P. 1
Chemia Kosmetykow Alicja Marzec

Chemia Kosmetykow Alicja Marzec

5.0

|Views: 45,537|Likes:
Wydawca: wolomin1
Chemia Kosmetykow Alicja Marzec
Chemia Kosmetykow Alicja Marzec

More info:

Published by: wolomin1 on Oct 26, 2009
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/19/2014

pdf

text

original

Alida ~arzec

Cn[MIA K08M[lTKOW

surowce pOlprodukty preparatyka wyrob6w

Wydanie II

Toru ... 2005

© Copyright by Alicja Marzec Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa StowarzyS'Zenie Wyiszej U tytecznMd .DOM ORGANIZATORA"

87·100 Torun, ul, Czerwon& Drop 8 f AI. 500-100& 31

tel. (+ 48 56) 62.23-807, fax (+ 48 56) 62·23-123 teL loom. 0-601·17·67-21 http://www.tnoik.torun.pl/ e-mail: tnoikCtnoik.torun.pl

,. WydawnictwQ

.Dom Ol"b""'''"t<>fl>· j",,~ cslonkiem Pelskie] Izby Ksi ""ki

Spis tresci

ISBN 83-7285-069-0 Printed in Poland Toruu

Druk ukoiK:wno w 2005 r.

Przedmowa . . . . . - . . . . . . . - . . - . . . . . . . . . . - . - -

I. Wiadomosci wstepne - pierwiastki i zwi~ki chemiczne stosowane w kosmetyce, poznane w szkole sredniej ogolnoksztal-

cacej .

1. Pierwiastki . . . .

2. Tlenki i nadtlenki

3. Zasady .

4. K WaIJY nieorganiczne

5. Sole ...

6. Sole zlozone .

7. W~glowodory

8. Alkohole.

9. Fenole ....

10. Aldehydy i ketony 10.1. Aldehydy .. 10.2. Ketony ..

11. K WaIJY karboksylowe

12. Hydroksykwasy

13. Bstry .....

14. Ttuszcze . . . .

14.1. Tluszcze zwierzece .

14.2. Tluszcze roslinne - oleje i oliwy .

15. W~lowodany .

16. Bialka .

Wiadomosci 0 zwiqzkach stosowanych w kosmetyce, nie obj~tych programem sredniej szkoly ogolnoksstalcace]

1. Substancje pochodzenia mineralnego

2. W~lowodory.............

Niniejsey podrpnik dopuszczony do uzytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Wpisany do wykazu podreeenikow szkolnych przeanaczonych do ksztalcenia

w zawodzie technik uslug kosmetycznych no. poziomia szkoly policealnej.

Numer dopuszczenla 29/03

recenzje

prof. nadzw. UMK dr hab, Wojciech Czerwiitski dr Mari .. Pietruszewska

lek. rned., specjalista dermatolog Artur Markowski prof. nadzw. AB de hab. Maigorzata. Swi~icka

ZBIGNIEW CHMIEL

amniacja i wykonani. ul.j~c

ALlCJA MARZEC, DARlUSZ MULARCZYK

prZVg Olnwan,e do druku

[io fj ito tel./fax.: (0-56) 65-11·413

druk i oprowa

Zaklad Poligraficzno-Wydawniczy "POZKAL" w Inowroclawiu

II.

WSIIYII'tkle :pre.~ ~utrzeZone. Z_adn. ~ c.~ Qi~ki nle moj..e by~ powi-el6Jl& lIoi rcepoweeechntene Z6 por:Q.oc. u.rs.td-Mii. elektronh:&nyc.h., mechania:nych, kDpiuj.,cychl nacryw6j.,cych i innych.

bes upruw::ln..ialO wyrUeni-. .. cody Pt~ wyd.~ i &utora.

11

13 13 18 20 21 25 28 29 30 31 33 33 35 36 39 42 43 44 46 47 49

53 53 56

I I

6

CHEMIA KOSMETYKOW ...

SPIS 'TRESe!

