm wysokości. Korzenie wreszcie. żywice. u których szczytu pojawiają się pojedyncze koszyczki kwiatowe. 54 . czyli praktycznie całą roślinę. ale poprawi nam humor i uwaga! cerę. garbniki. pędach. nieco witaminy E oraz sole mineralne (żelazo. Mniszek lekarski można z powodzeniem stosować w rozlicznych dolegliwościach. jedną garść mieszanki wrzucić do 2 l wody i gotować ok. Z jej środka wyrastają puste wewnątrz łodygi kwiatostanowe. fitosterole. Niektóre z nich oprócz wartości smakowych mają także własności lecznicze.Szyszki chmielu 20 g Ziarna jałowca 20 g Zioła starannie wymieszać. np. Stosuje się go w schorzeniach nerek. które zawierają: trójterpeny. złożone z ogromnej liczby kwiatów języczkowych. pić 3 razy dziennie po 1/4 szklanki). bólach głowy ulgę przynosi przykładanie na skronie świeżo utartych liści mięty. Winno się go pić (l łyżeczka suszu na szklankę wody. dodatkowo łagodzący bóle wątrobowe. ususzone i upalone. korzeniach i kwiatach występuje biały mleczny sok o gorzkim smaku. prowitaminę A. gotować pod przykryciem 2 – 3 minuty) 2 – 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. zalecane jest picie naparu przygotowanego z wysuszonych koszyczków kwiatowych (l łyżeczka suszu na szklankę wody. Odwar z korzeni mniszka ułatwia ponadto procesy trawienia i przeciwdziała zaparciom. Jest to danie smaczne i bardzo zdrowe. które po umarynowaniu zastępują kapary. z kształtu podługowatolancetowate i brzegiem wcinane. fosfor i wapń). Układają się w rozetkę. W chorobach naczyniowych. Mniszek lekarski Pospolicie zwany dmuchawcem lub mleczem (chociaż mlecz to zupełnie inna roślina). kwasy organiczne. lecz bywa także uprawiana na sałatę. pęcherza i moczowodów. jest bardzo pospolitą byliną należącą do rodziny złożonych (Compositae). W zielarstwie wykorzystuje się: korzenie. W liściach. Taką aromatyczną kąpiel możemy stosować 2 razy tygodniowo. witaminę C. Działa też lekko moczopędne i przeciwzapalnie w obrębie dróg moczowych. Natomiast przy migrenach. Odwar z ziela lub samych tylko korzeni to doskonały środek żółciopędny. dzięki którym mogą się rozsiewać przy pomocy wiatru na wielkich obszarach. jeszcze nie rozwinięte pąki kwiatowe. 20 minut na bardzo wolnym ogniu. że nie tylko usunie ona uczucie zmęczenia. Polecam także mało znane mieszczuchom. olej tłusty. że mięta jest znakomitym dodatkiem do wielu potraw. Na Zachodzie roślina występuje nie tylko na stanowiskach naturalnych.

owrzodzenia i trądzik młodzieńczy leczy się bądź stosując okłady z naparu ziela mniszka. W przeszłości takie poduszeczki i materacyki stosowane były do ochrony przed działaniem cieków wodnych. I jeszcze ciekawostka: sałata z młodziutkich listków mniszka uważana jest (głównie we Francji i Italii) za doskonały afrodyzjak. Należy wówczas zmieniać posłanie co trzeci dzień. Rozmnaża się z zarodników na blaszkach dolnych liści. Zażywa się ów specyfik 3 – 4 razy dziennie po łyżeczce do herbaty. Na koniec należy wspomnieć i o tym. Znany i popularny niegdyś pastor Kunzle tak wypowiadał się o paproci: . na którym można spać przez 9 miesięcy. iż napary i odwary z mniszka wpływają na obniżenie poziomu cukru we krwi. bądź – co jest skuteczniejsze – poprzez kąpiele. Napar z korzeni mniszka uważa się za słaby środek uspokajający. naowocnią fasoli itp. takich jak w buszu australijskim. olejki eteryczne. wykorzystywanych do dziś w okultyzmie zielarskim w niektórych regionach Polski. Nie stosuje się ich jednak perse. przytępionego słuchu. Natomiast wywar sporządzony z l kg kłączy paproci zalanych 3 l wrzącej wody usuwa bóle podagryczne i wszelkiego rodzaju przykurcze. anginie i innych chorobach połączonych z kaszlem zalecany jest albo napar z kwiatów.. należy latem z wysuszonych liści paproci przygotować materacyk. jak głosi legenda. w naszym klimacie nie osiąga dużych wysokości.).. Paproć zawiera tłuszcze. Stare korzenie szybko kruszeją i są mało przydatne w ziołolecznictwie. są zatem cennym środkiem pomocniczym w leczeniu cukrzycy. lecz zwykle w mieszankach z innymi ziołami (np. przez dwa miesiące. a choroba zniknie. ischiasu. Korzeń paproci noszony przy sobie chroni przed czarami i wpływami złych duchów. Jednak niekiedy wyrasta do 2 m wysokości w starych. W materacyku paprocie układać w jednym kierunku. Za niezły specyfik przeciwkaszlowy – szczególnie dla dzieci – uważa się świeże. można stosować w bardzo małych dawkach wewnętrznie w celu pozbycia się tasiemca. z korzeniem cykorii podróżnika. usmażone w miodzie (lub cukrze) kwiaty. że paproci szczególnie bał się stary diabeł Boruta i dzięki temu w jej pobliżu można było spokojnie medytować. Krosty. podagry. jeśli tylko pozwoli na to nasz Anioł opiekun. cukier. cienistych borach. grypie. 5 minut i podawać choremu rano l stołową łyżkę na czczo. W noc św. który gotuje się przez kilka minut w 4 – 5 litrach wody.Przy przeziębieniu. można zobaczyć kwiat paproci. Młode rozrosty korzenia trzonu wykopujemy w lipcu. wyścielona pod prześcieradło. Te ostatnie przygotowuje się z 2 – 3 garści suszu. zerwane w lipcu. Paproć Należy do bardzo tajemniczych i owianych legendą roślin leczniczych. przez 3 – 4 dni. Hildegarda powiadała. Niegdyś św. W związku z tym paproć jest pomocna przy leczeniu reumatyzmu. Jana. żywicę. Paproć jest rośliną wieloletnią. Spać głową na południe. Paproć ma wiele właściwości i sił witalnych. Od czasu do czasu trzeba ten materacyk spuszyć. zmieszany w równych proporcjach z białym wytrawnym winem gronowym. albo odwar z korzeni. kiedy nie możemy zrobić sobie posłania ze świeżo zerwanej paproci. wysypki. trzeba 55 . Znacznie skuteczniej w leczeniu nerwic działa świeży sok wyciśnięty z młodych liści i kwiatów. krochmal. Aby zrobić kąpiel. Bardzo młode paprocie.dla chorych na reumatyzm najlepsza jest świeżo zerwana. Należy l łyżkę liści paproci gotować w 1/2 l czerwonego wytrawnego wina przez ok. Na okres zimowy. a później dolewa do wanny napełnionej wodą w 3/4. sierpniu i listopadzie. Możemy też zrobić z paproci poduszeczkę. która usuwa bóle głowy i zębów. sole mineralne oraz floroglucyntan – truciznę dla tasiemca.

abyśmy mogli przyjść w to samo miejsce za rok i znowu zerwać świeżą paproć. stosować nasiona paproci zebrane w małe lniane woreczki. którymi okładamy małżowiny uszne. Możemy również świeży korzeń paproci gotować w occie gronowym (250 g korzenia w 1/2 1 octu) ok. Podbiał leczy choroby układu oddechowego. Syreniusz tak pisał: „Podbiał wszelkim przymiotom ognistym (wrzody. po ciepłej kąpieli. Choremu z wysoką gorączką radził kłaść na piersi liście tego ziela. Sami więc widzicie. oberwać liście z łodygi. Z kolei ksiądz Kneipp zalecał picie herbaty z podbiału na oczyszczenie płuc. Ledwo słońce przygrzeje.10 minut i moczyć się przez 20 – 30 minut co drugi dzień wieczorem. wynikłej bardzo często z przeziębienia lub przewlekłej grypy. leczy wątrobę (szczególnie polecamy przy żółtaczce). pobudza apetyt. ropienie. że ziele to zawiera duże ilości wapnia. Natomiast wysuszone kłącza paproci zachowują tylko wówczas swoje właściwości lecznicze. następnie ciepłym wywarem nacierać wieczorem przed snem całe ciało chorych na reumatyzm i gościec. a także wielce pomocnych w przywróceniu zdrowia człowiekowi choremu. Ponadto podbiał stosowany jest w poważnych zatruciach lekami. co miało gwarantować poprawę samopoczucia i spadek temperatury. Stosować w leczeniu osób starszych. Stare zielarki za pomocą świeżo utartych liści podbiału w księżycowe noce zamawiały „różę piekielną ”. Na jesień i zimę najlepiej przyrządzić nalewkę z liści młodych paproci. Leczenie paprocią było bardzo rozpowszechnione w Polsce w latach międzywojennych. Tajemnica cudownych właściwości podbiału leży w tym. nakazywano. żelaza i siarki – podstawowych składników niezbędnych dla utrzymania dobrej kondycji człowieka zdrowego. dzieciom do 16 lat octowych nacierań nie zalecamy. W tym celu. Następnie przecedzić i stosować do wcierania przy bólach reumatycznych i gośćcowych. zalecany jest zwłaszcza chorowitym Rybom. nie używając noża. Bóle ustąpią bardzo szybko. działa napotnie. Pamiętajmy jednak. Gdy zaś kogo kaszel uporczywy męczył. zwłaszcza przy przedawkowaniu antybiotyków. działa na skórę kojąco – okłady z podbiału są zalecane przy wysypce na tle alergicznym oraz antyseptycznie – można naparem z podbiału przemywać twarz ze zmianami trądzikowymi. Od wieków medycy używali podbiału jako doskonałego lekarstwa na wiele chorób. aby korzeń podbiału na ogień węglisty położył i dym przez lejek wdychał. Drodzy Państwo. o którego znalezieniu każdy marzy od dzieciństwa. a ulgę wielką poczuje. jeśli nie zmienią barwy na brązową. rany) bardzo jest użyteczny. W leczeniu postępującej głuchoty. Obecnie o cudownych właściwościach leczniczych tej rośliny niewiele się mówi. przez 7 – 12 – 14 dni. Wówczas przyrządzamy wywar z 2 kg korzeni. zawsze wieczorem. Głuchota powoli ustąpi. wybiela cerę. Podbiał jest dobry na wszystko Podbiał. po który wystarczy sięgnąć będąc w lesie na spacerze. jak wielką moc ma ten niepozorny kwiatuszek – pierwszy zwiastun wiosny. zwany też „końskim kopytem” lub „kniatem”. nie mówiąc o kwiecie. aby nie niszczyć poletek paproci. on już wychyla się spod śniegu. by ra- 56 .gotować korzeń paproci ok. obwiązując je na noc. Szczególnie szybko ustępuje u dzieci w okresie dojrzewania. Dlatego chciałam przypomnieć o naturalnym leku. 20 minut. Kompresy takie robimy przez 6 tygodni. szczególnie przy skłonnościach do gruźlicy. 200 g świeżych liści zalać 1/2 l alkoholu i postawić w ciemnym miejscu na 9 dni. Można także robić kąpiele całego ciała. Surowe liście przykładać należy do ran same lub utarte z miodem”.

Ale ta najsilniejsza ze znanych trucizn jest dla człowieka dobroczynna – oczyszcza krew i przywraca zdrowie. Wypijamy tak przygotowaną porcję w ciągu dnia. uważana powszechnie za uciążliwy chwast jest jednym z leczniczych ziół o najsilniejszym działaniu i niezwykle szerokim zastosowaniu. czerwcu i lipcu. a jej właściwości uzdrawiające zwiększają się.n. Zachęcam wszystkich do samodzielnego zbierania podbiału. że najbardziej aktywna leczniczo jest wówczas.tować schorowane dzieci i staruszków osłabionych zimowymi chłodami. Następnie rozcieńczamy z przegotowaną wodą (lub źró57 . Podbiał 50 g Jałowiec 10 g Tatarak 30 g Bazylia 30 g Anyż 20 g Kolendra 20 g Macierzanka 20 g 2 łyżki mieszanki zalewamy 2 szklankami wrzątku. dlatego gdy dotkniemy jej. Najczęściej można go spotkać nad brzegami rzek i strumieni. od razu na ręce wyskakują bąble. aby do ludzkiej krwi dostała się jedna stopięćdziesięciotysięczna część jego kropli. Jest to doskonały lek profilaktyczny. Sok sporządzamy przekręcając dobrze umytą. W rosyjskiej i niemieckiej tradycji ludowej powszechny jest zwyczaj gotowania pierwszych wiosennych pędów pokrzywy i przyrządzania w ten sam sposób co szpinak. Już wielki Pliniusz (I wiek p. wzmacniać nasze siły witalne. układając koszyczkami kwiatów na północ. Sok z pokrzywy ma także szerokie zastosowanie. świeżą pokrzywę przez maszynkę do mięsa (uwaga: pokrzywa musi być wilgotna) i odciskamy przez lnianą ściereczkę. z cholesterolu. Sam podbiał jest również doskonałym lekarstwem na wrzody żołądka – sproszkowane liście (mała łyżeczka) zalewamy wrzątkiem i pijemy napar 2 razy dziennie. Kurację należy stosować przez 21 dni. Liście i łodyga pokrzywy pokryte są parzącymi włoskami. aby wytworzył się spory bąbel.in. doskonałą w przypadku astmy. Jad zawarty we włoskach pokrzywy jest tak silny. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. Oto przepis na jedną z nich. gdy połączyć ją z innymi ziołami. kwas mrówkowy.) polecał spożywanie sałatki z młodych pędów pokrzywy jako doskonałego leku wzmacniającego. wszędzie tam. Zawiera m. dobrze jest rozpocząć ją wraz z ubywaniem Księżyca. doskonale też goją otarte stopy. Zebrane zioło suszymy w cieniu.e. gdzie gleba jest gliniasta. witaminy C i K i bardzo dużo chlorofilu. Podbiał stosowany jest także w wielu mieszankach ziołowych. sole mineralne. Pokrzywa parzy i leczy Pokrzywa. liście. Radiesteci uważają. wzmacniający nasze siły nadwątlone długą zimą. Ta ciężka i nieprzyjemna choroba szczególnie dokuczliwa jest na przedwiośniu. Natomiast świeże liście możemy używać jako okład na otwarte rany i wrzody (czyraki). m. można zbierać w maju. Kwiaty podbiału zbiera się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia. w każdym razie w medycynie ludowej stosowana jest od tysięcy lat. Dokładnie nie wiadomo. kiedy zaczęto używać pokrzywy jako lekarstwa. rano i wieczorem przez 6 tygodni. przede wszystkim oczyszcza krew z wszelkich trujących złogów. że wystarczy. gdy rośnie nad ciekami wodnymi. karoteny.in. które wyrastają po przekwitnięciu.

Natomiast słynny dr Syrenius przepisywał osobom chorym na zapalenie opłucnej herbatę pokrzywową – l łyżeczka suszonych liści pokrzywy. Skoro już jesteśmy przy wzmacnianiu sił – w starożytności w tym celu pito dla wzmocnienia męskości miksturę przyrządzoną z nasion pokrzywy gotowanych w czerwonym winie z dodatkiem rodzynek. Oczywiście rosnącej w „zdrowych” miejscach – daleko od szos i trujących wyziewów z fabryk. l łyżeczka ziela tasznika – 1 szklanka wrzątku – pić kilka razy dziennie. Sok z pokrzywy (rozcieńczony) używany kilka razy dziennie wraz z łyżką miodu doskonale działa przy zapaleniu płuc i opłucnej (patrz przepis na oczyszczenie krwi). Pokrzywa od dawien dawna stosowana była także jako lek na wszelkie schorzenia dróg oddechowych.100 ml soku i 200 ml wody). gotowanych na mleku (l łyżeczkę nasion gotować przez 10 minut w szklance mleka). Co jeszcze leczy pokrzywa? Na przykład usuwa bóle śledziony – jeśli posiekamy świeże liście pokrzywy. Przy zapaleniach i stanach zapalnych skóry dobrze jest przemywać chore miejsca płynem sporządzonym z l łyżeczki soku z pokrzywy i l łyżeczki wody. 200 g masła owczego – wszystkie składniki mieszamy i rozgniatamy na jednolitą masę. łodygę i korzenie) zalewamy spirytusem (w proporcji l do 3. gdy zbieramy je wczesną wiosną i na jesieni – nawet w listopadzie. ból zniknie bardzo szybko. Maść z pokrzywy i jałowca jest bardzo skuteczna przy podagrze. wymieszamy je z roztopionym woskiem i przyłożymy na śledzionę. Natomiast przy zapaleniu gardła dobrze jest stosować płukania z czystego (nie rozcieńczonego) soku pokrzywowego kilka razy dziennie. Otrzymaną nalewkę wcieramy w skórę głowy. Nalewka z pokrzywy zapobiega wypadaniu włosów i likwiduje łupież nawet najbardziej uporczywy. Zwłaszcza. 58 . można też wykorzystać do leczenia pokrzywy zbierane w ciągu lata. Najsilniej działa pokrzywa zbierana w maju. Natomiast korzenie pokrzywy są najskuteczniejsze. następnie odcedzamy przez lniane płótno i dodajemy dużą łyżkę miodu akacjowego. Oto przepis: 1/2 szklanki posiekanych liści pokrzywy. Zalecam samodzielne zbieranie pokrzywy. co wzmacnia lecznicze siły tej rośliny. Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie przez 21 dni. l łyżeczka siemienia lnianego. Natomiast czyraki i różne narośla na skórze skutecznie usuwają okłady z nasion pokrzywy. 1/2 szklanki rozgniecionych jagód jałowca. Jest to stary ludowy polski przepis. ale też jest skutecznym lekiem przeciwgruźliczym. Przyjmujemy 2 razy dziennie l łyżeczkę rozcieńczonego soku wraz z l łyżką miodu przez 14 dni. Zupa z pokrzyw (przyrządzona tak jak zupa szczawiowa) z jajkiem na twardo podawana raz dziennie przez 2 tygodnie nie tylko pomaga przy oczyszczeniu zaflegmionych płuc. u których istnieje zagrożenie chorobą płuc. Znana polska zielarka Anna Potocka zaleca palenie w fajce suszonych korzeni pokrzywy tym pacjentom. bowiem wówczas działanie pokrzywy jest najsilniejsze. Taką kurację najlepiej przeprowadzać w maju. jeśli choremu będziemy podawać dodatkowo herbatę z suszonych korzeni pokrzywy (l łyżkę sproszkowanych korzeni zalać l szklanką wrzątku i postawić do naciągnięcia – pić ciepły napar kilka razy dziennie). np. 20 minut na wolnym ogniu. 1/3 szklanki posiekanej pokrzywy zalewamy l szklanką spirytusu) i wystawiamy w zielonym szkle na słońce na 14 dni. Przyrządzamy ją w następujący sposób: posiekaną całą pokrzywę (liście. W polskiej medycynie ludowej pokrzywę stosuje się także przy astmie – posiekane młode pędy pokrzywy (garść) gotujemy w 1/2 1 czerwonego wina przez ok.dlaną) w proporcji l do 2 (np. Otrzymaną w ten sposób maścią smarujemy bolące miejsca. Suszymy pokrzywę układając pędy koszyczkami na północ. Przyrządzony w ten sposób napój podawany dzieciom znakomicie odrobacza.

a całej krzewince. przecedzamy i dajemy dziecku do picia 2 razy dziennie po 3/4 szklanki. Dlatego herbatka poziomkowa jest bardzo pomocna w leczeniu przeziębień i grypy. jak i liście można kupić w sklepach zielarskich. i piegi znikały na kilka tygodni. W maju zbieramy młode listki. anemii i bezsenności. Kurację tę możemy stosować do 6 tygodni. Świeże owoce regulują pracę jelit. ponieważ alkalizuje ustrój i dzięki temu chory organizm lepiej przyswaja sole żelaza. a przy tym smaczną herbatkę z następujących ziół: Liść poziomki 20 g Liść jeżyny 20 g Dziurawiec 15 g Macierzanka 50 g Bazylia 20 g Łyżeczkę ziół zalewamy szklanką wrzątku. W ogóle poziomka to wspaniały lek dla osób cierpiących na artretyzm. Pragnę dodać. a zwłaszcza osobom urodzonym pod znakiem Byka. Poziomka spożywana w dużych ilościach jest bardzo wartościowym lekiem w chorobach oskrzeli. kamienia nazębnego. ale zachęcałabym także do samodzielnego poszukiwania tego ziółka. listkom i kwiatom nadaje uzdrawiającą moc. zalecałabym w przypadku wyżej wymienionych chorób sięgnięcie po poziomkę. natomiast wywar z korzeni oczyszcza krew. Dzisiaj wybielające właściwości poziomki wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym do produkcji upiększających maseczek. Ongiś sławny. ale niekiedy i jesienią) suszymy w piecu piekarskim tak.. które będziemy pić przy migrenie. które chciał pozbyć się. Zatem wszystkim. Jagody służą ozdrowieńcom po ciężkich chorobach i w ogólnym osłabieniu. Jagody (poziomka owocuje w zasadzie od połowy czerwca.. Warto też wiedzieć. aby nie przypalić. Oczywiście suszoną poziomkę.. Przechowujemy je również w szklanych naczyniach. Szczodra Wenus obdarza owoce poziomki wspaniałym smakiem. lewulozy.Poziomka słodka Jak Wenus Słodką i pachnącą poziomką opiekuje się Wenus. Suszymy je w cieniu. fosforu i wapnia. spożywane z mlekiem. Kuracja poziomkowa stosowana odpowiednio długo. Od dawna piegowate dziewczęta przykładały na buzię rozgniecione jagody poziomki. bólach stawowych. usuwa niewielkie kamienie nerkowe oraz rozpuszcza złogi artretyczne i reumatyczne. radził też spożywać owoce poziomki osobom. że wysuszone owoce poziomki możemy zawsze łączyć z ziołami. kwiaty i pędy. że zioło to ma właściwości rozpuszczające różne złogi powstające w organizmie. Maj to najlepszy miesiąc na ziołowe żniwa. zwłaszcza z dodatkiem marzanny wonnej. artretyzmie i kamieniach wszelkich”. którego planetą opiekuńczą jest także Wenus. Ponadto działają nader skutecznie w chorobach wątroby. Podam Państwu kilka przepisów na mieszanki ziołowe z poziomką. W medycynie ludowej wywar z liści był stosowany przy biegunce krwawej u dorosłych i u dzieci. w trakcie jej trwania należy kąpać dziecko 2 razy w tygodniu w mieszance ziołowej: 59 . a także kwas salicylowy. żelaza i wapnia. odstawiamy do naciągnięcia. Z kolei ksiądz Kneipp tak pisał o tym ziółku: „Młode listki zbierane w maju mogą doskonale zastąpić herbatę chińską. Uwaga! Chronić przed wilgocią. wypryskach skóry. Owoce poziomki zawierają duże ilości cukru.. Na przedwiośniu warto dzieciom o skłonnościach do krzywicy podawać bardzo zdrową. a dziś zapomniany Linneusz zalecał chorym na artretyzm i reumatyzm kurację poziomkową. której zarówno owoce. także jej korzeniom. a potem przechowujemy w szklanych naczyniach. wyłącznie w bardzo słoneczne dni.

moczopędnie. ma silne właściwości antyseptyczne. sole potasowe. Kurację można co jakiś czas powtarzać. stosowali go np. niektóre osoby mogą być uczulone na rumianek. którym dolega wątroba i śledziona. wówczas niestety nie można go stosować). 2 razy dziennie rano i wieczorem. 60 . silne olejki eteryczne. jeśli mamy jakiś stan zapalny lub po prostu zmęczone. Natomiast osobom. Rumianek od wieków stosowany jest także w kosmetyce jako środek upiększający (wybiela cerę. a także do przemywania ran i przy różnego rodzaju chorobach skóry. przecedzić i pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 przez 6 tygodni. przy kolce u dzieci. Aby sporządzić herbatkę rumiankową. Przy uporczywych zaparciach możemy stosować lewatywki z herbatki rumiankowej. zarówno u dzieci. dwa razy dziennie – rano i wieczorem. polecam wywar z samej poziomki: 20 g liści i korzeni poziomki gotujemy przez ok. wapń. Działa napotnie. Pijemy ją. (Uwaga. którym dokucza choroba naszych cudownych czasów – skleroza: Suszone owoce poziomki 100 g Liść borówki 50 g Jemioła 10 g Marzanna wonna 10 g Liść rosiczki 25 g Jedną łyżeczkę ziół gotować w szklance wody przez5 – 6 minut. Można również naparem rumianku przemywać trudno gojące się rany lub miejsca zaatakowane przez różne choroby skóry. Rumianek Ta ładnie kwitnąca roślina o specyficznym zapachu zawiera spore ilości siarki. rozkurczowo. Herbatka rumiankowa pita 2 razy dziennie przez 3 miesiące skutecznie usunie tę dolegliwość. O leczniczych właściwościach rumianku wiedzieli już starożytni. wosk. zawsze ciepłą. zalewamy czubatą łyżkę ziela rumianku dwiema szklankami wrzątku i odstawiamy na 15 – 20 min.Tatarak 25 g Kora dębu 25 g Macierzanka 100 g Zioła gotować w 2 1 wody przez 30 minut i dodać do kąpieli. schorzeniach żołądka i jelit. która powinna trwać ok. które ma aż trzech potężnych opiekunów – Słońce. Zalecają je również lekarze. A teraz poziomkowy przepis na mieszankę dla osób starszych. jest chętnie stosowane przez osoby chore. nadaje piękny kolor i puszystość włosom). Najpopularniejszy jest napar z rumianku w postaci herbatki. Księżyc i Wenus – wzmacniających jego uzdrawiające siły. Polecam ją także paniom w okresie klimakterium. Pomaga przy skurczach żołądka i wszelkiego rodzaju wzdęciach oraz kłopotach z jelitami (likwiduje procesy gnilne w jelitach). zamyka pory. To wspaniałe ziółko. wielokwas żelaza. wiatropędnie. jak i u dorosłych. pod przykryciem. Mocny napar (l łyżka na szklankę wrzątku) pity regularnie pomaga w bólach migrenowych. 20 minut. w chorobach kobiecych. Nadaje się też znakomicie do przemywania oczu. którym dokuczają uderzenia krwi do głowy. zwłaszcza dzieciom i ludziom starszym. Mocny napar rumiankowy pozwala także utrzymać piękną cerę oraz przywrócić urodę i zdrowy wygląd zmęczonej twarzy – wystarczy przemyć twarz kilka razy dziennie takim naparem. „szczypiące” powieki. przecedzamy i pijemy ciepły wywar – l szklankę lekko osłodzoną miodem. cukry. 20 minut w 1/2 l wody.

Dodajemy do wody ciepły wywar. 100 g arcydzięgla. Należy też do ziół przywracających młodość i ładną cerę. 100 g tataraku. Ma silne działanie oczyszczające. puchlinę wodną. dla dzieci ze 100 – 150 g. choć chwast – leczy Skrzyp. Dlatego we wszystkich przepisach z użyciem suszonego skrzypu zalecam zwykłe zioła. następnie przecedzić i wlać do wanny z wodą. mają one bardzo słabe działanie. Przygotowujemy ją następująco: siano łąkowe – l kg.. Poduszeczka rumiankowa to bardzo dobry sposób na pozbycie się bezsenności i bólu głowy. l łyżeczkę suszonego zalewamy szklanką wody i gotujemy pod przykryciem 15 – 20 min. Kąpiele rumiankowe wzmacniają system nerwowy. odstawić do naciągnięcia. Powszechnie uznawany jest za chwast. rozpuszczające i zarazem wzmacniające. skrofuły i inne choroby skórne. aż do wygojenia.Znany jasnowidz i zielarz – ksiądz Czesław Klimuszko zalecał przy zastarzałych ranach kończyn kąpiele z następującej mieszanki: 200 g rumianku. fixów.. 300 g igliwia sosny. Zioła zalewamy 2 1 wody i gotujemy przez 10 – 15 min. a także działają napotnie. I jeszcze jedna uwaga: nie polecam Państwu używania skrzypu w torebkach tzw. wszelkie krwotoki. co ogranicza możliwości ich stosowania do okresu wiosny i lata. 100 g szyszek chmielu. niektóre receptury przewidują użycie świeżego skrzypu. potas i wapń. Jeśli nie mamy świeżego skrzypu. można zbierać do końca września. gdy lekko przestygnie. Kąpiel nie powinna trwać dłużej niż 15 min. Ogólne oczyszczenie organizmu – łyżeczkę świeżego posiekanego skrzypu zalać szklanką wrzątku. 100 g liści lub pączków brzozy. Taką kąpiel możemy stosować 2 razy w tygodniu przez dłuższy czas. Znakomicie przywraca siły. Rośnie na podmokłych polach i łąkach lub na cienistych leśnych polankach. gorzknik wyciągowy. złą przemianę materii. dokładnie wymieszać i wsypać w poszewkę z podwójnego lnianego płótna. Skrzyp. może służyć do 9 miesięcy. wycieńczeniu organizmu po leczeniu antybiotykami oraz u anemicznych dzieci daje kąpiel w następującej mieszance ziołowej: 100 g rumianku. Jego zalety wychwalał już Syrenius. Taka poduszeczka. Również dobre rezultaty przy puchlinie wodnej. dlatego polecam je osobom przeziębionym. zwłaszcza jeśli dodatkowo będziemy pić szklankę herbatki rumiankowej na noc po kąpieli. po tym okresie należy zrobić nową. kwiat rumianku – 1/2 kg. Ta ogromna żywotność skrzypu świadczy też o jego dużych właściwościach leczniczych. I dzisiaj skrzyp jest stosowany jako zioło lecznicze. Zwłaszcza z powodzeniem leczył nalewkami i wywarami skrzypowymi wrzody. po dokładnym wymieszaniu garść ziół gotować w 3 l wody. o którego właściwościach leczniczych chcę Państwu opowiedzieć. Z kolei ksiądz Kneipp leczył za pomocą herbatki skrzypowej krwotoki płucne. należy gotować sporą garść rumianku w 3 l wody przez około 15 min. Ta niepozorna roślinka podobna do małej jodełki zawiera duże ilości kwasu krzemowego. bo trudny do wytępienia. Niestety. a sokiem ze świeżego zioła nawet najsilniejsze krwotoki z ran ciętych. pijemy szklankę tak przygotowanej herbatki rano i wieczorem przez 12 tygodni. moczyć chore miejsce co 3 dni. gruźlicę i choroby gardła. 61 . sole mineralne. 100 g mchu szarego leśnego. Dla osób dorosłych taką kąpiel przygotowujemy z 200 – 300 g mieszanki. i to uciążliwy. 20 recept na lekarstwa ze skrzypu na różne schorzenia. Cudowne właściwości skrzypu są znane od tysiącleci. jeśli będziemy ją często trzepać. jakie można dostać w każdej aptece lub „Herbapolu”. Aby przygotować taką kąpiel. który opracował ok. Leczy choroby układu moczowego.

Wszystkim paniom polecam też wspaniałą płukankę do włosów na bazie skrzypu. która nie żyje w zgodzie z herbatą skrzypową. w 1 l wody. picie właśnie wywaru ze skrzypu. Opuchnięte kostki nóg – okłady z wywaru skrzypu. do podmywań i irygacji przy upławach białych. prostą i skuteczną kurację odchudzającą z zastosowaniem skrzypu. Zatrzymanie moczu – podać herbatkę skrzypową i zrobić ciepły okład na podbrzusze. podam też przepis na tanią. choroby płuc. należy jednocześnie ograniczyć spożywanie potraw mącznych i słodyczy oraz wykluczyć z jadłospisu całkowicie kawę. Wywar sporządzamy gotując dwie czubate łyżki skrzypu w 1/2 l wody przez 30 min. w szklance wody. Proponuję Paniom z nadwagą zamiast wydawać ogromne sumy na „cudowne pigułki”. kamforę. Mieszanka moczopędna: Skrzyp 10 g Słoma owsiana 10 g Jałowiec 10 g Liście bzu czarnego 10 g Liście czarnej porzeczki 10 g Zioła dokładnie wymieszać. Stosowana wewnętrznie szałwia leczy zapalenie migdałków i gardła oraz śluzówki jamy ustnej. Efektem dodatkowym jest wzmocnienie włosów i paznokci. 50 g skrzypu. 10 g rumianku. a jako lek nie tylko przez ludową. W Polsce od dawien dawna używana jest także jako przyprawa. Aby ją przeprowadzić.in. 10 g liści orzecha włoskiego. Dobrze jest też w tym czasie zażywać raz dziennie łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu. Skłonność do polipów w nosie – l łyżkę skrzypu gotować przez 30 min. ewentualnie robić choremu nasiadówki z wywaru skrzypu (łyżkę skrzypu gotować 15 – 20 min. choroby nerek. l czubatą łyżeczkę mieszanki gotować 10 min. taninę. na wolnym ogniu i uzupełniamy wodą do 1/2 l (w czasie gotowania wody ubędzie). 50 g skrzypu.Choroby układu moczowego – herbatkę skrzypową przyrządzoną jak wyżej 2 razy dziennie (rano i wieczorem) lub l łyżeczkę sproszkowanego skrzypu wymieszaną z łyżeczką miodu raz dziennie przez 6 tygodni – leczy nerki i pęcherz moczowy. wrzody żołądka. Szałwia Szałwia lekarska należy do ziół znanych od wieków i szeroko stosowanych. Choroby kobiece – wywar skrzypowy: l łyżka skrzypu na 1/2 l wody – gotować 30 min. garbniki oraz duże ilości witaminy C.. także 2 razy dziennie po l szklance. na przemian z okładami z wywaru z siana łąkowego przez 2 – 3 tygodnie. ale i oficjalną medycynę. wciągać do nosa i płukać. Herbatkę ze skrzypu pijemy przez 14 dni. W tym czasie należy też pić dwa razy dziennie herbatkę skrzypową -l szklankę rano i wieczorem. potem znowu przez 14 dni pijemy herbatkę skrzypową. w 1 l wody). w 1/2 l wody. płukać włosy po umyciu. Zapobiegnie tworzeniu się nowych polipów i zahamuje wzrost już istniejących. Do włosów ciemnych: 20 g tataraku. Zioła gotować ok. Pijemy 2 razy dziennie l szklankę – rano przed 7 (nie później) i wieczorem przed 19. a także oczyszcza krew i przeciwdziała 62 . Zażywać l szklankę wywaru rano pomiędzy 7 a 8 oraz po południu pomiędzy 16 a 18. Wywar należy pić ciepły. Cała kuracja trwa 3 miesiące. Ponieważ ciągle dostaję listy z prośbą o pomoc od pań z nadwagą. Do włosów jasnych: 20 g tataraku. 20 min. olejki eteryczne. a następnie przez 9 dni herbatkę z dziurawca (l łyżeczkę dziurawca zalewamy szklanką wrzątku). Liście tego ziela zawierają m. żywicę.

Tatarak Czy wiecie Państwo. chorób oczu. następnie odstawiamy w ciemne miejsce w zielonym szkle na 21 dni. pijemy 2 razy dziennie szklankę aż do ustąpienia chrypki. Po tym okresie wypijamy l raz dziennie małą szklaneczkę. 10 g kwiatu dzikiej róży. Takie winko możemy podawać starszym dzieciom. I miało to swoje uzasadnienie. Kruche i łamliwe włosy – 10 g szałwi. Blada anemiczna cera – 1 l czerwonego wina gronowego lekko podgrzewamy i wsypujemy garść szałwi. Zioła dokładnie wymieszać i zalać 1/2 1 alkoholu. 10 g szałwi. Do dziś w wielu wsiach w Zielone Świątki wyścieła się świeżo zerwanymi liśćmi tataraku podłogi domostwa i podwórza. Lekko ostudzić. Niestety. Ma silne właściwości odkażające i przyjemny zapach. orzeźwiający smak po paru minutach będzie miała nasza zwykła „kranówka”. 10 g bukwicy.zwapnieniu żył. Herbatka działa m. Zioła wymieszać. Ze względu na swoją ogromną żywotność. odstawić w ciemnym szkle w ciemne miejsce na 21 dni. Ludowe zielarki zalecały też takie okłady w przypadku śpiączki. a w Dzień Zesłania Ducha Świętego przystraja izby tatarakiem. olejki eteryczne. 10 g kwiatu bzu. Uporczywa chrypka – sporządzamy wywar jak wyżej i dodajemy l łyżeczkę miodu oraz odrobinę mleka. o niebieskich kwiatach. może być stosowana wyłącznie zewnętrznie. Drodzy Czytelnicy. Obniżenie poziomu cukru u diabetyków – 10 g majeranku. Tatarak był też szeroko stosowany w medycynie ludowej jako lek na wiele schorzeń. Bóle gardła – 1 łyżeczkę szałwi zalać szklanką wody i gotować krótko pod przykryciem. 5 g chmielu. 10 g korzenia tataraku. a domownicy i bydło zdrowe. przeciwgorączkowo. przez dłuższy czas. wieczorem po kolacji. Szałwia jest także bardzo pomocna w cukrzycy. A szkoda. jak wspaniały. obecnie rzadko kto pamięta o tych cudownych zaletach tataraku. dodać l łyżeczkę miodu i l łyżeczkę octu winnego. kwas askorbinowy i kaolinę. usuwa dolegliwości żołądkowe.in. polepsza stan zdrowia chorych na gruźlicę i reumatyzm. szybko się u nas zadomowił i rozprzestrzenił. rano na czczo (do 9). Zewnętrznie można używać szałwi do leczenia suchego kaszlu (okłady na gardło). Najszersze zastosowanie ma napar z szałwi. gdzie uważany był za roślinę świętą. ropiejących wrzodów i ran oraz odmrożeń. ma też działanie przeciwgorączkowe. Aby go przyrządzić. wycisnąć przez lniane płótno i robić ciepłe okłady na głowę i kark chorego. aby rok był obfity w plony. zalać 1/4 l czerwonego wytrawnego wina i 1/4 l wody. Przekonacie się. Ta łąkowa. Nawet lekarze zajmujący się ziołolecznictwem raczej nie zalecają swoim pacjentom tataraku. Tradycja ludowa przypisuje mu magiczną moc. bowiem jego właściwości lecznicze są rzeczywiście duże. że tak powszechnie występujący nad naszymi stawami i jeziorami tatarak nie jest rdzennie polską rośliną? Przywieziono go do naszego kraju przed paroma wiekami z Dalekiego Wschodu. Otrzymaną nalewkę wcierać codziennie wieczorem w skórę głowy przez 3 miesiące. Spróbujcie. należy jedną łyżeczkę szałwi zalać szklanką wrzątku i odstawić pod przykryciem na 15 – 20 min. Pijemy w razie potrzeby dwa razy dziennie szklankę naparu. gotować na wolnym ogniu 20 – 30 min. garbniki. Tatarak zawiera żywicę twardą i lotną. Uwaga! W Polsce rośnie 8 odmian szałwi. wrzucić świeży korzeń lub dolną część liścia tataraku do naczynia z wodą z kranu. ale rozcieńczone pół na pół ze źródlaną wodą. aby oczyścić zagrody ze wszystkich złych mocy. bo 63 . Dodatkowo dobrze jest płukać włosy po myciu wywarem z szałwi. przecedzić. Płukać gardło kilka razy dziennie.

tatarak jest pomocny w leczeniu m. pomaga w usunięciu kamieni nerkowych oraz przy bólach reumatycznych i artretycznych. aby pokryła korzenie) i gotujemy do miękkości. wcierać w chore miejsce i w okolicach chorych narządów po kąpieli. Pokrojony korzeń zalać spirytusem i odstawić na 21 dni. 64 . Rano zagotować i wypić 1/2 szklanki ciepłej herbatki. Mam nadzieję. Pora „żniw” tatarakowych to późna jesień. Po kąpieli nacierać chore miejsca oliwką tatarakową. Gotujemy syrop z wody i cukru. przechowujemy w chłodnym miejscu. potem przekładamy do słoików. aż zacznie krzepnąć na brzegach. ogólnie wzmacnia organizm. Możemy kupić je w aptece lub w „Herbapolu”. i wlać do wanny wody. Gotujemy przez 3 kolejne dni 2 – 3 godz. do gorącego syropu wrzucamy ugotowany korzeń. następnie odcedzamy i wykładamy na deseczkę do podsuszenia. Odstawiamy z ognia i mieszamy do ostygnięcia. Masę wykładamy na deseczkę i po ostatecznym zakrzepnięciu kroimy na cukiereczki.in. układu moczowego. Skuteczna przy częstych omdleniach. chorób kobiecych. po południu o 17 przez 2 – 3 miesiące. W tym czasie konieczne jest wykluczenie z jadłospisu wieprzowiny (pod każdą postacią) oraz ograniczenie soli. Aby przygotować kąpiel tatarakową. Przygotowujemy syrop z wody i cukru. Przy chorobach układu kostnego najlepsze efekty daje połączenie nacierań nalewką tatarakową. Zażywać na wodę lub cukier po 30 kropli 2 razy dziennie. Choroby żołądka – szczyptę sproszkowanego korzenia popić szklanką gorącej wody. Kąpiele stosujemy co 3 dni (najwyżej do 30 min. w bólach reumatycznych i artretycznych. Konfitura tatarakowa – 250 g świeżego korzenia tataraku. 1/2 kg cukru. Ze swej strony gorąco namawiam Państwa. Dawkowanie: 2 razy dziennie l łyżkę. uporczywe przewlekłe bóle głowy. Nasze babcie podawały też konfiturę chorym na padaczkę i porażenie mózgowe. Usuwa śpiączkę. należy rozpocząć ją jesienią i kontynuować przez 90 dni. Drobno pokrojony korzeń zalewamy wodą (tak. dziennie. Korzeń zalać oliwą i postawić w zielonym szkle na 14 dni na słońcu. drugą porcję wypić przed 18 (także ciepłą). 1/2 l oliwy z oliwek lub orzechów arachidowych.). należy: 1/2 kg korzenia tataraku gotować w 3 l wody na wolnym ogniu przez ok. Niektóre mikstury przyrządza się ze świeżego korzenia. Oliwka tatarakowa – 5 dkg świeżych korzeni. 1/2 kg cukru. do gorącego syropu wrzucamy drobno posiekany korzeń. z kąpielami tatarakowymi. Cukierki tatarakowe – 250 g świeżego korzenia tataraku. 1/2 l spirytusu. wzmacnia też włosy. Czysto wymyte kłącza drobno kroimy i suszymy w gorącym piekarniku. ale możemy też zbierać je i suszyć sami. dolegliwości żołądkowych. a po 6 tygodniach kąpieli i nacierań bóle powinny ustąpić. 1 l wody. Uwaga: tataraku nie należy stosować przy rozwolnieniach! Nalewka tatarakowa – 10 g świeżego korzenia tataraku. Doskonałe dla anemicznych dzieci. można mu podawać herbatkę tatarakową – l łyżkę suszonego korzenia zalać szklanką letniej wody i odstawić pod przykryciem na całą noc. wzmacniają organizm wyczerpany chorobą. Wysuszone przechowujemy w szklanym słoju. abyście zainteresowali się tym pachnącym zielem i stosowali go przy leczeniu Waszych dolegliwości. Kąpiele są także skuteczne przy stanach zapalnych skóry i ropieniach. pobudza przemianę materii. Aby kuracja była skuteczna. poprawia krążenie (zwłaszcza dobra przy marznących nadmiernie stopach). rano o 8. 30 min. że powrót leczenia naturalnego przywróci tatarakowi należne mu miejsce. odblokowuje zatkane kanaliki nerek. Najczęściej wykorzystywane w ziołolecznictwie są kłącza i korzeń tataraku. padaczki i porażenia mózgowego). chorób układu nerwowego (np. smażymy w syropie. Jeśli chory źle znosi proszek. 1 l wody.

drugiego i trzeciego dnia co 6 godzin. Uporczywy kaszel – przeziębienie – grypa 100 g żywokostu sproszkować i zażywać 2 x dziennie małą łyżeczkę z miodem akacjowym lub spadziowym przez 7 dni. goić się szybko. wapń i kwas dębiankowy. brak głosu Korzeń żywokostu 50 g Siemię lnu 20 g Kwiaty ślazu leśnego 50 g. zawiera bowiem duże ilości śluzu. że należy wycofać to zioło z listy ziół leczniczych. dzieciom też możemy taką kąpiel zastosować przed snem. 20 minut i dodać do kąpieli. Nazwa mówi nam o przeznaczeniu zioła. natomiast wieczorem między 1900 – 2000 sześć tygodni. gdyż jego korzeń ma zabarwienie czerwone. rośnie pod wpływami Jowisza. Wrzody żołądka Korzeń żywokostu 50 g Korzeń tataraku 10 g Macierzanka kwiat 40 g Zioła sproszkować. jod. 6 00 – 800. następnie pić ciepły wywar co 2 godziny. 65 . egzema. którą robimy l x w tygodniu. wieczorem o 1900. ponoć posiada właściwości niekorzystne dla zdrowia. Wielki uczony i lekarz Syrenius (1613) napisał rozprawę o cudownych właściwościach leczniczych żywokostu. łuszczyca. Należy unikać połączenia ze środkami zawierającymi żelazo i można stosować w leczeniu wielu schorzeń. Zioła wymieszać dokładnie.Żywokost. ponad 5% alkantoniny. działa w leczeniu pomocniczo. i brunatno-brązowe. działanie ziół jest osłaniające. że to zioło leczy doskonale system kostny i nie tylko. skórnej i mięśniowej. 1/2 szklanki pierwszego dnia choroby. rano o 900. kosztywar Zioło znane w Polsce od najdawniejszych czasów. zwanego planetą wielkiego szczęścia. Zioła w porozumieniu z lekarzem prowadzącym należy stosować przez 6 tygodni. zespolić. kwas krzemowy. Proszę zwrócić uwagę na słowo żywo-kost – nazwa mówi nam. Płukać gardło kilka razy dziennie. asparaginę. Korzeń żywokostu 200 g Kwiat lipy 50 g Kwiat lebiodki 100 g. Słynni lekarze angielscy napisali rozprawę o leczeniu żywokostem przede wszystkim wrzodu żołądka. ponieważ pobudza wzrost tkanki kostnej. Gruźlica krtani – chrypka. Zioła dokładnie wymieszać l łyżką ziół gotować pod przykryciem z 3 l wody ok. Obecnie po wielu dyskusjach przywrócono żywokost do łask i możemy nadal stosować go w ziołolecznictwie z bardzo dobrymi efektami. działa przeciwkrwotocznie i przeciwzapalnie. Choroby skóry – wypryski. które my nazywamy polskim żeń-szeniem. Przed wielu laty uczeni doszli do wniosku. że leczy rany głęboko cięte. oczyszczają drogi moczowe i bardzo łagodzą ból nerek. natomiast nazwa łacińska pochodzi od słowa consolidare – wzmacniać. połączyć w jedno. zażywać malutką łyżeczkę rano między godz. jedną stołową łyżkę ziół zalać wrzącą wodą i zostawić pod przykryciem na kwadrans w ilości – l szklanka wody. należy z jadłospisu wykluczyć słodycze i wieprzowinę w każdej postaci. Biegunka u dorosłych i dzieci l łyżkę stołową korzenia gotować 15 minut z 1/2 1 wody.

następnie przecedzić i robić nasiadówki 2 x w tygodniu przez 15 minut – stany przewlekłe należy leczyć przez 4 tygodnie. Taką maseczkę nakładamy raz w tygodniu. Cera będzie delikatna. W ten sposób przyspiesza gojenie się wrzodów żołądka i dwunastnicy. Wiosną możemy zbierać młode pędy liści i robić z nich doskonałą. W lecznictwie jest wykorzystywany żywokost głównie w leczeniu gruźlicy płuc.Hemoroidy 100 g korzenia żywokostu 50 g nasion kozieradki 20 g kory dębu Zioła dokładnie wymieszać – l łyżkę stołową ziół gotować 15 minut w 2 1 wody. natomiast zimą robimy maseczkę z wysuszonego korzenia z odrobiną wody. oczyszcza krew i regeneruje cały organizm zmęczony po zimie. zachowa młody wygląd. przechowujemy w szklanych naczyniach. jesienią zbieramy tylko w listopadzie i suszymy w przewiewnym miejscu na szarym płótnie. wieczorem o 1700. pobudza do wzrostu nową tkankę. krtani. Żywokost posiada właściwości nabłonkowotwórcze. możemy połączyć z niewielką ilością zmielonego siemienia lnu l:l. Wiosną rozpoczynamy zbiory korzenia już od marca do maja. l łyżkę stołową ziół gotować w 1/2 l wody około 5 minut i pod przykryciem pozostawić na noc. Zioła wymieszać bardzo dokładnie. 66 . wiosenną sałatkę. zawsze wieczorem. W kosmetyce jest doskonały w świeżej postaci na maseczki kosmetyczne dla pań o bardzo wrażliwej cerze w okresie wiosennym. łagodzi wszelkie stany podrażnienia przewodu pokarmowego. nerek. Gruźlica nerek Korzeń żywokostu 100 g Liść ogórecznika 20 g Ślaz leśny 20 g Skrzyp polny 50 g Dziurawiec 10 g. poza tym do leczenia trudno gojących się ran i chorób skóry na tle alergicznym. Pić 2 x dziennie l szklankę ciepłego naparu rano o 900.

magnez. Uwaga! Cukrzykom nie wolno stosować buraka do celów leczniczych! Odchudzanie l kg buraczków ugotuj. Burak dzięki pierwiastkom alkalicznym odkwasza nasz organizm – tępi nieznośne zgagi. ponadto żelazo. Kobiety cierpiące na obfite miesiączki. pieczenia w dołku i uspokaja nerwy. Bo burak jest też doskonałym lekiem. Jeżeli ktoś nie lubi soku. Sałatka jest doskonała dla tych. ile niezwykłych przeznaczeń może mieć to warzywo. zetrzyj na tarce. Burak w postaci jarzynki lub sałatki działa tonizująco i leczniczo przy otyłości. Do łyżki oleju z oliwek dodaj łyżeczkę octu winnego. suszony koper i kminek. Polecam osobom cierpiącym na bezsenność. potas. że czynnik zwalczający raka nie ulega zniszczeniu podczas gotowania. że nasz poczciwy burak czerwony hamuje ich rozwój. dodaj odrobinę ziołowych przypraw – tymianek. ponieważ zawiera duże ilości niezbędnych do życia pierwiastków alkalicznych – sód. drugą połowę wieczorem – przed snem Zaparcia trwałe Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 3 łyżki soku z selera z odrobiną mielonego kminku. Rozgnieć ząbek czosnku. Pij przed śniadaniem przez 21 dni. może jeść buraka gotowanego. Cudownie pomaga przy odchudzaniu. powinny wypijać codziennie 1/2 szklanki soku buraczanego – rano i wieczorem przed jedzeniem. wapń. Wiedzieli o tym ludzie tysiące lat temu. rubid i cez oraz około 10 proc. szczególnie w okresie przekwitania. 3 kwaszone ogórki. Powinni go też pić chorzy na nowotwory. którzy się odchudzają. Nerwica Do 1/2 szklanki świeżego soku z buraka dodaj 1/2 szklanki soku z białych winogron i szczyptę zmielonej mięty pieprzowej. Sosem zalej warzywa i wymieszaj. dodaj ugotowaną białą fasolkę (l szklanka). zaparciach. Sok z surowego buraka zmieszany pół na pół z miodem pszczelim leczy nadciśnienie. dolegliwościach wątroby i nerek. Anemia Do l szklanki soku z buraka dodaj łyżkę soku z cytryny i 3 łyżki soku z pietruszki. Przez 14 dni pij 2 razy dziennie połowę porcji rano – przed śniadaniem. gotujemy z nich barszcz wigilijny – i nawet nie podejrzewamy. kobalt. Dzięki żelazu leczy niedokrwistość. witaminy B i prawie 0 kalorii. zapewnia bowiem pełen zestaw minerałów i witamin. 67 .Warzywa Buraki Jemy buraczki do szynki. Okazuje się. Pij przed snem przez 14 dni. do zająca. Dzięki niej poprawi się też Twoja cera i nie będzie problemów z wypróżnianiem. Stwierdzono bowiem.

Może właśnie dlatego ma tak wiele cennych właściwości. Trudno się bez niej obejść w kuchni. zapomnieliśmy. Brodawki i narośla Upieczoną cebulę zmieszaj z l łyżką soli kamiennej i l łyżką miodu spadziowego. astrolog i przyrodnik uznawany przez współczesnych za czarnoksiężnika. Tę miksturkę można też podawać dzieciom. Ból żołądka i kolka Gotuj l cebulę w 1/2 l mleka przez 15 – 20 min. Przyzwyczajeni do antybiotyków i prochów. obierz ze skórki. Przypisywano jej cudowne właściwości lecznicze. przed śniadaniem i przed snem. przetrzyj na miazgę z miodem (l łyżka na l cebulę). by mieć ładną cerę. Poszatkuj drobno 1/2 kg cebuli i zalej ją na 7 godzin 1/2 1 przegotowanej lub oligoceńskiej wody. Cebula Była znana już w starożytności. Wywar ten świetnie leczy oczy zaczerwienione i łzawiące. febrę. Nakładaj na chore miejsce kilka razy dziennie.e. gdy dręczą je robaki (zawsze rano). Pliniusz Starszy – lekarz. ale bardzo potężne planety Mars i Saturn. kamienie żółciowe. zaparcia Poszatkuj drobno 250 g cebuli i zalej ją 1/2 l spirytusu. Zażywaj dwa razy dziennie 15 kropli (na wodę). dodaj szklankę gorącego mleka i przez 14 dni pij wieczorem przed snem. Następnie gęstą papkę nałóż na chore miejsce i obwiń szarym płótnem. cukrzycę. Wspomaga dojrzewanie czyraków. Mieszanka wyciąga ropę i oczyszcza ranę już po pierwszym dniu. Natomiast rany zastarzałe leczy cebula połączona z mąką jęczmienną. anemię. którymi faszeruje nas medycyna konwencjonalna. Sławił ją w I w n. Jadły ją też. sole mineralne. Dodatkowo wzmocnisz cały organizm. Zawiera dużo witaminy A. że cebula wprawdzie nie czyni cudów. aż do ustąpienia kaszlu. Zaflegmienie oskrzeli Cebulę upiecz w łupinie w piekarniku. szkorbut. Wrzody i czyraki 3 duże cebule gotuj z 3 figami i garścią rodzynek. Nalewkę wystaw na słońce na 7 dni. Złe trawienie i problemy z jelitem grubym. ale jest bezsprzecznie najzdrowszym warzywem. rano o 11 – wieczorem o 17. Puchlina wodna 68 . że właśnie cebulą nasze prababki leczyły doskonale wiele przypadłości: astmę. Oto jak można wyleczyć cebulą niektóre schorzenia. olejki eteryczne cukier i śluz. Dwie części pieczonej cebuli i l część tartego mydła rozetrzyj i dobrze wymieszaj. następnie przefiltruj. Miksturą okładaj brodawki na noc lub pocieraj je kilka razy dziennie. Dzisiaj wiadomo już. Jest warzywem powszednim niczym chleb. i przyspiesza gojenie. Kurację stosuj przez 21 dni. W XVI wieku doczekała się nawet specjalnego traktatu naukowego. Kamienie w przewodzie moczowym i piasek usuwa woda cebulowa. nerki. Zażywaj 2 razy dziennie łyżkę stołową soku zmieszanego z łyżką miodu akacjowego. schorzenia żołądka. choroby płuc i dróg oddechowych. schorzenia oczu. Opiekują się nią ponure. witaminy z grupy B. Tę miksturę możesz też podawać dzieciom. zetrzyj i wyciśnij sok przez lniane płótno. który doskonale działa też przy głodówkach.Uporczywy kaszel pogrypowy l kg buraczków ugotuj na miękko. Sok wyciśnięty z buraczków upieczonych w piekarniku działa znacznie mocniej. Pij 2 razy dziennie l szklankę ekstraktu.

Szczególnie dobrze robi przy stłuczeniach kolana. Posól. Jak przyrządzać cebulę. Po dłuższym stosowaniu włosy ładnie rosną i nie mają skłonności do siwienia. 69 . następnie mocno ugnieć i pozostaw w cieple na kilka godzin. Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej tym sposobem: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżce z winem ciepłym choremu pić dawali. by nie drażnić wątroby. Cebulę zetrzyj na drobnej tarce i wyciśnij. następnie umyj. a w dodatku tak przyrządzona cebula jest lekiem.” Mimo że od tego czasu minęło parę stuleci. ale do lekarstw. Hemoroidy Zażywaj 3 x dziennie l łyżkę stołową świeżego soku. Wiedzieli już o tym starożytni. Odciski Główkę cebuli przetnij na pół. Znany XVI-wieczny polski zielarz Spiczuński tak pisał o chrzanie: „Przychodzi nie tylko do przysmaku stołowego używania. przez 3 do 7 dni. Zażywaj 3 razy dziennie po łyżce stołowej godzinę przed jedzeniem bądź 2 – 3 godz. Słabe włosy Raz w tygodniu wetrzyj sok cebuli w skórę głowy. bo tylko tak zachowa swoją energię. a nauka współczesna dorzuca nowe przepisy dzięki badaniom nad leczniczymi właściwościami roślin. nie kaleczy”. Warstwy cebuli przesypuj w słoju cukrem pudrem. można też dodać kilka kropel cytryny. Potem dopraw ulubionymi ziołami i oliwką. Pół kg cebuli pokrój na krążki zgodnie z jej budową. Następnie poszczególnymi łuskami okładaj odciski 2 x dziennie rano i wieczorem. Owiń ceratką i ręcznikiem głowę na godzinę. każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić. Chrzan nie tylko na Wielkanoc W polskiej kuchni chrzan zajmuje poczesne miejsce jako dodatek do wielu potraw. Uporczywy kaszel Poszatkuj 3 duże cebule. Jeszcze raz potwierdza się stare przysłowie: „Natura leczy. Nadciśnienie i prostata Jedz dużo świeżej cebuli. Możesz zażywać profilaktycznie łyżeczkę od herbaty 3 – 4 razy dziennie. zalej octem i odstaw na dobę w ciepłe miejsce. ale także własności lecznicze. A już obowiązkowo chrzan z buraczkami w postaci ćwikły zagościć musi na wielkanocnym stole. Miksturkę możesz podawać dzieciom od 3 lat. Chrzan ma silne właściwości bakteriobójcze – działa na organizm ludzki równie silnie jak antybiotyki. włóż do słoika. zwłaszcza mięsnych. zawiera też duże ilości soli mineralnych i witamin z grupy B oraz witaminy C. Pij rano i wieczorem 50 g mikstury przez 9 dni. mocno wygnieć i przykryj na 3 – 4 godz. Zmieszaj szklankę soku ze szklanką miodu. po jedzeniu. 10 g rozmarynu i 1/2 l wina czerwonego gronowego gotuj przez około 15 – 20 min. Pij 3 x dziennie 50 g. Jest to pyszna sałatka.3 cebule. a przepisy na leczenie wielu chorób właśnie chrzanem przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Stłuczenia i otarcia Przykładaj świeży sok z cebuli w formie kompresu. Wywar przefiltruj przez płótno. Reumatyzm Nacieraj bolące miejsca startą cebulą. wracamy do sprawdzonych recept zielarskich. Chrzan ma jednak nie tylko zalety smakowe.

że łupiny fasoli zawierają bardzo wiele związków – aminokwasy. nawet przed burzą. następnie przecedzić i pić codziennie 2 – 3 filiżanki (filiżanka zawiera ok.Warto wiedzieć. ma ona także silniejsze działanie). Nalewkę wybielającą można także sporządzić na mleku (znacznie szybciej. Dawniej. natomiast na świecie rośnie ponad dwadzieścia odmian fasoli. nie zsiada się. kiedyś świętej rośliny. Wszystkie składniki wymieszać na masę i rozetrzeć na szarym płótnie w formie plastra. by nie poparzyć ciała – plaster możemy przyłożyć najwyżej na 5 minut. Bolące miejsce przetrzeć oliwką z oliwek i przyłożyć plaster. l łyżka soli kuchennej szarej. działa leczniczo. Także mleko. a na nich wijące się łodygi z pięknymi długimi strączkami fasoli. Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu gotujemy w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywamy twarz. 1/2 szklanki octu winnego. Chrzan. 45 g świeżej warzechy lekarskiej. które chciałyby pozbyć się piegów na nosku.in. Ta przedziwna. Fasola zwyczajna Popularnego „Jasia” wszyscy znamy. Trzeba jednak przy jego stosowaniu bardzo uważać. Po tym okresie odcedzamy nalewkę i otrzymaną cieczą przemywamy twarz rano i wieczorem. znana już od dawna mikstura ma silne właściwości rozgrzewające. 3 łyżki mąki żytniej. Wiemy już. ponieważ używa się ich w wielu mieszankach ziołowych. Dawni Inkowie traktowali fasolę jako podstawowe danie w codziennym odżywianiu – do Europy dotarła w połowie XV wieku przywieziona przez marynarzy i misjonarzy. Uczeni nadal pracują nad poznaniem budowy i przydatnością owocni fasoli. że jeśli będą Panie stosowały nalewkę lub wywar regularnie. twarz będzie biała i delikatna. jest także środkiem upiększającym. Także od bardzo dawna stosowano przeróżne nalewki chrzanowe. Osobom cierpiącym na bóle reumatyczne polecam sporządzenie domowym sposobem „plastra chrzanowego”. Wszystkim paniom i dziewczętom. bo jest to jedna z najbardziej lubianych odmian fasoli w naszym kraju. do którego włożono świeży liść chrzanowy. aby wzmocnić osłabiony chorobą organizm oraz pracę serca. szkorbut) jest piwo chrzanowe: 60 g utartego chrzanu. w wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy. o czym być może nie wszyscy wiedzą. 2 łyżki świeżego utartego chrzanu. Podałam tylko kilka przepisów z szerokiego wachlarza leczniczych zastosowań chrzanu. mięso owijano w świeże liście chrzanowe. a pochodzi ze strefy tropikalnej Ameryki. Oto przepis: jeden średniej wielkości korzeń chrzanu drobno kroimy. Gotową nalewkę zażywamy 2 razy dziennie – rano i wieczorem po 25 g przez 21 dni (rano przed śniadaniem. nie trzeba dokładnie opisywać. 100 g płynu). Nie ma ogródka bez „ Jaśka”. 35 pączków sosnowych zalać 1 l ciemnego piwa i odstawić na 48 godzin. zalewamy szklanką octu winnego i odstawiamy w ciemne miejsce na 14 dni. głównie z ziołami dla cukrzyków. alantoninę. sole mineral70 . flawonoidy. że gotowany chrzan traci te właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego należy spożywać go na surowo. polecam nalewkę na chrzanie. dziś często traktowanej jako zwykły chwast. Oto przepis na jedną z takich nalewek: l szklankę utartego chrzanu zalewamy na noc l szklanką przegotowanej wody. dzięki czemu długo zachowywało świeżość. rano dodajemy jeszcze l szklankę 90% spirytusu i pozostawiamy w chłodnym miejscu na 14 dni. Przepis: l łyżka sproszkowanej białej gorczycy. Np. Gwarantuję. kiedy nie było lodówek. Chrzan działa także kojąco przy różnych bólach. Doskonałe na awitaminozę (jej objawem jest m. wieczorem przed snem). Nasiono zwane owocnią jest bardzo bogate w białko roślinne. od dziecka pamiętamy ogródki z tyczkami do nieba.

Zioła trzeba pić cyklami 9-dniowymi: 9 dni zioła 3 dni przerwy 71 . to przygotowujemy zioła wieczorem nie później niż o godz. Filiżanka wywaru obniża poziom stężenia glukozy we krwi.ne m. a następnie wypijamy jedną szklankę do godz. bo trzeba powiedzieć. to bardzo pomaga i przedłuża życie. krzemionkę i witaminę E – bardzo ważną dla organizmu. a zatem bardzo proszę chociaż raz dziennie wypijać filiżankę wywaru nawet wówczas. usuwa też toksyny z organizmu. Jeśli nie będziemy mogli w nocy spać. Zestaw I: Strączyny fasoli 200 g Liść babki lancetowatej 50 g Liść porzeczki czarnej 50 g Nasiona pietruszki 10 g Tawuła błotna 5g Zestaw II: Strączyny fasoli 200 g Liść brzozy 50 g Owoc róży 5g Zestaw III: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 50 g Liść brzozy 100 g Kocanka żółta 20 g Rdest ptasi 20 g Zestaw IV: Strączyny fasoli 200 g Rdest ptasi 50 g Kłącze perzu 10 g Ruta ogrodowa 5g Ogórecznik 50 g Zestaw V: Strączyny fasoli 200 g Kłącze perzu 100 g Liść leszczyny 50 g Zestaw VI: Strączyny fasoli 200 g Kwiat bławatka 20 g Skrzyp polny 20 g Tawuła błotna 5g Pokrzywa 10 g Liść brzozy 10 g Owocnie kopru 10 g Strączyny gotujemy rano 2 czubate łyżki w 1/2 l wody około 2 – 10 min. następnie zalewamy 2 łyżeczki ziół i odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. że ma doskonałe działanie przeciwcukrzycowe. 1900. Bardzo pomocna jest herbata strączkowa w chorobach reumatycznych – bardzo wzmożone działanie ma połączenie wywaru ze strączków fasoli z ziołami zawierającymi flawonoidy – działanie jest widoczne natychmiast.. Taki skład wpływa na zwiększone wydalanie moczu i jest to doskonałe dla nerek. a drugą szklankę o 17 wieczorem. usuwa obrzęki kończyn dolnych. gdy jesteśmy już na insulinie. leczy choroby układu moczowego. iż ceni się fasolę „Jaś” przede wszystkim za to. 900 przed śniadaniem.in.

Zmieszany z wywarem jej nasion jest dobrym lekarstwem na bezsenność. Kompres zmieniaj co 4 godziny w pierwszym dniu. odkrycia nowych. Dodatkowo pij przez 14 dni sok z kapusty. sole potasu. Kapusta W rzeczy samej. cukrów (w tym sacharozę). wychyl szklaneczkę soku z kapusty z miodem. Stosować ją przez 3 miesiące. Nigdy więc o niej nie zapominaj. Dzięki niej możliwe stały się dalekie podróże. Zawiera 5 proc. leciutko też wklepujemy w ręce.9 dni zioła 3 dni przerwa. jeśli żylaki nie są rozległe. Gdy męczy Cię kaszel i chrypka. Możemy wrócić do ziół na kolejny cykl. Natomiast w przypadku stłuczenia i uszkodzenia skóry nałóż kompres z liści kapusty rozgniecionych i nasączonych olejem arachidowym. owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Zmieszaj w tym celu l szklankę tego soku. że była tania. Panie bardzo puszyste powinny pić od marca do maja codziennie jedną szklankę soku z zielonej zimowej kapusty z łyżką soku cytrynowego. leczy niestrawności. potem 14 dni tylko wywar ze strączyn fasoli. B2. Żylaki – kurację trzeba rozpocząć jesienią. B1. Kompres rób na noc. znana od 4 tyś. jak kilogramy będą ubywać. oparzeń i egzem. ale tylko dlatego. warto jeść często kapustę. Po kąpieli wklep delikatnie w ciało oliwkę migdałową. Sok z kiszonej kapusty wzmocni Twój organizm. bo odkąd kapitan Cook zaczął karmić swoich żeglarzy kwaszoną kapustą. białka. K i U. Ogranicz spożywanie potraw z wieprzowiny oraz wszelkich ciast. Kapusta zabija gronkowce złociste i inne bakterie. Oparzenia – rób kompres ze zmiażdżonych tłuczkiem liści kapusty białej przesypanej świeżym utartym ziemniakiem. Trud się opłaci. zaostrzy apetyt i poprawi trawienie. Uporczywe zaparcia – szklankę wywaru z czerwonej kapusty z odrobiną miodu pij 2 x dziennie przez 14 dni. Sok ze świeżej kapusty goi nieżyt. potem tylko na noc. Żeby uleczyć serce. a sam wywar z nasion kapusty tępi robaki. prowitaminę A. szarym płótnie. choroby dróg oddechowych i cukrzycę. wapnia. zawsze była strawą ubogich. 72 . Warto go pić przy chorobach wątroby. ale przede wszystkim poprawi zdrowie. Kąpiel dla urody w ciepłej wodzie z dodatkiem zmiksowanej główki kapusty. na lnianym. PP. Krosty i przebarwienia skóry. W dodatku będą miały bardzo ładną cerę. ciemne plamy na rękach możesz usunąć sokiem ze świeżej kapusty. śledziony i zaparciach. Tym właśnie tłumaczy się skuteczne działanie miazgi z jej liści przy leczeniu ropiejących ran. B3. dodaj l szklankę soku z cytryny i l szklankę spirytusu: miksturką przemywamy rano i wieczorem ciało i twarz. nieznanych lądów. Sok pijemy tylko wieczorem – zamiast kolacji. fosforu i siarki. lat. Gdyby jednak uwzględniano jej właściwości i pożytki płynące z jej jedzenia – na pewno znalazłaby się w ścisłej czołówce wśród warzyw. przestali – z braku świeżego jedzenia i warzyw – padać niczym muchy na szkorbut i zatrucia pokarmowe. Zadowoli nie tylko Twoje podniebienie. wrzodów. witaminy C. Ani się obejrzą. Witamina C dobrze przechowuje się w kapuście kwaszonej i mrożonej. Zachowa ono gładkość i jędrność do późnych lat.

równomierne kurczenie się mięśni krótkich. Podawano go w małych ilościach przy zatrzymaniu miesiączki u kobiet po czterdziestce. Każda gospodyni starająca się racjonalnie odżywiać swoją rodzinę wie. olej tłusty. Kompresy z liści kapusty na kark i głowę w czasie prac żniwnych chronią przed porażeniem słonecznym i usuwają bóle głowy z przemęczenia. olejki lotne. przetrzyj oliwką z oliwek. duże ilości soli mineralnych oraz witamin (zwłaszcza C). Następnie skrop oliwką z kukurydzy tłoczoną na zimno. jej liście. Właściwości lecznicze ma świeży i suszony korzeń pietruszki. a także nasiona. Pietruszkę znano i stosowano jako uzdrawiające zioło już od wieków. że pietruszka ma właściwości lecznicze. którym przyrodzone ich czyszczenie miesięczne jest zatrzymane albo niedostateczne. które mogą być leczone pietruszką. Syreniusz tak pisał o niej w swoim zielniku: „Pietruszka w potrawach użyteczna. puchlinie wodnej. albowiem szlamowatości flegmiste rozprawuje i wywodzi z moczem. wystarczy zasadzić kilka korzeni w doniczce i trzymać je w mieszkaniu. Pietruszka zawiera szczawiany wapnia. Maseczka z kiszonej kapusty – drobno posiekaj kiszoną kapustę. Białogłowom. Kiszki i żywot wszystek posila. bez którego nie może obejść się żadna zupa czy sałatka jarzynowa. Dziś także z powodzeniem pietruszka stosowana jest jako lek ziołowy w wielu schorzeniach. jedz dużo pomidorów). Nie wszyscy jednak wiedzą. jak zdrowa jest natka tej rośliny. Uwaga! Nie wolno miejsc z żylakami nigdy masować i rozcierać. Pietruszka rośnie pod błogosławionym wpływem Wenus i być może dlatego roślina ta ma tak silne i dobroczynne działanie na organizm człowieka. tylko delikatnie oklepywać. ale jej stosowanie daje również dobre efekty lecznicze przy chorobach układu pokarmowego. 73 . Pietruszka nie tylko do zupy Pietruszka to nie tylko popularne warzywo. Także w przypadku trudnych porodów podawano rodzącym warzoną w wielkiej tajemnicy miksturę z pietruszki i octu winnego. Twoja cera będzie delikatna i matowa. nałóż na sterylną gazę z otworami na oczy. Z nasion pietruszki nasze babki-zielarki tłoczyły olej na zimno. Świeżą natkę możemy mieć także przez cały rok. Glisty w żywocie morzy i wywodzi. Przede wszystkim silnie działa moczopędnie. W medycynie ludowej często stosowana była przy kobiecych dolegliwościach. Przez okres kuracji pij na noc 7 kropli wyciągu z kasztanowca z odrobiną wody. albo mieni czas. jako warzona. Podaję kilka przepisów w najbardziej typowych schorzeniach. Dziecko rodziło się wówczas szybko i bez komplikacji. żeby zmiękły. terpeny. wsze kluby wprawuje – jest ratunkiem”. Maseczkę polecam dla cery tłustej z krostami.in. a także apiol i glikozydy. wywołując m. Obłóż nimi chore miejsce i lekko owiń bandażem na noc. pęcherza i macicy. wzdęciach. a następnie połóż na nią maseczkę na kwadrans. Dobrze wpływa na system nerwowy jelit. Ma wszechstronne i szerokie zastosowanie. kamicy. Korzenie wykopane jesienią i przechowywane w piasku zachowują przez całą zimę właściwości odżywcze i lecznice.Trzy warstwy liści przeprasuj przez płótno gorącym żelazkiem. Umyj twarz. tak surowa. Rano w chore miejsca leciutko wklep – od dołu ku górze – maść z arniki. bez cukru! Poza tym uzupełniaj potas w naturalnej postaci w pożywieniu (np.

