P. 1
Formy Prezentacji Danych Statystycznych

Formy Prezentacji Danych Statystycznych

4.0

|Views: 12,002|Likes:
Wydawca: maciauskas

More info:

Published by: maciauskas on Feb 09, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/13/2013

pdf

text

original

Formy prezentacji danych statystycznych

Opracowane dane statystyczne mogą przybierać formy: - tablic statystycznych, - wykresów statystycznych, - tekstu, - mieszana Najbardziej dla statystyki właściwymi formami są, prezentacje danych za pomocą tablic i różnych postaci graficznych. Nie wykluczają one stosowania opisu, który może być dobrze odbierany przez osoby zainteresowane określonym zjawiskiem, a nie mające dostatecznego przygotowania do samodzielnego interpretowania danych liczbowych zawartych w tablicach statystycznych czy tez ilustrowanych na wykresach. Informacje Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej o stanie zdrowia społeczeństwa, Ministerstwa Edukacji Narodowej o stanie oświaty i inne poparte odpowiednimi i odpowiednio zinterpretowanymi danymi mogą być bardziej wartościowym przybliżeniem zjawiska niż inne formy prezentacji. Za mieszaną formę informacji statystycznej można uznać systematyczne sprawozdania Głównego Urzędu Statystycznego o stanie gospodarki państwa w poszczególnych kwartałach.

Tablice statystyczne
Tablica statystyczna jest formą uporządkowania danych liczbowych dotyczących jednej lub więcej zbiorowości według przyjętych kryteriów. Elementy składowe tablicy statystycznej są:
• • • • •

numer tytuł właściwa treść tablicy objaśnienia źródło

Tytuł – określa jaka zbiorowość statystyczna jest ujęta w tablicy. Powinien być on sformułowany jasno, dokładnie i zwięźle a przy tym należycie informować o zawartej w niej treści. Właściwa treść tablicy – zawarte są w rubrykach (kolumnach) i wierszach których sens określają główka i boczek Głowka – górna część tablicy określająca poszczególne kategorie podziału zbiorowości Boczek – obejmuje poszczególne zbiorowości podzielone liczbowo na na kategorie wykazane w główce.

Nadmierne główki.

rozbudowanie

boczku

jest

również

niepożądane,

chociaż

uciążliwość

odczytywania tablicy jest z tego powodu mniejsza niż z powodu nadmiernie rozbudowanej Warunkiem poprawnego odczytywania i rozumienia danych liczbowych jest logiczny układ tablicy. Dotyczy to zwłaszcza tablic kombinowanych, w których dane liczbowe zawarte w poszczególnych kolumnach i wierszach są wielkościami ilustrującymi jednocześnie więcej niż jeden wariant cechy lub więcej niż jedno kryterium podziału zbiorowości. Duże znaczenie ma jasne, jednoznaczne nazewnictwo tytułów poszczególnych rubryk i wierszy. Budowanie tablic złożonych z więcej niż jednego szeregu statystycznego celowe ze względu na pełniejsze wykorzystanie papieru, ma duży sens wtedy, gdy ujęte w jednej tablicy szeregi statystyczne przedstawiają zjawiska ze sobą logicznie powiązane. Łączne ich ujecie pozwala wtedy na dokonanie celowych porównań i na wyciągniecie właściwych wniosków bez konieczności szukania niezbędnych do dokonania porównań danych liczbowych w odrębnych tablicach. Uwagi dotyczące budowy tablic statystycznych nie byłyby wyczerpane, gdyby nie powiedziano o jeszcze jednej istotnej dla nich rubryce (wierszu). Ta rubryka i tym wierszem są rubryka i wiersz ,,ogółem". Z reguły stanowią, one pierwsza pozycje główki i pierwszy wiersz każdej tablicy statystycznej. Objaśnienia powinny być w zasiądzie zamieszczone bezpośrednio przy tablicy. Wielkości liczbowe uwidocznione w poszczególnych rubrykach i wierszach, jak również sformułowania