7

3. Alkohole.. ., 60

4. Etery '. 50

5. Hydroksykwasy. 61

6. Estry " 62

7. Woski " 64

8. Substancje zapachowe 66

9. Barwniki ... . 67

10. Substancje bioiogicznie czynne 69

10.1. Witaminy. . . .. .. 70

10.2. Substancje czynne pochodzenia roslinnego 75

10.3. Substancje czynne pochodzenia zwierzecego . 95

11. Ziola jako surowce kosmetyczne. .. . . 97

III. Wybrane zwiazki wprowadzone w ostatnich latach do prse-

myslu kosmetycznego . . . . . . . . . . . . 99

1. Srodki powierzchniowo czynne (SPC) 99

1.1. Rola emulgatorow w tworzeniu emulsji 100

1.2. Typy emulsji . . . . . 101

1.3. Rodzaje emulgator6w ... . 102

2. Nowe emulgatory (spany, tweeny, euceryna) 105

3. Konserwanty preparatow kosmetycznych . 107

4. Mirystol. 110

5. Produkty pszczele ... . 111

6. Balsamy i zywice . .. 113

7. Syntetyczne i naturalne substancje zapacbowe . 114

7.1. W~glowodory... 115

7.2. Fluorowcopochodne 116

7.3. Alkohole 116

7.4. Aldehydy. 117

7.5. Ketony 118

7.6. Estry 119

7.7. Etery.. 120

7.8. Terpeny. 121

7.9. Zwiazki 0 zapachu pizma 123

7.10. Zwiazki 0 zapachu ambry 125

8. Nowe forrny kosmetyczne do pielegnacji skory i wlosow . 126

8.1. Ceramidy jako protektory sk6ry i wlos6w 126

8.2. Forrny kosmetyczne stosowane w pielegnowaniu de-

koltu, szyi i piersi ..... . . 128

8.3. Preparaty kosmetyczne do swalcsania cellulitisu 130

8.4. Formy kosmetyczne hamujace wydzielanie potu 132

8.5. Pudry 0 wlaeciwosciach przeciwzapalnych . 133

IV. Substancje trujace, ktorych nie wolno stosowac w preparatach kosmetycznych, Og61ne ograniczenia stosowania surow-

cow i polproduktow w kosmetyce 137

V. Og6lne wytyczne wprowadzania do obrotu wyrobow kosmetycznych (na. podst, Rosporzadzenia Rady Ministrow z 30

maja. 1995 roku) . " . . 143

VI. Podziai surowcow ze wzgledu na ich dzialanie w kosmetykach 145

1. Srodki konserwujace . . . . 145

2. Srodki antyoksydacyjne . . 147

3. Srodki promienioochronne . 149

4. Surowce odzywcze 154

5. Surowce sciagajece i aluseczajace 155

6. Surowce dezynfekcyjne. .. 155

7. Surowce odswiezajace smak i zapach 155

8. Surowce zakwaszajace 156

9. Surowce nawilzajace 156

10. Surowce lagodil'~ce j koj4ce 156

11. Srodki kondycjonujace . 156

12. Surowce czyszczace i polerujace . 157

13. Surowce kryjace, zwiekssajace przyczepnosc i poSlizgowe 157

14. Surowce zmiekczajace skore 157

15. Surowce pobudzajace 158

16. Surowce wybielajace 158

17. Surowce drazniace 159

18. Surowce barwiace . 159

19. Emulgatory i stabilizatory . 161

20. Substancje zapachowe 162

VII. Zestaw pytan utrwaiajacych material chernii surowc6w ko-

smetycznych . . . . . . . . . 163

VIII. Surowce stosowane do wyrobu plynow kosrnetycznych, kosmetyk6w do pielegnacji wlosow, perfum, wad kwiatowych

j wad koloiiskich oraz maseczek kosmetycznych 169

1. Plyny kosmetyczne . 169

1.1. P lyny do zmywania twarzy . . . . 170

1.2. Podstawowe surowce do otrzymywania plyn6w ko-

smetycznych (wlasciwosci, zastosowanie) 170

2. Kosmetyki do pielegnaeji i upiekszania wlosow 174

8

CHEMIA KOSMETYKOW .•.

2.l. Szampony 174
2.2. Odzywki do wlos6w 177
2.3. Srodki kondycjonujaee stosowane w preparatach
do wlosow 179
2.4. Plyny do ukladania wlos6w, lakiery, brylantyny 180
2.5. Preparaty do trwalej ondulacji 182
2.6. Farby i srodki do rozjasniania wlosow 183
3. Wody koloriskie,' kwiatowe i perfumy 185
4. Maseczki kosmetyczne 187
IX. Praeownia chemii kosmetycznej I . . . . . . 191
l. Metoda produkcji plyn6;" kosmetycznych 191
2. Metoda produkcji maseczek kosmetycznych 195
3. Otrzymywanie kcsrnetykow do pielegnacji wlos6w . 200
3.l. Szampony 200
3.2. Wody do wlos6w . 202
3.3. Emulsyjne odsywki do wlosow 204
3.4. Lakiery, brylantyny i preparaty do trwalej ondu-
lacji 205
3.5. Farby i srodki do rozjasnienia wlosow 206
3.6. Depilatory 207
4. Metoda produkcji wod kolonskich, kwiatowych j perfum 208
X. Pytania kontrolne obejmujace material dotyczacy surowc6w
do produkcji plynow kosmetycznych, kosmetykow do wlosow,
maseczek oraz wod kwiatowych i perfum 211
XI. Surowce stosowane do wyrobu srodkow do pielegnacji jamy
ustnej, mleczek i smietanek, krem6w, masci oraz kosmetyk6w
barwnyeh ................ 215
l. Srodki do pielegnacji jamy ustnej . 215
2. Emulsje kosmetyczne plynne: mleczka i smietanki . 218
3. Kremy kosmetyczne 225
4. Masci 229
5. Kosmetyki barwne - srodkl upiekssajace 230
s.i. Pudry. 231
5,2, ROze 233
5.3, Kosmetyki barwne do warg (kredki, blyszczki, kon-
tur6wki) 233
5.4. Srodki do ma.ldjaiu oczu (cienie, tusze, olowki) , 235
5,5. Lakiery i emalie do paznokci 236
XII. Pracownia chemii kosmetycznej II 239 SPIS TRESeI

