P. 1
części zdania i ćwiczenia

części zdania i ćwiczenia

|Views: 11,298|Likes:
Wydawca: kahanasz

More info:

Published by: kahanasz on Jan 14, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/11/2012

pdf

text

original

CZĘŚCI ZDANIA PRZYGOTOWANIE DO SPRAWDZIANU PODMIOT- to główna część zdania oznaczająca osobę lub rzecz (zjawisko, roślinę, zwierzę

, pojęcie), o których mówi się w zdaniu, która wykonuje czynność. Podmiotem może być rzeczownik (Kasia, słowik, kombajn), zaimek rzeczowny (on, ona), czasownik w bezokoliczniku (Śpiewać z samego rana jest przyjemnie), imiesłów przymiotnikowy (Zbadany wyszedł z gabinetu), przymiotnik (Chorzy czekali), liczebnik (Trójka przemówiła), przysłówek (Jutro nie umiera nigdy). Rodzaje podmiotów: gramatyczny (w mianowniku: Maciek, książka); logiczny (w dopełniaczu lub innych przypadkach: Maćkowi, książki, jemu); domyślny; szeregowy (kilka współrzędnych wyrazów: Maciek i Agata; Tysus, Romek i Atomek); zbiorowy (wyraz oznaczający zbiorowość: klasa, żołnierze, wszyscy); towarzyszący (wyraz w mianowniku z wyr. w in. przypadku: ksiądz z ministrantem, Kasia z Maćkiem).
ĆWICZENIE Wypisz podmioty i określ, jaką częścią mowy są wyrażone: Lato jest moją ulubioną porą roku. Ono zawsze gwarantuje mi dobry humor. Przyjemnie jest pływać podczas wakacji. Każdego letniego dnia przybywa plażowiczom opalenizny. „Słonecznie” jest miło brzmiącym słowem. Jedni wyjeżdżają w góry, a inni nad morze.

ORZECZNIE- jest drugą główną częścią zdania. Oznacza czynność, stan lub właściwość tego, na co wskazuje podmiot. Od niego zaczynamy rozbiór logiczny. Wyrażone jest zawsze czasownikiem w formie osobowej! Odpowiada na pytania: co robi?, co się z nim dzieje?, w jakim jest stanie?, czym jest?, jaki jest? Rodzaje orzeczeń: czasownikowe (tylko czasownik: śpiewa, zaczekaj, mówiłbynie może występować w stronie biernej); imienne (łącznik+ orzecznik= jest/być/bywać/zostać/stać się/z/robić się+ informatykiem/lepszym/sobą/ciasno: On jest informatykiem; Kiedy to będzie zrobione?; Kochać to dawać; Stół jest z drewna; Jesteś jak dziecko).
ĆWICZENIE: Uzupełnij zdania orzeczeniami: Dzisiaj rano… lewą nogą. Do szkoły… jak na ścięcie. Znów na polskim… włos na czworo, a na wychowawczej… z wiatrakami. …wszystkiego po dziurki w nosie. Za dziesięć lat…. Tak, jak mój tata …. Zawsze …., że ….

DOPEŁNIENIE- jest to określenie czasownika, rzadziej przymiotnika lub przysłówka, które uzupełnia treść wyrazu, z którym się łączy. Odpowiada na pytania przypadków zależnych (prócz M.). Może być wyrażone: rzeczownikiem (Lubię książki), zaimkiem rzeczownym (Lubię je) lub bezokolicznikiem (Lubię czytać). Rodzaje dopełnień: bliższe (staje się podmiotem przy zamianie ze strony czynnej na bierną: Chłopcy zbudowali most-> Most został zbudowany przez chłopców); dalsze (nie można go zmienić i występuje z przyimkiem: Most został zbudowany przez chłopców).
ĆWICZENIE

Uzupełnij zdania odpowiednimi dopełnieniami: On nie zagrzeje tutaj_ _5_ _ _3. Przestań wreszcie _ _ _ _2_ w całym! Nie daj sobie w kaszę _12_ _ _ _ _. Mama wpadła w 1__10_ na widok rozbitej szyby. Przestałbyś mleć _ _4_ _ _ _! Od wczoraj nie kiwnąłeś nawet _ _7_ _ _! Nie musisz zaprzątać sobie 9_8__ tą sprawą. Pomimo twoich złośliwości nie żywię do ciebie ___11_. Za cos takiego nie warto dać nawet złamanego __6___. Hasło: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _- stałe połączenie wyrazowe, którego znaczenie jest przenośne

OKOLICZNIKI- to określenia oznaczające okoliczności, które towarzyszą czynnościom, stanom, zjawiskom. Są najczęściej określeniami: czasownika (szedł ulicą), przymiotnika (wyjątkowo pracowity), przysłówka (bardzo dobrze), zaimka (głównie wtedy). Rodzaje: Miejsca---- gdzie? Skąd? Czasu---kiedy? jak długo? Sposobu--- jak? W jaki sposób? Stopnia i miary---ile? Jak bardzo? Ile razy? Przyczyny---dlaczego? Z jakiego powodu? Celu--- po co? W jakim celu? Warunku---pod jakim warunkiem? Przyzwolenia---pomimo co? Wbrew czemu?
ĆWICZENIE Do każdego z wyróżnionych wyrazów dopisz okoliczniki tak, aby opis był dynamiczny. Postanowiłem opuścić kapsułę. Dostroiłem nadajnik i założyłem kombinezon. Wydostałem się. Poczułem podmuch wiatru. Rozejrzałem się. Rozciągała się bezkresna przestrzeń. Ja, człowiek, znalazłem się na obcej planecie. Byłem dumny, a zarazem czułem niepokój. Zrobiłem kilka kroków. Zatrzymałem się. Coś się poruszyło. Dostrzegłem dwa dziwne kształty. Zdałem sobie sprawę, że nie ma odwrotu.

PRZYDAWKA- to najczęściej określenie rzeczownika, wskazujące na właściwości jakiegoś przedmiotu. Przydawką może być: przymiotnik (mądrzy uczniowie), zaimek przymiotny (ta szkoła), imiesłów przymiotnikowy (rozdane rzeczy), liczebnik (piąta godzina), rzeczownik (rzeka Wisła), wyrażenie przyimkowe (zegar z kukułką). Rodzaje przydawek: przymiotna (wyrażona częściami mowy odpowiadającymi na pytanie przymiotnika: ładne, gwarantowane, ten); rzeczowna (wyrażona rzeczownikiem: orzeł bielik, ciocia Teresa); liczebna (wyrażona liczebnikiem: trzecie miejsce, sto lat); przyimkowa (wyrażona wyrażeniem przyimkowym: pudło na zabawki, głowa w chmurach, dzwonek do drzwi).
ĆWICZENIE Uzupełnij zdania odpowiednimi przydawkami:

Temu chłopcu brakuje …. klepki. Oddałeś mi… przysługę. Ta sprawa jest dla obu stron kością… . Gdyby udalo mi się wygrać, byłby to nieoczekiwany łut… . Czy te informacje zdobywamy pocztą… ? To przemówienie jest zwykłym laniem… . Szkoci noszą spódniczki ….

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->