You are on page 1of 39

Sprawdziany

po epokach
klaSa 1, częśĆ 1

2 Biblia w literaturze i kulturze.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu
12 literatura i kultura antyczna.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu
25 literatura i kultura średniowiecza.
Sprawdzian wiadomości
Grupa I
Grupa II
Model odpowiedzi
Kartoteka testu

Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka

Biblia w literaturze i kulturze
Sprawdzian wiadomości

Grupa i

1. Uzupełnij tabelę.
Stary Testament

Nowy Testament

czas spisania
język
wybrane księgi
(trzy przykłady)
2. Wyjaśnij znaczenie słów:
a) Biblia.
...............................................................................................................................................................................................
b) Testament.
...............................................................................................................................................................................................
c) Ewangelia.
...............................................................................................................................................................................................
3. Określ problematykę:
a) Księgi Hioba.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
b) Księgi Koheleta.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
4. Na podstawie historii Abrahama opisz relacje między Bogiem a człowiekiem przedstawione w Starym Testamencie.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................

© Copyright by WSiP sp. z o.o., Warszawa 2012 

2

Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka

5. Przeczytaj poniższy fragment utworu, a następnie:
a) Określ typ psalmu.
...............................................................................................................................................................................................
b) Podaj dwa argumenty na poparcie swojego stanowiska.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
Mikołaj Sęp Szarzyński Psalmu CXXX paraphrasis […] (fragment)
W grzechach srogich ponurzony,
Ze wnętrzności serca mego
Wołam, Boże niezmierzony!
Mego głosu rzewliwego
Racz słyszeć prośby płaczliwe,
A z miłosierdzia Twojego
Nakłoń ucho litościwe!
6. Przeczytaj poniższy fragment utworu, a następnie:
a) Wskaż księgę biblijną, z której pochodzi fragment.
...............................................................................................................................................................................................
b) Objaśnij, na czym polega specyfika tej księgi w całej Biblii.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
c) Zinterpretuj alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy oraz łączącej ich relacji.
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................
OBLUBIENIEC
O jak piękna jesteś, przyjaciółko moja,
jak piękna,
oczy twe jak gołębice!
OBLUBIENICA
Zaiste piękny jesteś, miły mój,
o jakże uroczy!
Łoże nasze z zieleni.

© Copyright by WSiP sp. z o.o., Warszawa 2012 

3

................................................... Warszawa 2012  4 ................... W ostatniej rubryce dopisz własny przykład................................................................ .......................................................... Sens dosłownY Sens symbolicznY syn ojciec odejście syna z domu roztrwonienie majątku powrót do domu wyprawienie uczty na cześć syna 8................................................................................. z o..........o..... ........................................................ 9....... ................ Scharakteryzuj Apokalipsę biblijną: a) Wskaż autora księgi........... Uzupełnij tabelę dotyczącą źródeł i znaczenia frazeologizmów biblijnych............................................ ............................................................................................. c) Opisz sposób obrazowania zastosowany w tekście......................... b) Określ jej temat.........................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 7............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Frazeologizm Źródło Zdanie zawierające frazeologizm wieża Babel egipskie ciemności rzeź niewiniątek © Copyright by WSiP sp....... ............................................................................................................................ Uzupełnij tabelę na podstawie analizy elementów świata przedstawionego Przypowieści o synu marnotrawnym........................................................................................... .................................................................................................................. ......................................

................................................................................................................................. ......................... .............................................. ................................................... .......................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ..................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................o........................................................................................................................................................... ........................................ ....................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ........................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp.............................................................................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................................................... z o................... ................................................................................................................ ................................................ .................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................................... ..................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................ R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów biblijnych oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim........... Warszawa 2012  5 ............................................................................................................................................................................................................................................ ................................................ .................................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................... .........................................................................................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10.....................................................................................

...................................... Mikołaj Sęp Szarzyński Psalmu CXXX paraphrasis […] (fragment) W grzechach srogich ponurzony. miły mój............................................................................. ...........................................................o......... z której pochodzi fragment........................................................................................................................................................................................... b) Podaj dwa argumenty na poparcie swojego stanowiska..................................................... Boże niezmierzony! Mego głosu rzewliwego Racz słyszeć prośby płaczliwe..... Przeczytaj poniższy fragment utworu....... c) Zinterpretuj alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy oraz łączącej ich relacji. Warszawa 2012  6 ................................................................ A z miłosierdzia Twojego Nakłoń ucho litościwe! © Copyright by WSiP sp....................................................................................... na czym polega specyfika tej księgi w całej Biblii............................................................................... Przeczytaj poniższy fragment utworu......................................................... Ze wnętrzności serca mego Wołam.... ................................. .......................................... OBLUBIENIEC O jak piękna jesteś............................................................. ............................................................................................................................................................................................................ b) Objaśnij............................................................................. a następnie: a) Określ typ psalmu............................................................ ... . .................................................................................. z o.................................... .......................... ................................................................................................................................................................. przyjaciółko moja.................................................................................................................................. ...... a następnie: a) Wskaż księgę biblijną................................ oczy twe jak gołębice! OBLUBIENICA Zaiste piękny jesteś.................................................. o jakże uroczy! Łoże nasze z zieleni............................................ .........................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Biblia w literaturze i kulturze Sprawdzian wiadomości Grupa Ii 1................................................................................................................................................................ jak piękna....................................................................................................................... 2..............

................................................................................................................................................................................ ......................... Uzupełnij tabelę...................................................................................................... 5............................................................................................ ................................... Scharakteryzuj Apokalipsę biblijną: a) Określ temat księgi...Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 3......................... .............................................................. b) Opisz sposób obrazowania zastosowany w tekście......................................................................... Warszawa 2012  7 ...... z o............................................................................................................. © Copyright by WSiP sp................... Frazeologizm Źródło Zdanie zawierające frazeologizm rzeź niewiniątek wieża Babel egipskie ciemności 4......................................................................................... ........................................... .................. ............................... b) Testament........................................................ W ostatniej rubryce dopisz własny przykład................................................................................................................................................ c) Biblia................ ..............................................................................................................................................................................................o............................... Uzupełnij tabelę dotyczącą źródeł i znaczenia frazeologizmów biblijnych.. Stary Testament Nowy Testament wybrane księgi (trzy przykłady) czas spisania język 6................................................................................................................ .............................................................................................................................................................................................................................. ..................... Wyjaśnij znaczenie słów: a) Ewangelia..................................

.............. ......................................................................................................o........................................................................................................... 7................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................... ........................................................... ........................................................................................................................................................................................ b) Księgi Hioba.. ........................................................................................ Na podstawie historii Abrahama opisz relacje między Bogiem a człowiekiem przedstawione w Starym Testamencie.............................................. Sens dosłownY Sens symbolicznY syn ojciec odejście syna z domu roztrwonienie majątku powrót do domu wyprawienie uczty na cześć syna © Copyright by WSiP sp.......................................................................................................................................................................................................................................................... z o................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Warszawa 2012  8 ....................................................................................................................................................... 9............................................................................................................ Uzupełnij tabelę na podstawie analizy elementów świata przedstawionego Przypowieści o synu marnotrawnym......... ..................................................................... ..................................................................... ................................................................................................. .................... ............... 8.................................................................................................................................... .............................. .................................................................................................................................................................................................................................................... Określ problematykę: a) Księgi Koheleta................................................................................... ....Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wskaż autora księgi.......