Dlatego radziłabym Paniom. 20 g przytulii. 25 g widłaka goździstego. Kolka jelitowa – l łyżka korzenia pietruszki i 20 g kozieradki zagotować krótko w 1. od 20 – 50 g (nie więcej).Kamienie pęcherza moczowego – l łyżkę korzenia pietruszki. Ból stawów biodrowych – 50 g nasion pietruszki zagotować krótko w 150 g białego wina. Długotrwały męczący kaszel po przeziębieniach – 200 g świeżego. l łyżkę ziela lukrecji zalać 2 szklankami wrzątku. Przecedzić i pić 2 razy dziennie l szklankę rano o 6. dodać kilka kropel z soku cytryny. I w takich wypadkach pomoże nam pietruszka: zgnieść świeże liście pietruszki. Pietruszka działa także na nasz organizm wzmacniająco i oczyszczająco. dodać 3 łyżki miodu. Pić wywar na noc (1/2 szklanki) przez 9 dni. odstawić na 20 minut do naciągnięcia. dodać l łyżkę syropu z hyzopu. wieczorem o 17. pić ciepły wywar 2 razy dziennie o 7 rano i o 17 (do 14 dni). 30 g strączyn fasoli. 74 . przemywać twarz 2 razy dziennie. pić raz dziennie przed snem. pić 1/4 szklanki 2 razy dziennie. Kamica nerkowa – 25 g nasion pietruszki. na bardzo wolnym ogniu. gotować w 2 litrach wody około l godz. przecedzić. odstawiamy pod przykryciem na 20 minut. na wolnym ogniu. Zioła wymieszać i 2 czubate łyżki ziół zalać 2 szklankami wrzątku. przecedzamy. które mają po zimie zmęczoną i ziemistą cerę zastosować kurację mieszanką ziołową z pietruszką. pijemy ciepły napar 2 razy dziennie o 7 i 17 do dwóch tygodni. a ból i opuchlizna szybko ustąpią. Zapalenie pęcherza – dużą łyżkę wysuszonych liści pietruszki zalewamy 2 szklankami wrzątku. Wzdęcia i lekkie obrzmienie wątroby – 10 g zmielonych nasion pietruszki zalać 100 g gorącej oliwki. 20 g dziurawca. Bóle stawów – identycznie sporządzoną miksturę z nasion pietruszki i oliwki wcieramy w bolące miejsca na noc. pić 2 razy dziennie rano i wieczorem od l do 2 szklanek. przykładać w miejsce ukąszenia. jeszcze przez chwilę pogotować. l łyżkę korzenia fiołka trójbarwnego. po 20 minutach robić kompresy na bolące obrzmiałe miejsce. l łyżkę marzanny.5 l wody. drobno pokrojonego korzenia pietruszki gotować w 1 l wody przez około 1 godz. odcedzić. 30 g rdestu ptasiego. Wraz z wiosną pojawiają się owady. ukąszenia niektórych mogą być bardzo nieprzyjemne. Wywar z pietruszki usuwa także piegi – korzeń pietruszki zalać 1/2 l wody i gotować kilkanaście minut. l łyżkę macierzanki. odstawić pod przykryciem na 15 – 20 minut. rano i wieczorem. Pokroić 3 duże korzenie pietruszki. dodać l łyżkę bylicy.

Stolarz. gorączkę. a na grobie sadzili młode krzewy bzu. zapalenie gardła i migdałów. chrypkę. kwas winny. to ojciec rodziny. kaszel. Starzy Germanowie i Celtowie zaliczali to drzewo do świętych drzew. samburzyca. Już wielki Hipokrates polecał wywar z bzu czarnego. Bez stosuje się szczególnie w kuracjach wiosennych w celu oczyszczenia krwi i całego organizmu. padał przed nim na kolana i prosił o przebaczenie. należy świeży kwiat bzu skropić winem gronowym. liście w czasie kwitnienia. bezsenność. różę. wysokie drzewo.Drzewa Czarny bez Kwitnie: maj. Przy słabym słuchu możemy 2 x dziennie zakrapiać do uszu ciepły wywar ze świeżych lub suszonych liści bzu. aby wziąć nią miarę ze zmarłego. Zbiera się w maju i czerwcu. szedł z modlitwą w milczeniu do krzewu i obcinał gałąź. natomiast świeże liście bzu roztarte i przyłożone na miejsce oparzone pokrzywą znoszą ból i bąble (po75 . Leczy choroby pochodzące z przeziębienia. reumatyzm. garbnik. w Polsce jeszcze dziś w niektórych regionach uchyla wieśniak kapelusza mijając krzew bzu. które rośnie w całej Europie. żywica. ponoć miał siłę odpędzania piorunów. pozostali kładli zmarłemu na twarz liście lub kwiaty bzu. który miał sporządzić trumnę. oczyszcza krew. cukier. do której należało drzewo. Kwiat bzu gotowany i świeży w serwatce szybko likwiduje opuchliznę z kostek u nóg. na 1/2 szklanki wrzątku dodajemy 3 – 4 małe gałązki bzu. Gdy boli nas głowa (migreny). katar. W zapaleniach gardła i chrypce lub chorych migdałach herbata z kwiatów bzu szybko usuwa chorobę. a jeżeli z różnych względów było konieczne obcięcie gałęzi. Woźnica używał do popędzania koni gałązki bzu zamiast bicza. czerwiec. ażeby zmarłym błogosławił Pan. olejek eteryczny. używali oni bzu czarnego przy grzebaniu swoich bliskich zmarłych. Składniki: w kwiatach. korzeni i kwiatu jako najlepszy środek przeciwko puchlinie wodnej. czerwonym lub octem i położyć na czoło i skronie na 15 min. obniża wysokie ciśnienie krwi. w owocach – olejek eteryczny. Z tej to przyczyny w medycynie bez zajmował bardzo ważne miejsce. Dzieciom takiej mikstury nie podajemy. Kwiatu bzu czarnego dziś używa się jako środka napotnego. godzinę przed śniadaniem l szklankę herbaty z 6 – 8 świeżo pokrojonych liści bzu zagotowanych bardzo krótko w wodzie. Według starożytnych ludów opiekunką bzu była bogini Holde a po przyjęciu chrześcijaństwa zamiast bogini Holde postawiono Pannę Marię. W tym celu pije się przez miesiąc codziennie rano na czczo. Wszyscy znamy mocno pachnące. korę i korzenie – jesienią lub w marcu. kwas walerianowy. słaby słuch. U starych Prusaków nie wolno było ścinać ani zranić bzu dla jego świętości. Kaplice i kościoły obsadzano bzem.

Zebrane jesienią jagody i przygotowane jako konfitura leczą anemię i zaparcia. jakieś naczynie. Pączki ucierano ze świeżym smalcem i przechowywano w chłodnym miejscu. Niebieską opiekunką brzozy jest Wenus – bogini błękitu i miłości. aby w chwilach smutku i przygnębienia objąć brzozę i przytulić się do jej białego pnia. Wywar z kory brzozowej stosowany do ciepłych okładów leczy wrzody. Aby efekt leczniczy był silniejszy. liściach i korze. Z jednego otworu można pobierać sok najwyżej przez 2 – 3 dni. W tym celu 200 g liści i pączków zalewamy litrem czystej wódki i odstawiamy w ciepłe miejsce na 14 dni. Moc lecznicza zawarta jest zarówno w soku. Przecedzamy. Dobrze jest zebrać sok brzozy wczesną wiosną. a poniżej otworu przywiązujemy. Do zbierania soku wybieramy brzozy co najmniej 12-letnie. Na pół szklanki wody bierzemy jedną łyżkę nalewki. pijemy przez 14 dni 2 razy dziennie szklankę herbatki przed posiłkiem. Po dwóch tygodniach kuracji nasze stopy będą zdrowe. 76 . Przy chorobach reumatycznych polecana jest herbata z wysuszonych pączków brzozy. Dlatego psychotronicy radzą. chorą osobę można całą owinąć prześcieradłem wypełnionym liśćmi brzozy. Kiedy poczujemy. aby po zimie oczyścić organizm z toksyn i złogów. Liście możemy również rozsypać pod prześcieradłem. oczyszczają krew i likwidują złogi w organizmie. Maść brzozowa leczy takie choroby skórne jak: świerzb. Z młodych pączków i liści majowych zmieszanych w równych proporcjach przyrządzamy nalewkę. Po dodaniu rodzynek i drożdży bywa on przechowywany przez parę miesięcy w dobrze zakorkowanych butelkach. Liście gotowane w mleku i przyłożone na obrzęki lub guzy hemoroidalne także mają właściwości lecznicze. 100 g brzozy i 100 g pokrzywy zalewamy 1 l czystej wódki i przez 28 dni trzymamy w nasłonecznionym miejscu. dolegliwości żołądka i szkorbut. Nakłuwamy pień drzewa na dość dużej wysokości. regeneruje się cały organizm. Brzoza posiada ogromne właściwości uzdrawiające. Są one doskonałym lekarstwem na bóle reumatyczne. ustają bóle reumatyczne. Sen staje się wtedy głębszy i spokojniejszy. że wracają nam siły i chęć do życia – podziękujmy drzewu za to. gipsem lub cementem. Na wypadanie włosów należy zrobić nalewkę z pączków brzozy i świeżej pokrzywy wraz z korzeniem. Brzoza pospolita Trudno byłoby znaleźć inne drzewo tak bardzo związane z polskim pejzażem jak brzoza – wielka Pani naszych lasów. zwany „brzozówką”. Dla zapachu możemy dodać 10 g korzenia tataraku. W czasie tej kuracji należy przestrzegać diety lekkostrawnej. Gotową miksturę wcieramy wieczorem w skórę głowy. jak i pączkach kwiatów. W medycynie ludowej ze świeżych lepkich pączków brzozy przyrządzano maść. Lud wiejski na kresach wschodnich do dziś każdej wiosny przyrządza sok. Powszechnie znane są właściwości lecznicze wiosennych liści brzozowych. Brzoza emanuje dobrą dla człowieka energią. Potem należy zalepić go ziemią. egzemę i liszaje suche. aby drzewo nie chorowało. 50 g suszu zalewamy pól litrem wody i gotujemy pod przykryciem 15 minut. przy czym co trzeci dzień należy liście wymieniać na świeże.dobnie w przypadku ukąszenia przez pszczołę lub komara). Świeży sok pijemy kilka razy dziennie przez 14 dni. Mikstura ta leczy przeziębienie. Pijemy dwa razy dziennie przez 9 do 14 dni. Ja każdej wiosny wracam do kuracji brzozowej i odczuwam ogromną poprawę samopoczucia. Świeżo zerwanymi majowymi liśćmi napełniamy bawełniane skarpety i zakładamy je na noc. Nalewki nie wolno podawać dzieciom do lat 7.

Kwitnie od kwietnia do maja równocześnie z ukazywaniem się liści. a także hemoroidy i choroby kobiece. że promieniowanie dębu uaktywnia naczynia limfatyczne i krążenie krwi. można dodatkowo robić nasiadówkę. W litrze wody gotujemy przez 10 minut suszoną korę dębu i suszony kwiat rumianku w proporcji 1:1. płukanek gardła i jamy ustnej oraz nasiadówek. obrzęki. które pomogą Wam w odzyskaniu zdrowia. Płukanka dla kobiet przy upławach: Kora dębu 100 g Rdest ptasi 20 g Pokrzywa 10 g Rumianek 20 g Kwiat nagietka 10 g Zioła wymieszać. Znam przypadki wyleczenia bardzo poważnie chorych. Utarte na proszek żołędzie możemy zażywać 2 x dziennie na czubku noża lub malutką łyżeczkę popijając mlekiem przy wszelkich schorzeniach dróg moczowych. Instynktownie czuli dobre oddziaływanie tych drzew – przypływ życiowej energii. Uczeni obliczyli. Natomiast w chorobach odbytu trzeba przez dłuższy czas stosować nasiadówki – zawsze wieczorem. Korę drobno pokruszyć i suszyć w przewiewnym pomieszczeniu. Wywar z kory dębu wykorzystywany jest do okładów. a potem poprzez swoje liście oddaje z powrotem 4. trzeba przygotować mieszankę ziół o poniższym składzie: Kora dębu 100 g Rumianek 50 g Kozieradki 10 g Taką porcję mieszanki gotować w 2 1 wody około 20 minut. że „dorosły” dąb w ciągu roku pobiera z atmosfery około 6 ton dwutlenku węgla. 77 . Wszyscy znamy historię dębu „Bartek”. W naszej kulturze i nie tylko w naszej dąb symbolizował waleczność i jasność umysłu.5 tony tlenu. Lecznicze właściwości ma kora dębowa. żołędzie w jesieni w czasie opadania. wówczas jego życie jest dopełnione. Jeśli będziecie wytrwali. dzisiaj trochę zapomniany chcę przywrócić do łask i podam bardzo dużo recept. Ludzie zawsze lubili przebywać w pobliżu dębów. potem dodać do czystego wywaru 1 l gorącego mleka i robić nasiadówkę zawsze przed snem. Dawniej spełniał nasz dąb rolę lekarza w wielu chorobach. co jest następstwem dotlenienia się organizmu. Następnie uzupełniamy wywar jednym litrem wody i przecedzamy. łatwo odstaje kora od drzewa. posadzić dąb i spłodzić syna. Wywar z kory jest stosowany przy uporczywych upławach z dobrym skutkiem. aby podjąć ważne decyzje dotyczące wojen i układów między narodami. W dawnej Polsce mawiano. Dziś wiemy. Tam również odbywały się sądy. że mężczyzna powinien wybudować dom. natomiast korę zbiera się z 2 – 5-letnich gałązek tylko na wiosnę. Dawni przywódcy rozsiadali się pod konarami dębu. l łyżkę ziół gotować w 1/2 l wody około 5 – 6 minut i przeprowadzić płukanie wieczorem przynajmniej przez 14 dni. leczenie będzie skuteczne. Upławy białe: Kora dębu 100 g Kwiat tarniny 50 g Rumianek 20 g Lawenda 10 g Krwawnik 10 g Stosować jak wyżej.Dąb Jest on w wielu cywilizacjach drzewem magicznym symbolem siły i odporności. Aby zrobić nasiadówkę. którym leczy się choroby skórne. Pod rozłożystą koroną dębową siadywano do narad wojennych i pokojowych pertraktacji. Można z niej sporządzić wywar.

gumę. 20 minut. pektynę. Proszę zobaczyć. że istnieje dwieście gatunków głogu. Kwitnie w maju. ale botanicy po długich badaniach dowiedli. które chcą mieć przez okrągły rok śniadą cerę całego ciała. Stosowano z dobrym skutkiem w leczeniu chorób uszu (szum w uchu). Jest bardzo skuteczna. fosforan. ponieważ owoce głogu zawierają dużo witaminy C. Herbatę z kory i liści stosuje się w przewlekłych biegunkach. puchlinę wodną. Do dziś nie wiadomo ile istnieje gatunków głogu – w Ameryce Północnej istnieje ponad tysiąc odmian. obrzmienie śledziony. bardzo często ma różyczkowate białe i różowe kwiaty. Dziś mamy w aptekach przeróżne mikstury głogowe przeciw zaburzeniom sercowym. kwiaty i owoce w medycynie ludowej. nadmierną potliwość stóp. Napar przechowywać w szklanych słojach. dzieci w postaci proszku. cukier. wówczas trzeba sproszkować 5 g kory. powinny kąpać się raz w tygodniu przez dłuższy czas w kąpieli z kory dębu. wypijano mocny napar przez 14 dni z kwiatu głogu rano i wieczorem. W tym celu trzeba zrobić mieszankę z: Kory dębu 200 g Liście orzecha włosk. dodać 10 g liści i gotować przez 5 – 6 minut z 1/2 l wody i pić ciepły wywar przez kilka dni 3 x dziennie niecałą szklankę. Głóg Jest to drzewo z rodziny różowatych. gdy podam. Mieszankę gotujemy w 4 l wody około 20 – 30 minut. owoce są kuliste i bardzo cierpkie. zapalenie gardła. krwotoki żołądka. Bardzo dobrą miksturą dla wszystkich. Od bardzo dawna stosowano liście. żołędzie zawierają kwas dębiankowy. W naszym kraju rośnie zaledwie około sześciu gatunków. bóle wątroby. jak wielką silę leczenia posiada nasz dąb. mieszankę. dębiankowy. jakie choroby leczyły nasze babcie – biegunka. Polecam wszystkim. Kora zawiera: kwas garbnikowy. 78 . Trzeba jednak uważać bardzo przy zażywaniu wewnętrznie preparatów z dębu. która przetrwała do naszych czasów od kilku stuleci. którzy cierpią nie tylko z powodu bólu wątroby. Taką kurację prowadzimy przez 14 – 21 dni.Panie. gumę. którzy mają problemy z sercem i są nerwowi. Taka herbata tonizowała ciśnienie krwi. 20 g Rumianek 50 g Lawenda 100 g Kwiat lipy 50 g Jest to mieszanka na jedną kąpiel. która powinna trwać ok. czerwień dębową. Przedawkowanie ich może podrażnić przewód pokarmowy i wywołać bolesne skurcze jelit. ale są znerwicowani jest mikstura wieloowocowa: Owoc głogu 100 g Owoc dzikiej róży 50 g Owoc jarzębiny 100 g Owoce zmielić na proszek. skrobię. natomiast na ospałą pamięć produkowano wino głogowe. następnie dodajemy do kąpieli. tłuszcz woskowaty. jedną łyżkę proszku utrzeć z l łyżką miodu i zażywać przed śniadaniem. że najlepiej będzie. aby wrócić całkowicie do zdrowia. wrzody żołądka. Wieczorem natomiast proszę zrobić herbatę z l łyżki proszku i wypić przed snem. żywicę. Myślę. a zatem nasz dąb ma ogromne działanie lecznicze. które było w każdym gospodarstwie domowym.

Jabłoń Dzisiejsza młodzież zapewne pamięta. poeci. posiadają czułą duszę i często są wędrownikami. ale dla ciekawości powiem. B. rano przed śniadaniem wypić l szklankę ziół. otóż jabłko było dla nich owocem szczęścia i miłości. W snach zobaczyć piękne jabłko – to sen proroczy i spełnienie pragnień dla młodych dam. że Ewa zerwała kuszona zakazany owoc i otworzyły im się oczy i odtąd człowiek został ukarany za swój występek karą ciężkiej ziemskiej pracy. Urodzeni pod letnią jabłonią (24 czerwiec – l lipiec) są jeszcze bardziej rozumni i prostoduszni. może tylko wspomnę o przekazach najstarszych. Otóż wróżbici. O wielkiej roli jabłka w medycynie ludowej świadczą stare zapisy w książkach medycznych. aby 28 dniach robić przerwę 9 dni. a dla Indian jabłoń to symbol honoru. a współcześni astrologowie opracowali horoskop dla ludzi urodzonych pod jabłonią – nie wiem. Inaczej traktowali owoc zakazany Grecy na Olimpie. którą Stwórca-Pan ustawił w samym środku ogrodu rajskiego. rozdające wszystkie swoje dobra i bardzo lubiące podróże i miłostki. medycy ludowi również bardzo często sięgali po czerwone jabłuszko. bywają wśród nich literaci i muzycy. dlaczego wybrano czas zimowy dla jabłoni. pod którą rzekomo pracował sam Józef. Szanują ją. Było to drzewo dobra i zła ze złotymi jabłkami dla naszych praprzodków Adama i Ewy. patron rodziny. Ale dość już historii o jabłku i jabłoni. aby osiągnąć zamierzone cele. aby podać ludziom i zwierzętom przeciw wszystkim chorobom. Zioła możemy pić 28 dni. że organiści w workach roznosili święcone jabłka po wsiach. Tyle o ludziach jabłoniach. Wiemy o tym. 79 . przykryć i zostawić do rana.Owoc głogu 100 g Kwiat głogu 50 g Liść głogu 20 g Korzeń lubczyku 70 g Kwiat wrzosu2 0g Kwiat róży dzikiej 30 g Kwiat krwawnika 10 g Serdecznik 30 g Szałwia 20 g Zioła dokładnie wymieszać i l łyżkę stołową ziół zalać dwoma szklankami wrzątku. Jeśli ktoś zechce zioła pić dłużej. a więc jabłoń jest typowo polskim drzewem. Wypędził ich Pan Bóg z raju i tak do dzisiaj jesteśmy skazani na pracę i podziwianie bez dotyku rzeczy tajemnych. drugą szklankę przed snem. szczególnie stanu wolnego. ale nie tyko bogowie posługiwali się jabłkiem. Kwiaty jabłoni są cudownym lekiem: herbata z wysuszonych płatków wypijana rano i wieczorem przywraca zdrowie i obniża ciśnienie. 3 lutego. święcono jabłka w kościołach. oczywiście ciepłe. Otóż w dawnej Polsce w dniu świętego Błażeja. otóż jabłoń była uprawiana już w okresie neolitu. do końca swoich dni. że dotyczy to osób urodzonych zimą. a może nie wszyscy. proszę przestrzegać zasady. Były czasy. W Biskupinie znaleziono ślady jabłoni. przerwa 9 dni i możemy powtórzyć cykl 28 dni. życzliwe dla całego świata. Jest to drzewo karmiące każdego człowieka i wszelkie stworzenie na ziemi. a niegdyś wracający z Ziemi Świętej pątnicy przywozili ze sobą święte jabłka z jabłoni. Owoce są bogate w fosforan żelaza – nośnik tlenu. a jest to patron od bólu gardła. witaminy C. Otóż są to bardzo lubiane osoby. nie lubią natomiast problemów. o biblijnym drzewie – jabłoni. bo jest karmicielką i lekarzem naszego ciała i duszy. rośnie oczywiście prawie na całej kuli ziemskiej.

aby leżakowało przynajmniej 2 – 4 lata. Bardzo starym przepisem na słabą pracę żołądka polecanym także przez znanego ks. Taka kuracja jest zalecana w leczeniu antybiotykami i przywraca równowagę jelitom. Jagody zbieramy późną jesienią. Stąd wywodzi się zwyczaj wtykania gałązek jałowca za ramy drzwi i okien. Utarte jabłko podajemy przy biegunce u dzieci i dorosłych. Chorym na reumatyzm polecam herbatę z wysuszonych skórek z dodatkiem liści malinowych 1:1. Taka kuracja wzmacnia odporność całego organizmu. przechowujemy w szklanych naczyniach. wówczas kolejnego dnia zmniejszamy o l jagodę. Odwar z owoców jest polecany jako znakomity środek na świerzb i inne choroby skórne. Oczywiście oczyszczają krew. Tym. należy rozgnieść 3/4 kg świeżych owoców i gotować w 3/4 1 czerwonego wina wytrawnego z dodatkiem l szklanki wody przez 30 minut. Aby je przyrządzić. a właściwie drzewo jałowca rośnie na bardzo piaszczystej glebie. Jałowiec Jałowiec ma aż dwóch potężnych opiekunów – Marsa i Słońce. aż dojdziemy do jednej i na tym kurację zakończymy. szczególnie polecam taką herbatę z odrobiną miodu jesienią i zimą. jest kuracja z jagód jałowca. aby chroniły domowników przed pociskami złych myśli. aby przepędzić zarazę. działają moczopędnie. Krzew. zjedzone w nocy pomaga w zasypianiu. W medycynie ludowej jałowiec był zawsze ceniony jako posiadający moc chronienia przed czarami. Natomiast we Francji utarte lub pokrojone jabłko pozostawia się na noc. pieczone jabłka podajemy chorym przy anginie i otyłości. że mocny wywar z owoców jałowca sprowadza jasnowidzenie.B2. którzy produkują wino jabłkowe. jelit. jest to miód najzdrowszy ze wszystkich miodów – polecany dla chorych na astmę. Wojowniczy Mars daje temu przedziwnemu drzewu siłę niezbędną do zwalczania chorób. fosforan magnezu – budulec mięśni i fosforan sodu. wątroby. W pierwszym dniu kuracji należy przeżuć 4 jagody. i cały organizm. gumę. pęcherz. Jagody jałowca możemy wykorzystać przy leczeniu chorób żołądka. Kneippa. ale stanowczo odradzam podejmowanie takich prób. 80 . który wzmacnia siły obronne naszego organizmu. choć niektóre mieszanki można sporządzać z igiełek i korzeni. nerek. potas i wapń. że teraz każdy z nas spojrzy jeszcze bardziej łaskawym okiem na cudowną dla nas towarzyszkę życia – jabłonkę. Natomiast utarte jabłka z odrobiną soku ze świeżych ogórków i soku ogórecznika idealnie oczyszczają nerki. Starą i wypróbowaną receptą na choroby płuc i suchoty jest wino jałowcowe. Myślę. wosk. Wypijamy raz dziennie 250 g. aby zjeść rano – odnawia florę bakteryjną przewodu pokarmowego. czyli szklankę wina rozcieńczonego z wodą źródlaną 1:1. żywicę. ma doskonały wpływ na pracę jelit. radzę. Wierzono. W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim owoc – jagody. aż dojdziemy do 15 sztuk. Wypijamy dwa razy dziennie l filiżankę naparu przez 6 tygodni. Jagody zawierają olejki eteryczne. a każdego dnia następnego o l więcej. chroni nasz organizm przed zapaleniem gardła i kaszlem. regulują proces trawienia. Jałowiec ma bardzo silne działanie antyseptyczne i dym z palonych gałązek rzeczywiście doskonale oczyszcza powietrze. Gdybyśmy mogli zdobyć miód z jabłoni. a Słońce energię. fosforan potasu – budulec nerwów i mózgu. W dawnych czasach podczas epidemii chorób zakaźnych okadzano domy dymem z jałowca. a wówczas będzie doskonałym lekiem.

81 . Należy często potrząsać naszą nalewką. Kwiaty i owoce jarzębiny wykorzystywane są do sporządzania naturalnych leków pomocnych w schorzeniach wątroby i gardła. należy zrobić wywar z: 100 g jałowca 100 g kwiatu lipy 50 g macierzanki. a drzewa zaczynają kwitnąć. zalać wodą zimną (do przykrycia owoców) i gotować około 30 min. Energia biopola tego drzewa rozjaśnia umysł i dodaje nam siły woli. Po tej jarzębinowej kuracji na pewno pozbędziemy się chrypki i odzyskamy głos. a także leków witaminowych. Po wyjęciu przelać owoce wrzątkiem i zmielić w maszynce. Wino lub nalewka powinna przed użyciem być rozcieńczona z wodą 1:1. lepiej znosimy przeciwności losu i podobno łatwiej pozbywamy się nałogów. Obcując często z jarzębiną wyraźniej uświadamiamy sobie nasze cele i obowiązki życiowe. Garść świeżych owoców zgnieść i zalać 1 l spirytusu lub czerwonym winem. Do l kg musu jarzębinowego dodać l kg miodu spadziowego. l łyżeczkę miksturki zażywamy 2 razy dziennie przed śniadaniem i po kolacji.Następnie wywar przelać przez sito i zażywać 2 x dziennie 1/2 szklanki ciepłego wina rano i wieczorem. W szklanym naczyniu nalewkę wystawić na słoneczne okno na 14 dni. a każdorazowo odlewamy 50 g mikstury. Wymieszać. Powidła jałowcowe Dojrzałe owoce zmiażdżyć tak. Należy zerwać dojrzałe grona jarzębiny i na 48 godzin włożyć do zamrażalnika. przez 4 tygodnie. wątroby. Nie połykamy od razu. Aby pomóc zmęczonym nerkom. tak uzyskany ekstrakt z zielonym płynem gotować jeszcze raz na małym płomieniu aż do gęstości syropu. puchlinie wodnej. a resztę mocno wycisnąć. Przed zażyciem powidła możemy rozprowadzić czerwonym. Starajmy się przebywać jak najwięcej w pobliżu drzew i korzystać z ich dobroczynnego oddziaływania. Szerokie zastosowanie ma także nalewka lub wino jałowcowe. powietrze staje się coraz cieplejsze. wzdęciach niewiadomego pochodzenia. Jest wiosna. dodać niewielką ilość cukru do smaku. wytrawnym winem – doskonałe na kolkę nerkową. Zażywamy przy chorobach żołądka. Dla przemysłu spożywczego owoce jarzębiny stanowią surowiec do produkcji marmolad i znanej wódki gatunkowej – jarzębiaku. Nie podajemy dzieciom. Ludność wiejska chętnie sadzi jarzębinę przy domach i na przedpolach często w towarzystwie czeremchy. aby nie uszkodzić pestek. Zioła wymieszać i l łyżką ziół wsypać do 1/2 l gotującej wody. Jarzębina Może być drzewem lub krzewem. Po tym okresie nie zlewamy nalewki. wsypać do naczynia. Jest to roślina wyjątkowo dekoracyjna dzięki długim rozczapierzonym liściom i kulistym czerwonym owocom. Kontynuujemy leczenie aż do skutku. Potem przecedzić przez gęste sito. W czasie kuracji nie wolno jeść kwaśnych potraw i jarzyn. ale ssiemy powoli. następnie gotować pod przykryciem 3 – 5 minut i przez 21 dni wypijać rano i wieczorem jedną szklankę wywaru.

Jest to drzewo niegdyś uznawane za święte przez Greków i Celtów. Otóż rośnie tam leszczyna. 82 . Natomiast wiosną wypędzając pod długiej zimie bydło na pastwiska po raz pierwszy błogosławili rózgę leszczynową. W starożytności była uprawiana jako krzew owocowy. wysuszone w cieniu służą późną jesienią naszemu zdrowiu. na Kaukazie i Krymie. wieczorem drugą przez 14 dni. Jako ciekawostkę opowiem o skaczących orzechach z Meksyku. Owoce zawierają dużo żelaza. l łyżeczkę zalewamy 2 szklankami wrzątku i przykrywamy na noc. Natomiast rózgą leszczynową posługiwali się i posługują się nadal radiesteci. fosfor odżywiający mózg. Kurację można powtórzyć. są one doskonałym lekiem dla cukrzyków i osłabionych uczących się dzieci. przycicha na kolejne cztery miesiące i wreszcie przegryzając skorupę wyfruwa ładny motyl. Leszczyna od prawieków jest drzewem Słońca. a orzechy z niej zebrane potrafią przez dwa miesiące podskakiwać. magnez działa przeciwnowotworowo. nie lubi gleby jałowej i podmokłej. a krowy były mleczne i chronione. Jeszcze dziś w niektórych wsiach rodzina wsypuje pod głowę zmarłego orzechy. a na przełomie XVIII nazywano gałąź leszczynową „laską Jakuba” albo „rózgą Arona” – starszego brata Mojżesza. Wczesną wiosną kwitnące gałązki zatykali w mieszkaniach. zróbmy herbatę z leszczyny. Jeżeli mamy problemy z nerkami i zatruciem krwi lekami. siły życia i nieśmiertelności danej przez jedną z najpiękniejszych gwiazd – Słońce. dlatego nasi praojcowie otaczali to drzewo szczególnym kultem religijnym. potas wspomagający trawienie. Dzieje się tak dlatego. Przetrwała okres zlodowacenia z innymi drzewami. Młode pędy jednoroczne. Natomiast wielki uczony Władysław Szafer powiada. aby odpędzić złe moce i zasiać pokój i szczęście wokół gospodarstwa. jeśli je położymy na ciepłym miejscu lub na ciepłej dłoni. już wówczas łączono roślinę z mądrością bogini Diany. Opierając się o ścianki orzecha powoduje podskakiwanie.Leszczyna pospolita Występuje w całej Europie. wysuszone i sproszkowane. że w czasie kwitnienia jajeczko owada bywa złożone w zalążku kwiatu i gąsienica rośnie wraz z owocem do dwóch miesięcy. Celtowie mity o świętej leszczynie przekazali swoim potomkom: należy do każdej nowej studni i napotkanego jeziora wrzucić orzech na dobre życie i szczęście. w naszych czasach posiadamy około 300 gatunków leszczyny bardzo popularnej w Polsce i na świecie. Była to ofiara dla bogów. Orzech laskowy jest owocem mądrości. aby mogli mieć pokarmy. aby w drodze do Pana mógł przekupić złe moce. Bardzo wielu cyrkowców wykorzystuje orzeszki do sztuczek. że leszczyna rosła na naszych ziemiach już 10 000 lat przed naszą erą. prezentowanym turystom europejskim. Polecam orzechy laskowe wszystkim. zażywamy kładąc na czubek noża i wypijamy szklankę ciepłej wody na czczo przy zatruciach pokarmowych. zasłynął on bowiem z dokonania cudu – laską leszczynową odnalazł na pustyni wodę. Kult ten był przed wojną praktykowany w Lubelskiem i Szczecińskiem. aby nabrało sił. Wczesną wiosną zerwane pączki liści i kwiatów. Przekazy biblijne mówią. że leszczynę stworzył Pan Bóg dla biskupów. W czasie kuracji możemy jeść po kilkanaście orzechów dziennie. Obecnie rozwidloną rózgą radiesteci poszukują ujęć wodnych na studnię. a rano wypić należy przed śniadaniem l szklankę herbaty. Osiąga wysokość do 5 m. które nań czyhają. którzy mają problemy z pamięcią i nerkami. a gdy po dwóch miesiącach oprzędzie się przędzą. wapń i białko.

Spróbujmy czasami przytulić się do lipy. i w rok miodu obdarzała dzbanem Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie.Lipa Lubiłem lipę. Po dłuższym okresie picia takiego wywaru z dodatkiem miodu jałowcowego poprawi się samopoczucie wskutek oczyszczenia krwi. a rano i w ciągu dnia podgrzewać do picia. natomiast węgiel lipowy (powstały po spaleniu drewna) skutecznie leczy zatrucia. natomiast liście zrywamy w maju. trzy dni w łóżku. Nie tylko więc kwiat lipowy ma lecznicze właściwości. Aby uzyskać większy efekt leczniczy. zażywamy rano i wieczorem przed posiłkami popijając ciepłą wodą. Od zamierzchłych czasów ludy słowiańskie i germańskie otaczały lipę szczególną czcią. na której rojnie brzęczały pszczoły. Są także pomocne przy padaczce. Kwiat lipy zbiera się w suchą pogodę zaraz po rozkwitnięciu. wzdęcia i inne choroby przewodu pokarmowego. Lipa oczyszcza zaflegmione płuca i nerki. a „ptakowie niebiescy” śpiewali swe pieśni na chwałę duszy zmarłej czy zmarłego. Picie naparu lipowego z dodatkiem miodu lipowego zalecane jest przy wszelkich nieżytach i chorobach gośćcowych. możemy przyrządzić następującą mieszankę: Kwiat lipy 20 g Tawuła łąkowa 10 g Owoc maliny 50 g Korzeń perzu 10 g Zioła wymieszać. pod którą tak miło wypoczywać w upalny dzień. Mikstura ta leczy anemię. Taką kurację dobrze jest przeprowadzić na wiosnę. Pić rano i wieczorem ciepły napar z odrobiną miodu lipowego i pozostać przez dwa. Kwiaty lipowe zagotowane leczą puchlinę wodną i wzmacniają żołądek. na centralnym placu każdej osady. Lipa rzeczywiście trwale wpisana jest w polski pejzaż. Bierzemy odrobinę proszku węglowego. Aby szybko zlikwidować katar i kaszel. Tak pięknie pisał o lipie Juliusz Słowacki wspominając utraconą ojczyznę. Herbatki lipowe są znanym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym. sok ze świeżego drzewa przeciwdziała wypadaniu włosów. Suszymy je w cieniu. Co było drugim poetów mieszkaniem Głośna słowików. co nad sławnym Janem Cień rozstrzelony zbierała pod siebie. a następnie gotujemy w czerwonym wytrawnym winie. należy ją pić przez 3 tygodnie. dwie łyżki ziół zalać dwiema szklankami wrzątku i przykryć na kwadrans. 83 . Wywar z kwiatu lipy wybiela także piegi i wydelikatnia skórę. osierocona „połowa” sadziła na grobie ukochanej osoby lipę. Sproszkowane nasiona lipy mają działanie przeciwkrwotoczne. Pod koronami tego drzewa zawierano małżeństwa i zaręczano się. Jeśli zmarł narzeczony albo panna młoda. Któż nie zna zapachu kwiatu lipy w czasie czerwcowych i lipcowych wieczorów? To właśnie kwiat drzewa ma największe właściwości lecznicze. Sadzono ją koło każdego domu. zagotowaną herbatę należy zostawić pod przykryciem na noc. szpaków narzekaniem. wyobrazić sobie płynący pod korą sok i poczuć choć przez chwilę silną więź z naturą. ale całe drzewo od korzenia po koronę.

posadzony na gruncie suchym będzie silniejszy. Do Polski orzech sprowadziła z Włoch królowa Bona. Już ksiądz Kneipp zalecał. Metoda miała tę wadę. Kąpiele w wywarze z liści orzecha włoskiego zalecałabym także paniom. Możemy skorzystać z tych odstraszających owady właściwości orzecha także w naszych miejskich domach. Właśnie dlatego nasz orzech ma takie szerokie zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń. że nogi zabarwiały się nieco na brązowo. 1 l żytniej wódki i 1/2 l syropu z cukru). dziecko należy wykąpać tuż przed snem.1/2 godziny. Radzę Państwu spróbować – gwarantuję. 1/2 godz. 20 niedojrzałych owocni orzecha i świeżo zerwanych liści kroimy i zalewamy 1 l mocnej wódki żytniej (można dodać łyżeczkę cynamonu i kilka goździków). 84 . wywar dodać do kąpieli. zalać 2 l wody i gotować ok. jak też i w starej polskiej kuchni.in. Zażywamy w razie potrzeby po ok. Orzech owocuje po ośmiu latach od zasadzenia. póki nie stwardnieją. Orzech włoski kwitnie w maju i jest to najlepsza pora na zbieranie młodych liści. a także. ale po krótkim okresie stosowania pocenie ustępowało. po 7 dniach przecedzić i podawać chorym l łyżkę rano i l wieczorem. Dlatego też nazywany jest u nas orzechem włoskim. taninę). Liście i owoce orzecha zawierają wiele substancji (m. Orzech włoski ma też właściwości wzmacniające. a owoce w piekarniku. aby dzieci słabe i krzywiczne kąpać raz w tygodniu w wywarze z liści i owocni – ok. dolać do kąpieli. Na wsiach do dzisiaj używa się liści orzecha włoskiego do nacierania bydła i koni. Tam drzewo to o leczniczych właściwościach rośnie w stanie dzikim. które mają dodatni wpływ na organizm człowieka. Na jedną kąpiel bierzemy ok. 1/2 kg liści. ale potem może dawać owoce przez 60 lat. szybko. Natomiast wysuszone i zmielone na proszek liście stosowano kiedyś do przesypywania skarpetek przy nadmiernej potliwości nóg. że owady wyniosą się. który podawano dzieciom mającym robaki. aby ich nie przypalić.Orzech włoski Ojczyzną orzecha włoskiego jest Persja. gdzie już wówczas był uprawiany. który znajdował zastosowanie w lecznictwie. że należy odstawić likier na 4 tygodnie. Orzech jest szczególnie pomocny w leczeniu chorób układu pokarmowego (zawarte w nim substancje dobrze działają na mięśnie jelit). 30 g owocni. ale nie lubi wilgoci. Po tym czasie otrzymany napój przecedzamy i zlewamy do butelek. Dla wzmocnienia zalecał także picie wina orzechowego: 3 garście świeżych liści utrzeć na miazgę i wymieszać z 1/2 l słodkiego wina (Malagi). Kąpać dziecko raz w tygodniu przez 3 tygodnie. W przypadku dolegliwości żołądkowych lub nieżytu jelit możemy też stosować likier orzechowy. Liście suszymy w cieniu. 1 l wody. Podam przepis na nalewkę doskonałą na bóle żołądka i zatrucia pokarmowe: ok. 50 g. alkaloidy. używamy w razie potrzeby po ok. stawiamy w szklanym naczyniu na 7 dni. 30 dkg liści i owocni gotować 1/2 godz. układając ogonkami na północ. które nie mogą się opalać. Zalecałabym kąpać słabowite dzieci w kąpieli z mieszanki ziołowej : Liście orzecha włoskiego 200 g Rzepik 100 g Macierzanka 150 g Arnika 50 g Zioła wymieszać i gotować w 2 l wody ok. Drzewo to rośnie na każdej glebie. Doskonałe rezultaty daje rozłożenie w mieszkaniu rozgniecionych liści orzecha przy pladze komarów. Poza tym z liści orzecha sporządzano napar. Dawniej z jąder orzecha wytłaczano doskonały olej. gdy mamy w domu mrówki. ale ostrożnie.. Sporządzamy go podobnie jak nalewkę (ok. Owoce (oczywiście dla sporządzania z nich leczniczych naparów) zbieramy w czerwcu. 50 g. z tym. aby nie gryzły ich owady.

wszędzie tam. Lipa. a wzmacniającą nasze włosy. W tym celu mocno zgniatamy owocnię orzechów. a wieczorem z kilku wysuszonych pąków zrobić herbatę i wypić przed snem przez 6 tygodni w przewlekłej chorobie. czyli bogini Kybele i jej ukochanemu Attisowi. chmiel. Uwaga! Osoby uczulone na jodynę nie powinny w żadnym wypadku zażywać nalewek z orzecha włoskiego. że kiedyś się odrodzi. szacunkiem darzyli sosnę Chińczycy i Japończycy. że podobna legenda istnieje na całym świecie. że Pan Bóg stworzywszy naszą Polską ziemię kończąc dzieła tworzenia i odpoczywając zauważył. natomiast przez cały rok powinny stać przy łóżku gałązki sosny w piasku bez wody. a gałęzie sosnowe dają więcej ciepła. Po tym czasie zlewamy płyn do ciemnych buteleczek. Z żywicznej drzazgi człowiek zrobił łuczywo. Orzech włoski jest również znakomitym środkiem do pielęgnacji włosów. 30 min. Skóra ładnie i równomiernie przyciemnieje. Możemy również zrobić nalewkę z młodych pąków na alkoholu i zażywać rano i wieczorem po 21 kropli na kostkę cukru. żadnych kropli itp. oczywiście sosna jest również dla człowieka dobrym lekarzem. kasztan nie potrafią zabliźnić swoich ran. a potem połączone z miodem wrzosowym służą jako lek wszystkim chorym na oskrzela i na astmę. Sosna Prastara legenda mówi. Wiosną zerwane młode pędy sosny wysuszone i sproszkowane. Płukać włosy bezpośrednio po umyciu gorącym wywarem. Natomiast wszystkim polecam kąpiele w igliwiu sosny i macierzanki przynajmniej raz w tygodniu. Kilka razy dziennie skąpiemy wodą gałązki i mamy już doskonałe powietrze do oddychania. nie niszczącą. pokrzywa. dziś nadal w Polsce występują 4 gatunki sosny. nieodłączną towarzyszkę na zawsze. Może dlatego zwykło się mówić. tatarak. następnie ważymy otrzymaną masę i zalewamy taką samą ilością spirytusu (np. Sosna zwyczajna była u różnych ludów drzewem świętym. na małym ogniu. no i dom zbudowany z sosnowych bali jest dla człowieka najlepszy. Jest to bardzo stare drzewo i wchodzi w skład europejskiej flory okresu kredy. macierzanka w równych ilościach – po 50 g gotować w 2 l wody przez ok. a przy okazji znikną wszystkie wykwity i krostki. Panie o ciemnych włosach mogą stosować płukanki z mieszanki ziołowej sporządzonej w następujący sposób: liście lub owocnia orzecha włoskiego. żywica sosnowa stanowi surowiec do produkcji terpentyny i kalafonii. W miejscu. Trzeba przez 6 tygodni rano przed śniadaniem zażywać łyżeczkę preparatu. Po umyciu głowy wcieramy go we włosy (nie częściej niż raz w tygodniu). Las był złożony z 4 gatunków sosny i jednego gatunku świerku. ścięta nigdy nie wypuszcza pędów jak inne drzewa. że tu i ówdzie nagość żółtych piasków wypalonych słońcem męczy oczy i ulitował się nad nimi i z dobroci serca specjalnie dla Polski stworzył sosnę i złotą dziewannę. Umiera tylko raz. ale nie takie same jak niegdyś.wywar dodać do kąpieli. a Grecy poświęcili Matce Bogów sosnę. gdzie 70 milionów lat temu szumiał las sosnowy dziś zbieramy bursztyny. czczono jako świętą w Grecji i Rzymie. Jest dla człowieka sosna bardzo szczodra. ale sosna ma inną ogromną zaletę – umie wyleczyć się z ran zadanych przez człowieka po odłamaniu gałęzi. gdzie na piaskach rośnie dumna i kojąca duszę sosna. czyli bez nadziei. Z orzecha możemy także sporządzić farbę do włosów. 100 g owocni na 100 ml spirytusu) i odstawiamy w ciemne miejsce na 7 dni. wśród żołnierzy: „wyciąć wroga jak samotny las”. Muszę jednak powiedzieć. 85 .

która była lekiem przeciwgorączkowym. Z kory wierzbowej przyrządzano herbatę. Z drzewem wierzby łączy się wiele ludowych zwyczajów leczniczych. Agresywne zwierzęta uspokajają się. łagodzi bóle reumatyczne. Napar z kory wierzby (łyżeczka sproszkowanej kory zalana szklanką wrzątku) obniża temperaturę. Na przykład. Sproszkowaną korę podajemy chorym (od 7 roku życia) z biegunką – 2 razy dziennie małą łyżeczkę. wyzwala radość. To właśnie kora wierzby zawiera salicynę – substancję chemiczną.Wierzba O wierzbie powiadano w dawnej Polsce. uśmierzała także bóle artretyczne i neurologiczne. 86 . Korę wierzby możemy wykorzystać leczniczo w postaci: proszku. Wierzba wydziela wyjątkowo silne pole energetyczne – dlatego tak bardzo oddziałuje na ludzką psychikę: poprawia nastrój. działa moczopędnie. Dzieci przebywające w pobliżu wierzby dobrze rozwijają się emocjonalnie i umysłowo. której odkrycie zapoczątkowało produkcję aspiryny – leku wszechczasów. że jest drzewem księżyca. Obsadzano nią brzegi rzek i stawów oraz polne drogi. Wywarem (łyżkę stołową kory gotujemy przez 5 minut w dwóch szklankach wody) przemywamy nim ciało latem przy problemach skórnych. aby ustrzec się przed chrypką i bólem gardła. w Niedzielę Palmową łykano poświęcone kotki wierzbowe. Pod tym drzewem lubili wypoczywać podróżni zasłonięci od słońca zwisającymi warkoczami gałązek. leczy depresję. naparu i wywaru. Wyobrażając sobie wiejski pejzaż nie sposób nie umieścić w nim wierzby.

mięta. Kolor czerwony przyspiesza obieg krwi. jak wielkie znaczenie ma życie w zgodzie z prawami natury. organizmy żywe promieniują nie tylko energią. kolor czerwony emanują kwiaty bzu czarnego. Chore zwierzęta instynktownie szukały pewnych roślin i zjadały je. szałwi. gorczyca. Mówiąc o ziołolecznictwie należałoby wspomnieć o jego powiązaniu z. Tymczasem. ma szersze zastosowanie. gwiazdami. musimy używać ziół promieniujących odpowiedni kolor. Tylko powrót do natury może zapewnić ludzkości przetrwanie i dalszy pomyślny rozwój. że zioła w mieszankach mogą zneutralizować nawzajem swoje kolory. Trzeba przy tym pamiętać. Astrologia herbalna i ziołolecznictwo „zeszły do podziemia”. czyli zielony. ale i kolorami. zanim przystąpili do leczenia chorego. Już w starożytnym Egipcie kapłani. kiedy odpady cywilizacji technicznej prawie zniszczyły naszą Ziemię. 87 .. kwiat lipy. kiedy człowiek poznał prawa i współzależność między kosmosem. ziemią i ludźmi. człowiek zaczyna rozumieć. że poszczególne kolory mogą wpływać na psychikę i samopoczucie człowieka. owoc i kora maliny. a istotnej dla zdrowia. że wszechświat i cała przyroda są jednością i że jeśli natura stworzyła niedoskonale istoty. że zioła właściwie dobrane leczą różne choroby nie powodując niekorzystnych dla naszego organizmu skutków ubocznych.. kolorami. kolor tego promieniowania ulega zmianie. Nasi praprzodkowie intuicyjnie rozumieli. który dodatkowo emanuje jeszcze żółty i fioletowy. czego nie można powiedzieć o większości leków farmaceutycznych. a w medycynie właściwie w ogóle. Trzeba jednak pamiętać. jakimi ziołami i jak leczyć pacjenta. Dlatego. opracowywali jego dokładny horoskop astromedyczny. to musiała też stworzyć rośliny pomagające zwalczać te choroby. Zioła te są bardzo pomocne w leczeniu nerek i układu moczowego. Później. emanują m. astrologię. Na przykład. Każdy zdrowy organ człowieka promieniuje określony kolor i gdy chorujemy. która zajmowała się badaniem wpływów poruszających się planet na człowieka w godzinie urodzin. a zatem wpływów na zdrowie w ciągu całego życia. A zatem. Natura stworzyła lecznicze zioła. kozieradka – leczą znakomicie układ trawienny. jak ustalili naukowcy. Jedną z dziedzin astrologii była astrologia herbalna. Kolor niebieski. jeśli chcielibyście Państwo w leczeniu swoich chorób ziołami uwzględnić także kolory. jałowiec.Receptiariusz Ziołolecznictwo jest prawie tak stare jak nasza Matka Ziemia i ludzki ród. Ogólnie wiadomo.in. Zdrowy żołądek promieniuje właśnie kolor zielony. aby pozbyć się swoich cierpień. Dlatego zioła emanujące ten kolor rozgrzewają i stosujemy je we wszystkich chorobach wynikających z przeziębienia. radzę zwrócić się o poradę do doświadczonego zielarza. Wraz rozwojem cywilizacji technicznej ta wiedza uległa zapomnieniu. Na jego podstawie ustalano dopiero. Dziś. fiolet i indygo to kolory pokrzywy. zanim na Ziemi pojawił się człowiek. stworzył królową nauk. Pierwotny człowiek obserwował zwierzęta i ptaki. rzeczy bardzo mało znanej. Stąd też zainteresowanie ziołolecznictwem. chrzanu i ogórecznika. Kolor neutralny. które dręczą różne choroby. natomiast odpowiednio dobrane mogą z kolei utworzyć jeden mocny kolor. granat. w praktyce wiedzę tę jednak wykorzystuje się rzadko. aby przywrócić równowagę choremu organowi. Kwiat bzu. i to one były jego pierwszymi przewodnikami po uzdrawiających ziołach. A właściwie nawet starsze od ludzkości. ma ogromny wpływ na przemianę materii.

jaką opracował dr H. Zioła trzeba pić zawsze przez 9 do 21 dni. gdy będziemy je stosować zgodnie z receptą. które przynależą do trygonu Ognia. w których zioła pozwoliły choremu wyzdrowieć. Rodowski poświęcił swoje życie ubogim chorym. Pisząc o zawartości jednej filiżanki mam na uwadze 150 g naparu ziół. skuteczne w działaniu. który w jego odczuciu jest mu bliski. a tego robić nie wolno. Opowiem. aby chory wybrał dla siebie zgodnie z instrukcją ten zestaw ziół. Jego intencją było uświadomienie społeczeństwu problemów leczenia i pomocy chorym. a pomocnik Księżyc zawsze będzie bratem ludzi urodzonych w poniedziałek. że zioła powinniśmy pić zgodnie z naszym zegarem biologicznym. Bardzo proszę nie robić naparu z ziół stężonych . aby była prosta i przejrzysta dla każdego. w której zebrano i opracowano najważniejsze zagadnienia z zakresu ziołolecznictwa była 2-tomowa Encyklopedia Życia. szczególnie zioła napotne. który żył na przełomie naszego wieku. że chory samowolnie odrzuca leki i ukrywa ten fakt przed lekarzem i zielarzem. Bardzo często się zdarza. przy współpracy kolegów. kto zechce skorzystać z recept ziołowych. gdzie przedstawię działanie ziół na człowieka w ścisłym powiązaniu z datą jego urodzin. a jeśli piszę o szklance naparu mam na uwadze szkło kryształowe. Chińczycy w ogóle nie używają szklanek do picia herbaty i ziół. Proszę zawsze pić zioła w filiżance. W mojej książce specjalnie nie używam łacińskich nazw ziół. Pierwszą w odrodzonej Polsce książką z zakresu medycyny. aby pomagać swoją siłą i cieszyć nasze oczy kolorami tęczy. bez których nie byłoby cudownych uzdrowień (np. Ich małe płatki zawierają ogromną siłę leczniczą. jeśli zostaną w odpowiednim dniu zebrane. A one czekają. lecz także w odpowiednio dobranej kolorystyce urządzenia mieszkania. Kobietom trzymającym je w prawej ręce grozi często rozładowanie energetyczne.zmuszanie przynosi bowiem odwrotny skutek. ubioru. O tym astrologicznym aspekcie oddziaływania napiszę w kolejnej książce. Nie zmuszajmy dzieci do picia ziół. 88 . Proszę pamiętać. Medycyna współczesna ma do zaoferowania bardzo bogaty asortyment leków roślinnych. W receptariuszu są podane zestawy ziół w kilku mieszankach. Rodowski zbierając przez wiele lat przekazy ludowe o ziołach. Henryk Rodowski. wówczas skutek będzie szybko widoczny. gdyż ma to ogromne znaczenie lecznicze. gdy zechcemy po nie sięgnąć. nie więcej. naparstnica. Zioła będą wówczas skuteczne. następnie zrobić przerwę 7-9 dni i powtórzyć kurację jeszcze raz. a nawet poprzez spożywanie kolorowego jedzenia. gdy środowisko zostało zniszczone przez człowieka i świat znów wraca do ziół. Małym dzieciom podajemy zioła w postaci 1/2 szklanki naparu z odrobiną miodu. Prowadząc kurację ziołową proszę zawsze pozostawać pod kontrolą lekarza prowadzącego. zawsze ciche i pokorne. Zioła wielokwiatowe parzymy zawsze wieczorem. a tylko wprowadzi kwas do organizmu.Chorzy mogą się wspomagać kolorami nie tylko w ziołach. aby były silniejsze w działaniu. zebrane z wiekowych doświadczeń lekarzy i zielarzy są aktualne w naszych czasach. Nigdy nie łączymy ziół bez wiedzy o ich wzajemnej witalności. dlaczego człowiek urodzony w trygonie Ziemi nie powinien leczyć się ziołami. aby te wspaniałe przepisy nadal służyły wszystkim potrzebującym. Znam przypadki bardzo trudne. Wydał ją. dr med.to nie przyśpieszy ich działania. z której jest wytwarzany lek nasercowy i wiele innych z wielu znanych ziół). gdy nie chcą ich pić . Są one do dziś aktualne. a nie w szklance. z nich korzystał mój ojciec i jego przodkowie i chciałabym bardzo. gdy zajdzie taka konieczność. Zawarte w Encyklopedii Życia recepty. pozostawiony w takiej formie. Obecny receptariusz zielarski zawiera bardzo stare nazewnictwo ludowe. Tu doradzić może Państwu radiesteta. Stosujemy zawsze nasze poczciwe filiżanki.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Zestaw IV Goryczka żółta 20 Piołun 15 Oman wielki 20 Babka lancetowata 15 Arcydzięgiel 10 Szanta zwyczajna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie (dzieci połowę). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Macierzanka 35 Podróżnik-cykoria 20 Tysiącznik 25 Szanta zwyczajna 20 89 . Nie podawać kobietom w ciąży. wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Stokrotka 20 Dziewięciornik 20 Płatki róży 20 Dziewanna 20 Kłębki słodyczki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Anemia Zestaw l Goryczka 25 Krwawnik 25 Perz 20 Koper 20 Kłębki słodyczki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pokrzywa 25 Marzanka 25 Liście orzecha włoskiego 25 Kwiat lipy 10 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Uwaga: podane wielkości wyrażone są w gramach! Suma substratów w każdym zestawie wynosi l00g. Zwiększa apetyt.

Przyspiesza przemianę materii. Zestaw VII Tysiącznik 20 Jałowiec 20 Szanta 20 Macierzanka 20 Hyzop 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. Nie podawać przy chorobie nerek. Nie podawać przy chorobie nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Dziurawiec 60 Tysiącznik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżeczce. Zestaw X Liść jesionu 35 Pokrzywa 35 Pierwiosnek 10 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IX Skrzyp 20 Szanta zwyczajna 10 Oman wielki 20 Tysiącznik 10 Jałowiec 30 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wzmaga apetyt. Zestaw XI Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 90 . Zestaw VIII Piołun 25 Liść orzecha włoskiego 25 Liście porzeczek 25 Liście jeżyny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać w chorobach nerek lub w ciąży. Zestaw XII Rzepik 20 Storczyk 15 Bratki polne 15 Kwiat lipy 15 Podróżnik 10 Oman wielki 10 Jałowiec 10 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń perzu 30 Koper włoski 30 Kozłek lekarski 30 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek (dzieci połowę z tego) dziennie. Arytmia serca Zestaw I Ciemiernik 4 Konwalia 20 Kozłek lekarski 40 Płatki róży 36 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. zrobić przerwę 9 dni i kurację powtórzyć jeszcze raz przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 91 . Zioła pić przez 21 dni. Zioła pić 12 dni. Zioła pić 12 dni. Zestaw III Marzanka 20 Mięta pieprzowa 15 Ruta 10 Korzeń perzu 10 Koper 15 Kozłek lekarski 25 Tatarak 5 Orliki białe 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 4 razy po 1/2 filiżanki dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

liść 30 Chmiel 10 Szanta zwyczajna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoce 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać ciężarnym. 92 . Pobudza łaknienie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki na 1/2 godziny przed jedzeniem. Zioła pić 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Zioła pijemy 21 dni. ani też chorym na zapalenie nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Atonia żołądka Zestaw I Jagody jałowca 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Liść jeżyny 15 Piołun 5 Drewno jałowca 5 Korzeń lubczyku 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pijemy przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. a mianowicie po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. Zioła pić przez 12 dni.Zestaw IV Kozłek lekarski 10 Srebrnik 20 Kuklik goździkowy 10 Liście jeżyny 25 Liście pomarańczy 25 Mięta pieprzowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Biegunka Zestaw I Anyżek 25 Kozłek lekarski 25 Berberys . Zestaw II Melisa 10 Dziurawiec 25 Bobrek .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Biegunka u dzieci Zestaw I Suszone borówki 40 Krwawnik 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 3-4 dni. przy zachowaniu odpowiedniej diety. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw II Korzenie żywokostu 50 Liść róży 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przy zachowaniu odpowiedniej diety. Zioła pić 3-4 dni. Zioła pić przez 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). 93 .Zestaw II Korzeń pięciornika 30 Żywokost lekarski 30 Korzeń srebrnika 25 Korzeń drapacza (ostu) 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-4 filiżanek (dzieci połowę) dziennie. Zioła pić przez 3-4 dni. Poza tym: surowica. Zestaw IV Rumianek 30 Liście mirtowe 25 Mniszek 15 Pomornik 15 Korzeń kobylaka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Błonica Podawać środki napotne oraz zioła na zapalenia gardła. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2-1 filiżanki stosownie do wieku. Zioła pić 3-4 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw III Ożanka 30 Piołun 25 Liście ostu białego 15 Tysiącznik 15 Bukwica lekarska 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odwar podajemy dzieciom do picia 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki stosownie do wieku.

patrz mocz Zestaw I Prawoślaz 20 Sproszkowane żołędzie 20 Pietruszka 20 Korzenie piwonii 20 Liście fiołka polnego 10 Liście ślazówki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Liść miącznicy 50 Siemię konopi 25 Siemię lniane 25 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zestaw II Tasznik pospolity 20 Grzybień 20 Kolendra 20 Liście fiołka polnego 20 Korzeń łopianu 10 Kora dębowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Bolesne oddawanie i parcie na pęcherz . po 10. Nie wolno podawać przy zapaleniu nerek.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). 94 . Nie wolno podawać herbaty przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Głóg 25 Wilżyna ciernista 25 Ostrawka pomorska 20 Jagody jałowca 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem (dzieci połowę). Zestaw IV Liść porzeczki 20 Liść mącznicy 20 Słoma owsiana 20 Jagody jałowca 10 Korzeń wilżyny 10 Cebula ostrawki 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zwilżamy odwarem z liści koszyczki. Brodawki Przykładamy cebulę. Wcieramy maść zrobioną ze świeżego deszczownika. Brzuch (kolki) Zestaw I Liść kobylaka 100 1 łyżkę stołową = 10 g ziółek gotujemy w l szklance wina. gotowanych pół na pół w wodzie i w winie. Zestaw VII Korzeń hebdu 20 Siemię lniane 20 Głóg kwiat 20 Liście porzeczki 20 Liście mącznicy 10 Ziele świętojańskie 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Korzeń tataraku 100 10 g korzenia tataraku gotujemy w l litrze wody i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Zestaw VI Korzeń wilżyny 35 Korzeń lubczyka 25 Jagody jałowca 25 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać trzema filiżankami wrzącej wody. Zestaw III Liść orlika białego 100 95 . Zioła pić przez 14 dni. Następnie herbatę przecedzamy i pijemy co 2 godziny l łyżkę naparu. Morska choroba Korzeń goździka 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zakrapiamy sokiem z cytryny. Nie podawać przy chorobie nerek.

Napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Herbatę pijemy ciepłą w ilości 2-4 filiżanek dziennie. Zaleca się podawać tę herbatę kobietom w ciąży. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić i pić napar gorący (3-5 filiżanek dziennie). po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek codziennie. Bóle całego ciała – okłady Zestaw I Liść nostrzyka żółtego 50 Rumianek 50 Zioła zagotować w 1/2 l wody. powstałą miazgę owijamy w chustkę. Zestaw VII Pomornik 100 Ciepłe okłady z odwaru pomornika gotowanego pół na pół w wodzie i occie.10 g ziółek gotujemy w 3 częściach wina i l części wody. Zestaw VIII Mięta pieprzowa 10 Rumianek 10 Tasznik 15 Majeranek 10 Koper włoski 15 Liść maliny 25 Koper 15 Okłady robimy do ustąpienia bólu przez kilka lub kilkanaście dni. Napar przecedzamy i używamy go do okładów. Zestaw VI Koper włoski 100 10 g kopru włoskiego gotujemy 5-10 minut w filiżance mleka. Łyżkę mieszaniny naparzyć w 1/4 l wody. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Zestaw II Kwiat lawendy 10 Liść mięty pieprzowej 10 Arcydzięgiel 50 Macierzanka 25 Goździki 5 96 . Zestaw IV Koper 100 10 g kopru gotujemy pół na pół w wodzie i w winie. Zioła pić przez 9 dni. Zestaw V Majeranek 100 l łyżkę stołową zioła zalać l filiżanką wrzącej wody.

Ból zębów Zestaw I Jastrzębiec 20 Mysie uszka 20 Skórka pomarańczowa 20 Grzybień 20 Babimor 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Bezsenność Kozłek lekarski 20 Krwawnik .Zioła zagotować w 1/2 1 wody. Zioła pić 12 dni . powstałą miazgę owijamy w chustkę. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 97 . l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mysie uszka 40 Srebrnik zwykły 40 Krwawnik 15 Biedrzeniec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki około południa i wieczorem.kwiat 30 Bobrek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie.liść 30 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.przerwa 7 dni i następnie jeszcze raz przez 12 dni. po wystygnięciu odwaru podajemy go do picia co wieczór przed snem w ilości l łyżki w filiżance wody. którą wykręcamy należycie i w postaci ciepłego okładu przykładamy do czyraka. Bezsenność (nerwowość) Liść jeżyny 30 Kozłek lekarski 20 Melisa 20 Wrzos 15 Majeranek 15 Zioła pić jak wyżej.

owiniętą w chustkę.zapalenie gardła Zestaw I Płucnica 20 Rumianek 20 Szałwia 20 Bylica 20 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu dzikiego 25 Liść malwy czarnej 25 Siemię lniane 17 Rumianek 16 Bobrek trójlistny 17 Mieszankę. okładamy bolące części ciała. następnie ciepłą miazgą. zagotowaną w 1/2 l wody. następnie ciepłą miazgą. owijając okład suchą chustką wełnianą.Choroby ogólne – okłady Zestaw I Liść ślazu dzikiego 20 Liść malwy 20 Siemię lniane 20 Rumianek 20 Nostrzyk żółty 20 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 1 wody. owiniętą w chustkę. okładamy bolące części ciała. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 20 Malwa czarna 20 Rumianek 20 Kwiat bzu czarnego 10 Dziewanna 10 Płucnica 10 Skórka pomarańczowa 10 98 . Chrypa . Zestaw II Kwiat lawendy 20 Liść mięty 20 Macierzanka 20 Tymianek 20 Goździki korzenne 10 Kora kaliny 10 Wymienione zioła należy zagotować w 1/2 l wody. zapakować w chustkę i przykładać.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Rumianek 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Marzanka wonna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw V (do płukania gardła) Ślaz dziki 25 Liść prawoślazu 25 Kwiat bzu czarnego 25 Dziewanna 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Ziele ślazu dzikiego 60 Korzeń żywokostu 20 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III (do płukania gardła) Ziele nawłoci pospolitej 30 Malwa 25 Podbiał 25 Srebrnik 10 Liść fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (do płukania gardła) Srebrnik 20 Babka lancetowata 20 Liść głowienki 20 Szałwia 10 Czerwona róża . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw VIII Srebrnik 40 99 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i płukać gardło kilka razy dziennie.kwiat 10 Kwiat bzu czarnego 10 Czerwona rezeda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw IX Rdest ptasi 25 Kwiat lipy 25 Rzepik 10 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw XI Mech islandzki 35 Rumianek 20 Arcydzięgiel 15 Rozmaryn 20 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Koper 40 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw X Krwawnik 35 Rdest ptasi 15 Kwiat lipy 15 Szałwia 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Cukrzyca Zestaw I Babka lancetowata 40 Szczaw zwyczajny 40 Liść czarnej jagody 10 Korzeń wilżyny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Odpowiednia dieta oraz: Korzeń lubczyku 20 Korzeń hebdu 20 Skrzyp 30 Liść porzeczki 30 100 .