słowne wymagające objaśnienia są zaopatrywane w odsyłacze literowe, rzadziej liczbowe, które są informacja dla czytelnika, że należy w zapisie na końcu tablicy przeczytać, co odsyłacz oznacza. Źródło danych stanowi dla czytelnika informacje o tym, skąd pochodzą dane liczbowe zawarte w tablicy. Podanie źródła ma istotne znaczenie dla czytelnika bardziej zainteresowanego przedstawionym w tablicy zjawiskiem, albowiem pozwala mu na łatwe dotarcie do podanego źródła i skonfrontowanie z nim publikowanych danych. Czasami w tabelach spotykane są różne znaki. Są one określane mianem znaki umowne. Mają one zazwyczaj formę: - - pozioma kreska - oznacza, ze opisane w tablicy zjawisko nie występuje; 0 (zero) - oznacza, ze opisane w tablicy zjawisko w rzeczywistości występuje, ale w rozmiarze mniejszym od podstawowej jednostki miary przyjętej w tablicy. Dla przykładu, jeżeli produkcja jakiegoś wyrobu wynosiłaby 0,480 tony, a przyjęta jednostka miary w tablicy byleby tona, to ilość ta jako nieuzasadniająca zaokrąglenia do 1 tony (poniżej 0,5 t), zostałaby oznaczona w tablicy znakiem „0"; 0,0 (zero, zero) - oznacza, ze badane zjawisko występowało w wielkości mniejszej od 0,05. W podanym powyżej przykładzie oznaczałoby to produkcje tegoż wyrobu wynosząca 0,048 t i mniej; □ - kwadrat - jest znakiem występującym w ,,Przeglądzie międzynarodowym"; oznacza, ze dane dla Polski różnią się zakresem od danych w części krajowej Rocznika; . - kropka - umieszczona w odpowiednim miejscu w tablicy zamiast liczby określającej wielkość zjawiska oznacza, ze dane zjawisko występuje, ale brak jest o nim wiarygodnych danych; X - krzyżyk - jest znakiem umieszczanym w tablicy statystycznej w miejscach, w których wpisanie liczby byłoby nielogiczne ze względu na sam układ tablicy, na przykład w tablicy ilustrującej odległości miedzy miastami wojewódzkimi wpisanie odległości z Poznania do Poznania, z Krakowa do Krakowa itd. ∆ - trójkąt - oznacza, ze nazwy zostały skrócone w stosunku do obowiązującej klasyfikacji. Objęta badaniem i ujęta w tablicy zbiorowość, są to bezrobotni według stanu z listopada 1997 r.

Badana zbiorowość w pierwszej części tablicy ujęta wg trzech cech: wiek (boczek tablicy), płeć i miejsce zamieszkania (główka tablicy). Druga cześć tablicy różni się od pierwszej jedynie boczkiem, w którym cechę „wiek bezrobotnych" zastąpiła cechą „wykształcenie" z sześcioma jej wariantami. W istocie rzeczy analizowana tablica mimo ujęcia w jednej, składa się z dwóch niezależnych od siebie tablic. Tego stwierdzenia nie zmienia fakt, ze obie tablice maja dwie identyczne cechy, stanowiące kryterium podziału zawarte w główce (płeć, miejsce zamieszkania). Obie tablice są, zatem tablicami kombinowanymi, ponieważ ujmują, badana zbiorowość z punktu widzenia więcej niż jednej cechy.
Tabela 13. Stopa bezrobocia w listopadzie 1997 r. Z liczby ogółem Wyszczególnienie Ogółem mężczyzni kobiety miasto wieś w% Ogółem Według wieku 15-24 25-34 35-44 45-54 55 lat i wiecej Wedtug poziomu wyksztatcenia Wyzsze 2,0 Policealne 7,6 Srednie techniczne i zawodowe 9,1 Srednie og6lnokszta)ca ce 13,0 Zasądnicze zawodowe 12,0 Podstawowe i niepelne 12,5 podstawowe Źródło: Mały rocznik statystyczny 1998, s. 124, 14 (18). 1,6 7,9 6,8 10,4 9,7 12,1 2,3 7,6 11,4 13,8 16,9 12,9 2,0 7,8 8,8 12,8 13,1 21,1 2.1 7,2 9,8 14,0 10,7 7,9 23,2 10,2 8,9 6,5 4,0 20,5 7,8 7,2 6,2 4,2 26,5 13,5 10,8 6,9 3,5 25,0 10,5 9,0 7,1 7,2 21,0 9,8 8,7 5,2 1,2 10,2 8,7 12,0 10,7 9,3

W odniesieniu do górnej części tablicy 13 ujmującej bezrobotnych wg wieku należy jeszcze zwrócić uwagę na sposób określenia poszczególnych grup wieku. Nie pozostawia on żadnej wątpliwości, do jakiej grupy została zaliczona każda jednostka, ponieważ przedział następny rozpoczyna się inna dolna wartością cechy niż wartość górnej granicy przedziału poprzedniego.