1. Otrzymywanie emulsji kosmetycznych . , . . , , . .. 239

1.1. Kremy tluste .. , . , , , . . . .. 241

1.2. Kremy 0 malej zawartoscl tlussczu (stearynowe) 247 1.3, Kontrola jakosci kremow kosmetycznyeh (wg

normy BN-64/6140 - 02) , .. ,.......... 250

1.4. EmuIsje kosmetyczne plynne . , . . . . . . . . 252

1.5. Kontrola jakosci emuisji kosmetycznych plynnych

(wg normy BN-67/6145-18) 253

XIII.

2. Otrzymywanie masci . . . , . . . . . . .

3. Otrzymywanie pudr6w . . . . . . , . . . 3.1. Produkcja. pudr6w kosmetycznych

3,2. Kontrola jakosci pudru kosmetyeznego

4. Otrzymywanie srodkow do higieny jamy ustnej (eliksiry

i wody do ust oraz proszki do zebow) "', ... ,., Pytania kontrolne obejmujace material dotyczacy surowcow do produkeji srodkow do higieny jamy ustnej, do wyrobu emulsji kosmetycznych (mlsczka, smietanki, kremy), masci oraz kosmetyk6w kolorowych , . . . . . , . . . . . , Bespieczenstwo pra.cy w laboratorium chemicznym

1. Ogolne zasady bezpieczenstwa w laboratorium

2. Niebeepleczeristwo wybuchu i poiaru . . . . ..

3. Niebezpieczeristwo zwiazane z praca z reaktywnymi odczynnikami nieorganicznymi . . . , , , . . , . . , . . . . 4, Niebezpieczenstwo zwiaaane z praca z substancjami tok-

syeznymi ...,......,...,',....."..

5. Zachowanie bespiecsenstwa podczas uzytkowania aparatow elektrycznych ,..',......,',.....,.

6. Niebezpieczeristwo zwiazane z promieniowaniem nadfio-

letowym . . , . . . , . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7. Niekt6re niebezpieczne substancje uzywane w laborato-

riach , ,

8. Pierwsza pomoc w wypadkach

9. Apteczka pierwszej pomoey .. Tablice . ,. ,.".".""

XIV.

XV,

Tablica nr 1 Tablica nr 2

Mikroelementy i ich rola biochemiczna Woski naturalne ,

Tablica. Dr 3 Zywice naturalne

Tablica nr 4 Tluszcze.....

9

254 256 257 260

260

265 271 271 272

273

273

274

274

275 276 279 281 283 286 288 289

10 CHEMIA KOSMETYKOW ...

Tablica nr 5 Detergenty, substancje spieniajace, wybielacze i rozjasniacze optyczne .

Pigrnenty .

Wybrane barwniki naturalne . Wybrane barwniki syntetyczne W~lowodany ..... Aminokwasy (formy L)

Bialka .

292 294 297 300 303 306 309

Tablica nr 6 Tablica nr 7 Tablica nr 8 Tablica nr 9 Tablica nr 10 Tablica nr 11

Tablica nr 12 Witaminy...... . . 314

Tablica nr 13 Zwiazki steroidowe . . . 317

Tablica nr 14 Wybrane grupy slozonych naturalnych

zwi<tZk6w organicznych . . . . 319

Tablica nr 15 Terpeny i inne zwiazki zapachowe . . . . .. 325

Tablica nr 16 Olejki zapachowe 330

Tablica nr 17 Syntetyczne mieszaniny zapachowe imitujaee

zapachy naturalne . . . . . . . . . . . . 333

Tablica nr 18 Substancje zapachowe swiata zwierzecego 334

Tablica nr 19 Prog wykrywania zapachu wybranych sub-

stancji 337

Tablica nr 20 Wybrane konserwanty, barwniki, przeciwutleniacza, zag~szczacze i inne substancje sto-

sow ana w kosmetyce . 338

XVI. Ustawa 0 kosmetyka.ch 343

Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359

Przedmowa

Przystepujac do pisania Chemii kosmetyk6w. Surowce, p6lprodukty, prepamtyka wyrob6w kierowalam sie "zam6wieniem" sluchaczy Policealnego Studium Kosmetycznego w Toruniu, przygotowujaeych sie do zawodu tedunka uslug kosmetycznych.