Zioła pijemy stale z przerwą 7 po dwóch dniach. Zestaw V Ziele pietruszki 20 101 . Zestaw III Korzeń szczawiu zwyczajnego 25 Bobrek trójlistny 25 Ożanka 15 Liść brzozy 15 Stokrotka 10 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Tatarak 15 Goryczka żółta 15 Lebiodka 15 Wilżyna ciernista 15 Bluszczyk kurdybanek 15 Piołun 15 Liść ostu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Dla chorych na żołądek po 1/2 filiżanki na 2 razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. Z powodu zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw IV Szanta zwyczajna 30 Tatarak 30 Liść fiołka polnego 15 Żywokost 15 Bluszczyk kurdybanek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dna Zestaw I Żywokost 30 Ożanka zwyczajna 30 Ziele świętojańskie 20 Liść drapacza lekarskiego 10 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Dychawica (astma. Zestaw IV Liście mirtowe 5 Liście płucnicy 10 Mniszek lekarski 10 102 .mech szary 20 Bluszczyk kurdybanek 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. krótki oddech) Zestaw I Siemię lniane 20 Bedrzeniec 20 Mszaki . Zestaw III Lukrecja 10 Liście prawoślazu 30 Pomornik 40 Korzenie prawoślazu 10 Kwiat malwy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. przecedzić i 2 razy dziennie pić przez 2 dni. Zioła pić przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.liść 10 4 łyżki ziół zagotować w 3/4 l wody. po 10—15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Bobrek trójlistny 25 Bedrzeniec 10 Wilżyna ciernista 10 Pierwiosnek 10 Przetacznik polny 25 Storczyk biały 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Storczyk biały 30 Pokrzywa 30 Korzeń drzewianki 10 Hebd . Zestaw II Słodkogórza 10 Pierwiosnek 20 Liście mirtowe 15 Macierzanka 30 Włoski Matki Bożej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Czerwonka Zestaw I Liść dębu 100 l łyżkę stołową liści dębowych zalać pełną filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. 103 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2 filiżanki dziennie. Zestaw VI Kwiat malwy czarnej 25 Dziewanna 25 Podbiał 25 Kwiat lawendy 15 Liście eukaliptusowe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. Zestaw II Pokrzywa 100 l łyżkę stołową pokrzywy zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l łyżki stołowej co godzinę. Zestaw V Biedrzeniec 25 Pierwiosnek 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Złotnik 20 Siemię lnu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kurze ziele 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Kwiat lnu 100 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody.Pierwiosnek 10 Liść podbiału 15 Krzyżownica 15 Włos Matki Bożej 15 Warzęcha wodna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. gotować przez 5 minut. Czyrak w przewodzie usznym zewnętrznym Zestaw I Pokrzywa 30 Bobrek trójlistny 40 Miesiączek 5 Korzeń dębu 25 104 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw II Anyżek 30 Koper 30 Liść jeżyny 25 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Korzeń arcydzięglu 20 Kora dębu 40 Korzeń drzewianki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw V Kuklik 100 1 łyżkę sproszkowanego kuklika wsypujemy do szklanki wody. po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. i podajemy do picia co 1/2 godziny po łyżeczce od kawy. Czkawka Zestaw I Mięta pieprzowa 15 Szałwia 20 Rumianek 15 Boża trawa 20 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Drzewo sandałowe 100 Sproszkowany korzeń drzewa sandałowego 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Zestaw VI Arcydzięgiel 100 Sproszkowany korzeń arcydzięglu 2 lub 3 razy dziennie na koniec noża podawać w herbacie. Kuracja wymaga 200-300 g.

po 10 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Czyraki Zestaw I Bobrek trójlistny 40 Pokrzywa 30 Miesiączek 5 Kora dębu 25 Zioła zaprawiamy zimną wodą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 2 filiżanek dziennie. Z tej samej mieszaniny sporządzamy i pijemy odwar w sposób zwykły (2 filiżanki dziennie). Naparu tego używamy także do okładów. Zestaw III Skrzyp 40 Korzeń łopianu 30 Drzewianka 30 Zmywamy co 2 godziny odwarem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. tak powstałą miazgę. 105 . Zestaw II Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Liść poziomki 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i zmywamy twarz tym odwarem. Zestaw II Słoma owsiana 35 Rumianek 15 Liść poziomki 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Poza tym gorące okłady. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. nałożoną na płatku płótna. przykładamy do czyraka. Poza tym gorące okłady. Zestaw II Czepiec 100 l łyżkę stołową sproszkowanego czepca zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Figówka Zestaw I Skrzyp 100 l łyżkę stołową sproszkowanego skrzypu zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nie podawać kobietom w ciąży.nieżyt Zestaw I Korzeń ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Dziewanna 20 Słodkogórza 10 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten podajemy do picia co godzinę po l łyżeczce od kawy. Glistnice Piołun 60 Wrotycz 20 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Zestaw IV Przetacznik 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Środek napotny. Zestaw II Kwitnący piołun 50 Paproć lekarska 15 Konitrud 15 Rumianek 10 106 . Zestaw II Rumianek 20 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 25 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Glisty – robaki Zestaw l Kwiat cytwaru 100 l łyżkę od herbaty kwiatu cytwaru zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Gardło .

która trwa 21 dni. Zestaw III Korzeń kruszyny 40 Piołun 40 Wrotycz 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. Kuracja wymaga 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Liść poziomki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy l filiżankę herbaty przed śniadaniem. Kuracja wymaga 100 g. Zestaw V Kwitnące ziele piołunu 50 Wrotycz 25 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Ziele piołunu 50 Trędownik 30 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 100 g mieszaniny tworzy l kurację. Zestaw VI Krwawnik 40 Kruszyna 40 Korzeń fiołka polnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. Zestaw IV Kwitnące ziele piołunu 50 Rumianek 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. Nie podawać kobietom w ciąży. Gorączka bez znanej przyczyny Zestaw I Perz 25 Mniszek lekarski 25 107 . Nie podawać kobietom w ciąży. Kuracja wymaga 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. 200 g mieszaniny tworzy l kurację.

kwiat 40 108 . Zestaw II Rumianek 30 Kruszyna .środki napotne Zestaw I Kwiat lipy 35 Bez . Gorączka . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. Zioła pijemy 3-4 dni.Szczaw zwyczajny 25 Korzeń cykorii 10 Lukrecja 5 Tysiącznik 5 Liść ostu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw IV Kwiat lipy 20 Sasanka 20 Włoski Matki Bożej 20 Perz 15 Kwiat bzu 15 Płatki róży 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kora 30 Bez .kwiat 35 Rumianek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek rozdzielonych na 6 porcji dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1/2-1 filiżanki dziennie. Zestaw III Tysiącznik 25 Ciemięrzyk 25 Nagietek 25 Ślazik mały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Bez 25 Kwiat lipy 25 Stokrotka 20 Płatki róży 15 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Herbatę podawać osłodzoną miodem. Zestaw II Siemię lniane 30 Kminek polny 25 Bez czarny . Herbatę podawać osłodzoną miodem. mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. w odwarze zmoczyć chustkę lnianą. Zestaw III Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki.kwiat 15 Tatarak 15 Kwiat lipy 15 Krwawnik 20 Stokrotka biała 10 Liść róży 10 Dziewanna 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. ostry Zestaw I Boża trawa 35 Bobrek trójlistny 35 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Pokrzywa 15 Rumianek 10 Zioła zagotować w 1/2 1 wody. Zestaw IV Korzeń perzu 25 Rdest ptasi 30 Korzeń cykorii 15 Słodkogórza 5 Drapacz 5 Tysiącznik 5 Ruta 10 Dziurawiec 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Gościec mięśniowy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę gorącą i dobrze osłodzoną w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Pokrzywa 20 109 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 3 filiżanki dziennie albo 6 razy po 1/2 filiżanki.

Kwiat topoli 20 Liść wierzby 15 Piołun 15 Estragon 15 Lniczka 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ostry (reumatyzm. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Następnie napar przecedzamy i podajemy połowę rano w łóżku. przewlekły Zestaw l Babka lancetowata 20 Drewno gwajkowe 20 Szałwia 20 Drewno sasafras 20 Piołun 20 2 łyżki stołowe mieszaniny odgotować w 6 filiżankach wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. Gościec mięśniowy. Nie podawać kobietom w ciąży. a drugą połowę przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem i cytryną w ilości kilku filiżanek dziennie. Gościec stawowy. zapalenie stawów) Zestaw I Ziele świętojańskie 30 Bertram 30 Liść wierzby 20 Liść topoli 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Drewno gwajkowe 25 Kopytnik 25 Goryczka żółta 25 Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Tatarak 40 Pokrzywa 40 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 110 . Nie podawać kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. następnie jeszcze raz 21 dni. Gościec stawowy przewlekły Zestaw l Drewno gwajkowe 50 Drewno jałowcowe 50 2 łyżki stołowe ziół zalać 6 filiżankami wrzącej wody. Zioła pić 21 dni . Zestaw III Storczyk 30 Krwawnik 30 Liść topoli 20 Liść wina pnącego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rukwia 25 Bobrek trójlistny 25 Podróżnik 25 Ogórecznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.przerwa 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy połowę rano.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie pić przy chorobie nerek. Zestaw IV Wilżyna ciernista 10 Rzepik 10 Korzeń piwonii 10 Jałowiec 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 10 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe ziół odgotować w 6 filiżankach wody. a drugą połowę przed udaniem się na spoczynek. Zestaw III Tatarak 20 Mięta 20 Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. 111 . a drugą połowę przed spaniem. Następnie napar ten przecedzamy i podajemy połowę rano. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

Zestaw II Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 25 Bez czarny . Gradówka na powiece ocznej Zestaw I Świetlik 25 Rozmaryn 25 Koper 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Gruźlica (suchoty płuc) Zestaw I Poziewnik 20 Rzepik 10 Ziele świętojańskie 10 Skrzyp 30 Kłębki słodyczki 30 l-łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Poziewnik 30 112 . Ewentualnie operacja.kwiat 15 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.okłady (reumatyzm. zapalenie stawów) Zestaw I Siemię lniane 20 Podbiał 35 Ślazik leśny 35 Ziele maliny 10 Mieszaninę zagotować w 1/2 l wody.Gościec stawowy przewlekły . Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce. Zestaw II Świetlik łąkowy 25 Krwawnik 50 Rumianek 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Zestaw III Pierwiosnek 30 Arcydzięgiel 30 Rzepik 20 Estragon 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Wewnętrznie: ziółka oczyszczające krew albo: Zewnętrznie: okłady jak przy obrzękach albo: Moczyć często w odwarze z 20 g kory dębu na l filiżankę wody. Zestaw II Korzeń kozika 20 Bobrek trójlistny 15 Perz 35 Arcydzięgiel 15 Skórka cytrynowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pobudza łaknienie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Melisa 20 Kora dębu 15 Kokoryczka 20 Drzewianka 15 Drapacz duży 20 Ruta ogrodowa 10 113 . po kilka filiżanek dziennie.Biedrzeniec 30 Liść maliny 20 Perz 10 Skrzyp 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą według potrzeby. Histeria i niedomagania nerwowe Zestaw I Goryczka żółta 20 Korzeń kozłka 20 Liść maliny 30 Ruta winna 10 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Kozłek 25 Mięta pieprzowa 15 Liść pomarańczy 20 Srebrnik 20 Bobrek trójlistny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy lnianą chustkę. osłodzoną miodem. zmieszanego ze spirytusem i odcedzonego po 2 tygodniach. 12 łyżek stołowych sproszkowanej kory dębu zalać 1/2 1 wrzącej wody.zapalenie Okłady z odwaru kory dębu. Herbaty tej nie wolno podawać kobietom w ciąży. Gruczoły szyjne . Zestaw III Krwawnik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Rzepik 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Krzyżownica 10 Podbiał 15 114 . Zioła pić 36 dni.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. w ilości 1-2 filiżanek dziennie. którą (ciepłą) okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilościach 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Melisa 100 l łyżkę stołową suszonych liści zalać l filiżanką wrzącej wody. Grypa Zestaw l Kwiat bzu 100 l łyżkę stołową suszonego kwiatu bzu zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek tego naparu dziennie. przykrywając następnie suchą wełnianą chustką albo: okłady z soku wyciśniętego z młodych gałązek dębu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą.

Zestaw VIII Podbiał 45 Anyżek 15 Korzeń ślazu 10 Warzęcha wodna 10 Korzeń storczyka 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 25 Storczyk biały 20 Majeranek 10 Lebiodka 15 Skrzyp 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IX Tatarak 15 Rumianek 15 Skrzyp 15 Kwiat lipy 15 Stokrotka polna 10 Boża trawa 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw X Krwawnik 35 115 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.Mech islandzki 15 Korzeń ślazu 15 Kwiat lipy 15 Dziewanna 5 Anyżek gwiaździsty 5 Słodkogórza 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Działa wykrztuśnie. Zestaw VII Szałwia 15 Tysiącznik 15 Koper 15 Kwiat lipy 20 Mięta pieprzowa 15 Liść orzecha laskowego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Podbiał 35 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Działa wykrztuśnie. Zioła pić 9 dni.

Jelito grube - zapalenie Zestaw I Babka lancetowata 12,5 Tasznik 12,5 Pokrzywa 12,5 Kurze ziele 12,5 Jagoda jałowca 12,5 Malwa czarna 12,5 Kora dębu 12,5 Drzewianka 12,5 Zioła gotować 1/2 godz. (50 g na 2 l wody). Odwar ten służy do kąpania odbytu i do okładów.

Zestaw II Korzeń kruszyny 35 Kminek 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Jelita - nieżyt Zestaw I Boża trawa 20 Szałwia 10 Jałowiec 25 Koper 10 Czarna jagoda 15 Storczyk 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Przy chorobie nerek nie podawać jałowca. Ważne jest zachowanie diety.

Zestaw II Ślaz dziki 60 Rumianek 20 Siemię lniane 20 5 łyżek ziół zagotować w 1 l wody i po 10 minutach naciągania podajemy odwar, jako lewatywę.

116

Jęczmień na powiece ocznej Zestaw I Boża trawa 20 Koper 25 Bez - kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Boża trawa 50 Liść bzu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Liść ślazu 25 Liść malwy 25 Siemię lniane 20 Rumianek 10 Nostrzyk żółty 20 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Jęczmień na powiece ocznej - okłady Zestaw I Bez 10 Rumianek 10 Siemię lniane 20 Pokrzywa 30 Kminek 30 Zioła zagotować w 1/2 l wody. Następnie zanurzamy lnianą chustkę w tym odwarze i dobrze wyciśnięty okład kładziemy na bolące miejsce.

Kamica (kolka) nerkowa Tasznik 40 Głóg - kwiat 20 Rdest ptasi 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Kamienie moczowe Zestaw I Mącznica lekarska 40

117

Szyszki kukurydzy 40 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę 2 razy dziennie po l filiżance.

Zestaw II Piwonia - kwiat 15 Sproszkowane żołędzie 25 Nawłoć pospolita 20 Bluszczyk kurdybanek 25 Rzepik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić w ilości 2 filiżanki dziennie. Zestaw III Hebd 20 Skrzyp 30 Biedrzeniec 10 Lubczyk - korzeń 10 Strączki fasoli 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Skrzyp 30 Głóg - kwiat 25 Rdest ptasi 25 Janowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Kamienie nerkowe Wilżyna ciernista 35 Liście mącznicy 40 Storczyk biały 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła pić 6 tygodni.

Kamienie żółciowe Zestaw I Bluszcz kurdybanek 20 Korzeń fiołka polnego 20 Tawuła błotna 15 Rdest ptasi 15 Liść mięty 15 Nagietek 15

118

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Szczaw zwyczajny 20 Tysiącznik 20 Pomornik górski 10 Koszyczek polny 10 Piołun 10 Rzepik 10 Mniszek 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw III Rumianek 30 Tasznik 30 Korzeń fiołka polnego 15 Goryczka żółta 15 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Anyżek gwiaździsty 10 Korzeń fiołka polnego 10 Korzeń czarcikęsu 10 Rdest ptasi 35 Liść mięty pieprzowej 10 Jałowiec 20 Macierzanka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. Ewentualnie operacja.

Kaszak Boża trawa 45 Rumianek 30

119

Bez 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Operacja.

Kaszel Zestaw I Korzeń prawoślazu 40 Liść podbiału 20 Dziewanna 25 Korzeń lukrecji 5 Kurdybanek 5 Korzeń kosaćca 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść prawoślazu 40 Kwiat prawoślazu 30 Kwiat malwy czarnej 15 Korzeń lukrecji 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń prawoślazu 25 Liść podbiału 25 Płatki maku polnego 20 Korzeń lukrecji 20 Anyżek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liście płucnicy 25 Warzęcha 25 Pierwiosnek 10 Włoski Matki Bożej 10 Rdest 10 Podbiał 10 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła pić 21 dni.

Katar pęcherza Zestaw I Skrzyp 30

120

Jagoda jałowca 30 Korzeń hebdu 10 Słoma owsiana 20 Liść dziurawca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie: rano i wieczorem. W razie zapalenia nerek, pijemy tę herbatę bez jagód jałowca.

Zestaw II Głóg - kwiat 25 Tymianek 25 Korzeń pokrzywy 25 Korzeń pietruszki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Skrzyp 50 Siemię konopii 30 Liść mącznicy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.
Zestaw IV Głóg - kwiat 25 Liść mącznicy 25 Jałowiec 25 Kora dębu 15 Pietruszka 5 Korzeń pokrzywy 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki.

Zestaw V Głóg - kwiat 15 Skrzyp 25 Tarnina 5 Strączki fasoli 25 Pokrzywa 20 Pietruszka - nasiona 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać chorym na nerki. Zioła stosować 21 dni.

Katar sienny Zestaw I Świetlik łąkowy 35

121

Bluszczyk kurdybanek 35 Korzeń żywokostu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Zestaw II Kwiat lipy 10 Rumianek 10 Bez - kwiat 10 Liść jeżyny 20 Jałowiec 20 Owoce maliny 20 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Katar tchawicy Zestaw I Korzeń prawoślazu 30 Liść prawoślazu 60 Korzeń lukrecji 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

Zestaw II Liść ślazu dzikiego 40 Korzeń ślazu 20 Podbiał 10 Lukrecja 10 Kąkol polny 10 Kwiat dziewanny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Korzeń ślazu dzikiego 30 Liść podbiału 20 Bukwice 15 Korzeń lukrecji 5 Płatki maku polnego 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody; po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Ożanka 35 Kłębik słodyczki 35 Siemię lniane 30

122

Zioła stosować 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Liść ślazu dzikiego 40 Podbiał 20 Kwiat ślazu dzikiego 10 Kwiat malwy czarnej 15 Goryczka żółta 15 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek.kwiat 25 Malwa czarna 25 123 . II. Pić 3 filiżanki dziennie. Katar uszu I.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki z cukrem. Zakrapianie ciepłą oliwą. Zestaw VI Miodunka leśna 25 Marzanka wonna 25 Szałwia 15 Dziurawiec 15 Liść poziomki 10 Rumianek 10 Łyżkę ziół w 3 filiżankach wody gotować do 2 filiżanek. Pić w ilościach 2-3 filiżanki dziennie. Katar wiosenny Zestaw I Bierzeniec 20 Dziurawiec 20 Anyżek 20 Miodunka 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łaźnia parowa głowy z kwiatów siennych w ilości 100 g. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść ślazu dzikiego 25 Liść dziewanny 25 Bez . Zestaw VII Babka lancetowata 35 Pokrzywa 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

dnie i osłabieniu ogólnym. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy sztywnościach reumatycznych. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Zestaw IV Kora dębu 100 1/2 kg kory dębowej naparzyć w 4 l. Zestaw III Liść bazylii 35 Tymianek 35 Mięta 30 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. Zestaw VI Igła sosny 100 l kg igieł sosny. także przy dnie i osłabieniu ogólnym. Zestaw II Korzeń lubczyku 20 Pokrzywa 20 Kwiat sienny 20 Rumianek 20 Igła świerkowa 10 Skrzyp 10 1/2 ziół naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. w której chory pozostaje przez 1/2 godz.Odwarem (z 10 g ziół na 1/4 l wody wrzącej) przecedzonym płukać gardło. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. zalecamy wyczerpanym i chorym nerwowo. wrzącej wody i dodać do kąpieli. w 2 l wody i dodanych do kąpieli. niedowładach i sztywnościach reumatycznych oraz przy osłabieniu ogólnym po długotrwałych i wyczerpujących chorobach. osłabieniu i wyczerpaniu nerwowym) Kąpiele z ziół wzmacniają i orzeźwiają nerwy przy bezwładach. w której chory pozostaje przez 1/2 godz. Kąpiele te zalecane są przy gośćcu mięśniowym. Kąpiele te zalecane są przy cierpieniach reumatycznych. przecedzić i dodać do kąpieli. Zestaw I Rumianek 20 Lebiodka 20 Macierzanka 20 Lawenda 20 Rozmaryn 20 1/2 kg ziół zagotować w 3 l wody. 124 . Kąpiele z ziół (przy drgawkach. gotowanych przez 1/2 godz. Zestaw V Igła świerku 100 1/2 kg igieł świerku naparzyć w 4 l wrzącej wody i dodać do kąpieli. skurczach.

Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 30 Kolendra 5 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Kąpiele stosujemy 6 tygodni co 4 dzień. Zestaw III Rumianek 20 Jałowiec 40 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Kolka (wiatry) Zestaw I Anyżek 20 Koper włoski 15 Pomornik górski 15 Majeranek 10 Rumianek 15 Dziewięćsił 15 Melisa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 15 Dziewięćsił 20 Mięta pieprzowa 15 Piołun 20 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pędzi wiatry. Zestaw V Arnika 40 Rumianek 30 Anyżek 15 Melisa 15 125 .Zestaw VII Rumianek 100 l kg rumianku dodajemy do kąpieli. Pędzi wiatry. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości do 2 filiżanek dziennie. działa uśmierzająco w stanach skurczowych. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanki dziennie. Zestaw II Korzeń szczawiu zwyczajnego 40 Korzeń rosiczki 40 Korzeń lukrecji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem po 1/2 łyżki kilka razy dziennie. Zestaw IV Koper 20 Rozmaryn 20 Macierzanka 20 Ślaz dziki 20 Tatarak 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Szałwia 20 126 . Koklusz .krztusiec Zestaw I Lebiodka 30 Rumianek 30 Koper włoski 20 Skórka cytrynowa 10 Tymianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Tysiącznik 25 Srebrnik 25 Pomornik górny 10 Liść orzecha 25 Kwiat lipy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Rzepik 25 Lebiodka 25 Srebrnik 25 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Eukaliptus 20 Macierzanka 20 Liść orzecha 20 Korzeń fiołka leśnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Hyzop 20 Szanta zwyczajna 15 Rumianek 15 Ziele jaskółcze 10 Szałwia 15 Rumianek 25 Z odwaru tego sporządzamy letnie okłady. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą z cukrem w ilości kilku filiżanek dziennie. Kontuzje – okłady Zestaw I Dziurawiec 15 Makówka polna 50 Bez 15 Rumianek 10 Tasznik pospolity 10 Zioła zagotowane w 1/2 l wody dają odwar.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Korzeń ślazu dzikiego 20 Liść podbiału 35 Kwiat malwy czarnej 10 Słodkogórza 25 Anyżek 10 l łyżkę ziół w 3 filiżankach wody wygotować do 2 filiżanek. Pić 3 filiżanki dziennie. Działa wykrztuśnie. Nie podawać przy zapaleniu nerek.oczyszczenie wiosenne Zestaw I Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 30 Perz 15 Jagody jałowca 15 Lukrecja . 127 . maczając w nim chustkę lnianą. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Krew . którego używamy do letnich okładów.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw VII Tatarak 20 Liść jeżyny 20 Korzeń cytwaru 20 Oman wielki 15 Biedrzeniec 15 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wody wrzącej.bóle z przemęczenia Krwawnik 30 Kwiat lipy 20 128 . Kręgosłup . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po naciąganiu 10-minutowym należy pić 2 razy dziennie rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. Zalecana ostrożność w chorobach żołądka i nerek. Zestaw VI Jałowiec 20 Tysiącznik 10 Babka lancetowata 10 Skrzyp polny 15 Pokrzywa 10 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 Piołun 5 Rozmaryn 5 Szałwia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VIII Liść mniszka 15 Krwawnik 15 Liść jeżyny 25 Przetacznik 20 Ziele drapacza 15 Tysiącznik 10 Napar sporządzony z l łyżki stołowej ziół i 1/4 l.Zestaw II Tatarak 20 Kwiat muszkatołowy 20 Kłąb cytwaru 20 Oman wielki 20 Biedrzeniec 10 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

129 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Herbatę przecedzamy i pijemy połowę rano. Krwawnice (hemoroidy) Zestaw I Liść pokrzywy 20 Szanta zwyczajna 20 Płatki róży białej 20 Szczaw zwyczajny 20 Krwawnik 10 Storczyk biały 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Krwawnik 35 Szanta zwyczajna 20 Pokrzywa 35 Mniszek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.bóle reumatyczne Wilżyna ciernista 20 Korzeń piwonii 20 Tatarak 20 Mięta pieprzowa 20 Warzęcha wodna 10 Rumianek 10 2 łyżki stołowe tej ziół gotować z sześcioma filiżankami wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Kręgosłup . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem kilka razy dziennie. Zalecana jest ostrożności przy używaniu tej herbaty.Liść porzeczki 10 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń cykorii 15 Korzeń goryczki 5 l łyżkę stołową zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Krwawienie (krwotok) z nosa Kora dębu 50 Babka lancetowata 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. drugą połowę przed kładzeniem się do snu.

130 . Zestaw VII Podróżnik 20 Piołun 10 Lilia wodna 10 Dymnica 10 Płatki róży białej 10 Szanta zwyczajna 10 Perz . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Podróżnik 20 Krwawnik 20 Liść pokrzywy 20 Storczyk biały 20 Mniszek lekarski 10 Oman wielki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw IV Jaskółcze ziele 30 Babka lancetowata 30 Lilia wodna 20 Dziewięciornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zalecana jest ostrożność przy używaniu tej herbaty.korzeń 10 Babimór 10 Stokrotka biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Krwawnik 90 Dziewanna 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Jałowiec 35 Babka lancetowata 20 Podbiał 15 Drzewianka 20 Dziewięciornik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Krzywica Zestaw I Liść orzecha włoskiego 35 Marzanna wonna 35 Kora dębu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść orzecha 25 Kora dębu 25 Szakłak dziki 25 Kora wierzby białej 25 1 łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Krwotoki maciczne i nadmierne miesiączkowanie Zestaw I Tatarak 20 Liść pokrzywy 20 Rdest ptasi 15 Ziele świętojańskie 15 Ziele nawłoci 15 Babka lancetowata 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Według potrzeby podajemy napar 3 razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy.Krwotoki jelitowe Skrzyp polny 25 Tasznik 25 Krwawnik 25 Drzewianka 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 131 . Zestaw II Rojownik 30 Skrzyp 30 Jedlinka 20 Podróżnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 7 dni przed okresem.

Liszaje Zestaw I Trędownik 20 Rukwia 20 Dziewanna 20 Mniszek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Łaknienie – brak Zestaw I Piołun 25 Arcydzięgiel 25 Szałwia 30 Jałowiec 10 Podróżnik 10 132 .wlewać ciepły odwar hegarem do odbytnicy.Lewatywa Zestaw I Liść ślazu dzikiego 30 Skrzyp polny 30 Rumianek 20 Siemię lniane 20 2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu . po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki dziennie. Zestaw II Ziele mniszka 30 Kora dębu 15 Korzeń mniszka 15 Jaskółcze ziele 15 Szanta 15 Rumianek 10 1/2 łyżki ziół zaparzyć 1 l wody wrzącej i po 10-minutowym naciąganiu wlewać ciepły odwar do odbytnicy. Zestaw II Dymnica 30 Konitrud 30 Dziewanna 15 Rozmaryn 10 Jaskółcze ziele 10 Słodkogórza l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie po jedzeniu.

Nie podawać przy zapaleniu nerek. powstałym przez zalanie 50 g rozmarynu wrzącą wodą (napar jest gotowy po naciąganiu 10-minutowym). po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Zestaw II Skórka pomarańczowa 30 Kruszyna 35 Senes . Łupież Zestaw I Rozmaryn 100 Włosy myć wodą z odwarem rozmarynu.owoce 34 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży.kora 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży Zioła należy pić przez 14 dni. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą co 2 godziny po l łyżce stołowej. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą przed jedzeniem. Zestaw II Paproć 100 1-2 gałązek paproci gotować w 2/3 l wody i 1/3 l wina. Zestaw IV Piołun 20 Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Bobrek trójlistny 10 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki 10 Cynamon .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Bobrek trójlistny 35 Przetacznik 25 Skrzyp 40 133 . Zestaw III Liść piołunu 30 Bobrek trójlistny 30 Korzeń tataraku 5 Goryczka żółta 5 Tysiącznik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie występowania biegunki przerwać kurację.

Zestaw III Liść melisy 25 Korzeń kozika 25 Kwiat rumianku 25 Liść poziomki 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. Łuszczyca (rybia skóra. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. rybia łuska) Kora wierzby 40 Rosiczka 40 Bratek polny . W naparze tym namoczyć ręcznik lniany. Zestaw IV Pokrzywa 35 Korzeń łopianu 20 Rumianek 15 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Tysiącznik 15 Rozmaryn 20 Chmiel 10 Lebiodka 45 Korzeń fiołka polnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Łyżkę stołową ziół naparzyć w 1/4 l wody. Ponadto zbadać i leczyć przyczynę choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po naciąganiu przez 10 minut przecedzić. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. 134 . wykręcić i przykładać do miejsc chorych. Łydki – skurcze Zestaw I Kozłek lekarski 15 Anyżek 20 Tysiącznik 15 Mak polny 20 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zioła pić 21 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę rano na czczo oraz wieczorem 1/2 godz. Zestaw II Krwawnik 15 Perz 15 Morszczyn 20 Szakłak . Podajemy 4 łyżki dziennie. Pić bez cukru. Miażdżyca Zestaw I Korzeń biedrzeńca 15 Korzeń trawy leśnej 15 Kora szkłaka 15 Szałwia 10 Lebiodka 10 Liść jemioły 10 Strączki fasoli 5 Kwiat lawendy 5 Szanta zwyczajna 5 Drewno sasafrasu 5 Rosiczka 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Mdłości Omdlałemu dajemy pod nos do wąchania roztarte liście mięty wodnej albo: cebulę pokrajaną w talarki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia goryczki albo:10-15 kropli nastoju spirytusowego z korzenia tataraku albo mieszaninę: Melisa 40 Skórka cytrynowa 40 Gałka muszkatołowa 10 Cynamon 5 Goździki 5 Zioła gotujemy w 1/4 l wody i po dodaniu 1/4 l spirytusu destylujemy ją na słońcu aż do wyklarowania.owoc 25 Wilżyna ciernista 10 Malwa czarna 5 Drewno sandałowe 10 135 .Zestaw IV Rumianek 30 Dziewanna 30 Krwawnik 20 Liść poziomki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po jedzeniu l filiżankę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzić i pić 3 filiżanki dziennie.

Zestaw II Kolendra 25 Kłąb mistrzowca 20 Krwawnik 15 Liść akacji 15 Babka lancetowata 15 Glistewnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Liść mięty 30 Liść melisy 30 Liść pomarańczy 15 Malwa czarna 20 Koper włoski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw V Rumianek 30 Ziele jaskółcze 30 Krwawnik 20 Babka lancetowata 20 136 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw III Mikołajek 30 Melisa 30 Goryczka żółta 20 Liść akacji 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Miesiączka skąpa Zestaw I Melisa 20 Janowiec 15 Rumianek 15 Dymnica 15 Majeranek 15 Ruta ogrodowa 10 Szczaw zwyczajny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.zapalenie Zestaw I Liść ślazu 20 Ślazik leśny 20 Rumianek 15 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Krwawnik 25 Skrzyp polny 25 Rumianek 25 Szałwia 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Dziewięciomik 20 Koper włoski 20 Czarcikęs 20 Orliki białe 20 Drewno sarsaparylanowe 10 Piwonia 5 Bazylia l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 7 dni przed okresem. Migdałki . Zestaw III Podróżnik 30 Liść głowienki 20 Szałwia 20 137 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw VI Ziele świętojańskie 30 Ruta ogrodowa 30 Szanta 20 Konitrud 10 Kora kaliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 Dziewanna 15 Miodunka leśna 10 Skórka pomarańczowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw II Babka lancetowata 30 Rumianek 30 Kwiat lipy 20 Ruta ogrodowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskutek zawartości goryczki nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Nie wolno podawać tej herbaty kobietom w ciąży. Zestaw IV Korzeń drzewianki 30 Szałwia 20 Skrzyp polny 20 Kora dębu 20 Bez . Zioła pić 21 dni. Zestaw IV Koper 20 Kozłek lekarski 20 Jagody jałowca 20 Krwawnik 40 138 . Migrena Zestaw I Korzeń lukrecji 30 Pierwiosnek 25 Szczaw zwyczajny 15 Bez .Boża trawa 20 Korzeń drzewianki 10 Odwar z l łyżki ziół i 1/4 l wody po 30-minutowym naciąganiu służy jedynie do płukania gardła. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.kwiat 10 l łyżka ziół naparzona w 1/4 l wody daje napar. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. który po 10-minutowym naciąganiu i po przecedzeniu służy jedynie do płukania gardła.kwiat 15 Goryczka żółta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kwiat lipy 20 Korzeń piwonii 20 Szczaw zwyczajny 20 Korzeń kozika 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Mocz Zestaw l Jagoda jałowca 50 Siemię pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 Mniszek lekarski 20 Wilżyna ciernista 20 Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 30 Lubczyk . Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw V Rumianek 20 Liść jeżyny 15 Kozłek lekarski 20 Krwawnik 15 Babka lancetowata 25 Lawenda 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Mocz z krwią Zestaw I Dziurawiec 20 Nagietek 20 Ptasie oczko 15 Janowiec 15 Dymnica 15 Ruta murowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 139 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanki dziennie. Herbaty nie podawać wieczorem. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Krwawnik 30 Tysiącznik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Herbaty nie podawać wieczorem. Zioła pić przez 12 dni. Herbaty nie podawać wieczorem. 140 . Zestaw IV Kora dębu 30 Krwawnik 20 Rzepik 20 Rumianek 10 Mącznica lekarska 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Babka lancetowata 45 Drzewianka 35 Skrzyp 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Skrzyp 25 Ziele świętojańskie 25 Dziurawiec 20 Jaskółcze ziele 20 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Napar podajemy 3 razy po 3 łyżki stołowe dziennie. Moczenie nocne i niedomagania nerwowe Zestaw I Krwawnik 30 Bertram 30 Rzepik 20 Ziele świętojańskie 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zioła pić przez 21 dni. następnie przecedzić herbatę i pić 1-2 filiżanek dziennie.kwiat 20 Ziele świętojańskie 15 Wilżyna ciernista 15 Bazylia 10 Bodziszek cuchnący 10 Korzeń cykorii 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Rumianek 15 Liść brzozy 15 Głóg .kwiat 10 Storczyk biały 15 Wilżyna ciernista 10 Bazylia 10 Czarna jagoda 10 Korzeń cykorii 10 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Nerki – zapalenie Zestaw I Babimor 20 Chmiel 20 Lubczyk 15 Liść mącznicy 15 Skrzyp 15 Prawoślaz 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nerwica serca Zestaw I Kozłek lekarski 10 Liść maliny 30 Kuklik goździkowy 10 Melisa 10 Mięta pieprzowa 10 Piołun 10 141 . Zestaw II Liść brzozy 20 Głóg . Zestaw IV (środek moczopędny) Owoc głogu 100 Owoce głogu gotować w 1/4 l wody przez 10 minut. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Po ostygnięciu wypić herbatę w przeciągu 2 godz. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki na zimno przed spaniem. Nerwobóle Zestaw l Rumianek 25 Liść poziomki 25 Ziele jaskółcze 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mięta pieprzowa 60 Liść oleandra 40 2.5 łyżki stołowej ziół zalać 1.Liść pomarańczy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni. Zestaw II Podróżnik 25 Mięta pieprzowa 10 Kwiat lipy 20 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Herbata działa uspokajająco. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.5 l wrzącej wody. Zestaw II Rumianek 20 Melisa 20 Kozłek lekarski 20 Bertram 20 Marzanna wonna 10 Goryczka żółta 10 142 . Zioła stosować przez 12 dni. Nerwy Zestaw l Kozłek lekarski 50 Bobrek trójlistny 30 Mięta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Płatki róży 30 Kozłek lekarski 25 Ruta murowa 20 Rozmaryn 15 Krwawnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.liść 15 Kwiat topoli 10 Rumianek 10 Chmiel 10 Ogórecznik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy kilka filiżanek dziennie z cukrem i cytryną.stan zapalny Zestaw I Kozłek lekarski 15 Arcydzięgiel 15 Kminek 15 Jasieniec . Zestaw II Miodunka leśna 25 Liść ożyny 25 Kozłek lekarski 20 Rozmaryn 10 Krwawnik 10 Ruta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Nie podawać kobietom w ciąży. 143 . Zestaw IV Kokornak 10 Liść mirtu 10 Goryczka żółta 10 Bobrek 10 Liść fiołka polnego 10 Tysiącznik 20 Pierwiosnek biały 20 Bertram 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła stosować przez 21 dni. Nerwy .

Nie podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Ziele jaskółcze 25 Rumianek 75 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Mięta pieprzowa 10 Rozmaryn 20 Melisa 10 Ruta 10 Kozłek lekarski 20 Storczyk biały 20 Rdest ptasi 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 144 . Zestaw IV Mięta 10 Storczyk biały 20 Ruta 5 Pierwiosnek biały 5 Korzeń fiołka polnego 10 Krwawnik 30 Piołun 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy Napar podajemy do picia 3 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Neuralgina międzyżebrowa (nerwoból) Zestaw I Liść jeżyny 20 Mięta pieprzowa 15 Lebiodka 20 Kwiat lipy 10 Krwawnik 20 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 21 dni. Zestaw V Pierwiosnek 35 Korzeń fiołka polnego 30 Rozmaryn 20 Storczyk biały 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Nasieniotok Kolendra 40 Czarna jagoda 40 Kłębki słodyczki 15 Korzeń lukrecji 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. a rano pijemy l filiżankę.Neurastenia (osłabienie nerwów) Zestaw I Krwawnik 25 Liść poziomki 10 Majeranek 15 Igliwie sosny 20 Pierwiosnek biały 5 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.katar Zestaw I Rumianek 25 Kwiat lipy 25 Szałwia 25 Liść mięty 25 145 . Nieżyt nosa . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Melisa 15 Kozłek 15 Majeranek 15 Liść ożyny 30 Wrzos 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 15 Korzeń goździka 10 Liść poziomki 15 Mięta pieprzowa 15 Storczyk biały 10 Liść pomarańczy 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Napar stoi całą noc. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki przed położeniem się na spoczynek. Nie podawać kobietom w ciąży.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Skrzyp 35 Świetlik 35 Korzeń kobylaka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Kuracja wymaga 300 g ziół.owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Świetlik łąkowy 20 Korzeń fiołka polnego 20 Piołun 20 Siemię lniane 20 Anyżek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przepłukujemy nos letnim odwarem. Zestaw II Anyż 15 Kwiat malwy 15 Korzeń ślazu 20 146 . Nieżyt oskrzeli i płuc Zestaw I Siemię lniane 20 Dziewanna 20 Ożanka 10 Korzeń prawoślazu 10 Liść podbiału 10 Bluszczyk ziemny 10 Kłębki słodyczki 10 Mech islandzki 5 Podbiał 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Kuracja wymaga 300 g ziół. przez kilka dni pod rząd. Zestaw II Rumianek 10 Bluszczyk kurdybanek 25 Szałwia 35 Rozmaryn 15 Bez czarny .

kwiat 20 Języczki polne 20 Lukrecja 10 Kwiat ślazu 10 Koper włoski 10 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.obrzęk Zestaw I Melisa 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.korzeń 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV (kąpiele) 147 . Zestaw III Ziele jaskółcze 100 3 łyżki korzenia moczyć w 1/21 wina. Zestaw III Podbiał 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Poziewnik 20 Ruta 20 Podbiał 20 Mech islandzki 10 Lukrecja 10 Koper wodny 10 Anyż 5 Ziele jaskółcze 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw 11 Rozmaryn 100 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zioła stosować 6 tygodni.Włos Matki Bożej 5 Hyzop lekarski 5 Języczki polne 10 Podbiał 10 Pokrzywa 10 Lukrecja . Nogi . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. pić 2 kieliszki dziennie 20 g mikstury.

mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Obrzęki ropne – okłady Podbiał 40 Ślaz dziki 40 Dziewanna 10 Siemię lniane 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . 148 .ciepłą okładamy chore części ciała. po 30 minutach naciągania napar ten przecedzamy i dodajemy do kąpieli.ciepłą okładamy chore części ciała. Obrzęki ogólne Chmiel 30 Rumianek 20 Kwiat lawendy 20 Rozmaryn 10 Macierzanka 10 Wrotycz 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Nie podawać chorym na nerki. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.Rozmaryn 100 100 g rozmarynu zalać litrem wrzącej wody. Obrzęki zapalne – okłady Chmiel 35 Rumianek 25 Lawenda 10 Rozmaryn 20 Kwiat wrotyczu 10 Zioła zagotować w 1/2 l wody: w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Zestaw V Podbiał 20 Storczyk biały 20 Rozmaryn 20 Skrzyp polny 20 Jałowiec 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Drewno jałowca 30 Korzeń łopianu 20 Turzyca 20 Jagoda jałowca 20 Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.owoc 10 Liść poziomki 10 Tysiącznik 10 Bratek polny 10 Mniszek lekarski 10 Czarna jagoda 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 149 . Zestaw IV Krwawnik 20 Rdest ptasi 10 Rzepika 10 Szkłak . Zestaw V Korzeń lubczyka 20 Kwiat tarniny 20 Kwiat bzu czarnego 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 10 Krwawnik 10 Jagoda szakłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Piołun 25 Szałwia 25 Skrzyp 25 Kwiat tarniny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Oczyszczenie krwi (kuracja wiosenna) Zestaw I Mniszek lekarski 25 Podróżnik 25 Tasznik 25 Koper włoski 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

kwiat 10 Tasznik 20 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw VI Kwiat tarnina 20 Tasznik 20 Marzanna wonna 20 Storczyk biały 20 Korzeń kopru włoskiego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Miesiączek 5 Malwa czarna 5 Jałowiec 10 Drewno sandałowe 10 Bratek polny 10 Liść orzecha 10 Krwawnik 10 Strączki fasoli 10 Kruszyna .owoc 5 150 .kwiat 10 Pokrzywa 30 Tarnina .kwiat 10 Storczyk biały 15 Krwawnik 20 Szkłak . Zestaw VII Korzeń cykorii 30 Perz 30 Mniszek 10 Nasiona kopru włoskiego 15 Liść maliny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw X Pomornik 20 Tarnina . Zestaw IX Liść brzozy 50 Bez . Herbatę podajemy rano na czczo i wieczorem przed snem w ilości l filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kora 15 Pokrzywa 10 Mniszek lekarski 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw IV Boża trawa 35 151 . Zestaw I Melisa 100 5 g melisy zalać 1/41 wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. dzieciom . Zestaw II Korzeń mniszka lekarskiego 66 Mniszek lekarski 34 Zioła gotujemy przez 15 minut w 1 l wody. pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Nie podawać kobietom w ciąży.połowę. Zestaw III Kwiat lipy 20 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Krwawnik 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Odra Pokój zaciemnić albo: soku malinowego na szklankę wody albo: soku wiśniowego na szklankę wody albo: soku cytrynowego na szklankę wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę kilka razy dziennie po 1/2 filiżanki.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw XII Jałowiec 10 Bławatek polny 5 Liść orzecha 15 Kozłek lekarski 20 Goryczka żółta 15 Tysiącznik 10 Słodkogórza 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw XI Tysiącznik 50 Drapacz lekarski 25 Krwawnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po śniadaniu i po obiedzie w ilości l filiżanki. Zioła pić 6 tygodni od marca na przedwiośniu.

Ilość ta wystarczy na l litr kąpieli. 152 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Mącznica lekarska 50 Boża trawa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Stosować: l łyżkę co godzinę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po przecedzeniu podajemy odwar do kąpieli. aż do wyparowania połowy. Okostna .Liść jeżyny 20 Kwiat lipy 15 Piołun 10 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kora dębu 90 Kora wierzby białej 10 2 łyżki ziół zalać l filiżanką wody wrzącej i gotować aż pozostanie 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw V Kwiat lipy 30 Krwawnik 40 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wystarcza na l litr kąpieli. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Koper 30 Liść maliny 20 Srebrnik 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Odmrożenia Zestaw l (gorące kąpiele) Kora dębu 100 3 łyżki kory dębu gotujemy w l filiżance wody.zapalenie Rumianek 20 Boża trawa 50 Liść mącznicy 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Omdlenie Zestaw l Goryczka żółta 15 Rumianek 20 Kminek 15 Macierzanka 20 Rozmaryn 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. maścią z oczaru. mieszaniną z oleju lnianego i wody wapiennej w równych częściach 2. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Silniejsze oparzenia okładamy: 1. Oparzenia Zaczerwienioną skórę posypujemy krochmalem lub smarujemy oliwą lub innym tłuszczem. surowymi tartymi ziemniakami 3. Zestaw II Pomornik górny 5 Jałowiec 50 Owoce jeżyny 10 Korzeń fiołka leśnego 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Chorym na nerki podajemy herbatę bez jałowca. Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść maliny 20 Rumianek 15 Jałowiec 30 Piołun 20 Mięta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw I Rumianek 15 Liść brzozy 20 Jałowiec 30 Wrotycz 25 Korzeń fiołka leśnego 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 153 .

Ospa wietrzna Zestaw I Koper 20 Kwiat lipy 15 Kruszyna 35 Macierzanka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.ciepłą okładamy chore części ciała. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Otyłość Zestaw I Jagoda jałowca 5 Jagoda czarna 5 Podbiał 10 Lukrecja 10 Dziewanna 10 Głóg . Otarcia – okłady Zestaw I Tysiącznik 40 Krwawnik 30 Bluszczyk kudrybanek 15 Bobrek trójlistny 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . Zestaw II Boża trawa 35 Jałowiec 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Liść czarcikęsu 20 Korzeń czarcikęsu 20 Rzepik 20 Ziele nawłoci 20 Tasznik 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.kwiat 10 Korzeń lubczyka 10 Liść senesowy 20 Kora szkłaka 20 154 .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy 1 pijemy herbatę rano gorącą w ilości 2 filiżanek. Zestaw II Rumianek 10 Kwiat lipy 10 Bez .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. na zimno dalsze 2 filiżanki w ciągu dnia. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Głębokie oddychanie 3.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 155 . Zestaw III Liść orzecha włoskiego 10 Skrzyp 10 Liść brzozy 10 Drewno sasafrasowe 60 Kora szkłaka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rytmiczna gimnastyka 2. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Oprócz tego: 1. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy na czczo 2 filiżanki gorącej herbaty. następnie w ciągu dnia kolejne 2 filiżanki na zimno.kwiat 10 Liść pokrzywy 30 Mięta 30 Szkłak . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Nie stosować przy cukrzycy. Paraliż Zestaw l Bukwica 35 Rozmaryn 15 Jagoda jałowca 15 Pomornik 15 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Dieta jarska (surowe jarzyny i owoce) Zioła pić 6 tygodni. Zestaw IV Kruszyna 30 Morszczyn 30 Liść jeżyny 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Walentego) Zestaw I Mniszek lekarski 30 Konwalia 25 Korzeń piwonii białej 20 Ruta murowa 15 Liść pokrzywy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Melisa 30 Szczaw zwyczajny 20 Bylica . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki).piołun 20 Korzeń piwonii białej 10 Mniszek lekarski 15 Liść jemioły 15 Korzeń żmijowca 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Chory powinien też stosować kilka łyków przed napadem. Zestaw III Babimor 25 Bylica . którego nadejście przeczuwa. Padaczka (epilepsja. Zestaw II Kozłek lekarski 30 Liść pokrzywy 30 Lilia wodna biała 20 Pomornik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.piołun 15 Korzeń kopru 15 Stokrotka 10 Lilia wodna 10 156 .Zestaw II Szczaw zwyczajny 30 Biedrzeniec 25 Rozmaryn 20 Korzeń tataraku 15 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. choroba Św.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. 157 . Zestaw V Bukwica 10 Szałwia 20 Lebiodka 10 Melisa 20 Szczaw zwyczajny 20 Dziurawiec 10 Korzeń kopru 5 Stokrotka biała 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Zestaw VI Kozłek 25 Jemioła 15 Pokrzywa 35 Ślaz dziki 10 Pomornik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przerwa 9 dni i powtórzyć 2 razy do roku po 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i podajemy do picia przed snem l łyżkę na filiżankę wody Nie podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie (najlepiej 4 razy dziennie po 1/2 filiżanki). Parkinsona choroba Zestaw I Kozłek lekarski 15 Piołun Bobrek 30 Liść jeżyny ciernistej 25 Mięta pieprzowa 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l łyżkę stołową ziół zalać l filiżankę wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw VII Jemioła 30 Skrzyp polny 30 Kozłek lekarski 10 Piołun 20 Ślaz dziki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Chory też powinien stosować kilka łyków przed napadem. Oprócz tego podajemy choremu herbatę przed napadem. Zioła pić 6 tygodni.

Nie podawać chorym na nerki. Paznokieć wrośnięty Zestaw I Rumianek 20 Słoma owsiana 40 Kwiat sienny 40 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. 158 . Piersi . Pić rano na czczo l filiżankę.Zestaw II Chmiel 15 Majeranek 15 Korzeń fiołka polnego 20 Jałowiec 30 Rumianek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.brak pokarmu Zestaw I Koper włoski 50 Anyżek 25 Nasiona koperku 25 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść dębu 35 Słoma owsiana 30 Kora dębu 35 100 g ziół zalać 2 l wrzącej wody. Zestaw II Pierwiosnek 40 Szałwia 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Piegi Zestaw I Rumianek 15 Kruszyna 35 Jałowiec 30 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. naparzyć. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Odwar ten dodajemy do kąpieli. Odwar ten dodajemy do kąpieli.

Zestaw II Koper włoski 30 Nasiona koperku 35 Korzeń lukrecji 35 l łyżeczkę ziół na l filiżankę wody. Zestaw II Glistewnik 25 Bodziszek cuchnący 25 Skrzyp 15 Liść pokrzywy 20 Tasznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Skrzyp 15 Ruta 15 Fiołek polny 15 Skrzyp 15 Wilżyna ciernista 15 Piwonia biała 10 Kolendra . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki.korzeń 10 Jałowiec . naparzyć. Pęcherz moczowy .owoc 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Pić rano na czczo l filiżankę.skurcze Zestaw I Korzeń fiołka polnego 20 Korzeń piwonii białej 20 Korzeń wilżyny 20 Skrzyp 20 Kolendra 10 Lilia wodna biała 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw V Babimor 30 159 . rozdzielonej na 3 porcje dziennie.owoc 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Mącznica 30 Liść brzozy 30 Lubczyk .

Zestaw II Lubczyk 30 Wilżyna ciernista 30 Lukrecja 20 160 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Piasek moczowy Zestaw I Wilżyna ciernista 50 Nawłoć pospolita 20 Rzepik 15 Lubczyk 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.nowotwór Kwiat lipy 15 Bez . Ponadto leczyć miejscowo.kwiat 15 Kwiat dziurawca 20 Liść jeżyny 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić przez 14 dni. Pęcherz . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.kwiat 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pęcherzyca ropna Zestaw I Bratek polny 25 Tasznik 40 Pomornik 10 Bez . Zestaw II Jałowiec 50 Pokrzywa 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W przypadku zapalenia nerek podawać herbatę bez jagód jałowca. Ponadto leczyć miejscowo.Liść brzozy 30 Korzeń lubczyku 30 Jagoda jałowca 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Plamy na twarzy Smarujemy na noc dojrzałymi truskawkami. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Sposób przyrządzania: 1/2 łyżki stołowej zalać l filiżanką wrzącej wody.Jagoda jałowca 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Pokrzywka Zestaw I Krwawnik 35 Kwiat lipy 30 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zioła pić 21 dni. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw II Boża trawa 50 Rumianek 25 161 . W razie zapalenia nerek pić herbatę bez jagód jałowca. Wskazana jest operacja. dzieciom dajemy pić co godzinę 1/2 łyżki odwaru z orlików. Plamy żółte i piegi Usuwamy myjąc twarz sokiem wyciskanym z lilii. Zestaw II Pokrzywa 50 Jałowiec 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Polipy nosa Zestaw I Boża trawa 35 Skrzyp 30 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

Tysiącznik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II (środek napotny) Boża trawa 25 Kwiat lipy 25 Pokrzywa 25 Nostrzyk złoty 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wskazana jest operacja. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Postrzał lędźwiowy Zestaw I (środek napotny) Korzeń dzięgla 10 Rumianek 15 Kwiat lipy 10 Kwiat bzu czarnego 15 Dziewanna 20 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 162 .środki napotne Zestaw I Jagoda jałowca 50 Nasiona pietruszki 25 Korzeń wilżyny ciernistej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.) z korzenia łopianu Zestaw Kminek 30 Anyżek 30 Tatarak 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Porost włosów Smarować i nacierać skórę głowy sokiem z czosnku albo: sokiem z korzeni tataraku albo: nalewką spirytusową z pokrzyw (kilka dni moczyć pokrzywę w spirytusie) albo: zmywać głowę odwarem (gotować 10 min. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano na czczo l filiżankę odwaru. Poty .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek przed snem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem.kwiat 25 Dziewanna 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Próchnica zębów Zestaw I Warzęcha 35 Kora dębu 35 Nostrzyk 30 163 .Zestaw II Kwiat bzu czarnego 50 Kwiat lipy 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek przed spaniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw V Kwiat lipy 10 Bez .kwiat 10 Szałwia 20 Piołun 20 Krwawnik 20 Pokrzywa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Arcydzięgiel 40 Rumianek 30 Dziewanna 15 Bobrek trójlistny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 20 Kwiat lipy 10 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Kwiat lipy 30 Krwawnik 25 Bez . Zestaw VI Anyżek 20 Krwawnik 40 Bez . Nie podawać naparu przy gorączce. Nie podawać naparu przy gorączce.

Półpasiec Zestaw I Szałwia 25 Rumianek 10 Kora dębu 20 Nostrzyk złoty 35 Kwiat lipy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jałowiec 35 Boża trawa 35 Słoma owsiana 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wskazane leczenie u dentysty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Puchlina brzuszna Zestaw I Bez . 164 . Zestaw III Korzeń sarsaparylanowy 40 Pierwiosnek 35 Kora dębu 15 Korzeń łopianu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek.kwiat 35 Jałowiec 35 Ziele lnu 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić do ustąpienia choroby. Wskazane leczenie u dentysty. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 50 Warzęcha wodna 35 Rumianek 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.

Rany Zestaw I Skrzyp 25 Rumianek 25 165 . Pić bez cukru. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kwiat 20 Rozmaryn 15 Tasznik 15 Ziele świętojańskie 15 Jagoda czarna 10 Ziele nawłoci 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Puchlina opłucnej (woda w worku płucnym) Lubczyk 10 Korzeń słodkogórzy 35 Wilżyna ciernista 20 Jałowiec 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nie podawać chorym na nerki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.Zestaw II Liść brzozy 30 Skrzyp 20 Jagoda jałowca 20 Liść mącznicy 20 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw II Hebd 20 Głóg . Puchlina wodna Zestaw I Korzeń hebdu 25 Skrzyp 25 Rozmaryn 15 Pokrzywa 15 Podbiał 10 Korzeń pietruszki 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

wykręcić i przykładać na miejscu bolące bez okładu suchego na wierzchu.kwiat 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zestaw II Tysiącznik 15 Krwawnik 35 Bluszczyk kurdybanek 15 Bobrek trójlistny 35 Zioła zagotować w 1/21 wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nagniotki Przykładać kawałki surowej cebuli albo. Ponadto ranę opatrzyć i leczyć miejscowo. w ciepłym odwarze maczać chustkę lnianą.kwiat 35 Kora dębu 20 Bez . pić kieliszek wywaru szałwii zmieszanej z moszczem winnym. kawałki świeżej cytryny albo. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Boża trawa 25 Pomornik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kwiat 15 Podróżnik 35 Pierwiosnek biały 15 Korzeń dębu 20 Koper 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Ręce .pocenie Zestaw I (kąpiele słoneczne) Kora dębu 100 Zestaw II (kąpiele słoneczne) Kora brzozy 100 Zestaw III Pomornik górny 5 Szałwia 30 Szkłak . 166 . Zestaw IV Bez . Zestaw V Co 2 godz.

Środek napotny. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Rumień (zaczerwienienie) nosa Zestaw I Boża trawa 35 Jałowiec 35 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie. Zestaw II Krwawnik 20 Rumianek 20 Owoc szkłaku 20 Koper włoski 20 Szałwia 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kąpać nogi kilka razy dziennie w odwarze z korzenia liliowego. Stosować ostrożnie z uwagi na obecność szkłaka. Zestaw II Kora kruszyny 20 167 . Róża i środki napotne Zewnętrzne okłady z naparu ziół: Siemię lniane 20 Szałwia 20 Ślaz dziki 15 Ziele świętojańskie 15 Kwiat lawendy 15 Rozmaryn 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. gotowanego w winie po 3dniowym naciąganiu. Różyczka Zestaw I Krwawnik 30 Liść maliny 30 Czarcikęs 20 Kwiat lipy 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy po 1/2 filiżanki kilka razy dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Liść topoli czarnej 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Rwa kulszowa (ischias) Zestaw I Bluszczyk kurdybanek 20 Wilżyna ciernista 20 Ślazówka 20 Wrotycz 20 Szczaw zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni.Liść tarniny 20 Liść senesu 20 Kwiat lipy 10 Bez . Zestaw II Dziewanna 30 Krwawnik 20 Tasznik 25 Podróżnik 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Nie podawać przy podrażnieniu nerek.kwiat 10 Kwiat akacji 10 Anyżek 5 Koper 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Rwa twarzowa Zestaw l Kwiat bzu czarnego 10 Kwiat lipy 15 Rzepik 10 Arcydzięgiel 15 Rumianek 10 Dziewanna 15 168 .

Rzeżączka ostra Ślazówka 35 Ziele świętojańskie 35 Jagoda jałowca 15 Korzeń łopianu 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.niepokój Zestaw I Rumianek 15 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 15 Tysiącznik 15 Piołun 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Jagoda jałowca 50 Skrzyp 20 Siemię pietruszki 15 Korzeń wilżyny ciernistej 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy 2-3 filiżanki przed poceniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek przed poceniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.kora 15 169 . Zestaw II Rumianek 20 Anyżek 15 Kozłek lekarski 35 Krwawnik 15 Kruszyna .Bobrek trójlistny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Sen . Środek napotny. Nie podawać przy podrażnieniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Środek napotny. Schudnięcie Krwawnik 30 Kozłek lekarski 35 Pierwiosnek biały 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

zapalenie Zestaw I Świetlik łąkowy 40 Babka lancetowata 30 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar pić przed snem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy ten odwar po kilka kropli rano i wieczorem. Zestaw III Liść maliny 30 Mniszek lekarski 20 Liść orzecha włoskiego 20 Liść róży białej 10 Korzeń drzewianki 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Spojówki oczne . Zestaw III Korzeń tataraku 50 Jagoda jałowca 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i wkraplamy odwar do oczu rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zioła stosować 12 dni. Nie podawać chorym na nerki. Zestaw IV Koper włoski 30 Kminek 30 Anyżek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Stłuczenia – okłady Zestaw I Hyzop lekarski 20 Szanta zwyczajna 20 Macierzanka 10 170 .l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Ruta murowa 50 Mniszek lekarski 25 Płatki róży białej 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

171 .korzeń 20 Mięta wodna 15 Kwiat lipy 20 Przełącznik 15 Pietruszka 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Główka maku polnego 60 Perz 15 Kwiat bzu 15 Rumianek 10 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw II Kozłek lekarski 20 Rumianek 20 Liść maliny 30 Jałowiec 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. System nerwowy (osłabienie) Zestaw I Lubczyk . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Nie podawać przy zapaleniu nerek. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Nie podawać przy zapaleniu nerek. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.ciepłą okładamy chore części ciała.ciepłą okładamy chore części dała. Zestaw III Rumianek 10 Hyzoplek 20 Szanta zwyczajna 15 Lebiodka 10 Ruta 10 Szałwia 10 Orliki białe 10 Dziewięciornik 10 Pomornik 5 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .Lebiodka 15 Ruta 15 Szałwia 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .ciepłą okładamy chore części ciała.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. 172 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw VI Liść senesu 35 Korzeń lukrecji 35 Koper włoski 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po naciąganiu kilkugodzinnym pijemy 1-2 filiżanek dziennie.kwiat Słodkogórza 5 l łyżkę stołową ziół ziół poddajemy działaniu zimnej (nie gorącej) wody.Środki przeczyszczające (silne) Zestaw I Jagoda szkłaka 100 Zioła zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Kora kruszyny 25 Liść tarniny 25 Liść senesu 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy do 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek rano i wieczorem. Zestaw VII Senes 35 Kora kruszyny 35 Sporysz 15 Anyżek . Zestaw V Liść senesu 40 Kwiat bzu 30 Anyż 15 Koper włoski 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw IV Aloes 100 Miarką jest ilość mieszcząca się na końcu noża. Zestaw II Kora kruszyny 100 5 g zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości do 3 filiżanek dziennie.owoc 5 Bez .

należy kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni. Jeśli skutek zupełny nie nastąpił. Zioła tą podajemy do picia na czczo przez 3 dni w ilości l filiżanki. sporządzonym z 20 g igieł jodły na 1 l wody.Środek wykrztuśny Miodunka leśna 25 Rzepik 15 Korzeń fiołka polnego 20 Szałwia 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Tasiemiec Ziarna dyni obrane ze skórki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Ponadto można nim zmywać chore miejsca. Zestaw I Pokrzywa 25 Szałwia 25 Tysiącznik 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. roztarte i zmieszane z sokiem przecedzonych borówek. Świerzb Zaleca się smarowanie balsamem peruwiańskim albo: zmywanie chorych miejsc odwarem. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw II Kwiat wrotyczu 60 Liść senesu 40 173 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 4 filiżanek dziennie. Zestaw I Wrotycz 50 Jemioła 26 Liść brzozy 25 5 g ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej: po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i pić 2 razy dziennie przez 2 dni (20 g wystarcza zatem na l kurację). po 2 godzinach następną. Zestaw II Jałowiec 25 Kokorycz żółta 25 Bratek polny 15 Rozmaryn 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

O ile zupełny skutek nie nastąpił. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie.5 łyżki stołowej) ziół naparzyć w 1/4 l wody wrzącej. Trądzik Drewno oliwkowe 20 Drewno jałowca 20 Korzeń sasafrasowy 10 Wilżyna ciernista 10 Korzeń łopianu 10 Łopian 10 Drewno sandałowe 10Lukrecja 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-minutowym naciąganiu przecedzić i wypić na raz. Udar słoneczny Chorego przenieść w cieniste miejsce. można kurację powtórzyć dopiero po upływie 4-5 tygodni.25 g (2. Udar mózgu (apopleksja) Kwiat pomornika 20 Storczyk biały 20 Tasznik 5 Szałwia 15 Krwawnik 20 Rozmaryn 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Goryczka żółta 20 Skórka pomarańczowa 20 Kolendra . podać mu świeżej wody.owoc 20 Kwiat lawendy 20 Storczyk biały 20 174 . Zestaw I Dziewanna 30 Storczyk biały 30 Krwawnik 25 Ruta 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

Zestaw V Przetacznik 20 Malina 20 Lawenda 20 Jeżyna ciernista 20 Ruta 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 175 . albo mięty wodnej (patrz: okłady przy świeżych ranach). Zestaw IV Kozłek 20 Rozmaryn 15 Rumianek 20 Storczyk biały 15 Babka lancetowata 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw III Ruta 10 Storczyk biały 10 Melisa 10 Przetacznik 20 Kwiat lipy 10 Fiołek polny 15 Rumianek 15 Kozłek lekarski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. albo pietruszki. Zestaw VI Piołun 40 Przetacznik 40 Pierwiosnek 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę z cukrem i cytryną po l filiżance kilka razy dziennie.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. zrobić przerwę 7 dni i znowu 9 dni. Nie podawać herbaty kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Ukąszenia przez owady Okładać zranione miejsce roztartymi liśćmi babki lancetowatej. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła pić przez 9 dni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Ponadto tym samym ciepłym odwarem należy przemywać pochwę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i przemywamy pochwę. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Upławy białe Zestaw I Arcydzięgiel 40 Liść bazylii 20 Kozłek 20 Korzeń cykorii 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wągry Zestaw I Tarnina . Zestaw II Rumianek 25 Liść wiązu 25 Liść orzecha 25 Liść szałwii 15 Kora dębu 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. 176 .kwiat 10 Tasznik 40 Marzanka wonna 20 Storczyk biały 10 Korzeń kopru 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Korzeń cykorii 30 Korzeń perzu 30 Mniszek 15 Siemię kopru 15 Liść maliny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Wargi bolące Okładać odwarem z liści czepca.Ukąszenie przez psa 2 lub 3 łyżeczki soku wyciśniętego z babki lancetowatej zmieszać z mlekiem lub rosołem. pić kilka filiżanek dziennie.

15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l 1/2 filiżanki. rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. Wskutek zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.wypadanie w następstwie ciężkich chorób Liść jeżyny 20 Kozłek lekarski 15 Jałowiec 20 Mięta pieprzowa 10 Tatarak 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Mniszek lekarski 25 Szanta biała 25 Korzeń cykorii 10 Ruta ogrodowa 10 Ziele jaskółcze 10 Koszyczek rumianku 10 Nagietek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Mniszek lekarski 30 Chmiel 20 Nagietek 20 Orliki białe 15 Mącznica lek. 177 .Wątroba – obrzęk Zestaw I Rzepik 20 Mniszek lekarski 15 Szczaw zwyczajny 15 Ziele jaskółcze 10 Tysiącznik 10 Bobrek trójlistny 10 Goryczka żółta 10 Podróżnik 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki. Zioła pić 21 dni. Włosy . rozdzielonej na 3 porcje dziennie. rozdzielonej na 3 porcje dziennie.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Liść mięty wodnej 40 Melisa 40 Rumianek 20 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy lnianą chustkę .Wole Szanta czarna 15 Rzepik 15 Trędownik 15 Marzanka wonna 15 Kozłek lekarski 10 Melisa 5 Morszczyn 10 Janowiec 5 Ziele bukwicy 5 Goryczka żółta 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 178 . Wrzody podudzia – okłady Korzeń łopianu 35 Glistewnik 35 Kwiat bzu 15 Centuria 15 W odwarze z 1-2 łyżek ziół i 1/2 l wody (dobrze naciągnąć) maczamy miana chustkę . przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch. Zestaw II Boża trawa 35 Krwawnik 35 Tatarak 20 Rumianek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie na 1/2 godz.ciepłą okładamy chore części ciała. przykrywając suchą wełnianą chustką na wierzch.ciepłą okładamy chore części ciała. Wrzody śluzówki jamy ustnej Zestaw I Skrzyp 50 Szałwia 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. przedjedzeniem.

Wzdęcia (wiatry) Zestaw I Rumianek 20 Anyżek 20 Kminek 10 Mięta 10 Lawenda 10 Koper włoski 10 Kozłek lekarski 10 Piołun 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw II Lawenda 25 Liść mięty 25 Koper włoski 25 Ziarna kminku 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Rumianek 30 Kminek 30 Liść mięty 20 Korzeń kozika 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. otrzymanej przez zmieszanie z zimną wodą l łyżki sproszkowanych nasion bożej trawy albo: pić herbaty z bobrku trójlistnego albo: pić herbatę z kwiatu lipy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości kilku filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wzmacniające zioła Kwiat lipy 30 Krwawnik 30 Korzeń cykorii 15 Bazylia 10 Kozłek lekarski 10 Korzeń rzewienia 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 179 .Wrzodzianka Okłady z papki.

Zestaw III Podróżnik 30 Mniszek lekarski 30 Perz 30 180 . Zestaw II Bez . Wzrok osłabiony Świetlik łąkowy 20 Mniszek lekarski 20 Ruta murowa 20 Kozłek lekarski 15 Babka lancetowata 15 Koper włoski 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Zestaw IV Kminek 30 Koper 30 Rumianek 20 Kozłek lekarski 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie.liść 20 Bratek polny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Tasznik 20 Pomornik górny 20 Czernica . Wykwity na twarzy i na skórze Zestaw l Bratek polny 10 Kokorzycz żółta 10 Drewno gwajkowe 20 Drewno jałowca 10 Korzeń sasafrasowy 10 Korzeń łopianu 10 Korzeń żywokostu 5 Korzeń słodkogórzy 10 Przetacznik 10 Miesiączek mały 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wypryski Zestaw I Przetacznik 35 Jałowiec 35 Owies 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. ewentualnie z małymi kawałkami lodu. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Wymioty krwawe (żołądek) (patrz: choroby żołądka) Tasznik 40 Bodziszek cuchnący 40 Szczawik zwyczajny 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 20 Drzewianka żółta 20 Krwawnik 20 Kora wierzby 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie.Kminek 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę na zimno z małymi kawałkami lodu w ilości 3-4 filiżanek dziennie. Zestaw III Szyszka sosny 70 Słodkogórza 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Liść jeżyny 25 Kora dębu 25 Szałwia 25 Piołun 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę chłodną. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Wymioty krwawe Tasznik 20 Borówka . 181 .

182 . naparzonej w 1/4 l wody. w odwarze namoczyć chustkę miana. Wysypka skórna Zestaw I (środek czyszczący krew) Pierwiosnek 40 Liść orzecha 60 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw II Skrzyp 30 Ziarna głogu 30 Jagoda jałowca 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Mokry okład przykrywamy chustką wełnianą. Podawać do picia pół na pół z mlekiem obok tranu. lampy kwarcowej itd. Nie podawać przy zapaleniu nerek. Zestaw II (środek przeciw zołzowym zapaleniom oczu) Mech islandzki 35 Krwawnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsca bolące. Zestaw IV Krwawnik 25 Pierwiosnek biały 25 Anyżek 25 Liść orzecha 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Wysięk w kolanie Zestaw I Kwiat pomornika 50 Szyszak świerku 50 Ciepłe okłady z odwaru l łyżki ziół. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw III (środek przeciw wyrzutom skórnym na tle zołzowym) Jałowiec 30 Wilżyna ciernista 15 Korzeń sasanasu 10 Skrzyp 30 Korzeń słodkogórzy 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

kora 25 Mięta pieprzowa 20 Słodkogórza 20 183 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem. Zestaw II Kora kruszyny 30 Rumianek 10 Liść mięty pieprzowej 10 Kwiat lipy 10 Kozłek lekarski 10 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Trędownik 30 Podbiał 20 Warzęcha wodna 20 Nagietek 10 Szczaw zwyczajny 10 Słodkogórza 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.owoc 25 Kruszyna . Zaparcia Zestaw I Świeży kwiat akacji 100 15 g zalać 1/2 wrzącej wody: po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po l filiżance. Zestaw III Senes . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1/2 filiżanki rano i wieczorem.Zestaw V Pędy świerka 20 Krwawnik 20 Dymnica 20 Bobrek trójlistny 20 Drewno jałowca 10 Korzeń tataraku 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Liść orzecha włoskiego 30 Korzeń tataraku 30 Krwawnik 20 Podbiał 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 21 dni.

kwiat 20 Wilżyna ciernista 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 30 Senes . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. Zestaw III Ślazówka 30 Jasnota biała 30 Głóg . Zapalenie cewki moczowej Zestaw I Wilżyna ciernista 30 Prawoślaz lekarski 30 Skrzyp polny 20 Kwiat fiołka polnego 10 Korzeń piwonii białej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.kora 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży. 184 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.owoc 35 Kruszyna . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zgaga Zestaw I Tatarak 35 Goryczka żółta 35 Koper 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki na 3 razy. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki rano i wieczorem.Psianka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. W razie wystąpienia biegunki przerwać kurację. Zestaw II Korzeń łopianu 25 Liść poziomki 25 Wilżyna ciernista 25 Skrzyp polny 25 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Pietruszka .