.............................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10.............................................................................................................................................. ......................................................................................................... ...................................................................... ...........................o............................................................................................................................................................................................................................ ....... Warszawa 2012  9 ............................................................................................................... .......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................ ...................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................... .............. ......................................................................................................................... ...... .................................................. z o......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................. ........................................................................................................................................................................................................................................ ........................ © Copyright by WSiP sp................................................... .................. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................... ........................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................................................................................... ............................... .................................................................................................................................................... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów biblijnych oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

groza (potworność opisywanych stworzeń). miłosierdzie jako najważniejszy atrybut Boga. odwrócenie się od Boga – Życie w grzechu – Nawrócenie – Przebaczenie 3 8. opis kosmicznej katastrofy połączony z zapowiedzią zbawienia i odkupienia wiernych c) Symbolika. Apokalipsa 3 2. Księga Hioba. Ewangelia według św. Hebrajski. „nakłoń”) 1+2 6. Mateusza. niezawinione cierpienie bohatera zwraca uwagę na różnice między ludzkim a boskim pojęciem sprawiedliwości b) Księga Koheleta ma postać wywodu filozoficznego. pesymistyczne refleksje na temat nietrwałości świata i ludzkiego życia. a) Pieśń nad Pieśniami b) W księdze tej nie ma bezpośrednich odniesień do Boga i sfery sacrum. Dzieje Apostolskie. a) Księga Hioba opowiada dzieje zakładu Boga i szatana. I w. chcąc sprawdzić wiarę Hioba. ekspresyjność przedstawienia (dynamizm. pokora wobec Boga. Księga Koheleta Np. duszę ludzką). Listy Apostolskie.e. by szatan odebrał mu bogactwo. Warszawa 2012  10 . Księga Wyjścia. Hiob do końca zachowuje wiarę i bojaźń bożą.o. a) Psalm błagalny b) Podmiotem lirycznym jest grzesznik proszący o wysłuchanie.. a) ‘Księga’ b) ‘Przymierze’ c) ‘Dobra nowina’ 1+1+1 3. – Nakaz absolutnego posłuszeństwa wobec Boga (poświęcenie jedynego syna na ofiarę całopalną) – Bóg jako wartość najwyższa.e. Oblubienica – naród wybrany (Kościół. 1. Księga Psalmów. w warstwie znaczeń dosłownych opowiada ona o miłosnej relacji między mężczyzną i kobietą c) Oblubieniec symbolizuje Boga (Jezusa). a) Święty Jan b) Wizja końca świata i ostatecznych losów ludzkości. Bóg pozwala.n. Księga Rodzaju. emocjonalna więź 1+1+2 7. p. grecki. kontrastowe kolory) 1+2+2 © Copyright by WSiP sp. – Grzesznik – Bóg – Zagubienie. bezpośrednie zwroty – prośby o łaskę („racz”. bezwartościowość rzeczy i spraw ludzkich 2+2 4. n. uśmiercił wszystkie dzieci i dotknął go trądem. topos vanitas – marność. aramejski Grecki Np. relacja między nimi jest przedstawiona jako głęboka. Liczba punktów Projektowana odpowiedź VI/V w.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Biblia w literaturze i kulturze Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad. ostre. z o. w imię której należy poświęcić wszystkie inne wartości (miłość ojcowską) – Bojaźń boża wynagrodzona przez Stwórcę (błogosławieństwo dla potomków Abrahama) 2 5.

Bóg pomieszał im języki. by nie mogli się porozumieć i dokończyć dzieła Np. języków oraz zawartości Starego i Nowego Testamentu ZP II 3. – Przywołuje informacje na temat czasu powstania. 2) © Copyright by WSiP sp.: Zapowiada się prawdziwa rzeź niewiniątek – jeszcze nikt nie zdał tego egzaminu w pierwszym terminie 3+2 Za uzupełnienie ostatniego wiersza tabeli uczeń dostaje 2 punkty. Liczba punktów Projektowana odpowiedź Ludzie chcieli dorównać Bogu. – Określa problematykę wskazanej księgi biblijnej – Wskazuje środki stylistyczne zastosowane w Apokalipsie ZP II 1. 1) 9. 4) 8.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Nr zad. – Definiuje znaczenia słów związanych z Biblią ZP I 3. 4) 7. Ocenie nie podlega kompozycja wypowiedzi ani styl. 1) ZP I 1. 1) 3. – Rozpoznaje w tekście współczesnym aluzje biblijne oraz określa ich funkcje – Porównuje obraz postaci biblijnej w tekście współczesnym z jej pierwowzorem literackim ZR II 2. – Odczytuje przenośne znaczenie Przypowieści o synu marnotrawnym ZP II 3. 1) 10. 3) 6. 2) 4. język i zapis Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) 32 5 37 kartoteka testu Biblia w literaturze i kulturze Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad.2) 5.: Burza spowodowała awarię prądu i nad całym miastem zapanowały egipskie ciemności Mord dokonany na niemowlętach na polecenie Heroda. 9. – Określa problematykę wskazanej księgi biblijnej – Odczytuje alegoryczne znaczenie postaci Oblubieńca i Oblubienicy ZP II 1.o. jak i struktury utworu. który obawiał się potęgi króla żydowskiego (Jezusa) narodzonego w Betlejem Np. – Określa problematykę wskazanych ksiąg biblijnych ZP II 1. – Charakteryzuje Abrahama i jego relacje z Bogiem.: Europejskie stolice przypominają dziś wieżę Babel Jedna z plag. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. – Odczytuje sens związków frazeologicznych o proweniencji biblijnej – Redaguje zdania świadczące o właściwym zrozumieniu znaczenia związków frazeologicznych o proweniencji biblijnej ZP I 1. – Określa typ psalmu – Charakteryzuje kreację podmiotu i adresata lirycznego w utworze ZP II 2.. za uzupełnienie pozostałych – po 1 punkcie Razem (poziom podstawowy) 10. które powinny obejmować zarówno poziom idei. którymi Bóg – za pośrednictwem Mojżesza – ukarał Egipt. 2) ZP II 2. z o. 2) 2. odnosząc się do starotestamentowego systemu wartości ZP II 4. W zadaniu jest oceniana umiejętność analizy i interpretacji dzieła literackiego. ponieważ faraon nie chciał wypuścić Izraelitów z niewoli Np. 2) ZP II 3. budując wieżę sięgającą nieba. 3) ZR II 3. Warszawa 2012  11 .