Bralam rowniez pod uwage ulatwienie nauki sluchaczorn studiujacym zagadnienia chemii kosmetycznej, dysponujacym ograniczona iloscia czasu na opanowanie teorii i zagadnieri praktycznych, kt6re obejmuje program nauczania,

Literatura chemiczna dotyczaca surowcow i polproduktow kosmetycznych jest bogata i obszerna, a jednoczesnie bardzo rozproszona. Z tego powodu dostep do niej maze bye utrudniony, a wybranie odpowiedniego materialu zwiaaanego bezposrednio z realizowanym prograrnem w Policealnym Studium Kosmetycznym czasochlonne i klopotliwe, szczegolnle dla os6b pracujacych, ktorymi w wiekszosci sa sluchaeze tego typu szkol,

Ksiazka zawiera podstawowe, podane w skondensowanej formie, wiadomosci z bardzo obszernej, szybko rozwijajacej si~ w ostatnich latach dziedziny wiedzy, dotyczacej kosmetyki. Przekazuje ona teoretyczne wiadornosci oparte na scislych przeslankach naukowych a jednoczesnie przedstawia w zarysie niezbedna kazdemu sluchaczowi wiedze praktyczna, dotyczaca podstawowyeh wiadomosci z preparatyki wyrobow kosmetycznych. Cz~sc materialu przedstawiono w tablieach, zamieszczonych na koncu opracowania, W ksiazce podano rowniez zestawy pytari majacych na celu utrwalenie przerobionego materialu.

i

12

CHEMIA KOSMETYKOW ..•

Chemia kosmetykow. Surouice, polprodukty, preparatyka wyrobtnu rna dostarczyc ksztalcacym si~ w zawodzie technik uslug kosmetycznych podstawowych wiadornosci teoretycznych z omawianej dziedziny, jak rowniez umozliwic nabycie i opanowanie niezbednych umiejetnosci praktycznych, zwiazanych z preparatyka i technologia kosrnetykow. Ostatniemu celowi sluza receptury wybranych kosrnetykow, podane w czesci Pracoumia chemii kosmetycznej I i II, do wykorzystania w cwiczeniach labora.toryjnych. Doswiadczenia laboratoryjne powinny bye zarowno przedmiotem zaj~c w ramach pracowni z chemii kosmetycznej, jak tei siuzyc utrwalaniu wiedzy przekazywanej w czasie wykladow.

Jestem przekonana, ze z ksiazk! tej, opracowanej na podstawie programu obowiazujacego w Policealnym Studium Kosmetycznyrn skofzystaj& takie nauczyciele prowadz<!cy wykla.dy i zajecia praktyczne w szkolach policealnych 0 profilu przygotowujacym do zawodu technika uslug kosmetycznych.

Bede wdzieczna wszystkim, ktorzy zechca nadeslac na temat ksiazki ewentualne uwagi krytyczne lub propozycje zmian. Pozwola one dokonac niezbednych korekt w nastepnym wydaniu.

Skladam jednoczesnie wyrazy wdzieesnosci i serdeczne podziekowania Recenzentom: prof. nadzw, UMK dr. hab. Wojciechowi Czerwinski emu i dr Marii Pietruszewskiej z Wydzialu Chemii Uniwersytetu MikoJaja Kopernika w Toruniu, doktorowi Arturowi Markowskiemu z Pomorskiego Centrum Medycyny Estetycznej w Toruniu oraz prof. nadzw. AB dr hab. Malgorzacie Swiecickiej z Instytutu Filologii Polskiej Akademii Bydgoskiej za wnikliwe opiniowanie przedlozonej do recenzji ksiazki.

Podziekowania 114Cz~ rowniez dla Wydawcy za rzeczowa wspolprace przy przygotowywaniu ksiaski do druku.