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy. Zestaw VII Oman wielki 20 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Ziele bukwicy 10 Biedrzeniec 5 Liść jeżyny 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Kora dębu 30 Słodkogórza 20 Tysiącznik 20 Szałwia 30 185 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw VI Tatarak 40 Mięta pieprzowa 20 Krwawnik 40 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.owoc 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.Zestaw III Szałwia 30 Bukwica 10 Skrzyp polny 30 Piołun 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Napar podajemy do picia 2 razy dziennie po 1/2 filiżanki. Zestaw V Mniszek lekarski 30 Płatki białej róży 30 Rzepik 15 Babka lancetowata 15 Biedrzeniec 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.owoc 10 Kolendra . Zestaw IV Oman wielki 20 Liść senesu 20 Drewno gwajakolowe 20 Lukrecja 20 Anyżek . Napar podajemy do picia po 2 łyżki stołowe dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie przed jedzeniem.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie.owoc 15 Krwawnik 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Nie podawać kobietom w ciąży Zioła stosować 21 dni. Zestaw II Dyptam 25 Biedrzeniec 25 Dziewięciomik 25 Korzeń arcydzięgla 20 Korzeń omanu 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. Napar podajemy do picia po 3 łyżki stołowe dziennie. Żołądka kurcze Zestaw I Rumianek 25 Skórka cytrynowa 25 Bobrek trójlistny 15 Kolendra . Zioła pić 6 tygodni. Nie podawać kobietom w ciąży. 186 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zestaw IV Liść mięty 30 Skórka cytrynowa 20 Krwawnik 20 Koper włoski 10 Rzewień 10 Goryczka 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw III Goryczka żółta 15 Skórka pomarańczowa 15 Tatarak 20 Rzewień 10 Anyżek 10 Kolendra .owoc 10 Kminek 10 Ruta murowa 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy.l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

nieżyt Zestaw I Tatarak 15 Bobrek trójlistny 15 Tysiącznik 15 Goryczka żółta 15 Drapacz lekarski 20 Piołun 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żołądek .nerwica Zestaw I Dziewięciornik 20 Biedrzeniec 20 Koper włoski 20 Melisa 20 Arcydzięgiel 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw III Tysiącznik 30 Bobrek trójlistny 20 Wrotycz 20 Korzeń arcydzięgla 20 Tatarak 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie.Żołądek . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw II Bobrek trójlistny 10 Obrazki białe 30 Tatarak 30 Biedrzeniec 10 Piołun 10 Drewno jałowca Lukrecja 5 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. 187 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. Zestaw IV Korzeń kozika 50 Liść mięty 50 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zioła stosować 6 tygodni. Nie wolno podawać kobietom w ciąży. Zestaw IV Tysiącznik 20 Skórka pomarańczowa 20 Goryczka żółta 20 Janowiec 20 Mięta pieprzowa 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. tj. Nie podawać kobietom w ciąży. 188 . Zestaw III Kozłek lekarski 20 Krwawnik 20 Mięta pieprzowa 20 Piołun 20 Liść bzu czarnego 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Z powodu zawartości goryczki nie wolno tej herbaty podawać kobietom w ciąży. Zestaw V Melisa 10 Skrzyp 25 Mięta pieprzowa 10 Podróżnik 25 Tatarak 10 Rozmaryn 10 Goryczka żółta 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Można podawać kobietom w ciąży. Zestaw VI Koper 35 Srebrnik 35 Kminek 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki. po 1/2-1 filiżanki przed jedzeniem. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1-2 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 1/2-1 filiżanki dziennie.Zestaw II Melisa 40 Liść mięty 40 Korzeń tataraku 10 Korzeń goryczki żółtej 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.

po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości l filiżanki dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 1.Żółć . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2 filiżanek dziennie. Zestaw V Koper morski 30 Lebioda .5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę depta w ilości 1. Żółtaczka Zestaw I Korzeń czarcikęsu 50 Koszyszek rumianku 20 Ruta ogrodowa 15 Orliki białe 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.5 filiżanki rozdzielonej na 3 porcje dziennie. Zestaw IV Koszyczek rumianku 30 Oman wielki 30 Bobrek trójlistny 20 Piołun 10 Czarcikęs 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw III Jaskółcze ziele 25 Nagietek 25 Liść pokrzywy 20 Bławatek polny 20 Chmiel 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw II Koper morski 25 Berberys 15 Mniszek lekarski 15 Koszyczek rumianku 15 Nagietek 15 Chaber polny 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.zastój Korzeń fiołka polnego 30 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 20 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody.polna 15 189 .

Zbadać przyczynę choroby. Zestaw IX Korzeń fiołka polnego 20 Rzepik 30 Tasznik 20 Rdest ptasi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zioła pić 6 tygodni. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. Zbadać tło choroby. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy rano i wieczorem po 1/2 filiżanki. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą 3 razy dziennie po 1/2 filiżanki.Bukwica 15 Rzepik 15 Tasznik 15 Bławatek polny 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VII Lipa 35 Oman wielki 20 Piołun 30 Czarcikęs 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VIII Ziele jaskółcze 15 Mniszek 10 Pokrzywa 10 Bławatek polny 5 Chmiel 10 Rzepik 10 Oman wielki 10 Piołun 20 Wilżyna ciernista 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zestaw VI Korzeń cykorii 30 Rdest ptasi 30 Ruta ogrodowa 15 Rzepik 15 Orliki białe 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. 190 . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 2-3 filiżanek dziennie. Zbadać tło choroby.

Ewentualna operacja.kwiat 15 Tysiącznik 15 Zioła zagotować w 1/21 wody. dlatego zalecane jest leżenie w łóżku.kwiat 15 Tysiącznik 15 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Zaleca się leżenie.Żylaki Zestaw I Dziewięćsił 35 Kasztanowiec kwiat 35 Bez .skrzepy Zestaw I Chmiel 30 Rumianek 35 Krwawnik 35 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. wykręcić i przykładać na miejsce bolące bez okładu suchego na wierzchu. 191 . Zestaw II Bukowiec 20 Rozmaryn 20 Pokrzywa 20 Rumianek 15 Chmiel 15 Kwiat lawendy 10 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. którą przykładamy do żylaków. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. w ciepłym odwarze moczyć chustkę lnianą. Zestaw II Rumianek 40 Liść mącznicy 30 Siemię konopi 30 l łyżkę stołową ziół zalać l filiżanką wrzącej wody. Żyły . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i pijemy herbatę ciepłą w ilości 3 filiżanek dziennie. po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i maczamy szmatę lnianą. Ważny jest spokój. którą przykładamy do żylaków. Żylaki – okłady Dziewięćsił 15 Pokrzywa 40 Ziele jaskółcze 15 Bez . po 10-15 minutach naciągania napar ten przecedzamy i moczymy szmatę lnianą.

Niegdyś stajnie były bardzo często okładane bursztynem. poprawia bardzo szybko słabnący wzrok. że bursztyn zabezpiecza mumie przed zniszczeniem i rozkładem. że mąż. pozna jej grzechy i niecne zamiary. Marcin Luter nosił zawsze przy sobie duży kawałek bursztynu wierząc. a tak często przez nas niedoceniany. że bursztyn roztarty na proszek i połączony z olejkiem różanym pomaga przy wielu chorobach wieku dziecięcego. Do naszego kraju wędrowali kupcy z wielu krajów.złocie polskiego morza. Legenda głosi. Do celów leczniczych używamy też maści i nalewki bursztynowe. zalecano np. przetrwały wieki różne metody stosowania bursztynu. Astrologia jednak nie polecała noszenia bursztynu osobom urodzonym w znaku Byka. kawałki bursztynu rozkładano przy głowach koni. natomiast sproszkowany można stosować przy chorobach żołądka. Dziś możemy spotkać ludzi.obecnie znowu jest duże zainteresowanie złotem Bałtyku i jest on często używany w leczeniu wielu chorób. kadzidła bursztynowe wyciszają znerwicowany umysł i pozwalają spokojnie usnąć. Wśród wielu kamieni tylko bursztyn ma tak szerokie zastosowanie lecznicze aż do dzisiejszych czasów. aby ustąpiły zawroty głowy i omdlenia. a Sokrates polecał noszenie bursztynu.ponoć przywracał im siły. Wyrabiano z bursztynu ulubione talizmany i ozdoby. również poświęcił wiele uwagi bursztynowi polecając chorym mikstury bursztynowe. Chorzy na serce zażywają sproszkowany bursztyn z miodem i czują się doskonale. zapalenie migdałów. W przeszłych czasach istniał na polskiej wsi przesąd. o którym tak często piszę. aby chronił przed udarem mózgu. mimo że nie należy on do kamieni szlachetnych. Uważał. Egipcjanie uważali bowiem. Egipcjanki lubiły się bawić kawałeczkami bursztynu . aby spękane pięty wycierać sproszkowanym bursztynem utartym z olejem arachidowym. W celach leczniczych używano jasnej odmiany bursztynu. którzy pod poduszkę układają sznury bursztynu. gdy położy kamień bursztynowy na piersi śpiącej żony. aby zdobyć ten cud Bałtyku i wywozili go w świat tak jak złoto. a chorym podawano do picia wodę bursztynową. przywraca siłę zmęczonym oczom. a kapłani egipscy używali bursztynu jako kadzielnic z wonnymi ziołami. jeśli chora osoba 192 . Po wielu wiekach uczeni znajdowali kawałeczki bursztynu pod skórą rąk mumii egipskich. ponieważ jest to cudowny lek na wiele schorzeń. Jak widać. Już w czasach Homera był znany i ceniony nie tylko jako ozdoba. aby sen był spokojny. Bursztyn może zapobiec chorobie oskrzelowej. leczono nim także zwierzęta. Od niepamiętnych czasów było ono przedmiotem zainteresowań możnych z całego świata. przy chorobie wrzodowej o bardzo przewlekłym charakterze. były bardzo długo młode. Co pewien czas wraca fala podziwu dla bursztynu . a noszony przez kobietę ciężarną ułatwi poród. że to pozwala mu być zdrowym i uniknąć dolegliwości żołądkowych. Bursztynem bawiły się też Rzymianki uważając go za kamień wiecznej młodości. Noszony na szyi leczy bardzo skutecznie bóle gardła. aby nie chorowały. Wielki uczony medyk Pliniusz. Grecy nazwali bursztyn elektronem i przypisywali go Słońcu.Bursztyn (jantar) — lecznicze złoto Bałtyku Na koniec chciałabym opowiedzieć o cudownym i tajemniczym bursztynie . że bursztyn zebrany przed wschodem słońca ma wielkie moce lecznicze.

to znak. W trakcie leczenia zabrania się absolutnie spożywania kapusty pod żadną postacią. to nie są przesądy. Możemy ją podawać też dzieciom od 4 roku życia. zaziębienie .złotym kolorze i zalać czystą wodą. aby nie chorowały. Chciałabym dodać. dziś znowu są takie mamy. aby poddać się badaniom wykrywającym przyczynę choroby. że Merkury opiekuje się Bliźniętami. Bursztyn możemy zalewać tylko dwa razy. Kobiety powinny nosić przede wszystkim bransolety na ręku i naszyjniki połączone ze srebrem. nalewkę wcieramy też w stopy i plecy. Grypa. Dawniej nasze babcie bardzo pilnowały. jak będziecie ją stosowali. 20 g macierzanki. aby małe dzieci zawsze przy sobie miały ukryty w ubrankach bursztyn. rozłożyć na lnianym płótnie. powinniśmy w okresie jesienno-zimowym zażywać sproszkowany bursztyn z łyżeczką miodu: 1 łyżeczkę miodu spadziowego ukręcić z l łyżeczką bursztynu i to połknąć popijając gorącą herbatą. że do celów leczniczych służy jasny bursztyn w czystych kolorach. a następnie wystawić na 8 godzin na słoneczne okno. Kurację można przedłużyć nawet do roku. trzeba 100 g bursztynu zalać czystą źródlaną lub morską wodą i odstawić na 24 godziny w ciemne miejsce. Cz. W tym okresie należy też wcierać nalewkę bursztynową w okolice szyi przed snem. Najprostsze jest sporządzenie wody bursztynowej: sproszkować 50 g bursztynu. Przy chorobach tarczycy należy pić ją 2 razy dziennie po 21 kropli (na cukier) przez trzy miesiące. Jeśli będziemy zażywać taką miksturkę. Tak zrobiona woskowa 193 . Aby sporządzić nalewkę bursztynową. woda taka leczy też krwotoki wewnętrzne.5 roku i jest teraz zupełnie zdrowa. zapobiegniemy przeziębieniom. wkładając proszek w malutkie opłatki apteczne. Każda choroba wymaga od nas cierpliwości . Potem możemy go sproszkować i używać do spalania w kadzidłach. Szczególnie dzieciom Bliźniętom powinniśmy wkładać do kieszonek bursztyn w okresie jesienno-zimowym. aby się osuszył i dopiero po tym zabiegu zalać 1 l spirytusu i odstawić w miejsce nasłonecznione na 12 dni . Oto przepis na wzmocnienie i ochronę organizmu przed złotą jesienią: 50 g bursztynu. 20 g lebiodki. to są odwieczne mądrości natury. Klimuszki przez 2. a my już wiemy.po tym okresie nalewka będzie doskonałym lekiem. Nie wstydźcie się takich odruchów. Działa kojąco na cały organizm. Na całym świecie kobiety noszą ozdoby z bursztynu. Jak należy stosować nalewkę bursztynową? Otóż jest wiele przepisów i podam Państwu kilka.proszę o tym pamiętać. aby nie narazić się na śmieszność. aby nie było problemu z połykaniem. Trudno nasze panie przekonać. Jeśli zechcemy zrobić nalewkę lub maść bursztynową. Na drugi dzień dokładnie wypłukać bursztyn. które swoim pociechom wkładają bursztyn do kieszonek. Składniki sproszkować i zażywać 2 razy dziennie l łyżeczkę przez 6 tygodni rano i wieczorem. jak cudowny jest w działaniu noszony codziennie choćby przez jakiś czas. które bardzo często chorują na oskrzela i gardło. Zażywać rano i wieczorem przed snem przez 21 dni. cierpią na katar i uporczywy kaszel. który pomoże nam wrócić do zdrowia. więc dla nich bursztyn jest doskonałym lekiem. Ja robię takie świece dla siebie i swoich przyjaciół. Jeśli ktoś potrafi robić świece woskowe. a Wy sami zdecydujecie. że astrologia przypisuje bursztyn Merkuremu. Szczególnie polecam tym. Ja swoją córeczkę leczyłam za radą ks. może sam zrobić świece z odrobiną proszku bursztynowego. co miało chronić przed chorobą i złem. którzy bardzo często się przeziębiają.2 razy dziennie łyżeczkę nalewki bursztynowej dodajemy do herbaty. Na rozłożony wosk przed skręceniem rozsypuję bursztyn wzdłuż sznurka i skręcam uciskając. Aby wzmocnić organizm. Jeśli kamyki bursztynowe noszone jako korale lub bransoletka zmatowieją. ale niechętnie o tym mówią. wsypać do szklanego naczynia lub butelki o żółtym . że osoba nosząca bursztyn jest poważnie chora i powinna udać się do lekarza. niestety polskie kobiety robią to sporadycznie. a dzieciom również w przeguby rączek. 20 g rzepiku. Można też sproszkowany bursztyn zażywać z ziołami. Taką wodę pijemy 2 razy dziennie jedną szklankę.będzie stale nosić przy sobie jasny bursztyn. Z pobytu nad morzem powinniśmy koniecznie wrócić do domu z bursztynem. powinniśmy zawsze pamiętać.

świeca jest doskonała na oczyszczenie naszego mieszkania, usuwa bakterie i orzeźwia powietrze przed udaniem się na spoczynek napełniając pokój pięknym aromatem. Możemy też sami zrobić kadzidełko. Należy do 50 g sproszkowanego bursztynu dodać po łyżeczce krwawnika, lawendy, tataraku, kwiatu bzu czarnego i mamy cudownie pachnące kadzidło, które powinniśmy rozpalać w pokoju do tego przeznaczonym każdego wieczoru, gdy zaczną nam kaloryfery ogrzewać mieszkanie. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy zrobią kadzidło, zalecam jednak, aby w pokoju dzieci każdego dnia rozpylać nalewkę bursztynową. Trzeba l łyżkę nalewki dodać do l szklanki wody i kilkakrotnie w ciągu dnia rozpylać, a dzieci nie będą chorować i odczuwać zmęczenia po szkole. Mam nadzieję, że zachęciłam wszystkich do używania naszego bursztynowego złota, które na całym świecie jest bardzo cenione z uwagi na swoje właściwości lecznicze.

194

Alfabetyczny wykaz roślin
Anyż - Pimpinella anisum Arcydzięgiel litwor - Archangelica officinalis Babka lancetowata - Plantago lanceoluta Berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Bez czarny - Sambucus nigra Biedrzeniec mniejszy - Pimpinella saxifraga Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea Borówka czarna - Vaccinium myrtillus Brzoza brodawkowata - Betula verrucosa Cebula ogrodowa - Allium cepa Centuria pospolita (tysiącznik pospolity) - Centaurim minus Chmiel zwyczajny - Humulus lupulus Chrzan pospolity - Armoracia lapathifolia Cykoria podróżnik - Cichorium intybus Czarnuszka siewna - Nigella sativa Cząber ogrodowy - Satureja hortensis Dąb - Quercus Drapacz lekarski - Cnicus benedictus Dziewanna wielkokwiatowa - Verbassum densiflorum Dzięgiel leśny - Angelica silvestris Dziurawiec zwyczajny - Hypericum perforatum Estragon (bylica estragon) - Artemisia dracunculus Fiołek trójbarwny - Viola tricolor Glistnik jaskółcze ziele - Chelidonium maius Głóg - Crataegus Gorczyca biała - Sinapis alba Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis Jałowiec pospolity - Juniperus communis Jarząb pospolity (jarzębina) - Sorbus aucuparia Jasnota biała - Lamium album Jemioła – Viscum Jeżyna - Rubus Kalina koralowa - Viburnum opulus Kasztanowiec zwyczajny - Aesculus hippocastanum Kolendra siewna - Coriandrum sativum Konopie siewne - Cannabis sativa Konwalia majowa - Convallaria maialis Koper ogrodowy - Anethumn graveolens Koper włoski - Foeniculum vulgare Kopytnik pospolity - Asarum europaeum Kozieradka - Trigonella feonum-graeum Kozłek lekarski - Valeriana officinalis Kruszyna pospolita - Rhamnus frangula

195

Krwawnik pospolity - Achillea millefolium Lawenda – Layandula Lebiodka pospolita - Origanum vulgare Len – Linum Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare Lipa drobnolistna - Tilia cordata Lukrecja gładka - Glycyrrhiza glabra Łopian większy - Arctium lappa Macierzanka piaskowa - Thymus serpyllum Mak lekarski - Papaver somniferum Malina właściwa - Rubus idaeus Marzana barwierska - Rubia tinctorum Mięta - Mentha Miłek wiosenny - Adonis vernalis Mniszek pospolity - Taraxacum officinale Mydlnica lekarska - Saponaria officinalis Nagietek lekarski - Calendula officinalis Nasturcja - Tropaeolum Nostrzyk lekarski - Melilotus offcinalis Ogórecznik lekarski - Borago officinalis Olsza czarna - Alnus glutinosa Oman wielki - Inula helenium Papryka - Capsicum Perz właściwy - Agropyron repens Pierwiosnek lekarski - Primula veris Pietruszka zwyczajna - Petroselinum crispum Pięciornik gęsi - Potentilla anserina Pięciornik kurze ziele - Potentilla erecta Podbiał pospolity - Tussilago farfara Pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica Połonicznik nagi - Herniaria glabra Poziomka pospolita - Fragaria vesca Przywrotnik pasterski - Alchemilla pastoralia Rdest ptasi - Polygonum aviculare Rokitnik zwyczajny - Hippophae rhamnoides Rosiczka okrągłolistna - Drosera rotundifolia Rozchodnik ostry - Sedum acre Róża pomarszczona - Rosa rugosa Rumianek pospolity - Matricaria chamomilla Ruta zwyczajna - Ruta graveolens Rzewień dłoniasty - Rheum palmatum Słonecznik zwyczajny - Helianthus annuus Sosna zwyczajna - Pinus silvestris Szafran (krokus) – Crocus Szałwia lekarska - Salvia officinalis Ślaz leśny - Malva silvestris Śliwa tarnina - Prunus spinosa Śnieżyczka przebiśnieg - Galanthus nivalis Śnieżyca wiosenna - Leocojum vernum

196

Świerk - Picea Świetlik łąkowy - Euphrasia officinalis Tasznik pospolity - Capsella bursa-pastoris Tatarak zwyczajny - Acorus calamus Topola czarna - Populus nigra Wawrzynek wilcze łyko - Dephne mezereum Wierzba biała - Salix alba Wilżyna ciernista - Ononis spinosa Wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris Żarnowiec miotlasty - Cytisus scoparius Żywokost lekarski - Symphytum officinale

197

Nazewnictwo ludowe
Kwiaty
Bez czarny - inaczej: bzowina, hyćka, bez aptekarski, lekarski. Bławatek - inaczej: chaber, modrak, modrokwiat, modrzeniec, wasilek, wołoszek. Czarna malwa - inaczej: czarna róża, czarne kwiaty, ślazowa róża, ślaz czarny lub ogrodowy, różowy, wysoki. Dziewanna - inaczej: dziewanna lekarska. Głóg - inaczej: głożyna, głóg pospolity. Jarzębina - inaczej: jarząb pospolity, jarząbek. Jasnota biała - inaczej: pokrzywa biała, głucha, martwa. Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kocanka - inaczej, kocie łapki, nieśmiertelnik piaskowy, żółty, radostka, słomianka, suche ziele, suchołuski. Koniczyna biała - inaczej: dzięcielina, koniczyna płożąca. Krwawnik - inaczej: stolist, żeniszek, złocień krwawnik. Kupalnik - inaczej: arnika górska, pomornik, tranek górski. Lawenda - inaczej: lawenda lekarska, prawdziwa, wonna. Mak polny - inaczej: maczek zajączek, maczek polny, mak dziki, lekarski, zajęczy. Mniszek lekarski - inaczej: brodawnik mieczowaty, dmuchawiec, gołębi groch, mlecz, podróżnik mieczowaty, żabi kwiat. Nagietek lekarski - inaczej: stulik, nagietek. Pierwiosnka lekarska - inaczej: kwiat paraliżowy, kwiat kluczyków. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Przelot pospolity - inaczej: wełnica, żółwie ziele. Robina akacjowa - inaczej: grochodrzew, akacja biała, fałszywa. Rumian szlachetny - inaczej: rumian rzymski, włoski. Rumianek pospolity (koszyczki) - inaczej: kamelka, maruna, rumianek, marunka, rumianek apteczny, polny. Słonecznik - inaczej: słonecznik roczny, zwyczajny. Stokrotka pospolita - inaczej: stokroć trwała. Ślaz - inaczej: guziczkowe ziele, kędzierzawiec, malwa dzika, ślaz gęsi, leśny. Śliwa tarnina - inaczej: korcipka, ciarki, ciernina czarna, tarka, żarnośliwa. Więżówka - inaczej: kropidło błotne, parzydło wiązowe, tawuła błotna, łąkowa, wiązówka błotna. Wrotycz pospolity - inaczej: swojski. Wrzos zwyczajny - inaczej: wrzost.

198

Ziela
Bazylia właściwa - inaczej: bazylia anyżowa. Biedrzeniec - inaczej: biedrzeniec włoski, pimpinella. Bluszczyk kurdybanek - inaczej: kondratka, bluszcz ziemny, zimowy, obłoźnik. Bukwica zwyczajna - inaczej: lekarska, betonijka. Bylica - inaczej: boże drzewko. Bylica pospolita - inaczej: bylnik. Cząber ogrodowy - inaczej: cząber, żelazne ziele, cząber wielki. Drapacz lekarski - inaczej: chaber kleisty, czubek benedyktyński, kardobenedykt, oset lekarski, Benedykta ziele. Dymnica pospolita - inaczej: kokorczyk, polna rutka, ptasia rutka. Dziurawiec - inaczej: arlika, ziele krzyżowe, świętojańskie. Estragon - inaczej: bylica draganek, bylica estragon. Fiołek trójbarwny - inaczej: bratek. Hyzop - inaczej: izop, ziele Józefka. Janowiec barwierski - inaczej: żółciało. Jemioła pospolita - inaczej: jemioła biała, starzęśla. Komosa piżmowa - inaczej: ambrozja, herbata jezuicka, komosa amerykańska, meksykańska, wonna, ziele lebiodowe. Kopytnik pospolity z korzeniami - inaczej: narda leśna, kopyteń, kleśniec. Krwawnik pospolity - inaczej: stolist, żeniszek, złocień. Lebiodka - inaczej: duszka, macierzyca pospolita, lebiodka pospolita. Lnica pospolita - inaczej: lenek Matki Boskiej, lnianka, lniczka, lwia paszczęka, ziele nocne. Macierzanka - inaczej: dzięcielina, macierduszka włoska, cząber pospolity, duszka polna, tymianek wąskolistny, macierzanka piaskowa, pospolita, tymian macierzanka. Majeranek ogrodowy - inaczej: kiełbaśnik, lebiodka majeran. Marzanka wonna - inaczej: barwica wonna, majownik, marzanna. Miodunka - inaczej: ziele adamaszkowe, płucne, miodunka lekarska, majowa, plamista. Nawłoć pospolita - inaczej: polska mimoza, włoć, złota rózga. Nostrzyk - inaczej: nostrz, nozderek żółty, nozderek lekarski, zwyczajny. Ogórecznik lekarski - inaczej ziele barokowe, ogórkowe. Ostrożeń warzywny - inaczej: chrabust, czarcie żebro, drapacz łąkowy, oset warzywny. Pięciornik gęsi - inaczej: gęsie ziele, drabinek, srebrnik pospolity. Podróżnik - inaczej: cykoria dzika, polna, podróżnik błękitny. Potocznik - inaczej: gronka, ptasie mydło, wronie mydło, żabiak, żabie gronka, połocznik nagi, gładki. Poziewnik - inaczej: kocipysk. Przełącznik leśny - inaczej: lekarski, Weronika. Przywrotnik pasterski - inaczej: gwiazdki, gwiazdosz, nawrotnik. Rdest ptasi - inaczej: bździorst, drutowiec, świńska trawa, ptasie języczki. Rdest ostrogorzki - inaczej: pieprz wodny, rdest wodny, żabieniec, sporysz ostrogorzki. Rozchodnik ostry - inaczej: nieśmiertelnik dziki, pryszczornik. Rutwica lekarska - inaczej: kozia ruta, rutewka. Rzepik pospolity - inaczej: jabłecznik, parzydło, ziele wątrobowe. Serdecznik pospolity - inaczej: lwi ogon, lwie serce. Skrzyp - inaczej: chwoszczka, jedlinka, kocie ogonki, koński ogon, koszczka, krzemionka, przęstka, strzępka, świńskie orzechy. Szanta zwyczajna - inaczej: krzecina, szanta biała. Świetlik - inaczej: ptasie oczka, ziele świeczek, świetlik łąkowy. 199

Tasznik pospolity - inaczej, bydelnik, gryczka, kaszka, kaletka pasterska, kaletnik, tobołki pastewne. Tymianek - inaczej: macierzanka tymianu, tymian właściwy. Tysiącznik - inaczej: centuria, goryczka czerwona, tysiącznik pospolity. Uczep trójdzielny - inaczej: dwuząb, strzałki, uczep dwuzębny. Żarnowiec miotlasty - inaczej: barszczewnik, miętlica, mietlicha, janowiec miotlasty, zajęczy groch.

Liście
Babka lancetowata – inaczej: babka mniejsza, wąskolistna, języczki, języki polne, żywiec. Babka zwyczajna - inaczej: babka wiejska, baśki, skołojrza. Bobrek - inaczej: bobrowniczek, bobrek trójlistny, trójliść, koniczyna błotna, koziełek, trojan, krzyżełki. Borówka brusznica -inaczej: brusznica, borówka wczesnozielona, czerwona jagoda, głogocha. Borówka czernica - inaczej: borowina, czarna jagoda, czernica. Brzoza - inaczej: brzezina. Jeżyna - inaczej: malina czarna, czarnojagodowa, użyna, ożyna, jeżyna zwyczajna, baran. Malina - inaczej: maliniak. Mącznica - inaczej: chrościna, chruścian, chruścina jagodna, jagody niedźwiedzie, niedźwiedzie grono, mącznica garbarska. Mięta pieprzowa - inaczej: miętkiewa, mięta pieprzna. Melisa - inaczej: matecznik, pszczelnik, rojownik, miodek. Orzech włoski - inaczej: orzech królewski. Podbiał - inaczej: boże liczko, końskie kopyto, ośla stopa. Pokrzywa - inaczej: pokrzywa dwupienna lub wielka, żgajka wielka. Porzeczka czarna - inaczej: smorodina. Poziomka - inaczej: koziomki, poziomka jadalna, pospolita. Prawoślaz - inaczej: malwa prawdziwa, ślaz, topolówka lekarska. Rozmaryn - inaczej: rozmaryn lekarski, rozmarynek. Ruta - inaczej: ruta ostrowonna, ogrodowa, zielona, rutka. Szałwia - inaczej: szałwia lekarska, ogrodowa.

Kora
Chinowa kora - inaczej: kora chińska lub kora chinowca. Jesion pospolity - inaczej: wyniosły. Kalina koralowa Kasztanowiec - inaczej: kasztan dziki, gorzki, pospolity. Kondurango Kruszyna - inaczej: kruszczyna, kruszewina, szakłak kruszyna. Szakłak pospolity - inaczej: bodzieniec, jeleni głóg, szakłak ciernisty. Wierzba

200

kobyli szczaw. hebd. pietruszka zwyczajna. szakłak kruszyna.inaczej: andżelika. Łopian większy . goryczka węgierska. czerwona jagoda. pieprz turecki. mydlnica lekarska. Mydlnica . Kalina koralowa . siewna. domowa. Biedrzeniec . mydłownik. kmin polny. żywy gnat. jarząbek.inaczej: kwiat paraliżowy.inaczej: nieszpułki. dzięgiel. Krzyżownika cierpka .inaczej: dziady. Koper ogrodowy.inaczej: kobylak.inaczej: domowa.inaczej: biedrzeniec. leśny. bez aptekarski.inaczej: kosztywał. łamian. włoski. mlecz. podróżnik błękitny. Bez czarny . senega.inaczej: pietruziele.inaczej: cykoria dzika.inaczej: polski pieprz.inaczej: głożyna. Żywokost . papryka. Owoce Anyż . żółta. koperek. Pieprzowiec . oman pospolity. szakłak ciernisty. wielki. tarka. dwupienna. łopuch. Podróżnik .inaczej: kruszczyna. Pietruszka zwyczajna . Róża . Jarzębina .Korzenie Arcydzięgiel . Kolendra . Kruszyna .inaczej: słodkie drzewo.inaczej: maliniak.inaczej: przestęp biały.inaczej: malwa prawdziwa. głogocha. ciemię czarne. mydlik. archangielski. polna. Śliwa tarnina . siewna. Borówka czernica . łakotne ziele.inaczej: kalina pospolita. malina właściwa. pietruziele. Goryczka . ślaz. Koper włoski . Przestęp pospolity . czarna jagoda. korzeń anielski.inaczej: pimpinella. Oman . arcydzięgiel litworu. mleczeń. żgajka wielka. kolendra siewna. hyćka. lekarski. lekarski. żabi kwiat. topolówka lekarska.inaczej: fenkuł włoski. polna. dzika. Pokrzywa zwyczajna . Mniszek . Malina .inaczej: bez karłowaty.inaczej: brodawnik mlekowaty. pospolita. 201 . korzeń siedzeniowy. lubczyk ogrodowy. gołębi groch. wiczyna.inaczej: karba.inaczej: dziewiosił. żywokost czarny. Szakłak pospolity . Jałowiec .inaczej: pieprznik. kostropacz.inaczej: kolka. wilżina ciernista. głogowa. prawy.inaczej: brusznica. Lukrecja . dwupienny. Kminek . skowronkowy korzeń. piersiowy. fenkel. niski. jeleni głóg.inaczej: gencjana.inaczej: borowina. Bez hebd .inaczej: mydelnica. Prawoślaz . korcipki. głóg pospolity.inaczej: lubiśnik. kwiat kluczyków.inaczej: bodzieniec. Szczaw koński . Głóg . korzeń indyczki wirginiańskie. karolek. kruszewina. biedrzeniec mniejszy. Borówka brusznica .inaczej: ciarki. Wilżyna .Szyszkojagoda. róża: cierniowa. Pierwiosnka lekarska .inaczej: jarząb pospolity. czernica. podróżnik mieczowaty.inaczej: bzowina. dmuchawiec. tarnina. Lubczyk . Pietruszka . koląca.inaczej: wielka. żarnośliwa.inaczej: grzechotnica. zielony. szypszyna.

inaczej: badziaga.inaczej: koński ząb. choina. widłak babimor. swarzybaba. Jana. Widłak-zarodnik .inaczej: brzezina. Gołąbka słodkowodna . Pieprz . Kozłek .inaczej: ajer. siarka roślinna. Rzewień .Kłącza Kosaciec .inaczej: babi mur. kozłek lekarski.Naowocnia . kołtun. szablak. pas św.inaczej: rabarbar. porost morski. szuwar pęcherzykowaty. kurzy ślad. morszczyn pęcherzykowaty. Fasola . Topola . Porost islandzki . łabuzia. sokorzyna. 202 . Pięciornik . Inne Chmielowe gruczoły . obrost.inaczej: jasiokr.inaczej: perz biały. włóczęga.inaczej: dąbrówka. właściwy. goździsty. kurze ziele. tatarskie ziele.inaczej: morskorost. sokora.inaczej: turzyca piaskowa. nadecznik rzeczny. srebrnik drzewianka. Turzyca . kosatka. Kukurydza znamię (wąsy) . Tatarak . mieczyk. kalmus. chojka. tarczownik(ca) islandzki(ka). piersiowy porost.w składzie mieszanek ogólnie tonizujących.inaczej: szabel tyczkowy. Morszczyn . szuwar. żywy proszek.inaczej: chojar. płucnica islandzka.inaczej: karagon islandzki. mech górski. ziółka islandzkie. tatarczuch. Sosna . baldrian.inaczej. fiołkowy korzeń.inaczej: waleriana. Pączki Brzoza . wodny.

Roślinne leki ludowe. Czarnowski. M. 203 . Dziak. Kraków 1936. 1613. Warszawa 1954. Zioła i choroby. B. Wyd. M. KALENDARZ – MUDRY. Kuchowicz. Al. Bezwiedne Tradycje ludzkości. Horoskop zdrowia. PZWL. ETMOS 1996. wyd.J. Muszyński..BIBLIOGRAFIA G. J. Warszawa 1898. Kraków 1912. Głóg. Ochorowicz. wyd. Zielnik. Ziemia na krawędzi. Müller. Baralkiewicz. Ulm 1860 J. Zielnik lekarski. Kraków. Berlin 1905. K. Leki i gusła w dawnej wsi. Ziółkowska. Moje widzenie świata. Z. Klimuszko. wyd. PZWL. Historia Zielarstwa. LOTOS. Ziołolecznictwo. Warszawa 1985. A. Gore. A. Warszawa 1985. PZWL. Gawęda) opublikowała następujące książki: Żywa Woda – Zioła. J. Drukarz 1995. Szymon Syreius. Herschel. Bydgoszcz 1983. Gawędy o drzewach. Poznań 1984. Kraków 1950. Zioła lecznicze. Marta Leśnicka (Marta T. St. Biegański. Warszawa 1926. F. Wydawnictwo A. Zielarstwo Astrologiczne. Pegaz 1994. Buyer. Kuźnicka. Warszawa 1983. Muszyński. Medycyna ludowa. Nasze Zioła lekarskie. Płock 1986. J. Anno D. Arcta 1924. Mikroelementy w naszym pożywieniu. LSW. Warszawa 1958. Woda Żywa i Martwa. J. Warszawa 1983.W. W obronie ziół leczniczych.

Projekt okładki i strony tytułowej Jerzy Kępkiewicz Redaktor Ewa Tarka-Huczek Redaktor techniczny Anna Wardzała Korektor Marta Cichońska ISBN 83-202-0798-3 © Copyright by Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1990 .

............162 Zioła dla włosów ........................ 153 Ziołowa pielęgnacja skóry........................................................................... 39 Wybór miejsca... Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie....... Zielarska książka kucharska ...................80 Przepisy dla smakoszów...................................................................46 Nawożenie upraw zielarskich...........................................................................145 V..................................................42 Rozmnażanie ziół ..................................67 Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych) ...........................78 Myśli przed półką na przyprawy .................................. Zioła dla urody .........7 II..........58 Najgroźniejsze choroby i szkodniki .............................................................................................................. Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) ...................................................82 Indeks rzeczowy potraw..........60 III.....39 Plan ogródka.............................163 5 ...................40 Przygotowanie gleby ....................................................................Spis treści I..................................................................................................60 Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich............................... 67 Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? ................................. Ogródek zielarski .......................................................... 77 Zielone przyprawy o każdej porze roku .......154 Ziołowa pielęgnacja oczu....................................55 Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół .......................74 IV.............................

.....174 Różne postaci leku roślinnego....................................................................................................... czyli jak przyrządzać zioła.............................................................................................................................................VI...................................................................................................169 Gotowe mieszanki ziołowe ...............189 .............189 Barwniki roślinne.............. Domowa apteczka ziołowa .................. Inne zastosowanie ziół i przypraw w gospodarstwie domowym ............................180 VII..........................................................................................187 Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri”...............188 Kadzidła i świece ziołowe.. 169 Jakie zioła na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) ................. 187 Zioła przeciw owadom.........

Rozmnaża się wyłącznie z nasion. Rozsadę otrzymuje się jesienią tego samego roku. Młode rośliny sadzi się w rozstawie 70 X 50 cm. głównie spotykana bywa w Tatrach (Dolina Litworowa po stronie słowackiej) i w Sudetach . Ca ła roślina arcydzięgla wydziela silny. Suszyć należy go w podwyższonej temperaturze (do 40°C). które bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania. od którego odchodzą liczne korzenie.nad brzegami rzek i potoków. wprost do gruntu lub do skrzyneczek. a następnie kroi na 1-2-centymetrowe odcinki. korzeń szybko i dokładnie myje pod bieżącą wodą. Następnie obcina się część nadziemną. Arcydzięgiel dobrze rośnie również na każdej glebie ogrodowej. W Polsce w stanie naturalnym występuje rzadko. gdy nie są jeszcze włókniste. Arcydzięgiel wykorzystywany jest w całości. wyrastająca do wysokości 2. charakterystyczny zapach i jest miododajna. później -kroi na 2-4 części. Nie jest on zbyt długi i dlatego można go łatwo wyjąć wraz z kłączem za pomocą wideł szerokozębnych (amerykańskich) lub szpadla. Arcydzięgiel rosnący dziko znajduje się pod ochroną. Jego korzeń wykopuje się jesienią pierwszego roku wegetacji (przy uprawie z siewu wiosennego). Najczęściej używane zioła (50 gatunków ziół uprawianych i dziko rosnących) Arcydzięgiel lekarski (arcydzięgiel litwor) Roślina dwuletnia. walcowate kłącze. Ucina się je u nasady. Nasiona arcydzięgla przeznaczone do siewu zbiera się na przełomie sierpnia i września .I. 7 . Ogonki liściowe smaży się w cukrze. Kwitnie w lipcu i sierpniu.w drugim roku wegetacji. to znaczy tuż po zbiorze nasion. Pod ziemią znajduje się jej krótkie.5 m. które wysiewa się na rozsadniku. Najlepszym terminem siewu jest sierpień. a wycina je wiosną w drugim roku uprawy lub jesienią w pierwszym (przy uprawie z siewu wiosennego).

po posiłkach . Stosowany bywa również do wyrobu wódek gatunkowych. Oba gatunki występują pospolicie na polach. miedzy innymi słynnej góralskiej „litworówki”.Właściwości lecznicze korzenia arcydzięgla polegają na pobudzaniu wydzielania soków żołądkowych i zmniejszaniu nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym. Z 1-2 łyżek liści. ma silny balsamiczny zapach. Ogonki liściowe smażone w cukrze służą do przybierania ciast i tortów oraz wchodz ą w skład bakalii do keksu. pastwiskach.olejek arcydzięglowy ma działanie uspokajające. który pije się po 1/2 szklanki: przed posiłkami . Kwitnie w lipcu i sierpniu. miedzach. a preparaty zawierające olejek wykorzystywane są pomocniczo przy bólach gośćcowych.jako łagodny środek wykrztuśny oraz przy nieżytach pęcherza moczowego. dzięki któremu 8 . a babka zwyczajna od czerwca do jesieni. Zrywa się je wraz z ogonkami tuż przy ziemi i następnie suszy. sałatek i sosów. nad brzegami wód.jako środek żołądkowy. sporządza się napar. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. przy drogach. osłaniający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. który pije się po 1/2 szklanki 2-4 razy dziennie jako lek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. G łówny składnik surowca . Babka lancetowata kwitnie w maju i czerwcu. u dzieci . Liście zebrane są w różyczkę. Najczęściej stosowaną postacią leku jest odwar ( l łyżka stołowa surowca na 1/2 szklanki wody ). zalanych 2 szklankami wrzątku. Surowcem zielarskim są liście zbierane w czasie kwitnienia. zaś brunatne (babka lancetowata) lub białawe (babka zwyczajna) kwiaty w kłos na długiej sztywnej łodyżce. Babka lancetowata i babka zwyczajna Rośliny wieloletnie. Korzeń arcydzięgla używany jest jako przyprawa do ryb. Bazylia pospolita Roślina jednoroczna osiągająca wysokość 30-40 cm.przy bezsenności.wiatropędny lub przed snem .

ciemnoczerwonej. dlatego też berberys bywa niekiedy nazywany „polską cytryną". Owoce w trakcie suszenia mają skłonność do czernienia.5 m wysokości. Jagody berberysu zrywa się bez szypułek i suszy w podwyższonej temperaturze. Z owoców berberysu można przygotować smaczne konfitury. warzywnych i pizzy. stosowane jest w ziołolecznictwie jako składnik mieszanek i herbatek ziołowych. twarożku. Świeże listki dodaje się do zimnych sosów. pozostawiając owoce o barwie naturalnej . Owoce (jagody) berberysu zbiera się zwykle we wrześniu. Bazylie rozmnaża się z nasion. Rozsadę wysadza się do ogrodu po majowych przymrozkach. 9 . Te sczerniałe należy odrzucić. Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej. a także ma właściwości przeciwgorączkowe. masła ziołowego.dawniej wchodziła do wielu kompozycji bukietowych. majonezu. kanapek. W Polsce można go spotkać na nizinach i na przedgórzu. w lasach i w zaroślach. trochę ostra przyprawa do potraw mięsnych. octu ziołowego. Berberys zwyczajny Krzew osiągający do 1. rybnych. Poza dużą zawartością witamin berberys przyczynia się również do zwiększenia ilości wydalanego moczu. Ma działanie regulujące trawienie i wiatropędne. Krzew pokryty jest cierniami. Zawierają one duże ilości witaminy C (kwasu askorbinowego) i łatwo przyswajalnych kwasów organicznych. a obecnie w ogrodach Azji bywa sadzona w celu odstraszania mszyc. Własne nasiona bazylii zbierane są na przełomie września i października. tuż przed osiągnięciem przez nie pełnej dojrzałości. sięgając aż po Kaukaz. Rośnie prawie w całej Europie. Największe zastosowanie ma bazylia jako aromatyczna. surówek i sałatek. ale musi to być miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatru. Złocistożółte kwiaty wydzielają silną woń. marmolady oraz galaretki. Surowcem zielarskim jest ziele bazylii zebrane w pełni kwitnienia i wysuszone. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 40 cm. które można wysiewać wprost do gruntu w połowie maja albo do doniczek w mieszkaniu na pocz ątku kwietnia.

Napar z kwiatów używa się przy katarze do inhalacji. a następnie obrywa z szypułek. gdy są dojrzałe. Łodygi ścina się i suszy w pęczkach. gdy lato jest ciepłe i suche. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 20 X 29 cm. Suszy się je w baldachach. spotykany w zaniedbanych ogrodach. regulują one również przemianę materii. 10 . Kwiaty i owoce mają działanie przeciwgorączkowe i napotne oraz łagodzą chroniczne zapalenia dróg oddechowych.Bez czarny Krzew kilkumetrowej wysokości. Wartościowe nasiona kiełkują po 3 tygodniach. marmolady i sok z owoców (bez cukru lub z bardzo małym jego dodatkiem) stosuje się przy biegunce. suszy w cieniu. które dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. Owoce zawierające dość dużo witaminy C zbiera się. baldachami do dołu. parkach. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców). zebrane przed kwitnieniem. stojące baldachowate kwiatostany. rzadziej w lasach. Do siewu wybierane są owoce najbardziej dojrzałe. ścinając całe baldachy. owocami są fioletowoczarne jagody. Powidła. a ich zbiór rozpoczyna się w momencie żółknięcia łodyg i szarzenia owoców. Ścina się je z 3-centymetrowym kawałkiem szypułki. Świeże pędy. Surowcami zielarskimi są kwiaty i owoce. Kwiaty zbiera się na początku kwitnienia lub w maju. żeby zachowały żółtawobiałą barwę. Owoce anyżu dojrzewają pod koniec sierpnia. bywają stosowane jako przyprawa. Kremowobia łe kwiaty tworzą szeroko rozłożone. Potem młócone są owoce. które wysiewa się wprost do gruntu w pierwszej połowie kwietnia. gdy cz ęść baldachu jeszcze się nie rozwinęła. Biedrzeniec anyż Roślina jednoroczna osiągająca 30-50 cm wysokości. duże i ciemne. Uzyskanie wartościowych owoców anyżu jest możliwe tylko wtedy. Nasiona anyżu można kupić w sklepach „Herbapolu" lub w aptekach pod nazwą owoc anyżu.

w przeciwieństwie do rosyjskiego. zielne lub przez podział rośliny matecznej. Szczególnie poleca się go przy zaparciach. U matek karmiących pobudza wydzielanie mleka. Dojrzałe owoce zbiera się i suszy w cieniu lub na słońcu. na polanach. Stosuje się owoc anyżu w postaci odwaru z l łyżeczki owoców na l szklankę wody. Jako przyprawa kuchenna owoce anyżu bywają dodawane do pierników. soki pitne. Znane są dwa najczęściej spotykane typy estragonu: niemiecki . nie wydaje nasion i rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki kłączowe. który zbiera się na przełomie sierpnia i września.ostry o smaku gorzkim. wzdęciach u niemowląt oraz małych dzieci. dla dorosłych . Typ niemiecki. a także przyrządza na nich wódkę . są doskonałym środkiem przy biegunce u niemowląt i dzieci. bólach brzucha. dla dzieci .3 razy dziennie po 1/2 szklanki. które również dla osesków ma właściwości wiatropędne i rozkurczowe. Bylica estragon Roślina wieloletnia o wysokości 60-150 cm. Napary i odwary z owoców stosuje się przy nieżytach przewodu pokarmowego.delikatny o smaku słodkim i rosyjski . Świeże owoce dobrze regulują pracę żołądka i poleca się je osobom starszym i prowadzącym siedzący tryb życia. pełnowartościowego materiału siewnego. Owoce dojrzewają od końca czerwca do końca września. posypuje się nimi chleb i bułki. Owoc anyżu działa wykrztuśnie i wiatropędnie.Odpowiednia pogoda jest również warunkiem uzyskania własnego. Sadzonki kłączowe estragonu sadzi się do gruntu w kwietniu w rozstawie 11 . wrzosowiskach i torfowiskach. Rośnie w lasach iglastych. Borówka czernica (czarna jagoda) Krzewinka nie przekraczająca 50 cm wysokości.kilka razy dziennie po l łyżeczce.anyżówkę. dżemy oraz marmolady. Z owoców można przygotowywać kompoty.

Niewielki dodatek ziela przy kiszeniu ogórków i kapusty nadaje im pożądaną jędrność. Główne składniki czynne szyszek to: olejek eteryczny. Medycyna ludowa zaleca ziele estragonu jako środek moczopędny i przeciwszkorbutowy. Częścią użytkową jest ziele. surówek z pomidorów. W kuchni ziele estragonu używane jest przede wszystkim jako ostra. Estragon poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych wskutek zwiększonego wydzielania soków żołądkowych. wtedy gdy osiągnęły już normalną wielkość. Nasiona estragonu rosyjskiego można kupić wyłącznie za granicą. flawonoidy i garbniki. Kwitnienie estragonu przypada na lipiec i sierpień. ogórków oraz twarożku i jaj na twardo. Chmiel kwitnie od lipca do września. związki żywicowe. marynat oraz do otrzymywania octu i musztardy. Roślina rozmnaża się przez podział karp korzeniowych na wiosnę. zup. aromatyczna przyprawa do potraw mięsnych. W stanie dzikim występuje dość rzadko. Lupulina ma te same właściwości co szyszki. Sadzonki uzyskane z podziału starszych roślin sadzi się w sierpniu i wrześniu. pnie się oraz zwisa dookoła drzew i krzewów. na głębokość 5-7 cm. a owocostany (szyszki chmielowe) dojrzewają we wrześniu.lupulinę (gruczoły chmielowe z powierzchni owocostanów). Surowcem zielarskim są szyszki chmielowe. Z szyszek po wysuszeniu odsiewa się (na przykład na sicie) drugi surowiec . natomiast na dużą skalę uprawiany jest w tak zwanych chmielnikach (stosuje się go przede wszystkim do wyrobu piwa). zimująca w postaci karpy korzeniowej i odrastająca z niej co roku. Stosowany bywa również w celu zwiększenia wydzielania żółci przez wątrobę. lecz składniki występują w niej w większym stężeniu.30 X 40 cm. gdzie pnie się po sznurach przymocowanych do specjalnych konstrukcji. Chmiel zwyczajny Wieloletnia roślina pnąca. zebrane na początku wiązania pąków kwiatowych. których składnikiem podstawowym jest estragon. które zbiera się bez szypułek. 12 . Świeże listki estragonu są doskonałym dodatkiem do zielonej sałaty. ale nie są jeszcze zupełnie dojrzałe (mają barwę zielonoseledynową). sosów.

gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć. Początkowy rozwój roślin jest bardzo wolny. Dobrze rośnie w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. Rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu w kwietniu. osiągająca wysokość do 40 cm. które dojrzewają nierównomiernie. Do ich zbioru przystępuje się na przełomie sierpnia i września. Wykorzystuje się nasiona czarnuszki. ułatwiając trawienie i przyswajanie pokarmów przez organizm. pobudzają wydzielanie śliny. Nasion czarnuszki używa się w lecznictwie jako środek rozkurczowy. Wraz z nasionami kminku. Kwitnie od lipca do października. na głębokość 0. a łodygi żółknąć. w tym czasie należy bardzo starannie odchwaszczać uprawę. bułki. Zarówno stosowane wewnętrznie. w rzędy co 30 cm. moczopędny i żółciopędny. Mieszki suszy się. jak lupulina.5 cm. dzia łają uspokajająco (zwłaszcza na sferę płciową w mózgu). 13 . a obecnie posypuje się nią chleb. Dzięki ostremu zapachowi i smakowi czarnuszka zastępowała dawniej pieprz. kopru i anyżu wchodzą w skład mieszanki polecanej karmiącym matkom. rozgniata. Nasiona czarnuszki wysiewa się na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu w rzędy co 25-30 cm. zwiększają wydalanie moczu. jak też zewnętrznie oba surowce wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec. przeciwskurczowo (na mięśnie gładkie jelit i dróg moczowych). Czarnuszka siewna Roślina jednoroczna wyrastająca do 40 cm wysokości. W chłodniejszych rejonach kraju zaleca się uprawiać go z rozsady. wydobywa z nich nasiona. soku żołądkowego i śluzu w przewodzie pokarmowym. ponieważ łatwo pleśnieją.Zarówno owocostany chmielu. przykrywając je potem jedno-centymetrową warstwą gleby. Cząber ogrodowy Roślina jednoroczna. poprawiający trawienie. które trzeba jeszcze dosuszyć. paszteciki.

Poleca się go także przy schorzeniach dróg oddechowych. rybnych i jarzynowych. konserw mięsnych. Otarte ziele i olejek używane są jako ostra przyprawa do marynat. miażdżycy. twarożków. gdy liście żółkną i szczypior załamuje się. które trudno jest wybierać z ziemi. Dzięki tym właściwościom cząber jest szeroko stosowaną przyprawą do potraw z fasoli. Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. moczopędny. ponieważ główki rozpadają się na drobne ząbki. 14 . Może być bez obawy podawany dzieciom (jeden ząbek czosnku co czwarty dzień). Zimą można uprawiać czosnek w doniczce. można sadzić również na przełomie marca i kwietnia. ziemniaków. jako środek przeciwko owsikom. Czosnek rozmnaża się z ząbków lub cebulek powietrznych. nazywana powszechnie „główką". które dobrze przechowują się przez zimę. Czosnek pospolity Bylina rosnąca do wysokości 80 cm wytwarzająca cebulę. jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. Głębokość sadzenia ząbków wynosi 5-8 cm. grochu. przeciwgrzybicznie. nie wytwarzający cebulek powietrznych. Napar z ziela (10 g ziela zalane l szklanką wrzątku) pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. w celu uzyskania zielonego szczypioru. przeciwbakteryjny i przeciwbiegunkowy. obniża stopień cholesterolu we krwi i ciśnienie krwi.„ząbków". Cebule wykopuje się wtedy. Niektóre typy czosnku. zup. Spóźnienie się ze zbiorem powoduje duże straty. Czosnek działa bakteriobójczo. które wytwarzają niektóre typy czosnku. Najlepszym terminem sadzenia jest pa ździernik lub listopad. suszyć i przechowywać. Własne nasiona cząbru można zebrać na przełomie września i października. która składa się z pojedynczych cebulek . żółciopędnie.Wówczas nasiona wysiewa się w pierwszych dniach kwietnia do doniczek o średnicy 6-8 cm i taką doniczkowaną rozsadę wysadza się do gruntu po przymrozkach majowych. Surowiec zielarski stanowi ziele cząbru zebrane w czasie kwitnienia i wysuszone. dań z jaj. pobudza wydzielanie soków trawiennych. na przykład typ górski. a zwłaszcza ogórków i kapusty. bobu. a rozstawa 6 X 30 cm.

Działa uspokajająco. Własne nasiona można zebrać pod koniec września.po l łyżeczce). zaburzeniach czynności wątroby. żołądek. Sok z czosnku stosuje się do zwalczania szkodników roślin ozdobnych ogrodowych i doniczkowych. dla niemowląt . macicę. zieloną sałatę. oddzia ływa korzystnie na wiele organów: wątrobę. selera albo lubczyku. drogi żółciowe i moczowe. w rzędy co 40 cm.po kilka łyżeczek. Dziurawiec zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60 cm. bardzo płytko lub zupełnie nie przykrywa się glebą. Polecany jest przy migrenie. Jest najczęściej stosowany przy nieżytach żołądka (także u dzieci i niemowląt). Przykry zapach czosnku może być osłabiony przez natkę pietruszki. układ nerwowy. na miedzach i w lasach. Dziurawiec ma wszechstronne zastosowanie. sosy. dlatego bywa wykorzystywany przy ogólnym wyczerpaniu nerwowym. spotykana przy płotach. Kwitnienie dziurawca przypada na okres od drugiej połowy czerwca do sierpnia. Kwiaty fiołka ukazują się już w marcu. owrzodzeniu żołądka. a także przy nocnym moczeniu się dzieci. przy drogach. objawach niepokoju. naczynia krwionośne i skórę. wywołanych zaburzeniami czynnościowymi i urazami. jelita.Czosnek jest popularną na wschodzie przyprawą do tłustych potraw mięsnych. Napar przygotowuje się z 15-25 g ziela oraz 2 szklanek wrz ątku i pije go 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (dla dzieci . zbierane na początku kwitnienia roślin. przyprawia żurek i czerwony barszcz. Występuje powszechnie na łąkach. na brzegach lasów i na łąkach. naciera się nim kurczaki przed pieczeniem. Surowcem zielarskim jest ziele. 15 . szpinak i buraczki na jarzynkę. Nasiona dziurawca wysiewa się w październiku. dodawany jest do pieczeni. stanach depresyjnych. a kwitnienie trwa aż do maja. Fiołek wonny Bylina kilkucentymetrowej wysokości.

zaburzenia trawienia. Najcz ęściej uprawia się 16 . Hyzop lekarski Roślina wieloletnia (podkrzew) wyrastająca do wysokości 50 cm. sierpniu.Zastosowanie ma zarówno ziele. Rośliny wyróżniają się szybkim wzrostem. Herbatkę fiołkową przygotowuje się z 2 łyżeczek surowca i l szklanki wrzątku. młode liście gorczycy są spożywane niekiedy jako dodatek do sałaty i kanapek. jako lek tak zwany śluzowy. Kwitnie od czerwca do października. Nasiona gorczycy sieje się w marcu. ponieważ właściwości bakteriobójcze nasion przedłużają trwałość produktów. kwitną w czerwcu. Nasiona zachowują zdolność promieniowania przez cztery lata. w rzędy co 30-40 cm. jak i kwiaty zbierane w czasie kwitnienia roślin i wysuszone w temperaturze pokojowej. na głębokość około l cm. Zewnętrznie zalecane są przy zapaleniu migdałków i gardła (do płukania). W lecznictwie ludowym wykorzystuje się promieniowanie wywołane przez nasiona gorczycy i stosuje zewnętrznie przy bólach reumatycznych (w postaci poduszek gorczycowych wypełnionych nasionami). czyli powlekający. a nasiona można zbierać w lipcu. ryb. Oba surowce zalecane są przy zapaleniu gardła. marynowaniu warzyw. przy przyrządzaniu potraw z dziczyzny. Nasiona gorczycy stosowane są w chorobach przewodu pokarmowego. przy różnych chorobach skóry i do przemywania twarzy. innych wędlin i mięs. zaparcia. Gorczyca biała Roślina jednoroczna o wysokości 30-60 cm. przeczyszczający. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Syrop fiołkowy jest skutecznym środkiem na kaszel u dzieci. pije osłodzoną miodem 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki (do płukania gardła i przemywania skóry . kaszlu. Nasion używa się jako przyprawy do kiełbas. takich jak: przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit. katarze. lipcu. Świeże.bez słodzenia). przeciwzapalny. Wyciąg z gorczycy podaje się przy chorobach przewodu pokarmowego.

do dziczyzny. wędlin. Pobudza też wydzielanie żółci i kwasu żołądkowego. do innych potraw z kapusty. Ostry gorzkawo-cierpki smak i silnie kamforowy zapach sprawiają. tzw. jak zupa ziemniaczana i fasolowa. że jest często stosowaną przyprawą do bigosu. Hyzop wymaga słońca i gleby bogatej w wapń. Zbioru własnych nasion dokonuje się na przełomie sierpnia i września. moczopędny i zmniejszający pocenie. pieczeń cielęca. twaróg. Nie powinno stosować się szyszkojagód jałowca przy ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego ani podawać dzieciom i kobietom ciężarnym. Właściwości lecznicze sprawiają. a starsze rośliny można również dzielić. żując po 4 jagody jałowca dziennie. Kwitnienie zaczyna w drugim roku wegetacji i powtarza co roku. Rozwój siewek jest początkowo powolny i w pierwszym roku roślina wytwarza jedynie pędy zielne. poprawia apetyt. Zażywa się go w postaci naparu sporządzonego z l łyżki ziela i 2 szklanek wrzątku. Ziele hyzopu. ścięte w czasie kwitnienia i wysuszone. Nasiona przykrywa się centymetrową warstwą gleby. pasztet. rosnący na terenach suchych. skrajach lasu. Przyjmuje się napar z l łyżeczki owoców i l szklanki wrzątku 3 razy dziennie po łyżeczce. Surowcem leczniczym są owoce. wrzosowiskach. stosowane jest jako lek przy chorobach dróg oddechowych. które zbiera się jesienią i następnie suszy. Nieprzyjemny zapach z ust wywołany zaburzeniami trawienia można usunąć. Napar pije się 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. wzdłuż dróg.hyzop z nasion. pieczeni. Nasiona sieje się wprost do gruntu w kwietniu w rzędy co 40 cm. 17 . marynat (zwłaszcza grzybów marynowanych). że suszone listki hyzopu są świetną przyprawą do tak zwanych mdłych potraw. Ziele i olejek hyzopu są również stosowane jako zaprawa do likierów i wina (do wermutu). w ilości 4-6 g na 10 m2. Jałowiec pospolity Krzew iglasty osiągający wysokość do 10 m. środek poprawiający trawienie. szyszkojagody. Napar z jałowca działa moczopędnie i stosuje się go przy obrzękach wywołanych niedostateczną pracą nerek.

kiełbas. Na przełomie sierpnia i września zbiera się owoce o charakterystycznym cytrynowym zapachu. Owoce kolendry zalecane są przy schorzeniach przewodu pokarmowego: nieżytach żołądka i jelit. słonych paluszków i pasztecików. Wymaga stanowiska nasłonecznionego i osłoniętego od wiatru. gleby ciepłej. wzmacnia żołądek. barszczu czerwonego i żurku. Kminek daje najwyższe plony na glebach torfowych i innych próchniczych. Początkowo rośliny rosną powoli.5 cm. Kolendra kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia. głębokość siewu 2-3 cm. Kminek zapobiega wzdęciom. wzdęciach oraz jako środek przeciwskurczowy. buraczków. Ilość wysiewu nasion (właściwie: owoców) wynosi 10 g na 10 m2. 18 . szerokość międzyrzędzi 40-50 cm. wilgotnych i żyznych. W kuchni używany jest do pieczeni (zwłaszcza schabu). wyrastająca do l m wysokości. szybciej rozrastają się z chwilą wydania pędów kwiatowych. sera. w rzędy co 40 cm. W celach leczniczych pije się napar z l łyżki zmiażdżonych owoców kminku i l szklanki wrzątku (3 razy dziennie po l szklance). złym trawieniu. niezbyt wilgotnej i zasobnej w wapń. do posypywania chleba. Kwitnienie kminku przypada na maj-czerwiec w drugim roku uprawy. pobudza trawienie i działa przeciwskurczowo oraz mlekopędnie u karmiących matek.Kminek zwyczajny Roślina dwuletnia osiągająca wysokość do 100 cm. Mielone nasiona dodaje się do pierników. a nasiona zbiera się w lipcu. kapusty (surówki i potraw z gotowanej kapusty). Kolendra siewna Roślina jednoroczna. W kuchni stosuje się do marynat ze względu na właściwości bakteriobójcze. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia. biegunkach. Kminek sieje się wczesną wiosną lub w sierpniu. które są surowcem leczniczym. na głębokość 1-1. Wykorzystywane są owce kminku o silnym zapachu i korzennym smaku. Rozmnaża się z nasion (właściwie: owoców).

Zastosowanie mają owoce kopru włoskiego. toteż można używać go do płukania gardła i jamy ustnej. rozsadniku. Koper włoski Roślina dwuletnia w warunkach naszego klimatu (w swej ojczyźnie .po kilka łyżeczek). Ziele kolendry zawiera bardzo dużo witaminy C. Jako przyprawa o smaku korzennym. 19 . Na 10 m2 wysiewa się 5 g nasion. Nasiona (właściwie: owoce) kopru wysiewa się w kwietniu na rozsadniku w rzędy co 25 cm.jest wieloletni). Po dosuszeniu roślin osypuje się z nich nasiona. Koper włoski kwitnie w drugim roku wegetacji od lipca do września. Świeże liście.sosów i jaj. zabezpieczając je przed mrozem. Krwawnik pospolity Bylina wyrastająca do 50-80 cm wysokości. Krwawnik jest rośliną powszechnie spotykaną w naszym kraju na pastwiskach.5-2 cm.w krajach śródziemnomorskich . to na Bliskim i Środkowym Wschodzie są często stosowaną przyprawą do zup. Osiąga wysokość 150 cm. na głębokość 1. owoce kopru włoskiego bywają dodawane do pierników. Owoce pobudzają również wydzielanie soków żołądkowych. Napar z l łyżki stołowej owoców i l szklanki wrzątku pije się 2-3 razy dziennie po l szklance (dzieci .wiatropędny. mięs. Koper włoski wymaga gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym. które używa się jako łagodny środek przeciwkaszlowy. a u dzieci . gdy dojrzeje większa część kwiatostanu. Rośliny ścina się i suszy w przewiewnym miejscu we wrześniu. ryb. Wiosną drugiego roku uprawy przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50 X 40 cm. choć swym zapachem przypominają pluskwę. działają także moczopędnie i mlekopędnie (informacja ważna dla karmiących matek). Napar dezynfekuje również drogi oddechowe. W pierwszym roku uprawy roślina wytwarza rozetę liści oraz korzeń zapasowy. sałatek i sosów. Na zimę pozostawia się rośliny na.

od lipca do września.przydrożach. uzyskując w ten sposób drugi rodzaj surowca. flawonoidy. Najlepszym terminem ich siewu jest jesień. osiągająca wysokość 30-60 cm.5 cm. choć też możliwe w niektóre ciepłe lata. Właściwości lecznicze ma ziele i kwiaty krwawnika. a także przeciwzapalnie (wewnętrznie i zewnętrznie). począwszy od drugiego . cholinę. pobudza apetyt.trzeciego roku wegetacji. działa wiatropędnie. Kwitną. gorycze. Suszy się je w cieniu. Zaleca się zbiór ziela (15-25 cm górne części pędów wraz z kwiatostanami) w okresie rozkwitu kwiatostanów tylko z roślin biało kwitnących. Nasiona wysiewa się na rozsadniku w rzędy co 30 cm. w przewiewnym miejscu. gdy mają 4-5 cm wysokości . a rośliny przesadza się latem na miejsce stałe. Zbiór nasion przeprowadza się pod koniec września lub na początku października. wydzielanie soku żołądkowego oraz poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Na ogół występuje grupowo. Kwiaty (drobne koszyczki) mają barwę białą z odcieniem różowym i są zebrane w baldachokształtne kwiatostany. garbniki. płuc. a także żylaków odbytu (hemoroidów). Dzięki zawartości różnorodnych składników krwawnik oddziałuje wielokierunkowo: zmniejsza lub hamuje drobne krwawienia z. Kiełkują dopiero wiosną. Rośliny kwitną od lipca do października. uszkodzonych naczyń włoskowatych w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Po wysuszeniu kwiaty można osmykiwać. zebrane na pocz ątku kwitnienia. Są też bogatym źródłem soli mineralnych. tuż przed nadejściem pierwszych mrozów (listopad). niekiedy nawet zarasta większe przestrzenie. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie żółci. suchych łąkach. Wykorzystuje się kwiaty lawendy. Uzyskanie wartościowych nasion w naszym klimacie jest mało prawdopodobne. Lawenda prawdziwa Roślina wieloletnia (krzewinka). na głębokość 1. Jest rozmnażana z nasion. Gatunek ten charakteryzuje się dużą zmiennością morfologiczną składu chemicznego. rosnących w miejscach nasłonecznionych. Ziele i kwiaty zawierają olej eteryczny.w rozstawie 20 X 20 cm. 20 .