........................................................................................................... Określ archetypy.......... ........................................................o.................................................................................................................................. odwołując się do konkretnych przykładów z mitologii............................................................................................................................................................................................................................ d) ______________________________________............................................................................................................................. a) Politeizm................................................................................................ Nazwisko Dziedzina Krótka notka Tyrtajos Praksyteles © Copyright by WSiP sp........................................................... ................................................ ..................................................... ............................................... ............................................................................................................................................. ................................ ............................ ........................................................................................................................................................................................................... .Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura antyczna Sprawdzian wiadomości  Grupa i 1............................................................................ Objaśnij pojęcia odnoszące się do wierzeń starożytnych Greków...... b) Orfeusz............................................................... b) Antropomorfizm................................................. ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... które zostały zobrazowane w kreacjach poniższych postaci mitologicznych (ostatni punkt uzupełnij własnym przykładem)...................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................ .............................. Uzupełnij tabelę dotyczącą osiągnięć kulturowych świata antycznej Grecji.................. z o..................................................................................... c) Demeter............................ ....................... 3........................... 2............................... a) Narcyz......................................................................... .......................................................................... Warszawa 2012  12 ...........................................................................................

................................................................. W odpowiedzi uwzględnij podane pojęcia.................................... .................................. a) Wina tragiczna..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... d) Nazwij gatunek literacki....... b) Określ jego temat.................................................................................................. ..... 5.........Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Przekonany o istnieniu bytów idealnych (idei).................................................................................. odwołując się do metafory jaskini Sokrates Safona 4................................................................................................................................................................................................................................................................................... do którego należy (wskaż jedną cechę tego rodzaju obecną w Iliadzie)..................................................................................................... Przedstaw Edypa jako bohatera tragicznego...... z o................................. Warszawa 2012  13 ............................................................ c) Nazwij rodzaj literacki................................................................................................................................. ....................................... .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................ ................... ............................ ................................................................................... swoje poglądy przedstawiał....................................................... ............... ....................... Odwołując się do omawianych fragmentów Iliady oraz do wiedzy na temat utworu: a) Objaśnij tytuł dzieła............................................................................................................................................................................................................ ................................... ..................................................................................................................................................... f) Wyjaśnij............................................................................................................................................ do którego należy (wskaż jedną cechę tego gatunku obecną w Iliadzie)................................................................................................... ........................o....................... . ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. e) Scharakteryzuj bohaterów (na podstawie pojedynku Achillesa z Hektorem).............................. © Copyright by WSiP sp.................................................. na czym polega mimetyczny charakter dzieła (na podstawie opisu tarczy Achillesa)....................................... ................................................

.........................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Hybris... c) Objaśnij............................. 7.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................. na czym polega realizacja zasady trzech jedności w utworze........................................................................................................................................ ........................................ b) Wymień dwie podstawowe części kompozycyjne utworu i określ ich zawartość............................................... Warszawa 2012  14 ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................... ................................................................................... c) Tragizm.......................... .......................................... .......................................................................................................................................................................................... Scharakteryzuj Króla Edypa jako tragedię antyczną: a) Wskaż rodzaj literacki..................................................................................................................... .................................................................................................................................................. R Przeczytaj poniższy fragment utworu................................................................ ............................................................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp.............................................................................................................................................................................. wskazując na cel tragedii.............................................................................................................................................................................................. ............................................................................. ............................................ d) Zdefiniuj pojęcie katharsis......................................................................................... b) Scharakteryzuj kreację podmiotu lirycznego............................................................ ......................................... ........................ a następnie: a) Wypisz z niego apostrofę.......................................................... .................. .................................................................................................................................................... ...........................................................o.............................. ....................................... z o............................................................................................ ............................... ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................ ............................................................................................................................................. do którego należy utwór............................................................................................................................................................................................................................................................................ 6.....................................................

.............................................................................................. Życie umyka […]............ dzban pisany i balsam...................................... [............................................................................ © Copyright by WSiP sp.................... ...................................................................................................................................................................................................... ............................................. .............. czekają róże...............................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy epikurejskiej.................................................................................................................................................................................................. a) Carpe diem.............................................................................. z ręką na sercu rzec może co dzień: Żyłem......................... d) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy stoickiej............................................................ ..................................................... ................................................................. dziś miej na względzie....................................................................................] Nie czekaj jutra................................. w zgodzie z każdym dniem będę […]........ Horacy Do Mecenasa (fragment) O Mecenasie.............................................................................................................................................................................. ........ .......................................... z o............................................................... Kto posiadł władzę rządzenia sobą.................................... 8................................................................................................................................ b) Non omnis moriar........................................... Warszawa 2012  15 ...................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................... R Przetłumacz podane cytaty z poezji Horacego oraz objaśnij ich znaczenie................................................... władców tyrreńskich potomku....................... przybywaj..................................................................... ..................................... czy jutro pochmurne niebo................................................................ ........................................................................................................o........ .................................... ............. czy słońce.................................................................................. ................................................................................................... ............................................................................. dom gościnny zaprasza............................................................................................................

.................................. ................................................................................................. z o..................................................... ....................... ....................................................................................................................... ............ .................................................................................................................................................................................................................... ..Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 9............ .................................................................................................................................... ........................................o....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp............................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ........................ .......................................................................................................................................................... Warszawa 2012  16 ........................................... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów mitologicznych (antycznych) oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

..................................... ................................................................................................ .............................................................................. 2................................................................. a) Tragizm.................................. ............................................................. ................................. Warszawa 2012  17 .......................... do którego należy (wskaż jedną cechę tego rodzaju obecną w Iliadzie)............................... ................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................ .................................................................................................. Scharakteryzuj Króla Edypa jako tragedię antyczną: a) Objaśnij................................................................................................................................................................ ............................................... .................................................... ................................................... b) Hybris.......................................................... ............................................................... ................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................o....................... na czym polega realizacja zasady trzech jedności w utworze........................................................................................................................................................................................ 3...............................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura antyczna Sprawdzian wiadomości  Grupa Ii 1................................................ .............. c) Wina tragiczna.............................................................................................. W odpowiedzi uwzględnij podane pojęcia..................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................... wskazując na cel tragedii................................................. .......................................................... .......................................................... Przedstaw Edypa jako bohatera tragicznego... z o............................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................... Odwołując się do omawianych fragmentów Iliady oraz do wiedzy na temat utworu: a) Nazwij rodzaj literacki.. b) Zdefiniuj pojęcie katharsis......................................................................................................................................................................................... ................................................................................................ .................................................................. c) Wymień dwie podstawowe części kompozycyjne utworu i określ ich zawartość.................................................................................................

........................ z o........................................................................................................................... swoje poglądy przedstawiał.................... odwołując się do metafory jaskini Safona Tyrtajos Praksyteles © Copyright by WSiP sp................................. ......................................................................................................................................................................................................................................... Nazwisko Dziedzina Krótka notka Sokrates Przekonany o istnieniu bytów idealnych (idei)........................................... ................................................ ...................................................................................................................................................... e) Wyjaśnij................................................................................... c) Określ temat dzieła......................................................................................... ........................................................................................ ............. . .................... na czym polega mimetyczny charakter dzieła (na podstawie opisu tarczy Achillesa)........................................... ........................................................................................... f) Scharakteryzuj bohaterów (na podstawie pojedynku Achillesa z Hektorem)............................ . ........................... ........................................................................................................................................................................ 4........... Warszawa 2012  18 .................................................................................................................. do którego należy (wskaż jedną cechę tego gatunku obecną w Iliadzie)........................................ ......... Uzupełnij tabelę dotyczącą osiągnięć kulturowych świata antycznej Grecji..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... d) Objaśnij jego tytuł........................................................................................................................................................................................................... ....................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Nazwij gatunek literacki......................................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................................................................o.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