Autorka

Torun, czerwiec 2003 roku

, j

I. Wiadomosci wstepne - pierwiastki i zwlazkl chemiczne stosowane

w kosmetyce, poznane w szkole sredniej ogolnoksztalcacej

1. Pierwiastki

W kosrnetyce niektore pierwiastki sa stosowane w stante wolnym· tlen, ozon, siarka, wegiel, chlor, jod, srebro, rtec,

'I'len (02) ~ gaz bezbarwny, bez smaku i zapachu, w stanie wolnyrn wystepuje w postaci dwuatomowych czasteczek O2, g~stosc d -= 1.429 g/dm", rozpuszczalnosc - 30 cm3/dm3 wody w temp. 20°C.

Tlen sprezony przechowuje sie w stalowych butlach, z kt6rych pobiera sie go przez reduktor cisnienia, ktriry redukuje gaz w butli o cisnieniu 150 atm do cisnienia atmosferycznego (1 atm = 1016 hPa) ..

W kontakcie z tlenem oraz przy wykonywaniu roznych czynnosci nalezy zachowywac duza ostroznosc ze wzgledu na gwaltowne przyspieszanie przez tlen proces6w spalania, lstnieje mozliwoSc powstania gwaHownego pozaru nawet ad zapalonego papierosa, Nie wolno uzywac smarow do zaworow i reduktora butli z tlenem.

14

CHEMIA KOSMETYKOW ...

WIADOMOSCI WSTF,;PNE ...

15

Zastosowanie: W dychanie czystego tlenu przyspiesza procesy utleniania i ozywia pacjenta, jednak dluzsze oddychanie czystym tlenem jest niebezpieczne. W niektorych zabiegach balneologicznych stosuje sie kapiele w wodzie nasyconej tlenem. Takie zabiegi moze przeprowadzac tylko przeszkolony pracownik pod nadzorem lekarza,

- reaguje z wodorem, tworzac trujacy gaz 0 zapachu zgnilych jaj

- siarkowodor:

302 + 68 kcal ---+ 203 - reakcja endoenergetyczna

- reaguje z wieloma metaLami np. srebrem, tworzac siarczki:

2Ag + S ---+ Ag2S - siarczsk srebra

siarka ogrzewana z roztworem siarczku sodu (potasu, wapnia, amonu) rozpuszcza sie wskutek reakcji tworzenia sie tzw. wielosiarczku sodowego, ktory jest mieszanina zwiazkow 0 roznej zawartosci atornow siarki w czasteezce (od 2 do 8 i wiecej):

Na2S +nS ---+ N8.:28x - wielosiarczek

Roztw6r wielosiarczk6w jest barwy z6Hej i pod wplywem kwas6w ulega rozkladowi - wydsiela sie siarkowod6r i wytraca sit;: wolna siarka, np.:

Ozon (03) - odmiana tlenu wystepujaca w postaci trzyatomowych czasteczek 03, Gaz bezbarwny 0 charakterystycznym zapachu, 10 razy lepiej niz O2 rozpuszcza sie w wodzie.

Powstaje podczas wyladowari atmosferycznych (burze), silnego promieniowania ultrafioletowego (kwarcowki, lozka w solariach), wystepuje w wyzszych partiach atmosfery (16 - 20 km nad powierzchnia Ziemi).

Ozon jest nietrwaly i rozklada sie z wydsieleniem tlenu atomowego, ktory jest silnym utleniaczem: 03 ---+ O2 + O.

Z tego powodu ozon stosuje sie w dezynfekcji (niszczy bakterie) i dezodoryzacji wody (w stacjach filtr6w), powietrza (szpitale, laboratoria) i w gabinetach kosmetycznych (ozonizatory).

Ozon niszczy barwniki (przedmioty barwne powoli jasnieja), Wdychanie powietrza zawierajacego ozon jest szkodliwe (dziala rakotw6rczo).

Tego typu reakcje slui'l do otrzymywania tzw. siarki straconej, bardzo rozdrobnionej i aktywnej chemicznie 0 duiym zastosowaniu w medycynie i kosmetyce. Jeszcze bardziej aktywna jest siarka koloidalna otrzymywana z roztworow wielosiarczk6w lub przez zakwaszenie roztworu tiosiarczanu sodowego:

Siarka (8) - substancja stala, barwy jasnozoltej, nie rozpuszcza si~ w wodzie, nie rna srnaku i zapachu, g~stosc d = 1.95 - 2.06g/cm3, jest krystaliczna. W handlu sprzedawana jest w kawalkach lub w postaci kwiatu siarczanego (oziebione i skrystalizowane pary siarki).