ścinając wierzchołki roślin o niezdrewniałych łodygach.5 cm. Surowiec ma działanie żołądkowe. Zwykle zaparza się 2-3 pełne łyżeczki suchego ziela w 1 szklance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie na 1/2 godziny przed posiłkiem. przeciwskurczowe i uspokajające. Len zwyczajny Roślina jednoroczna osiągająca od 30 do 70 cm wysokości. ale w miejscach słonecznych i ciepłych. Formy krótkopędowe wydają duże nasiona oleiste. Można nim przemywać trudno gojące się rany i stosować do kąpieli przy bólach reumatycznych i w napięciach nerwowych. Jest rozmnażana z nasion. Napar z kwiatów lawendy (3 łyżki kwiatów zalane 3 szklankami wrzątku) pije się 3 razy dziennie po l szklance w celu zmniejszenia nadmiernej fermentacji w jelitach i jako środek wiatropędny. Napar pobudza trawienie i zwiększa wydzielanie śluzu w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych. moczopędne. Jest to roślina mało wymagająca i może być uprawiana na suchych.Kwiat lawendy ma działanie odkażające. a długopędowe 21 . wzmacniające układ nerwowy.do różnych zup. w rozstawie 30 X 30 cm. przy drogach. piaszczystych glebach. przeciwskurczowe. Kwitnie od lipca do jesieni. Nasiona lebiodki zbiera się na początku października. dorastająca do wysokości 100 cm. Ziele lebiodki to doskonała przyprawa kuchenna: świeże listki dodaje się do pizzy i zupy pomidorowej lub jarzynowej. które wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu. brzegach lasów. Naparem płucze się również jamę ustną przy anginie i zapaleniu dziąseł. Lebiodka pospolita Roślina wieloletnia. dań z jaj i ryb oraz zapiekanek. Rośnie dziko na słonecznych zboczach. przeciwzapalne. suszone . Ziele lebiodki zbiera się w czasie kwitnienia. Zaleca się siew gniazdowy (3-5 nasion w jednym miejscu) na głębokość 0.

przede wszystkim przed silnie kwa śnym sokiem żołądkowym. Surowcem zielarskim jest wysuszony kwiatostan lipy. Odpowiednim terminem zbioru jest pełnia kwitnienia. Wyciągi wodne z nasion zawierają znaczne ilości śluzu. gdyż do rozwoju wymaga dużej ilości opadów. W Polsce len jest bardzo ważną rośliną. związki białkowe. Rozdrobnione nasiona podane wewnętrznie działają spulchniające na masy kałowe w stanach zaparcia i powodują wypróżnienie. które zawiera substancje śluzowe. ale ziemia pod jego uprawę musi być dobrze uprawiona i wolna od chwastów. począwszy od drugiej połowy sierpnia. a nasiona zbiera się. maści. Len najlepiej udaje się w klimacie wilgotnym. Len kwitnie sukcesywnie w lipcu i sierpniu. Lipa drobnolistna i lipa szerokolistna Drzewa kilkumetrowej wysokości (czasem osiągają wysokość nawet do 30 m). raczej równomiernie rozłożonych w czasie. Olejem lnianym niekiedy smaruje się podrażnioną skórę (głównie niemowlęcą). uprawianą z przeznaczeniem na włókno lub na nasiona. fitosterole. W warunkach ogrodowych uprawa jest nieopłacalna. długo utrzymuje się chroniąc przed związkami drażniącymi. Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby. Ilość wysiewu nasion wynosi około l dag na 10 m2 powierzchni uprawy. Napar z lipy działa napotnie i zmniejsza temperaturę przy 22 . Nasiona wysiewa się w okresie pomiędzy 20 marca i 10 kwietnia wprost do gruntu. Stosowany zewnętrznie surowiec działa odmiękczająco i nieznacznie przeciwzapalnie (w postaci kataplazm). kremów i zasypki Linomag. sadzone w parkach i przy drogach. po jego wypiciu powleka on przełyk i ściany żołądka.drobne nasiona i są uprawiane jako rośliny włóknodajne. w rozstawie rzędów 25 cm. Właściwości lecznicze ma nasienie lnu. na głębokość l cm. Poddaje się go również przetworzeniu (frakcjonowaniu) w celu uzyskania witaminy F. b ędącej składnikiem płynów. stosowanych w dermatozach. olej tłusty.

listopadzie w drugim roku wegetacji. Ziele ścina się na początku kwitnienia i suszy rozłożone cienką warstwą na papierze. Pije się go przy wymiotach na tle nerwowym i zawrotach głowy. Lubczyk ogrodowy Roślina wieloletnia. rosołu. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. który wykopuje się w październiku . a rozsadę wysadza do gruntu.5-2 m wysokości.przeziębieniach. Korzeń myje się w zimnej wodzie. pastwiskach. Najbardziej znany jest lubczyk jako przyprawa kuchenna. Na wiosnę w drugim roku wegetacji przesadza się rośliny na miejsce stałe w rozstawie 50X80 cm. Własne nasiona lubczyku można zbierać w sierpniu. sałatek. działa też żółciopędnie. rozkurczowo i reguluje pracę żołądka. Napar przygotowuje się z l łyżki kwiatów i l szklanki wrzącej wody. ponieważ liście bardzo łatwo osypują się. W pierwszym roku roślina tworzy rozetę liści i korzeń zapasowy. 23 . Możliwa jest również uprawa lubczyku z rozsady i wtedy nasiona wysiewa w marcu do skrzyneczki w mieszkaniu. dróg moczowych i złej przemianie materii. Można dodać do niego soku malinowego. Uprawia się go z nasion. Macierzanka piaskowa Krzewinka wysokości 15 cm spotykana na suchych wzgórzach. Kwitnie przez całe lato. Świeże lub suszone liście i wysuszone sproszkowane korzenie dodaje się do zup. grypie i chorobach górnych dróg oddechowych. nie przewracając. Działa on moczopędnie i używa się go pomocniczo w chorobach nerek. osiągająca 1. miodu i soku cytrynowego. które wysiewa się na rozsadniku w sierpniu na głębokość l cm. gdy pojawią się 3-4 pierzaste liście. Napar z 5 g korzeni i l szklanki wrzątku polecany jest też przy wyczerpaniu nerwowym. Surowcem leczniczym jest korzeń lubczyku. skrajach dróg i lasów. drobiu i sosów. kroi na mniejsze kawa łki i suszy nawleczony na sznurek.

drób. rekonwalescentów i osób starszych. kolce. pozostawiając po dwie-trzy w odległości 20 cm w rzędzie. Gdy rośliny wzejdą. przeciwskurczowo i wykrztuśnie. Aromatyzuje się nim domowy smalec.Ziele macierzanki działa odkażająco. do kąpieli wzmacniających dla dzieci. pęcherza i chorobach wątroby. barszcz czerwony. sierpniu. a także przy przeziębieniu. przerywa się je. lecz tylko lekko ją ugniatając. Działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie. w rozstawie 30X30 cm. zakwita w lipcu. Można też wysiać nasiona w marcu do skrzyneczek w mieszkaniu w ilości l g (co wystarczy na obsadzenie 10 m2) i pikowaną rozsadę wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. grochówkę. kaszę gryczaną. zagotowując 200 g suchego ziela w 3-4 l wody i gdy odwar naciągnie. lub odrosty pędów bez kwiatów we wrześniu (drugi pokłos). Wymaga gleby zasobnej w wapń i słonecznego miejsca. złym trawieniu. które wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja w rowki co 30-40 cm. moczopędnie. nie przykrywając ich ziemią. W początkowym okresie majeranek rośnie bardzo wolno. Rozmnaża się z nasion. mielone kotlety. pieczenie. Przyprawia się nim wszelkie farsze. 24 . na przełomie czerwca i lipca (pierwszy pokłos). kaszlu. zapaleniu miedniczek nerkowych. przy zapaleniu skóry i oczu. Ziele majeranku jest jedną z najbardziej popularnych przypraw ziołowych w kuchni polskiej. baraninę. Używa się go do płukania gardła i jamy ustnej. Majeranek ogrodowy Roślina jednoroczna o wysokości 30-50 cm. wzdęciach. Kąpiel przygotowuje się. Napar z l łyżki ziela i l szklanki wrzątku pije się 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przy nieżytach dróg oddechowych. żurek. sosy. biegunce. odcedza się go do wanny i uzupełnia do połowy wanny wodą. flaki. Ziele majeranku zbiera się w czasie kwitnienia. przy stłuczeniach i ranach. Odwar z l łyżki ziela i l szklanki wody podaje się przy zaburzeniach trawienia. Nasiona majeranku zbiera się na przełomie września i października.

Pierwszy zbiór przypada zwykle na początek czerwca. Surowcem leczniczym jest ziele lub liść melisy zebrane przed kwitnieniem i wysuszone. Ma również właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne. Mięta wymaga żyznej gleby.5 szklanki wrzątku należy pić 2-4 razy dziennie po 1/4 lub 1/2 szklanki. Do gruntu wysadza się rozsadę w maju. 25 . majonezu.na koniec sierpnia. Głębokość bruzdy wynosi 6-7 cm. Ryby morskie naciera się świeżymi lub wysuszonymi listkami melisy w celu złagodzenia zapachu. Listki melisy dodane do herbaty w trakcie parzenia nadają jej cytrynowy aromat. układając je poziomo na dnie bruzdy jeden za drugim. dość wilgotnej. surówek i napojów orzeźwiających. Jest rozmnażana z nasion. Ziele melisy działa uspokajająco. które dodaje się do sosów. Mięta pieprzowa Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 50-80 cm. W kuchni używane są świeże i suche listki melisy. Sadzonki rozłogowe mięty pozyskuje się i wysadza wczesną wiosną od marca do kwietnia lub w sierpniu. Wykorzystywane są liście oraz ulistnione szczyty pędów. a rzędy oddalone są od siebie o 30-40 cm.5centymetrową warstwą podłoża. drugi . zwłaszcza w nerwobólach i nerwicowych schorzeniach serca. gdy minie niebezpieczeństwo ostatnich przymrozków wiosennych. Zalecana rozstawa wynosi 20X40 cm. gdyż w ogóle nie wytwarza nasion. Siewki pikuje się. W łasne nasiona zbiera się na przełomie września i października. wyrastająca do wysokości 30-80 cm i tworząca pod ziemią rozgałęzione kłącza. które wysiewa się w marcu do skrzyneczek z torfem i przykrywa 0. Rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki rozłogowe. Napar z l łyżki stołowej ziela i 1-1. sałatek. Sadzi się całe rozłogi. W medycynie ludowej stosowana jest jako środek przeciwwymiotny u kobiet ciężarnych oraz jako środek mlekopędny.Melisa lekarska Wieloletnia roślina zielna. bogatej w próchnicę i wapń. gdy mają 1-2 pary liści właściwych.

osiągająca wysokość 2050 cm. chorobach wątroby. a gdy większość kwiatów przekwitnie. Suszone liście mięty można dodawać do herbaty i kompotów. Napar przyrządza się z l łyżki suszonego ziela i l szklanki wrzątku i pije 2-3 razy dziennie po l szklance. wymiotach. do przemywania oczu przy zapaleniach spojówek i powiek. aby później znów obficie zakwitł. Nasiona nagietka wysiewa się wprost do gruntu na przełomie marca i kwietnia (w następne lata wysiewa się sam. W lecznictwie wykorzystuje się kwiaty języczkowe o barwie pomarańczowej (bez kielicha). W celu przygotowania naparu należy l łyżeczkę płatków zalać l szklanką wrzątku. działają także uspokajająco. w czasie suchej. Wymaga dość wilgotnej gleby i słońca. Po wysuszeniu zażywa się je (wewnętrznie) przy chorobach przewodu pokarmowego. Mięta stosowana jest przy zaburzeniach trawienia. 26 . Działa bakteriobójczo i lekko przeciwbólowe oraz obniża ciśnienie krwi. słonecznej pogody. twarożku. Własne nasiona nagietka zbiera się sukcesywnie od lipca do października. po ukąszeniu przez owady i pęknięciu skóry. u nas również w czasie upałów. Zakwita w czerwcu. i przy pracach w wysokiej temperaturze (w hucie). którym nadaje się w ten sposób orzeźwiający smak. chorobach wątroby i dróg żółciowych.do płukania jamy ustnej i gardła. zielonej sałaty oraz szpinaku. Pić . ryb. Zbyt gęsto rosnące siewki przerywa się. stosuje się napar z tego ziela. sałatki z pomidorów i sosu pomidorowego. W gorącym klimacie napar z mięty pije się jak herbatę. braku apetytu. a w łagodne zimy nie przemarza). obniżają ciśnienie krwi i poprawiają pracę serca. chorobie wrzodowej żołądka.Zbioru dokonuje się dwukrotnie: na początku kwitnienia roślin (lipiec) oraz w połowie września. Stosuje się ją również do płukania gardła i jamy ustnej. należy go przyciąć na wysokość 10 cm.2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Suszone i świeże liście mięty są doskonałym dodatkiem do baraniny. Zewnętrznie stosowany jest nagietek jako środek przeciwzapalny i gojący . Nagietek lekarski Jednoroczna popularna roślina ozdobna.

Nasiona wysiewa się w kwietniu wprost do gruntu w rzędy co 40-50 cm. osiągające 20 m wysokości. zapaleniu spojówek. Orzech włoski Drzewo uprawiane w ogrodach. Do użytku zewnętrznego stosowany jest odwar z 20-30 g liści i l l wody. cukinii. Własne nasiona ogórecznika zbiera się na początku września. a także ich ochrony przed drażniącym działaniem środków zewnętrznych. lekko przeczyszczający i napotny. Używane jest przy schorzeniach jamy ustnej. a także do innych warzyw i zapiekanek. zalewając 10-30 g ziela 2 szklankami wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. Stosuje się je przy biegunce (wewnętrznie). najgrubsze łodygi należy odrzucić. W medycynie ludowej ziele to stosowane jest jako środek uspokajający. dorastająca do wysokości 60 cm. Do użytku wewnętrznego przygotowuje się napar z 5 g liści i l szklanki wrzątku (także w mieszance z czarnymi jagodami). odświeżający. egzemach. zbierane w czerwcu przy ładnej pogodzie. chłodnika i barszczu ukraińskiego oraz twarożku. Wykorzystuje się ziele zebrane na pocz ątku kwitnienia.w celu zmniejszenia podrażnienia i przekrwienia błon śluzowych. gardła. zapaleniu jamy ustnej i dziąseł. Kwitnienie roślin przypada na lipiec i sierpień. kabaczka.Ogórecznik lekarski Roślina jednoroczna. 27 . dzięki dużej zawartości garbników leczą wszystkie podrażnienia błon śluzowych i skóry. Świeże listki są doskonałym dodatkiem do mizerii. Liście orzecha włoskiego. moczopędny. Napar przyrządza się. na głębokość 1-2 cm. Rośnie dziko jako chwast ogrodowy i stąd można uzyskać nasiona do uprawy. poceniu się nóg i rąk (zewnętrznie). Suszone liście ogórecznika dodaje się do duszonej lub pieczonej dyni. żołądka i przy zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego . ogórków.

mniej znany jest termin jesienny (październik-listopad). o wysokości około 50 cm. Kwitnienie roślin przypada na lipiec. którą należy przygotować w skrzyneczce w mieszkaniu na bardzo dobrze nasłonecznionym parapecie okiennym. uzyskaną z siewu w połowie marca. Rozsadę. a pogoda w tym okresie (ciepło i umiarkowane opady) sprzyja zawiązaniu się owoców. Papryka rozmnaża się z rozsady. powodując jej lokalne przekrwienie. Jako środek leczniczy papryka stosowana jest głównie zewnętrznie. Pochodzi z Ameryki Środkowej i dlatego może być uprawiana tylko w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru. rośliny kwitną ponownie. ale owoce. Często ze względu na niskie temperatury powietrza większość zawiązków opada.Papryka ostra Roślina jednoroczna osiągająca 30-40 cm wysokości. gdyż zawarta w niej kapsaicyna podrażnia skórę. Rozmnaża się z nasion. Szczególnie w okresie przyjmowania się rozsady należy ją obficie podlewać. nawlekając na sznurek i zawieszając nad kuchnią lub na blasze w stygnącym piekarniku. mięśniowe i nerwobóle. to jest około 15 maja. wiele barwników karotenoidowych i flawonoidowych oraz znaczne ilości witamin. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze owoce papryki dojrzewają już pod koniec sierpnia. na żyznej glebie. ale zazwyczaj s ą kłopoty z uzyskaniem czerwonych owoców papryki przed przymrozkami. a w ostatecznym efekcie koi bóle reumatyczne. Mają one zastosowanie w kuchni jako ostra przyprawa do wielu potraw. Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. Pietruszka zwyczajna Roślina dwuletnia. Owoce papryki suszy się w temperaturze około 40°C. nie zdążą już dojrzeć przed nadejściem pierwszych przymrozków jesiennych. Paprykę wysadzamy w rozstawie 30 X 40 cm. na które papryka jest niezwykle wra żliwa. Owoce papryki ostrej zawierają kapsaicynę o silnie piekącym smaku. Pietruszkę 28 . które zawiązują się w tym czasie. wysadza się do gruntu po ostatnich przymrozkach wiosennych. które wysiewa się na ogół na przełomie marca i kwietnia.

zwłaszcza wiosną. ziemniaków. przy drogach i torach kolejowych. Dzięki zawartości śluzów roślinnych. Zastosowanie mają: korzeń i liście oraz owoce pietruszki. 29 . Wszystkie surowce działają moczopędnie. ryb. zasobnej w próchnicę i składniki pokarmowe. zielonej sa łaty. które wykazują słabsze działanie niż liście. twarożku. sosów ziołowych. w celu złagodzenia kaszlu i ułatwienia odkrztuszania. Niewskazane jest mycie ich po zbiorze. Surowcami leczniczymi są liście i kwiaty. Liście tnie się na mniejsze kawałki i suszy w jednej warstwie. lubi gleby gliniaste. Zielona pietruszka jest bogatym źródłem witaminy C. Napar przygotowuje się z 1/2 łyżki korzenia lub z 5 g owoców oraz l szklanki wrzątku i pije po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie. bakteriobójcze i przeciwskurczowe. ściągające. zwłaszcza u dzieci i ludzi starszych. zapiekanek.czerwcu w pogodne dni i wybiera tylko młode. warzyw. pełzające kłącza. rosnące w słońcu bez plam i nie zabrudzone ziemią. Świeże listki to popularna przyprawa . rumowiskach. Nasiona pietruszki zbierane są w lipcu . Podbiał pospolity Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 15 cm. rozszerzają naczynia krwionośne i łagodnie obniżają ciśnienie krwi. Napar jest szkodliwy dla kobiet ciężarnych. kaszlu i chrypce. wszelkich dań z mięs. garbników i olejków eterycznych surowiec ma działanie przeciwzapalne. nad brzegami wód.w drugim roku wegetacji. Liście zbiera się w maju .można z powodzeniem uprawiać na każdej glebie ogrodowej przepuszczalnej. tworząca grube. Stosuje się go przy nieżytach górnych dróg oddechowych. Występuje pospolicie na wilgotnych łąkach. Natkę pietruszki dodaje się do zup. masła ziołowego. Stosuje się je przy nieżytach jelit i dróg moczowych oraz kamicy nerkowej. jaj. Odwar przyrządzony z 1/2 łyżki pociętych liści i l szklanki wody pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. Kwitnie pod koniec lutego i w marcu.są polecane przy anemii i zmęczeniu.

Stosować tę kurację należy przez dwa tygodnie. Zbiera się je na początku kwitnienia roślin. pobierane ze szczytów pędów roślin matecznych w lipcu . w ogrodach. osiągająca nawet 100 cm wysokości. Jest cennym lekiem roślinnym w zaburzeniach kr ążenia obwodowego oraz przy starczych zmianach w sercu. Rozmaryn lubi słońce i suchą. Sok z młodych pędów (wyciśnięty w sokowirówce) pije się przy zmęczeniu wiosennym. pospolicie rosnąca przy domach. kupując wyłącznie za granicą (źle kiełkują).sierpniu. Ma system korzeniowy wrażliwy na przesadzanie. a kończąc na 1/2 szklanki. ściągające i wzmacniająco. potraw z ryb. Zbiera się go od czerwca do września i suszy w ciemnym oraz przewiewnym miejscu. Napar z suszonych liści rozmarynu pobudza czynności wydzielnicze żołądka. ma właściwości moczopędne i żółciopędne. Sadzonki z 6-8 parami liści umieszcza się w wilgotnym piasku. zasobną w wapń glebę. zaczynając od 1-2 łyżek. działa wzmacniająco. a gdy ukorzenią się. w lasach . Wodny wyciąg z liści działa przeciwbiegunkowe. podnosi sprawność fizyczną (polecany jest dla rekonwalescentów i ludzi starszych). mięs oraz z grzybów. Świeże lub suszone listki rozmarynu dodaje się do zup. na rumowiskach. uszczykuje się w celu lepszego rokrzewienia. drobiu.na wilgotnych glebach. ścinając wierzchołkowe części pędów (20-30 cm długości).Pokrzywa zwyczajna Roślina wieloletnia. poprawia trawienie. sałatek. sosów. 30 . lub przez sadzonki zielne. zielonej sałaty. Najszersze zastosowanie ma liść pokrzywy. Napary i nalewki stosuje się do nacierania skóry głowy przy łupieżu. Liście rozmarynu są surowcem leczniczym. Rozmaryn lekarski Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość 2 m. moczo-pędnie. wypadaniu włosów i łojotoku. Po wysuszeniu liście osmykuje się z łodyg. Rozmaryn można rozmnażać dwoma sposobami: przez wysiew nasion. Obniża także poziom cukru we krwi i polecany jest przy cukrzycy i anemii.

Witamina C występująca w owocach dzikiej róży jest szybko wchłaniana przez nasz organizm. gdy bia łe płatki ułożone są 31 . Owoce dzikiej róży są surowcem leczniczym. Róża dzika Krzew ozdobny używany jako podkładka dla szlachetnych odmian róż. Owoc dzikiej róży zawiera znaczne ilości kwasu askorbinowego (witamina C). Dziko rośnie na polach. ale przede wszystkim przerabia się je na koncentraty witaminowe. garbniki. pizzy i ryb.Można również przyrządzić ocet rozmarynowy. flawonoidy. Surowcem zielarskim są koszyczki rumianku. Do wyrobu konfitur i syropów wykorzystuje się również płatki kwiatów róży dzikiej. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym obszarze. ale ostatnio jest pozyskiwany z upraw. w odróżnieniu od witaminy C otrzymywanej syntetycznie. B. Rumianek kwitnie w czerwcu. dżemy. syropy. Nasiona zbiera się w końcu lipca. pozostawiając po 2-3 rośliny co 10-15 cm. Po wykiełkowaniu przerywa się siewki. B„ E i K. Owoce dzikiej róży są wartościowym surowcem do domowego wyrobu wina. Wartość lecznicza owoców dzikiej róży zależy przede wszystkim od zawartości w nich witaminy C i synergistycznie działających flawonoidów. wystarczy tylko lekko wgnieść je w glebę. Zbiera się je we wrześniu i październiku. lipcu. marmolady. kwasy organiczne. potocznie nazywane kwiatami. zebrane wtedy. Nasion rumianku nie należy przykrywać. soki pitne. Najlepszym terminem siewu nasion rumianku jest wrzesień (można też siać w marcu). Oprócz tego świeże listki rozmarynu są wspaniałym dodatkiem do mięs pieczonych na ruszcie i rożnie. witaminy A. a następnie suszy (rzadziej przerabia na pastę). łąkach i nieużytkach. osiągająca 50 cm wysokości. przeciery. Rumianek pospolity Roślina jednoroczna. Osiąga wysokość do 4 m.. susze.

przeciwskurczowo. wiatropędnie i odkażająco. zielonej sa łaty. ranach. Dorosła roślina ma silnie rozgałęzioną łodygę o wysokości 30-60 cm. skrzynek balkonowych i wprost do gruntu. Rzeżucha ogrodowa Roślina jednoroczna. Jednak największe znaczenie ma rzeżucha jako przyprawa. znane jest w medycynie ludowej jako środek przeciwgośćcowy i rozkurczowy. w tym odmiana o czarnej skórce „Murzynka". Działa korzystnie na włosy. Rozmnaża się z nasion. mająca największe znaczenie lecznicze) 32 . Uwaga: do sałatek z dodatkiem rzeżuchy nie można dodawać octu.l łyżeczkę). Ziele rzeżuchy ma działanie lecznicze. Rumianek działa przeciwzapalnie. zastępuje się go sokiem cytrynowym lub śmietaną. Rzeżucha ogrodowa jest tradycyjnie uprawiana przed Wielkanocą. Nasiona. W celu przygotowania naparu należy zalać l łyżkę surowca l szklanką wrzątku (dla niemowląt . a do zbioru liścieni i pierwszych liści właściwych przystępuje się już po 7 dniach. twarożku.poziomo. ziemniaków. Zewnętrznie stosuje się go w postaci okładów przy stanach zapalnych skóry. brzegach jezior i rzek. Można ją dodawać do zup (zwłaszcza pomidorowej). kulistym korzeniu. Nasiona rzeżuchy można również wysiewać do doniczek. Jej „kuzynka” rzeżucha łąkowa występuje często na wilgotnych łąkach. Napar z rumianku podaje się przy bólach żołądka i jelit. przy bólach miesiączkowych. Rzodkiew czarna Warzywo o zgrubiałym. wysiane na mokrą watę lub ligninę na talerzyku. paznokcie i skórę. gardła i anginie. sałatek. Świeża rzeżucha zalecana jest przy anemii. oparzeniach słonecznych. które wysiewane są w kwietniu (odmiana wczesna) lub w końcu czerwca i lipcu (odmiany późne. kiełkują po 2 dniach. niedoborze jodu. sosów. zapaleniu spojówek. rozmnażana z nasion. w chorobach tarczycy. ryb. jajecznicy i innych potraw z jaj.

które wysiewa się w marcu w mieszkaniu lub w kwietniu wprost do gruntu. Korzenie wykopuje się w październiku i przechowuje przez zimę przesypane piaskiem w chłodnym. spożywany w postaci surówek lub soku. osiągająca 70 cm wysokości. przy odwodnieniu organizmu. dość wilgotnym miejscu. Lecznicze znaczenie ma korzeń rzodkwi czarnej. Stosowany jest przy schorzeniach wątroby. dróg oddechowych. pączki i żywicę. oczyszcza skórę i odświeża. Młode pędy długości 5 cm zbiera się tuż po rozwinięciu pączków. Pączki działają wykrztuśnie i napotnie. astmie i kokluszu. Odwar z igliwia stosuje się do inhalacji. z których wcześniej można zbierać surowiec. pozostawiając rośliny co 6-8 cm. chorobach serca. a igliwie i pędy wykrztuśnie. Siewki przerywa się. Jest rozmnażana z nasion. na głębokość l cm. także u dzieci. przy zapaleniach dróg oddechowych. Najbardziej wartościowym surowcem są pączki szczytowe. Przyrządza się go z około 60 g igieł i l l wody. przeciwskurczowo i bakteriobójczo. dla pobudzenia apetytu i wydzielania soków żołądkowych. Ulistnione tegoroczne ga łązki sosny długości 30 cm zbiera się wyłącznie z drzew ściętych jesienią lub zimą. Rozkłada się je cienką warstwą i suszy. w następnych latach 33 . Uprawa z rozsady daje silniejsze rośliny. Sosna zwyczajna Znane drzewo leśne. pędy. które zbiera się wyłącznie z drzew ściętych od listopada do kwietnia. Zewnętrznie używany jest jako środek przeciwko łupieżowi i wypadaniu włosów. Picie soku przez dłuższy czas ogólnie wzmacnia organizm.wprost do gruntu w rzędy -co 20 cm. Dodany do kąpieli pomaga przy dolegliwościach reumatycznych. Napar i syrop z pączków polecany jest przy schorzeniach dróg oddechowych. W zielarstwie wykorzystuje się igliwie sosny. anemii. Pierwszego zbioru dokonuje się jesienią. reumatyzmie. Szałwia lekarska Roślina wieloletnia (krzewinka).

przy nadmiernym poceniu się nocą i przy nadmiernej pobudliwości nerwowej. wieprzowiny. Świeże i suszone liście szałwii są również przyprawą. do ryb. czasem trzeciego roku wegetacji). dziąseł. fasoli. wysiewając nasiona wprost do gruntu w kwietniu. biegunce. omletów. zasobnej w wapń i niezbyt wilgotnej gleby. przeciwskurczowe. wzdęciach). zwłaszcza w okresie zimy i wczesnej wiosny. Kwiaty szczypiorku należy ścinać zaraz po ich ukazaniu się. znosi półcień. warzyw i marynat. 34 . Nasiona zbiera się na przełomie sierpnia i września. zup. Świeże listki szałwii wraz z listkami innych ziół można dodawać do potraw z pomidorów. ale największe kępy tworzy w pełnym słońcu. gardła. Napar z l łyżki liści i l szklanki wrzątku pije się 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki. Uprawiany jest powszechnie w ogrodach. jajecznicy. Właściwości lecznicze mają liście szałwii. Szczypiorek jest niezwykle popularną rośliną przyprawową. do masła ziołowego. grochu. zawsze w pocz ątkowej fazie kwitnienia. Szczypiorek uprawia się. omletów. Ich działanie jest antyseptyczne. Można też dzielić starsze kępki wiosną lub pod koniec lata. Liście wyrastają z małych cebulek skupionych w rozrastające się z wiekiem kępy. Dobrze rośnie na każdej dostatecznie żyznej i wilgotnej glebie. złym trawieniu. Szałwia kwitnie od maja do sierpnia (pocz ąwszy od drugiego. gdyż pogarszają smak liści. nasiona dojrzewają we wrześniu. Stosowana jest przy dolegliwościach przewodu pokarmowego (zatruciach. Roślina ta wymaga słońca. ziemniaków. Zewnętrznie używa się jej w stanach zapalnych jamy ustnej. chorobach skóry i przy pielęgnacji włosów. przeciwzapalne. w rzędy co 20-30 cm. Szczypiorek jest dobrym źródłem prowitaminy A.2-3-krotnie w sezonie wegetacyjnym. kaczek i gęsi). sałatek i past serowych. ściągające i przeciwpotne. Posiekany bywa dodawany często do wszystkich sałatek. Szczypiorek ogrodowy Bylina rosnąca do wysokości 30 cm. twarożku. rosołów. Dodaje się je do tłustych mięs (baraniny. żyznej.

osób starszych i wycieńczonych pracą. Jest uwa żany za dobry środek ogólnie wzmacniający dla rekonwalescentów. to przed suszeniem należy je obrać ze skórki. Napar z kłącza przyrządza się. Napar z kwiatów pije się przy zaparciach. gdy są już zupełnie dojrzałe. napotnie i przeczyszczające. rosnący często na skrajach pól. przy drogach. owoce natomiast. pobudza wydzielanie soku żołądkowego. zalewając 1 łyżkę surowca l szklanką wrzątku i pije się go po 1/2 szklanki przed każdym większym posiłkiem. lasów. Kwiaty zbiera się w pogodne dni kwietnia i suszy. Tatarak jest stosowany przy dolegliwościach żołądka i wątroby. dolegliwościach żołądkowych i stanach zapalnych jamy ustnej.Śliwa tarnina Krzew o wysokości 2-3 m. Jeżeli przeznaczone jest do użytku wewnętrznego. Tatarak zwyczajny Roślina wieloletnia osiągająca wysokość 60-120 cm. Poleca się go przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego na tle nerwowym. czyli w październiku-listopadzie. Odwar z owoców stosowany jest przy przewlekłych biegunkach. które zbiera się wiosną i po oczyszczeniu tnie na 10-20-centymetrowe kawa łki. Kwiaty tarniny działają moczopędnie. bagnach i w lasach w podmokłych miejscach. zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieżycie narządów rodnych. Suszy się je w piekarniku lub na blasze w temperaturze 60°C. W zielarstwie wykorzystuje się kwiaty i owoce tarniny. Owoce są dodawane do kompotów. działa wiatropędnie i hamuje rozwój bakterii. gardła i krtani. konfitur i nalewek z innych owoców. Uzupełnieniem kuracji są kąpiele z dodatkiem odwaru z kłącza (100 g surowca na l litr wody wystarcza na pełną 35 . a następnie suszy. rosnąca na brzegach stawów. Zewnętrznie używa się tataraku do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. Surowcem zielarskim jest kłącze.

Liście należy zrywać wtedy. Surowiec jest składnikiem mieszanek wzmacniających włosy. choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. mięs. Stosowane jest w stanach zapalnych dróg oddechowych. W ogrodzie można wysiewać ją sukcesywnie od kwietnia do czerwca. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu. gdy osiągnie 6-10 cm wysokości. zbierane na pocz ątku kwitnienia. Rozmnaża się z nasion. w rozstawie 30 X 40 cm. Gdy rośliny wzejdą. chrypce. żeby mieć stale świeże liście. gdy rośliny osiągną 10 cm wysokości. przy kaszlu. zapobiega nadmiernej fermentacji i wzdęciom. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia. Trybulę można również uprawiać w doniczkach i skrzynkach. zapaleniu oskrzeli. kurcząt. Działa odkażająco. osiągająca 30 cm wysokości. zup. duszonych warzyw.wannę). Suszone liście we Francji są popularną przyprawą do pieczonych ryb. Tymianek właściwy Roślina wieloletnia (podkrzew). wyrastająca do 45 cm wysokości. przerywa się je co 15 cm w rzędzie. Przy kaszlu. Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września.gardła. Świeże listki dodaje się do różnych sosów. potraw z jaj i serów. twarożku. Polecane jest zwłaszcza dla dzieci i osób starszych. Mają one działanie pobudzające. wykrztuśnie i ściągające. Surowcem zielarskim jest ziele tymianku. do farszy i kanapek. astmie. masła ziołowego. Trybula używana jest jedynie jako przyprawa. wysuszeniu . reumatyzmie i dolegliwościach żołądkowych zalecane są ponadto kąpiele z dodatkiem naparu z tymianku (100 g ziela zaparza się w l l wrzątku i dodaje 36 . wyczerpaniu nerwowym. do sosów. a rozsadę wysadza się do gruntu w maju. Ponadto wzmaga apetyt i ułatwia trawienie. dań z jaj. Czasem spotyka się jej „kuzynkę" trybulę leśną jako chwast na rumowiskach i w lasach liściastych. do mięs i wędlin. Trybula ogrodowa Roślina jednoroczną.

wykopany jesienią lub wczesną wiosną. kwasy organiczne. a na polach uprawnych (szczególnie wilgotnych) jest uciążliwym chwastem. duszonych kurczaków. owrzodzenia. Tymianek jest doskonałą przyprawą kuchenną o silnym aromacie. sosów ziołowych. Używa się go w małych ilościach do potraw mięsnych. Żywokost kwitnie od maja do lipca. żylaki. Medycyna ludowa zalecała Żywokost jako środek przyspieszający gojenie się ran i zrastanie złamanych kości. Korzenie należy dokładnie umyć. Występuje dość pospolicie na łąkach i w rowach. ziemniaków puree. Dobrze wysuszone korzenie powinny być z zewnątrz ciemne (prawie czarne). śluzy. Napar z l łyżeczki ziela i szklanki wrzątku pije się 3 razy dziennie po 1/3 szklanki (dla niemowląt po kilka łyżeczek naparu). oparzenia. a po przełamaniu . . odmrożenia. zup. garbniki. Żywokost lekarski Bylina osiągająca l m wysokości. Obecnie w lecznictwie bywa używany wyłącznie zewnętrznie w postaci okładów na rany. omletów. Korzeń żywokostu zawiera między innymi alantoinę (substancję ułatwiającą i przyspieszającą tworzenie się naskórka). zapiekanek i makaronów na sposób włoski. egzemy oraz przy złamaniach kości. a następnie w całości suszyć. pizzy. gumy i żywice. ryb.białe. Surowcem leczniczym jest korzeń żywokostu. duszonych warzyw.do wanny wody).

W Polsce tradycje ogródków zielarskich nie są tak bogate.są bardzo wrażliwe na chłody.. choć w ostatnich latach można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania uprawą i stosowaniem ziół. rozmaryn. lubczyk. rzeżucha .ogródki i kąciki zielarskie zakładane są przede wszystkim w ogrodach przydomowych na przedmieściach wielkich miast. cząber. Wybór miejsca Przy wyborze miejsca na kącik lub ogródek zielarski należy pamiętać o pochodzeniu poszczególnych gatunków ziół. Inne pochodzące ze słonecznych i ciepłych krajów.nie są wrażliwe na chłody i mogą być uprawiane nawet w miejscach zacienionych. Ogródek zielarski Początki ogródków i kącików zielarskich sięgają starożytności. ogórecznik. majeranek.II. Najlepiej urządzić kącik lub ogródek zielarski przy południowej ścianie domu lub altany. na otwartej przestrzeni albo w zagospodarowanym już ogrodzie przydomowym. na przykład: estragon. koper włoski. lawenda. związany z ogólnym rozwojem rolnictwa i ogrodnictwa.o wysokiej kulturze ogrodniczej . jak: bazylia. W krajach o tradycjach zielarskich w wielu gospodarstwach wiejskich istniej ą do dziś kąciki zielarskie. W średniowieczu uprawa ziół była domeną zakonników. jak w krajach Europy południowej i zachodniej. a w innych . W epoce odrodzenia nastąpił szczególny rozwój upraw zielarskich. Te. melisa. które wywodzą się z rejonów o klimacie podobnym do naszego. by stworzyć bardziej 39 . tymianek . kolendra. wymagają stanowisk nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru.

chodnik ziołowy. łubin) lub rośliny wieloletnie (grab. Plan ogródka Rozplanowanie ogródka zielarskiego zależy od wielu czynników. tuja). sosna górska. szachownica ziołowa. co powinno ułatwić rozplanowanie ogródka. w miarę zmniejszania się ich wysokości .korzystny mikroklimat. których nasiona lub sadzonki uda się zdobyć . jałowiec.w kierunku do brzegu rabaty. irga. a pozostałe. rabata płaska albo wzniesiona na planie elipsy. Do tego celu wykorzystuje się wiele gatunków roślin osłonowych: rośliny jednoroczne wysokie (słonecznik. ukształtowanie powierzchni ogrodu. płotem lub ścianą budynku). folia polieetylenowa i podobne. takimi jak na przykład: wysokość i rozłożystość. schody ziołowe. W następnych latach pod uprawę każdego gatunku ziół można już przeznaczyć 1-3 m2 powierzchni. labirynt ziołowy. paliki. posiadane nasiona i sadzonki. wysokość sadzonych roślin powinna 40 . spośród których najważniejsze to: wielkość całkowitej powierzchni ogrodu przydomowego oraz części przeznaczonej na kącik zielarski. Na rabacie okrągłej lub owalnej (płaskiej lub wzniesionej) rośliny wysokie należy sadzić w części centralnej. W przypadku gdy rabata jest z jednej strony ograniczona (na przykład żywopłotem. Za przykłady oryginalnych rozwiązań ogródków zielarskich mogą służyć: rabata płaska na planie koła lub wzniesiona. a także indywidualne upodobania użytkowników. kukurydza). W tabeli l podano zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie. gałęzie). Rozmieszczenie poszczególnych gatunków roślin w kąciku zielarskim jest uwarunkowane cechami morfologicznymi roślin. W pierwszym roku prowadzenia ogródka zielarskiego proponuje się uprawę tych gatunków. a od północnej strony posadzić żywopłot. ruchomy ogródek zielarski (zioła rosną w pojemnikach różnej wielkości i kształtów).po kilka. rośliny jednoroczne niskie (kochia. Można również stosować osłony z takich materiałów. rabata płaska na planie prostokąta. żywotnik. jak drewno (deski. skalny ogródek zielarski. ligustr. kilkanaście roślin każdego gatunku.

Tabela l Zapotrzebowanie przeciętnej rodziny (4-osobowej) na zioła i ich nasiona do uprawy w ogrodzie Gatunek rośliny Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Liczba roślin lub nasion 1-2 rośliny 10 g (10-20 roślin) 3-5 roślin 2 rośliny 10 g 10 g 15-30 ząbków 20-50 g 1-2 rośliny 10 g 10 g 1-2 rośliny 2-3 rośliny 2 rośliny 1-2 rośliny 10 g 3 rośliny 20 sztuk rozłogów 10 g 10 g 5 roślin 10 g 1-2 rośliny 5g 10-100 g 10-20 roślin 2 rośliny 5 roślin 5g 2-3 rośliny 41 .

zwiększać się od brzegu w głąb rabaty. deski. Poszczególne grządki należy tak rozplanować. płyty chodnikowe. poprawiające warunki wsiąkania wody i pobudzające nasiona chwastów do kiełkowania. spulchnienie gleby za pomocą różnego rodzaju spulchniaczy 42 . zagrabienie gleby. zostają zniszczone przez mróz lub wiosną uprawkami przedsiewnymi. Ścianki pomiędzy grządkami można obsiać trawą albo wykonać z innych materiałów. stare podkłady kolejowe. takich jak: żwir. kruszenie zwięzłej (zbitej) gleby pod wpływem mrozu. Przygotowanie gleby Pod uprawę ziół glebę należy przygotować tak samo jak pod uprawę roślin warzywnych. lepsze odchwaszczenie gleby. Prace wiosenne w roku uprawy roślin zielarskich służą przede wszystkim odpowiedniemu spulchnieniu (wzruszeniu) gleby: zagrabienie gleby niszcz ące skorupę tworzącą się na jej powierzchni. kamienie. Cz ęść prac wykonuje się po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół. wytępienie niektórych szkodników roślin zimujących w glebie (na przykład poczwarek). a następne na wiosnę w roku uprawy roślin zielarskich. Jest to zabieg powodujący lepsze wsiąkanie wody w glebę pozostającą w ostrej skibie. ponieważ chwasty. cegły zakopane w ziemi. Na pracę po zbiorze plonu głównego w roku poprzedzającym uprawę ziół składają się następujące czynności: płytkie przekopanie gleby na głębokość około 10 cm w celu przykrycia resztek pożniwnych i wzruszenia roli. wyrównujące powierzchnię i rozkruszające grudy ziemi. Na rysunkach podano kilka przykładów rozplanowania ogródków zielarskich. przeciwdziałające zsychaniu się wierzchniej warstwy roli i utracie struktury. przykrycie resztek pożniwnych i obornika dla lepszego ich rozkładu i wykorzystania przez następne rośliny. których nasiona skiełkowały jesienią na powierzchni skib. głębokie przekopanie gleby na głębokość szpadla lub wideł amerykańskich (20-25 cm). aby dostęp do każdej z nich był łatwy.

10) koper włoski. 21. Niektóre ścieżki wykonane z cegieł zakopanych w ziemi. Gatunki dwuletnie: l. 6) hyzop. 9) koper ogrodowy . 15. 20. 14) majeranek.9. 16.z kamieni polnych 43 . b. 2) bazylia. 17. Ogródek zielarski na planie koła o średnicy co najmniej 6 m. 6. Gatunki wieloletnie: 3. 22) szałwia lekarska. 8. 13) lubczyk. 13. uprawiany na nasiona. 4) czarnuszka. uprawiany na zielono. 1. 22. 7. 16) mięta pieprzowa. 18. 23) tymianek. 5) cząber ogrodowy. 7) kminek. 5. 24. 23. 11. 12) lebiodka.Oznaczenia gatunków roślin zielarskich na rysunkach 1-7: 1) arcydzięgiel. 19) rozmaryn. 14. 19. 17) ogórecznik. 20) rumianek. inne . 11) lawenda. Gatunki jednoroczne: 2. 3) bylica estragon.12. 10.a. 25) szczypiorek. 24) pietruszka naciowa. 25 Rys. 18) papryka ostra. 15) melisa. 4. 21) rzeżucha. 8) kolendra.

3. Poletka ograniczone krawężnikami chodnikowymi. północy i zachodu osłonięty żywopłotem o wysokości 0. Ogródek zielarski wkomponowany w powierzchni ę wyłożoną płytami chodnikowymi. Od głębi do przodu rabaty wysokość roślin maleje.Rys.wykorzystano wyłącznie rośliny olejkowe z rodziny wargowych. 2.5 m. Od wschodu. ścieżki obsiane mieszanką trawnikową 44 .5-1 m Rys. Typowy ogródek pachnący . Rabata zielarska płaska. Od strony północnej osłonięta żywopłotem (lub inną osłoną przeciwwiatrową) o wysokości 1-1.

choć nie jest on już tak korzystny jak jesienią. lekkie ugniecenie powierzchni gleby (na przykład za pomocą grabi lub lekkiego wału) przed wysiewem nasion niektórych gatunków roślin zielarskich (na przykład rumianku). rozluźniające podpowierzchniowe warstwy gleby.Rys. dokładne zagrabienie powierzchni gleby. 4. przyczyniające się do wyciągnięcia na powierzchnie cz ęści niektórych podziemnych chwastów wieloletnich oraz do wymieszania z głębszymi warstwami gleby uprzednio wysianych nawozów. przyczyniające się do wyrównania powierzchni i rozbicia ostatnich większych grud ziemi. Rabata zielarska wzniesiona. Od środka do brzegów rabaty wysokość roślin maleje (aeratorów). Czasem głębokie przekopanie gleby na jesieni jest niemożliwe lub bardzo utrudnione ze względu na nadmierną wilgotność gleby. 45 . Wówczas należy odłożyć ten zabieg do wiosny.

Łuki . Tak zwany ornamentalny ogródek zielarski.przez sadzonki. 5. to jest z nasion.betonowe zakopane w ziemi lub w postaci ścieżek wysypanych żwirem. 46 . Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady zió ł uprawianych w ogrodzie przedstawiono w tabeli 2. i wegetatywnie . Ścieżka centralna wykonana w postaci podestu z desek lub ze starych palet Rozmnażanie ziół Rośliny zielarskie rozmnaża się dwoma sposobami: generatywnie.Rys.

bazylii. Powierzchnie przy osłonie przeciwwiatrowej obsiane mieszanką trawnikową Większość gatunków ziół rozmnaża się w praktyce z nasion. Wysokość osłony 0. kawałków pnia drzewa (0 20 cm. żwiru. zakopane w ziemi na głębokość 10-12 cm). 6. desek lub starych podkładów kolejowych. Piszemy „zdobyć".5-1 m. 15 cm. Nasiona 13 gatunków roślin zielarskich . wys. rumianku. kolendry. Ścieżki wokół bloków poletek mogą być wykonane z różnych materiałów: cegieł. szałwii i tymianku . papryki.arcydzięgla. albowiem nie ma ich tam jeszcze w 47 . Ogródek zielarski otoczony sztuczną osłoni) przeciwwiatrową płot. parawan z folii polietylenowej itp. melisy. dziurawca.).można zdobyć w sklepach wzorcowych „Herbapolu”. lawendy. kamieni polnych. Pewien problem przy zakładaniu ogródka zielarskiego będzie stanowiło zaopatrzenie się w nasiona ziół. lubczyku. hyzopu.Rys. czarnuszki.

rzodkwi i szczypiorku można kupić w sklepach z nasionami roślin warzywnych. natomiast nasiona kminku (pod nazwą owoc kminku) .Rys. lebiodki i ogórecznika roz48 . gorczycy. uprawiane w różnego rodzaju pojemnikach.najlepiej przy południowej ścianie. 7. Ruchomy ogródek zielarski. Rośliny. nagietków. ewentualnie . rzeżuchy. pietruszki. Nasiona cząbru. ustawia się przed domem . Nasiona kopru włoskiego.w większości sklepów spożywczych. majeranku.na balkonie ciągłej sprzedaży.

Tabela 2 Terminarz siewu nasion i wysadzania sadzonek lub rozsady ziół Gatunek Termin siewu Termin siewu w Termin lub sadzenia pomieszczeniu wysadzania do gruntu rozsady do gruntu 2 VIII 10 V koniec IV koniec IV – początek V początek IV IV X-XI III IV koniec III – początek IV koniec III – początek IV IV XI IV VIII koniec IV początek V koniec III początek IV lub VIII.15 VI IV III 3 1 IV 1 IV IIMV 15 III 15 III 15 III 15 III (uprawa 15 V 15 V VI-VII 15 V 15 V 15 V 4 1 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Biedrzeniec anyż Bylica estragon. (sadzonki kłączowe) Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity (ząbki) Gorczyca biała Hyzop lekarski Kminek. IV. zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa (sadzonki rozłogowe) Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna Rozmaryn lekarski 49 .

usytuowanym najlepiej od strony południowej. Ząbki czosnku bez większego trudu można kupić na targowiskach lub w sklepach warzywniczych. Większości działkowiczów polecamy produkcję rozsady ziół na parapecie okiennym. których przedstawicielstwa otwarto w ostatnich latach w naszym kraju. którą później wysadzamy do gruntu. Na rys. Nasiona pozostałych gatunków ziół (rozmnażanych z nasion) przywożone są jedynie z zagranicy lub nabywane za Waluty wymienialne w jednym ze składów konsygnacyjnych zachodnich firm nasiennych. gdzie otrzymujemy rozsadę. późna) koniec X początek XII lub IV IV IV 1-15 IV IX-II (uprawa w pomieszczeniu) - 15 III-początek IV - prowadza wyłącznie wśród plantatorów ziół Zielarska Stacja Nasienna „Herbapol" z siedzibą w Bydgoszczy. Nasiona ziół można wysiewać bezpośrednio do gruntu bądź najpierw w szklarni. 8-9 pokazano nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. wczesna) VII (odm. Firmy te mają w swoich ofertach handlowych nasiona około 30 gatunków ziół. inspekcie lub rozsadniku.1 2 3 w pomieszczeniu) 4 Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Szałwia lekarska Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa Tymianek właściwy 15 IX lub koniec III początek IV koniec III koniec VIII początek IV (odm. Ten sposób uzy50 .

w powiększeniu 10*krotnym. Numery oznaczone kropkami . kolendra. gorczyca. koper włoski. lubczyk. 24. 20. nie zdążyłyby w naszym klimacie zakwitnąć i wydać owoców lub nasion przed okresem jesiennych chłodów. 12. lawenda. Doświadczeni działkowicze mogą pokusić się o zbudowanie prostego inspektu lub tunelu foliowego do pro51 . 18. tymianek skiwania rozsady odnosi się do tych gatunków roślin. szałwia. 22. melisa. szczypiorek. Gatunki: 1. 15. Nasiona niektórych gatunków roślin zielarskich. 21. 8.w powi ększeniu 5-krotnym. hyzop. rzeżucha. pietruszka. bazylia. 16. 13. W pomieszczeniach najlepiej produkować rozsadę w skrzyneczkach lub doniczkach (różnego rodzaju) wypełnionych odkwaszonym substratem torfowym. 10. 6.Rys. kminek. 3. 7. 19. 4. 17. ogórecznik. biedrzeniec anyż. które na skutek długiego okresu wegetacji i dużych wymagań cieplnych. 8-9. trybula. 23. lebiodka. arcydzięgiel. 2. rumianek. cząber. 5. majeranek. 9. rozmaryn. 11. 14. pozostałe . macierzanka. Wysiane w polu.

w polu nie prakty52 .Rys. Na rys. W celu poprawienia warunków świetlnych przy uprawie rozsady na parapecie okiennym można zainstalować świetlówkę.stosowany raczej wyłącznie przy produkcji rozsady w pomieszczeniu lub na rozsadniku. 10. otrzymamy rośliny nie gorsze niż te. Doświetlając rozsadę przez około 10 godzin dziennie. Prawidłowo wyprodukowana rozsada bazylii dukcji rozsad. W uprawie ziół mogą mieć zastosowanie następujące rodzaje siewu: .siew rzutowy . które pochodzą ze szklarni. Nasiona gatunków ziół o mniejszych wymaganiach cieplnych wysiewa się bezpośrednio do gruntu lub na rozsadniku. 10 pokazano prawidłowo wyprodukowaną rozsadę bazylii.

których rośliny powinny rosnąć po 2-3 w jednym miejscu. Ze względu na groźbę wystąpienia chorób rozsadnik należy włączyć 4o płodozmianu. . stosując 2 kg saletry lub saletrzaku na 100 m2. . które są na ogół nierównomiernie rozmieszczone. Na ogół płytki siew zalecany jest w przypadku nasion drobnych. można je zasilić. Nawożenie rozsadnika nie Wożę być intensywne. zaoszcz ędza nasiona i czas przeznaczony na przerywanie młodych roślin. uprawianych na oborniku. Nasiona duże. Nasiona niektórych gatunków ziół wysiewa się na rozsadniku.siew gniazdowy . a jednocześnie charakteryzujących się względnie niskimi wymaganiami cieplnymi. . stosowany głównie przy wysiewie dużych nasion. Pod rozsadnik należy przeznaczyć miejsce nasłonecznione. na którym przygotowuje się rozsadę ziół późno wysadzanych do gruntu. a przy mniejszych nasionach okr ągłych może być użyty precyzyjny mini-siewniczek. rozsadnika. Jeżeli rzędy mają kierunek północ-południe. Przed siewem wyrównujemy powierzchnię gleby. Po zakończeniu produkcji rozsady miejsce na rozsadniku możemy wykorzystać pod uprawę papryki lub melonów. 53 . ułatwia walkę z chwastami. a późniejsza pielęgnacja roślin . nasiona są równomiernie przykryte. a jedynie w przypadku gdy rośliny słabo rosną. osłonięte od wiatrów i znajdujące się w pobliżu źródła wody.stosowany jest w przypadku nasion o gorszej zdolności kiełkowania lub tych gatunków ziół. Rozsadnik to zagon. wymagają przykrycia grubszą warstwą gleby. Zasadniczo wystarcza nawożenie fosforowo-potasowe na jesieni. lecz z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia mrozów lepiej zrobić to w kwietniu. zwłaszcza na glebach lekkich i wysiewane później.utrudniona. gdyż wymaga dużej ilości nasion do wysiewu. starannie grabimy i podlewamy.siew punktowy. w którym powinien następować po roślinach Okopowych. płytko przekopujemy. to rośliny są równomiernie oświetlone. Siewy na rozsadniku można rozpoczynać już w końcu marca.siew rzędowy.kowany. Nasiona siejemy w rzędy co 10-20 cm. Głębokość siewu nasion zależy od ich wielkości oraz sposobu kiełkowania. zwięzłej gleby i wczesnych terminów siewu. aby rośliny nie rosły za szybko i nie były Zbyt wybujałe.

Rozróżnia się sadzonki kłączowe. rozłogowe. a uzyskane efekty będą źródłem naszej satysfakcji. które nie zawiązują nasion (mięta.po ukorzenieniu Rozmnażanie wegetatywne roślin zielarskich polega na pobraniu z rośliny matecznej sadzonki. estragon). które można zdobyć 54 . Sadzonka zielna mięty pieprzowej (trzywęzłowa.Rys. która po umieszczeniu w korzystnych warunkach jest zdolna rozwinąć się w samodzielną roślinę. Najbardziej rozpowszechnione w uprawach zielarskich s ą sadzonki rozłogowe z mięty i estragonu. pędowe. to znaczy z trzema parami liści) . jednak koszty takiego rozmnażania większości roślin są wyższe niż koszty rozmnażania z nasion. jak również w przypadkach. otrzymując w ten sposób materiał roślinny o bardzo wyrównanej wielkości. że teoretycznie wszystkie gatunki ziół można by rozmnażać wegetatywnie. Przez sadzonki rozmnaża się te gatunki roślin. Należy podkreślić. W warunkach ogrodowych możemy pozwolić sobie na eksperymenty z rozmnażaniem wegetatywnym ziół. z odrostów korzeniowych i korzeni. gdy z nasion otrzymałoby się rośliny różniące się od rośliny matecznej. 11.

gnojówka i gnojowica. poprawiającym właściwości fizyczne i biologiczne gleby oraz dostarczającym znaczną ilość składników pokarmowych wykorzystywanych przez rośliny. zielone resztki roślinne. Nawożenie organiczne jest zawsze nawożeniem podstawowym (z wyjątkiem niektórych upraw wieloletnich). 55 . Trudno sobie wyobrazić najmniejszy nawet ogródek bez pryzmy kompostowej. a w przypadku niektórych roślin wieloletnich w międzyrzędzia. kminek. arcydzięgiel. lawenda. koper włoski i majeranek nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2) pod przedplon. Pryzmę kompostową należy zakładać w możliwie cienistym i osłoniętym od wiatru miejscu. bazylia. melisa i tymianek bezpośredniego nawożenia średnimi dawkami obornika (2-3 kg na l m2). Nawożenie upraw zielarskich Nawożenie ziół polega na wnoszeniu substancji pokarmowych do gleby w postaci nawozów organicznych lub nawozów mineralnych. 11 pokazano ukorzenioną sadzonkę zielną mięty pieprzowej. chwasty (tylko Jednoroczne i przed kwitnieniem). jak też obornik należy stosować na jesieni przed głębokim przekopaniem gleby. Najbardziej dostępnymi nawozami organicznymi są komposty i nawozy zielone. Na kompost nadają się liczne substancje organiczne pochodzące z ogrodu i gospodarstwa domowego: słoma. odpadki kuchenne. ziemia. W przygotowaniu gleby pod uprawę roślin zielarskich mogą być przydatne następujące nawozy organiczne: obornik koński i bydlęcy. jednakże nie zawsze jest ona prawidłowo przygotowana i przerabiana. czarnuszka. liście. Dla uproszczenia można przyjąć zasadę uprawy większości gatunków ziół w drugim roku po oborniku. uprawiających je w ogrodach. Lubczyk i mięta wymagają bezpośredniego nawożenia wysokimi dawkami obornika (4 kg na l m2). Na rys.od plantatorów tych gatunków bądź od przyjaciół lub znajomych. Zarówno kompost. na przykład pod drzewami lub żywopłotem. komposty i nawozy zielone. Różne jest zapotrzebowanie poszczególnych roślin zielarskich na nawozy organiczne. estragon.

W przeciwieństwie do obornika czy kompostu stosowanie nawozów zielonych (szczególnie w warunkach ogrodowych) cz ęsto nie jest doceniane. facelię. Po następnych 12 tygodniach kompost przerabiany jest po raz drugi. a szczególnie tych początkujących. Panująca w ostatnich latach moda na wszystko co naturalne wyrobiła w wielu działkowiczach. Z przeznaczeniem na nawóz zielony poplonowy można uprawiać bobik. a po nich wysiewa się nasiona niektórych gatunków ziół. na przykład pod rośliny warzywne. jak kapusta wczesna. że stosowanie na działce lub w ogródku przy56 . Nawozy zielone to rośliny. a oprócz tego polewanie wodą. W tym ostatnim przypadku duże znaczenie ma ilość. Kompost stosowany w uprawie ziół powinien być lepiej przetrawiony. a następnie układa w nową. które wysiewa się lub sadzi późno. Do grupy ozimych roślin poplonowych należy wyka kosmata. międzyplony lub przedplony. a przykopuje w połowie maja następnego roku. Po dalszych 6-12 tygodniach kompost jest już dojrzały i może być wykorzystywany. marchew wczesna. węgiel drzewny oraz w ograniczonych ilościach popiół. i rozkład opadów w czasie wegetacji roślin przedplonowych. kalafiory wczesne. W pierwszym przypadku wysiewa się je po zbiorze roślin wcześnie schodzących z pola. Wysiewa się je wczesną jesienią. Optymalne wymiary pryzmy kompostowej: 150X100 cm. Można je uprawiać jako poplony. pszenica. mieszanka wyki kosmatej z żytem lub pszenicą. łubin roczny. żyto. mieszankę wyki siewnej z peluszką. rzepak. W czasie rozkładu masy kompostowej konieczne jest napowietrzanie pryzmy przez wbijanie kija o grubości około 5 cm. przekonanie. których masę zieloną przekopuje się jako nawóz. Uprawia się po nich zioła. tatarkę i gorczycę. a więc co najmniej 3-letni. gdyż one to w poważnym stopniu zmniejszają zapas wody w glebie. mieszankę owsa z jęczmieniem. Ka żda 2030-centymetrowa warstwa przesypywana powinna być wapnem palonym (l kg na l m3 masy kompostowej). Po 4-6 miesiącach kompost przerabia się po raz pierwszy. mniejszą pryzmę.wióry. Nową pryzmę dobrze ugniata się i przykrywa słomą. czyli latem lub na początku września i przekopuje późną jesienią. Przedplonowe rośliny z przeznaczeniem na nawozy zielone rosną od kwietnia do połowy czerwca. dokładnie mieszając (przekładając).

Zbyt wysokie dawki nawożenia mineralnego to również nieTabela 3 Potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe Gatunek Dawki nawozów wieloskładnikowych w g na 1 m2 uprawy w zależności od zawartości składników pokarmowych w glebie (dawki niższe należy stosować na glebach zasobniejszych) Azofoska lub Fructus 2 1 2 2X 22-30 2X 22-26 3X 19-22 X X 2X 30-37 2X 15-19 X Flora MIS 4 3 X X X 2X 24-37 X X 2X 37-49 4 X X X 2X 27-40 X X 2X 40-53 Arcydzięgiel litwor Bazylia pospolita Bylica estragon Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Hyzop lekarski Kminek zwyczajny 57 .5-0. możemy „spalić" rośliny. Nawożenie mineralne ziół jest zbliżone do nawożenia odpowiednich grup roślin warzywnych.7 kg na 10 m2 w jednej lub dwóch dawkach . Najłatwiejsze jest dawkowanie nawozów wieloskładnikowych. czyli przed siewem lub sadzeniem roślin.3-0. Jest to jednak pogląd niezupełnie słuszny w odniesieniu do nawozów mineralnych. Należy zwracać uwagę na ścisłe stosowanie zalecanych dawek tych nawozów. których cały asortyment znajduje się w handlu. z uwagi na wysoki stopień ich koncentracji. a do 0.5 kg na 10 m2 jako nawożenie podstawowe. Stosując zbyt wysokie dawki. bo odpowiednie stosowanie zalecanych norm i dawek tych nawozów przyczynia się do uzyskiwania wysokich plonów dobrej jakości.domowym środków chemicznych jest szkodliwe.nawożenie pogłówne w czasie wzrostu roślin. Na ogół stosuje się je kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji: do 0.

W tabeli 3 przedstawiono potrzeby nawozowe wybranych gatunków ziół w przeliczeniu na najczęściej spotykane w handlu nawozy wieloskładnikowe. 3. Prace pielęgnacyjne w uprawie ziół Do najważniejszych prac pielęgnacyjnych w ogródku zielarskim trzeba zaliczyć odchwaszczanie. po wzejściu roślin lub po przyjęciu się rozsady i ewentualnie trzecią część po pierwszym zbiorze surowca. Nawozy wieloskładnikowe daje się zwykle w 2-3 równych dawkach. w gruncie bardzo krótki okres wegetacji. ligninie itp. 2.. bezpieczeństwo skażenia gleby i wód. Dla roślin 2-letnich i wieloletnich dane dla każdego roku uprawy. bezpośrednio przed siewem i sadzeniem.1 Kolendra siewna Koper włoski Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Lubczyk ogrodowy Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Ogórecznik lekarski Papryka ostra Rumianek lekarski Rzeżucha ogrodowa 2 3 4 Szałwia lekarska Tymianek właściwy X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 X 2X 24-31 2X 27-33 2X 15-22 X X 1X 44-59 X X 3X 15-22 X X 2X 22-30 X X 3X 22-30 X X 2X 15-22 X X X 2X 31-49 2X 33-53 X 2X 24-31 2X 27-33 w pomieszczeniu uprawa bez nawożenia -na wacie. Łyżeczka od herbaty nawozu (płaska) to około 5 g. Zwykle nie docenia się 58 . które terminowo a sprawnie wykonane decyduje o wysokości plonów. więc wystarcza naturalna zasobność gleby 3X 19-26 X X 2X 30-37 X X Uwagi: 1.

Na glebach lekkich (piaszczystych) i w rejonach ubogich w opady wskazane jest nawadnianie upraw zielarskich.uszczykiwanie wierzchołków pędów dla zwiększenia masy Wdów bocznych. tymianek) słomą. . a tylko w ostateczności motyką. gdyż w przeciwnym razie. Dlatego też pierwsze odchwaszczenie należy przeprowadzić wtedy. Po każdorazowym zbiorze ziół wieloletnich należy spulchniać ziemię wokół roślin. szałwia. Kolejnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie międzyrzędzi. zagłuszając je. Następne pielenie powinno odbywać się sukcesywnie. Najbardziej przydatnym narzędziem do odchwaszczania jest motyczka. w miarę kiełkowania chwastów. Tymczasem chwasty rosną szybciej niż rośliny uprawne. gleba szybko ulegnie zaskorupieniu. ziemią dla zabezpieczenia przed mrozami. i pierwsze zabiegi odchwaszczające odkłada się. w jakich odbywa się ich początkowy wzrost.przycinanie lub usuwanie pędów bocznych dla przyspieszenia i zwiększenia rozwoju pędów głównych (na przykład zostawiamy rośliny w celu pozyskania z nich nasion). obornikiem. Inne zabiegi pielęgnacyjne w uprawie ziół obejmują większość gatunków lub tylko niektóre z nich: . Zwykle spulchnia się międzyrzędzia za pomocą odpowiednich spulchnia-czy (aeratorów). przewietrzające głębsze warstwy gleby. 59 .wrażliwości roślin na warunki. gdy tylko uda się nam uchwycić siewki chwastów w palce. torfem. .okrywanie roślin wrażliwych gatunków (koper włoski. przerywające parowanie i powiększające pojemność wodną gleby. Dzięki nawadnianiu rośliny lepiej wykorzystują intensywne nawożenie mineralne. . W okresach suszy należy unikać głębszego spulchniania. które wysusza gleb ę.przycinanie starych pędów wiosną w celu odmłodzenia i zwiększenia przyrostów gatunków wieloletnich. . wskutek braku ocienienia.

gdyż dzięki swojej „dzikości” odznaczają się znacznie większą naturalną odpornością na choroby i szkodniki niż rośliny o szlachetniejszym rodowodzie. kiedy jest 60 .Najgroźniejsze choroby i szkodniki W naturalnych warunkach rośliny są rzadko porażone przez choroby i szkodniki dzięki wzajemnym ustabilizowanym stosunkom pomiędzy florą i fauną pożyteczną oraz szkodliwą. W warunkach uprawy rośliny stają się wrażliwe na choroby i szkodniki na skutek zmiany środowiska. Różne ich części . liście. Wynika to z obawy przed niewłaściwym stosowaniem środków chemicznych przez osoby nie mające odpowiednich kwalifikacji i umiejętności. jak też dziko rosnące mają różnorodne właściwości. Przystępując do zbioru każdego z gatunków roślin zielarskich. usuwanie egzemplarzy porażonych. Masowemu wystąpieniu chorób i szkodników częściowo może zapobiec stosowanie prostych zabiegów profilaktycznych: niszczenie resztek pożniwnych. a co za tym idzie. pojawienia się chorób i szkodliwych owadów. Z punktu widzenia genetyki rośliny zielarskie są jeszcze stosunkowo mało zmienione w stosunku do swoich przodków w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi.kwiaty.wykorzystywane są w lecznictwie lub jako przyprawy. Zbiór i utrwalanie surowców zielarskich Zarówno zioła uprawiane w ogrodzie. Cecha ta jednak stawia je wyżej niż inne rośliny. a także ścisłe przestrzeganie agrotechniki poszczególnych gatunków roślin. Szczególnie w przypadku roślin leczniczych zatrucie plonów tymi środkami mogłoby stanowić zagrożenie dla osób spożywających te zioła. jak zboża. Dzięki tym właściwościom w niektórych uprawach można zrezygnować z walki chemicznej. musimy orientowa ć się. nasiona. owoce. kłącza i korzenie . warzywa i inne. ręczne zbieranie owadów. W niniejszej publikacji Czytelnicy nie znajdą wskazówek dotyczących chemicznej walki z chorobami i szkodnikami opisywanych gatunków roślin zielarskich również z innego powodu.

najkorzystniejszy. rumianek czy szałwia. (surowiec) korzeń ogonki liściowe nasiona liście ziele owoce owoce kwiaty owoce liść owoc ziele szyszki Termin zbioru surowca 3 Arcydzięgiel litwor Babka lancetowana Bazylia pospolita Berberys zwyczajny Biedrzeniec anyż Bez czarny Borówka czernica Bylca estragon Chmiel zwyczajny 2 X (l rok) X (l rok) VII (2 rok) V-VIII VII i IX koniec VIII-IX IX VIX VIII VI-VIII VII-VIII IX 61 . może mieć wpływ na późniejsze wartości surowca. Dla większości gatunków ziół optymalną porą zbioru są godziny południowe i wczesne popołudniowe. Tabela 4 Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół Gatunek rośliny 1 Cześć użytkowa. Kwiaty wielu gatunków zbieramy sukcesywnie w miarę ich rozkwitania. Na przykład zebrane zioła łatwo zagrzewają się. a rośliny korzeniowe . Również pora dnia. wówczas zachodzą w nich niekorzystne przemiany biochemiczne. termin zbioru. Dla roślin olejkowych. Terminarz zbioru poszczególnych gatunków ziół przedstawiony został w tabeli 4. takich jak: mięta. w której zbieramy zioła. ze względu na cechy surowca. że w różnych porach dnia zmienia się zawartość czynnych składników w poszczególnych częściach rośliny. Rośliny uprawiane na nasiona zbiera się po osiągnięciu dojrzałości nasion.po zakończeniu wegetacji roślin .zwykle jesienią. a liście przeważnie kilkakrotnie w miarę wzrostu roślin. najwłaściwszym okresem zbioru jest początek kwitnienia. Ponadto wiadomo.

1 Czarnuszka siewna Cząber ogrodowy Czosnek pospolity 2 nasiona ziele główki złożone z ząbków świeże liście ziele kwiaty nasiona świeże liście VIII-IX VII-VIII 3 Dziurawiec zwyczajny Fiołek wonny Gorczyca biała VIII cały okres wegetacji koniec VI-VIII III-V VII do momentu wybijania pędów kwiatostanowych VII od X do późnej jesieni VII (2 rok) VIII/IX IX (2 rok) VII-X VII-IX VII-IX druga pół. VIII VI/VII cały okres wegetacji X-XI VI-VII VI/VII i IX VII/VIII VII i IX VI-IX V-VI IX VI XXXI (1 rok) od momentu wybijania pędów kwiatostanu VII (2 rok) Hyzop lekarski Jałowiec pospolity Kminek zwyczajny Kolendra siewna Koper włoski Krwawnik pospolity Lawenda prawdziwa Lebiodka pospolita Len zwyczajny Lipa drobnolistna i szerokolistna Lubczyk ogrodowy Macierzanka piaskowa Majeranek ogrodowy Melisa lekarska Mięta pieprzowa Nagietek lekarski Ogórecznik lekarski Orzech włoski Papryka ostra Pietruszka zwyczajna ziele owoc dojrzały (granatowo-czarny) owoc owoc owoc ziele i kwiaty kwiat ziele nasiona kwiatostan świeże liście korzeń ziele ziele ziele liście lub ziele kwiaty świeże liście liście owoce korzeń ziele owoce 62 .

których cześć nadziemną zbiera się tylko jeden taż w okresie wegetacji.na wysokości od 5 do 15 cm nad ziemią. Rośliny. Największą wartość smakową i witaminową mają niewątpliwie zioła świeże. noża lub nożyczek. aby umożliwić lepsze odrastanie ziela. na przykład gdy ich nie ma gdzie uprawiać zimą lub jeśli uprawa doniczkowa wielu 63 . ścina się tuż nad ziemią.1 Podbiał pospolity Pokrzywa zwyczajna kwiaty liście liście korzeń Rozmaryn lekarski Róża dzika Rumianek pospolity Rzeżucha ogrodowa Rzodkiew zwyczajna Sosna zwyczajna Szałwia lekarska 2 3 II-III V-VI VI-IX (2-3 razy przed kwitnieniem) jesienią lub wczesną wiosną ziele V-VIII owoce IX-X kwiatostany (koszyczki) do 15 VII świeże liścienie i liście korzeń igliwie liście od 2-3 tygodni po siewie X I-II do VIII (1 rok) VI-VII (2 rok i następne) VI-IX (od 2 roku) IV X-XI wiosna-jesień od 6 tyg. jednak nie zawsze są one dostępne.lub kilkakrotnie . natomiast zbierane dwu. po siewie przed kwitnieniem i we IX X-XI lub III-IV Szczypiorek ogrodowy Śliwa tarnina Tatarak zwyczajny Trybula ogrodowa Tymianek właściwy Żywokost lekarski liście kwiaty owoce kłącze liście ziele korzeń Do zbioru (ścinania) ziół należy używać sekatora.

chłodnym i ciemnym miejscu. Jeżeli zioła przeznaczone do mrożenia mają być rozdrabniane. zawsze odwrócone wierzchołkami do dołu (rys. głównie zapachowe i smakowe. Warunki takie uzyskujemy. 12). Do mrożenia należy przeznaczać zioła w całości. Zioła można suszyć rozłożone cienką warstwą na siatce lub całe ulistnione pędy roślin powiązane w pęczki. koper. które ulegają stratom. należy suszyć je w temperaturze nie wyższej niż 35°C. a następnie dopełnić formę wodą aż po brzegi i umieścić w miejscu mrożenia. Tłuszcze dobrze utrwalają i chłoną zapachy (między innymi olejki eteryczne). Przechowywanie dobrze wysuszonych surowców w odpowiednich opakowaniach zapobiegnie ich wietrzeniu. Koniecznością jest wiec przechowywać zioła uprawiane od wiosny do jesieni w gruncie.gatunków jest zawodna. Zioła przeznaczone do mrożenia dzieli się na porcje. Do przechowywania ziół suszonych najlepiej nadają się torby papierowe lub z folii polietylenowej. pietruszka. Opakowania z suszonymi ziołami należy przechowywać w suchym. Suszenie to najstarszy sposób utrwalania zió ł. gdyż posiekane tracą część swego aromatu. pamiętając o tym. Poza tym suszenie musi odbywać się bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. umieszczając zioła na siatce rozpiętej na ramie nad kuchnią. gdyż proces ich jełczenia w niskich temperaturach znacznie się opóźnia. Można mrozić pojedyncze gatunki ziół lub ich mieszanki. a umieszczone w zamra żalniku mogą być przechowywane przez kilka miesięcy. a następnie pakuje w woreczki z folii polietylenowej i umieszcza w miejscu ich zamrażania. które powoduje płowienie ziół. estragon. aby nie łączyć ziół o silnych zapachach. Do sporządzania masła ziołowego nadają się zwłaszcza: bazylia. to po rozdrobnieniu należy je umieścić w formie do mrożenia kostek lodu (pół objętości). Świeże 64 . Co roku warto odnawiać zapasy suszonych ziół. że prawie wszystkie gatunki ziół przyprawowych można zamrażać w zamrażalniku lodówki lub w zamrażarce. mięta i tymianek. gdyż dłużej przechowywane tracą swoje właściwości. Równie ciekawym i mało znanym sposobem konserwowania ziół przyprawowych jest sporządzanie i zamrażanie tak zwanego masła ziołowego. pudełka blaszane lub słoiki typu twist. Mało kto wie. Należy zamrażać świeże listki roślin lub całe ulistnione pędy. Z uwagi na zawartość wielu substancji czynnych. czosnek. lebiodka.