Klasy bonitacyjne użytków rolnych określają, jakość użytków rolnych pod względem przydatności do produkcji rolniczej: klasą I określa najwyższa wartość rolnicza, klasą VI najniższa.

Tabela 14. Użytki rolne według klas bonitacyjnych w 1990 r. Stan w dniu 1 I w % ogołem - klasy bonitacyjne I 0,4 0,4 0,0 II 2,9 3,3 1,5 III 22,3 24,9 13,4 IV 39,8 39,1 42,5 V 22,7 20,3 31,3 VI 11,9 12,0 11,3

Wyszczegolnienie

Ogółem w tys. ha

Ogółem 18805 Grunty orne i sady 14 683 Uzytki zielone 4 122 Źródło: Maty rocznik statystyczny 1994, s. 20, tabl. 3.

Tablica 14 jest przykładem tablicy złożonej. Tytuł tablicy wyraźnie informuje, że badaną zbiorowością statystyczną były użytki rolne, a interesującą cecha klasa ziemi. Tablica jest połączeniem trzech szeregów strukturalnych o cesze niemierzalnej (liczbowe określenie poszczególnych klas ziemi (wariantów) nie zmienia charakteru cechy). Tablica ma układ poziomy. W boczku są wymienione rodzaje użytków rolnych, a w główce warianty cechy niemierzalnej. Gdyby tytuł tablicy brzmiał „Użytki rolne według rodzaju i klas bonitacyjnych", to odpowiednio do tytułu zbudowana tablica byłaby tablicą kombinowaną.

Tabela 15. Ruch naturalny ludności Wyszczególnienie Na 1000 ludnosci ogółem Małżeństwa Rozwody Urodzenia zywe Zgony Przyrost naturalny 8,6 1,1 19,5 9,9 9,6 6,7 1,1 14,3 10,2 4,1 5,4 1,0 11,2 10,0 1,2 5,3 1,0 11,1 10,0 1,1 5,3 1,1 10,7 9,8 0,9 1980 1990 1995 1996 1997

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1998, s. 66, tabl. 12 (34).

Tablica 15 jest częścią tablicy opublikowanej w podanym źródle. Tytuł informuje, ze interesującym badacza zjawiskiem byt ruch naturalny ludności. Boczek tablicy wyszczególnia rodzaje ruchu naturalnego ludności, a główka tablicy podaje okresy (lata), z których pochodzą

dane liczbowe. Tablica jest przykładem tablicy złożonej, ujmującej pięć szeregów dynamicznych okresów. Obrazuje ona kształtowanie się poszczególnych rodzajów ruchów ludności od 1980 do 1997 roku z różnymi interwałami.
Tabela 16. Użytkowanie gruntow. Stan w czerwcu w tym użytki rolne 18 844 18 720 18 622 18 474 18 457 14 511 14 388 14 286 14 087 14 059 264 272 290 262 262 2518 2435 2417 2760 2709 1551 1585 1629 1365 1427 lasy 8728 8754 8822 8815 8881

Wyszczególnienie Ogółem 1985 Ogółem 1990 Ogolem 1995 Ogolenn 1996 Ogółem 1997 w tym: - gospodarstwa indywidualne

Powierzchnia ogólna

w tysiacach hektarow 31 268 31 268 31 269 31 269 31 269

17 707

15 293 11 692 235 2279 1087 1401

Źródło: Maty rocznik statystyczny 1998, s. 243, tabl. 6 (194).

Tytuł tablicy 16 informuje, że tabela obrazuje i ujmuje badaniem użytkowanie gruntów. Boczek tablicy objaśnia, że zawarte w niej dane liczbowe dotyczące badanej masy pochodzą z pięciu lat, z tym ze spośród danych ostatniego (1997) roku wyodrębniono głównego użytkownika gruntów. Główka tablicy ma układ wielopiętrowy. Ujmuje ona warianty cechy niemierzalnej, którymi są poszczególne rodzaje użytków rolnych, poza tym wyodrębniono lasy jako różną od użytków rolnych klas gruntów. Tablica jest, zatem tablica kombinowana powstała z połączenia dwóch cech niemierzalnych (rodzaj użytkownika i rodzaj użytku rolnego). Ujecie badanej masy w kilku latach spowodowało, ze tablica stała automatycznie zestawieniem siedmiu szeregów dynamicznych. Jeden z r wyodrębniony z tablicy miałby tytuł ,,0gólna powierzchnia gruntów w latach kolejny: ,,0gólna powierzchnia użytków rolnych", ,,0gólna powierzchnia gruntów ruchomych" itd. Należy zwrócić uwagę na użyte w tablicy wyrażenie ,,w tym". Oznacza ze wyodrębniona z ogólnej sumy wielkość cząstkowa nie daje sumy ogólnej w przeciwieństwie do, również używanego w tablicach statystycznych, wyrażenia „z tego"