.......................................................................................................... a) Antropomorfizm........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 7............... Warszawa 2012  19 .................................................................................................................................. © Copyright by WSiP sp.................... które zostały zobrazowane w kreacjach poniższych postaci mitologicznych (ostatni punkt uzupełnij własnym przykładem)................................................ ......... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .............................................................................................................................................................................................................................................. ............................................................................. ..................... ......... z o.................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. d) __________________________________.................................................... ............................ ....................................................................................................... 6....... ............................................................................... R Scharakteryzuj sposoby wykorzystania wątków i toposów mitologicznych (antycznych) oraz ich funkcję w wybranym współczesnym dziele literackim...............................................................................................................................................................o... .................................................................... odwołując się do konkretnych przykładów z mitologii................................... c) Narcyz.......................................................................................................................... b) Demeter................. .............................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 5................. ............................................. b) Politeizm............................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Określ archetypy................................................................................................................................. ........................................ Objaśnij pojęcia odnoszące się do wierzeń starożytnych Greków............... ..................................................................... ................................... a) Orfeusz.................. .............................................................................................................. .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................. .................... R Przetłumacz podane cytaty z poezji Horacego oraz objaśnij ich znaczenie...................................................................................................... ................................................................................................................................................................... 8..................................................................... z o..................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ........................................... ................. .............................................................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................................... 9........................................................................................................................................................................................................................... ............ ...............................................................................................................................................................................................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka ................................................................................................................................. © Copyright by WSiP sp........................................ ... ................................................................................................................................................................................................................................................................................. c) Wypisz z niego apostrofę... ......................................................................................................................................................... .............................................................................................................................................................................................................................................. .............................................................. ........................................................................ ............................................................................................................................................................................... R Przeczytaj poniższy fragment utworu.... Warszawa 2012  20 ....... a następnie: a) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy stoickiej......................................o................................................ .................................................................................................................................................................................................................................. . ....................................................................................... ................................................. b) Carpe diem.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... a) Non omnis moriar.................................................................................................................................................................. . d) Scharakteryzuj kreację podmiotu lirycznego....................................................................................................................... b) Wskaż w pieśni nawiązania do postawy epikurejskiej................................................................................................................................................................................................................................................

dziś miej na względzie. dzban pisany i balsam..o. w zgodzie z każdym dniem będę […]. władców tyrreńskich potomku..Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Horacy Do Mecenasa (fragment) O Mecenasie.] Nie czekaj jutra.. z ręką na sercu rzec może co dzień: Żyłem. Kto posiadł władzę rządzenia sobą. przybywaj. czy jutro pochmurne niebo. Warszawa 2012  21 . © Copyright by WSiP sp. czy słońce. czekają róże. dom gościnny zaprasza. z o. [. Życie umyka […].

oślepienie. z o. charakterystyczne cechy stylistyczne (np. wybory Edypa (ucieczka z Koryntu) nieuchronnie prowadzą go do katastrofy. ukazanie różnych dziedzin ludzkiej aktywności (np. Atena – bogini mądrości i sprawiedliwej wojny. świadomość śmierci żony. autorka wierszy poświęconych miłości i związanym z nią uczuciom (tęsknocie. a Hera zazdrosna 2+2 2. – Poezja – Spartanin. obecność trzecioosobowego narratora. autor wierszy wzywających do walki w obronie ojczyzny. ukazywał bogów w zwykłych ludzkich sytuacjach. że nic nie wiem”) – Poezja – najsłynniejsza poetka starożytnej Grecji. męstwo i odwaga (heroizm).o. Posejdon – władca morza) b) Bogowie greccy mają ludzkie cechy (od ludzi odróżnia ich nieśmiertelność). Ikar – archetyp młodzieńczego idealizmu 1+1+1+1 3. wygnanie z miasta) b) Przekonanie o niesłuszności słów Tejrezjasza (bardziej prawdopodobny wydaje się Edypowi spisek wróżbity i szwagra). przedstawiciel klasycyzmu. mimo pozornych sukcesów (rozwiązanie zagadki Sfinksa. zazdrości) 1+1+1+1+1 4. np.. życie w hańbie. panowanie nad Tebami) 2+2+2 © Copyright by WSiP sp. samouwielbienia b) Orfeusz – archetyp artysty. niemożność ucieczki przed losem. sąd. od jego imienia pochodzi nazwa poezji tyrtejskiej – Rzeźba – Ateńczyk. inwokacja. Projektowana odpowiedź 1. pragnienie poznania prawdy za wszelką cenę c) Nad bohaterem ciąży Fatum. pasterstwo) 1+1+2+2+2+1 5. przekonany o niemożności zdobycia pełnej wiedzy o świecie („Wiem. Warszawa 2012  22 . a) Wiara w wielu bogów. Afrodyta – bogini miłości. świat przedstawiony ukazany przez opis i opowiadanie d) Epos (bohaterski) – np. piękno i sprawność ciała. a) Bohater jest zarazem winowajcą (konsekwencje jego zbrodni ponosi cała rodzina oraz całe miasto) i ofiarą (rozpoznanie ohydy swoich czynów. gwałtowne przeżywanie emocji f) Odwzorowanie świata starożytnej Grecji na tarczy Achillesa.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Literatura i kultura antyczna Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Liczba punktów Nr zad. każde z greckich bóstw opiekowało się określoną dziedziną ludzkiej aktywności (np. dotyczący gniewu Achillesa (konsekwencji kłótni herosa z wodzem wojsk greckich Agamemnonem) c) Epika – np. a) ‘Opowieść o Ilionie (Troi)’ b) Około pięćdziesięciodniowy epizod wojny trojańskiej. archetyp nieszczęśliwego kochanka cierpiącego z powodu utraty ukochanej kobiety c) Demeter – archetyp miłości macierzyńskiej d) np. rolnictwo. konieczność wypełnienia się przeznaczenia. autor Apolla zabijającego jaszczurkę – Platon – filozofia – Filozofia – nauczyciel Platona. ingerencja bogów w losy bohaterów. wesele. Zeus jest gwałtowny i porywczy. a) Narcyz – archetyp toksycznej miłości własnej. epitet stały) e) Sława rycerska jako najważniejsza wartość.

korzystanie z życia d) Umiejętność panowania nad sobą. W zadaniu jest oceniana umiejętność analizy i interpretacji dzieła literackiego. niemarnowania w życiu ani jednej chwili b) „Nie wszystek umrę”.o. odporność na zmienne koleje losu 1+1+1+1 8. stasimon (pieśń chóru) c) Jedność czasu (akcja dzieje się w ciągu jednego dnia). Ocenie nie podlega kompozycja wypowiedzi ani styl. Warszawa 2012  48 23 . które powinny obejmować zarówno poziom idei. jedność miejsca (wydarzenia rozgrywają się przed pałacem królewskim w Tebach). człowiekiem o dużym życiowym doświadczeniu c) Motyw biesiadowania w gronie przyjaciół. zwraca się do bliskiej sobie osoby. wezwanie do intensywnego wykorzystywania czasu. by udzielić jej rad. z o. tragedia prowadzi do oczyszczenia (katharsis) poprzez przeżycie tych uczuć 1+2+2+2 Razem (poziom podstawowy) 35 7. 6.. władców tyrreńskich potomku b) Podmiot liryczny snuje refleksje o życiu. jest mędrcem.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Nr zad. język i zapis 5 Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) © Copyright by WSiP sp. Liczba punktów Projektowana odpowiedź a) Dramat b) Epejsodion (dialogi i monologi postaci scenicznych). jedność akcji (jednowątkowość) d) Los Edypa budzi litość (nieświadomość i szlachetność bohatera) i trwogę (wszyscy ludzie podlegają Fatum). a) „Chwytaj dzień”. porzucenie myśli o niepewnym jutrze. a) O Mecenasie. jak i struktury utworu. która zapewnia artyście przetrwanie w pamięci potomnych 2+2 9. przekonanie o nieśmiertelności poezji.