12.Rys. Zioła w pęczkach przygotowane do suszenia .

Tak przyrządzony ocet można zlać już po około 10 dniach. Octy ziołowe można sporządzać z prawie wszystkich gatunków ziół przyprawowych. natomiast do celów dekoracyjnych do wnętrza butelki można włożyć gałązki świeżych ziół. ciemne miejsce. mieszając rozcieńczony ocet spirytusowy o mocy 3-5% z niedużą ilością białego wina wytrawnego. Świeże lub suszone gałązki ziół zalewamy w dużej butelce przygotowanym uprzednio octem winnym. Podobnym sposobem konserwowania ziół w tłuszczach jest praktykowane w niektórych krajach (Grecja. dodając pod koniec ucierania trochę soku cytrynowego. Po tym czasie zlewamy go do butelek. W łochy. Sporządzanie octów ziołowych jest prawie tak starym sposobem konserwowania ziół. wkładając do środka jedną lub kilka gałązek ziela. drobno posiekanych ziół). Tak przygotowane masło ziołowe umieszcza się w małych słoikach typu twist i wstawia do zamra żalnika (na 100 g masła należy dodać 4 łyżki stołowe świeżych. Butelkę zamykamy korkiem (naturalnym lub szklanym) i odstawiamy na par ę tygodni w chłodne. Octy ziołowe przyrządzane są zarówno z ziół świeżych.masło o temperaturze pokojowej uciera się ręcznie lub mikserem z ziołami na jednolitą masę. Najlepiej do tego celu używać octu winnego. jak ich suszenie. . która przechowywana w temperaturach pokojowych lub w chłodnych piwnicach znacznie wolniej jełczeje niż masło. ale można go przygotować prostym sposobem. Francja) umieszczanie ziół w oliwie z oliwek. z którego przyrządzaliśmy ocet. By szybciej uzyskać ocet ziołowy. jak i suszonych. trzeba rozdrobnić zioła i zalać je gorącym octem (nie należy doprowadzać octu do wrzenia). który rzadko jest dostępny w naszych sklepach. Ocet ziołowy można przyrządzać z jednego gatunku bądź z mieszanki kilku gatunków ziół.

My proponujemy raczej samodzielną uprawę ziół przyprawowych w mieszkaniu i na balkonie. Poza Wartościami smakowymi i zapachowymi świeże zioła zawierają różne grupy witamin. które można uprawiać w pojemnikach. nadające się do uprawy w doniczkach. natomiast inne zdają się na kupno świeżych ziół. ale ze względu na ich atrakcyjność umieszczono je wśród roślin polecanych do uprawy doniczkowej. których pełny asortyment znajduje się w sprzedaży przez cały rok. przygotowując posiłki z wieloma świętymi ziołami. nie zostały opisane w rozdziale I. jaka na ogół panuje w naszych mieszkaniach od jesieni do wiosny. a przy sporządzaniu posiłków wystarczy tylko wyciągnąć rękę po zioła. jak też do ziół. które uprawiają w ogrodzie przydomowym. Dzięki aromatycznym listkom nawet dania z mało atrakcyjnych produktów mogą być niezwykle smaczne. Doceniają ten fakt gospodynie w Europie Zachodniej i południowej. a w pozostałych porach roku z roślin uprawianych w mieszkaniu. obejmuje ponad 20 gatunków. jako że ona właśnie może dać nam najwięcej satysfakcji. Niektóre z nich.. wyróżnia się dwie grupy w zależności od ich wymagań cieplnych (tabele 5 i 6). W tabelach przedstawiono długość okresu uprawy w zależności od pory roku oraz sposób rozmnażania roślin.III. Dla niektó67 . zaliczane zarówno do warzyw. nadających się do amatorskiej uprawy doniczkowej. Kącik zielarski w mieszkaniu i na balkonie Jak uprawiać zioła w doniczkach i skrzynkach? Świeże rośliny przyprawowe dają szansę urozmaicenia spożywanego pożywienia. mogą rosnąć w temperaturze 20°C. Wszystkie rośliny przyprawowe. Niektóre z nich korzystają latem z ziół.. Asortyment gatunków roślin przyprawowych. Wśród roślin zielarskich.

rozsady 15-20 szt.Tabela 5 Zioła o wysokich wymaganiach cieplnych. temperatura uprawy: dzień 20-30°. rozsady Majeranek ogrodowy 50-90 Melisa lekarska Papryka ostra Rozmaryn lekarski Seler liściowy 50-100 210-250 120-150 45-90 3 szt. nasion 68 . nasion 5 szt. rozsady 5 szt. rozsady 5 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek + pikowanie do doniczek siew bezpośredni do doniczek 15-20 szt. noc 15-20°C Nazwa gatunkowa Długość Sposób rozmnażania okresu uprawy (latozima) (dni) 2 40-100 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 0 10 cm 4 1 Bazylia pospolita 3 siew do skrzyneczek 3 szt. rozsady Cząber ogrodowy Cząber górski 50-100 50-100 Hyzop lekarski Lebiodka pospolita 50-100 50-100 3 szt. rozsady 3 szt. rozsady 3 szt.

temperatura uprawy: dzień 15-20°C.1 Szałwia lekarska 2 50-120 3 4 siew do skrzyneczek 3szt. 10 nasion 15-20 nasion Czosnek pospolity Gorczyca biała (forma liściowa) Koper ogrodowy 30-45 30-45 35-90 69 .5 sadzonek sadzonkowanie zielnych 5węzłowych lub 5 sadzonek kłączowych 12-ocz-kowych ząbki siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek 10 szt. rozsady + pikowanie do doniczek siew do skrzyneczek 3szt. rozsady + pikowanie do doniczek Tymianek właściwy 50-100 Tabela 6 Zioła o niskich wymaganiach cieplnych. noc 10-15°C 1 Nazwa gatunkowa 2 3 4 Liczba nasion lub rozsady w doniczce 10 cm Długość Sposób okresu rozmnażania uprawy (latozima) (dni) 50-85 Bylica estragon forma rosyjska 15-20 nasion siew bezpośredni do doniczek forma niemiecka .

Ponadto możemy zastosować doświetlanie roślin do 10 godzin. 13). Problem ten można częściowo rozwiązać. Stosunkowo niska intensywność światła (nawet w lecie) oraz znacznie skrócony okres dziennego naświetlania od października do kwietnia stanowią poważny problem w uprawie roślin w pomieszczeniach. Do tego celu proponujemy wykorzy70 . natomiast dla pozostałych (o niskich wymaganiach cieplnych) -górną. umieszczając rośliny na parapetach okien o najlepszym nasłonecznieniu (rys. począwszy od świtu.1 Lubczyk lekarski Mięta pieprzowa 30-60 30-80 2 3 siew bezpośredni do doniczek sadzonkowanie 4 15-20 nasion 5 sadzonek zielnych 3wezłowych lub 5 sadzonek rozłogowych (podziemnych) 1-2-oczkowych 6-8 nasion 15-20 nasion 30-50 nasion 15-20 nasion 30-40 nasion 15-20 nasion Ogórecznik lekarski 30-55 Pietruszka 40-80 zwyczajna Rzeżucha ogrodowa 15-30 Szczaw zwyczajny Szczypiorek ogrodowy Trybula ogrodowa 30-90 50-90 30-60 siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek siew bezpośredni do doniczek rych (ciepłolubnych) ziół będzie ona stanowiła dolną granice.

Rys. Zioła na parapecie w pokoju . 13.

co jest równoważne dwugodzinnej pracy odbiornika telewizji czarno-białej. przede wszystkim ze względu na swoją niską cenę. Do uprawy doniczkowej ziół mogą być przydatne następujące kombinacje podłoży (ich skład w procentach objętościowych podano w tabeli 7): Tabela 7 Kombinacja 1 2 3 4 5 6 Torf wysoki Kora sosnowa 90 60 45 45 45 30 30 45 30 30 Glina 15 45 30 Piasek gruboziarnisty 10 10 10 10 10 10 Torf wysoki. a dobowe zużycie energii elektrycznej potrzebnej do tego celu wynosi zaledwie 0. Ma łe pojemniki są wykorzystywane dla uprawy roślin z siewu nasion. rozdrobniona i na ogół przekompostowana) staje się popularnym składnikiem tych mieszanek. zawieszonej około 30 cm ponad wierzchołkami roślin. jednakże z uwagi na wysoką cenę nie mogą mieć zastosowania w domowej uprawie roślin. ceramiczne lub drewniane) oraz skrzynki balkonowe. Jedna świetlówka wystarcza na doświetlenie roślin na powierzchni parapetu około l m2. Do mieszkaniowej uprawy roślin przyprawowych przydatne są różnego rodzaju i niejednakowej wielkości doniczki (plastykowe. a także na korzystne właściwości fizyczne i chemiczne. Najlepszym źródłem światła służącym do doświetlania roślin są lampy sodowe. miednice oraz skrzynki -do pędzenia. natomiast kora sosnowa (pozbawiona garbników. 72 . glina i piasek to składniki ziem ogrodniczych. powszechnie używanych w uprawie doniczkowej roślin.4 kWh. natomiast większe: donice.stanie lampy jarzeniowej o mocy 40 W. przesadzania starszych roślin lub obsadzania mini-ogródkami zielarskimi. wiadra plastykowe.

Do 1 litra każdej z wyżej wymienionych kombinacji podłoży należy dodać 1-1,5 dag kredy malarskiej oraz 0,3 dag nawozu mineralnego wieloskładnikowego, na przykład MIS-4, Flora, Azofoska. Częstotliwość nawadniania upraw doniczkowych jest zależna od pory roku i wynosi: l raz na 3 dni (zimą), a 2-4 razy dziennie (latem). Zioła uprawiane w doniczkach należy zasilać wodnymi roztworami nawozów mineralnych. Po raz pierwszy nawożenie wykonujemy w tydzień po kiełkowaniu lub pikowaniu, a później - raz w tygodniu. Zasilanie przeprowadzamy 0,1% roztworem wodnym nawozu wieloskładnikowego w ilości 10 ml roztworu na doniczkę o średnicy 10 cm. Roztworów nawozów wieloskładnikowych można używać przemiennie z roztworami saletry amonowej lub potasowej. Nasiona ziół należy wysiać precyzyjnie (punktowo) do doniczek, pamiętając o przykryciu ich kilkumilimetrową warstwą podłoża. Sadzonki mięty i estragonu należy sadzić do dużych doniczek (średnica 12-15 cm) na głębokości 3-5 cm. Zabiegi pielęgnacyjne w uprawach doniczkowych roślin przyprawowych nie są skomplikowane. Z reguły ograniczają się do stopniowego zbioru świeżych listków poszczególnych roślin. Najlepiej jest zbierać najpierw listki starsze, tak żeby rośliny zdążyły do następnego zbioru rozwinąć nowe - z wierzchołków wzrostu znajdujących się na szczycie pędów. Roślinom estragonu, mięty, rozmarynu i szałwi należy usunąć, poprzez ich obcięcie, wierzchołki wzrostu pędów głównych, aby szybciej mogły wybić pędy boczne. Najlepszy dla tego zabiegu jest okres, gdy rośliny wytworzyły już 4-5 par liści. W przypadku niektórych roślin wieloletnich, uprawianych przez wiele sezonów, zabiegi pielęgnacyjne obejmują również przycinanie roślin na jesieni. Rośliny przycina się równomiernie o około 5-10 cm. Dotyczy to następujących ziół: estragon, hyzop, melisa, mięta, szałwia i tymianek. Rośliny uprawiane przez wiele sezonów przesadza się zawsze na przedwiośniu -w lutym lub marcu.

73

Świeże zioła w zimie (pędzenie roślin przyprawowych)

Wiele roślin przyprawowych można pędzić. Pędzenie jest tym sposobem uprawy, w którym wykorzystujemy naturalnie nagromadzone substancje zapasowe w podziemnych cz ęściach roślin do ich wegetacji w gruncie. Spośród opisywanych roślin przyprawowych do pędzenia nadają się: estragon, czosnek, hyzop, lubczyk, mięta, pietruszka, seler, szczaw i szczypiorek. Najprostsze jest pędzenie roślin korzeniowych (lubczyku, pietruszki, selera) i czosnku. Korzenie tych roślin wykopuje się z gruntu od września do mrozów, w zależności od tego, kiedy chcemy otrzymać świeżą nać tych roślin. Do pojemników, dużych doniczek lub wiader plastykowych sadzi się korzenie średnie i duże, po uprzednim usunięciu całej naci, pamiętając, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej. Świeżą nać otrzymujemy po około 6 tygodniach od momentu wysadzenia korzeni. Pietruszkę można również pędzić, wysadzając tylko wierzchołkową część korzenia, przyciętą około 2-3 cm poniżej szyjki korzeniowej, pozostałą część możemy wykorzystać w celach kulinarnych. Aby uzyskać świeży szczypior czosnku, należy wysadzić ząbki lub główki czosnku po usunięciu suchych łusek okrywających. Również nieskomplikowane jest pędzenie estragonu i mięty. Sadzonki kłączowe estragonu i rozłogowe mięty można pozyskać z własnej uprawy gruntowej, praktycznie od ustąpienia śniegów na przedwiośniu do mrozów na jesieni. Aby przyspieszyć proces pędzenia tych roślin, można moczyć sadzonki w ciepłej wodzie o temperaturze 40°C przez około 5 godzin. W ten sposób sadzonki sadzi się tak samo jak w normalnej uprawie doniczkowej. Świeże listki estragonu i mięty można otrzymać już po około 4 tygodniach od momentu ich posadzenia. Pędzenie hyzopu lekarskiego jest nieco trudniejsze. Na jesieni -w październiku krótko przycina się sekatorem części nadziemne roślin przeznaczonych do pędzenia, po czym wykopuje się rośliny wraz z dużymi bryłami korzeniowymi i dołuje je w chłodnych piwnicach. Na około 6 tygodni przed planowanym pierwszym zbiorem ziela hyzopu przesadza się zadołowane rośliny do dużych doniczek i przenosi do ciepłego pomieszczenia, w którym będą pędzone.
74

Najbardziej skomplikowane jest pędzenie szczypiorku. Nadają się do tego przede wszystkim rośliny dwuletnie i tylko bardzo silne, uprawiane z rozsady kępki roczne, z których nie cięto liści w okresie wegetacji. Kępki przeznaczone do pędzenia wykopuje się na jesieni, szczypior krótko przycina się i przysusza. W połowie października szczypiorek znajduje się w stanie bezwzględnego spoczynku. Wykopane i przesuszone kępki przenosi się do pomieszczeń, zabezpieczając w ten sposób przed silniejszymi mrozami i tam pozostawia do rozpocz ęcia pędzenia. W październiku-grudniu należy przerwać okres spoczynku roślin, najskuteczniejszym sposobem jest ciepła kąpiel, w której można trzymać rośliny przez 8-16 godz., stosując początkową temperaturę 40°C, potem woda stygnie i temperatura powoli obniża się. Bezpośrednio po takim zabiegu sadzi się kępki do skrzynek, misek lub doniczek, które można umieścić w miejscach nieco zaciemnionych, nie nadających się do pędzenia innych gatunków roślin przyprawowych. Po 3-4 tygodniach można uzyskać pierwsze zbiory. Szczypiorek odrasta ponownie i daje następny zbiór po kolejnych 3-4 tygodniach. Najcz ęściej uzyskuje się 2-3 zbiory. Temperatura pędzenia szczypiorku powinna wynosić około 20°C.

IV. Zielarska książka kucharska

Zioła przyprawowe są tajemnicą dobrej kuchni. Sława kuchni francuskiej i włoskiej opiera się nie tylko na różnorodności potraw, ale także na bogactwie używanych w nich ziół. Spróbujmy więc i nasze zwyczajne potrawy uszlachetnia ć nie „zamorskimi korzeniami", ale roślinami, które wyrosły na naszej ziemi, w ogródkach i doniczkach. Rośliny te nie tylko poprawiają smak potraw czy nadają im zupełnie inny aromat, ale mają również działanie lecznicze, które polega przede wszystkim na ułatwianiu trawienia. Jest to szczególnie ważne dla tych, którzy po obfitym obiedzie zmuszeni są połknąć pastylkę raphacholinu. Zioła pobudzają apetyt i tę ich właściwość należy wykorzystywać w diecie dzieci„niejadków”, które dodatkowo powinien zachęcić nowy, ciekawy zapach potraw. Nie obowiązują żadne ścisłe recepty dotyczące przyprawiania potraw, należy raczej zdać się na własny smak i eksperymentować, przestrzegając tylko kilku podstawowych zasad: - nie używać zbyt dużo ziół o silnym zapachu, który może całkowicie zagłuszyć naturalny smak potrawy. Jedynym wyjątkiem są sosy, których istotę stanowi przyprawa; - są różne szkoły mieszania przypraw ziołowych: jedni uważają, że w potrawie mogą być najwyżej trzy zioła, inni - że musi być ich co najmniej 3, a najwyżej 5, a jeszcze inni nadają potrawie smak tylko jednego ulubionego zioła; - przyprawa, im bardziej rozdrobniona, tym jest mocniejsza i działa szybciej, a więc sproszkowane zioła dodaje się tuż przed podaniem potraw, a całe gałązki i pęczki ziół na początku przygotowania; - suszone zioła najczęściej dodaje się na początku gotowania
77

lub duszenia, a świeże w ostatniej chwili, by wysoka tamperatura nie zniszczyła ich aromatu i witamin.

Zielone przyprawy o każdej porze roku
Zawsze, jeśli tylko jest to możliwe, należy do potraw dodawać świeże zioła, które mogą być jedyną lub jedną z wielu przypraw albo stanowić „przybranie". Zielone listki roślin są źródłem witamin, tak cennych zimą i wczesną wiosną, gdy warzywa przechowywane przez długi czas tracą je, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie. Doniczkowa uprawa ziół zapewnia nam w tym okresie wartościowe dodatki do potraw: przede wszystkim pietruszkę, szczypiorek, rzeżuchę, koper, szczaw, listki selera, ale także bazylię i miętę. Latem mamy pod dostatkiem ziół, ale nie zawsze używamy ich tak, by nie traciły nic ze swojego aromatu. Pęczki ziół należy płukać pod słabym strumieniem wody, a jeszcze lepiej w naczyniu napełnionym wodą i osaczać na bibule lub czystej ściereczce. Nie wolno ich przy tych czynnościach gnieść i wyciskać. Zwiędłe i żółte liście należy usunąć. Najczęściej używane są tylko listki, a łodygi można zużyć przy gotowaniu zupy, warzyw lub marynat. Świeże listki sieka się ostrym nożem na plastykowej, porcelanowej lub fajansowej deseczce (rys. 14), raczej nie na drewnianej - gdyż w jej pory wsiąka sok. Jeżeli zioła mają być zmieszane z małą ilością płynu, twarogu czy masła można posłużyć się mikserem, rozcierając je tak drobno, aż potrawa przyjmie zielone zabarwienie. Niektórzy twierdzą, że nie wolno ziół ranić ostrzem noża, i rozdrabniają je w palcach. Przyprawiając świeżymi ziołami zimne potrawy, np. majonezy, sosy, twarożki, trzeba dodać je co najmniej na godzinę przed podaniem, żeby olejki eteryczne połączyły się z emulsją tłuszczu. Natomiast w gorących daniach olejki te ulatniają się wraz z parą wodną i dlatego świeże listki dodaje się na krótko przed końcem gotowania lub duszenia albo posypuje się nimi gotowe danie już na talerzu. Zdarza się, że nie cała ilość posiekanych ziół zostanie zużyta. Można wtedy wsypać je do słoiczka ze szczelnym zamknięciem i
78

Rys. 14. Świeże zioła przygotowane do siekania

wstawić do lodówki, zużywając jednak w ciągu kilku dni, ponieważ w takiej postaci szybko tracą wartość. Świeże zioła dodaje się do: zup, dań z jaj, past do kanapek i dekorowania kanapek, sałatek i zielonej sałaty, sosów, maseł ziołowych, twarożków, deserów, dań z ryb, warzyw, drobiu, mięs, pasztetów, napojów, octów ziołowych.

Myśli przed półką na przyprawy
W przeciętnej kuchni polskiej można znaleźć więcej przypraw egzotycznych, takich jak: goździki, pieprz, cynamon, liście laurowe, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, niż rosnących w kraju. Do bardziej znanych rodzimych ziół przyprawowych należą: majeranek, kminek, czosnek, koper, pietruszka i szczypiorek. Niektóre gospodynie używają jeszcze jałowca, gorczycy, kolendry. Ten ubogi asortyment powinien być rozszerzony co najmniej o bazylię, estragon, cząber, hyzop, lebiodkę, lubczyk, melisę, miętę, rzeżuchę i tymianek. Większość tych roślin była dawniej uprawiana w ogrodach przydomowych lub zbierana na łąkach, polach i stosowana na co dzień w kuchni. Warto wrócić do tej tradycji i półki na przyprawy wzbogacić o dalsze gatunki suszonych ziół i octy ziołowe. Kolejnym stopniem wtajemniczenia są mieszanki przyprawowe, które można sporządzić samodzielnie według recept lub kierując się własnymi upodobaniami. Niektóre mieszanki s ą bardzo łatwe do przyrządzania, skład innych jest bardziej urozmaicony, ale wszystkie opierają się na ziołach, które można kupić lub zebrać we własnym ogródku. Przyprawa do zup: 30 g pieprzu czarnego, 10 g pieprzu białego, 5 g tartej gałki muszkatołowej, 2 zmielone liście laurowe, 5 g tymianku, 5 g goździków, 20 g imbiru. Wszystkie składniki tłucze się lub rozciera w moździerzu i miesza. Przechowuje się w szczelnie zamkniętej puszce. Na l litr zupy wystarcza 1/4-1/2 łyżeczki do harbaty. Przyprawa do rosołu: 2 ziarna ziela angielskiego, 2 ziarna pieprzu czarnego, 1/2 liścia laurowego, szczypta tymianku, l z ąbek czosnku, l goździk. Ta ilość wystarcza na l litr rosołu.
80

cz ą-bru. Służy ona do przyprawiania gotowanego i duszonego drobiu. cz ąbru. Suszone składniki można przygotować wcześniej. ryby z wody i duszonej. pizzy. pietruszki. szczypta mielonych goździków. 1/2 łyżeczki tartej gałki muszkatołowej. Wszystkie wymienione mieszanki dodaje się w końcowym etapie przygotowywania potrawy. 2% papryki. Mieszanka ta nadaje się do zup rybnych. koper włoski (1/2 części). a rozmieszana z niewielką ilością oliwy nadaje się do nacierania drobiu przed pieczeniem. l mielony liść laurowy. kolendry. tarta gałka muszkatołowa (1/2 części). majeranek (1/2 łyżeczki). mięta (l łyżeczka). kopru. Chmeli-sunęli (gruzińska mieszanka do przyprawiania mięs duszonych i potraw z warzyw): jednakowe części kozieradki. pietruszka (l część). selera. fasoli i soczewicy: czosnek (kilka ząbków). pieprz czarny (1/3 łyżeczki). szczypta tymianku. kolendra (1/2 łyżeczki). tymianku. spaghetti. rozmarynu. liści laurowych. szałwi. cząber (2 łyżeczki). bazylia (2 łyżeczki). papryka (1/2 łyżeczki). pasty z mielonej ryby i ryb marynowanych.Mieszanka włoska: jednakowe ilości lebiodki. koper (l część). kardamon (1/2 części). mięty. papryka (l łyżeczka). koper (3 łyżeczki). l łyżeczka mielonego ziela angielskiego. 81 . Mieszankę tę przygotowuje się podobnie jak przyprawę do ryb. bazylii. zmielony liść laurowy (szczypta). pieprz czarny mielony (1/2 części). Przyprawa do ryb: cebula (4 części). Suszone składniki można przygotować wcześniej w większej ilości i przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiku. anyż (1/2 części). Przyprawa do pasztetu i dziczyzny: l łyżeczka mielonego pieprzu czarnego. Mieszanka do potraw z grochu. majeranku. gdyż odmierzanie i mieszanie ziół przed każdym użyciem zajmowałoby zbyt wiele czasu. Przyprawy tej używa się do rizotta. a przy przyrządzaniu ryb zmieszać je z odpowiednią ilością drobno posiekanej cebuli. czosnek (4 ząbki). szczypta imbiru. bazylii i mielonego pieprzu czarnego miesza się ze sobą i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniczku. mięsa duszonego z pomidorami i zapiekanek z makaronu lub ryżu. Przyprawa do drobiu: cząber (4 łyżeczki).

kilka liści). cząber (l łyżeczka). pieprz. 3 pomidory. 10 dag białej fasoli w ziarnach. fasolkę szparagową pokrajać na centymetrowe 82 . tymianek (l gałązka). Niemiecki (suszony) Bouquet garni: koper (2 łyżeczki). koper włoski (1/2 łyżeczki). majeranek (l gałązka). oleju sojowego lub słonecznikowego. Angielski (suszony) Bouquet garni: pietruszka (2 łyżeczki). 20 dag zielonej fasolki szparagowej. starta skórka z cytryny (l łyżeczka). gdyż wtedy da cały aromat. rozmaryn (l gałązka). majeranek (2 łyżeczki). trybula (2 ga łązki). Przepisy dla smakoszów Zupy Zupa jarzynowa z bazylią 3 ziemniaki. Amerykański Bouquet garni (ze świeżych ziół): cebula (2 łuski). majeranek (l łyżeczka). czosnek (4 ząbki). lub suszonych całych gałązek ziół (nie mielonych ani nie ciętych). kwiat muszkatołowca (l płatek.Godne polecenia są przyprawy „Bouquet garni” ze świeżyć!. bazylia (l łyżeczka). 10 dag tartego żółtego sera. tymianek (2 łyżeczki). ząbek czosnku. pozostawić na 3-4 min. goździki (3 pączki). koper (3 gałązki). 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. Poprzedniego wieczoru ziarna fasoli zala ć wodą. sól. pietruszka (gałązki). cząber (2 gałązki). a zawarte w nim witaminy i olejki nie zostaną zniszczone. kolendra (1/2 łyżeczki). Francuski Bouquet garni: pietruszka (l korzeń. Mieszanka na l litr zupy lub 4 porcje innej potrawy. można zastąpić szczyptą zmielonej gałki muszkatołowej). Drobno posiekany czosnek lepiej jest dodawa ć już po zakończeniu gotowania lub duszenia. papryka (2 strąki). pieprz czarny (5 ziaren). które wrzuca się do zupy związane nitką lub w woreczku z gazy n•: 5 min przed zakończeniem gotowania i wyjmuje tuż przed podaniem. Obrane ziemniaki pokrajać w kostkę. liść laurowy (4 liście). 10 dag ryżu. pieprz czarny (4 ziarna). pietruszka (2 łyżeczki drobno pociętych korzeni i liści). 2 łyżki oliwy.

Rys. Zupa z soczewicy z ziołami . 15.

Zupa jarzynowa minestra 6 łyżek oliwy. l l wywaru mięsnego. Dodać obrane. Obraną. 1. Przed podaniem wyjąć bukiet i wsypać posiekane zielone zioła. bukiet ziół: lebiodka. sól. Wszystkie te składniki zalać 2 l gorącej wody i gotować przez 30 min. seler. 2 łyżki posiekanych różnych świeżych ziół. 2 listki laurowe. 2 łyżki posiekanej trybuli. lecz już nie gotować. Wszystkie składniki drobno pokroić i wrzucić do wrzącego wywaru. Zupa jarzynowa z trybulą 25 dag marchwi. 3 ziemniaki. sól. aż wszystkie warzywa będą miękkie. seler. aż warzywa będą miękkie. 4 łyżki śmietany. Posiekane listki bazylii i czosnek utrzeć w moździerzu z oliwą i żółtym serem.kawałki. pieprz. cząber. gotować około 30 min. Oskrobaną i opłukaną marchew pokroić na talarki i wrzucić do wrzącego wywaru. l łyżka koncentratu pomido- 84 . przyprawić solą i pieprzem. 1/2 selera. Dodać sól i pieprz. pietruszka po jednej małej gałązce świeżej lub suszonej. szałwia. seler i pietruszkę. 25 dag włoszczyzny (marchew.5 l wywaru mięsnego.5 l rosołu lub wywaru mięsnego. 35 dag cukini. Przetrzeć zupę przez sito o dużych oczkach. tymianek. majeranek. pieprz. 2-5 marchewek. opłukaną cukinię pokroić na grube plastry. aż ryż będzie miękki. por. l cebula. pomidory sparzyć. 25 dag włoszczyzny (por. 10 dag zielonego groszku. włożyć związany nitką bukiet ziół i na bardzo wolnym ogniu gotować jeszcze przez 5 min. lubczyk. pietruszka). Przyprawić zupę solą i pieprzem. podgrzać. Wsypać ryż i gotować zupę. obrać ze skórki i podzielić na ćwiartki. 1. 10 dag fasolki szparagowej. opłukane i pokrojone na grubsze kawałki pory. przełożyć do wazy i zalać gorącą zupą. gotować przez 10 min. dodać śmietanę i trybulę (trybulę można zastąpić pietruszką). wrzucić do zupy i gotować jeszcze 10-15 min. Zupa jarzynowa z bukietem ziół 25 dag kapusty białej lub włoskiej. gotować przez 5 min. l ząbek czosnku. pietruszka).

Ziemniaki pokroić w kostkę. szklanka śmietanki.śmietanowa 75 dag ziemniaków. przyprawić solą i pieprzem. Suszony lubczyk dodać na 5 min przed zakończeniem gotowania.rowego. fasolkę. seler). 1/2 szklanki pociętej na centymetrowe kawałki fasolki szparagowej. dodać liść laurowy. którą następnie dodać do zupy. majeranku. suszone zioła i gotować jeszcze 5 min. Boczek pokroić w drobną kostkę i stopić. 5 dag boczku. Po zdjęciu z ognia wlać śmietanę. a pozostałe warzywa bardzo drobno pokroić i dusić przez 5 min z cebulą i boczkiem. pietruszka. tymianku. gotować 20 min. Posiekaną cebulę i czosnek podsmażyć na oliwie. sól. wsypać mąkę i mieszając sporządzić zasmażkę. szklanka kwaśnej śmietany. 85 . l kg ziemniaków. l łyżka mąki. ale nie zagotować. Przełożyć do wrzącego rosołu. 20 dag włoszczyzny (marchew. sól. 11 rosołu. Przed podaniem jeszcze podgrzać. Przed podaniem wrzucić świeże zioła. dodać drobno pokrojony seler oraz marchew i poddusić. 4 łyżki tartego żółtego sera. łyżka posiekanych świeżych listków hyzopu lub pietruszki. 1 liść laurowy. przyprawić solą oraz pieprzem. ryż. Boczek drobno pokroić i stopić. Gotować na wolnym ogniu 20-30 min. Zupa ziemniaczana z lubczykiem 20 dag boczku. pokroić w centymetrowe kostki. majeranek. Całość przełożyć do garnka i uzupełnić do l l wodą. wsypać świeże zioła. Przyprawić solą i pieprzem. wlać śmietanę i wsypać świeży lubczyk. wrzucić do wrzącego rosołu. łyżka posiekanych świeżych listków lubczyku. Ziemniaki obrać. Gotować 20 min na wolnym ogniu. pieprz. 2 łyżki roztartych suszonych ziół: bazylii. 6 łyżek ryżu. dodać liście laurowe. groszek. Pod koniec gotowania dodać przecier pomidorowy. 1/2 szklanki zielonego groszku. l łyżka roztartego majeranku. Zupa ziemniaczana . drobno posiekaną cebulę podsmażyć razem z boczkiem. łyżka suszonego roztartego lubczyku. Zupę przetrzeć przez sito o dużych oczkach. pieprz. sól. pieprz. dodać ser. 1 duża cebula.

Zupę zakwasić. l łyżka melisy (drobno posiekanych świeżych ziół lub roztartych suszonych). l l rosołu. Cebulę pokroić w grubą kostkę i przysmażyć na maśle na złoty kolor. 1 pietruszka. 1 cebula. 2 łyżki posiekanej pietruszki. 4 łyżki posiekanej trybuli. 1 liść laurowy. ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. 10 dag słoniny. Podgrzać. pieprz i trybulę lub cząber (nie zagotować zupy). biały pieprz (może być też czarny). l łyżka sproszkowanej słodkiej papryki. 2 łyżki słodkiej śmietany. dodać trochę wody i poddusić. Kapustę drobno poszatkować. Przetrzeć przez grube sito. 3 łyżki posiekanego koperku. biały pieprz (można go zastąpić czarnym). wrzucić do wrzącego rosołu. stale mieszać. l szklanka białego wytrawnego wina. ćwiartka selera. tak jak i pozostałe warzywa. dodać liść laurowy. 1 łyżka cukru. Zupa cebulowa ziołowa 35 dag cebuli. 4 łyżki kwaśnej śmietany. Zupa z porów 25 dag ziemniaków. pory pokroić na półcentymetrowe kawałki. 86 . wlać śmietanę. podsmażyć z cebulą przez 10 min i przełożyć do zupy. 25 dag porów. 1-2 marchewki.5 l rosołu. Słoninę drobno pokroić. łyżka szczypiorku. sól. l łyżka mąki. l szklanka słodkiej śmietanki. 1 łyżka mąki. 3 łyżki masła. Po zakończeniu gotowania dodać rozgnieciony czosnek i świeże zioła. sól. Ziemniaki obrać. sól. Mąkę rozmieszać z cukrem oraz papryką w małej ilości wody i wlać do zupy. przyprawić solą i pieprzem. Wsypać mąkę. szczypta kwasku cytrynowego albo łyżka soku cytrynowego. sól. pieprz. 25 dag buraczków. 1. Buraczki. 1 łyżka koperku. 2 łyżki koncentratu pomidorowego. pokroić w drobną kostkę.Barszcz ukraiński 35 dag białej kapusty. gotować na wolnym ogniu przez 20 min. pokroić na kawałki. l l rosołu. dodać śmietanę. 40 dag ziemniaków. Obydwa składniki wrzucić do wrzącego rosołu i gotować na wolnym ogniu przez 30 min. 2 żółtka. 2 ząbki czosnku. stopić i podsmażyć w niej drobno posiekaną cebulę.

sól.wsypuje się go na 10 min przed zakończeniem pierwszego etapu gotowania. Śmietanę rozmieszać z żółtkami i ziołami. Zupa kalafiorowa l średni kalafior. 25 dag włoszczyzny (marchew. W innym garnku rozpuścić masło. gotować na wolnym ogniu 10 min. Dodać suszony cząber. Przyprawić solą i pieprzem. zestawić garnek z ognia. Zupa selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem 1 duży seler. wlać do zupy (po zdjęciu z ognia). 2 łyżki koncentratu pomidorowego. gotować 20 min. wlewać powoli zupę i. l łyżeczka suszonego majeranku. 2 łyżki masła. pół szklanki słodkiej śmietanki. pokroić w kostkę. 4 jagody jałowca. 10 dag boczku. 2 liście laurowe.Przełożyć do garnka z rosołem. 2 łyżki zielonej pietruszki. liście posiekać. ć ziaren czarnego pieprzu. Jajko rozbić z mlekiem i mąką na jednolitą gęstawą masę. Gotować 20 min i przetrzeć przez sito. Kalafior podzielić na małe różyczki i wrzucić do wrzącego rosołu. rozmieszać z mąką. pieprz. Seler obrać. wlać cienkim strumieniem do gotującej się zupy. 4 goździki. Podawać z grzankami z białego pieczywa. pieprz i sól. Jeżeli dodajemy lubczyk suszony . 4 łyżki rzeżuchy lub 2 łyżki świeży cii drobno posiekanych lub suszonych roztartych listków lubczyku. zagotować. sól. l łyżka mąki. wrzucić świeże zioła i wlać śmietanę. pieprz. Gdy kluseczki wypłyną na powierzchnię zupy. dodać sól. 4 łyżki śmietany. wrzucić do wrzącego wywaru. 3 łyżki świeżej trybuli lub koperku. l łyżka soku cytrynowego. pietruszka). Pikantna zupa fasolowa 30 dag fasoli (biała lub kolorowa). 2 łyżki mleka. sól. l l rosołu. Wsypać świeże zioła. seler. I żółtko. pieprz i sok cytrynowy. 1 l wywaru mięsnego. l duża cebula. stale mieszając. 2 łyżki mąki. l łyżeczka suszonego tymianku. Po zdjęciu garnka z ognia wlać śmietanę rozmieszaną z żółtkiem. łyżeczka suszonego cząbru. wlać wino. 87 . pieprz. zagotować.

pieprz. Podawać z grzankami z białego pieczywa. l l rosołu. Gotować w tej samej wodzie przez 20 min. sól. gotować 20 min. Gotować około 40 min. sól. pół szklanki śmietany. sól i pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. dodać boczek i cebule. przygotować jasnozłotą zasmażkę. l łyżeczka suszonego cząbru. koncentrat pomidorowy. jagody jałowca. l cebula. l marchewka. 2 łyżki drobno posiekanej bazylii. wrzucić ziarna pieprzu. wrzucić do gotującego się groszku. Marchewkę i seler drobno pokroić. pieprz. Przed podaniem wsypać posiekaną zieloną pietruszkę. wlać śmietanę i wsypać posiekaną miętę. 10 dag boczku.5 1. liście laurowe. dopełnić wodą do 1. dodać do zupy. szczypta cukru. pieprz. Zupę przyprawić solą i pieprzem. l l rosołu. Zupa z zielonego groszku z miętą 40 dag świeżego łuskanego groszku. dopełnić zupę wodą do objętości l l. Marchewkę drobno pokroić. 2 łyżki drobno posiekanej mięty (świeżej). l marchewka. Przed podaniem podgrzać zupę (nie zagotowywać). Grochówka zielona 25 dag zielonego groszku łuskanego. wsypać mąkę i wymieszać. 2 łyżki . 2 łyżki masła. dodać suszone zioła. Wsypać suszone zioła.Ziarna fasoli namoczyć poprzedniego wieczoru. Włoszczyznę drobno pokroić i dodać do garnka z namoczoną fasolą. Wrzucić groszek i gotować jeszcze 10 min.Koncentratu pomidorowego. l łyżka mąki. Zupa z dyni z bazylią 50 dag dyni. Boczek drobno pokroić i stopić. Suchy groszek namoczyć na noc poprzedniego wieczoru. Boczek drobno pokroić i stopić. 3 łyżki śmietany. pieprz i gotować na wolnym ogniu jeszcze 10 min. sól. podsmażyć w nim drobno posiekaną cebule. 88 . plasterek selera. goździki. wrzucić do wrzącego rosołu i gotować 10 min. podsmażyć na nim drobno posiekaną cebulę. l cebula. sól. 25 dag marchwi. l łyżeczka suszonego majeranku.

dodać koncentrat pomidorowy i przez chwile dusić. 2 łyżki suszonej bazylii lub 4 łyżki posiekanych świeżych listków albo łyżka suchego bądź świeżego rozmarynu.5 l rosołu przy użyciu świeżych pomidorów i l l rosołu. dodać cebule z pomidorami. solą i pieprzem. 50 dag pomidorów lub 4 łyżki koncentratu pomidorowego. zagotować. 0. pieprz. Następnie przełożyć do rosołu. Przyprawić cukrem. szczypta cukru. podgrzać przed podaniem. sól. Świeże pomidory sparzyć. Zupa pomidorowa z bazylią lub rozmarynem l cebula. jeżeli stosujemy koncentrat pomidorowy. sałatę i pietruszkę osaczyć na ściereczce. poddusić na maśle. 5 dag masła. 5 dag pietruszki. Przetartą masę pomidorowo-cebulową wlać do wrzącego rosołu i gotować przez 5 min. Po zakończeniu gotowania dodać świeże zioła i przed podaniem zupę lekko podgrzać. Marchew i dynie przetrzeć przez sito. pokroić na ćwiartki i dusić przez kilka minut z cebulą. podgrzać. marchew w plasterki i wrzucić razem do wrzącego rosołu. 4 jajka na twardo. 10 dag ziemniaków. cukrem i pieprzem. l I rosołu. Przyprawić solą. pieprz. dodać śmietanę i posiekaną bazylie. a następnie przetrzeć przez sito. obrać ze skórki. Cebulę drobno posiekać. Przetrzeć przez sito o drobnych oczkach. a potem również przetrzeć przez sito. Drobno pokrojoną cebule podsmażyć na maśle. 89 . 5 dag masła. należy go dodać do smażącej się cebuli i przez chwilę dusić. dodać sól i pieprz. dodać pokrojone w grubą kostkę ziemniaki i gotować 20 min. Jeżeli używamy koncentratu pomidorowego. gotować 20 min. sól. Podawać z pokrojonym lub posiekanym jajkiem na twardo i grzankami z białego pieczywa. Zupa szczawiowa z sałatą i pietruszką 10 dag szczawiu. Umyty szczaw. 10 dag sałaty. wrzucić suszone zioła i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. posiekać dość grubo. podsmażyć na maśle.Dynię pokroić w drobną kostkę.

Dodać 2 łyżki posiekanej pietruszki lub trybuli. od nerki. Dodać do wrzącego rosołu i zagotować. 3-4 łyżki mąki. pokroić i dusić w maśle przez kilka minut. Zupę podgrzać. l żółtko. sól. 4 łyżki śmietany. solą. sól. sól. gotujący się na wolnym ogniu. Z masy formować małe pulpety wielkości wiśni i obtaczać je w mace. wlać żółtko rozmieszane ze śmietaną. Pokrzywy poddusić na maśle przez 10 min. pieprz. mniszka. papryka. a potem przetrzeć przez sito. papryka słodką i ostrą.Rosół a la flaki z pulpetami 1 l rosołu wołowego. 5 dag masła. stokrotki. przełożyć do gotującego się rosołu. Należy wstawić ją na 1/2 godz. szczawiu. 1 l rosołu. pietruszki. Majeranek. krwawnika i innych dziko rosnących ziół. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i podgotować przez 10 min w osolonej wodzie. l l rosołu. wlać śmietanę. żeby powstała gęsta masa. l cebula. można dodać trochę mięsa). 10 dag masła. przetrzeć zupę przez sito. Umyte zioła osaczyć na ściereczce. Rosół wołowy. Gdy ziemniaki są miękkie. Można podawać z naleśnikami pokrojonymi w paseczki. przyprawić solą i pieprzem i dodać tyle mąki. 90 . Przed podaniem wrzucić pulpety i świeże zioła. przyprawić dość ostro pieprzem. wsypać pietruszkę. Gotuje się je w osolonej wodzie przez 5 min. do lodówki. majerankiem i gotować przez 10 min. Łój i cebulę pokroić na mniejsze kawałki i przepuścić przez maszynkę do mięsa. 2 łyżki śmietany. trybuli. Przyprawić solą i pieprzem. 20 dag łoju wołowego lub cielęcego (np. pieprz. Zupa ziołowa 50 dag świeżych ziół (młode pędy zbierane wiosną): pokrzywy. 25 dag pokrzyw (szczyty pędów ścinane wiosną). wrzucić ziemniaki i gotować wszystko razem. pieprz. trybula lub pietruszka. Zupa pokrzywowa 50 dag ziemniaków. rzeżuchy. przyprawić solą i pieprzem. S jajko. jajko.

l łyżka soku cytrynowego. Dodać wino. solą i pieprzem. l łyżka mąki. por).. 30 dag filetów rybnych. pół szklanki białego wytrawnego wina. Przyprawić suszonymi ziołami. Włoska zupa rybna 2 duże cebule. ząbek czosnku. Tuż przed podaniem wsypać drobno posiekan ą pietruszkę. szczypta cukru. seler. 50 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. po 1/2 łyżeczki lebiodki i bazylii. pieprz. cukier i sól. cebuli. papryka słodka.Zupa rybia 20 dag włoszczyzny (marchew. Stopić masło. pietruszka. sporządzić zasmażkę i nią zaprawić zupę. obrać ze skórki. pieprz. Włoszczyznę drobno pokroić i gotować w osolonej wodzie (l 1) przez 10 min. wsypać mąkę i stale mieszając. gałką muszkatołową. 3 łyżki zielonej pietruszki. 7 ziaren pieprzu. l łyżka estragonu. szałwię. l liść laurowy. 50 dag filetów rybnych. Włożyć filety i gotować na wolnym ogniu około 20 min. szczypta tymianku. 1/2 łyżeczki suszonej lub świeżej szałwii. 4 łyżeczki masła. pieprz. sok cytrynowy. Rozgnieciony ząbek czosnku i drobno posiekan ą pietruszkę dodać tuż przed podaniem. szczypta gałki muszkatołowej. ząbek czosnku. 4 łyżeczki soku cytrynowego. Filety wrzucić do wrzącej wody (l 1). 5 ziaren ziela angielskiego. wlać wino i gotować 15 min. 2 łyżki oliwy. 1 łyżka masła. 4 łyżki białego wytrawnego wina. szczypta szałwii i szczypta majeranku. 91 . l łyżeczka chrzanu. Cebulę pokroić w kostkę lub plasterki i podsmażyć na oliwie. Pomidory sparzyć. dodać pomidory z cebulą. sól. l łyżka drobno posiekanej zielonej pietruszki. 2 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. pokroić na ćwiartki i dusić razem z cebulą. sól. Mięsa Wątróbka w folii aluminiowej 4 kawałki wątróbki.

l łyżka oliwy. Wątróbka po prowansalsku l cebula. namoczoną bułkę. ziołami. I łyżeczka masła. Dokładnie zawinąć każdą porcję w folię. 1/2 małej suchej bułeczki. 2 łyżki mąki. biały lub czarny pieprz. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. sól. ząbek czosnku. sól. 1/2 łyżeczki szałwii. l cebula. Cebulę i czosnek bardzo drobno pokroić. 4 porcje wątróbki. Tak przygotowane porcje ułożyć na patelni i zalać połową szklanki wody. Na wierzchu każdej porcji kłaść łyżeczkę masła. Posiekać drobno świeże zioła. l łyżeczka tymianku. Do masy dodać sól. a potem nałożyć na wątróbkę. Gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 15 min. 92 . a następnie mokrymi rękami formować klopsiki o średnicy 3 cm. 4 łyżki śmietany. Wątróbkę obtoczyć w mące z dodatkiem papryki i przysmażyć przez kilka minut z każdej strony na mocno rozgrzanej oliwie z masłem. Przy końcu smażenia dodać trochę masła. po czym posypać pieprzem. śmietanę. jajko i dobrze wymieszać. papryką. Folię rozwinąć na krótko przed podaniem i wtedy wątróbkę posolić. l łyżka bazylii. 2 łyżki trybuli. ziemniak i cebulę przepuścić przez maszynkę do mięsa. cebuli oraz czosnku i dusić przez l min. Przełożyć na podgrzany talerz i posolić. Do tłuszczu na patelni szybko wrzucić mieszankę ziół. 3 łyżki bazylii albo rozmarynu. Postawić na 1/2 godz. masło. l łyżka mąki.Każdy kawałek wątróbki położyć na kawałku folii aluminiowej. smalec. w chłodnym miejscu. pieprz. zioła. suszone zioła rozetrzeć i wymieszać z cebulą i czosnkiem. Mięso. w który będzie można go potem szczelnie zawinąć. Klopsiki szwedzkie 50 dag mięsa wołowego lub cielęcego. Smażyć je ze wszystkich stron na smalcu przez około 10 min. l ugotowany ziemniak. l jajko. Można podaw ź z sosem koperkowym. dać odrobinę chrzanu i skropić sokiem cytrynowym.

sól. tymianek.Pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem 50 dag mięsa bez kości (cielęcina lub wołowina). Patelnię przykryć i smażyć na bardzo małym ogniu jeszcze kilka minut. l jajko. l łyżka majeranku. pieprz. dodać drobno pokrojoną cebulę. połowę estragonu i dusić 50 min pod przykryciem na małym ogniu. papryką. papryka słodka i ostra. l ząbek czosnku. solą i pieprzem. Spaghetti z mielonym mięsem i ziołami 5 dag boczku. mieszając drewnianą łyżką. pietruszka). aż ser roztopi się. 4 plastry ostrego żółtego sera (kaszkawał. Mięso wymieszać z rozmoczoną bułką. Masę pozostawić na 1/2 godz. Kotlety mielone ziołowe 60 dag mielonego mięsa. pietruszką. pietruszką i jajkiem. l łyżka estragonu. dodać sok cytrynowy. 25 dag ziemniaków. sól. pieprz. l łyżka pietruszki. 30 dag mielonego mięsa. szczypta tymianku. l liść laurowy. majerankiem. l duża cebula. l łyżka zielonej pietruszki. l cebula. 25 dag pomidorów lub 2 łyżki koncentratu pomidorowego. solą. Pomidory sparzyć. Następnie dodać mielone mięso i na ostrym ogniu szybko je podsmażyć. a potem ziemniaki pokrojone w kostkę. gałązka świeżej bazylii i gałązka świeżego tymianku lub po łyżeczce suszonych ziół. Mięso obsmażyć ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. l mała bułeczka. Przed podaniem posypać resztą estragonu. pieprzem. 5 dag suchego ostrego żółtego sera startego na drobnej tarce. l łyżeczka świeżych ziół (bazylia. l łyżeczka tymianku. 3 łyżki oliwy. obrać 93 . l łyżka soku cytrynowego. Usmażyć na złotobrązowy kolor. 15-20 dag spaghetti. Chwilę smażyć. tylżycki itp. Boczek z cebulą pokroić w kostkę i zrumienić na gorącej oliwie. słodka papryka. oliwa do smażenia. l łyżeczka majeranku. Mokrymi rękami formować płaskie kotlety. w chłodnym miejscu. sól. a następnie zalać winem. tymiankiem. Posypać drobno posiekaną bazylią oraz tymiankiem i przykryć plastrami sera. l łyżeczka lebiodki. 2-3 łyżki oliwy.). 1/2 szklanki białego wytrawnego wina. pieprz.

Klopsiki piecze się w temperaturze 180°C przez 25 min. Drobno posiekaną cebulę lekko podsmażyć na oliwie. włożyć gałązki rozmarynu. przed koń94 . Na 1/2 godz. 3 łyżki sosu miętowego. 3 łyżki tartej bułki. l jajko. l łyżka oliwy.ze skórki. Teraz włożyć przyprawy. układając je na posmarowanej tłuszczem blasze i wstawić do piekarnika. Patelnię przykryć i na małym ogniu dusić mięso przez około 15 min. 25 dag świeżych (mrożonych lub ze słoika) pomidorów. sól. Formować małe klopsiki. dodać rozgnieciony czosnek. 3 łyżki oliwy. dodać czosnek. 3 gałązki rozmarynu. wsypać sól i pieprz. pieprz. Mielone mięso wymieszać z cebulą i ziołami. przyprawić solą i pieprzem. Potrawę należy dusić na wolnym ogniu około l godziny. 3 łyżki posiekanej mięty. l łyżka posiekanej pietruszki. Łopatkę upiec na ruszcie lub w rondlu w piekarniku w temperaturze ok. Można je też smażyć na patelni. 2 ząbki czosnku. pietruszkę. pokroić w kostkę i obsmażyć ze wszystkich stron na jasnobrązowy kolor. a następnie obrane ze skórki i pokrojone na kawałki pomidory. sól i pieprz. Podawać z sosem śmietanowym z miętą. Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na oliwie. Mięso obrać z błonek. Klopsiki baranie miętowe 50 dag mielonego mięsa baraniego. Dodać sól i pieprz. 200°C. Tartą bułkę wymieszać z sosem miętowym na pastę. l ząbek czosnku. 75 dag cielęciny bez kości (chudej). Ugotowane. patelnię przykryć. l duża cebula. gorące spaghetti włożyć do salaterki. Cielęcina z rozmarynem l cebula. sól i pieprz. pieprz. Osobno podać tarty ser do posypywania potrawy na talerzach. kilkakrotnie przewracając. 3 łyżki posiekanej pietruszki. wymieszać z mięsem lub koncentrat pomidorowy rozmieszać z 1/3 szklanki wody i dodać do mięsa. Pieczeń barania z miętową skórką Cała łopatka barania. a do środka wlać sos i przełożyć mięso. sól.

16. Pieczeń barania z miętową skórką .Rys.

szałwia). 25 dag szpinaku. wygładzając nożem. 6 jagód jałowca. wątróbkę i dokładnie wymieszać z drobno posiekaną cebulą. 1/2 szklanki rosołu. 5 łyżek posiekanej pietruszki. Do sosu włożyć kawałki mięsa z roztartym czosnkiem. potem obsmażyć je ze wszystkich stron na mocno rozgrzanej oliwie. 15 dag szczawiu. a na patelnię wrzucić drobno posiekaną cebulę i gdy tylko zmięknie. majeranek. odcedzić i przelać zimną wodą. pieprz. lubczyk. 6 łyżek posiekanych różnych ziół (trybula. Wstawić do piekarnika. Piec w piekarniku o temperaturze 180°C przez około 90 min. pieprzem oraz rozgniecionymi jagodami jałowca. sól. solą i pieprzem. Kawałki mięsa natrzeć solą oraz pieprzem i pozostawić na kilka minut. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu przez 30 min. Mięso przełożyć na talerz. 6 łyżek oliwy. przykryć patelnię i podgrzewać jeszcze przez 15 min. Masę przełożyć do formy i przykryć folią aluminiową. estragon. sól. 15 dag wątróbki. Na końcu dodać jajko i sok cytrynowy. 5 cebul. l łyżka soku cytrynowego. mała puszka koncentratu pomidorowego. l duża cebula. słoninę. Po ostygnięciu pasztetu przykryć go talerzem lub deseczką i obciążyć na godzinę kilogramowym ciężarkiem (np. 25 dag słoniny. pieprz. solą. Po zdjęciu z ognia potrawę posypać pietruszką. rozgniecionym czosnkiem. 2-3 ząbki czosnku. torbą cukru). 6 łyżek posiekanej pietruszki. a potem polać sosem z pieczeni. Po dokładnym osaczeniu na sicie pokroić bardzo drobno i dodać do masy mięsnej wraz z posiekaną pietruszką i pozostałymi ziołami. Pasztet ziołowy 50 dag wieprzowiny. 96 . skórka powinna przypiec się na złotobrązowy kolor. Szpinak i szczaw wrzucić na 1-2 min do wrzącej osolonej wody. Zmielić mięso. zalać rosołem wymieszanym z przecierem pomidorowym.cem pieczenia wyjąć pieczeń i jej tłustą stronę wysmarować pastą. 2 ząbki czosnku. koper. l jajko. Królik w sosie pietruszkowym l kg mięsa króliczego (obranego z błonek i podzielonego na porcje).

pieprz. Piec przez około 2 godz. Po wyjęciu z zalewy kawałki kurczaka obsmażyć na maśle na bladożółty kolor. a potem polać nim porcje kurczaka. włożyć gałązki estragonu i zalać winem na 2 godz. l łyżeczka soli. Drób Kurczak w sosie estragonowym po francusku 4 porcje kurczaka (2 piersi i 2 nogi). l łyżeczka soku cytrynowego. a część w wąskie długie paski. Cześć słoniny pokroić w drobną kostkę. Mięso drobno pokroić. a następnie wyjąć na talerz. dodać estragon i chwilę jeszcze trzymać na słabym ogniu. dokładnie wymieszać. dokładnie wymieszać z sosem.5 łyżki ziaren pieprzu (najlepiej zielonego). l cebula. 35 dag boczku. przyprawić koniakiem. posolić i dusić przez 10 min. Kawałki kurczaka ułożyć w misce. słoninę pokrojoną w kostkę wymieszać ze zmieloną masą. Wieprzowinę. pieprz. 25 dag słoniny. Oddzielić mięso od kości (kości z resztą mięsa można zużyć na rosół). Kurę pokroić. l szklanka wytrawnego wina. a następnie obciążyć. formę napełnić masą i przykryć folią aluminiową. 2 gałązki estragonu. Mąkę rozmieszać ze śmietaną i wlać na patelnię. wsypać estragon i wbić jajko. l ząbek czosnku. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. 1.Pasztet drobiowy z estragonem l kura (około 1.5 kg). l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. 35 dag wieprzowiny. 3 łyżki posiekanego świeżego lub roztartego suszonego estragonu. sól. l łyżeczka pieprzu. 97 . 2 łyżki mąki. boczek i cebule przepuścić przez maszynkę do mięsa. Mięso kurze. 2 łyżki masła. po czym wlać wino. 3 łyżki koniaku. dodać rozgnieciony czosnek. Ostudzić. w piekarniku o temperaturze 160°C. wytrawnego wermutu lub białego wina. Przyprawić sokiem cytrynowym. w którym dusił się kurczak. l jajko. l łyżeczka soli. a w lodówce można go przechowywać przez 8-9 dni. pieprzem. Na dnie formy ułożyć paski słoniny. Pasztet smakuje najlepiej po 2 dniach.

l łyżeczka estragonu. l łyżka rozmarynu. l łyżeczka soli. wątróbka z indyka. 25 dag makaronu. solą. Nadzieniem tym napełnić wnętrze indyka. 10 ziaren pieprzu. oliwa. pieprz. brytfannę przykryć i piec w temperaturze ok. 2 jajka. 3 ząbki czosnku. pieprz. l łyżeczka soli. Następnie zemleć wątróbkę i namoczoną bułkę. aby kurczak mógł się zrumienić. l marchewka. Indyk nadziewany po peruwiańska 1 indyk. l mała bułeczka. kilkakrotnie polewając sosem. Przez ostatnie 10 min folię rozwinąć. l liść laurowy. Kurczaka natrzeć oliwą i solą na zewnątrz i od wewnątrz. otwór zaszyć lub spiąć wykałaczkami. Na 2 godz. l łyżeczka rozmarynu. przed pieczeniem natrzeć pastą z rozgniecionego czosnku. 2 łyżki masła. Kurczaka szczelnie zawinąć w folię aluminiową i piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 55 min. 4 łyżki posiekanej pietruszki. papryki i oliwy od środka i na zewnątrz. 2 łyżki soku cytrynowego. wymieszać ze zmielonymi i siekanymi orzechami. Kurczak w zielonym sosie l cebula. a drugą połowę grubo posiekać. 15 dag łuskanych orzechów włoskich. sól. którego trzeba potem zaszyć lub spiąć wykałaczkami. l por. soli. Przygotować indyka do pieczenia (powyciągać ścięgna. 98 . posypać drugą połową ziół. 4 gałązki pietruszki. gałka muszkatołowa. oliwa. 200°C przez około 2 godz. 4 porcje kurczaka. l łyżeczka papryki słodkiej. podlać połową szklanki wody. Namoczoną bułkę rozgnieść z pozostałymi składnikami i tak przygotowanym nadzieniem wypełnić wnętrze kurczaka.Kurczak nadziewany l kurczak. 2-3 jaja. Ułożyć indyka w brytfannie. pieprzem i gałką muszkatołową. połową ziół.. 2 małe bułeczki. sól. pierś pobić przez mokrą ściereczkę). jajami. Zemleć połowę orzechów. sól. l łyżeczka tymianku.

ostudzić i wstawić do lodówki. Kurczaka włożyć do dopasowanego garnka i zalać wodą tak.. wsypać mąkę i zrobić zasmażkę. 1. pokroić. szczypta soli. Ugotować makaron. gorący makaron. Następnie kurczaka wyjąć na talerz i obrać ze skórki.Sos zielony: 10 dag szczawiu albo szpinaku. Do wrzącej wody włożyć porcje kurczaka i gotować przez 35 min. Szczaw lub szpinak wrzucić na 2 min do wrzącej wody. Porcje ugotowanego kurczaka ułożyć na talerzu i polać sosem. odcedzić. włożyć do garnka. Zimny kurczak w sosie ziołowym l kurczak. 3 łyżki masła. 2 łyżki mąki. Musztardę wymieszać z jogurtem. l marchew. tymianek. sól. zalać wodą i zagotować. 1/4 szklanki śmietany. Powstały sos gotować przez 3 min. 99 . liść laurowy. Kurczaka wyjąć i włożyć pokrojone warzywa. Następnego dnia ze stężonego rosołu zebrać tłuszcz. 1/4 szklanki oliwy. l por. l łyżeczka soku cytrynowego. l łyżka musztardy. a potem ostudzić i zmiksować z posiekanym szczawiem lub szpinakiem. a potem śmietanę. po czym kurczaka wyjąć i ostudzić. na nim porcje kurczaka. pieprz.5 łyżki posiekanego estragonu. 1. całość polać zielonym sosem. Sos ziołowy: l żółtko. Wlać do niej przecedzony rosół. przelać zimną wodą. sól. Na dużym talerzu ułożyć ugotowany. żeby go całkowicie przykrywała. w którym gotował się kurczak. estragonem i pietruszką. Warzywa oczyścić. l liść laurowy. dodać 4 łyżki stężałego rosołu oraz pozostałe składniki sosu i ucierać jak majonez. l łyżeczka octu. Sos podgrzać przed podaniem. Posolić i zagotować. następnie przecedzić. 2 łyżki posiekanej trybuli. osaczyć. Gotować na wolnym ogniu około l godz.5 łyżki posiekanej pietruszki. lubczyk. pietruszkę. przyprawić solą i pieprzem. 2-3 łyżki rzeżuchy. ponownie włożyć kurczaka. potem dodać świeże posiekane zioła. l cebula. 3 gałązki pietruszki. aby część wody wyparowała. 4 łyżki jogurtu. a po ostudzeniu bardzo drobno posieka ć. 3 gałązki lubczyku. 2 gałązki tymianku. W rondlu stopić masło. 2 łyżki posiekanego kopru. Rosół gotować jeszcze trochę.

l ząbek czosnku. Gotowego kurczaka podzielić na porcje i polać sosem z brytfanny. 3-4 gałązki suszonego majeranku związanego w pęczek. Nakłuć mięso w kilku miejscach i polać sokiem pomarańczowym lub cytrynowym. Brytfannę lub ogniotrwałe naczynie szklane do pieczenia drobiu natrzeć rozgniecionym czosnkiem. trzeba go podgrzać). l łyżka majeranku. posypać ziołami. l łyżka ziaren białego pieprzu (może być czarny). l łyżka tymianku. sól. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego rozmarynu. . Kaczka pieczona z miodem i ziołami l kaczka (2-2. ułożyć w brytfannie i obłożyć gałązkami ziół. 100 . Po upieczeniu podzielić na porcje. W czasie pieczenia przewrócić połówki kaczki na drugą stronę i przyrumienić. 4 łyżki soku pomarańczowego lub cytrynowego.5 kg). l liść laurowy. 3 gałązki kopru. l gałązka majeranku. 1/2 łyżki cząbru.. Kurczaka posmarowa ć musztardą. l łyżka oliwy. 2 łyżki oliwy. Pozostawić tak na 1-2 godz. Połówki kaczki ułożyć skórką do góry w nasmarowanej oliwą brytfannie. 3 gałązki trybuli. Kaczkę przedzielić na pół i posmarować z obydwu stron miodem (jeśli jest twardy. l łyżeczka soli. 2 łyżki mąki. pieprz. pieprz. Brytfannę przykryć i wstawić do zimnego piekarnika.5 godz. 2 gałązki tymianku. powoli ogrzewać do 250°C.oblać oliwą. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200°C przez l godz. 3 gałązki estragonu. 3-4 jabłka. Gęś w sosie jabłkowym l gęś.Kurczak pieczony z ziołami l kurczak. 3 gałązki pietruszki. żeby kaczka przeszła aromatem ziół. l pęczek włoszczyzny. posypać solą i pieprzem. Pieczenie trwa około 1. 4 łyżki miodu. l szklanka białego wytrawnego wina. nie polewać sosem powstałym przy pieczeniu. 1/2 łyżki hyzopu. ponieważ jest bardzo tłusty. solą i pieprzem. 3 łyżki musztardy.

włożyć pęczek majeranku i gotować jeszcze 10 min na wolnym ogniu. wsypać sól i gotować na wolnym ogniu przez 90 min od chwili zagotowania. 3 łyżki masła. Wlać wino. Cebulę bardzo drobno posieka ć i podsmażyć na oliwie. 1/4 szklanki śmietany. Wyjąć rybę na talerze. z którego wcześniej wyjąć majeranek. 2 łyżki masła. włoszczyznę. estragonu. Wyjąć porcje gęsi na talerz. 1/4 łyżeczki bazylii. posypując je solą. żeby całkowicie przykryła gęś. przykryć patelnię i na bardzo wolnym ogniu dusić 10 min. Ryby Filet rybny duszony 8 plasterków filetów. Mięso gęsi oddzielić od kości i pokroić na mniejsze kawałki. 1/4 szklanki białego wytrawnego wina. przyprawić solą oraz pieprzem i polać nim rybę. Plasterki filetów skropić sokiem cytrynowym i zostawić na 15 min.Gęś podzielić na porcje i ułożyć w garnku. 2-3 łyżki soku cytrynowego. 2 ząbki czosnku. wlać do gotującego się rosołu. 4 łyżki oliwy. pieprz. żeby odparowała część wody. Rosół gotować dalej. 1/4 łyżeczki lebiodki. 50 dag pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego rozrobiona w 3000 ml wody. 2 łyżki soku cytrynowego. Polać sosem. Mąkę rozmieszać z 2 łyżkami wcześniej zebranego tłuszczu. filety wkładać pojedynczo. l łyżeczka soli. stale mieszając zagotować. sos szybko zagotować i wlać do niego śmietanę rozmieszaną z mąką. Filet rybny zapiekany l cebula. zebrać możliwie cały tłuszcz. po l łyżce koperku. 1/4 łyżki białego lub czarnego pieprzu. 8 plasterków filetów. pieprzem i posiekanymi ziołami. a następnie pomidory obrane ze 101 . wrzucić obrane i pokrojone na plasterki jabłka. Włożyć l liść laurowy. 10 dag pieczarek. 1/2 łyżeczki soli. Masło stopić na patelni. 2 łyżki mąki. l łyżeczka soli. l liść laurowy. zalać winem i dodać tyle wody. dodać rozgnieciony czosnek (nie rumienić). 1/4 łyżeczki pieprzu. pietruszki i melisy.

sól. Podawa ć posypane posiekaną pietruszką. Masło stopić na patelni. 2 łyżki masła lub olej. l tarta bułka. porcje filetów panierować w mące i wkładać na patelnię. Ryby zala ć sosem pomidorowym. 2 łyżki oliwy. Na pozostałym ze smażenia ryb maśle podsmażyć pokrojone na cieniutkie plasterki pieczarki. ementaler lub inny łagodny ser). Cebulę bardzo drobno posiekać. 2 łyżki płatków kukurydzianych. 4 łyżki soku cytrynowego. l mała cebula. Filet rybny z estragonem 8 plasterków filetów. można dodać jeszcze szczyptę cukru. 2 łyżki estragonu. Kawałki ryby maczać w jajku z cebulą.skórki lub rozrobiony z wodą koncentrat pomidorowy i zioła. 1/2 łyżeczki białego pieprzu (może być czarny). Przed podaniem posypać świeżym posiekanym estragonem lub pietruszką. już nie odwracając. na wierzchu ułożyć pieczarki i wszystko zapiec krótko w piekarniku o temperaturze 180-200°C. Zmieszać wszystkie składniki sosu. 2 łyżki tartego żółtego sera (parntezan. sól. a następnie obtaczać w tartej bułce. Filety skropić sokiem cytrynowym. l szklanka jogurtu. Filety na 15 min przed smażeniem skropić sokiem z cytryny i posolić. pieprz. Sos remuladowy: 2 łyżki majonezu. a następnie każdy kawałek posolić. 3-4 łyżki pietruszki. Usmażyć na złotobrązowy kolor z obu stron. posypać płatkami kukurydzianymi i żółtym serem. sok cytrynowy. dorsz (lub inna ryba morska) smażona z sosem remuladowym 4 małe ryby. posypać estragonem oraz pieprzem i pozostawić na 15-30 min. 4 łyżki oliwy. koperku i szczypiorku. l jajko. smażyć jeszcze l min. Ryby oczyścić. 102 . Makrela. aż stanie się gęstawy. posypać solą oraz pieprzem i kłaść na patelnię z rozgrzaną oliwą. Sos gotować na bardzo wolnym ogniu. zmieszać z jajkiem. Usmażoną rybę wyjąć na talerz i polać sosem. Smażyć je szybko na rozgrzanym maśle lub oleju i przekładać do brytfanny lub naczynia do zapiekania. podzielić na kawałki.