Graficzna prezentacja danych statystycznych
Pojecie i rodzaje wykresów Graficzna prezentacja danych statystycznych oznacza obrazowanie ich za pomocą wykresów. Wykres - szeroko stosowany środek w popularyzacji danych statystycznych. W różnej formie sporządzony wykres znacznie skuteczniej przyciąga uwagę na wystawie, w czasopiśmie czy książce, aniżeli zbiór danych zawarty w tablicy czy nawet pojedynczym szeregu statystycznym. Jest również czynnikiem ułatwiającym analizę. Graficzne przedstawienie struktury pewnej zbiorowości czy dynamiki pewnego zjawiska jest znacznie lepszym upoglądowieniem prezentowanych w tablicy danych liczbowych, niż mogą to czynić one same. Jest przy tym zadaniem łatwiejszym, albowiem poszczególne elementy struktury pewnej zbiorowości i istniejące miedzy nimi różnice wielkości same się rzucają. w oczy i nie wymagaj żadnych obliczeń ustalających, o ile jedna liczebność uwidoczniona w tablicy jest większa lub mniejsza od drugiej. Dotyczy to w również wykresów ilustrujących dynamik ujętych w tablicach statystycznych zjawisk. Jednym z ważnych warunków skutecznego spełnienia celów stawianych wy-kresom jest ich staranne wykonanie. Duże znaczenie ma umiejętne dobranie formy wykresu do prezentowanej zbiorowości oraz kolorystyka. Podobnie jak tablica statystyczna, każdy wykres musi mieć tytuł informujący, co przedstawia, a nadto być zaopatrzony w legendę (objaśnienia wyjaśniające znaczenie zastosowanych w nim barw, znaków, symbol; oraz przyjęta podziałkę. Wśród wykresów wyróżnia się: wykresy liniowe Wykresy liniowe są najprostszą i najłatwiejszą do sporządzenia graficzną formą prezentacji danych liczbowych. Podstawa do ich sporządzenia mogą być tablice lub pojedyncze szeregi statystyczne. Mogą nią być również pojedyncze wielkości nie ujęte w szeregu statystycznym, np. długość rzek w Polsce. Wielkość prezentowanego na wykresie zjawiska określa właściwa dla niej, w przyjętej skali, długość linii. Wykres może być sporządzony w postaci poziomej lub pionowej. Przykład wykresu liniowego w postaci poziomej prezentuje rys.1.

Rysunek 1. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne netto w sektorze przedsiębiorstw

Źródło: Maty rocznik statystyczny 1994, s.97

Przedstawione w wykresie zjawisko uświadamia, że wynagrodzenia w sferze budżetowej w latach 1991-93 nigdy nie dorównywały wynagrodzeniom pracowników w sektorze przedsiębiorstw, mało tego, wykazują tendencje zniżkową. Największy próg procentowy 92,1% osiągnęły w roku 1991, a najniższy - 88,2% w roku 1993. Trudno to uznać za zjawisko właściwe. wykresy powierzchniowe Wykresy powierzchniowe są graficzną forma, przedstawiania danych liczbowych za pomocą figur geometrycznych lub obrazków (symboli) dostosowanych rozmiarami swojej powierzchni do wielkości zjawiska, które ilustrują. Zjawisko to reprezentowane są przez prostokąty (słupki). Mogą one być albo o równej podstawie różnych wysokościach, albo o równych wysokościach i różnej szerokości podstawach. W różnych publikacjach, w szczególności w Roczniku statystycznym najczęściej mają zastosowanie prostokąty o równych podstawach (szerokościach), a różnych wysokościach (długościach) zależnie od tego, czy wykres a układ pionowy czy poziomy, bowiem łatwiej jest ocenić, o ile jeden prostokąt jest od drugiego wyższy czy dłuższy, jeżeli wykres ma ukazać poziomy, aniżeli o ile jest od niego szerszy. Sporządzenie pionowego wykresu słupkowego nie jest trudne. Przyjmującą wszystkich prostokątów umieszczonych na wspólnej linii równe szerokości podstawy, kreśli się wysokości proporcjonalne do wielkości zjawiska, które maja reprezentować, zgodnie z

