You are on page 1of 39

Sprawdziany

po epokach
klaSa 1, częśĆ 1

2 Biblia w literaturze i kulturze.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu
12 literatura i kultura antyczna.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu
25 literatura i kultura średniowiecza.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu

Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka

Biblia w literaturze i kulturze
Sprawdzian wiadomości

Grupa i

1. Uzupełnij tabelę.
Stary Testament

Nowy Testament

czas spisania
język
wybrane księgi
(trzy przykłady)
2. Wyjaśnij znaczenie słów:
a) Biblia.
...............................................................................................................................................................................................
b) Testament.
...............................................................................................................................................................................................
c) Ewangelia.
...............................................................................................................................................................................................
3. Określ problematykę:
a) Księgi Hioba.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
b) Księgi Koheleta.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
4. Na podstawie historii Abrahama opisz relacje między Bogiem a człowiekiem przedstawione w Starym Testamencie.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................

© Copyright by WSiP sp. z o.o., Warszawa 2012 

2

Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka

5. Przeczytaj poniższy fragment utworu, a następnie:
a) Określ typ psalmu.
...............................................................................................................................................................................................
b) Podaj dwa argumenty na poparcie swojego stanowiska.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
Mikołaj Sęp Szarzyński Psalmu CXXX paraphrasis […] (fragment)
W grzechach srogich ponurzony,
Ze wnętrzności serca mego
Wołam, Boże niezmierzony!
Mego głosu rzewliwego
Racz słyszeć prośby płaczliwe,
A z miłosierdzia Twojego
Nakłoń ucho litościwe!
6. Przeczytaj poniższy fragment utworu, a następnie:
a) Wskaż księgę biblijną, z której pochodzi fragment.
...............................................................................................................................................................................................
b) Objaśnij, na czym polega specyfika tej księgi w całej Biblii.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
c) Zinterpretuj alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy oraz łączącej ich relacji.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
OBLUBIENIEC
O jak piękna jesteś, przyjaciółko moja,
jak piękna,
oczy twe jak gołębice!
OBLUBIENICA
Zaiste piękny jesteś, miły mój,
o jakże uroczy!
Łoże nasze z zieleni.

© Copyright by WSiP sp. z o.o., Warszawa 2012 

3

.. Scharakteryzuj Apokalipsę biblijną: a) Wskaż autora księgi........................... ....................................................................... W ostatniej rubryce dopisz własny przykład.... ................................................................................................................................................................... 9........................................................................... Warszawa 2012  4 .. c) Opisz sposób obrazowania zastosowany w tekście...... Frazeologizm Źródło Zdanie zawierające frazeologizm wieża Babel egipskie ciemności rzeź niewiniątek © Copyright by WSiP sp............................................................................... Uzupełnij tabelę dotyczącą źródeł i znaczenia frazeologizmów biblijnych....................................................................................................... ........................... .......................................................................................o...................................................................................................................................................... Sens dosłownY Sens symbolicznY syn ojciec odejście syna z domu roztrwonienie majątku powrót do domu wyprawienie uczty na cześć syna 8................................................................................................................................................................................. b) Określ jej temat..... Uzupełnij tabelę na podstawie analizy elementów świata przedstawionego Przypowieści o synu marnotrawnym..................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 7............................................................................. .................................................. z o................. .................................................................... ...............................................................................................................................................

............................................. ............. R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów biblijnych oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim...................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. .................................................................................................... ...................... ............................................................................................................................ ....................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ........................................................................ z o.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10................................................ ................................................................................... Warszawa 2012  5 .................................................................................................................................................................... ............ ................................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ................ ........................................................................... ............ ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp............................................................. .................................................. ................................................................ ................................. .......................................................... ...........................................................................................................o............................................................................................................................................................... ..............................................................................

....................................................................................... a następnie: a) Określ typ psalmu..............................o............. A z miłosierdzia Twojego Nakłoń ucho litościwe! © Copyright by WSiP sp...................................................................... Warszawa 2012  6 ............... ...................................................................................................................... ................................................................................................ ..... b) Podaj dwa argumenty na poparcie swojego stanowiska.................................................................................................................. na czym polega specyfika tej księgi w całej Biblii.................... ........................................................................... Mikołaj Sęp Szarzyński Psalmu CXXX paraphrasis […] (fragment) W grzechach srogich ponurzony... ............ przyjaciółko moja......................................... oczy twe jak gołębice! OBLUBIENICA Zaiste piękny jesteś..................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... c) Zinterpretuj alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy oraz łączącej ich relacji............................................................................................. z o... Ze wnętrzności serca mego Wołam........... a następnie: a) Wskaż księgę biblijną......................................................................................... 2......................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Biblia w literaturze i kulturze Sprawdzian wiadomości Grupa Ii 1..................................................................... ....................... Przeczytaj poniższy fragment utworu........................................................................................................................ ...................................................... miły mój..................... .................................................................................................................... b) Objaśnij............... Przeczytaj poniższy fragment utworu.... ........................................... jak piękna.. .............................................................................. Boże niezmierzony! Mego głosu rzewliwego Racz słyszeć prośby płaczliwe................................................................................................................................................................. z której pochodzi fragment.......... OBLUBIENIEC O jak piękna jesteś.................................................................................................................................................... o jakże uroczy! Łoże nasze z zieleni................................

........................................ z o.................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 3..................... W ostatniej rubryce dopisz własny przykład............................................................................................................................................................................................ .....................................................................o............................................................................................................................................................................................................................................................. Uzupełnij tabelę dotyczącą źródeł i znaczenia frazeologizmów biblijnych.................................................................................................. Wyjaśnij znaczenie słów: a) Ewangelia...... ................................................... Stary Testament Nowy Testament wybrane księgi (trzy przykłady) czas spisania język 6.. Scharakteryzuj Apokalipsę biblijną: a) Określ temat księgi.................................................................. b) Opisz sposób obrazowania zastosowany w tekście......................................................................................... Warszawa 2012  7 ............................................... © Copyright by WSiP sp............................................................................... ........................ 5.............................................. ............................ ................ c) Biblia............................................................................................... ................ b) Testament..................................................... ............................................................. Uzupełnij tabelę............................................................ ..................................... Frazeologizm Źródło Zdanie zawierające frazeologizm rzeź niewiniątek wieża Babel egipskie ciemności 4............................................................................................................................................................................................................. .....................................................

..... .............................................................................. Określ problematykę: a) Księgi Koheleta........................................................................... Warszawa 2012  8 .................... 7.................................................. z o.................................................................................................................................................................................... b) Księgi Hioba................................................................................................. .......................................................................................................................................................................................................................... Uzupełnij tabelę na podstawie analizy elementów świata przedstawionego Przypowieści o synu marnotrawnym.................................................................................................................................................................................................. 8........................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................o..................................................................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................... ................................................................................. 9.................................................................................................................................................. ....................... Sens dosłownY Sens symbolicznY syn ojciec odejście syna z domu roztrwonienie majątku powrót do domu wyprawienie uczty na cześć syna © Copyright by WSiP sp.................................. .......... ............................. Na podstawie historii Abrahama opisz relacje między Bogiem a człowiekiem przedstawione w Starym Testamencie............................................... ..... .................................................. .....Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wskaż autora księgi.......................................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................................................................................................ ..... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów biblijnych oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim........................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ....................................................................................... ......................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........... ................................................................ ................................ ................................................................................................................. ................................... ................ ............................................................................................... z o..................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................... ..................... ........................................................... Warszawa 2012  9 .................................................................................................................................................. ................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ....................................................................... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ......................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ..................o............................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10..........................................