Siarka jest pierwiastkiem aktywnym:

- ogrzewana topi sie i zapala niebieskim plomieniem, Powstajacy dwutlenek siarki jest gazem bakteriobojczym 0 ostrej, duszacej WOlll:

Stepien aktywnosci siarki zalezy od jej rozdrobnienia:

siarka koloidalna ---+ siarka stracona ---+ kwiat siarczany ---+ ---+ siarka sproszkowana

Ze wzgledu na swoje wlasciwosci dezynfekcyjne i przeciwgrzybiczne rna zastosowanie w medycynie i kosmetyce. Sluzy do wyrobu masci, zasypek, preparatow przeciw egzemie, grzybicy, lupiezowi,

16

CHEMIA KOSMETYKOW ...

mydla siarkowego i dziegciowo-siarkowego (3-5% siarki). Jej niedobor powoduje nadmierne rogowacenie naskorka, lamliwosc i wypadanie wlosow oraz choroby paznokci. Stosowana jest przy stanach lojotokowych, wypadaniu wlosow i tradziku. Maseczki siarkowe oczyszezaja pory skory, dzialaja antybakteryjnie oraz przeciwzapalnie,

Siarka sluzy do likwidowania bardzo niebezpiecznych dla zdrowia oparow rteci (op. sttuczony termometr, lampa rteciowa itp.):

Miejsce, w ktorym rnoga znajdowac si~ kropelki rozlanej rteci (Hg) posypuje sie rozdrobniona siarka, ktora reaguje z rtecia tworzac nieszkodliwy siarczek rteci (II):

S + Hg --+ HgS

Wegiel (C) - wegiel drzewny - produkt ogrzewania drewna bez dostepu powietrza. Pierwotnie stosowany do czernienia i ozdabiania skory (zweglone drew no ). W przyrodzie wegiel pierwiastkowy wystepuje w postaci odmian: diament i grafit. Grafit bywa stosowany do szminek teatralnych i przyciemniania niektorych pigmentow.

Wieksze znaczenie maja wegle otrzymywaoe sztuczoie: sadze (gazowe, olejowe), wegiel drzewny (lipowy, topolowy, leszczyoowy) i wegiel kostny (otrzymywany z prazonych kosci). Wegle rnaja bardzo ciemna, aksamitna barwe, ieh czeni jest gleboka. W stanie rozdrobnionym maja dobre wlasciwosci kryjace.

Zastosowanie: do wyrobu czarnych tuszy, kredek, szrninek, cieniowania kolorow, przyciemniania pigment6w.

Chlor (Ch) - gaz barwy i6!tozielonej 0 przykrym, ostrym zapachu. Przy wiekszym stezeniu drazni blony sluzowe oezu, nasa i gardla,

Chlor dobrze rozpuszcza sie w wodzie - woda chlorowa posiada wlasciwosci dezynfekcyjne. Ma ona specyficzny zapach i srnak. Wieksze stezenie chloru w wodzie wywoluje podraznienie spoj6wek i sk6ry (np. baseny plywackie).

Chlor sluzy do odkazania wody wodociagowej oraz sciekow szpitalnych, miejskich i fabrycznych.

l

J

I

W1ADOMOSCl WSTF;;PNE ...

17

Przy pracy z chlorem naleiy zachowac ostroznosc - wskazane maski gazowe. Przy duzyrn stezeniu jest duszacy i trujacy, niszczy zywe tkanki,

J od (I) - substancja stala, krystaliezna barwy metalicznej, o ostrym zapachu. Jod przy ogrzewaniu sublimuje a jego pary sa fioletowe. Rozpuszczalnosc w wodzie slaba, natomiast dobra w alkoholu etylowym (jodyna - 3% jodu i 1 %jodku potasu w 95% etanolu) i glicerynie (plyn Lugola - srodek do dezynfekcji gardla przy stanach zapalnych - 1 % jodu i 2% jodku potasu w wodzie z dodatkiem gliceryny) .

Jod jako mikroelement wzmacnia skore i paznokcie, wspomaga lipaze (enzym hydrolizujacy lipidy - tluszcze), odgrywajaca kluczowa role w metabolizmie cia} tluszczowych w naskor ku (do jrzewanie ceramidow, przemiany kwasu Linolowego) i tkance podsk6rnej. Wspomagajac lipaze pelni istotna role w terapii zapobiegajacej cellulitis. W zabiegach jonoforezy stosowany jest do redukowania blizn. Jego kompleksowe polaczenia z oksyetylenowaoyrni srodkami powierzchniowo czyonymi lub polialkoholem winylowym i poliwinylopirolidonem w postaci roztworow (tzw. jodofory) stosowane S<i na przyklad do dezyofekcji narzedzi w gabinetach kosmetycznych. Ww, kompleksy jake polaczenia dobrze rozpuszczalne w wodzie wykorzystywane s~ do produkcji wielu kosmetyk6w.

Jedoym ze zrodel jodu s~ morskie wodorosty (algi).