przyjętą skala. Z boku wykresu umieszcza się, ale, a dla wygody oglądającego wykres odpowiadające słupkom wielkości zapisuje się wewnątrz nich albo pod nimi. Graficzne przedstawienie na wykresach liczby nadanych w roku 1990 stopni naukowych doktora znacznie ułatwia analizę zjawiska. Można zastosować prezentacje pionową, jak i poziomą, dlatego, że obie będą w dobry sposób obrazować to zjawisko. Z wykresów łatwo jest odczytać, że w roku 1993 najwięcej stopni doktora dano w zakresie nauk społecznych i medycznych, a najmniej (poza naukami zostalymi) w zakresie nauk rolniczych. Niemal na identycznym poziomie kształtuje się nadanie stopnia doktora w naukach przyrodniczych i technicznych. Inna postacią wykresów powierzchniowych są wykresy stożkowe, a także (stosowane bardzo rzadko) kwadratowe i trójkątne. Wysokość stożków jest odpowiednikiem ilustrowanej przez nie wielkości danej zbiorowości prezentowanej na wykresie. Nietrudno zauważyć, ze zobrazowanie przedstawionego zjawiska nadania stopni naukowych doktora za pomocą prostokątów lepiej pozwala uchwycić wzrokowo różnice w wielkości dla poszczególnych dyscyplin naukowych niż ich przedstawienie za pomocą stożków. Lepszy efekt niż wykresy słupkowe, a także kołowe i kwadratowe można również wykorzystywać do ilustracji struktury badanej zbiorowości według składowych elementów. Do tego celu zastosowanie wykresów kołowych jest bardziej użyteczne niż dla obrazowania wielkości absolutnych ujmowanych zjawisk. Chcąc przedstawić strukturę pewnej zbiorowości w słupku, należy dokonać jego podziału na części, proporcjonalnie do udziału, jaki ma w całości badanego zjawiska jego cześć składowa. Celem uzyskania bardziej wyrazistego obrazu struktury zbiorowości przedstawianej za pomocą wykresu poszczególne części prostokąta (kwadratu, trójkąta) lub wycinki koła różnicujemy kreskowaniem lub barwami. Sporządzenie jednego i drugiego wykresu wymaga przyjęcia skali określającej, ile jednostek obejmuje 1 mm lub 1 cm na wykresie słupkowym, i ile 1° koła na wykresie kołowym. Jednocześnie ujęcie badanej populacji krwiodawców krwiodawców 4 następujących po sobie latach jest wartościowsze od przedstawienia struktury krwiodawców w jednym tylko

roku, gdyż pozwala na łatwe zauważenie wielkości, kierunku i struktury zaistniałych zmian w badanej zbiorowości i na wyciągniecie właściwych wniosków. Rysunek 4

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1994

Wykres przedstawiany na rys. 4 plastycznie obrazuje, że w latach 1990-1993 liczba krwiodawców spadła o połowę, a krwiodawców honorowych o około 3/4. Z punktu widzenia zdrowia i życia społeczeństwa nie jest to zjawisko domyślne, zwłaszcza, ze tendencja spadkowa nadal się utrzymuje. Rysunek 5.

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1994, s. 94

Wykres na rys. 5 zawiera dwa słupki strukturalne obrazujące kierunki wydatków nominalnych dochodów osobistych ludności w roku 1990 i 1992. Dzięki łącznemu ich zestawieniu możliwe jest porównanie i określenie zaistniałych zmian, a mianowicie ze znacznie więcej wydatków niż w r. 1990 pochłonęło w roku 1992 spożycie, co dokonało się kosztem zmniejszenia przyrostu zasobów pieniężnych ludności. Przedstawiony wykres jest zestawieniem dwóch prostych, bo dzielących badaną zbiorowość tylko na trzy grupy, słupków strukturalnych. Dla wykresu słupkowego wielkość określa się dowolnie mając jednakże na uwadze rozmiar arkusza i przejrzystość wykresu, natomiast dla wykresu kołowego wielkość zjawiska przypadająca na 1°koła uzyskuje się dzieląc 360° przez ogólną liczebność badanej zbiorowości. Rysunek 6

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1991, s. 242.