Księga Rodzaju. a) Pieśń nad Pieśniami b) W księdze tej nie ma bezpośrednich odniesień do Boga i sfery sacrum. bezwartościowość rzeczy i spraw ludzkich 2+2 4. 1. a) ‘Księga’ b) ‘Przymierze’ c) ‘Dobra nowina’ 1+1+1 3. Księga Psalmów. odwrócenie się od Boga – Życie w grzechu – Nawrócenie – Przebaczenie 3 8.o. bezpośrednie zwroty – prośby o łaskę („racz”. relacja między nimi jest przedstawiona jako głęboka. Ewangelia według św.e.. grecki. Mateusza. Księga Koheleta Np. aramejski Grecki Np. Bóg pozwala. „nakłoń”) 1+2 6. groza (potworność opisywanych stworzeń). ostre. Hebrajski. niezawinione cierpienie bohatera zwraca uwagę na różnice między ludzkim a boskim pojęciem sprawiedliwości b) Księga Koheleta ma postać wywodu filozoficznego.n. Oblubienica – naród wybrany (Kościół. Księga Hioba. opis kosmicznej katastrofy połączony z zapowiedzią zbawienia i odkupienia wiernych c) Symbolika. z o.e. w warstwie znaczeń dosłownych opowiada ona o miłosnej relacji między mężczyzną i kobietą c) Oblubieniec symbolizuje Boga (Jezusa). emocjonalna więź 1+1+2 7. Listy Apostolskie. duszę ludzką). a) Święty Jan b) Wizja końca świata i ostatecznych losów ludzkości. by szatan odebrał mu bogactwo. Apokalipsa 3 2. Dzieje Apostolskie. uśmiercił wszystkie dzieci i dotknął go trądem. pokora wobec Boga. a) Psalm błagalny b) Podmiotem lirycznym jest grzesznik proszący o wysłuchanie. topos vanitas – marność.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Biblia w literaturze i kulturze Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. Hiob do końca zachowuje wiarę i bojaźń bożą. n. I w. a) Księga Hioba opowiada dzieje zakładu Boga i szatana. chcąc sprawdzić wiarę Hioba. kontrastowe kolory) 1+2+2 © Copyright by WSiP sp. pesymistyczne refleksje na temat nietrwałości świata i ludzkiego życia. Warszawa 2012  10 . – Grzesznik – Bóg – Zagubienie. Liczba punktów Projektowana odpowiedź VI/V w. ekspresyjność przedstawienia (dynamizm. p. – Nakaz absolutnego posłuszeństwa wobec Boga (poświęcenie jedynego syna na ofiarę całopalną) – Bóg jako wartość najwyższa. Księga Wyjścia. w imię której należy poświęcić wszystkie inne wartości (miłość ojcowską) – Bojaźń boża wynagrodzona przez Stwórcę (błogosławieństwo dla potomków Abrahama) 2 5. miłosierdzie jako najważniejszy atrybut Boga.

– Odczytuje sens związków frazeologicznych o proweniencji biblijnej – Redaguje zdania świadczące o właściwym zrozumieniu znaczenia związków frazeologicznych o proweniencji biblijnej ZP I 1. by nie mogli się porozumieć i dokończyć dzieła Np.2) 5. Warszawa 2012  11 . – Określa typ psalmu – Charakteryzuje kreację podmiotu i adresata lirycznego w utworze ZP II 2.. W zadaniu jest oceniana umiejętność analizy i interpretacji dzieła literackiego. – Odczytuje przenośne znaczenie Przypowieści o synu marnotrawnym ZP II 3. – Definiuje znaczenia słów związanych z Biblią ZP I 3. 3) ZR II 3. języków oraz zawartości Starego i Nowego Testamentu ZP II 3. odnosząc się do starotestamentowego systemu wartości ZP II 4. 3) 6. jak i struktury utworu. język i zapis Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) 32 5 37 kartoteka testu Biblia w literaturze i kulturze Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. 2) © Copyright by WSiP sp. 1) 10.: Burza spowodowała awarię prądu i nad całym miastem zapanowały egipskie ciemności Mord dokonany na niemowlętach na polecenie Heroda.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Nr zad. 2) 2. 2) ZP II 3. z o.: Zapowiada się prawdziwa rzeź niewiniątek – jeszcze nikt nie zdał tego egzaminu w pierwszym terminie 3+2 Za uzupełnienie ostatniego wiersza tabeli uczeń dostaje 2 punkty. 1) 9.: Europejskie stolice przypominają dziś wieżę Babel Jedna z plag. za uzupełnienie pozostałych – po 1 punkcie Razem (poziom podstawowy) 10. który obawiał się potęgi króla żydowskiego (Jezusa) narodzonego w Betlejem Np. Bóg pomieszał im języki. ponieważ faraon nie chciał wypuścić Izraelitów z niewoli Np. które powinny obejmować zarówno poziom idei. 4) 7. Ocenie nie podlega kompozycja wypowiedzi ani styl. – Charakteryzuje Abrahama i jego relacje z Bogiem.o. budując wieżę sięgającą nieba. 2) 4. – Określa problematykę wskazanej księgi biblijnej – Wskazuje środki stylistyczne zastosowane w Apokalipsie ZP II 1. 4) 8. – Przywołuje informacje na temat czasu powstania. – Określa problematykę wskazanych ksiąg biblijnych ZP II 1. 2) ZP II 2. Liczba punktów Projektowana odpowiedź Ludzie chcieli dorównać Bogu. 1) ZP I 1. 9. którymi Bóg – za pośrednictwem Mojżesza – ukarał Egipt. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. 1) 3. – Rozpoznaje w tekście współczesnym aluzje biblijne oraz określa ich funkcje – Porównuje obraz postaci biblijnej w tekście współczesnym z jej pierwowzorem literackim ZR II 2. – Określa problematykę wskazanej księgi biblijnej – Odczytuje alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy ZP II 1.

.................................................................................. Określ archetypy......................................................... Warszawa 2012  12 ..................... ......... a) Narcyz...................................................................................... ................................................................................................................................ Uzupełnij tabelę dotyczącą osiągnięć kulturowych świata antycznej Grecji................................................... które zostały zobrazowane w kreacjach poniższych postaci mitologicznych (ostatni punkt uzupełnij własnym przykładem). ............................. .............................................................................. ................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura antyczna Sprawdzian wiadomości  Grupa i 1....................................................................................... Objaśnij pojęcia odnoszące się do wierzeń starożytnych Greków................................................... 2..................................................................................................................... ................................................................................................................................................ ................................................................. z o............................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................ .............................................................................. b) Orfeusz........................................................................................ Nazwisko Dziedzina Krótka notka Tyrtajos Praksyteles © Copyright by WSiP sp....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................. ......................................................................... ...................... b) Antropomorfizm............................................. ....................... c) Demeter...........................................................o....................................................................................................................................................................................... a) Politeizm.......................... d) ______________________________________............................................................... 3............. odwołując się do konkretnych przykładów z mitologii................................................................................................................ ..................................................................................