Srebro (Ag) - jest pierwiastkiem 0 silnych wlasciwosciach bakteriob6jczych. Stosowane do usuwania brodawek w postaci azotanu (V) srebra (AgN03), tzw. lapis. Po natarciu nim skory zachodzi rozklad tego zwiazku i powstaje czarna plama wydzielonego srebra, kt6re dziala dezynfekujaco, a powstaly kwas azotowy (HN03) dziala utleniajaco, niszczac powierzchniowo tkanki,

Cynk (Zn) - bardzo reaktywny pierwiastek. Jego rozpuszczalne sale sit trujace i maja wlasciwosci bakteriobdjcze. W kosmetyce stosowane s~ glownie zwiazki cynku, Jony cynku wplywaja na odpo-

18

CHEMJA KOSMETYKOW ...

WIADOMOSC! WST!',:PNE .•.

19

wiednia budowe wlosow i sk6ry. Jego niedobor powoduje zmiany skorne (lojotok, tradzik). Dziala z}uSZCZa.j4CO i wspomaga. procesy leczenia lojotoku. Do kosmetykow wprowadza sie go w postaci bioaktywnych kompleksow,

Rt~c (Hg) - rna ona silne wlasciwosci dezynfekujace i trujace, Zawiesina rozdrobnionej rteci w tluszczu jest stosowana w postaci rnasci w chorobach sk6rnych i wenerycznych.

j~tnosc chemiczna, dzieki czemu znalazl duze zastosowanie w kosmetyce. Dodaje sie go do kosmetykow, by nadac wyglad matowy, mleczny, bialy lub polepszyc bialosc, Uzywany glownie do wyrobu kremow, mleczka, past, pudrow, szminek oraz pomadek. Wykorzystywany jest jake fiItr przeciwsloneczny.

Rt~c paruje a jej opary wdychane nawet w bardzo malych ilosciach prowadza do trwalego zatrucia organizmu i raka szpiku kostnego.

Tlenek glinu (AIz03) - bialy, nierozpuszczalny w wodzie proszek, rna dobre wlasciwosci chlonne. Z tego wzgledu stosowany jest do niektorych pudrow i zasypek oraz pomadek. Tlenek glinu obok innych soli glinu (np. chlorek glinu - Alel3, chlorowodorotlenek glinowocynkowy - AlxZn(OH)4C14) hamuje wydzielanie potu przez oddzialywanie na warstwe rogow~ sk6ry (zwezenie ujsc gruezolow potowych) i obok formaliny oraz kwasu glutarowego stosowany jest w preparatach przeciwpotowych, przy czym z powodzeniem wykorzystywany jest rowniez w dezodorantach.

2. Tlenki i nadtlenki

Tlenki to zwiazki chemiczne tlenu z innymi pierwiastkami, W kosmetyce najwieksze zastosowanie maja: tlenek cynku (ZnO) i tlenek tytanu (IV) (TiO:?).

Tlenek wodoru - woda (H20) - doskonaly rozpuszczalnik wielu substancji nieorganicznych, stosowany do przyrzadzania roztworcw, Do zabieg6w kosrnetycznych na1ezy uzywac wod~ rnineralna, destylowana lub przegotowana,

Tlenek cynku (ZnO) - tzw. biel cynkowa - jest bialym, nierozpuszczalnym w wodzie proszkiern. Tlenek cynku rna wlasciwosci bielace i silnie kryjace, dzieki czernu wykorzystywany jest do produkcji pudrow, zasypek i kremow stosowanych do uzytku zewnetrznego. Ma rowniez wlasciwosci gojace (rnasc cynkowa), sciagajace, osuszajace i przeciwtradzikowe. Stosowany jest jako substancja ochronna (filtr), odbijajaca promienie UV-A i UV-B.

Zwiazki cynku sa niebezpieczne i moga wywolac zatrucie. Dlatego nie stosuje si~ ich do produkcji proszk6w i past do zebow, pornadek do ust itp. Stosowane sa w kosrnetykach wylacznie do uiytku zewnetrznego.

Nadtlenek wodoru (H20Z) - bezbarwna syropowata ciecz o gestosci d = 1,5 g/cm". Roztwory nadtlenku wodoru w wodsie to: 30% roztwor - perhydrol, 3% roztwor - woda utleniona, Nadtlenek wodoru w zetknieciu z substancjami organicznymi (krew, pot, kurz) rozklada sie, wydaielajac atomowy tlen (0) 0 silnych wlasciwo. sciach utleniajacych i dezynfekujacych. Dlatego sluzy do przernywania i odkazania ran. Roztwory H202 maja wlasciwosci wybielajace, gdyz utleniaja niektore barwniki, co wykorzystuje sie do rozjasniania wtos6w (dodatek NH3 + zwilzacze). Stosuje si~ rowniez sraiy perhydrol w pastylkach (poiaczenie H20Z z mocznikiem - CO(NH2h), ktory zawiera 30 - 36% H202 i po rozpuszczeniu daje roztwor 0 dzialaniu podobnym do perhydrolu.