Rysunek 6 jest przykładem wykresów prostokątnych w układzie poziomym obrazujących strukturę zbiorów owoców jagodowych w latach 1986-1990 (łącznie) oraz w roku 1993 Z porównania prostokątów wynika znaczne zmniejszenie się•w roku 1993 w stosunku do lat 1986-90 procentowego udziału truskawek na rzecz odpowiadającego mu wielkością. wzrostu udziału porzeczek. Wzrosi także udział pro-centowy agrestu i ponad trzykrotnie udział

pozostałych owoców jagodowych. Ogólna produkcja owoców jagodowych wzrosła w porównywanych okresach o 6 tys. t. Przykłady wykresów dowodzą, ze znacznie większa jest użyteczność wykresów ujmuj cych na jednym rysunku jego wielkość i strukturę w różnych momentach lub okresach. Dotyczy to również wykresów obrazujących wielkość (poziomy) i struktur badanych zjawisk według ich rozmieszczenia terytorialnego (np. wykresy słupkowe lub kołowe umieszczone na jednym rysunku, przedstawiające struktur zasięgów podstawowych zbóż w województwie wrocławskim i olsztyńskim). Rysunek 7.

Źródło: Maty rocznik statystyczny 1991, s. 144.

Rysunek 8.

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1994, s. 254

Obrazowanie struktury badanych zjawisk za pomocą wykresów kołowych przedstawiają, rysunki 7 i 8. Przedstawiony na rys. 7 wykres bardzo widocznie informuje, ze zdecydowanie największą, populacje cudzoziemców odwiedzających Polskę stanowili Niemcy, następnie Czesi, Słowacy i mieszkańcy byłego ZSRR. 0 ile udział wymienionych grup jest dość zrozumiały, o tyle bardzo nieznaczny udział innych grup narodowościowych budzi uzasadniona. refleksje. Wykres na rys. 8 informuje, że znaczną część zalesienia stanowią lasy młode (do 40 lat) i bardzo młode (do 20 lat). Zaledwie 15,8% ogólnego zalesienia stanowią lasy stare (powyżej 80 lat) Wykres przedstawiony na rys. 9 jest tylko częścią wykresu umieszczonego w podanym źródle. Wyrysowane koła dają przejrzysty pogląd na przewozy ładunków według rodzajów transportów w trzech (a ściśle w czterech) przykładowo wybranych krajach i wskazują na znaczne różnice w wielkościach badanego zjawiska dla poszczególnych krajów. Dla Czech i Słowacji zdecydowanie przeważającym rodzajem transportu byt transport kolejowy, podczas gdy dla Finlandii - i to bardzo przeważająco - transport samochodowy. W Bułgarii oba te rodzaje transportu maja duży udział, jednak z przewaga, transportu samochodowego. Transport rurociągowy i śródlądowy przeważał w Czechach i Słowacji, aczkolwiek i tarn również nie miał zbyt wielkiego udziału w całości przewozów. Rysunek 9. Struktura przewozu ładunków w t/km według rodzajow transportu (bez transportu lotniczego i morskiego)

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1994, s. 265.

Wykres na rys. 9 potwierdza, że jednoczesne ujmowanie badanego zjawiska w jego strukturze w zestawieniu z danymi pochodzącymi z różnych terytoriów ma znacznie większą wartość poznawcza i analityczna (analiza porównawcza).

Podane przykładowo wykresy na rys. 4, 5, 6, 7, 8, 9 potwierdzają użyteczność wykresów strukturalnych w pozyskiwaniu informacji, jaka część zbiorowości (zjawiska) ma największy, a jaka najmniejszy udział w jej strukturze. wykresy obrazkowe