1) 2.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka kartoteka testu Literatura i kultura antyczna Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad.o. filozoficzne i literackie starożytnej Grecji. 1) ZP II 4. – Odczytuje przenośne (archetypowe) znaczenie mitu ZP II 3. z o. 3) ZP II 3. 1) 7. – Przywołuje najważniejsze dokonania artystyczne. rozpoznając jego hierarchię wartości – Objaśnia. 2) ZP II 2. 2) ZP II 2. – Posługuje się słownictwem związanym z polem semantycznym tragizm – Charakteryzuje Edypa jako bohatera tragicznego ZP III 2. na czym polega mimetyczny sposób kreowania świata przedstawionego w utworze ZP II 1. 1) ZP II 4. 2) 6. 2) 8. – Odczytuje znaczenie antycznych toposów („skrzydlatych słów”) ZP 3.. Warszawa 2012  24 . – Wskazuje cechy rodzajowe i gatunkowe tragedii antycznej ZP II 2. 2) 4. 2) © Copyright by WSiP sp. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. 1) 9. 3) ZR II 3. – Rozpoznaje w tekście współczesnym aluzje mitologiczne oraz określa ich funkcje – Porównuje obraz postaci mitologicznej w tekście współczesnym z jej pierwowzorem literackim ZR II 2. – Definiuje znaczenia słów odnoszących się do kultury starożytnej Grecji ZP I 3. – Określa problematykę Iliady – Wskazuje cechy rodzajowe i gatunkowe eposu – Charakteryzuje wzorzec antycznego herosa. 4) 3. 2) ZP I 1. – Wskazuje w tekście apostrofę – Charakteryzuje kreację podmiotu lirycznego w wierszu – Wykorzystuje kontekst filozoficzny (epikureizm i stoicyzm) do interpretacji tekstu ZP II 1. 4) 5. składające się na kontekst kulturowy epoki ZP II 3.

.................................................... b) 966 r. a) ................ norm i wartości)..................................... Podaj pojęcia zdefiniowane poniżej.. Rozszyfruj daty i określ ich znaczenie dla średniowiecza (w Polsce lub w Europie)..................o................................... 2.......................... Sztuka romańska Sztuka gotycka Architektura Malarstwo i rzeźba 4............................... .............. .................................................. ................ malarskie wyobrażenie idei pośrednictwa......................................................................................................... Bogurodzica Lament świętokrzyski Nadawca Adresat Cel wypowiedzi © Copyright by WSiP sp..............Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura średniowiecza Sprawdzian wiadomości  Grupa I 1............................................................... c) 1492 r........................ Porównaj dwa style artystyczne średniowiecza.. gatunków literackich i stylów w sztuce na terenie całej średniowiecznej Europy........ a) 476 r.......... zagadnień intelektualnych................................................................................. Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów.. b) .............. wyobrażające Chrystusa na tronie pomiędzy modlącymi się Maryją i Janem Chrzcicielem.......... c) ..................... funkcjonowanie tych samych motywów..................... – podobieństwo kultur narodowych średniowiecza............................... z o......................................... Warszawa 2012  25 .............. – podporządkowanie Bogu i religii chrześcijańskiej wszystkich dziedzin ludzkiej aktywności i obszarów zainteresowania człowieka (spraw materialnych........ 3.. – przedstawienie malarskie..............................

..................... 6.......................................................................................................................................................................... ....................................o........................ Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice między postawami św............................................................................................................................. z o....................................................................................................................................................................... © Copyright by WSiP sp............................................................................................. ........ a) Nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu............................................................................................... d) Objaśnij.................................................................. Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz: a) Archaizm fonetyczny.................. do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych.................................................................................................................................................................. ................................................................. ....................................................................... .................... ............................................................................ ............................ omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie................................................................................................... na czym polega dydaktyzm utworu......................................................................................... Franciszka.................................. Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św...................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Kreacja Maryi 5..... Aleksy św........................ ............................................................. e) Nazwij typ piśmiennictwa..................... ................................................................................................................................... c) Opisz „świętą śmierć” Aleksego........ św............... ........................ ....................................................................... Warszawa 2012  26 .............. b) Odwołując się do jego biografii........................................................................... ........................................................................................................... Aleksym....... Franciszek 7.......... Aleksego i św.................................................................................................................................................................................................................

.................................................................. w sławne Potomstwo płodna! Króla królów I najwyższego Pana wielkość Uwielbiaj chwałą przynależną..................................................................................................... 8...... W poniższym fragmencie tekstu wskaż trzy cechy gatunkowe hymnu.................................................. Przeczytaj poniższy fragment utworu............................................ Widzęć niewiernego Żydowina...................................................... e) Apostrofę..... .................. ................. .................................................................................................................................................................. Kyrielejson................................................ b) Określ funkcję tych epitetów............................................ Bogurodzica (fragment) Bogurodzica dziewica........................... Wincenty z Kielczy Hymn do świętego Stanisława (fragment) O ciesz się........................................................................................................................ ......................... a następnie: a) Wypisz dwa epitety o przeciwstawnym znaczeniu................... ...................................................... krwawa godzina................................................................................................... ................................................................... U Twego Syna....................................................................... 9....................................................................................................................... .............................................................................................................................. Bogiem sławiena Maryja................................................................................................................ ...... spuści nam...........................................................................o............ Iż on bije....................................................................................................................................... ............ d) Archaizm składniowy.......................................... © Copyright by WSiP sp.......... Maryja! Zyszczy nam................................ męczy mego miłego Syna....... f) Antytezę....... ...................................................... z o........................................................................... Gospodzina Matko zwolena......................................................... Lament świętokrzyski (fragment) Ciężka moja chwila..................................................................... ........................................................................................... Warszawa 2012  27 ............................. ....................................... Matko-Polsko.............................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka b) Archaizm fleksyjny...................................................................... c) Archaizm leksykalny..................

.......... ................................................................................................................................................................ ................................. Raz po raz słabnącą ręką uderza się w piersi........................... b) Wskaż dwa zabiegi językowe................................................... ...... .................................................................................... ............................................................. .............................................................................................................................. Warszawa 2012  28 ................................................................................................................................ Na podstawie poprzedniego ćwiczenia i wiedzy o utworze odtwórz hierarchię wartości średniowiecznego rycerza................................. ......................................................................... ............. ........ że umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia............................................................................ 12........................................................................................................................... ........ c) Nazwij jednym słowem zabieg służący przedstawieniu Śmierci............................................................................................ Obrócił głowę ku zgrai pogan................................................................................. twarzą do ziemi.................................................................................. Wskaż i zinterpretuj cztery symboliczne gesty i zachowania w scenie śmierci Rolanda................................................... ...................................... Biegnie rycerz pędem na szczyt góry................... ........................................................................................... ...... aby Karol powiedział i wszyscy jego ludzie....................................................................................................................................................................................... ........................................ Opisz relacje między mężczyzną a kobietą w modelu miłości dwornej.............................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 10........................ a następnie: a) Nazwij motyw literacki wykorzystany w utworze....................... Pod siebie kładzie swój miecz i róg.............................. 11.......................................................................................................... ............................................................................... chcąc........................................... położył się na zielonej murawie.............................................. Pieśń o Rolandzie (fragment) Roland czuje................................. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. R Przeczytaj poniższe fragmenty utworu...................................... które służą uwypukleniu demokratyzmu śmierci.......................................... że śmierć go bierze całego: z głowy zstępuje do serca............... Za grzechy swoje wyciąga ku niebu swoją rękawicę.............................................. z o....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................o.................. 13................... tak czyni...................................................................................... ........................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................... ..................... © Copyright by WSiP sp...................................................................................................................

............................................................................................................................................................................... ..................................................... Plęsać – tańczyć..................................................................................................... ....... Każdy przed mą kosą skacze.....Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka d) Wyjaśnij......................... I chorego..................... .................................................................................................................................... .................................. głupiec..................................... oracze.............................................................................. z o................................................... Chcę jich tysiąc pokęsać....... .......................................... […] Morzę wszytko ludzskie plemię3: Morzę mądre i też wiły4 […]......................................................................................................................... Warszawa 2012  29 .................. 5 Szwytki – wszystkich............................. kupce.............................................................. .......................o.............................................................................................. ................. Wszytki ja pobierzę k sobie7.................................................. [.....................................] Mors dicit – Śmierć mówi..................................... © Copyright by WSiP sp.................................................................. 4 Wiła – błazen........................................................... oraz określ funkcję takiego połączenia................................................................... 1 2 14......................................................................................................................... i zdrowego............................ […] Rzemieślniki............... na czym polega połączenie grozy i śmieszności w wizerunku Śmierci..................................................................................................................................................................... 7 Pobierzę k sobie – zabiorę do siebie.................................................................................................................................. ...................................... Zbawię żywota każdego........................................ Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty) Mors dicit1 […] Gdy się jimę z kosą plęsać2.... 6 Grabia – hrabia....................................... ............................................................................................................................................................................................ ....................... Szwytki5 ma kosa potraci […] Bądź książęta albo grabie6.......................................................................................................................... R Omów kompozycję Boskiej Komedii Dantego............................... 3 Wszytko ludzskie plemię – cały rodzaj ludzki........ ................. .............................................................. .................................................................................................................................................. Bądź ubodzy i bogaci..... ..............................................................................

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................... R Wymień dwóch przewodników oprowadzających Dantego po zaświatach................................................................. ............................ Warszawa 2012  30 ............. ........................................................................................................................................................................ R Odszukaj i zinterpretuj alegorię wykorzystaną w pierwszych wersach poematu Dantego............................................................ ............................................................ ............................................................................................................................ .................................................................. ............................................................................. ................................................. .......... kim byli....................... R Opisz budowę dantejskiego Piekła..................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................ 16.......................................................................... ............................ ..................... 17......................... i wskaż ich rolę w wędrówce poety.......................................... © Copyright by WSiP sp.........................................................................................................o................................... z o.................................................................... ............................................................ .......................................................... określ........................................................................................................................... W głębi ciemnego znalazłem się lasu............................................................................. na połowie czasu................................................................................... Dante Boska Komedia Pieśń I (fragment) W życia wędrówce............................................................................................................................................. Straciwszy z oczu szlak niemylnej drogi........................................................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 15............................................................................................................ ....

............................................................................................................. ................................................... Aleksym.............................................. .......................................................................................................... .... Wskaż i zinterpretuj cztery symboliczne gesty i zachowania w scenie śmierci Rolanda............ ....Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Literatura i kultura średniowiecza Sprawdzian wiadomości Grupa Ii 1............................. .................................................................. ..................................................................... z o....................................................... ....... omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie............................................................................... ............................................................................................................................................................. do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych......................................................................................... a) Nazwij typ piśmiennictwa..................................................................................................................................................................................................................... .............................. e) Objaśnij............................................................ Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św........... d) Nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu......................................................... św............. ........................................... ...............................................................o.............................................................................. 2................................................................................................................................................................................ © Copyright by WSiP sp............................................................................ ......... c) Opisz „świętą śmierć” Aleksego................................................................................ Aleksy 3................................................. .......................................... na czym polega dydaktyzm utworu........................................................................................................................................................................................................................................................ Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice między postawami św......................................................................................................................... Franciszek św..... ................. Aleksego i św............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Franciszka........................ ........................ b) Odwołując się do biografii Aleksego.................................................................................................................................................................................................. Warszawa 2012  31 ........................

................................................................................................................................................. Sztuka romańska Sztuka gotycka Malarstwo i rzeźba Architektura © Copyright by WSiP sp........... 6........................................ Porównaj dwa style artystyczne średniowiecza... 4..................................... Na podstawie poprzedniego ćwiczenia i wiedzy o utworze odtwórz hierarchię wartości średniowiecznego rycerza............ .............. .......................................................................................................................................................................... aby Karol powiedział i wszyscy jego ludzie.............................................................................. ............................................................................................................ .............. ........... ................................ Pod siebie kładzie swój miecz i róg........................................ ........................................................................................................................................ ............ Matko-Polsko................................................................................................................................... 5............................................................................................................ Wincenty z Kielczy Hymn do świętego Stanisława (fragment) O ciesz się. Obrócił głowę ku zgrai pogan.................................................................... że umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia.................................. W poniższym fragmencie tekstu wskaż trzy cechy gatunkowe hymnu..................... tak czyni............................ położył się na zielonej murawie............................................. ............................................................................................................................. z o.................................................................................................... twarzą do ziemi............................................................................................................................................................................................................... chcąc. ................................................................................................................ ..............o............................................... Biegnie rycerz pędem na szczyt góry.............. Za grzechy swoje wyciąga ku niebu swoją rękawicę................ Warszawa 2012  32 ..... Raz po raz słabnącą ręką uderza się w piersi..................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Pieśń o Rolandzie (fragment) Roland czuje................ ........... że śmierć go bierze całego: z głowy zstępuje do serca.............................................................................................................................. 7.......................................................................................................................................................... Opisz relacje między mężczyzną a kobietą w modelu miłości dwornej.................... w sławne Potomstwo płodna! Króla królów I najwyższego Pana wielkość Uwielbiaj chwałą przynależną....................