17. Pstrąg pieczony w folii aluminiowej .Rys.

l łyżka ogórecznika. wyjąć rybę i przełożyć do salaterki. na nie kłaść drobno pokrojoną cebulę i pomidory (obrane ze skórki i też drobno pokrojone). 4 pomidory. l łyżka melisy. posypać solą i pieprzem. posmarować oliwą. posypać pokrojoną na cienkie krążki cebulką. ułożyć na kawałkach folii aluminiowej. sól. Folię szczelnie zamknąć i wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 35 min. trybula. 4 małe cebulki dymki z zielonym szczypiorem lub l duża cebula. 3 łyżki oliwy. Na końcu każdą porcję posypać rozmarynem i dokładnie zamknąć folię. l łyżka oliwy. l łyżeczka świeżo utartego chrzanu. pieprz. Wsypać zioła. sól. l łyżeczka lubczyku. szczypiorek. Można jeść na ciepło z ryżem lub na zimno jako przystawkę. l pęczek młodej cebuli dymki ze szczypiorem. aż folia trochę ostygnie. Po wyjęciu z piekarnika poczekać. Ryby oczyścić i podzielić na porcje. Polać resztą oliwy i soku cytrynowego.Halibut z rozmarynem (również pstrąg lub inna ryba) 4 porcje halibuta. 2 łyżki oliwy. l łyżka estragonu. 2 drobno pokrojone ogórki konserwowe. 104 . pieprz. l łyżeczka koperku. 2 łyżki cukru. 2 łyżki posiekanego rozmarynu. Oczyszczone śledzie pokroić na cienkie paski i ułożyć na dnie miski. l liść laurowy. koperek). Włożyć do piekarnika nagrzanego do temperatury 180°C i piec około 25 min. l łyżka soku cytrynowego. Każdy kawałek skropić sokiem cytrynowym. Na folii ułożyć porcje ryby posypane z obydwu stron solą i pieprzem. przyprawić solą i pieprzem. 3 łyżki posiekanych świeżych ziół (estragon. Śledzie ziołowe 4 świeże śledzie. 4 łyżki octu. Pozostałe składniki zmieszać ze sobą i nałożyć na śledzie. Przygotować 4 kawałki folii aluminiowej i posmarować je oliwą. Sałatka z halibuta lub dorsza 50 dag halibuta lub dorsza.

l łyżka posiekanego szczypiorku i l łyżka posiekanego koperku (może być trybula. 3 łyżki roztartych suszonych ziół (bazylia. zdjąć skórkę i pokroić na paski. Cebulę pokroić w plastry. Ziemniaki obrać. resztek pieczeni lub pieczonego drobiu. Ca łość posypać rozmarynem i solą. 105 . pietruszka i mięta).5 łyżeczki soli. Śledzie w śmietanie 8 śledzi marynowanych. 2 łyżki śmietany. a potem obniża się do 180°C i piecze jeszcze 50 min. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. jabłka zetrzeć na grubej tarce i przełożyć do salaterki. pokroić na 3-4-centymetrowe kawałki i ułożyć w wysmarowanej masłem formie. Wlać śmietanę. pieprz. kiełbasy. trybula). włożyć śledzie. koperek. l łyżka masła. l łyżka rozmarynu. Przez pierwsze 15 min temperatura powinna wynosić 250°C. przykryć cieniutkim^ plastrami boczku i wstawić do nagrzanego piekarnika. sól. sól. potrawy z ryżu i potrawy mączne Zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem 80 dag ziemniaków. Rozmaryn można zastąpić tymiankiem lub majerankiem.Miskę przykryć i przenieść w chłodne miejsce lub do lodówki na 2428 godz. l szklanka śmietany. lubczyk). l drobno posiekana cebula. położyć na ziemniakach. Zapiekanki. opłukać. pieprz. Cebulę bardzo drobno posiekać. przyprawić sos solą i pieprzem. Zapiekanka ziołowa 2 łyżki masła. wsypać zioła. opłukać. cząber. Podawać po kilku godzinach. 25 dag ugotowanego makaronu (lub 50 dag ugotowanych ziemniaków lub 2 szklanki ryżu). 1. wyjąć ości. 20 dag szynki. gdy sos nabierze właściwego smaku. 1-2 jabłka. 15 dag boczku. parówek. l jajko. tymianek. l cebula. szczypiorek. 2-4 pomidory. majeranek. 3 łyżki tartego sera. Śledzie wyjąć z marynaty. 25 dag cebuli.

Piec przez 20-30 min. sól. pieprzem. 2 cebule.Masło stopić na dużej patelni. w ciepłym miejscu. l łyżeczka cukru. posypać żółtym serem i przykryć. 25 dag tartego żółtego sera. Podawać posypane świeżymi ziołami. przyprawić na słono i 106 . plasterki świeżych pomidorów. Ciasto posmarować sosem. Mąkę rozbić w dużej misce z ciepłą wodą. Pizza neapolitańska 3 dag drożdży. cebulę posiekać i podsmażyć na maśle. l kg pomidorów. skropić oliwą i wstawić do lekko nagrzanego piekarnika. 5 łyżek posiekanych świeżych listków mięty. a następnie włożyć makaron (ziemniaki lub ryż). pieprzu oraz suszonymi ziołami i rówuież wlać na patelnię. ciepła woda. na końcu dodać 4 łyżeczki oliwy. potem szynkę (kiełbasę. żeby wyrosło. ćwiartki jaj na twardo. ułożyć sardynki. Przyprawić solą i pieprzem. l łyżka lebiodki. Jajko rozmieszać ze śmietaną. Smażyć na wolnym ogniu przez 5 min. l łyżka bazylii. drożdżami. 2 ząbki czosnku. następnie przestawić znów w ciepłe miejsce na 30 min. Drożdże rozmieszać z cukrem na jednolitą masę. szczyptą soli. Mąkę rozmieszać z ciepłą wodą i zagnieść ciasto pierogowe. l mała puszka sardynek. parówki lub mięso) i całość wymieszać. Ciasto dobrze wygnieść. 75 dag białego sera. l jajko. dodać jajko i miętę. odrobiną soli. Gotować sos na wolnym ogniu przez 30 min. 40 dag mąki. Ser zmielić w maszynce do mięsa. sól. posypać bazylią. plasterki szynki lub kiełbasy. 1/2 łyżeczki pieprzu. Na wierzch pizzy można położyć jeszcze podsmażone pieczarki. miskę przykryć i zostawić na 2 godz. 14 łyżeczek oliwy. Dużą blachę nasmarować oliwą. ostudzić. oliwki. tłuszcz do polania. żółtym serem. Cebulę i czosnek posiekać. potem ułożyć ćwiartki pomidorów. wsypać pieprz i lebiodkę. rozwałkować ciasto i ułożyć na blasze. podsmażyć na oliwie. w temperaturze 200°C. Pierogi z serem i miętą 50 dag m ąki. rozwałkować na cienkie placki i szklanką wyciąć krążki. dodać pomidory obrane ze skórki i pokrojone na ćwiartki.

sól. wtedy przełożyć go do miski. aż ryż wchłonie cały rosół. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. wsypać orzechy. Następnie dodać zioła i ewentualnie warzywa. W razie potrzeby dolać jeszcze rosołu. 25 dag ryżu. pora. 3 łyżki posiekanych świeżych lub roztartych suszonych ziół: koperku. Przyprawić sokiem cytrynowym i wsypać zioła. 10 listków majeranku. 24 liście winorośli (mogą być suszone). estragonu. 1/4 szklanki oliwy. l liść laurowy. 2 łyżki rodzynków. sól. aż ryż wchłonie wodę. jak gołąbki z kapusty. aby ostygł. rodzynki. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych lub włoskich (w oryginalnym przepisie tureckim -orzeszków piniowych). Nadzienie rozłożyć na krążki i zlepiać pierogi. Drobno posiekaną cebulę" podsmażyć na oliwie. a potem osuszyć. wlać l szklankę wody. pomidorów. Risotto ziołowe l cebula. pieprz (można dodać 25 dag startych na grubej tarce lub drono posiekanych warzyw: marchwi. zalać połową rosołu. W czasie duszenia ryżu przygotować liście winorośli. pietruszki. pietruszki. selera. Ugotować je w dużej ilości osolonej wody i podawać polanę roztopionym tłuszczem. potem ostudzić i osaczyć. 10 listków szałwii. 10 małych gałązek tymianku. dodać umyty i dobrze osaczony ryż. Suszone liście moczyć przez kilka minut w zimnej wodzie. jeszcze filiżankę rosołu i dalej dusić. 10 listków estragonu.dokładnie wymieszać. Na każdy liść nałożyć łyżkę nadzienia i zawijać tak. Patelnię przykryć i trzymać na bardzo małym ogniu tak długo. l łyżeczka sproszkowanej słodkiej papryki. pieprz. 1/2 l wody. Patelnię przykryć i trzymać na wolnym ogniu przez 8-10 min. 3 łyżki soku cytrynowego. 3/4 l rosołu. sól. Liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym 20 dag cebuli. pieprz. Dno dużej patelni wyłożyć liśćmi wino107 . Cebulę drobno posiekać i podsmażyć na maśle. 10 dag ryżu. świeże liście wrzucić na 2-3 min do wrzącej wody. 4 dag masła. papryki). Sól i pieprz dodać przed podaniem.

bazylia. trybula. pietruszki. dodać śmietanę i większą część ziół. trybula). śmietanką. stale mieszając. Gdy tylko jajka się zetną. szczypiorek. wody i soku cytrynowego. obciążyć talerzem i gotować na wolnym ogniu jeszcze 45 min. Gdy jajecznica zacznie krzepnąć. stale mieszając. estragon. tymianek). 3 łyżki masła. a następnie wlać na patelnie z roztopionym masłem. 3 łyżki słodkiej śmietanki. wsypać większą część ziół i jeszcze kilka sekund potrzymć na ogniu. 108 . potrzymać jeszcze chwilę na słabym ogniu. estragon lub pojedynczo: trybula. bazylia. 2 łyżki śmietany. Jajecznica z serem i ziołami 6 jajek. Zalać resztą oliwy. pieprz. wymieszać z jajami. pieprz. tymianek. 3 łyżki świeżych posiekanych ziół: trybuli. estragon. szczypiorek. rzeżucha.rośli. l łyżka posiekanych świeżych ziół (mieszanka: pietruszka. Ser zetrzeć na grubej tarce. Podawać posypaną resztą posiekanych świeżych ziół. szczypiorku. 2 łyżki posiekanych świeżych ziół (dodawać raczej pojedynczo albo w wypróbowanych mieszankach następujące świeże zioła: szczypiorek. 10 dag ementalera albo innego łagodnego żółtego sera. Jajka rozmieszać z solą i pieprzem. Przed podaniem posypać resztą posiekanych ziół. Na patelni roztopić masło i wlać rozrobione jajka. a na nich ułożyć liście z nadzieniem. l łyżeczka masła. sól. pieprz. sól. Omlet ziołowy I (porcja dla jednej osoby) 2 jajka. sól. solą i pieprzem. Dania z jaj Jajecznica ziołowa 5 jajek. 4 łyżk masła.

18. Omlet ziołowy .Rys.

Jajka wymieszać z drobno posiekaną cebulką.5 łyżeczki octu winnego. 2 łyżki posiekanych orzechów laskowych. 1/2 szklanki śmietany. dobrze wymieszać i tym sof :m zalać jajka. Drobno posiekane orzechy. żeby płynne jeszcze jajka spłynęły pod spód i ścięły się. Jajka z orzechami i ziołami 4-6 jajek ugotowanych na twardo. 2 cebulki dymki ze szczypiorkiem. Brzegi omletu podważyć. Smarować białym serem. Wszystkie składniki sosu zmieszać ze sobą dokładnie. pieprz. majeranek). l łyżeczka soli. 2 łyżki soku cytrynowego.5 łyżeczki soku cytrynowego. 4 łyżki posiekanego koperku. i zalać nim jajka. aż powstanie majonez. koper. z )ła. l szklanka śmietany. estragon. smażyć małe naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. 110 . sól i pieprz wsypać do śmietany. sól. wylać na patelnię z roztopionym masłem i smażyć na słabym ogniu. szczypiorek. l mała główka sałaty. Omlety ziołowe II 4 jajka. 1/2 szklanki posiekanych świeżych ziół (pietruszka. 1. Salaterkę lub półmisek wyłożyć liśćmi sałaty. posiekane zioła. 3 łyżki masła. 8 łyżek posiekanej pietruszki. na nie kłaść połówki jaj. kilka listków sałaty.Jajka niezbyt dokładnie wymieszać z solą. pietruszką. przyprawionym solą i pieprzem. 2 łyżki oliwy. Jajka w sosie ziołowym 6-8 jajek ugotowanych na twardo. Patelnię smarować odrobiną masła i oliwy. przeciętą stroną do góry. l łyżka oliwy. solą i pieprzem. trybula. nie mieszając. ser biały. 1. Listki sałaty pokroić na długie paski i ułożyć na półmisku. a na nich położyć połówki jajek. i zwijać w rurki. koprem. sos ziołowy: l żółtko. pieprzem i ziołami. pieprz.

2 łyżki masła. Jajka faszerowane 4 jajka na twardo. kopru. ziołami i solą. smalec). 5 łyżek posiekanej świeżej melisy. 2 łyżki twarożku homogenizowanego lub roztartego białego sera. Ułożyć jajka na blasze i wstawić na 10-15 min do gorącego piekarnika (180-200°C). wówczas sos nabierze zielonej barwy. po l łyżeczce: bazylii. 15 dag mąki. można udekorować bitą śmietaną. tłuszcz do smażenia (olej. posypać je melisą i naleśnik zwinąć w rurkę. cukier do posypania. sokiem cytrynowym. 1/2 szklanki mleka. 1/2 łyżeczki soli. lubczyku. soli i jajka przygotowa ć ciasto naleśnikowe. l łyżka tartego sera ostrego (tylżycki. sól. szczawiu. żeby nie uszkodzić skorupki. Naleśniki z jagodami i melisą 25 dag jagód. l łyżeczka soku cytrynowego. mięty. rozmarynu. na to położyć jeszcze kilka wiórków masła. mleka. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. trochę cząbru. Na posmarowanej cienko tłuszczem patelni smażyć naleśniki i układać je na podgrzanym talerzu. sos: l szklanka śmietany. Bułkę tartą zmieszać z tartym serem i posypać tym każdą połówkę jajka.Jajka wiosenne 6-8 jajek. salami). Z mąki. szczypta estragonu. 111 . melisy. Jajka ugotowane na twardo przeciąć ostrym nożem tak. l jajko. Podawać posypane cukrem. W niej ułożyć połówki jajek przekrojoną stroną do góry. Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu. pietruszki. trybuli. Na każdy naleśnik nałożyć trochę jagód. 2 łyżki posiekanego kopru. szczypiorku. Wyjąć białko i żółtko. 2 łyżki bułki tartej. tymianku i bazylii (suszonych lub świeżych). 2 łyżki oliwy. Masą napełnić połówki skorupek. posolić do smaku i wlać do płytkiej salaterki. 2 łyżki posiekanej pietruszki. szczypta soli. drobno posiekać i zmieszać z oliwą. Zioła bardzo drobno posieka ć albo zmiksować z małą ilością śmietany.

Podawać posypane cukrem. wrzucić kapustę i marchew i chwilę podsmażyć. po czym odcedzić i wyjąć miętę. l łyżeczka soli. a potem obciąć wystający ogonek i odwrócić na drugą stronę. liść laurowy. stale mieszając. szczypta soli. 2 łyżki posiekanej pietruszki. Groszek wyłuskać. doda ć masło i posiekaną miętę. 2 łyżki masła. dodać masło oraz sól. cebulę i czosnek drobno posiekać. najpierw kwiatami do dołu. 2 cebule. na końcu przyprawić solą i pieprzem. wyrobić gładkie gęste ciasto. cukier do posypania. 2-3 łyżki mleka. Potrawy z warzyw Kapusta biała po hiszpańsku 70 dag białej kapusty. l liść laurowy. Groszek zielony z miętą 1. l łyżka piwa. czosnek. Gotować 15 min. 3 jajka. 2 ząbki czosnku. 1/2 łyżeczki soli. Dodać cebulę. 20 kwiatostanów czarnego bzu (w pełni rozkwitniętych). Masło stopić na dużej patelni. 30 dag marchwi. tłuszcz do smażenia (smalec). wrzucić do wrzącej osolonej wody i włożyć gałązki mięty związane w pęczek. 1/4 łyżeczki pieprzu.Kwiatostany czarnego bzu w cieście 15 dag mąki. Gotować na małym ogniu ok.5 kg zielonego groszku w strąkach. 15 min. 2 łyżki stopionego masła. Kapustę drobno poszatkować. Mąkę rozrobić z jajkami. 112 . mlekiem i piwem. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 2 łyżki masła. marchew pokroić w cienkie paseczki. wymieszać i od razu podawać. Kwiatostany maczać w cieście i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu. l szklanka rosołu. l łyżka posiekanego świeżego lub roztartego suszonego tymianku. 10 gałązek mięty. Przełożyć groszek do salaterki. pietruszkę i zalać rosołem.

Zioła i warzywa w koszykach .Rys. 19.

sól. 3 łyżki koncentratu pomidorowego. Suszoną bazylię wsypać na 3 min przed zakończeniem duszenia. pieprz. l łyżeczka tymianku. Wsypać miętę i zestawić patelnię z ognia. Wtedy wrzucić marchewkę. l duża cebula. 3 łyżki oliwy. Cebulę pokroić w cienkie plasterki i podsmażyć na maśle lub oliwie. trzymać na ogniu przez 3-4 min. sól. Pomidory sparzyć. aż cukier lekko zbrunatnieje.l łyżeczka curry i l łyżeczka przyprawy chińskiej. patelnię przykryć i dusić jeszcze 2 min. l łyżeczka bazylii. l łyżka cukru. l ząbek czosnku. 2 łyżki świeżej posiekanej lub roztartej suszonej bazylii. Cukinia w pomidorach 50 dag cebuli. 2 łyżki masła. l ząbek czosnku. fasolę w ziarnach namoczyć na noc poprzedniego dnia i podgotować przez 1/2 godz. l szklanka wody. Przyprawić solą i pieprzem. Warzywa duszone l duża cebula. Na 114 . wrzucić na patelnię i smażyć 10 min. 1/2 łyżeczki lebiodki (zioła świeże lub suszone). 3 łyżki masła lub oliwy. obrać ze skórki. pokroić na plasterki. 30 dag innych warzyw: fasolki szparagowej. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. 1/2 łyżeczki lubczyku. wrzucić do wrzącej osolonej wody i ugotować do miękkości. Masło roztopić na patelni. ale nie odkrywać jeszcze przez jakiś czas. dodać cukier i stale mieszając. papryki słodkiej (osobno lub mieszanki). Świeże listki bazylii i rozgnieciony czosnek dodać po zakończeniu duszenia i przykryć patelnię jeszcze na kilka minut. 25 dag pomidorów lub 3 łyżki koncentratu pomidorowego. oberżyny. Można też przyprawić inaczej .Marchewka z miętą 75 dag marchwi. cukinii. Wszystkie warzywa pokroić dość drobno. pieprz. cukinia. dodać do cukinii i dusić pod przykryciem 10 min. Marchew pokroić w kostkę. 30 dag włoszczyzny z kapustą. fasoli w ziarnach. odcedzić. Cukinię pokroić w plastry grubości l cm (starą cukinię trzeba obrać ze skórki). szczypta cukru. sól.

salami). l pęczek koperku. opłukaną dynię pokroić w kostkę. Obraną. sól. 1/2 szklanki śmietany. obrać ze skórki i pokroić w plastry grubości l cm. Na patelni rozgrzać oliwę i podsmażyć drobno pokrojoną cebulę. Wierzch zapiekanki posypa ć tartym żółtym serem i wstawić do piekarnika o temperaturze 180°C na 15 min. l łyżeczka słodkiej papryki. jako dodatek do pieczeni czy pieczonego kurczaka. aby przykryła dynię. Każdy plasterek posypać solą i tymiankiem. 2 łyżki masła. Potrawę można podawać z dodatkiem ryżu lub ziemniaków. Dynia z koperkiem 80 dag dyni. 2 łyżki oliwy. świeże zioła i pieprz wsypać po zdjęciu z ognia. Gotować na wolnym ogniu 30 min pod przykryciem. a potem odkryć patelnię i przez kilka minut odparować część wody. wrzucić na patelnię i zalać koncentratem pomidorowym rozrobionym z wodą. Selery gotować w skórce w dużej ilości osolonej wody około 30 min. Ogniotrwałe naczynie do zapiekania wysmarowa ć masłem i wysypać tartą bułką. Dolać tyle wody. 2 łyżki tartej bułki. Suszone zioła dodać na kilka minut przed zakończeniem duszenia. a potem dodawać kolejno pozostałe warzywa. l mała cebula.patelni rozgrzać oliwę i najpierw podsmażyć cebulę. jeśli jest jej za dużo. Zalać koncentratem pomidorowym rozmieszanym z wodą. ponieważ gotuje się najszybciej. sól. Ostudzić. aż warzywa będą miękkie. l łyżka koncentratu pomidorowego. ułożyć w nim plastry selerów. Rozgnieciony czosnek. jako samodzielne danie. wlać na patel115 . żeby wypuściła sok. na końcu cukinię. Selery zapiekane z tymiankiem 2 duże selery. posolić i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu 40 min. l łyżka tymianku. posolić i pozostawić na kilka minut. 10 dag tartego ostrego żółtego sera (myśliwski. cukier. Dynię osuszyć z soku. Posiekany koper i paprykę rozmieszać ze śmietaną.

Sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą 75 dag fasolki szparagowej. Przyprawić solą. 4 pomidory. 2 łyżki octu ziołowego. 2 łyżki rzeżuchy. 1/2 szklanki majonezu. 2 gałązki bazylii. l łyżeczka posiekanego cząbru. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie z kminkiem do miękkości. Z oleju. sól. l pęczek koperku. 3 łyżki octu ziołowego. ale nie gotować. obrać i pokroić w plasterki. Posypać pokruszoną bryndzą i grubo posiekanymi listkami bazylii. olejem i octem.nie i jeszcze chwilę trzymać na ogniu. Sałatki i surówki Sałatka bretońska z fasoli 50 dag białej fasoli. ostudzić. soli. sól. potem ugotować ją do miękkości i odcedzić. Fasolkę szparagową pociąć na mniejsze kawałki i gotować 20 min w osolonej wodzie. l łyżka posiekanej pietruszki. 1/4 łyżeczki soli. odcedzić. pieprz. l łyżeczka kminku. Sałatka z ziemniaków I l kg ziemniaków. słodka papryka sproszkowana. Poprzedniego dnia fasolę namoczyć w zimnej wodzie. 3 duże pomidory. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. 2 łyżki octu ziołowego. pieprzu i 1-2 łyżek wody sporządzić sos i zalać nim fasolkę w salaterce. pomidory pokroić w kostkę i wymieszać z fasolą i ziołami. l łyżka posiekanego koperku. 1/4 łyżeczki pieprzu. 2-3 gałązki lubczyku. pieprz. pieprzem. 10 dag bryndzy. 3 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. Podawać po 10 min. l cebula. drobno posiekanej cebuli. odcedzić. Wsypać cukier i sól do smaku. l łyżka posiekanej mięty. l pęczek pietruszki. l pęczek rzodkiewek. 116 . 3 listki szałwii. Cebulę bardzo drobno posiekać. l pęczek szczypiorku. l łyżeczka posiekanej melisy. octu. 2 cebule. l szklanka jogurtu.

l łyżka posiekanego estragonu. Sałatka warzywna z sosem ziołowym 25 dag ziemniaków. odcedzić. dodawać stopniowo olej. 1/2 łyżeczki śmietany. Zalać sosem sałatkę i ostrożnie wymieszać. 2 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. solą. cukrem i tym sosem polać sałatkę. Jajka pokroić w plasterki. pieprz. pieprzem. 4 łyżki posiekanego świeżego szczawiu. 15 dag zielonej fasolki szparagowej. sos ziołowy: 2 jajka na twardo. Białka jaj ugotowanych na twardo oddzielić od żółtek. sól. sól. 2 łyżki octu ziołowego. na nich ułożyć ziemniaki i polać je łyżką oleju. Ziemniaki w łupinach ugotować w osolonej wodzie. 2 łyżki śmietany. śmietaną. wsypać na wierzch. Żółtka ucierać z małą ilością śmietany. posiekać i wsypać do salaterki. Pozostałe składniki wymieszać z drobno posiekanymi ziołami i tym sosem zalać ziemniaki. ułożyć na ziemniakach i posypać szczawiem. olejem. obrać i pokroić w plasterki. pokroić na 1-centrymetrowe kawałki i dodać do sałatki. l łyżka posiekanego kopru. odcedzić. sól. odcedzić. l pęczek cebuli dymki ze szczypiorem lub 2 cebule. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. l łyżka octu ziołowego. Dokładnie wymieszać i od razu podawać. 25 dag ziemniaków. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty. dodać do ziemniaków. Marchew i fasolkę polać l łyżką oleju. na nich położyć jeszcze ciepłe ziemniaki i skropić je łyżką oleju. Fasolkę ugotować do miękkości. Sałatka z ziemniaków II l główka sałaty. Musztard? zmieszać z octem. ugotować do miękkości. 15 dag marchwi. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. pieprz i zioła. Cebulę drobno pokroić. Całe ziemniaki ugotować. pieprz. l łyżka posiekanego szczypiorku. odcedzić. Marchewkę pokroić w kostkę. ocet. 4 jajka na twardo. 117 . szczypta cukru.Pomidory i rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać z ziemniakami. pokroić na grube plasterki. l główka sałaty. obrać. Salaterkę wyłożyć listkami sałaty.

3 łyżki śmietany. olejem i sokiem cytrynowym. l pęczek koperku. Seler zetrzeć na drobnej tarce i od razu wymieszać z rybą i ziołami. pieprzem. pęczek pietruszki. sól. pieprz. 2 pęczki rzodkiewki. Ser i pomidory pokroić w kostkę. 1/4 selera. trybuli.Sałatka serowa 10 dag łagodnego żółtego sera. solą i świeżymi lub suszonymi ziołami. przybrać listkami sałaty i ziół. musztardą. 118 . l łyżka oleju sojowego lub s łonecznikowego. cukier. sól. pieprz. Salaterkę wyłożyć liśćmi zielonej sałaty. pokroić na mniejsze kawałki. jasnozielonych liści mniszka. sól. l łyżka serka homogenizowanego. melisy. 3 łyżki posiekanego szczypiorku. Rzodkiew obrać i zetrzeć na tarce jarzynowej. Surówka wiosenna l biała rzodkiew. 4 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. kilka liści sałaty. 10 dag cebuli. 1/4 szklanki posiekanej rzeżuchy. przyprawić solą. rzodkiewki pokroić w plasterki i wymieszać w salaterce z rzeżuchą. 20 dag pomidorów. 2 łyżki soku cytrynowego. Sałatka rybna z selerem i ziołami l puszka ryb w oleju (20 dag). Sałatkę przygotować tuż przed podaniem. cebulę i koper drobno posiekać. olej sojowy lub słonecznikowy. 1/2 szklanki posiekanej rzeżuchy. sól. 3 łyżki posiekanych ziół: estragonu. gdyż seler szybko brązowieje. Przełożyć rybę z puszki do miski. pieprz. 2 łyżki soku cytrynowego. ogórki w cienkie plasterki. 10 dag ostrego żółtego sera. Pozostałe składniki rozmieszać dokładnie w kubku na jednolity sos i zalać nim surówkę. przyprawić sokiem cytrynowym. 20 dag ogórków świeżych lub kiszonych. l cebula dymka ze szczypiorem. sok cytrynowy. 2 łyżki soku cytrynowego. Surówka z liści mniszka („mleczu”) 10 dag bardzo młodych. pieprzem. nałożyć na nie sałatkę. 1/2 łyżeczki musztardy. Wszystkie składniki wymieszać.

Listki roszponki porozrywać na mniejsze kawałki. cukier oraz zioła i wlać do miski. l szklanka śmietany. Od razu podawać. Pomidory pokroić w kostkę. Olej rozmieszać w kubeczku z sokiem cytrynowym. potem osaczyć. Słodką śmietankę rozmieszać z posiekanymi ziołami (kwaśną śmietanę można ubić). Pomidory z bazylią l kg pomidorów. 2 łyżki ogórecznika. l łyżka mięty (posiekanych świeżych listków). 119 . 2 łyżki trybuli lub pietruszki. Do oleju dodać sok cytrynowy. 1/4 łyżeczki pieprzu. 2 łyżki soku cytrynowego. posolić i zalać śmietaną wymieszaną z drobno posiekanymi ziołami. pieprz. 1/2 łyżeczki pieprzu. sól. 4 łyżki oleju sojowego lub s łonecznikowego. Dokładnie wymieszać. Mizeria z ziołami 50 dag świeżych ogórków. Cebule pokroić w krążki i wymieszać w salaterce z liśćmi mniszka i rzeżuchą. 4 łyżki posiekanych świeżych listków bazylii (można spróbować też z tymiankiem i rozmarynem). 1/2 łyżeczki cukru. podawać po kilku minutach. 2 młode cebulki ze szczypiorkiem. Surówka z roszponki 15 dag roszponki. polać surówkę i wymieszać. 6 łyżek śmietanki. cebule pokroić w krążki. dodać do pomidorów i ostrożnie rozmieszać. l łyżeczka soli. Według tego samego przepisu można sporządzić surówkę z młodych liści babki zwyczajnej. solą i cukrem. Ogórki pokroić na cienkie plasterki. Podawać po 10 minutach. przyprawić solą i pieprzem.Liście mniszka zalać na godzinę zimną wodą. 1/2 łyżeczki soli. 3 łyżki koperku. sól. zmieszać razem w salaterce.

Wymieszać z pozostałymi składnikami sosu. Zioła posiekać i zmiksować przystawką z nożykami na zieloną masę. 1/2 łyżeczki cukru. pietruszki.Sosy Sos twarogowy z ziołami 5 dag sera twarogowego. 120 . rzeżuchy. befsztyków. 4 łyżki posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. 1/4 łyżeczki pieprzu. gotowanej lub smażonej ryby. Śmietanę rozmieszać z sokiem cytrynowym. rzeżuchy. pietruszki. melisy. Ser utrzeć na jednolitą masę z sokiem cytrynowym. olejem i mlekiem. przyprawić solą. l łyżeczka musztardy. po l łyżeczce koperku. l łyżeczka cukru. a także pieczonych ziemniaków. pieprzem. dodać drobno posiekane zioła. Doskonały sos do zielonej sałaty. szczypta cukru. l cebulka dymka ze szczypiorkiem lub l mała cebula. estragonu. l łyżka soku cytrynowego. 1/2 łyżeczki słodkiej papryki. szczypta soli. W skład sosu musi wchodzić co najmniej 7 gatunków ziół. Sos śmietanowy z ziołami l szklanka śmietany. wsypać zioła i wymieszać. 4 łyżki mleka. l szklanka śmietany albo jogurtu. 2 łyżki soku cytrynowego. jaj na twardo. melisy. 2 łyżki oleju sojowego lub słonecznikowego. lubczyku. Można też bardzo drobno posiekać na desce i rozgnieść. szczawiu lub szpinaku. szczypta soli. kapusty chińskiej. Podaje się go do gotowanego mięsa. Tym sosem można przyprawiać zieloną sałatę i wszystkie surówki z warzyw. liścia selera. po l łyżce świeżych posiekanych ziół: ogórecznika. l jajko na twardo. cukrem. 2 łyżki soku cytrynowego. 10 dag majonezu. przyprawić solą. szczypiorku. 1/4 łyżeczki białego pieprzu (można go zastąpić czarnym). pietruszki. cukrem i papryką. trybuli. Zielony sos frankfurcki Po 2 łyżki świeżych ziół: ogórecznika.

20. Sosy ziołowe .Rys.

wlewać olej. do pieczeni baraniej i wołowej. rzeżuchy. 122 . Przyprawić solą i pieprzem. Czosnek obrać i utrzeć w moździerzu. Sos serowy z bazylią 1/2 szklanki posiekanej świeżej bazylii. wymieszać z serem. Do czosnku dodać żółtko. orzechy i dolewać olej. szczypta soli. 1/4 łyżeczki pieprzu. gotowanej wołowiny. l łyżka cukru. Angielski sos miętowy 1/2 szklanki winnego octu. Na koniec wlać 2 łyżki gorącej wody. Posiekaną bazylię zmiksować przystawką z nożykami. 1. szczypiorku.Hiszpański sos czosnkowy Ailloli 3 ząbki czosnku. garnek przykryć. Majonez ziołowy 2 żółtka. 4 łyżki mięty świeżej lub suszonej. sól. pietruszki. gotowanej i smażonej ryby.5 łyżki octu winnego. 1/2 łyżeczki soli. 2-3 łyżki tartego żółtego sera o łagodnym smaku (ementaler. wsypać resztę mięty i przyprawić solą. 1-2 ząbki czosnku.3 l oliwy lub oleju sojowego. 1/2 łyżeczki musztardy. 1/4 łyżeczki soli. sól. Sos przecedzić. 1/2 łyżki soku cytrynowego. przełożyć do miseczki. dodawać kolejno czosnek. pieprz i stale mieszając. 4 łyżki różnych posiekanych świeżych ziół: trybuli. W Anglii sos ten podaje się do pieczeni baraniej. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. Podawać do gotowanej ryby na gorąco i na zimno. 0. 2 łyżki orzechów włoskich. zestawić z ognia i ostudzić. estragonu. Sos ten świetnie pasuje do makaronu. gouda). koperku. 1/4 łyżeczki pieprzu (w oryginalnym przepisie . l żółtko. Dodać 3 łyżki mięty. wsypać cukier i zagotować.białego pieprzu). Do garnka wlać ocet. 1/2 szklanki oleju sojowego lub słonecznikowego. 1/2 szklanki wody.

Najpierw żółtka ubija się w misce drewnianą łyżką. musztardę. 1. l łyżeczka posiekanej trybuli. Sos remouladowy z ziołami 2 ugotowane żółtka. l łyżka octu koperkowego. a na końcu zioła. 1/2 łyżki posiekanej melisy.Wszystkie składniki muszą mieć temperaturę pokojową. do którego można już dolewać oliwę cienkim strumieniem. a także do mięs i ryb w galarecie. 6 łyżek śmietany albo jogurtu. pieprz. sól i pieprz z ziołami i włożyć do niej obrany ze skórki ząbek czosnku. 6 łyżek oliwy lub oleju sojowego. l łyżka octu estragonowego. rzeżuchy. aż cała oliwa zostanie wymieszana. a gdy majonez jest już gotowy. szczypiorku. można wsypać zioła. Sosem przyprawiać sałatki i surówki. Po godzinie czosnek wyjąć. a następnie musztardę. 1/2 łyżki soku cytrynowego. l ząbek czosnku. W małej misce wymieszać ocet. Ugotowane żółtka rozgnieść i wymieszać z surowymi żółtkami na jednolitą pastę. pietruszki. jaj na twardo. Majonez podaje się do ryb na zimno i innych zimnych przystawek. musztardę i ubić na krem. dodając odrobinę soli. można też dodać łyżkę drobno posiekanego ogórka konserwowanego. potem jogurt lub śmietanę. l łyżeczka posiekanego koperku. pieprz. Sos vinaigrette z ziołami Szczypta soli. 2 łyżki octu winnego. szczypta pieprzu. 1/2 łyżeczki cukru. Ten sos podaje się do różnych sałatek. surówek i jaj na twardo.5 łyżki octu winnego. 1/2 łyżeczki musztardy. 1/2 łyżki posiekanego ogórecznika. Następnie dodaje się ocet. 2 surowe żółtka. 1/2 łyżki posiekanego estragonu. 2 łyżki posiekanego szczypiorku. dodać sól. Ciągle ubijając. l łyżka musztardy. oliwę. 4-6 łyżek świeżych posiekanych ziół: trybuli. 0.3 l oliwy lub oleju sojowego. sól. po kropelce dolewa się oliwę i wkrótce powstaje krem. 123 . Teraz dodaje się ocet i sok cytrynowy. Dolewać po kropli oliwę i ubijać tak długo. koperku. sok cytrynowy.

Do sosu można dodać paprykę. a następnie sos gotować na małym ogniu kilka minut. koperku. trybuli. wsypać do niego mąkę. majeranku. tymianku. l łyżka trybuli lub pietruszki. a następnie sos gotować na małym ogniu przez kilka minut. szałwii i grubo zmielonego pieprzu. wsypać do niego mąkę i stale mieszając. 1/2 l rosołu. Dolewać powoli rosół. sól. 3-4 łyżki suszonych roztartych ziół lub 2 łyżki suszonych i l łyżkę świeżych posiekanych ziół pojedynczo lub w mieszance: bazylii. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. 124 . pieprzem. Sos ciemny ziołowy (gorący) 2 łyżki tłuszczu (oliwy. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię na kilka minut przykryć. Suszone zioła należy przez 3-5 min gotować w sosie. majeranku. mieszając przyrumienić na ciemnobrązowy kolor. kminku. lubczyku. rozmarynu.Sos biały ziołowy (gorący) 2 łyżki masła. pieprz lub na tłuszczu podsmażyć małą posiekaną drobno cebulkę. Mieszając wlewać rosół. mięty. rozmarynu. Jeżeli używa się świeżych ziół. jałowca. 3-4 łyżki roztartych suszonych lub posiekanych świeżych ziół: bazylii. a także dodać jajko rozmieszane z sokiem cytrynowym lub ze śmietaną. 2 łyżki mąki. sól. melisy. hyzopu. aby sos nabrał aromatu. sporządzić jasną zasmażkę. solą. szałwi. melisy. należy je dodać do sosu po zdjęciu z ognia i patelnię przykryć na kilka minut. szczypiorku. 2 łyżki mąki. Jeżeli używa się świeżych ziół. Sos można przyprawić również papryką. l szklanka sosu >pod pieczeni. estragonu. a dopiero potem dodać mąkę. tymianku. czosnku. oleju lub smalcu). 1/2 l rosołu. ogórecznika. mięty. tymianku. lebiodki. po l łyżeczce bazyl . pieprz. pietruszki. lubczyku. majeranku. czosnku. Na patelni stopić tłuszcz. Na patelni stopić masło. Zioła można stosować pojedynczo lub w mieszankach. estragonu. cząbru. Sos do pieczeni l szklanka białego wytrawnego wina.

Na patelni podgrzać oliwę i chwilę smażyć w niej czosnek i cebulę. pieprz. trzeba go przez 20 min gotowa ć na bardzo małym ogniu. 1/2 kg pomidorów lub l mała puszka koncentratu pomidorowego. Jeżeli sos przygotowuje się ze świeżych pomidorów. Sos szczawiowy 4 łyżki masła. 2 łyżki oliwy. 10 dag pieczarek. Na końcu wsypać posiekaną trybule lub pietruszkę. przecedzić przez sito. l ząbek czosnku. 1/2 łyżeczki soli. 1/2 szklanki rosołu. 3 łyżki ketchupu. 2 łyżki mąki. ziemniaków i kopytek. Potem dodać ketchup i bazylię. wyjąć zioła. l liść laurowy. Sos ten nadaje się do befsztyków. l łyżka soku cytrynowego. pokrojone na małe kawałeczki masło i ciepły sos ubijać trzepaczką. Wino zagotować z posiekaną cebulą. dodać pomidory lub koncentrat pomidorowy z 0.3 l wody. patelnię zdjąć z ognia. pieczarkami. l łyżka bazylii. l żółtko. a cebulę i pieczarki przetrzeć. Podawać do makaronu i innych potraw mącznych oraz ryżu. befsztyków. Sos pomidorowy l cebula. 10 dag masła. ryb. 1/2 szklanki sosu spod pieczeni. l łyżeczka tymianku. Wsypać świeże posiekane zioła. sól. Cebulę oraz czosnek obrać i drobno posiekać. l łyżeczka posiekanego estragonu. Podawać do pieczeni. przyprawić sos solą i pieprzem. l łyżeczka posiekanej pietruszki. l cebula. Gdy pieczarki i cebula będą miękkie. Sos Chateaubriand l szklanka białego wytrawnego wina. Dodać sos spod pieczeni. ostudzić pod przykryciem i wlać przez sito do sosu spod pieczeni. 3 łyżki szczawiu. gotowanej wołowiny. żeby wyparowała część wody. aż uzyska konsystencje rzadkiego kremu. 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. tymiankiem i liściem laurowym. 125 .Wino z ziołami i pieprzem gotować 10 min. krokietów ziemniaczanych i warzyw z wody. zdjąć ż ognia.

1/2 łyżki cukru. Sos ten nadaje się do pieczonej kaczki. Szczaw pokroić w cienkie paseczki i dodać do sosu. Najpierw uciera się masło z solą. Na dno garnka nalać trochę wody. w makutrze lub w mikserze. Podawać do ryb smażonych i gotowanych. włożyć jabłka i rozgotować je. przeznaczone do ucierania z ziołami. 126 . a potem dodaje zioła. Sos jabłkowy z szałwią 2 kwaśne jabłka (antonówki. wykroić gniazda nasienne i pokroić w plasterki.2 łyżki masła stopić. na końcu sok cytrynowy i inne przyprawy. Najlepszą porą do sporządzania maseł ziołowych. zioła powinny być umyte. Jabłka obrać. musztardą. pieprz. osuszone i grubo posiekane. przez 2-3 tygodnie. musi mieć temperaturę pokojową. dodać resztę masła i sos ubić trzepaczką. podzielić je na mniejsze porcje i każdą kosteczkę zawinąć w folię aluminiową. jabłka zimowe). jest lato. natomiast w lodówce. rozmieszać z mąką i powoli dolewać rosół. szczyptę pieprzu i szałwię. W ten sposób można przechowywać masło przez kilka miesięcy. pieczeni wieprzowej i kotletów schabowych. Dodać sól. które będziemy dłużej przechowywać w zamrażalniku. Masło. Patelnię zdjąć z ognia. pozostawić pod przykryciem na 5 min. Masło można ucierać w moździerzu. Dodać cukier. pieprzem. sok cytrynowy i gotować sos przez 5 min. Mamy wtedy dużo rozmaitych świeżych ziół. Śmietanę rozmieszać z żółtkiem i wlać do sosu. Można więc przygotować masła o różnych smakach. Należy przymocować do niej karteczkę z nazwą masła i w większym opakowaniu ułożyć w zamrażalniku. a masło zawiera najwięcej witamin. w szczelnie zamkniętym słoiku. l łyżeczka szałwii. Masła ziołowe Wszystkie masła ziołowe przygotowuje się według tego samego przepisu. dodając jedynie różne gatunki ziół lub przyprawiając je sokiem cytrynowym. papryką.

Rys. 21. Masło ziołowe .

baranich i smażonej ryby. l łyżka soku cytrynowego. Masło szałwiowe: l łyżka szałwii. sól. 10 dag masła. Do pieczeni i zimnych przystawek. 1/2 łyżki soku cytrynowego. Masło szczypiorkowe: 4 łyżki posiekanego szczypiorku. pieprz. pieprz.Masło czosnkowe: 2 ząbki czosnku. 3-4 łyżki mleka. Do pieczeni. 10 dag masła. szaszłyków. wymieszać z twarożkiem. Masło estragonowe: 4 łyżki estragonu. trybula. Twarożki ziołowe Twarożek wiosenny l opakowanie twarożku homogenizowanego. 128 . 10 dag masła. Twarożek z ogórkiem i rzodkiewką l opakowanie twarożku homogenizowanego. makaronu. 3 łyżki posiekanej pietruszki. 3 łyżki ziół: koperku. łyżeczka soku cytrynowego. zimnych przystawek. ryb gotowanych i smażonych. pieczeni i drobiu. pietruszki. sól. Do befsztyków. sól. zimnych przystawek. kotletów cielęcych. Do pieczeni baraniej. sól. mięty. sól. marchewki i fasolki szparagowej. l łyżka soku cytrynowego. 10 dag masła. 10 dag masła. 10 dag masła. pieprz. koperku. Do kotletów baranich i cielęcych. solą i ziołami. koperek. melisy. pieprz. mlekiem. pieprz. rzeżuchy (można dodać mieszankę ziół lub każdy gatunek osobno). smażonych ryb. l łyżeczka soku ze startej na drobnej tarce cebuli. pieprz. Masło ziołowe: 3 łyżki posiekanych ziół: estragon. trybuli. 10 dag ogórka. sól. Masło pietruszkowe: l ząbek czosnku. Do ryb. rzodkiewki pokroić w plasterki. 5 łyżek posiekanych ziół: szczypiorku. 5 rzodkiewek. Masło miętowe: 2 łyżki posiekanej mięty. Do kotletów smażonych i gotowanych ryb. 10 dag masła. bazylii. sól. ogórecznika. mięta w równych częściach* l łyżka soku cytrynowego. 2 łyżeczki soku cytrynowego. pieprz. szczypiorek. sól. sól. 3-4 łyżki mleka. Ogórek pokroić w drobną kostkę.

Estragon włożyć do naczynia. 2 łyżki pietruszki. zalać octem. l łyżeczka mielonego lub rozgniecionego w moździerzu kminku.Twarożek z pomidorami i kminkiem I opakowanie twarożku homogenizowanego. l mała cebulka. 5 łyżek posiekanych ziół. Octy ziołowe Do sporządzenia octu ziołowego najlepiej używać octu winnego i owocowego. pietruszki. szczypiorku). zielonej sałaty. a potem pokroić na plasterki. przyprawić solą. bazylii. Można od razu smarować nim chleb lub uformować kostkę. Zioła nadają octom specyficzny aromat. czosnku. dzięki któremu stają się one wartościowym dodatkiem do sałatek. solą i kminkiem. Ser ziołowy 25 dag sera twarogowego. dodać drobno posiekaną cebule. 129 . Zamiast twarożku homogenizowanego można użyć 25 dag sera twarogowego roztartego z 3-4 łyżkami śmietany. 1-2 pomidory. mięty. wstawić na kilka godzin do lodówki. Twarożek wymieszać z mlekiem. Masło i ser o temperaturze pokojowej utrzeć mikserem lub w makutrze na jednolitą masę. całość dokładnie wymieszać. ocet spirytusowy stosować należy w ostateczności. sól. sól. rzeżuchy. pietruszkę i pomidory pokrojone w kostkę. . Następnie ocet przecedzić przelać do szczelnie zamykanej butelki. 10 dag estragonu. przykryć i pozostawić na 14 dni. pieprzem i ziołami. 3-4 łyżki mleka. sosów i majonezów Ocet estragonowy 1 l octu. trybuli. pieprz (można dodać l łyżeczkę słodkiej papryki i użyć mieszanki ziół lub każdego gatunku osobno: koperku. 10 dag masła.

22. Octy ziołowe .Rys.

dodać liście bazylii.Według tego przepisu można sporządzać następujące octy: . 1 kwiatostan czarnego bzu.ocet melisowy: 1 l octu. Potem ocet przecedzić i zlać do innej butelki.ocet laurowy: 1 l octu. 20 łyżek posiekanych świeżych liści melisy. melisy.ocet czosnkowy: 1 l octu. co kilka dni nią potrząsnąć. 10 dag świeżych liści melisy. 10 dag różnych ziół: estragonu. l pęczek trybuli lub pietruszki. 131 . tymianku. . 10 dag ziół i owoców: bazylii. melisy. l papryka ostra. 20 łyżek posiekanych świeżych liści bazylii.ocet koprowy: 1 l octu. Uzupełnić resztą octu i szczelnie zamknąć. posiekać i utrzeć w moździerzu. . 6 ziaren pieprzu. l mała cebula pokrojona w plasterki.ocet z kwiatostanów czarnego bzu: 1 l octu. Szklankę octu zagotować i zalać masę w moździerzu.ocet ziołowy I: 1 l octu. . liści wiśni. 4 łyżki nasion kopru. . . dalej ucierać. .ocet ziołowy III: 1 l octu. 5 dużych liści laurowych. 2-3 kwiatostany czarnego bzu. kwiatu lipy. l pęd estragonu. .ocet melisowy: 1 l octu. W ten sam sposób można przygotowywać kolejne octy: . aż powstanie jednolita masa. Czosnek obrać. l l octu. porzeczki. 6 ząbków czosnku. 20 łyżek posiekanych świeżych liści estragonu. .ocet estragonowy: 1 l octu. po 1-2 min ostudzić i przelać do butelki. estragonu. Butelkę odstawić na 2 tygodnie. liści laurowych.ocet ziołowy II: 1 l octu. Ocet bazyliowo-czosnkowy 2 ząbki czosnku.

sól. Przed posypaniem można 132 . że po upieczeniu będą dwa razy większe. szczypta soli. l jajo. mleko podgrzać. 2 łyżeczki nasion anyżu. Bułeczki z przyprawami 50 dag mąki. a drugą połowę czarnuszką. l jajo. Wyrabiać dalej tak długo. Zamiast anyżu można dodać kminku lub mieszanki kminku. gałkę muszkatołową. l łyżka cukru. żeby urosło. Blaszkę do pieczenia wysmarować tłuszczem. Układać je na posmarowanej tłuszczem płaskiej blaszce. pamiętając o tym. Mąkę. aż przestanie błyszczeć. szczypta soli. szczypta gałki muszkatołowej. nakryć ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na godzinę. l szklanka mleka. aż będzie gładkie i elastyczne. Wtedy przykryć miskę ściereczką i pozostawić w ciepłym miejscu na 15 min. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. l łyżka czarnuszki.Wypieki Chleb anyżowy 50 dag mąki. 5 dag masła. Żółtko rozmieszać z mlekiem i smarować nim bułeczki. sól wsypać do miski i pozostawić w ciepłym miejscu. pieprz. W filiżance rozmieszać drożdże z cukrem. mieszając ciasto drewnianą łyżką. Do mąki dodać jajo. podgrzać mleko. Następnie wyrobić ciasto ręką i wlać roztopione masło. a następnie wyrabiać ręką. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. drożdże rozrobić z cukrem. szczypta pieprzu. a następnie posypać połowę kminkiem. Blachę postawić w ciepłym miejscu na około 20 min. Następnie formować małe bułeczki. aż bułeczki wyrosną. Gdy podwoi swoją objętość. jajko i dolewać mleko. l łyżka cukru.3 l mleka. 0. l żółtko i l łyżka mleka do smarowania bułeczek. kawałek drożdży wielkości orzecha włoskiego. masło stopić. dodawać po trochu mleka i drewnianą łyżką mieszać ciasto. zachowując dość duże odstępy. anyżu i imbiru. będzie gładkie i elastyczne. drożdże. włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 40 min w temperaturze 180200°C. Do mąki dodać drożdże. kolendry. l łyżka kminku. przełożyć na nią ciasto. anyż.

Chleby ziołowe . 23.Rys.

4 I mleka. Chleb pokroić na kromki. bazylia lub rozmaryn). Postawić pod przykryciem na 20 min w ciepłym miejscu. Czosnek posiekać. 2 ząbki czosnku lub 2 łyżki suszonych ziół (tymianek. Po złożeniu chleba zawija się go w folię aluminiową i wkłada na 15 min do piekarnika o temperaturze 200°C. 1/2 łyżeczki soli. a na końcu stopione masło. przyprawy. l pęczek szczypiorku. 2 łyżeczki soli. a do drugiej ser i kiełbasę. dodać do mąki i dolewać powoli mleko. l łyżeczka cukru. Wstawić do podgrzanego piekarnika i piec w temperaturze 200° C przez około 1/2 godz. 7 dag masła. ułożyć na płaskich blachach i zostawić jeszcze na 20 min do wyrośnięcia. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około 50 min w temperaturze 180200°C. każdą kromkę smaruje się cienko masłem z obydwu stron. sól. Do jednej części dodać posiekaną pietruszkę i szczypiorek. mieszając ciasto drewnianą łyżką. 0.3-0. pokrojone w drobną kostkę. smarować cienko każdą kromkę z obydwu stron i z powrotem złożyć cały bochenek. 7 dag masła. Uformować dwa okrągłe bochenki. rozetrzeć z solą i masłem. 1/2 łyżeczki mielonej kolendry.każdą przekroić ostrym nożem na pół lub na krzyż. 7 dag żółtego sera. Ciasto dokładnie wyrobić ręką. 7 dag kiełbasy szynkowej. szczypta papryki słodkiej i papryki ostrej. 134 . 1/2 łyżeczki kminku. przesypując solą i roztartymi ziołami. a gdy trochę wyrośnie. Dodać jajo. l pęczek pietruszki. Resztą masy posmarować wierzchnią skórkę. Pikantny chleb l kg mąki. 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej. Chleb z czosnkiem lub ziołami l chleb (najlepiej pszenny). Gdy przyrządza się chleb z ziołami. Jest to dobry sposób odświeżania starego pieczywa. 2 jaja. 5 dag drożdży. Mąkę wsypać do miski i postawić w ciepłym miejscu. nie przecinając dolnej skórki do końca. podzielić na dwie części. drożdże rozrobić z cukrem.

l łyżeczka do kawy margaryny. a na wierzchu ułożyć połówki gruszek. przekrojone na połówki (bez gniazd nasiennych) gruszki. 3 obrane. kminkiem lub tartym serem i wstawić na 10-15 min. Margaryną wysmarować formę. mak. Masło utrzeć z cukrem (zostawić l łyżkę do posypania) i jajami. Ciasto lub ciastka posmarowa ć białkiem i piec około 1/2 godz. cukier waniliowy. posypać ciasto makiem. 40 dag mąki. przełożyć do niej ciasto. sól. masła. 6 dag cukru pudru. morski. żółtek i soli zagnieść ciasto. Zostawić na godzinę. aż przypiecze się na złotobrązowy kolor. Łyżkę cukru pudru zmieszać z drugą połową tataraku i posypać ciasto. połowę tataraku i całość dokładnie wymieszać. Ciasto z gruszkami i tatarakiem 2 jaja. 12 dag mąki. 135 . Zaraz po upieczeniu pokroić ciasto na paski. wsypać mąkę. Następnie wyjąć blachę na chwilę. l cukier waniliowy. mąki. 2 jaja . proszek do pieczenia. kminek lub tarty ser do posypania. Włożyć do podgrzanego piekarnika i piec około l godz. w temperaturze nie przekraczającej 180°C. w piekarniku o temperaturze 170-200° C. Z sera. gouda). a następnie rozwałkować wprost na blasze wysmarowanej tłuszczem.Ciastka serowe 20 dag żółtego sera (ementaler. 1/2 łyżeczki do kawy proszku do pieczenia. 25 dag masła. Można też rozwałkować na stolnicy i wykrawać foremką ciasteczka. 6 dag masła. które przekłada się na wysmarowaną tłuszczem blachę. 1/2 łyżeczki do kawy mielonego suszonego korzenia tataraku.

wlać wino z podbiałem i stale mieszając podgrzewać. 2 łyżki cukru. aż żelatyna się rozpuści. Kwiaty umyć. 2 żółtkami. 8 listków żelatyny. l l mleka. osaczyć i ugotować razem z jabłkiem. Deser jagodowy 30 dag jagód. zagotować i przelać do salaterki. 1/2 paczki budyniu waniliowego. 2 jaja. aż stężeje. Podawać zimny. a potem przełożyć do garnka.Desery Galaretka z kwiatami podbiału 40 dag kwiatów podbiału z szypułkami. Jagody umyć. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z l szklanką zimnego mleka. 136 . wlać do mleka i bez przerwy mieszając. włożyć kwiatostany bzu i gotować jeszcze przez kilka minut. 1/2 I białego wina deserowego. a następnie wszystko przetrzeć przez sito. oddzielić od szypułek. Następnie zasypać kwiaty oraz szypułki cukrem i zalać winem. dokładnie wymieszać. Budyń przelać do salaterki i ostudzić. Białka ubić na pianę i przełożyć do gorącego jeszcze budyniu. Budyń z kwiatostanów czarnego bzu 2 kwiatostany czarnego bzu. osaczyć. Jabłko obrać. 1/2 l wody. następnie kwiatostany wyjąć. Proszek budyniowy rozmiesza ć z winem i wlać do jagód cięgle mieszając. Wsypać cukier. 6 łyżek cukru. 4 łyżki mąki ziemniaczanej. 1/2 szklanki białego wina deserowego. l kwaśne jabłko. 3 łyżki cukru. wykroić gniazda nasienne i pokroić na cienkie plasterki. cukrem i solą. Żelatynę moczyć 4 min w zimnej wodzie. szczypta soli. które należy drobno pokroić i wszystko przełożyć do miski. Zagotować 3/4 l mleka. zagotować. Galaretką napełnić salaterkę i zostawić na kilka godzin. przykryć i pozostawić na noc w chłodnym miejscu.

137 . 3/4 l wody.Kisiel z berberysu 3/4 l wody lub czerwonego wina. dodać cynamon. l łyżeczka cynamonu. starta skórka z cytryny. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty. kawałek kory cynamonowej. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z 1/2 l zimnej wody i wlać do soku. 20 dag cukru pudru. 1/2 kg soku z berberysu (z sokowirówki). cynamonu i skórki cytrynowej. przełożyć do niej masę i gotować przez 1. Formę budyniową wysmarować tłuszczem. jeszcze raz zagotować. Budyń z owoców dzikiej róży 1/2 kg świeżych. 4 łyżki soku cytrynowego. 3/4 l mleka. Pozostałe białka ubić i na końcu ostrożnie wymieszać z resztą masy. Dodać przetarte owoce róży. Po wyjęciu formy z kąpieli wodnej ostudzić ją. Przelać do salaterki i ostudzić. Owoce róży ugotować w 3/4 l wody do miękkości z dodatkiem cukru i przetrzeć przez sito. budyń wyjąć na salaterkę i ostudzić. 12 dag cukru. Napoje Sok jabłkowy z miętą 8 soczystych jabłek. Sok zagotować z wodą lub winem z dodatkiem cukru. przełożyć do miski i ostudzić. 1/2 l wody. 1/2 kg cukru. w dużym garnku z wodą. Mleko zagotować z masłem.5 godz. 20 dag masła. 10 jaj. Natychmiast podawać. szczypta soli. sól. gałkę muszkatołową i porcjami dodawać masę z róży oraz tartej bułki. stale mieszając. oczyszczonych owoców dzikiej róży. aż powstanie gęsta masa. Następnie przecedzić przez sito. Suszone owoce namoczyć na noc. 30 dag tartej bułki. Sok jabłkowy zmieszać z sokiem cytrynowym i miętą. zagotować. Cukier puder ubić z 8 żółtkami i 2 całymi jajami. wsypać tartą bułkę i mieszając gotować. 20 dag mąki ziemniaczanej. szczypta gałki muszkatołowej. Jabłka pokroić i wrzucić do sokowirówki.

24.Rys. Napój orzeźwiający z syropu miętowego .

l szklanka jogurtu. Ogórki pokroić na kawałki (nie obierać ze skórki). Od razu podawać. do otrzymanego soku wsypać zioła i wlać sok cytrynowy. Ca łość wymieszać z sokiem cytrynowym i od razu podawać. Sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogórecznikiem 30 dag ogórków. Marchew oczyścić. Sok pomidorowy z bazylią lub miętą l kg pomidorów (lub puszka soku pomidorowego). wycisnąć sok w sokowirówce. Uzyskany sok wymieszać z jogurtem. 25 dag szczawiu albo pół na pół szczawiu ze szpinakiem. l łyżka soku cytrynowego. l szklanka jogurtu. 139 . sokiem cytrynowym i ziołami. l łyżka posiekanej trybuli lub pietruszki. 2 łyżki soku cytrynowego. Pozostawić w chłodnym miejscu na 2 godz. l łyżka posiekanego szczypiorku. zmieszać go z jogurtem i ziołami. 2 łyżki posiekanej świeżej mięty lub bazylii. Natychmiast podawać. Wycisnąć sok z pomidorów w sokowirówce. Można posolić do smaku. l łyżka posiekanego ogórecznika. 50 dag pomidorów. 2 łyżki soku cytrynowego. Marchew oczyścić. pokroić i przepuścić przez sokowirówkę. Następnie wrzucić do sokowirówki szczaw (lub szczaw ze szpinakiem).Sok z marchwi i szczawiu l kg marchwi. pokroić. Sok z marchwi i pomidorów 50 dag marchwi. pomidory pokroić i wszystko przepuścić przez sokowirówkę.

pietruszki. wymieszać. trybuli. mięty. Napój z mięty lub melisy na upalne dni 11 wody. a mleko zabarwiło się na lekko zielony kolor. Herbatę przecedzić. wlać sok cytrynowy i napój ostudzić. koperku. 11 zimnego mleka. bazylii. pietruszki. 8 kostek lodu. Kefir lub jogurt zmiksować z ziołami i od razu podawać. Przecedzić przed podaniem albo podawać nie przecedzone. melisy. Zioła (co najmniej 4 różne) zmiksować z 1/4 szklanki mleka tak. następnie zioła wyjąć. żeby nie wystygła. selera. 140 . trybuli (każdy gatunek osobno lub w mieszance po 3-4 zioła). bazylii). Herbata ta działa rozgrzewające. Wlać do pozostałego mleka. Miętę lub melisę zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 10 min. ogórecznika. szczawiu. aby zioła były całkowicie rozdrobnione. 4-5 łyżek posiekanych świeżych ziół: szczypiorku. Herbata z lipy na zimowe wieczory l l wody. dodać sól do smaku i szczyptę gałki muszkatołowej. Ziele lipy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 5 min. 4 łyżeczki miodu lub soku malinowego wysokosłodzonego. wymieszać. 4 łyżeczki soku cytrynowego. 4 łyżeczki suszonych kwiatostanów lipy. 4 łyżki cukru. 4-5 gałązek mięty lub melisy. Mleko o smaku ziołowym 4 łyżki posiekanych świeżych ziół (koperku. rzeżuchy. dodać miód lub sok malinowy. melisy. Rozlać do szklanek. 4 łyżki soku cytrynowego. gałka muszkatołowa. do naparu wsypać cukier. sól. sok cytrynowy i podawać od razu.Kefir lub jogurt z ziołami 1/2 l kefiru lub jogurtu. do każdej wrzucając po dwie kostki lodu.

W ten sam sposób przygotowuje się galaretkę z jabłek o zapachu czarnego bzu. Kompot z borówki czarnej l kg oczyszczonych owoców. Napełnić galaretką wyparzone słoiki. Jabłka pokroić. a gdy zacznie gęstnieć. które odsącza się tak przez noc. Uwaga: do kompotów owocowych można dodawać po kilka gałązek mięty lub melisy dla nadania im przyjemnego zapachu. usunąć resztki kielichów. 15 g). zamknąć je i pasteryzować przez 20-25 min. aż będą miękkie. 3 łyżki octu winnego. a następnie zostawić pod przykryciem na 30 min. Następnego dnia należy zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać ok. usunąć gniazda nasienne (nie obierać) i ugotować z pęczkiem mięty w niewielkiej ilości wody. Owoce wrzucić na gorący syrop. Przetwory Galaretka jabłkowa z miętą l kg zielonych jabłek. 4 łyżki posiekanej mięty. 20-25 dag cukru. Kompot przecedzić i osłodzić cukrem lub miodem. Płyn gotować 20-30 min. 40 dag cukru. Przygotować syrop z cukru i wody. 1 l wody. Na dużym garnku umocować lnianą ściereczkę i wylać na nią rozgotowane jabłka. ocet i posiekan ą miętę. 2 szklanki wody. Owoce róży i skórki z jabłka zalać wodą i powoli zagotować. dodać sok cytrynowy. skórka z 2 dużych jabłek. opłukać. szypułki i inne zanieczyszczenia. Napełnić kompotem słoiki. zakręcać i pasteryzować 10 min. 1/2 kg cukru. l pęczek mięty (ok. 2 łyżki soku cytrynowego.Kompot z owoców dzikiej róży 12 dag owoców dzikiej róży (oczyszczonych). cukier lub miód do smaku. zagotować. Świeże owoce przebrać. wkładając na czas gotowania galaretki kilka kwiato141 .

Gorącą galaretkę zlać do małych wyparzonych słoików. Odcedzić. dojrzałe i twarde owoce umyć. Oczyszczone i umyte owoce zalać wodą tak. usunąć pestki i włoski. Do przecieru dodać cukier i smażyć stale mieszając. odcedzić. Galaretka z berberysu l kg owoców berberysu. szybko zagotować mieszając. opłukać. rozkroić z jednego boku. Gorącą marmoladę wlać do wyparzonych słoików. Marmolada z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. 142 . żeby były tylko przykryte i gotować około 1/2 godz. żeby cukier dobrze się rozpuścił. dodać odpowiednią ilość cukru. 3/4 kg cukru. przetrzeć.stanów czarnego bzu. kiedy zmiękną. krótko pogotować. dodać resztę cukru. Konfitura z owoców dzikiej róży l kg oczyszczonych owoców. aż masa zgęstnieje. Do syropu wrzucić owoce. Owoce wrzucić do wrzącej wody i pozostawić je w niej do momentu. Według tego przepisu można sporządzić galaretkę z owoców berberysu (zebranych po pierwszym mrozie). l kg cukru na 1 l uzyskanego soku. krótko gotować. Uzyskany sok odmierzyć. jabłek (w stosunku 1:1) i owoców dzikiej róży oczyszczonych. 1. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. Ładne. sok z cytryny (lub sok cytrynowy). zalać w rondlu bardzo małą ilością wody. 3 szklanki wody. 2 szklanki wody. czarnego bzu. Do odcedzonej z owoców wody dodać połowę cukru. potem zlać syrop. całość przelać do kamiennego lub szklanego czy porcelanowego naczynia i pozostawić do następnego dnia.5 kg cukru. Dojrzałe owoce oddzielić od szypułek. zagotować syrop. rozgotować.

Na 1/2 kg soku dodać l kg cukru i całość zagotować. Syrop jeszcze pogotować i zalać nim owoce w słoikach. umyć. Usmażoną konfiturę nałożyć do małych wyparzonych słoików. l kg cukru. osaczyć i włożyć do kamiennego lub emaliowanego naczynia. zagotować. kilka goździków. powstałym ciepłym syropem zalać owoce. cukier. dodać sok cytrynowy. Konfitura z owoców dzikiej róży ma zastosowanie głównie do dekoracji ciast. Lekko przemarznięte owoce oczyścić z ogonków i listków (na konfiturę przeznaczyć owoce największe). Pozostawić je w zimnym miejscu na 2 dni. Syrop z berberysu Owoce berberysu. legumin. przepuścić przez sokowirówkę. Słoiki zamknąć. umyć. włożyć do niego owoce. Wyjmować owoce łyżką durszlakową. trochę rozgnieść. Po ostygnięciu słoiki zamknąć. opłukać. nakładać do wyparzonych słoików. 2 szklanki wody. kawałek cynamonu. zdej143 . Sok można pić rozcieńczony lub nierozcieńczony przy przeziębieniach. Sok z czarnego bzu l kg dojrzałych owoców czarnego bzu. Cukier i wodę zagotować.zagotować. osaczyć. 25 dag cukru. Zlać syrop. ugotować do miękkości i przecedzić. dodać trochę cynamonu i goździków. osaczyć. wrzucić owoce i całość powoli smażyć. krótko zagotować. Konfitura z owoców śliwy tarniny l kg oczyszczonych owoców. następnie pasteryzować 10 min. Jagody czarnego bzu oddzielić od szypułek. Sok zagotować z cukrem oraz cynamonem i od razu przelać do wyparzonych butelek. szczypta cynamonu. Owoce berberysu (zebrane po pierwszym mrozie) odszypułkować.

Na 1/2 l soku potrzeba 1/2 kg cukru. Jest to dobry środek przeciw kaszlowi dla dzieci. Syrop podgrzewać powoli na małym ogniu. Syrop miętowy Świeża mięta. Miętę przepuścić przez sokowirówkę i zmierzyć ilość soku. sok cytrynowy. Syrop fiołkowy Kwiaty fiołków. cukier. Cukier gotowa ć ze szklanką wody tak długo. Gorący sok przelać do wyparzonych butelek i szczelnie je zamknąć. żeby nie została przy nich żadna zielona cześć. Wtedy wlewa się sok z mięty i trzyma na wolnym ogniu jeszcze 10 min od chwili zagotowania. uważając. osaczyć i oberwać płatki. Zmierzyć ilość soku i na każde 1/2 l dodać 50 dag cukru i 3 łyżki soku cytrynowego. Przelać do wyparzonych buteleczek. aż krople syropu będzie można między palcami wyciągnąć w nitkę. ale nie gotować. następnego dnia przecedzić. Świeżo zerwane kwiaty fiołków umyć. cukier. przykryć i zostawić na noc. .mując tworzącą się pianę. Zalać płatki fiołków w porcelanowej misce niewielką ilością wrzątku. Syrop przela ć do wyparzonych butelek i używać do napojów orzeźwiających.

.................................................................. 88 grochówka zielona .................................................................... 85 barszcz ukraiński .......................... 92 pieczeń cielęca lub wołowa z estragonem ................................................................................................................... 84 ziemniaczana śmietankowa ......................................................................................... 89 pomidorowa z bazylią lub rozmarynem ....................................................................................................................... 90 rybna .. 89 rosół a la flaki z pulpetami........... 85 ziemniaczana z lubczykiem............................. 93 spaghetti z mielonym mięsem i ziołami.. 94 145 ......... 87 kalafiorowa ............Indeks rzeczowy potraw Zupy jarzynowa z bazylią ............................... 92 klopsiki szwedzkie ........................ 84 jarzynowa z bukietem ziół ..... 88 dyniowa z bazylią. 86 selerowa z rzeżuchą lub lubczykiem ....................................................................................................................................................... 86 cebulowa ziołowa ........................................................................................................ 84 jarzynowa minestra ............................. 90 ziołowa ............................................................................ 82 jarzynowa z trybulą ............................................... 86 z porów......... 93 kotlety mielone ziołowe...................... 87 z zielonego groszku z miętą .............................................................................................................................................................................................................................................. 91 Potrawy mięsne wątróbka w folii aluminiowej ....... 91 wątróbka po prowansalsku .. 93 cielęcina z rozmarynem .......... 90 pokrzywowa............................................................................. 88 szczawiowa z sałatą i pietruszką ............... 87 pikantna fasolowa .............................. 91 włoska rybna......................................

...... 94 królik w sosie pietruszkowym....................klopsiki baranie miętowe.......................................................................................................................................... 104 śledzie ziołowe........................ 100 Dania rybne filet rybny duszony................................................................................................................................................................................... 104 śledzie w śmietanie ............................................................................................................... potrawy z ryżu i potrawy mączne zapiekanka z ziemniaków z rozmarynem ... 105 pizza neapolitańska.................. 98 kurczak w zielonym sosie............ 98 indyk nadziewany po peruwiańsku ............ 98 kurczak zimny w sosie ziołowym ............. 106 risotto ziołowe...................................................... 101 filet rybny zapiekany..................................................... 107 liście winorośli z nadzieniem ryżowo-ziołowym ................................................. 100 gęś w sosie jabłkowym ....................... 94 pieczeń barania z „miętową” skórką ........... 100 kaczka pieczona z miodem i ziołami ... 102 makrela...................................................................... 104 sałatka z halibuta lub dorsza ............................................................................................................. dorsz z sosem remouladowym.............................. 96 pasztet ziołowy............. 107 146 ............ 99 kurczak pieczony z ziołami ..................... 96 pasztet drobiowy z estragonem ......................... pstrąg lub inna ryba z rozmarynem................ 97 kurczak nadziewany................... 97 Potrawy z drobiu kurczak w sosie estragonowym po francusku.......................... 101 filet rybny z estragonem ............................. 102 halibut...... 105 Zapiekanki............ 105 zapiekanka ziołowa........... 106 pierogi z serem i miętą ..............