Wykresy obrazkowe biorą, swoją nazwę stąd, ze prezentowane przez nie dane liczbowe dotyczące badanej zbiorowości są, przedstawione za pomocą znaków lub obrazków (symboli) odpowiadających swoim wygla dem rodzajowi zbiorowości, która reprezentują. I tak symbolem oznaczającym samochody jest obrazek samochodu, ludność - sylwetka człowieka, lasy - obrazek drzewa itp. Rysowanie symboli większych rozmiarów dla grup o większych liczebnościach nie wchodzi praktycznie w rachubę ze względu na trudność obliczania powierzchni figur o nieregularnych kształtach. Z tego względu za słuszną należy uznać zasadę prezentowania zróżnicowania liczebności poszczególnych grup szeregu statystycznego przez odpowiednia liczbę znaków symboli identycznego rozmiaru. Jeżeli, dla przykładu, sylwetka jednego ucznia ma reprezentować dziesięciu uczniów objętych badaniem i ujętych w szeregu strukturalnym lub dynamicznym, to dla grupy liczącej trzydziestu uczniów trzeba wymalować trzy sylwetki, a dla grupy liczącej stu dwudziestu uczniów sylwetek dwanaście. Wykresy obrazkowe nie odznaczają się rachunkowa dokładnością. Nie to jest jednak dla nich najważniejsze. Ich celem nadrzędnym jest przyciągnięcie uwagi i skierowanie jej na prezentowane na wykresie zjawisko, co pośrednio przybliża do statystyki i jest czynnikiem jej popularyzacji. Wiele tego rodzaju wykresów spotyka się na rożnych wystawach. Rysunek 10. Ludność Polski w miastach i na wsi w roku 1997

Źródło: Mały rocznik statystyczny 1998, s. 56, tabl. 2 (24).

Przemnażając (rys. 10) liczbę obrazujących badane zjawisko figur przez wielkość reprezentowana. przez jedna z nich, dochodzimy do wniosku, ze ludność w miastach w roku 1997 wynosiła około 24 min, na wsi około 15 min osób. wykresy w układzie współrzędnych Stosowany w statystyce do graficznego przedstawiania liczbowych danych układ współrzędnych stanowi zwykle ćwiartkę. Wynika to z tego, ze w wykresach statystycznych mamy do czynienia z reguły z wielkościami dodatnimi. Właściwymi wykresami sporządzanymi w układzie współrzędnych są. histogramy i diagramy. Histogram jest wykresem składającym się ze słupków bezpośrednio przylegających do siebie, ustawionych na osi odciętych (x), przy czym ich równe podstawy w histogramach obrazujących dynamikę prezentowanego zjawiska oznaczają, kolejne okresy lub momenty a w histogramach ilustrujących liczebności poszczególnych klas kolejne wartości cechy mierzalnej. Liczebności poszczególnych klas szeregów strukturalnych, jak i wielkości (poziomy) badanych zjawisk ujętych w szeregach dynamicznych (momentów lub okresów) obrazują wysokości poszczególnych słupków wyznaczone na osi— rzędnych (y) podziałka,, Za pomocą histogramów mogą, zatem być prezentowane szeregi dynamiczne (okresy i momenty) oraz szeregi strukturalne o cesze mierzalnej mierzalnej. Na każdym histogramie może być opisany diagram. Możemy go skonstruować część linią ciągłą środki górnych boków prostokątów w histogramach struktury i dynamiki. kartogramy Kartogram jest wykresem sporządzony na mapie konturowej. Kartogramy są szczegó1ną postacią wykresów stosowana w prezentacji szeregów terytorialnych. Różne są środki, którymi posługujemy się w technice sporządzania kartogramów. Mogą nimi być: punkty, figury geometryczne, zakreskowane powierzchnie, symbole. Wielkość obrazowanego zjawiska na danym terenie (województwo, gmina) może tez określać kolor przypisany zjawisku o danym natężeniu. Posługując się prostokątami lub ko ami możemy jednocześnie z przedstawianiem wielkości danego zjawiska właściwego dla określonego terenu ujmować wewnętrzną jego strukturę dzieląc prostokąty lub koła na elementy składowe i odpowiednio je graficznie różnicując. Np. słupki lub koła umieszczone w poszczególnych województwach obrazujące

ogólną, liczbę ludności mogą, być podzielone na części wyodrębniające płeć męską i żeńską. Kartogramy są, częstą formą graficzną prezentacji danych statystycznych w różnych publikacjach statystycznych, niekiedy w czasopismach oraz na różnych wystawach.

Rysunek14.

Źródło: Maty mcznik statystyczny 1991, s. 221.

Jak z kartogramu (rys.14) wynika najwięcej samochodów osobowych na 1000 osób w roku 1990 było zarejestrowanych w województwach warszawskim i poznańskim (175 na 1000 mieszkańców) w województwach: nowosądeckim, przemyskim, chełmskim, bielskopodlaskim, kieleckim i radomskim.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->