..........................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Przekonany o istnieniu bytów idealnych (idei)........................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................................................................................................................. a) Wina tragiczna.... Warszawa 2012  13 ........................................................................ f) Wyjaśnij.................................................................................................................................................................o..................................................................................................................................................................... ........ z o...................... ...................... ....... do którego należy (wskaż jedną cechę tego gatunku obecną w Iliadzie)................................................................................................................................................... ................................................................................................... ................................ Przedstaw Edypa jako bohatera tragicznego... ............... © Copyright by WSiP sp....................................................................................... d) Nazwij gatunek literacki........................................................................... W odpowiedzi uwzględnij podane pojęcia.................................................................................. ..................................................................................................................................................................................................... ................................................... e) Scharakteryzuj bohaterów (na podstawie pojedynku Achillesa z Hektorem).................... odwołując się do metafory jaskini Sokrates Safona 4....................... ........................................................................................ do którego należy (wskaż jedną cechę tego rodzaju obecną w Iliadzie)......................................................................................................................... ......................................................... Odwołując się do omawianych fragmentów Iliady oraz do wiedzy na temat utworu: a) Objaśnij tytuł dzieła.............................................................. c) Nazwij rodzaj literacki..... swoje poglądy przedstawiał...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... na czym polega mimetyczny charakter dzieła (na podstawie opisu tarczy Achillesa)........................................................................................ b) Określ jego temat..................................................................................................................... ................................ 5..................................................................................... ......................................... ...................... ...................... .....................................................................................................................................

.............. ...............Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Hybris................................ d) Zdefiniuj pojęcie katharsis..................................................................................................... ........................................... z o....................................................................................................................................................................................................................................................................... do którego należy utwór............................................................... .............................................................. wskazując na cel tragedii............................................................................................................. .................................................................................. . ........................................................................................................................................................ ........................................ 6......................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................. a następnie: a) Wypisz z niego apostrofę........ .................................................................................................................................................. ....... ....................... b) Wymień dwie podstawowe części kompozycyjne utworu i określ ich zawartość.............. .......................................o...................................................................................... ........................ ................................................................................................ ................................................................................................................................................ Warszawa 2012  14 ......................................................... R Przeczytaj poniższy fragment utworu................................................................................................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... c) Tragizm.............................................................................................................................. .................................................................................................................... Scharakteryzuj Króla Edypa jako tragedię antyczną: a) Wskaż rodzaj literacki..................... c) Objaśnij................................................................................... b) Scharakteryzuj kreację podmiotu lirycznego............ ............................................... © Copyright by WSiP sp.................................................................................................................. ........................ na czym polega realizacja zasady trzech jedności w utworze......................................................................................................................... 7.....................................................................

.................................. z ręką na sercu rzec może co dzień: Żyłem................................................................................. czy słońce................................................................................................................................................................... dom gościnny zaprasza.................................................................................................................. .... dzban pisany i balsam..................... Warszawa 2012  15 ....................................................... .......... ..... d) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy stoickiej................................................ Kto posiadł władzę rządzenia sobą......................................................................................................................... .....................] Nie czekaj jutra............................ czy jutro pochmurne niebo........................................................................................................................................................................................................................... R Przetłumacz podane cytaty z poezji Horacego oraz objaśnij ich znaczenie............................................ władców tyrreńskich potomku................... ......................................... ................................................................................................................................. .............................................. ............ © Copyright by WSiP sp.............................................................................................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy epikurejskiej...................................................................... z o............................................................................................................... ................................................. .................................................................................................................................................... ........................... a) Carpe diem........................ ................................... [................................................................. .......................................... b) Non omnis moriar............. ............................................ w zgodzie z każdym dniem będę […]...... 8....................................o.......................................................................... dziś miej na względzie............................................................................................................................................................................... przybywaj................................................................................................................................................................. czekają róże................................. Horacy Do Mecenasa (fragment) O Mecenasie.................................................... Życie umyka […].....................................

................................................................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 9....................................................................... ......................................................................................... © Copyright by WSiP sp............ ...................................................................................................................................................................................... Warszawa 2012  16 .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów mitologicznych (antycznych) oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim........................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................... ................... ...................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... .............. z o.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................ ....................... ...........................o.......... .............................

......................... na czym polega realizacja zasady trzech jedności w utworze.................................................................. ..................................................................................................... c) Wymień dwie podstawowe części kompozycyjne utworu i określ ich zawartość............................. ........Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura antyczna Sprawdzian wiadomości  Grupa Ii 1............................................................................................................................................................................................................................. .......................................................... Przedstaw Edypa jako bohatera tragicznego.......................................................................... a) Tragizm......... ......................... ............................................................................................................................. 2...................... ............................................................................................................................................................................................................................................. ....................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................o......................................................................................... Odwołując się do omawianych fragmentów Iliady oraz do wiedzy na temat utworu: a) Nazwij rodzaj literacki.. ..................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ................................................. © Copyright by WSiP sp.................................................. .... ............... ................................. ... do którego należy (wskaż jedną cechę tego rodzaju obecną w Iliadzie).. .............. z o................................................. wskazując na cel tragedii...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 3...................................................................................................................................................... Warszawa 2012  17 ............................................................................................................................... b) Hybris........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ....................................... Scharakteryzuj Króla Edypa jako tragedię antyczną: a) Objaśnij............................................................................................................................................................................... c) Wina tragiczna................................................................. W odpowiedzi uwzględnij podane pojęcia........................................................................................................................................................... ........ b) Zdefiniuj pojęcie katharsis................................................................................................................................................................................................................

........................................................................................................o........................................................................................................................................... f) Scharakteryzuj bohaterów (na podstawie pojedynku Achillesa z Hektorem)........................ ........................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... do którego należy (wskaż jedną cechę tego gatunku obecną w Iliadzie)...... Warszawa 2012  18 ............................................................................................................................................................................................................. Nazwisko Dziedzina Krótka notka Sokrates Przekonany o istnieniu bytów idealnych (idei)...................... 4............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................. d) Objaśnij jego tytuł............................................................. odwołując się do metafory jaskini Safona Tyrtajos Praksyteles © Copyright by WSiP sp...................................... ............................................................................................................................................................................ swoje poglądy przedstawiał................................................................ c) Określ temat dzieła..... ................................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................... e) Wyjaśnij.............................. na czym polega mimetyczny charakter dzieła (na podstawie opisu tarczy Achillesa).................................................................................................................................. .......................................................................................................................... ................... z o............Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Nazwij gatunek literacki....................................................................... ... .......... .. ...................... Uzupełnij tabelę dotyczącą osiągnięć kulturowych świata antycznej Grecji.......................................................... ..................... ......................