................................................. ............... b) ............................................................................. c) ......................... wyobrażające Chrystusa na tronie pomiędzy modlącymi się Maryją i Janem Chrzcicielem...................................................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 8.............................. Warszawa 2012  33 ........................................ zagadnień intelektualnych.......................... b) 966 r.................... .... .................................o............................................................................................................................................................................................................................................ c) 1492 r................................................ a) 476 r........................ ...... – podporządkowanie Bogu i religii chrześcijańskiej wszystkich dziedzin ludzkiej aktywności i obszarów zainteresowania człowieka (spraw materialnych................. z o................... gatunków literackich i stylów w sztuce na terenie całej średniowiecznej Europy............... malarskie wyobrażenie idei pośrednictwa.............................................................. Rozszyfruj daty i określ ich znaczenie dla średniowiecza (w Polsce lub w Europie)..................................................... © Copyright by WSiP sp.... Bogurodzica Lament świętokrzyski Adresat Nadawca Kreacja Maryi Cel wypowiedzi 11........................... 10.................................... ..... – podobieństwo kultur narodowych średniowiecza.................... a) .......................... Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów............................................... 9.............................................. funkcjonowanie tych samych motywów........................... c) Archaizm fleksyjny......................................... – przedstawienie malarskie.................... ........... Podaj pojęcia zdefiniowane poniżej.................. norm i wartości)............................................. b) Apostrofę............................................................ Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz: a) Antytezę.....................................................

..................................................................................... męczy mego miłego Syna................................................................................. Przeczytaj poniższy fragment utworu.............................. ............................................... krwawa godzina..................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................. ....................................................... ................................ .. a następnie: a) Wypisz dwa epitety o przeciwstawnym znaczeniu....................................................... spuści nam.. Warszawa 2012  34 ........................................... ....................................................................................................................................................................................... ...... ................................. Widzęć niewiernego Żydowina....................................................................................................................... Iż on bije.. f) Archaizm fonetyczny.................................................. R Omów kompozycję Boskiej Komedii Dantego............................................................................................................................................................................... Bogiem sławiena Maryja.............................................. ............................................................. © Copyright by WSiP sp.............................................................................................................. Bogurodzica (fragment) Bogurodzica dziewica................................................................................... .................o..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Lament świętokrzyski (fragment) Ciężka moja chwila..................................................................... 12....................................................................................................................................................................................................................... .............................. ................................... .............................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka d) Archaizm składniowy................................................................................ 13...................................................................................... Maryja! Zyszczy nam.......... U Twego Syna....... .................................... z o.............................................. Gospodzina Matko zwolena.................................. .. e) Archaizm leksykalny......................... Kyrielejson................................................................................... b) Określ funkcję tych epitetów...........................................................................

........................................... R Wymień dwóch przewodników oprowadzających Dantego po zaświatach.................... ..................................................................................................................................... z o.............................................................................................................................................................................................................................. ........................................ na połowie czasu............................................................................................................................................... .......................... Warszawa 2012  35 .................................................................................................. .................................................................................... W głębi ciemnego znalazłem się lasu................... ................................................................................... ............ 15........................................................................................................................................ ................................................... a następnie: a) Nazwij jednym słowem zabieg służący przedstawieniu Śmierci.......................................................... 16...................... ................................................................................................................................................................ R Opisz budowę dantejskiego Piekła.......................................................................................................................................................................................................................................................... Dante Boska Komedia Pieśń I (fragment) W życia wędrówce............................... © Copyright by WSiP sp........................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................... ..... ......................................................................................................... 17.............................................................................................................................................. określ............................................................................................. i wskaż ich rolę w wędrówce poety..................................................................... b) Nazwij motyw literacki wykorzystany w utworze........................................................................................................................................................................................................................... ....... .................................................................................................................................................................................................................. kim byli............ ..... .................................................................. ........................................................................................................................................................................................................... ................................................Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka 14........................... ............................................ R Odszukaj i zinterpretuj alegorię wykorzystaną w pierwszych wersach poematu Dantego.....o............................................................................ R Przeczytaj poniższe fragmenty utworu..................................................................................................................................... Straciwszy z oczu szlak niemylnej drogi.............................................

........... ............................. oraz określ funkcję takiego połączenia..............o.... Wszytki ja pobierzę k sobie7............................................ 5 Szwytki – wszystkich............ Plęsać – tańczyć............................................................................................. które służą uwypukleniu demokratyzmu śmierci.......... .................... głupiec................................................... 1 2 © Copyright by WSiP sp...............Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka c) Wyjaśnij................ [.. z o.......................... .. […] Morzę wszytko ludzskie plemię3: Morzę mądre i też wiły4 […]...................... Każdy przed mą kosą skacze..... Zbawię żywota każdego..... 6 Grabia – hrabia........................... I chorego.................................... .............................................................. kupce......................................... Szwytki5 ma kosa potraci […] Bądź książęta albo grabie6............................................ […] Rzemieślniki.............. d) Wskaż dwa zabiegi językowe.................................................] Mors dicit – Śmierć mówi............................................................ .................................................................................................................... na czym polega połączenie grozy i śmieszności w wizerunku Śmierci......................................... 4 Wiła – błazen. i zdrowego............................ 7 Pobierzę k sobie – zabiorę do siebie................................ .................................. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty) Mors dicit1 […] Gdy się jimę z kosą plęsać2......................................................... 3 Wszytko ludzskie plemię – cały rodzaj ludzki................ Bądź ubodzy i bogaci................................................ Chcę jich tysiąc pokęsać..................................... oracze.............. Warszawa 2012  36 ..........................................

np. geometryczne budowle Małe okna zakończone półokrągłym łukiem Masywne mury Kościoły pełniące również funkcję obronną Wysokie. Kolumba. rezygnacja z bogactw (rozdanie majątku biednym). odrzucenie wartości materialnych 1+2 Życie kontemplacyjne Izolacja od świata i innych ludzi Cierpienie 7. a) Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego. archanioł Gabriel. gwałtowne emocje (rozpacz. Jezus. kochająca i cierpiąca matka. strzeliste budowle Ogromne okna zakończone ostrym łukiem Witraże Specyficzne elementy architektoniczne (np. niemożność uzyskania pocieszenia. miłość) 4. hołd oddany bohaterowi przez cesarza i papieża d) Utwór należy do literatury parenetycznej. bezsilność. a) Asceza b) Porzucenie żony w noc poślubną. gniew. wywyższona przez Boga. a) „Sławiena” b) „Spuści” c) „Zwolena” d) „Bogurodzica” © Copyright by WSiP sp.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka Model odpowiedzi Literatura i kultura średniowiecza Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad.. a) Uniwersalizm b) Teocentryzm c) Deesis 1+1+1 3. rozeta) Idealizujący i schematyczny sposób ukazania postaci Symbolika (gesty. wyjęcie listu z ręki Aleksego przez jego żonę). który wierni powinni naśladować e) Hagiografia 1+1+1+1+1 6. ludzki wymiar męki Maryi. deesis Ukazanie indywidualnych cech przedstawianych osób Emocjonalizm Ołtarze szafowe Wierni (lud boży) Maryja Maryja Różni adresaci: „bracia miła”. z o.o. propaguje wzorzec osobowy. zgodność z dogmatami wiary (dziewica i matka jednocześnie) Stoi pod krzyżem. Projektowana odpowiedź Liczba punktów 1. początek średniowiecza w Europie b) Chrzest Polski. rozżalenie. inne matki Prośba o wyjednanie przez Maryję łask u Boga Prośba o wysłuchanie. początek średniowiecza w Polsce c) Odkrycie Ameryki przez K. pośredniczka między Bogiem a ludźmi. 4 1+1+1+2 5. koniec średniowiecza w Europie 1+1+1 2. kolory. Surowe. Podporządkowanie życia Bogu. upokorzenia w domu rodzinnym po powrocie do Rzymu c) Cuda towarzyszące śmierci (bicie w dzwony. Warszawa 2012  Życie aktywne Miłość do ludzi i natury (ewangelizacja) Wiara radosna 1+1+1+1+1+1 37 . współczucie Królowa niebios. majestatyczna. uzdrowienia. atrybuty) Typowe przedstawienia malarskie.

zwrot do adresata (upersonifikowanej ojczyzny) – Tematyka patriotyczno-religijna – Wyraża uczucia zbiorowości 2 10. – Miłość jako służba (relacje między mężczyzną a kobietą przypominają relacje feudalne) – Idealizacja. symbol zwycięstwa nad poganami – Uderzenie się w piersi – wyraz skruchy i żalu za grzechy – Wyciągnięcie rękawicy ku niebu – symbol poddania się władzy Boga 2 12. a) Danse macabre (taniec śmierci) b) Antonimy. – Podzielony na trzy części (Piekło. skąpców. wierność). mistrz Dantego. zwężającego się ku dołowi (pozostałość po upadku Lucyfera) – Składa się z 9 kręgów – Każdy z kręgów jest przeznaczony dla innego typu grzeszników (np. przebywa w Otchłani (człowiek prawy. kult kobiety – Miłość jako wolny wybór kochanków – Etykietalność form i zachowań 2 11. samobójców) – Na dnie Piekła cierpią najwięksi zdrajcy: Boga (Judasz) i Cezara (Brutus i Kasjusz). Czyściec. „Matko” f) „Bogurodzica – dziewica”. – Ma postać leja w ziemi. Rycerz średniowieczny był chrześcijaninem oddanym Bogu i podporządkowującym swoje życie dążeniu do zbawienia (walka z poganami. Warszawa 2012  54 38 . – Wejście na szczyt góry – zbliżenie się do Boga (podobieństwo do śmierci Jezusa na Golgocie) – Położenie się twarzą do ziemi – znak pokuty i pokory wobec Boga – Przykrycie ciałem miecza i rogu – ochrona atrybutów rycerskich przed poganami – Zwrócenie głowy ku wrogom – gotowość do walki nawet w chwili śmierci. „Maryja”. urzeczywistniający się na polu walki przez czyn zbrojny (odwaga. ale nieochrzczony). „każdy”) c) Personifikacja d) Groza – przypomnienie o nieuchronności śmierci. wymachuje kosą). przewodniczka po Raju (od miłości ziemskiej prowadzi Dantego do miłości i poznania Boga) 4 17. ludzi rozwiązłych. a) „Krwawy – miły” b) Podkreślają stan emocjonalny Maryi – miłość do Jezusa i cierpienie spowodowane jego śmiercią 1+1 9. z o. Wergiliusz – starożytny rzymski poeta. zmarła bardzo młodo. – Podniosły i uroczysty nastrój – Rozpoczęcie utworu apostrofą. co razem z pieśnią wstępną daje 100 – Kompozycją utworu rządzi liczba 3 (symboliczny znak boskiej doskonałości) 2 15. Raj) – Każda z części składa się z 33 pieśni. Najważniejszą wartością dla średniowiecznego rycerza był honor. a zarazem pozwala oswoić śmierć 1+1+1+2 14. utwór pełni dwie funkcje: ma cel dydaktyczny. powtórzenie zaimków („wszytko”. „Ciemny las” – alegoryczne przedstawienie zagubienia i niepokoju Dantego 2 Razem (poziom podstawowy i rozszerzony) © Copyright by WSiP sp. wyliczenia osób różnych zawodów i stanów. „Gospodzin – Syn” 8.. oczyścić duszę) Beatrycze – ukochana Dantego.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka e) „Bogurodzica dziewica”. przewodnik po Piekle i Czyśćcu (pomaga przezwyciężyć strach. męstwo. szerzenie chrześcijaństwa) 2 Razem (poziom podstawowy) 39 13. każdy z nich jest umieszczony w jednej z trzech paszcz Lucyfera 2 16. śmiech – zachowanie śmierci (skacze.o.

Warszawa 2012  39 . – Wskazuje charakterystyczne cechy architektury. wykorzystując kontekst literacki i biograficzny ZP II 3. – Definiuje znaczenia słów odnoszących się do kultury średniowiecza ZP I 3. 1) 3. Aleksego ZP II 2. – Rozpoznaje motyw literacki charakterystyczny dla kultury średniowiecza – Wskazuje zastosowane w utworze środki wyrazu artystycznego – Wskazuje związek między sposobem kreacji świata przedstawionego a przesłaniem utworu ZP II 2. 1) 9. Franciszka i św. – Określa tożsamość postaci z poematu Dantego. 2) ZP II 2. – Charakteryzuje przestrzeń wykreowaną w poemacie Dantego ZP II 2. hagiografia) – Charakteryzuje św. – Porównuje postawy św. 4) 12. 2) 6. 1) ZR II 2. – Rozpoznaje i nazywa wartości składające się na etos rycerski ZP II 4. Aleksego jako wzorzec osobowy średniowiecza – Dostrzega dydaktyczny charakter literatury średniowiecznej ZP II 2. 3) ZP II 2. 2) 4. – Wskazuje w tekście epitety i określa ich funkcję ZP II 2. 1) 10. 5) 7. 4) 16. – Odczytuje symboliczne znaczenie elementów świata przedstawionego w utworze ZP II 3. – Wskazuje w tekście różne typy archaizmów – Wskazuje w tekście apostrofę i antytezę ZP II 2.. wskazując związek między kompozycją utworu a poziomem idei ZR II 2. 1) 8. – Porównuje sytuację liryczną (podmiot. Sprawdzana umiejętność Standardy 1. 2) 11. 1) 14.o. 2) 13. – Określa ramy czasowe epoki w Polsce i Europie ZP II 3. 2) 17. – Rozpoznaje istotne cechy struktury poematu Dantego. 2) 2. malarstwa oraz rzeźby romańskiej i gotyckiej ZP II 3. z o. adresat. intencja wypowiedzi) w Bogurodzicy i Lamencie świętokrzyskim – Porównuje kreację Maryi w Bogurodzicy i Lamencie świętokrzyskim ZP II 2. 1) 15. – Posługuje się słownictwem związanym z kulturą epoki (asceza. – Wskazuje cechy gatunkowe hymnu ZP II 2. – Charakteryzuje średniowieczny model miłości dwornej ZP II 2. 5) 5. 4) © Copyright by WSiP sp. – Odczytuje alegoryczne treści poematu Dantego ZP II 3.Sprawdziany po epokach | Zrozumieć tekst – zrozumieć człowieka kartoteka testu Literatura i kultura średniowiecza Grupa I (GRUPA II różni się jedynie kolejnością pytań) Nr zad.