Tlenek tytanu (IV) Ti02 - tzw. biel tytanowa - substancja snieznobiala, nierozpuszczalna w wodzie, jest najbielszym i najtrwalszym bialym pigrnentem. Ma doskonale zdolnosci kryjace i abo-

20 CHEMIA KOSMETYKOW ..

3. Zasady

Zwiazki zawierajace grupe wodorotlenowa 0 ogolnym wzorze Men(OH)n to wodorotlenki, Ich wodne roztwory nazywarny zasadami, kt6re maja odczyn zasadowy (7 < pH ~ 14). Wodorotlenki majq duze zastosowanie w kosmetyce.

Wodorotlenek sodu (NaOH) - substancja stala, krystaliczna, barwy bialej.

II Roztw6r wodny rna odczyn silnie zasadowy i jest zracy (sk6ra, oczy) powodujac trudne do wyleczenia rany.

NaOH f! Na+ + OH-

(jony wodorotlenowe wywoluja odczyn silnie zasadowy)

Zastosowanie: sluzy do produkcji sodowych mydel twardych oraz innych syntetycznych srodkow pioracych i wyrobow kosmetycznych.

Wodorotlenek potasu (KOH) - wlasciwosci zblizone do NaOH, jeszcze bardziej higroskopijny (tzn. latwo wchlania wilgoc z otoczenia), latwiej reaguje z kwasami tluszczowymi i tluszczami. Stosowany do produkcji rnydel (rnydla potasowe Sq maziste), past do golenia, niekt6rych krem6w i plynow.

Produkcja preparatow kosmetycznych przy zastosowaniu NaOH i KOH wymaga starannego kontrolowania pH wyrobu koncowego, poniewaz zwiazki te dzialaja drazniaco na skore.

Amoniak (NH3) - gaz 0 specyficznej woni, liejszy od powietrza, bezbarwny, bardzo dobrze rozpuszcza sie w wodzie, tworzac wode amoniakalna,

NHI + H20 ~ NH40H f2 NHt + OH(roztw6r rna odczyn zasadowy)

I

r I

,

WIADOMOSCI WST!;;PNE .• ,

21

W kosmetyce woda amoniakaLna sluzy do wyrobu krernow, mleczka oraz do zobojetniania kwasow przy reguJowaniu pH roztworow. Rozcienczona woda amoniakalna uzywana jest w plynach do ondulacji i przeciw lupiezowi, przy utlenianiu i farbowaniu wlosow oraz w wielu innych plynach stosowanych w kosmetyce.

t !

f

,

i

j

I '1

!

'I ! ,j

1

,

i - ~

I

., , ,I

-I

,

'J

j

I

'r

:,1

1

I

I :t

Arnoniak rna wlasciwosci drazniace i w koncowej produkcji preparatow nalezy kontrolowac jego zawartosc i pH otrzymywanych roztworow,

Wodorotlenek magnezu (Mg(OHh) - w roztworze wodnyrn ma odczyn zasadowy. Stosowany jest do wyrobu kremow do pielegnowania nog, zasypek i pudr6w higienicznych. Tlenek magnezu (MgO) uiywany jest do wyrobu proszk6w i past do zebdw,

Wodorotlenek cynku (Zn(OHh) - podobne zastosowanie jak wodorotlenku magnezu. Poniewaz zwiazki cynku moga wywolac zatrucia, wykorzystywany jest wylacznie w kosmetykach do uzytku zewnetrznego.

Wodorotlenek glinu (Al(OHh) - jest amfoteryczny, podobnie jak tlenek reaguje z kwasami i zasadami. Ma zdolnosc pochlaniania wieiu substancji i dlatego jest uzywany do wyrobu barwnych pigment6 w r , zasypek, pudr6w higienicznych i krem6w.

4. K wasy nieorganiczne

Czasteczki kwasow nieorganicznych (HnR) zawieraja atomy wodoru polaczone z reszta kwasowa R. W zaleznosci od stopnia dysocjacji rozroznia sie kwasy mocne, sredniej mocy i slabe. Moe zalezy od stezenia kation6w wodorowych (H+) w roztworze kwasu, Wszystkie kwasy reaguja z zasadami tworzac sole (reakcja zobojetniania). Roztwory wodne soli maja odczyn ObOj~tDY, kwasny lub zasadowy Zalezy to od mocy kwasu i zasady, ktore tworza dana sol.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->