..................................................................................... które zostały zobrazowane w kreacjach poniższych postaci mitologicznych (ostatni punkt uzupełnij własnym przykładem)........................................................................................................................ Objaśnij pojęcia odnoszące się do wierzeń starożytnych Greków............... ........................................................ .......................................................................................................... ..................................... odwołując się do konkretnych przykładów z mitologii................................................................... .................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 5................................... ...................................................................... ........ Określ archetypy............................................................................................... a) Antropomorfizm................................................................. ................................................................................................................................................. 6............. © Copyright by WSiP sp............................................................................................................................... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów mitologicznych (antycznych) oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... a) Orfeusz.................................................................................................... ................................................................................................................................ .................................................................................. c) Narcyz............................................................................................................................................ ................................................................................................................ b) Demeter....... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ Warszawa 2012  19 ................................................................................................................................................................................................................................ ............................ b) Politeizm................................................................................................................................................................................. 7................ ........................ z o.............................................................................................................................. ....................................................................................................................o........................................................................................................................................................................................ ....................................................................... .............................................. .......................................................... ..................................................................... .............. d) __________________________________..................................................

...................................................................................................................................................................................................................... b) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy epikurejskiej........................................................................... © Copyright by WSiP sp........... R Przetłumacz podane cytaty z poezji Horacego oraz objaśnij ich znaczenie................................................................................................................................. ...................................... d) Scharakteryzuj kreację podmiotu lirycznego.............................................. z o..........................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka ........................................................................................................................................................................................................ ..........................................................o.......................................................... 9............................................................................................................................................................................ a następnie: a) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy stoickiej............................... .............................................................. a) Non omnis moriar.............................. ........................................................................................................ .................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................... ...................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. .................................................................................... ............................................................................................................................... ........................................................................................................................................... Warszawa 2012  20 ......................................................................................................................................................................................... c) Wypisz z niego apostrofę.................................................... ............... ......... .................. 8............................... ..................................................................... ............................................ .................................................... b) Carpe diem........................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................... ........................................... R Przeczytaj poniższy fragment utworu....................

o.. Kto posiadł władzę rządzenia sobą. z o. Życie umyka […]. dom gościnny zaprasza.. [. dziś miej na względzie.] Nie czekaj jutra.. Warszawa 2012  21 .Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Horacy Do Mecenasa (fragment) O Mecenasie. z ręką na sercu rzec może co dzień: Żyłem. czy jutro pochmurne niebo. czekają róże. dzban pisany i balsam. władców tyrreńskich potomku. przybywaj. czy słońce. w zgodzie z każdym dniem będę […]. © Copyright by WSiP sp.

samouwielbienia b) Orfeusz – archetyp artysty. gwałtowne przeżywanie emocji f) Odwzorowanie świata starożytnej Grecji na tarczy Achillesa. autor Apolla zabijającego jaszczurkę – Platon – filozofia – Filozofia – nauczyciel Platona. archetyp nieszczęśliwego kochanka cierpiącego z powodu utraty ukochanej kobiety c) Demeter – archetyp miłości macierzyńskiej d) np. pragnienie poznania prawdy za wszelką cenę c) Nad bohaterem ciąży Fatum. przedstawiciel klasycyzmu. piękno i sprawność ciała. zazdrości) 1+1+1+1+1 4. a) Wiara w wielu bogów. Zeus jest gwałtowny i porywczy. życie w hańbie. męstwo i odwaga (heroizm). – Poezja – Spartanin. Atena – bogini mądrości i sprawiedliwej wojny. ingerencja bogów w losy bohaterów. Posejdon – władca morza) b) Bogowie greccy mają ludzkie cechy (od ludzi odróżnia ich nieśmiertelność). a) Bohater jest zarazem winowajcą (konsekwencje jego zbrodni ponosi cała rodzina oraz całe miasto) i ofiarą (rozpoznanie ohydy swoich czynów. każde z greckich bóstw opiekowało się określoną dziedziną ludzkiej aktywności (np. inwokacja. pasterstwo) 1+1+2+2+2+1 5. że nic nie wiem”) – Poezja – najsłynniejsza poetka starożytnej Grecji. Warszawa 2012  22 . oślepienie.o. obecność trzecioosobowego narratora. mimo pozornych sukcesów (rozwiązanie zagadki Sfinksa. niemożność ucieczki przed losem. rolnictwo. wygnanie z miasta) b) Przekonanie o niesłuszności słów Tejrezjasza (bardziej prawdopodobny wydaje się Edypowi spisek wróżbity i szwagra). ukazywał bogów w zwykłych ludzkich sytuacjach. a Hera zazdrosna 2+2 2. od jego imienia pochodzi nazwa poezji tyrtejskiej – Rzeźba – Ateńczyk. np. konieczność wypełnienia się przeznaczenia.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Literatura i kultura antyczna Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Liczba punktów Nr zad. wesele. Ikar – archetyp młodzieńczego idealizmu 1+1+1+1 3. panowanie nad Tebami) 2+2+2 © Copyright by WSiP sp. a) Narcyz – archetyp toksycznej miłości własnej. Projektowana odpowiedź 1. przekonany o niemożności zdobycia pełnej wiedzy o świecie („Wiem. z o.. autor wierszy wzywających do walki w obronie ojczyzny. wybory Edypa (ucieczka z Koryntu) nieuchronnie prowadzą go do katastrofy. Afrodyta – bogini miłości. dotyczący gniewu Achillesa (konsekwencji kłótni herosa z wodzem wojsk greckich Agamemnonem) c) Epika – np. autorka wierszy poświęconych miłości i związanym z nią uczuciom (tęsknocie. a) ‘Opowieść o Ilionie (Troi)’ b) Około pięćdziesięciodniowy epizod wojny trojańskiej. świadomość śmierci żony. sąd. ukazanie różnych dziedzin ludzkiej aktywności (np. charakterystyczne cechy stylistyczne (np. epitet stały) e) Sława rycerska jako najważniejsza wartość. świat przedstawiony ukazany przez opis i opowiadanie d) Epos (bohaterski) – np.

wezwanie do intensywnego wykorzystywania czasu. tragedia prowadzi do oczyszczenia (katharsis) poprzez przeżycie tych uczuć 1+2+2+2 Razem (poziom podstawowy) 35 7.o. jedność akcji (jednowątkowość) d) Los Edypa budzi litość (nieświadomość i szlachetność bohatera) i trwogę (wszyscy ludzie podlegają Fatum). z o. a) O Mecenasie. zwraca się do bliskiej sobie osoby. język i zapis 5 Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) © Copyright by WSiP sp.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Nr zad. stasimon (pieśń chóru) c) Jedność czasu (akcja dzieje się w ciągu jednego dnia). Warszawa 2012  48 23 . jest mędrcem. niemarnowania w życiu ani jednej chwili b) „Nie wszystek umrę”. a) „Chwytaj dzień”.. człowiekiem o dużym życiowym doświadczeniu c) Motyw biesiadowania w gronie przyjaciół. przekonanie o nieśmiertelności poezji. by udzielić jej rad. władców tyrreńskich potomku b) Podmiot liryczny snuje refleksje o życiu. W zadaniu jest oceniana umiejętność analizy i interpretacji dzieła literackiego. Ocenie nie podlega kompozycja wypowiedzi ani styl. która zapewnia artyście przetrwanie w pamięci potomnych 2+2 9. jak i struktury utworu. które powinny obejmować zarówno poziom idei. 6. korzystanie z życia d) Umiejętność panowania nad sobą. jedność miejsca (wydarzenia rozgrywają się przed pałacem królewskim w Tebach). odporność na zmienne koleje losu 1+1+1+1 8. Liczba punktów Projektowana odpowiedź a) Dramat b) Epejsodion (dialogi i monologi postaci scenicznych). porzucenie myśli o niepewnym jutrze.

Warszawa 2012  24 . 1) ZP II 4. 1) 2. na czym polega mimetyczny sposób kreowania świata przedstawionego w utworze ZP II 1. 3) ZP II 3. – Odczytuje przenośne (archetypowe) znaczenie mitu ZP II 3. z o.. 2) 8. składające się na kontekst kulturowy epoki ZP II 3. rozpoznając jego hierarchię wartości – Objaśnia. – Rozpoznaje w tekście współczesnym aluzje mitologiczne oraz określa ich funkcje – Porównuje obraz postaci mitologicznej w tekście współczesnym z jej pierwowzorem literackim ZR II 2. 2) ZP II 2. 2) 6. 1) 7. 4) 3. – Określa problematykę Iliady – Wskazuje cechy rodzajowe i gatunkowe eposu – Charakteryzuje wzorzec antycznego herosa. 4) 5. 2) ZP II 2. – Odczytuje znaczenie antycznych toposów („skrzydlatych słów”) ZP 3. 2) © Copyright by WSiP sp. – Wskazuje w tekście apostrofę – Charakteryzuje kreację podmiotu lirycznego w wierszu – Wykorzystuje kontekst filozoficzny (epikureizm i stoicyzm) do interpretacji tekstu ZP II 1. 1) 9. filozoficzne i literackie starożytnej Grecji. – Wskazuje cechy rodzajowe i gatunkowe tragedii antycznej ZP II 2. – Posługuje się słownictwem związanym z polem semantycznym tragizm – Charakteryzuje Edypa jako bohatera tragicznego ZP III 2. 2) ZP I 1. 3) ZR II 3.o. – Przywołuje najważniejsze dokonania artystyczne.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka kartoteka testu Literatura i kultura antyczna Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. – Definiuje znaczenia słów odnoszących się do kultury starożytnej Grecji ZP I 3. 2) 4. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. 1) ZP II 4.

............................................................ 2. funkcjonowanie tych samych motywów...... gatunków literackich i stylów w sztuce na terenie całej średniowiecznej Europy.................................... – przedstawienie malarskie................ – podobieństwo kultur narodowych średniowiecza. Podaj pojęcia zdefiniowane poniżej............................. c) 1492 r..... – podporządkowanie Bogu i religii chrześcijańskiej wszystkich dziedzin ludzkiej aktywności i obszarów zainteresowania człowieka (spraw materialnych........................ norm i wartości)........................................................................... wyobrażające Chrystusa na tronie pomiędzy modlącymi się Maryją i Janem Chrzcicielem.............................................................................. a) .... Rozszyfruj daty i określ ich znaczenie dla średniowiecza (w Polsce lub w Europie).Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura średniowiecza Sprawdzian wiadomości  Grupa I 1................................. b) ............................................................................ Sztuka romańska Sztuka gotycka Architektura Malarstwo i rzeźba 4.......................................o.. z o...... 3............ Bogurodzica Lament świętokrzyski Nadawca Adresat Cel wypowiedzi © Copyright by WSiP sp. Porównaj dwa style artystyczne średniowiecza...................... ................... c) ............................................................. ............... Warszawa 2012  25 ................ malarskie wyobrażenie idei pośrednictwa.................. a) 476 r.................................................. Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów............................... b) 966 r. zagadnień intelektualnych................ .............................................

.................. ........................................................................................... ................................................................................................. do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych........... Aleksego i św.............. ................................... 6........................ Aleksym................................................................................... b) Odwołując się do jego biografii........................... .............. .. Aleksy św......................................................................................... ................................................................. św...................................................................................................................................................................................................................................................................... Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św................................................................................................................................................................................ Franciszka................................................................................................................ ...................................................... © Copyright by WSiP sp......................................................................................................................................o.......................................................................................................................... Franciszek 7.............. .................................................... na czym polega dydaktyzm utworu............................................................................................................................................... Warszawa 2012  26 .. a) Nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu... omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie. ............................................................................................................................................ Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz: a) Archaizm fonetyczny............. .......................... Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice między postawami św................... ....................................................................................................... d) Objaśnij....................... e) Nazwij typ piśmiennictwa...... z o.................................................................................. c) Opisz „świętą śmierć” Aleksego...............................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Kreacja Maryi 5.................................................................................................................................................................................................................................. ..

... Bogurodzica (fragment) Bogurodzica dziewica............................ ......................................................................................................................... Warszawa 2012  27 ..................................... Kyrielejson........................................................................................................ ..............................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Archaizm fleksyjny............................................................................................ Lament świętokrzyski (fragment) Ciężka moja chwila............. ................................. 9....... ........................................ spuści nam......................................................................................................................... Matko-Polsko.................. a następnie: a) Wypisz dwa epitety o przeciwstawnym znaczeniu...................................... Iż on bije............................. ... krwawa godzina............................................................ ............................ © Copyright by WSiP sp.......... U Twego Syna....................................................... ......................................................... Gospodzina Matko zwolena......................................................................................................... męczy mego miłego Syna........ Przeczytaj poniższy fragment utworu......... c) Archaizm leksykalny............. ................................................................................. w sławne Potomstwo płodna! Króla królów I najwyższego Pana wielkość Uwielbiaj chwałą przynależną......................................................................................................................................................................... W poniższym fragmencie tekstu wskaż trzy cechy gatunkowe hymnu...................... Widzęć niewiernego Żydowina................................................................................................................................................................................................... .................................................. z o...................... e) Apostrofę............................... Maryja! Zyszczy nam............................................................. b) Określ funkcję tych epitetów............................................ f) Antytezę.......................................................................................................................................................................................................................................................... ..............................o.............................................................................................. .............................................. 8................................................................. d) Archaizm składniowy.......................................... Bogiem sławiena Maryja........................................... Wincenty z Kielczy Hymn do świętego Stanisława (fragment) O ciesz się..... ...........

........................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .. Raz po raz słabnącą ręką uderza się w piersi......... ..........................o........................................ Obrócił głowę ku zgrai pogan............................................................................................................................... R Przeczytaj poniższe fragmenty utworu.................................................................................................... Biegnie rycerz pędem na szczyt góry.................................................................................................................................................... twarzą do ziemi........................................................................................................ Na podstawie poprzedniego ćwiczenia i wiedzy o utworze odtwórz hierarchię wartości średniowiecznego rycerza................. położył się na zielonej murawie.................... chcąc........................ ................................................................................ Pieśń o Rolandzie (fragment) Roland czuje................................................................................................................................................................... c) Nazwij jednym słowem zabieg służący przedstawieniu Śmierci................................................. ............................. tak czyni... Pod siebie kładzie swój miecz i róg.............................. .................................................................................... które służą uwypukleniu demokratyzmu śmierci............................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 12................................................................................................................................................................................................................................................................... że umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia.................................................................................................................... ............................................................................... a następnie: a) Nazwij motyw literacki wykorzystany w utworze..................................................................... Opisz relacje między mężczyzną a kobietą w modelu miłości dwornej...................... .................................... b) Wskaż dwa zabiegi językowe.................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10.................................................................... .......................................................... ................................................................ aby Karol powiedział i wszyscy jego ludzie.... ............................................................................................. że śmierć go bierze całego: z głowy zstępuje do serca................................................................................................................. z o............................................................................................................................................................................................................... ........................................................... ............................................................................ 13.............. ..................................................................................................................................................................................... ....... Wskaż i zinterpretuj cztery symboliczne gesty i zachowania w scenie śmierci Rolanda.......................... ................ Warszawa 2012  28 .................................................................. .............................................................. ............... 11... Za grzechy swoje wyciąga ku niebu swoją rękawicę................................................................................................................................. © Copyright by WSiP sp.........

... i zdrowego................................................................................................................ Zbawię żywota każdego..........................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka d) Wyjaśnij........................................................................ oracze....................................................................... .. Każdy przed mą kosą skacze............................................................................ 5 Szwytki – wszystkich...............................................................................................................................] Mors dicit – Śmierć mówi.................................................. ................ Szwytki5 ma kosa potraci […] Bądź książęta albo grabie6. ...................................................... ............................. .................................... […] Rzemieślniki... głupiec... Chcę jich tysiąc pokęsać.................................... .................................. ............................................................................................. Plęsać – tańczyć................................................................ ............................. z o....................................................................................................................................................... kupce.................................................................... na czym polega połączenie grozy i śmieszności w wizerunku Śmierci........................ [.................................................................................................... 1 2 14.................................................. I chorego.... ................. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty) Mors dicit1 […] Gdy się jimę z kosą plęsać2........................................................................................................................................................................................................................................................... ....... 3 Wszytko ludzskie plemię – cały rodzaj ludzki........................................................................................ oraz określ funkcję takiego połączenia................................ R Omów kompozycję Boskiej Komedii Dantego.................................................................... Bądź ubodzy i bogaci............................................................................ Warszawa 2012  29 ............................................. 7 Pobierzę k sobie – zabiorę do siebie............... 4 Wiła – błazen......................................................................................................................................................... Wszytki ja pobierzę k sobie7....................................................................................................................................................................................................o...................................................................................... 6 Grabia – hrabia........... ........................................... .................................................................................................. […] Morzę wszytko ludzskie plemię3: Morzę mądre i też wiły4 […]....... ............................................................................................................................... ................................................. © Copyright by WSiP sp.....

................................. © Copyright by WSiP sp................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ............................................. ... ........................................ określ.......................... ................................................................................ .................................................................................................................................................................................................................................... ......................... 17............................. kim byli........... i wskaż ich rolę w wędrówce poety.................................................................................................................... W głębi ciemnego znalazłem się lasu............................................................................................................ ................................................................................................................................................................ Straciwszy z oczu szlak niemylnej drogi................................................................ ................................................................................................................................................................................ na połowie czasu............................................... Dante Boska Komedia Pieśń I (fragment) W życia wędrówce..............................o............................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Warszawa 2012  30 ................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. ...................................................... R Opisz budowę dantejskiego Piekła..............................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 15........... ...................... 16................ R Wymień dwóch przewodników oprowadzających Dantego po zaświatach................................................... R Odszukaj i zinterpretuj alegorię wykorzystaną w pierwszych wersach poematu Dantego. .......................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................... ............................................ z o..............................

............................. ............................................................................................................................................................................................................................ .............................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................... z o............. ................ ........ 2.................... ......... ............. a) Nazwij typ piśmiennictwa.... Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św................................................................. na czym polega dydaktyzm utworu.................................................................................................................................................................................................................................... Franciszka........................................................................................................... ....... Warszawa 2012  31 ................. ............................................... d) Nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu................................................................................... b) Odwołując się do biografii Aleksego......................................................................................... Aleksego i św......................................................... Wskaż i zinterpretuj cztery symboliczne gesty i zachowania w scenie śmierci Rolanda.... ............................................................................................... Franciszek św............................................................................................... ...... © Copyright by WSiP sp............Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura średniowiecza Sprawdzian wiadomości Grupa Ii 1...........o............................................................................................................. do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych............................................................... Aleksym.................................................................. .............................................................. ............................................................................. .......... św............................................................................................ Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice między postawami św............................................................................................... e) Objaśnij............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Aleksy 3................................................................................................ c) Opisz „świętą śmierć” Aleksego.................................................................................................................................... omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie.......................................................................................

........................................................... Raz po raz słabnącą ręką uderza się w piersi.............................................. Za grzechy swoje wyciąga ku niebu swoją rękawicę.............................. chcąc.......................................... ..................... twarzą do ziemi................................................................................................................................ tak czyni.......................................................................................................................... Opisz relacje między mężczyzną a kobietą w modelu miłości dwornej.... ................................................................................................................. W poniższym fragmencie tekstu wskaż trzy cechy gatunkowe hymnu.............................................................................. Porównaj dwa style artystyczne średniowiecza...................................... położył się na zielonej murawie............................................. Wincenty z Kielczy Hymn do świętego Stanisława (fragment) O ciesz się............................................................................... że umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia................................................................... .......... ....... aby Karol powiedział i wszyscy jego ludzie......................... Biegnie rycerz pędem na szczyt góry.................................. że śmierć go bierze całego: z głowy zstępuje do serca............................................................................... Na podstawie poprzedniego ćwiczenia i wiedzy o utworze odtwórz hierarchię wartości średniowiecznego rycerza.........Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Pieśń o Rolandzie (fragment) Roland czuje.................................. ............................................................................................... ............................................................................................. ................................. ........ Sztuka romańska Sztuka gotycka Malarstwo i rzeźba Architektura © Copyright by WSiP sp........................................................................................................ 6..................................................... Matko-Polsko....................................................................................................................................... z o........................... ....................................................................................................................................... Warszawa 2012  32 ......................................o...................... Pod siebie kładzie swój miecz i róg... Obrócił głowę ku zgrai pogan........................................... ............................................................................................................................................................................ ........ .... 4......... 5.............................................. 7............................................................................................. w sławne Potomstwo płodna! Króla królów I najwyższego Pana wielkość Uwielbiaj chwałą przynależną..................................................................................................................................

.......................... z o.............................................................. c) Archaizm fleksyjny..............................................o....................... Rozszyfruj daty i określ ich znaczenie dla średniowiecza (w Polsce lub w Europie).... a) .................. b) 966 r.......... b) Apostrofę....Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 8........................................................ b) ........ – podobieństwo kultur narodowych średniowiecza............................................. zagadnień intelektualnych........... © Copyright by WSiP sp.................................................................................................................... ......................... ................................... c) 1492 r..................... Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów................. – podporządkowanie Bogu i religii chrześcijańskiej wszystkich dziedzin ludzkiej aktywności i obszarów zainteresowania człowieka (spraw materialnych.................................................................................................................................................... Warszawa 2012  33 ............................. .............................................................. malarskie wyobrażenie idei pośrednictwa................... c) ....................................................................................... Bogurodzica Lament świętokrzyski Adresat Nadawca Kreacja Maryi Cel wypowiedzi 11.......... Podaj pojęcia zdefiniowane poniżej......................................................................... norm i wartości)............................. .................................................................................. gatunków literackich i stylów w sztuce na terenie całej średniowiecznej Europy.... wyobrażające Chrystusa na tronie pomiędzy modlącymi się Maryją i Janem Chrzcicielem....................... 10............. a) 476 r................................ Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz: a) Antytezę. .... – przedstawienie malarskie..... 9................... .................. funkcjonowanie tych samych motywów.......................................................................................................................................................................................

.................................... Warszawa 2012  34 ............................... ...................................... Kyrielejson................ Widzęć niewiernego Żydowina............................. Bogiem sławiena Maryja........................................................................................................................................................................................................... f) Archaizm fonetyczny...................................................... U Twego Syna................................................................................................ ................................ .............................................................................. z o................................. .............. ....................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................... męczy mego miłego Syna................................................................................................................................................................................................................................. a następnie: a) Wypisz dwa epitety o przeciwstawnym znaczeniu...................... ..................... R Omów kompozycję Boskiej Komedii Dantego.............. ......................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka d) Archaizm składniowy.................................................. Bogurodzica (fragment) Bogurodzica dziewica.................... Gospodzina Matko zwolena................................................................................. ......................................................................................................................... b) Określ funkcję tych epitetów................. Przeczytaj poniższy fragment utworu.................................................................... Lament świętokrzyski (fragment) Ciężka moja chwila............................................... ................................ ........... .................................................................................... spuści nam.............................................................................................................................................................................o....... Iż on bije................................................................................... ........................................................................................................................................................... e) Archaizm leksykalny.......................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................. 13..................................................................................... © Copyright by WSiP sp........... 12....................................................... krwawa godzina.................................... ............................................. Maryja! Zyszczy nam.............................................................

...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 16............................................................................ ............. .............................................. Straciwszy z oczu szlak niemylnej drogi.................... określ............................................................... .............. .................................................................................................................................... ........................................................................................................................ R Wymień dwóch przewodników oprowadzających Dantego po zaświatach............................................................ ................................................................................ ....................................................................................................... R Opisz budowę dantejskiego Piekła.................................................................... ....................................................... ...............................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 14................... © Copyright by WSiP sp.. ............................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................. b) Nazwij motyw literacki wykorzystany w utworze................... R Przeczytaj poniższe fragmenty utworu......................................................................................................................................................... W głębi ciemnego znalazłem się lasu......................................................... .............................................. ............... 15................................................................... ........................................................................................... i wskaż ich rolę w wędrówce poety....................................................................... 17............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. a następnie: a) Nazwij jednym słowem zabieg służący przedstawieniu Śmierci.................................................................................................................................................................................... kim byli..................................... R Odszukaj i zinterpretuj alegorię wykorzystaną w pierwszych wersach poematu Dantego.............................................................................................................................................................................................................. na połowie czasu........................................................................................................................................... Dante Boska Komedia Pieśń I (fragment) W życia wędrówce.................................................... Warszawa 2012  35 ........ ................................................................................ z o........................ ...............................o........................ ....................................................................

............ Chcę jich tysiąc pokęsać......... [... .............................................................................................................................................................. 6 Grabia – hrabia........ 7 Pobierzę k sobie – zabiorę do siebie.... .............................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wyjaśnij.............................................................. oracze............................... głupiec. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty) Mors dicit1 […] Gdy się jimę z kosą plęsać2........ kupce... ................ Szwytki5 ma kosa potraci […] Bądź książęta albo grabie6............................................................................ i zdrowego............................... […] Rzemieślniki............................................ Bądź ubodzy i bogaci............ Każdy przed mą kosą skacze........................... d) Wskaż dwa zabiegi językowe.......... Zbawię żywota każdego................. które służą uwypukleniu demokratyzmu śmierci.................................................................................. .............. ......] Mors dicit – Śmierć mówi................................................... Wszytki ja pobierzę k sobie7..................................................... 4 Wiła – błazen.... 1 2 © Copyright by WSiP sp......................... oraz określ funkcję takiego połączenia....................................................................................... na czym polega połączenie grozy i śmieszności w wizerunku Śmierci........ […] Morzę wszytko ludzskie plemię3: Morzę mądre i też wiły4 […].................... I chorego.......... 5 Szwytki – wszystkich....... Warszawa 2012  36 .................... ............. z o....................................................... Plęsać – tańczyć........ 3 Wszytko ludzskie plemię – cały rodzaj ludzki..................................o..........................................................

który wierni powinni naśladować e) Hagiografia 1+1+1+1+1 6. koniec średniowiecza w Europie 1+1+1 2. miłość) 4. niemożność uzyskania pocieszenia. kolory..Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Literatura i kultura średniowiecza Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. a) Asceza b) Porzucenie żony w noc poślubną. geometryczne budowle Małe okna zakończone półokrągłym łukiem Masywne mury Kościoły pełniące również funkcję obronną Wysokie. inne matki Prośba o wyjednanie przez Maryję łask u Boga Prośba o wysłuchanie. majestatyczna.o. 4 1+1+1+2 5. uzdrowienia. Jezus. wyjęcie listu z ręki Aleksego przez jego żonę). a) Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego. z o. początek średniowiecza w Europie b) Chrzest Polski. deesis Ukazanie indywidualnych cech przedstawianych osób Emocjonalizm Ołtarze szafowe Wierni (lud boży) Maryja Maryja Różni adresaci: „bracia miła”. odrzucenie wartości materialnych 1+2 Życie kontemplacyjne Izolacja od świata i innych ludzi Cierpienie 7. pośredniczka między Bogiem a ludźmi. atrybuty) Typowe przedstawienia malarskie. strzeliste budowle Ogromne okna zakończone ostrym łukiem Witraże Specyficzne elementy architektoniczne (np. gwałtowne emocje (rozpacz. Surowe. rezygnacja z bogactw (rozdanie majątku biednym). ludzki wymiar męki Maryi. Warszawa 2012  Życie aktywne Miłość do ludzi i natury (ewangelizacja) Wiara radosna 1+1+1+1+1+1 37 . zgodność z dogmatami wiary (dziewica i matka jednocześnie) Stoi pod krzyżem. Podporządkowanie życia Bogu. kochająca i cierpiąca matka. początek średniowiecza w Polsce c) Odkrycie Ameryki przez K. bezsilność. a) „Sławiena” b) „Spuści” c) „Zwolena” d) „Bogurodzica” © Copyright by WSiP sp. a) Uniwersalizm b) Teocentryzm c) Deesis 1+1+1 3. hołd oddany bohaterowi przez cesarza i papieża d) Utwór należy do literatury parenetycznej. Kolumba. gniew. rozeta) Idealizujący i schematyczny sposób ukazania postaci Symbolika (gesty. Projektowana odpowiedź Liczba punktów 1. współczucie Królowa niebios. upokorzenia w domu rodzinnym po powrocie do Rzymu c) Cuda towarzyszące śmierci (bicie w dzwony. np. wywyższona przez Boga. archanioł Gabriel. propaguje wzorzec osobowy. rozżalenie.

powtórzenie zaimków („wszytko”. Wergiliusz – starożytny rzymski poeta. „każdy”) c) Personifikacja d) Groza – przypomnienie o nieuchronności śmierci. Raj) – Każda z części składa się z 33 pieśni. a zarazem pozwala oswoić śmierć 1+1+1+2 14. męstwo. zwężającego się ku dołowi (pozostałość po upadku Lucyfera) – Składa się z 9 kręgów – Każdy z kręgów jest przeznaczony dla innego typu grzeszników (np. utwór pełni dwie funkcje: ma cel dydaktyczny. wymachuje kosą). kult kobiety – Miłość jako wolny wybór kochanków – Etykietalność form i zachowań 2 11. „Ciemny las” – alegoryczne przedstawienie zagubienia i niepokoju Dantego 2 Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) © Copyright by WSiP sp. oczyścić duszę) Beatrycze – ukochana Dantego. – Ma postać leja w ziemi. z o.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka e) „Bogurodzica dziewica”. – Podniosły i uroczysty nastrój – Rozpoczęcie utworu apostrofą. – Wejście na szczyt góry – zbliżenie się do Boga (podobieństwo do śmierci Jezusa na Golgocie) – Położenie się twarzą do ziemi – znak pokuty i pokory wobec Boga – Przykrycie ciałem miecza i rogu – ochrona atrybutów rycerskich przed poganami – Zwrócenie głowy ku wrogom – gotowość do walki nawet w chwili śmierci. wyliczenia osób różnych zawodów i stanów. urzeczywistniający się na polu walki przez czyn zbrojny (odwaga. – Podzielony na trzy części (Piekło. zmarła bardzo młodo. skąpców. Rycerz średniowieczny był chrześcijaninem oddanym Bogu i podporządkowującym swoje życie dążeniu do zbawienia (walka z poganami. zwrot do adresata (upersonifikowanej ojczyzny) – Tematyka patriotyczno-religijna – Wyraża uczucia zbiorowości 2 10. szerzenie chrześcijaństwa) 2 Razem (poziom podstawowy) 39 13. ludzi rozwiązłych. symbol zwycięstwa nad poganami – Uderzenie się w piersi – wyraz skruchy i żalu za grzechy – Wyciągnięcie rękawicy ku niebu – symbol poddania się władzy Boga 2 12. każdy z nich jest umieszczony w jednej z trzech paszcz Lucyfera 2 16. „Matko” f) „Bogurodzica – dziewica”. śmiech – zachowanie śmierci (skacze. Warszawa 2012  54 38 . przewodnik po Piekle i Czyśćcu (pomaga przezwyciężyć strach.o. Najważniejszą wartością dla średniowiecznego rycerza był honor. a) „Krwawy – miły” b) Podkreślają stan emocjonalny Maryi – miłość do Jezusa i cierpienie spowodowane jego śmiercią 1+1 9. Czyściec. przebywa w Otchłani (człowiek prawy. wierność). mistrz Dantego. samobójców) – Na dnie Piekła cierpią najwięksi zdrajcy: Boga (Judasz) i Cezara (Brutus i Kasjusz). ale nieochrzczony). „Gospodzin – Syn” 8. „Maryja”. – Miłość jako służba (relacje między mężczyzną a kobietą przypominają relacje feudalne) – Idealizacja.. przewodniczka po Raju (od miłości ziemskiej prowadzi Dantego do miłości i poznania Boga) 4 17. co razem z pieśnią wstępną daje 100 – Kompozycją utworu rządzi liczba 3 (symboliczny znak boskiej doskonałości) 2 15. a) Danse macabre (taniec śmierci) b) Antonimy.

z o. Warszawa 2012  39 . 2) ZP II 2. – Odczytuje alegoryczne treści poematu Dantego ZP II 3. hagiografia) – Charakteryzuje św. wykorzystując kontekst literacki i biograficzny ZP II 3. – Porównuje sytuację liryczną (podmiot. 1) 8. – Rozpoznaje i nazywa wartości składające się na etos rycerski ZP II 4. malarstwa oraz rzeźby romańskiej i gotyckiej ZP II 3. – Wskazuje charakterystyczne cechy architektury. – Charakteryzuje przestrzeń wykreowaną w poemacie Dantego ZP II 2. – Określa ramy czasowe epoki w Polsce i Europie ZP II 3. 5) 5. Aleksego jako wzorzec osobowy średniowiecza – Dostrzega dydaktyczny charakter literatury średniowiecznej ZP II 2. 5) 7. 1) 3. – Posługuje się słownictwem związanym z kulturą epoki (asceza. 4) © Copyright by WSiP sp. 2) 2. – Wskazuje w tekście różne typy archaizmów – Wskazuje w tekście apostrofę i antytezę ZP II 2. 1) 10. 2) 6. – Rozpoznaje motyw literacki charakterystyczny dla kultury średniowiecza – Wskazuje zastosowane w utworze środki wyrazu artystycznego – Wskazuje związek między sposobem kreacji świata przedstawionego a przesłaniem utworu ZP II 2. 3) ZP II 2. 4) 12. – Wskazuje w tekście epitety i określa ich funkcję ZP II 2. 2) 13. – Określa tożsamość postaci z poematu Dantego. 1) 14. adresat. 2) 4. – Definiuje znaczenia słów odnoszących się do kultury średniowiecza ZP I 3. 2) 17. 4) 16. – Charakteryzuje średniowieczny model miłości dwornej ZP II 2. Aleksego ZP II 2. – Rozpoznaje istotne cechy struktury poematu Dantego. Franciszka i św. 2) 11. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. 1) 15. – Odczytuje symboliczne znaczenie elementów świata przedstawionego w utworze ZP II 3. – Porównuje postawy św. 1) ZR II 2. wskazując związek między kompozycją utworu a poziomem idei ZR II 2.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka kartoteka testu Literatura i kultura średniowiecza Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. – Wskazuje cechy gatunkowe hymnu ZP II 2.. 1) 9.o. intencja wypowiedzi) w Bogurodzicy i Lamencie świętokrzyskim – Porównuje kreację Maryi w Bogurodzicy i Lamencie świętokrzyskim ZP II 2.