................................................................. 114 warzywa duszone ................ 117 sałatka warzywna z sosem ziołowe.............. 111 naleśniki z jagodami i melisą ........................................ 116 sałatka z fasolki szparagowej z bryndzą ................................. 115 Sałatki i surówki sałatka bretońska z fasoli .................................................................................... 118 surówka wiosenna .............................................................................................................. 114 selery zapiekane z tymiankiem............................................. 116 sałatka z ziemniaków II ................ 108 omlet ziołowy II ...................................................................................................................................................................................................................................................................Dania z jaj jajecznica ziołowa .. 119 mnizeria z ziołami ............................... 119 surówka z roszponki ..... 108 omlet ziołowy I ........................................................ 114 cukinia w pomidorach............................................ 110 jaja w sosie ziołowym....................................................................... 111 kwiatostany bzu czarnego w cieście.......................................... 115 dynia z koperkiem....... 110 jaja wiosenne ..................... 118 pomidory z bazylią ................................... 119 147 ................... 112 marchewka z miętą ...................................... 110 jaja z orzechami i ziołami ..................................................... 118 surówka z liści mniszka .......................................... 112 Potrawy z warzyw kapusta biała po hiszpańsku ................................. 112 groszek zielony z miętą ...................................................................... 117 sałatka z żółtego sera .......... 111 jaja faszerowane.... 118 sałatka rybna z selerem i ziołami................................................ 116 sałatka z ziemniaków I.......................................................................... 108 jajecznica z żółtym serem i ziołami ......................

.. 122 remouladowy z ziołami ................ 124 ciemny ziołowy (gorący) ........................................... 125 szczawiowy.. 126 Twarożki ziołowe ................... 126 Masła ziołowe................................................................. 136 deser jagodowy.............................. 134 chleb z czosnkiem lub ziołami.................................................................... 134 ciastka serowe.................. 123 biały ziołowy (gorący) .................................... 120 śmietankowy z ziołami...........................125 pomidorowy......... 136 148 ........................................................................................................................Sosy twarogowy z ziołami ...................................................................................................................................................................... 129 Wypieki chleb anyżowy............................................. 125 jabłkowy z szałwią ......... 132 bułeczki z przyprawami .............................................. 120 hiszpański czosnkowy Ailloli ........... 135 Desery galaretka z kwiatami podbiału.................................................................................................. 122 majonez ziołowy ............................................................................ 120 zielony frankfurcki.............. 122 angielski miętowy ... 132 pikantny chleb .......................... 123 vinaigrette z ziołami ........ 124 do pieczeni......................................................................................................... 128 Octy ziołowe............................................................. 135 ciasto z gruszkami i tatarakiem ................................................................................................................................ 122 serowy z bazylią ....................................................................................................................................................................... 124 Chateaubriand.....................................

....... 143 syrop fiołkowy.................................................................................................................................. 143 sok z czarnego bzu............................................................................... 139 sok z marchwi i pomidorów .......... 144 syrop miętowy.......................................... 141 Przetwory galaretka jabłkowa z miętą ......................... 142 marmolada z czarnego bzu.......................................... 142 konfitura z owoców śliwy tarniny..................................................................................... 139 kefir lub jogurt z ziołami........................................................................... 137 budyń z owoców dzikiej róży ............................................................................. 139 sok z ogórków ze szczypiorkiem i ogóreczkiem...................... 140 mleko o smaku ziołowym................... 144 .... 136 kisiel z berberysu ........................ 143 syrop z berberysu .................... 141 galaretka z berberysu ........................................................... 137 Napoje sok jabłkowy z miętą ...................budyń z kwiatostanów bzu czarnego........................................... 139 sok pomidorowy z bazylią lub miętą .............. 140 napój z mięty lub melisy na upalne dni ....... 140 herbata z lipy na zimowe wieczory........................................... 142 konfitura z owoców dzikiej róży....... 140 kompot z owoców dzikiej róży ............................................................................................. 141 kompot z borówki czarnej ........... 137 sok z marchwi i szczawiu.......................................

rumianku. a jeszcze wcześniej w Azji i Ameryce. a zapach potu usiłowano usunąć. Zioła dla urody Podstawowym warunkiem dbałości o urodę jest zachowanie czystości. podbiału. które od wielu tysiącleci towarzyszą człowiekowi.V. olejku różanego. dziś używa się dezodorantów.regularnie się myli i umiejętnie stosowali zioła oraz otrzymane z nich substancje zapachowe. W późniejszym okresie więcej uwagi poświęcano ubiorom i wyposażeniu mieszkań. której tajniki staramy się przybliżyć. a mniej higienie osobistej. ale upodobanie do przyjemnych zapachów pozosta ło do dziś. używanych w celach kosmetycznych. Grecy i Rzymianie byli prawdziwymi miłośnikami czystości i pięknych zapachów . po długim okresie fascynacji syntetykami lub substancjami o wysokim stopniu przetworzenia. o tyle obecnie wiele składników otrzymuje się syntetycznie. choć wiadomo. 153 . Ten ostatni zwyczaj przetrwa ł w pewnym sensie do naszych czasów. O ile dawniej kosmetyka opierała się przede wszystkim na substancjach naturalnych. Ostatnio. Na przykład w rejonie Morza Śródziemnego od dawna używano krwawnika. W epoce baroku i rokoka noszono peruki b ędące siedliskami wszy. (Słowo kosmetyk jest pochodzenia greckiego i oznacza to wszystko. co służy do zachowania lub podniesienia urody ciała). Od czasów Rewolucji Francuskiej stopniowo wzrastał poziom higieny społeczeństw. skrapiając się obficie perfumami. związany między innymi z prostszym i bardziej praktycznym ubiorem. doceniano znaczenie czystości ciała dla zdrowia i urody. że najlepszym dezodorantem jest woda i mydło. tymianku i macierzanki. Grecji i Rzymie. znano również wiele ziół. cz łowiek zaczai coraz częściej powracać do tradycyjnej kosmetyki zielarskiej. W pierwszych epokach poziom higieny osobistej był różny. W starożytnym Egipcie.

zwłaszcza przeznaczone dla cery suchej. kokosowy. liście mięty. wymieszać i pozostawić je do ostygnięcia. liście rozmarynu. która zawiera ogólnie dostępne składniki: 4 łyżki margaryny lub masła roślinnego podgrzać na bardzo słabym ogniu. np. Do małej szklaneczki oleju słonecznikowego dodać trochę rozdrobnionego jednego gatunku zioła. kwiaty lipy. Najpierw namydla się dość ostrą gąbką lub szczotką ciało. masło kakaowe czy olej migdałowy. liście szałwii lub liście krwiściągu lekarskiego. Spośród wymienionych najdostępniejszy jest olej słonecznikowy. Składniki dokładnie przecedzić przez sitko. liście żywokostu. w związku z tym ich przygotowanie w warunkach domowych jest praktycznie niemożliwe. takie jak lanolina. słonecznikowy. dodać kilka kropel wody lawendowej lub różanej i szczelnie zamknąć. a następnie spłukuje ciepłą. kwiaty rumianku. Ziołowa pielęgnacja skóry Preparaty oczyszczające skórę Kremy Oryginalne kremy oczyszczające zawierają trudno dostępne składniki.zimna zamyka je. liście pokrzywy. należy codziennie rano i wieczorem myć ciało. następnie do roztopionego tłuszczu dodać 3 łyżeczki suszonych ziół. a później zimną wodą. mogą to być: kwiaty bzu czarnego. Proponujemy natomiast recepturę zastępczą. Następnie przełożyć krem do słoiczka. kwiaty i liście rozmarynu. Pozosta154 . z kiełków pszenicy) w połączeniu z surowcami zielarskimi są znakomitymi środkami oczyszczającymi.Aby utrzymać higienę osobistą na wysokim poziomie. kwiaty i liście fiołków. Oliwki Naturalne oleje roślinne (migdałowy. kwiaty bzu czarnego. Ciepła woda otwiera pory skóry . kwiaty lipy.

następnie przecedzić przez sitko. zsiadłego mleka lub serwatki dodać garść świeżych kwiatów jednego z następujących ziół: rumianku. rozpuszczając jednocześnie trochę miodu pszczelego. Lotion przelać do butelki.wić tę mieszaninę oleju i ziół na kilka tygodni. Lotiony należy zużyć w ciągu tygodnia od ich przygotowania i przechowywa ć w lodówce. podgrzać. by rozpuściły się substancje zawarte w ziołach. a szczególnie polecane dla cery tłustej. Lotiony Są to płyny oczyszczające skórę. W podobny sposób można przygotować lotiony z liści pokrzyw. kwaśnym. Prosty lotion ziołowy Do 75 ml gorącego mleka. Lotion z liści kopru włoskiego i jogurtu Najpierw przygotować skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego: 2 łyżki liści kopru włoskiego wrzucić do 150 ml wody i 155 .. jogurcie lub serwatce z dodatkiem surowców zielarskich. śmietanki. Do lotionu można dodać mąki owsianej. w którym poczujemy intensywny zapach fiołków. odstawić do ostygnięcia. Lotion fiołkowy Do 300 ml świeżego mleka dodać 3 łyżki świeżo zebranych kwiatów fiołka. śmietance. wiązówki błotnej lub bzu czarnego. Podgrzewać mieszaninę na bardzo słabym ogniu do momentu. otrębów pszennych lub kiełków pszenicy. Lotiony ziołowe są odpowiednie dla wszystkich rodzajów cery. Pozostawić w naczyniu pod przykryciem przez 3 godz. Stosujemy je po uprzednim umyciu twarzy wodą z mydłem za pomocą wacików. liści podbiału lub kwiatów rumianku. przechowywać szczelnie zamknięty w lodówce. oparte na mleku słodkim.

przyczynia się do rozjaśnienia piegów. Lotion jest przeznaczony dla cery tłustej. usuwa zmarszczki skóry. Liść szałwi . Kwiat fiołka .używane przy zbyt dużych porach skóry. Wody ziołowe to napary z różnych surowców zielarskich.czyni cerę delikatną i czystą.przyczynia się do rozjaśnienia plam na skórze: Kwiat nagietka . Ziele przywrotnika .usuwa zmarszczki skóry. Ziołowe wody do twarzy Służą do zmywania ze skóry twarzy resztek mydła oraz resztek poprzednio opisanych preparatów oczyszczających skórę. a następnie kolistymi ruchami zmywać skórę. po czym przecedzić przez sitko i pozostawić do ostygnięcia. usuwa zmarszczki skóry.gotować w naczyniu na bardzo słabym ogniu przez 15 min. Lotion z liści krwawnika Przygotować skoncentrowany napar z liści krwawnika: 4 łyżeczki krwawnika (również kwiatostanów) wrzucić do 150 ml wrzątku i pozostawić do ostygnięcia. Ziele i owoc kopru włoskiego . Usuwa zmarszczki skóry i wypryski.zmniejsza pory skóry. melisy i lipy. Liść melisy .usuwa zmarszczki skóry. Skoncentrowany wywar z liści kopru włoskiego zmieszać dokładnie ze 150 g jogurtu butelkowego. następnie przecedzić przez sitko. odżywia i oczyszcza skórę twarzy. Dla innych rodzajów cery można przygotować w analogiczny sposób lotiony z kwiatów krwawnika pospolitego. Kwiat lipy . Tampony z waty zanurzyć w naczyniu z wodą do twarzy.wybiela skórę. Gotowany lotion należy przechowywać w lodówce.czyni skórę delikatną i białą. Kwiat bzu czarnego .zmniejsza pory skóry i natłuszczenie skóry szcze156 . Ziele krwiściągu . reguluje kr ążenie krwi w drobnych naczyniach podskórnych. Poza działaniem czyszczącym wody ziołowe odświeżają i nadają skórze przyjemny zapach.

Stosować je można dla cery tłustej i normalnej. Ziołowe maseczki kosmetyczne Maseczki kosmetyczne to rodzaj mniej lub bardziej jednorodnej papki. Ciepła woda otwiera pory skóry. W zależności od potrzeb dobiera się maseczkę o odpowiednim składzie i oddziaływaniu. o rozszerzonych naczyniach włosowatych. Do zwykłej parówki wodnej można dodać naparów ziołowych kwiatu lipy. powoduje wydzielenie z nich niepotrzebnych substancji. Przygotowanie wody ziołowej jest proste: l łyżeczkę wysuszonego i rozdrobnionego surowca wrzucić do filiżanki wrzątku i pozostawić na 1/2 godz. działa silnie ściągające .silniej niż inne surowce zielarskie. Woda ziołowa zachowuje swe właściwości przez około 12 godz. wrażliwej. Omówienie poszczególnych maseczek ziołowych rozpoczynamy od gotowych produkowanych przez „Herbapol”. kwiatu rumianku lub ziela bratka (zwłaszcza przy cerze trądzikowej). Parówki uzupełniają stosowanie maseczek odżywczych. nakładanej na skórę twarzy i szyi. do naciągnięcia. olejki eteryczne zawarte w surowcach zielarskich dezynfekują ponadto otwarte pory skóry. Nie zaleca się parówek dla cery suchej i starczej. 157 . Następnie przecedzić przez sitko do innego naczynia. trzymając głowę pod ręcznikiem.gólnie przy cerze tłustej. Parówki wodne twarzy Parówki wodne twarzy stanowią doskonały sposób oczyszczania (głębokiego) i odświeżania skóry twarzy. która ma na celu oczyszczenie. Liść podbiału . Parówkę stosuje się przez 10 min. co pewien czas uzupełniając wrzątkiem. nad miednicą z gorącą wodą lub naparem z ziół. odżywienie i upiększenie skóry.poprawia wygląd skóry zbyt widocznie unaczynionej.

Kwiat nagietka Maseczka na bazie wyciągu z nasion kozieradki. przeciwwysiekowo. kory wierzby i szyszek chmielu. ściągająco. powodując lepsze jej ukrwienie. kwiatów bzu czarnego. wspomaga funkcje wydzielnicze skóry. Oczy chroni się tamponami waty zwilżonymi naparem z kopru włoskiego lub czystą wodą. kwiatów lipy i korzeni mydlnicy. Dzia ła udelikatniająco.Kwiat lipy Maseczka na bazie wyciągu z liści podbiału. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. przeciwzapalnie. zmiękczająco. Maskę najlepiej nakładać w pozycji leżącej lub po jej nałożeniu położyć się i odpocząć przez pewien czas. Przy nanoszeniu maseczki ziołowej na twarz należy pozostawić wolne partie wokół ust i oczu. olejki eteryczne drażnią skórę. kwiatów nagietka. Polecana w takich schorzeniach skóry. Kwiat bzu Maseczka na bazie wyciągu z liści szałwii. 158 . antyseptycznie. Twarz i szyję należy umyć delikatnymi ruchami okrężnymi. Nadaje się dla wszystkich rodzajów cery. ziela przywrotnika i korzenia żywokostu. Działa regenerująco. przeciwzapalnie. Po zdjęciu maseczki na skórę twarzy i szyi nanosi się nawilżacz. osłaniające. wzmaga funkcje wydzielnicze skóry. Szczególnie dokładnie powinno się umyć partie twarzy wokół nosa i brodę. Maseczki nakłada się na oczyszczoną twarz i szyje. używając do tego miękkiej szczoteczki i mydła. Twarz należy spłukać letnią wodą i osuszyć miękkim ręcznikiem. kwiatów nagietka. jak łojotok i trądzik. zapobiega kruchości i pękaniu włosowatych naczyń krwionośnych. Działa ściągająco. przeciwwysiekowo. Maseczkę zmywa się na ogół gorącą wodą. ściągające. a następnie spłukuje zimną. Przeznaczona dla cery tłustej i normalnej.

3 łyżkami miodu i 2 łyżkami płatków owsianych.pobudzająca Zaparzyć 2 łyżki drobno posiekanego ziela mięty w 150 ml wrzątku. Napar pozostawić do ostygnięcia. 3 łyżki skoncentrowanego naparu zmieszać z 50 g jogurtu. następnie l łyżkę naparu dodać do pozostałych składników. 159 . Po ostygnięciu nałożyć na twarz i szyję. Zamiast szałwii można użyć 2 łyżki wody różanej (sposób przygotowania opisany po przepisach na maseczki ziołowe). l łyżeczkę suszonych drożdży piekarniczych rozpuścić w łyżce skoncentrowanego jeszcze ciepłego naparu. Maseczka z przywrotnika pospolitego Dokładnie wymieszać 3 łyżki kiełków pszenicy z l łyżką miodu. pokrajać na drobne kawałki i rozdrobnić w mikserze na puree razem z 2 łyżkami miodu i 15 g drobno pokrojonych liści szałwii. Maseczka z owoców kopru włoskiego Zaparzyć 3 łyżeczki owoców kopru włoskiego w 150 ml wrzątku. pozostawić do ostygnięcia. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 20 min. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 15 min. Pozostawić 10-15 min. Maseczka powinna pozostawa ć na twarzy 10-15 min. Przygotować napar z l łyżki posiekanego ziela przywrotnika i 150 ml wrzątku. Maseczka miętowo-drożdżowa .Maseczki dla cery normalnej Maseczka szałwiowo-jabłkowa l jabłko obrać ze skóry.

Składniki dokładnie wymieszać mikserem. kwiaty i liście krwawnika. dodać 2 łyżki jogurtu oraz l łyżkę skoncentrowanego naparu z kwiatów i liści nagietka (2 łyżki rozdrobnionych kwiatów i liści nagietka na l filiżankę wrzątku). Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. liście pokrzywy.Maseczki dla cery suchej Maseczka żywokostowa 4 łyżki wrzątku i garść świeżych drobno posiekanych liści żywokostu rozdrobnić w mikserze na jednolitą masę. rozgnieść owoc. szałwii i pietruszki. a więc o działaniu ściągającym. Należą do nich kwiaty rumianku. Maseczka brzoskwiniowo-nagietkowa l brzoskwinię obrać ze skórki. aby uzyskać jak najwięcej soku. Nałożyć na twarz i pozostawić na 10 min. Przy braku miksera można użyć skoncentrowanego naparu z 3 łyżek pietruszki i l fili160 . usunąć pestkę. dodać do ubitej piany z l białka i 1-2 łyżki skoncentrowanego naparu z kwiatów rumianku i kwiatów oraz liści krwawnika (3 łyżeczki tych surowców na l filiżankę wrzątku). Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. Maseczka pietruszkowa Pęczek pietruszki drobno posieka ć i dodać tyle wrzątku. Maseczka rumiankowo-krwawnikowa z marchwią Średniej wielkości marchew zetrzeć na drobnej tarce. aby za pomocą miksera wymieszać na gęsty sok. wycisnąć przez gazę tak mocno. Maseczki dla cery tłustej Maseczki tej grupy oparte są na surowcach zawierających wiele garbników. Składniki dokładnie wymieszać mikserem.

l łyżeczkę soku cytrynowego i zmieszać w mikserze z niepełną garścią świeżo zerwanych liści mięty. Maseczka z pokrzywy Wymieszać 2 łyżki płatków owsianych z taką objętością mleka. Maseczkę tą można zmywać wyłącznie zimną wodą. aby je 161 . Podstawowa recepta na nawilżacz ziołowy Zmieszać 2 łyżki gliceryny. Można ją zmywać wyłącznie zimną wodą. Jak już wspomnieliśmy. Nakładać nawilżacz należy na twarzlak. aby utrzymać gęstą papkę. Sok lub napar z ziela pietruszki wymiesza ć z taką samą objętością białka kurzego lub jogurtu. dodać jedno jabłko. Przed każdym użyciem wstrząsnąć.żanki wrzątku. Woda różana 18 dag płatków silnie pachnącego gatunku róży (na przykład dzikiej) zalać w garnku emaliowanym taką ilością wody. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15-20 min. Maseczka mietowo-ogórkowa 1/2 ogórka obranego ze skórki pokroić w średniej wielkości kostkę. 2 łyżki wody różanej oraz 2 łyżki wody nagietkowej i przelać do butelki. Sok z pokrzywy najlepiej zrobić w mikserze lub sokowirówce. aby tworzył on cienką warstwę. Zamiast soku można użyć skoncentrowanego naparu z liści i pędów pokrzywy (2 łyżki pokrzywy na l filiżankę wrzątku). po zdjęciu maseczki i zmyciu twarzy wodą należy dodatkowo zmywać twarz za pomocą nawilżacza. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 10-15 min. żeby pasta dała się łatwo rozsmarować na twarzy. zmywać ciepłą wodą. do której należy dodać tyle świeżego soku z pokrzywy. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 15 min.

a następnie dokładnie rozgniecionych ziół.likwiduje zaczerwienienie oczu i zapalenie powiek. zwłaszcza o charakterze uczuleniowo-zapalnym. a następnie przelać do wygotowanej butelki. Ziele kopru włoskiego . Przecedzić i dodać jeszcze 25 g płatków nagietków.przykryła. 162 . Napary przygotowuje się zazwyczaj z l łyżeczki świeżego surowca i 150 ml wody. Ziele piołunu . Ziele werbeny . W zależności od użytego surowca okład trzyma się na oczach od 10 do 20 min. opuchnięte. zmęczone lub podrażnione. W przypadku gdy oczy są podkrążone. natomiast należy unikać bezpośredniego kontaktu z gałką oczną. Świetlik łąkowy . Do okładów używane są kwiaty rumianku. owoce dzikiej róży.stosowany przy wielu dolegliwościach oczu. drobno pokrojonych. Ziołowa pielęgnacja oczu Do pielęgnacji oczu można używać kompresów lub okładów ziołowych.łagodzi łzawienie oczu. do których dodaje się nieco wrzątku. Woda nagietkowa 25 g płatków nagietków gotować w 2 filiżankach wody przez 30 min.nadaje oczom właściwy blask (połysk). Można używać po 3 dniach od przygotowania. W efekcie otrzymuje się nieco ponad filiżankę wody nagietkowej. Kwiat rumianku . Okład powinien docierać do wszystkich zafałdowań skóry. można stosować ciepłe okłady za świeżych. bolące.czyści oczy i łagodzi zmęczenie powiek. Kompresy ziołowe to waciki kosmetyczne zamoczone w letnim naparze z określonego surowca zielarskiego. Przecedzić. Ziele skrzypu . ziele kopru włoskiego lub liście podbiału. Kwiat bzu czarnego . Pod przykryciem gotować na bardzo słabym ogniu przez 30 min. Papkę z ziół umieszcza się pomiędzy dwoma kawałkami gazy.łagodzi wszelkie stany zapalne.likwiduje opuchlinę powiek i zaczerwienienie oczu.

Ziele przytulii czepnej . Korzeń łopianu .pobudza wzrost włosów i łagodzi podrażnienia owłosionej skóry.wzmacniają włosy.doskonale zmiękcza włosy.rozjaśniają włosy. choć silny zapach odstrasza od ich stosowania. dla 163 . Szampon ziołowy łagodny 2 łyżki szamponu dziecinnego zmieszać z 2 łyżkami mocnego naparu ziołowego.stymulują wzrost włosów i pomagają zwalczać łupież.Zioła dla włosów Aby zachować czystość włosów.pobudzają wzrost włosów i zapobiegają łupieżowi. dla tłustych .daje doskonały żółty barwnik do włosów. Liść pietruszki . oczyszczające. Kwiat rumianku . wzmacnia je i lekko przyciemnia włosy.z ziela krwawnika. Liść nasturcji . Liście bylicy bożego drzewka . Korzeń rzewienia . Dla włosów ciemnych przygotowuje się napar z liści szałwii.zapobiegają łupieżowi. Czosnek i cebula .pomaga zwalczać łupież. należy je myć średnio raz w tygodniu ciepłą wodą i szamponem.najlepszy uniwersalny surowiec o działaniu tonizującym wzmacniającym.oczyszczają włosy.działają tonizująco i wzmacniająco. Przy niedomaganiach włosów dobrze jest stosować jedno lub kilka podanych ziół. przyciemniają włosy.pobudza wzrost włosów. Młode pędy skrzypu . Liście szałwii . Liście i korzenie mydlnicy . nadaje włosom połysk.wzmacnia kolor włosów i nadaje im połysk. Liście pokrzywy .działa tonizująco. pomaga zwalczać łupież. Liście kocimiętki . działają tonizująco oraz wzmacniająco. Napar przygotować z garści świeżych lub łyżki suszonych ziół i 150 ml wrzątku. rozjaśniając je również. Liście i kwitnące wierzchołki rozmarynu . Kwiaty nagietka .

4 cz ęści kwiatów nagietka. 2 części liści melisy. mydlnicy. dla włosów z łupieżem . Płukanka dla silnie osłabionych włosów Składniki: 3 części ziela tymianku. 3 części cienko ściętej skórki pomarańczowej (część zewnętrzna). 3 cz ęści ziela pokrzywy. rozmieszaniu i podgrzaniu uzyskuje się doskonały preparat wzmacniający włosy. 3 części liści rozmarynu. to znaczy w proporcji: 2 łyżki na l szklankę wody. kory dębu. Korzenie i kory gotować krótko. 2 części kwiatów bzu czarnego Pachnąca płukanka dla włosów ciemnych Składniki: 3 części liści szałwii. klaczą tataraku. liścia orzecha (który przyciemnia włosy). l część bylicy bożego drzewka. 2 części startego korzenia łopianu. a ziele skrzypu dłużej niż 1/2 godz. tymianku.z mieszaniny ziela pokrzywy i korzenia łopianu.z kwiatów nagietka. W przypadku wszystkich trzech recept należy przygotować mocne napary lub odwary ziołowe. 2 części liści nasturcji.jasnych . 3 części liści oczaru wirginijskiego. Pachnąca płukanka dla włosów jasnych Składniki: 4 części kwiatów rumianku. Wymienione zioła należy przyrządzać w postaci skoncentrowanej. Płukanki ziołowe i ziołowe płyny wzmacniające Prócz systematycznego mycia włosów ciepłą wodą i szamponem (bez lub z dodatkiem ziół) dużą rolę w pielęgnacji włosów spełnia stosowanie płukanek z ziół suszonych: z korzenia łopianu. 164 . rumianku. które dodane do ciepłej wody tworzą płukankę. Po wbiciu żółtka jajka kurzego i l łyżki żelatyny w proszku. ziela skrzypu lub z pokrzywy.

dopóki nie zniknie charakterystyczny zapach. głowę zaś płucze dopóty. Na bazie wyciągu z korzenia rzodkwi czarnej produkuje się rozmaite środki na porost włosów. choć znacznie bardziej skutecznie. Każdorazowo bierze się jej tyle. Można je przygotować na bazie oliwy z oliwek lub oleju słonecznikowego. Nalewka z pokrzywy i nasturcji Z l części świeżego ziela pokrzywy. 165 . 75 ml mocnego naparu z bylicy bożego drzewka zmieszać z 75 ml wódki i przechowywać w butelce. korzeń rzodkwi działa podobnie. Okład zdejmuje się. zamknąć szczelnie i postawić w ciemnym miejscu. ile potrzeba do dokładnego wtarcia we włosy i skórę głowy. a następnie można zastosować jedną z płukanek ziołowych.Tonik do włosów z ziela bylicy bożego drzewka Bylica boże drzewko znajdowała od wielu stuleci zastosowanie jako ziele powodujące wzrost włosów. Nalewkę wciera się mniej więcej raz na tydzień w dzień poprzedzający mycie głowy. Można również przyrządzić nalewkę z ziela bylicy bożego drzewka na spirytusie lub wódce. Okład z korzenia rzodkwi czarnej lub chrzanu Kilkuminutowy okład ze świeżo startego korzenia rzodkwi lub chrzanu jest znacznie bardziej radykalnym środkiem niż płukanka ziołowa. Oliwki odżywcze do włosów Niekiedy używa się również oliwek do włosów. powodując między innymi regenerację cebulek włosowych. l części świeżych kwiatów i liści nasturcji i 2 części spirytusu przygotować nalewkę. Korzeń chrzanu przeciwdziała wypadaniu włosów poprzez poprawę krążenia krwi w skórze głowy. Wszystkie zmiksowane składniki wlać do butelki lub słoika. Włosy rozczesać. Wciera ć we włosy po uprzednim rozcieńczeniu ciepłą wodą (l łyżka toniku w l łyżce wody). Po 2 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Trwa to co najmniej 3 tygodnie. Płukanka dla włosów ciemnych 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści szałwii oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych liści rozmarynu oraz 4 166 . bo tylko z 75 ml . które miesza się z proszkiem kaolinowym. lecz mniej wody. Po 3 tygodniach usunąć zioła. Oliwkami odżywczymi do włosów należy nacierać włosy i skórę głowy przed ich myciem i tak pozostawić na około 30 min pod przykryciem z wilgotnego ręcznika. Dla otrzymania bardziej intensywnego koloru włosów należy użyć skoncentrowanych odwarów (ta sama ilość ziół. Przez ten czas należy codziennie ostrożnie wstrząsać zawartością butelki. aż olej nabierze intensywnego zapachu ziół. u nas trudno dostępnym. Zakorkowaną butelkę postawić w miejscu silnie nasłonecznionym.Do butelki o pojemności 0. Ponownie umyć włosy wodą oraz szamponem i znów spłukać ciepłą wodą. niestety. Czynności te powtarzać tak długo. Przed użyciem dodać 2 łyżki soku cytrynowego i płukać włosy. Płukanka dla włosów jasnych 2 łyżki świeżych lub l łyżkę suszonych kwiatów rumianku oraz 2 łyżki świeżych lub l łyżeczkę suszonych kwiatów nagietka gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. Płukanki te stosuje się po uprzednim umyciu włosów. przepisy na płukanki). a po kilku minutach spłukać ciepłą wodą.por. Środki koloryzujące i farby do włosów Do ziołowych substancji koloryzujących można zaliczyć płukanki z surowców zielarskich o działaniu przyciemniającym lub rozjaśniającym. Następnie natrzeć włosy szamponem i odrobiną gorącej wody. a do przefiltrowanego oleju ponownie doda ć 2 łyżki zmiksowanych ziół. aby szybciej zachodziła ekstrakcja olejków eterycznych z surowca do oleju.25 l wrzucić 2 łyżki dokładnie zmiksowanych ziół (gatunku lub gatunków zawierających olejki eteryczne) i zalać to 100 ml oleju.

Płukanka ziołowa . 25.Rys.

Proszek z torebki rozmieszać z taką ilością gorącej wody. Henna. Jeżeli chcemy uzyskać bardzo mocny i trwały kolor. można pozostawić farbę na całą noc. jak zmienia się kolor. Farba może pozostać 5-6 miesięcy. a tylko mająca działanie wzmacniające. W sprzedaży znajdują się 3 rodzaje henny: czerwona. Po nałożeniu farby należy umyć włosy łagodnym szamponem. Farby do włosów Są dość trudne do przygotowania w warunkach domowych. Przed właściwym nałożeniem farby należy zrobić próbę na kilku pasemkach włosów. po czym sprawdzić. . Jeżeli kolor jest odpowiedni. natomiast można je nabyć w postaci sproszkowanej. pozostawić na 30 min dla „dojrzenia”.łyżeczki herbaty gotować na bardzo słabym ogniu pod przykryciem w 600 ml wody przez 30 min. to nakładać sukcesywnie na całą powierzchnie włosów. aby uzyskać pastę. brązowa. i czarna oraz „neutral” . z których można uzyskać kolory włosów od rudego do brązowego. po czym natłuścić skórę odrobiną oliwki. Głowę należy przykryć na godzinę czepkiem kąpielowym z folii polietylenowej.nie zmieniająca barwy włosów.

lawenda (kwiat). macierzanka (ziele). tatarak (kłącze). czosnek (ząbki). rzodkiew (korzeń). . tymianek (ziele). hyzop (ziele). sosna (igliwie). podbiał (liść). sosna (pączki i igliwie). melisa (liść).zioła uspokajające: arcydzięgiel (olejek). . róża (owoc).zioła wykrztuśne: babka (liść). mięta (liść).zioła wzmacniające: lawenda (kwiat). żywokost (korzeń). ogórecznik (ziele). tymianek (ziele). koper włoski (owoc). nagietek (kwiat).zioła łagodzące nieżyt górnych dróg oddechowych: bez czarny (kwiaty i owoce).zioła pobudzające: kolendra (owoc). . dziurawiec (ziele). fiołek (ziele i kwiat). lebiodka (ziele). melisa (liść). lawenda (kwiat). kozłek (kłącze). Domowa apteczka ziołowa Jakie zioła i na jakie dolegliwości? (wykaz surowców zielarskich stosowanych na najbardziej znane dolegliwości) Schorzenia układu nerwowego . sza łwia (liść). rumianek (kwiat). chmiel (szyszka). tymianek (ziele). sosna (pączki). 169 . malina (liście i owoce).zioła przeciwkaszlowe: babka (liść). ogórecznik (ziele).VI. . gorączka . fiołek (ziele i kwiat). Zaziębienie. lipa (kwiat). biedrzeniec anyż (owoc). koper włoski (owoc).zioła przeciwgorączkowe i napotne: bez czarny (kwiaty i owoce). . kaszel.

kolendra (owoc).zioła żółciopędne: bylica estragon (ziele).zioła przeciwskurczowe: kolendra (owoc). 170 . rumianek (kwiat). rozmaryn (liść). lipa (kwiat). biedrzeniec anyż (owoc). melisa (liść). ogórecznik (ziele). lawenda (kwiat). pokrzywa (liść).zioła przeciwbiegunkowe: bez czarny (owoc). szałwia (liść). majeranek (ziele).zioła przeciwrobacze: czosnek (ząbki). papryka (owoc). . szałwia (liść). krwawnik (ziele). dziurawiec (ziele). len (nasiona). kolendra (owoc).zioła osłaniające: babka (liść). rozmaryn (liść). majeranek (ziele).Schorzenia układu pokarmowego . macierzanka (ziele). mięta (liść). biedrzeniec anyż (owoc). tatarak (kłącze).zioła przeczyszczające o łagodnym działaniu: bez czarny (kwiat). borówka czernica (owoc). rumianek (kwiatostan). cząber (ziele). len (nasiona).zioła stosowane przeciwko nieżytowi przewodu pokarmowego: borówka czernica (owoc). lipa (kwiat). koper włoski (owoc). lebiodka (ziele). tatarak (kłącze). śliwa tarnina (owoc). szałwia (liść). bazylia (ziele). czarnuszka (nasiona). . mięta (liść). . mięta (liść). rzodkiew (korzeń). rumianek (kwiat). czosnek (ząbki). czarnuszka (nasiona). hyzop (ziele). lebiodka (ziele).zioła przeciwdziałające nadmiernej fermentacji jelitowej (wiatropędne): arcydzięgiel (korzeń). dziurawiec (ziele). bylica estragon (ziele). cząber (ziele). dziurawiec (ziele). babka (liść). tymianek (ziele). szałwia (liść). . kminek (owoc).zioła gorzkie i aromatyczne pobudzające apetyt i dzięki zwiększonemu wydzielaniu soków żołądkowych ułatwiające trawienie: arcydzięgiel (korzeń). kminek (owoc). gorczyca (nasiona). nagietek (kwiat). bazylia (ziele). hyzop (ziele). krwawnik (ziele). kolendra (owoc). czarnuszka (nasiona). jałowiec (owoc). rzodkiew (korzeń). mięta (liść). gorczyca (nasiona). koper włoski (owoc). czosnek (ząbki). majeranek (ziele). chmiel (szyszka). jałowiec (owoc). orzech włoski (liść). szałwia (liść). . melisa (liść). macierzanka (ziele). hyzop (ziele). krwawnik (ziele). . . krwawnik (ziele). ogórecznik (ziele). gorczyca (nasiona). róża (owoc). sosna (igliwie). śliwa tarnina (kwiat). . kolendra (owoc).

zioła krwiotwórcze: pokrzywa (liść). lubczyk (korzeń). . dziurawiec (ziele). sosna (igliwie). lawenda (kwiat). melisa (liść). macie171 . podbiał (ziele i kwiat). . Schorzenia układu moczowego . krwawnik (ziele). orzech włoski (liść). macierzanka (ziele). . tatarak (kłącze). orzech włoski (liść). czarnuszka (nasiona). śliwa tarnina (kwiat). koper włoski (owoc). nagietek (kwiat). rumianek (kwiat). tymianek (ziele). fiołek (ziele i kwiat). dziurawiec (ziele). orzech włoski (liść). bylica estragon (ziele).zioła o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: babka (liść). krwawnik (ziele). śliwa tarnina (kwiat). kolendra (owoc). berberys (owoc). cząber (ziele).Zaburzenia przemiany materii . lubczyk (korzeń). Stany zapalne organizmu spowodowane infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi . cząber (ziele). szałwia (liść). lebiodka (ziele). szałwia (liść). mięta (liść).zioła przeciwkrwotoczne: berberys (kora). pokrzywa (liść). jałowiec (igliwie). len (nasiona). Choroby krwi .zioła przeciwcukrzycowe: borówka czarna (liść).zioła pobudzające przemianę materii: bez czarny (owoc).zioła przeciwpotne: hyzop (ziele). czosnek (ząbki). krwawnik (ziele). chmiel (szyszka). pokrzywa (liść). chmiel (szyszka). krwawnik (ziele). hyzop (ziele). szałwia (liść).zioła moczopędne: arcydzięgiel (korzeń). rzeżucha (liść). dziurawiec (ziele). żywokost (korzeń). majeranek (ziele).

rumianek (kwiat). jałowiec (owoc).zioła pobudzające miesiączkowanie: lubczyk (korzeń). Niedostateczna laktacja .rzanka (ziele). . Bóle gośćcowe i nerwobóle . pokrzywa (liść). pietruszka (korzeń). Choroby skóry . nagietek (kwiat). papryka (owoc).zioła stosowane w leczeniu chorób skóry: babka (liść).zioła pobudzające laktację (wydzielanie gruczołów mlecznych): biedrzeniec anyż (owoc). rzodkiew (korzeń). pietruszka (korzeń). nagietek (kwiat).zioła łagodzące bóle gośćcowe: arcydzięgiel (olejek). krwawnik (ziele). Zaburzenia miesiączkowania . kminek (owoc). melisa (liść). 172 . rumianek (kwiat).zioła stosowane przy bolesnym miesiączkowaniu.zioła dezynfekujące drogi moczowe: babka (liść). lubczyk (korzeń). melisa (liść). czarnuszka (nasiona). żywokost (korzeń). dziurawiec (ziele).zioła łagodzące nerwobóle: arcydzięgiel (olejek). papryka (owoc). ogórecznik (ziele). krwawnik (ziele). skrzyp (ziele). . dziurawiec (ziele). . cebula (pieczona lub gotowana). pietruszka (owoc). gorczyca (nasiona). chmiel (szyszka). sosna (igliwie). rzeżucha (ziele). rozmaryn (liść).

pietruszka (liść). żywokost (korzeń) oraz tymianek (olejek). majeranek (ziele). Stany zapalne jamy ustnej . lawenda (kwiat). rumianek (kwiat).zioła przeciw bólom w postaci olejków do masażu i maści. . szałwia (liść). majeranek (ziele). mięta (liść). żywokost (korzeń). nagietek (kwiat). .zioła „dla oczu": koper włoski (owoc). nagietek (kwiat). żywokost (korzeń). . tymianek (ziele). cebula (okład z gotowanej cebuli).zioła na czyraki: len (nasiona) i rumianek (kwiat). hyzop (ziele). szałwia (liść).zioła dezynfekujące i przyspieszające gojenie się skaleczeń i ran: bez czarny (liść świeży).zioła na odciski: czosnek (okład z rozgniecionych ząbków). nagietek (kwiat). 173 . czosnek (ząbki). nagietek (kwiat).zioła na brodawki: glistnik (sok ze świeżych liści). tymianek (ziele). majeranek (ziele). mięta (liść). cząber (ziele). rozmaryn (liść). melisa (liść). szałwia (liść). . nagietek (sok ze świeżych liści). dziurawiec (ziele).zioła łagodzące zwichnięcia i stłuczenia: dziurawiec (ziele). lawenda (kwiat).zioła „dla ust": biedrzeniec anyż (owoc).zioła łagodzące ugryzienia i ukąszenia owadów w postaci okładów sporządzonych ze świeżych części roślin: bazylia (liść). . rumianek (kwiat).Stany zapalne oczu . .zioła na odmrożenia: nagietek (maść). świetlik (ziele). rozmaryn (liść). sporządzonych ze świeżych części roślin: jałowiec (owoc). rozmaryn (liść). Zioła „pierwszej pomocy" . tymianek (ziele). lawenda (kwiat). ogórecznik (liść). .

zioła zwiększające potencję (afrodyzjaki): bazylia (ziele). Składa się z ziół o działaniu uspokajającym. u osób starszych. Mieszanka ta ma zastosowanie w schorzeniach wieku starczego. mięta (ziele). zagotować i pić rano (na czczo) i wieczorem. których charakterystykę podajemy niżej. krwawnik (ziele). Nr 1: „Nervosan": kozłek lekarski (kłącza). chorobie nadciśnieniowej. a także przy wadliwej przemianie materii. kruszyna (kora). Gotowe mieszanki ziołowe Na całym świecie powszechnie stosowane są gotowe mieszanki ziołowe. gotować 3-5 min. Sposób użycia: l łyżka ziół na 1/4 szklanki wody. Polski przemysł zielarski produkuje od lat kilkanaście mieszanek ziołowych. 174 . tatarak (kłącze). pić 2-4 razy dziennie po jedzeniu. rdest ptasi (ziele). Nr 2: „Sklerosan” głóg (kwiat z liściem oraz owoc). żywokost (korzeń. melisa (ziele). macierzanka (ziele). morszczyn (ziele). Stosowany jest w stanach nadmiernej pobudliwości nerwowej i nadmiernego podniecenia psychicznego. wzajemnie się uzupełniających i wzmacniających swoje działanie lecznicze. bezsenności. jarzębina (owoc). Zalecana przy miażdżycy (sklerozie). po 2/3 szklanki. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wody (250 ml).Zaburzenia aktywności seksualnej . składające się z kilku zmieszanych w odpowiednich proporcjach surowców roślinnych. zaburzeniach krążenia obwodowego. nerwicach układu wegetatywnego. liść). przeciwskurczowym i nasennym. szałwia (liść).zioła obniżające potencję (anafrodyzjaki): chmiel (szyszki). Mieszanki „Herbapolu” mają numeracje ułatwiającą ich identyfikację oraz nazwy firmowe. histerii oraz zaburzeniach okresu przekwitania i pokwitania. rumianek (kwiat). po 1/2 szklanki. krwawnik (ziele). czosnek (ząbki). rzeżucha (nasiona). . jemioła (ziele).

lipa (kwiat). bez czarny (kwiat). skrzyp (ziele). poprawia trawienie i przemianę materii. Składa się z ziół działających przeciwbiegunkowe. Nr 5: „Tannosan”: pięciornik (kłącze). skąd są wydalane na zewnątrz organizmu. wiązówka błotna (kwiat). przy zewnętrznych objawach skórnych (trądzik młodzieńczy. dzięki temu krążąca krew uruchamia złogi. malina (owoc). Nr 4: „Reumosan”: brzoza (liść). wierzba (kora). Mieszanka ma działanie rozgrzewające i moczopędne. przetłuszczona cera i włosy). gotować 3-5 min i pić 2-3 razy dziennie między posiłkami. Ten zestaw ziół działa rozwalniająco. Pić 2-5 razy dziennie po 1-3 łyżki (dzieci) lub po 1/4-1/2 szklanki (dorośli). które stopniowo dostają się do układu moczowego. Stosuje się przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych (reumatyzmie. rumianek rzymski (kwiat). mięta (liść).Nr 3: „Degrosan”: morszczyn (ziele). brzoza (liść). topola (pączki). Sposób użycia: l łyżkę ziół na l 1/4 szklanki gorącej wody. artretyzmie i ischiaszu). krwawnik (ziele). kruszyna (kora). na l godz. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. przed posiłkiem. Sposób użycia: 1-11/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. mniszek (korzeń). szałwia (liść). Nr 6: „Pyrosan”: rumianek (kwiat). Jest to zestaw ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych). bratek polny (ziele). ostrych i przewlekłych nieżytach jelit. gotować 2 min. gdy objawy wskazują na nerwicę żołądka. 175 . Stosuje się w przewlekłych biegunkach. rdest ptasi (ziele). borówka czernica (owoc). lipa (kwiat). pokrzywa (liść). Mieszanka stosowana w zaburzeniach przemiany materii charakteryzujących się niedoczynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego. perz (kłącze). wierzba (kora). gotować 3-5 min i pić 2 razy dziennie po l szklance odwaru po posiłkach. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. bólach przewodu pokarmowego. wzdęciach. po 2/3 szklanki.

serdecznik (ziele). Należy 1/2-2/3 szklanki naparu pić 1-3 razy dziennie. Stosowana w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. żarnowiec (ziele). głóg (kwiat z liśćmi). mająca zastosowanie w zwalczaniu hemoroidów i żylaków odbytu lub guzów krwawnicowych. a przy tym lekko moczopędnie. Nr 9: „Cardiosan": konwalia (ziele). Sposób użycia: l łyżka ziół do 1/2 lub l szklanki gorącej wody. lubczyk (korzeń). rozgrzewające i kojąco. migdałów oraz anginie. niewydolności układu krążenia. kozieradka (nasiona). jemioła (ziele). skrzyp (ziele). jarzębina (owoc). kozłek (kłącze). nieżycie górnych dróg oddechowych i reumatycznych bólach mięśniowych. Mieszanka o działaniu przeciwzapalnym i dezynfekującym. kminek (owoc). gotować 2 min i pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu. Nr 8: „Septosan”: mięta (liść). zaburzeniach krążenia na tle miażdżycy oraz przy migotaniu i trzepotaniu przedsionków. szałwia (liść). Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. Nr 7: „Rektosan”: krwawnik (kwiat). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody.działa napotnie. pozostawić nad parą na 15-20 min. Jest to specyficzna mieszanka ziołowa. gotować 2 min i pić możliwie gorący napar 2-3 razy dziennie po l szklance. Zioła wzmacniające mięsień sercowy działają uspokajająco i obniżają ciśnienie krwi. Gardło i jamę ustną należy płukać 2-4 razy dziennie. Dobrze jest wypić wieczorem w łóżku do 2 szklanek naparu z dodatkiem 2-3 łyżek syropu malinowego. kruszyna (kora). bratek polny (ziele). tymianek (ziele). żywokost (korzeń). Stosowany we wszystkich stanach przeziębieniowych. towarzyszących wszystkim przeziębieniom. przy grypie. róża dzika (owoc). zapaleniu dziąseł. 176 . kasztanowiec (kwiat). Sposób użycia: odwar z 3/4 łyżki ziół na 1-1 1/4 szklanki gorącej wody. Mieszankę stosuje się przy osłabieniu mięśnia sercowego. Taki sam odwar można stosować do obmywania odbytu i do okładów. pozostawić przykryte nad parą 15-20 min.

kminek (owoc). dróg żółciowych. gotować 3-5 min i pić 3-4 razy dziennie po 2/3 szklanki odwaru między posiłkami. Stosuje się je przy zapaleniu nerek i pęcherza moczowego: przy skąpomoczu i obrzękach. wzdęciach. „Cholagoga III”: jałowiec (owoc). niestrawności. żywokost (korzeń). atonii żołądka. brzoza (liść). trzustki. poprawiają trawienie. rozwalniająco. kruszyna (kora). podróżnik (korzeń). borówka brusznica (liść). likwidując jego stany zapalne. dziurawiec (ziele). kamicy moczowej. nieżytach przewodu pokarmowego. kruszyna (kora). Zioła pobudzają niektóre czynności wydalnicze żołądka. Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. rdest ptasi (ziele). „Cholagoga II”: kocanki piaskowe (kwiat) mniszek (korzeń). Jest stosowana przy braku apetytu. gotować 2-3 min i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie w ciągu dnia między posiłkami.Nr 10: „Cholagoga I”: jałowiec (owoc). Sposób użycia: 1-1 1/4 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki gorącej wody. mięta (liść). Cholagoga I stosowana jest przy stolcu miękkim (rozwolnienie). II . Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. likwidują nadmierną fermentację w przewodzie pokarmowym i wzdęcia. wątroby i nerek. Nr 12: „Digestosan”: drapacz (ziele). gotować 2-3 min pod przykryciem i pić 1/2-2/3 szklanki odwaru 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami. III . kminek (owoc). uśmierzają ból pochodzenia trawiennego. glistnik (ziele). Stosuje się je w schorzeniach wątroby. nudnościach. bobrek trójlistkowy (liść). jelita cienkiego. krwawnik (ziele). zaburzeniach w wydzielaniu soków trawiennych. 177 . krwawnik (ziele). mięta (liść). Zioła działają moczopędnie i dezynfekujące na przewód moczowy. rdest ptasi (ziele). dziurawiec (ziele). Mieszanka zawiera wiele gorzkich ziół o działaniu żołądkowym.przy stolcu normajnym. żołądka i jelit. Nr 11: „Urosan”: skrzyp polny (ziele). mięta (liść) Mieszanki działają żółciopędnie.przy stolcu twardym (zatwardzenie).

szałwia (liść). wadliwej przemianie materii i w nieżytach przewodu pokarmowego. gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki odwaru 2-3 razy dziennie między posiłkami. mniszek (korzeń). niestrawności. przeciwskurczowo. przeciwprzesiękowe i przeciwskurczowe. Sposób użycia: l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. mniszek (korzeń). Zioła działają przeczyszczające. Zioła te obniżają poziom cukru we krwi i są stosowane pomocniczo w lżejszych przypadkach cukrzycy.Nr 13. koper włoski (owoc). przyspieszają przyswajanie pokarmów. zaburzeniach przemiany materii. rumianek (kwiat). prawoślaz (liść). przeciwrzęsistkowe. pozostawić nad parą pod przykryciem na 15-20 min i pić 3 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki (w lekkich stanach nieżytowych jelit) lub raz dziennie wieczorem jako środek rozwalniający. przeciwbakteryjne. wzdęciach. Mieszankę stosuje się przy zaparciach. bez czarny (owoc). przy niezbyt zaawansowanej infekcji i zapaleniu błon śluzowych. perz (kłącze). pokrzywa (liść). borówka czernica (liść). Nr 16: „Yagosan”: rdest ptasi (ziele). „Pektosan”: oman (korzeń). Szczególnie polecany dla dzieci. fasola (naowocnia). gardła i oskrzeli. otyłości. Sposób użycia: l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie powlekające. Zioła zawarte w tej mieszance mają działanie przeciwzapalne. senes (liść). mają także działanie przeciwbakteryjne (mięta. kminek). szałwia (liść). Sposób użycia: 1-1 1/2 łyżki ziół na 1-1 1/2 szklanki wrzątku. kminek (owoc). przy kaszlu i utrudnionym odkrztuszaniu. mięta (liść). pokrzywa (liść). Nr 15: „Diabetosan”: rutwica (ziele). podbiał (liść). szałwia (liść). młodzieży i osób starszych. wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. nagietek (kwiat). Mieszanka stosowana jest do 178 . dąb (kora). Pektosan stosuje się w stanach nieżytowych jamy ustnej. gotować 2 min i pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami. Nr 14: „Normosan”: kruszyna (kora). przeciwkrwotoczne.

koper włoski (owoc). gotować 3 min i pić 2-4 razy dziennie po 1/2-2/3 szklanki odwaru między posiłkami. gotować 3 min. w których nastąpiło uszkodzenie tkanki płucnej. kminek (owoc). np. niestrawności. a po ostudzeniu stosować do irygacji. skrzyp (ziele). Nr 18: „Neopektosan”: szałwia (liść). 179 . Mieszankę stosuje się w nieżytach górnych dróg oddechowych i oskrzeli. mięta (liść). Sposób użycia: 2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki gorącej wody i poddać maceracji pod przykryciem (przez noc). pylicy. a przede wszystkim przy zatruciach przewodu pokarmowego. Stosowana jest przy schorzeniach płuc. rozedmie płuc. Zioła zawarte w powyższej mieszance przyczyniają się do szybszej regeneracji uszkodzonych tkanek w płucach. mniszek (korzeń). prawoślaz (korzeń). mają ponadto działanie przeciwskurczowe. wzdęciach. zaburzeniach przemiany materii. Mieszankę stosuje się przy zaparciach. przemywań. w gruźlicy. Działanie ziół jest analogiczne jak w przypadku mieszanki „Normosan”. otyłości. wykrztuśne i zmiękczające. żywokost (korzeń). mniszek (korzeń). słonecznik (kwiat). bez czarny (owoc). Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę gorącej wody. podbiał (liść). tymianek (ziele). których organizmy nie tolerują kory kruszyny. „Neonormosan” polecany jest przede wszystkim dla tych osób. perz (kłącze). prawoślaz (liść). następnie gotować 57 min i pić po szklance rano przed śniadaniem i wieczorem po kolacji. Sposób użycia: 3 łyżki ziół na 5-6 szklanek wrzątku. Nr 19: „Neonormosan": rzewień (kłącze). dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. przeciwalergiczne i przeciwgorączkowe. krwawnik (kwiat). Nr 17: „Pulmosan”: rdest ptasi (ziele). zatruciu lotnymi substancjami toksycznymi. Zioła te mają właściwości powlekające. tamponów i okładów.irygacji i przemywań przy upławach oraz stanach zapalnych pochwy o charakterze bakteryjnym.

Sposób użycia: l łyżka ziół na l szklankę wrzątku, pozostawić nad parą na 15-20 min. Napar pić wieczorem jako środek przeczyszczający w ilości 2/3 do l szklanki. W czasie przygotowywania naparu lub odwaru tracimy w znacznym stopniu wiele cennych substancji leczniczych (głównie olejków), przez co oddziaływanie mieszanki ziołowej jest znacznie słabsze. Dlatego polecamy proszkowanie większości mieszanek w elektrycznym młynku do kawy i stosowanie tego zamiast picia odwaru lub naparu. (Sposób użycia: 1/4 płaskiej łyżeczki do herbaty proszku popić chłodną wodą lub innym płynem, na przykład rozcieńczonym sokiem owocowym lub warzywnym). Później popijamy gorącym płynem: herbatą, mlekiem lub kawą. Proszkować nie należy „Pyrosanu” (nr 6), „Septosanu” (nr 8), „Pektosanu” (nr 13), „Yagosanu” (nr 16), „Pulmosanu” (nr 17), „Neopektosanu” (nr 18), czyli mieszanek, dla których najlepsz ą formą stosowania jest odwar i pijanie tego odwaru na gorąco lub stosowanie zewnętrzne („Septosan” i „Yagosan”).

Różne postaci leku roślinnego, czyli jak przyrządzać zioła
Jednorazowe surowce zielarskie lub mieszanki różnych ziół należy przygotować do użycia w takiej postaci, która zapewni jak najlepsze wchłoniecie składników leczniczych przez organizm. Leki roślinne, stosowane w lecznictwie domowym, mogą być używane w kilku postaciach:

Napar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalać przepisaną ilością wrzącej wody w naczyniu, które umieszcza się na parze i po przykryciu ogrzewa co najmniej 15 min. Następnie pozostawia się pod przykryciem jeszcze na 15 min, co kilka minut mieszając. Otrzymany napar należy przecedzić przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przemyć wrzącą wodą, uzupełniając otrzymany napar do przepisanej objętości.
180

Herbatki ziołowe
Napary są przygotowywane z jednorodnych surowców zielarskich lub mieszanek. W przypadku wielu surowców olejkowych (ziela i liści) przygotowuje się je w sposób uproszczony, zalewając dany surowiec w szklance lub filiżance wrzątkiem i pozostawiając do zaparzenia na 5 do 15 min pod przykryciem.

Odwar
Odpowiednią ilość surowca lub mieszanki ziołowej zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej, starannie miesza, przykrywa i umieszcza na parze (stawiamy garnek w garnku napełnionym wodą około 2 cm poniżej garnka wewnętrznego). Temperatura powinna wynosić około 90°C przez okres około 30 min, co osiąga się pozostawiając garnek zewnętrzny na małym ogniu przez 45 min. Otrzymany odwar należy przecedzić, a surowiec pozostały na sitku przelać wrzątkiem, uzupełniając odwar do przepisanej objętości. Odwary przygotowywane są z surowców, z których trudno jest wyodrębnić składniki czynne, na przykład-korzeni, kory, nasion, przy czym należy podkreślić, że jest to postać leku roślinnego, w czasie przygotowywania którego traci się najwięcej składników leczniczych, głównie olejków eterycznych.

Maceracja
Maceracja jest najrzadziej stosowaną postacią leku roślinnego, przy jej przygotowaniu jako rozpuszczalnika używa się wody. Jednorodny surowiec lub mieszankę ziołową zalewa się przepisaną ilością wody o temperaturze pokojowej i pozostawia na odpowiednią ilość czasu (od 1/2 godz. do kilku godzin), po czym mace-rat cedzi się przez sitko, a pozostały na sitku surowiec przelewa wodą, uzupełniając macerat do przepisanej objętości. Maceracje przyrządza się na przykład w przypadku korzenia prawoślazu i nasienia lnu. 181

Nalewka
Niekiedy przy sporządzaniu wyciągów ziołowych lepszym niż woda rozpuszczalnikiem jest alkohol etylowy. Na skalę przemysłową do sporządzania wyciągów alkoholowych używa się spirytusu etylowego, natomiast w warunkach domowych najlepszy wydaje się być winiak lub brandy. Do 2 filiżanek winiaku dodaje się 30 g suszonych ziół w całości lub sproszkowanych, przelewa je do butelki i szczelnie zamyka. Butelkę należy postawić w ciepłym miejscu i co kilka dni wstrząsnąć dla lepszej ekstrakcji składników. Po dwóch tygodniach zawartość butelki filtruje się przez bibułkę, dodaje znów surowca i regularnie wstrząsa co kilka dni. Po 4-5 tygodniach nalewka jest gotowa do użycia.

Syrop ziołowy
Rzadko stosowaną formą leku roślinnego jest syrop ziołowy (60 g suszonych ziół zalać l filiżanką wrzątku i odstawić do ostygnięcia, po czym otrzymany napar odcedzić, filtrując przez bibułę). Przefiltrowany napar podgrzać i rozpuścić w nim l filiżankę cukru, następnie doprowadzić do wrzenia i gotować na wolnym ogniu aż do momentu, w którym syrop osiągnie konsystencję płynnego miodu. Tak przygotowany syrop studzi się i przelewa do słoiczka typu twist.

Maść
Substancją podstawową do przygotowania maści ziołowej domowym sposobem jest na ogół smalec wieprzowy (250 g smalcu wieprzowego rozpuścić na wolnym ogniu, po czym dodać do płynnego tłuszczu 30 g suszonych ziół i dalej podgrzewać aż do zagotowania, następnie pozostawić na wolnym ogniu na około 1/2 godz., później przecedzić przez sitko do słoiczka, ostudzić i wstawić do lodówki).

182

Rys. 26. Przygotowanie gorącego okładu chmielowo-tymiankowego

Proszki (zioła sproszkowane)
Ta postać leku roślinnego była niegdyś powszechnie stosowana, jednak we współczesnej medycynie jest mniej popularna. Wysuszone surowce zielarskie miele się w młynku na proszek i w tej postaci zażywa, popijając odpowiednią ilością wody przegotowanej, sokiem owocowym lub warzywnym - rozcieńczonym wodą. Należy pamiętać, że proszki to bardzo skoncentrowana postać leku roślinnego. Jednej szklance odwaru lub naparu odpowiada ilość proszku mieszcząca się na końcu noża. Nigdy nie należy zażywać sproszkowanego dziurawca, świetlika i arcydzięgla ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia uczulenia po spożyciu ich w tej postaci. Zażywając proszek, dostarczamy organizmowi wszystkie substancje zawarte w zielu. Na bazie sproszkowanych surowców zielarskich przemysłowo produkuje się mieszanki ziołowe w postaci granulatów.

Kataplazmy
Są to gorące okłady z rozdrobnionych ziół. Oryginalna postać leku roślinnego, szczególnie polecana przez medycynę ludową. Rozdrobnione świeże zioła zawijane są w gazę, a następnie umieszcza się je w naczyniu ceramicznym i zalewa na kilka minut wrzącą wodą. Okład wyjmuje się z wrzątku, studzi do pożądanej temperatury i przykłada na chore miejsca.

Zimne kompresy
Również ta postać leku roślinnego jest dobrze znana medycynie ludowej. Polega na przykładaniu do chorych miejsc okładów ze świeżych, rozdrobnionych ziół, a klasycznym przykładem jest okład z liści babki na stłuczone i obtarte miejsca kończyn.
Kąpiele ziołowe

Ta postać leku roślinnego stoi na pograniczu działania leczniczego i kosmetycznego. Kąpiele ziołowe przyrządza się z jednego
184

lub z kilku surowców zielarskich, biorąc 1/2 kg świeżych lub 10 dag suszonych ziół na kilka litrów wrzątku, sporządza napar lub odwar (w zależności od surowca) i dodaje do wody kąpielowej Ze względu na bardzo korzystne oddziaływanie leczniczych kąpieli ziołowych na nasz organizm podajemy wykaz roślin zielarskich, mogących mieć zastosowanie przy sporządzaniu takich kąpieli. W nawiasach podano schorzenia, przy których można stosować dany surowiec bądź właściwości lecznicze kąpieli: Arcydzięgiel - korzenie, nasiona (bóle gośćcowe, nerwobóle); Arnika górska - kwiat (bóle reumatyczne; pobudza funkcje skóry); Dąb szypułkowy - kora (schorzenia skóry; stymuluje gojenie się chorej skóry); Fiołek trójbarwny - ziele (schorzenia skóry; egzemy, trądzik, wypryski alergiczne, stany zapalne); Kasztanowiec - kora, kwiaty, niedojrzałe owoce (kąpiele saponinowe stosowane przy otyłości, zastojach żylnych i innych niedomaganiach naczyniowych); Kozłek - kłącze (nadmierna pobudliwość nerwowa); Krwawnik - ziele (pobudza krążenie krwi, uspokaja podskórną część systemu nerwowego, działa kojąco na suchą i popękaną skórę); Lawenda - ziele (wyczerpania nerwowe, nerwobóle, bóle gośćcowe, świąd skóry, egzemy); Mięta - liście (drażni skórę, poprawiając jej ukrwienie, olejek parując podczas kąpieli, łagodzi stany zapalne błony śluzowej nosa); Melisa - liście (wyczerpanie nerwowe, działa kojąco na wrażliwą skórę); Nagietek - kwiat (stany zapalne skóry, trudno gojące się rany i oparzenia); Orzech włoski - liście i owocnia (schorzenia skóry); Perz - kłącze (obrzęki i stany zapalne chorej skóry); Rozmaryn - ziele (zaburzenia krążenia, zmęczenie psychiczne, bóle reumatyczne, stany zapalne skóry); Rumianek - kwiat (działa kojąco na skórę, łagodzi stany kataralne);
185

Skrzyp - ziele (źle gojące się rany); Sosna - igliwie (złe samopoczucie, schorzenia płuc); Szałwia - ziele (stany zapalne skóry, zapalenie błony śluzowej nosa); Tatarak - kłącze (stany osłabienia mięśni).

do czasu wynalezienia innych syntetycznych środków. Inne zastosowanie ziół i przypraw ziołowych w gospodarstwie domowym Stosowanie surowców zielarskich w kuchni. lawenda. Niektóre zioła lub ich mieszanki mogą służyć do odstraszania owadów. a lawenda w bieliźniarce. Podajemy kilka przepisów na mieszanki ziół odstraszające owady: Silnie pachnące woreczki odstraszające owady Do woreczka z gęstego płótna lnianego wsypać 4 części pokruszonych liści mięty. hyzop. 4 części pokruszonego ziela ruty. rozmaryn. 2 cz ęści pok187 . Zioła przeciw owadom Symbolem zioła odstraszającego owady jest bagno zwyczajne. wrotycz. mięta. lebiodka i mięta mogą być umieszczane w bieliźniarce i w spiżarni ze względu na swój przyjemny i dość delikatny zapach. lebiodka. Jako środki przeciwko owadom mogą być stosowane następujące zioła: bazylia. powszechnie stosowane przeciwko molom. cząber ogrodowy. ruta. w kosmetyce oraz w leczeniu nie wyczerpuje ich możliwości wykorzystania w gospodarstwie domowym. nazywana niekiedy w jeżyku francuskim „gardę robe” (co znaczy: chroniąca ubranie). tatarak. Bazylia. poprawiać zapach naszych pomieszczeń.VII. piołun. bylica boże drzewko. wreszcie mogą być źródłem bardzo trwałych barwników roślinnych. można z nich wyrabiać kadzidła lub świece o zapachu ziół.

2 cz ęści pokruszonego ziela bazylii. 2 cz ęści pokruszonego ziela tymianku. pieprz. l cześć owoców kminku. gałka muszkatołowa. bez lilak. ziół o pachnących kwiatach (rumianek. Mieszanki zapachowe ziół i przypraw zwane „pot-pourri” Nasze mieszkania będą inaczej pachniały. lawenda. pamiętając. róża. imbir. melisa. jeżeli w kilku miejscach umieścimy naczynia napełnione pachnącymi ziołami i przyprawami. fiołek). ziół o pachnących liściach (arcydzięgiel. l cześć pokruszonej skórki cytrynowej i l cześć startej gałki muszkatołowej. Do mieszanek takich można używać: przypraw egzotycznych (kardamon. estragon. fiołek). wanilia).ruszonego ziela bylicy bożego drzewka. bazylia. Tak przygotowaną mieszankę zemleć w młynku elektrycznym. majeranek. żeby w jednej mieszance 188 . Następnie woreczek zaszyć i powiesić w szafie ubraniowej. jagody jałowca. hyzop. tymianek. 2 części pokruszonych liści rozmarynu i l część pokruszonych goździków. mięta. „Pot-pourri” można zestawić według własnych upodobań. majeranek. goździk. Aromatyczny proszek Pomieszać 4 części pokruszonego ziela majeranku. Mieszanka odstraszająca owady W woreczku lnianym lub w otwartym naczyniu umieścić pokruszone ziele wrotycza i piołunu w równych ilościach. rozmaryn. skórka pomarańczowa lub cytrynowa). olejki eteryczne (w wielu krajach można kupić je w drogeriach) otrzymuje się je poprzez destylację z parą wodną surowców olejkowych. rozmaryn. lubczyk. szałwia. tymianek cytrynowy. a otrzymanym proszkiem napełnić woreczki zapachowe. cynamon. ziół o innych częściach pachnących (korzeń arcydzięgla. goździk. hyzop. nostrzyk.

! cześć kwitnącego ziela majeranku zmieszać z niewielką ilością pogniecionych goździków i umieścić w poszewce poduszki. natomiast świece ziołowe może zrobić każdy. 189 . jakie możemy z nich uzyskać za pomocą różnych zapraw utrwalających. ich części użytkowe oraz barwy. Wcześniej należy przygotować formę szklaną. Kadzidła i świece ziołowe Zawartość substancji zapachowych w surowcach zielarskich. Mieszanki zapachowe ziół bywają wkładane do wnętrza poduszek. mogą one w ten sposób oddziaływać leczniczo. Poduszka przeciw bólom głowy: 2 części kwiatów lawendy. w niej będziemy odlewali świece o pożądanym kształcie. które zalejemy parafiną zmieszaną z ziołami. Żywokost (świeże liście. a dla lepszego efektu plastycznego do formy można włożyć świeże lub suszone większe fragmenty roślin: liście. głównie olejków eterycznych. może być wykorzystana do sporządzania kadzideł lub świec ziołowych. Poduszka wzmacniająca nerwy i sprawność umysłową: 2 części liści mięty. kwiaty itp. w dwuchromianie potasu . Do płynnej parafiny dodaje się drobno pocięte zioła. i knoty. dlatego wymieniamy tylko gatunki roślin będące źródłem barwników. Przygotowanie kadzideł jest trudne. pędy i kwiaty): w chlorku cynowym daje kolor żółty.zielonkawo-poma-ra ńczowy. Najprostszym sposobem będzie stopienie zwykłych świec (odzyskujemy wówczas knoty). Poza tym barwienie za pomocą surowców zielarskich nadaje tkaninom zapach ziół. Barwniki roślinne Wiele roślin zielarskich jest źródłem cennych barwników roślinnych. znanych ze swej trwa łości. gdyż wymaga wielu niedostępnych w naszym kraju składników. Sam proces barwienia jest dość trudny. 2 części kwiatów rumianku i l część ziela marzanki wonnej zmieszać ze sobą i umieścić pod podszewką poduszki.nie znalazły się dwa surowce o silnym zapachu.

matowo musztardowożółty. Pokrzywa (świeże wierzchołki pędów): ałun z kwasem winnym . ałun z kwasem winnym . Cebula (zewnętrzne suche łuski): ałun z kwasem winnym intensywnie żółty.mocno pomarańczowobrązowy. Dziurawiec (świeże kwiatostany): dwuchromian potasu -mocno żółtobrązowy. dwuchromian potasu .matowo żółtopłowy.blady kremowożółty. siarczan żelazowy z kwasem winnym . Marzanna barwierska (suszony sproszkowany korzeń): ałun z kwasem winnym .blady brązowy. chlorek cynowy . dwuchromian potasu .żółtawo-płowy.bladożółty.brązowy „ciepły".ostry cytrynowo-żółty. .ochra ciemnożółta. Jałowiec (suszone rozdrobnione jagody): ałun z kwasem winnym . dwuchromian potasu . dwuchromian potasu .ochra jasnożółta. liście. liść): w ałunie z kwasem winnym . dwuchromian potasu .blady khaki. siarczan żelazowy z kwasem winnym „zadymiony" szary. ałun z kwasem winnym .szary. dwuchromian potasu żółtopłowy. kwiaty): dwuchromian potasu żółtawopłowy.ciemnobrązowy.bladokremowy. korzeń. w siarczanie żelazowym z kwasem winnym . Pietruszka (świeże pędy i liście): dwuchromian pota zielonkawożółty.blady żółtawozielony.marchewkowo-czerwony.Mniszek (cała roślina. Skrzyp (świeże wyłącznie płonę rośliny): dwuchromian potasu . Wrotycz (świeże liście): chlorek cynowy .czerwono-brązowy.blady kremowożółty.różowo-pomarańczowy. ałun z kwasem winnym . Nagietek (suche płatki lub świeże koszyczki kwiatowe): a łun z kwasem winnym .płowy. chlorek cynowy . chlorek cynowy . chlorek cynowy . Szczaw (świeże pędy. chlorek cynowy intensywny pomarańczowy.

I Krystyna Obidzińska Zioła w gospodarstwie domowym wyd. II Anna Mazerant-Leszkowska Mała księga ziół wyd. I . ziół i używek wyd. IV Wacław Jaroniewski Danuta Jaroniewska Z dziejów przypraw.W roku 1990 nakładem Instytutu Wydawniczego Związków Zawodowych ukażą się następujące książki o podobnej tematyce: Aleksander Ożarowski Wacław Jaroniewski Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie wyd. II Franciszek Sroka Poradnik ziołowy wyd.

Papier offsetowy kl. Ark. A-89 DRUKARNIA INSTYTUTU WYDAWNICZEGO ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH .INSTYTUT WYDAWNICZY ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WARSZAWA 1990 Wydanie I. Podpisano do druku w marcu 1990 r. Nakład 29780+220 egz.03. Druk zakończono w kwietniu 1990 r. 159/89. Ark. 10. Ww/1246/KO/87.1989 r. Nr prod. druk. III. 70 g. Zam.2. wyd. Al Oddano do składania 17. 12.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful