Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

VII Lubelskie Sympozjum
Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
wraz z Otwartym Seminarium Nauk o Życiu
pod honorowym patronatem
Marszałka Województwa Lubelskiego Sławomira Sosnowskiego
Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

prof. dr hab. Andrzeja Dropa

Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

prof. dr hab. Stanisława Michałowskiego

Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie

prof. dr hab. Mariana Wesołowskiego

Dziekana Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu
Medycznego w Lublinie

prof. dr hab. n. chem. Ryszarda Kocjana

Dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

prof. dr hab. n. med. Ireny Wrońskiej

Polskiej Akademii Nauk Oddział w Lublinie
Rady Doktorantów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
oraz Fame Lab – Talking Science

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Patronat medialny

Sponsorzy

2

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Komitet naukowy
prof. dr hab. Grażyna Biała
prof. dr hab. Wiesław Gruszecki
prof. dr hab. Krzysztof Jóźwiak
prof. dr hab. Monika Wujec
prof. dr hab. Ryszard Kocjan
dr hab. Anna Bogucka-Kocka
dr hab. Janusz Kocki
dr hab. Roman Paduch
dr hab. Ireneusz Sowa
dr hab. Katarzyna Tyszczuk-Rotko
dr hab. Magdalena Wójciak-Kosior
dr hab. inż. Bartosz Sołowiej
dr Sławomir Dresler
dr Grażyna Szymczak

Komitet organizacyjny
Przewodnicząca: Joanna Filarowska
Lidia Kotuła
Tomasz Kubrak
Szymon Kosiek
Jolanta Błaszczak
Marcin Czop
Aleksandra Dymek

Wojciech Szwerc
Agnieszka Michalak
MałgorzatalŁupina
Karolina Pękała
Jan Sawicki
Michał Bartosik

3

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Program Sympozjum
08:00 – 09:00

Rejestracja uczestników Sympozjum

09:00 – 09:20

Otwarcie Sympozjum

09:20 – 10:50

Wykład inauguracyjny prof. dr hab. Jerzego Vetulaniego
„CZY WARTO ROZWIJAĆ MÓZG?”

10:50 – 12:20

FameLab - TALKING SCIENCE

12:20 – 12:50

Przerwa kawowa

12:50 – 14:00

Prezentacje ustne - Sesja I

14:00 – 15:00

Obiad

15:00 – 16:20

Prezentacje ustne – Sesja II

16:20 – 16:40

Przerwa kawowa

16:40 – 18:00

Prezentacje ustne – Sesja III

18:00 - 18:20

Zakończenie Sympozjum

4

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Prezentacje ustne
12:50 – 13:00

Sesja I 12:50 – 14:00

Michał Bartosik

Komputerowe wspomaganie diagnostyki obrazowej technologia mająca szanse rozwoju?
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ _______

13:10 – 13:20

Gabriela Bielecka

Ocena wpływu kofeiny na działanie leków przeciwlękowych
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

13:20 – 13:30

Marcin Czop

Wpływ resweratrolu na poziom ekspresji białek wielolekowej oporności w komórkach linii
białaczkowych
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

13:30 – 13:40

Katarzyna Domańska

Woltamperometria - skuteczna metoda oznaczania śladowych stężeń kwasu oleanolowego
i ursolowego
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

13:40 – 13:50

Miłosz Gołyszny

„Alien Hand Syndrome” jako następstwo ukrwotocznienia udaru niedokrwiennego w obrębie
prawej półkuli mózgu – opis przypadku
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

13:50 – 14:00

Małgorzata Łupina

Znaczenie salwinoryny A w akwizycji i ekspresji sensytyzacji morfinowej u myszy
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Komputerowe wspomaganie diagnostyki obrazowej
technologia mająca szanse rozwoju?
mgr Michał Bartosik
Katedra i Zakład Biologii z Genetyką, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Wstęp
Komputer to narzędzie, które okazuje się niezwykle pomocne w wielu dziedzinach
nauki jak i życia codziennego. Dzięki niemu wykonujemy wiele czynności lepiej, szybciej
i wygodniej a przy tym popełniając mniej błędów. Proponowane przeze mnie zastosowanie
programu komputerowego do wspomagania diagnostyki obrazowej pomoże ją usprawnić.
Analiza komputerowa obrazu to proces, który składa się z kilku zasadniczych etapów
– pozyskiwania obrazu, jego przetwarzania, obróbki i na koniec właściwej analizy. Każdy
z nich realizowany może być przez szereg różnych algorytmów a od efektów ich działania
zależeć będzie końcowy wynik analiz.
Ogólne zasady komputerowej analizy obrazów
Pozyskiwanie obrazu to proces wprowadzania danych wejściowych – w tym
przypadku informacji o obrazie otaczającej nas rzeczywistości. Obraz cyfrowy to macierz
wektorów
lub skalarów niosąca informacje obrazowe otrzymywany dzięki odwzorowaniu
energii światła odbitego lub przechodzącego prze obserwowany obiekt. Aparat lub kamera
cyfrowa mierzy ilość światła docierającego do przetwornika optoelektronicznego powstające
dane mogą być zapisywane lub przesyłane do komputera.
Kolejnym etapem jest przetwarzanie i obróbka obrazu. Zastosowanie mają tutaj
techniki punktowe (jak zmiana jasności obrazu, kontrastu, barw), lokalne (usuwanie szumu,
mory) i globalne (poprawa geometrii obrazu, filtracja). Ostateczny wynik zależy od
zastosowanych technik i ich parametrów. Ich wybór zależy od jakości pozyskanego obrazu
i służyć ma optymalizacji jego parametrów.
Ostatnim etapem będzie dopiero właściwa analizy obrazu. Techniki komputerowe
mogą być pomocne w wyszukiwani określonych obiektów, ich zliczaniu czy dokonywaniu
pomiarów.
Diagnostyka obrazowa w parazytologii
Wykorzystanie komputerowej diagnostyki obrazu na potrzeby badań
parazytologicznych będzie polegało na porównywaniu obrazu preparatu mikroskopowego
z bazą danych i pomoc w postawieniu trafnej diagnozy. Stosowne obecnie techniki, gdzie
człowiek ocenia obecność form diagnostycznych nie przystają do standardów medycyny XXI
w., mogą być obarczone błędami i mają niewielką powtarzalność. Proponowane przez mnie
rozwiązania w ramach aplikacji DigitalEye® nie wyręczą diagnosty, lecz dostarcza mu
kolejne narzędzie do jak najwydajniejszej pracy.

6

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Ocena wpływu kofeiny na działanie leków przeciwlękowych
Gabriela Bielecka, Karolina Sławińska, Aleksandra Szopa, Anna Serefko, Ewa Poleszak,
Monika Poddębniak
Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

W ostatnich latach zaburzenia lękowe stały się poważnym problemem społecznym,
a ich leczenie opiera się głównie na farmakoterapii lekami z grupy benzodiazepin. Badania
przeprowadzone w ostatnim czasie wskazują na związek między spożyciem kofeiny,
a występowaniem zaburzeń afektywnych, w tym zaburzeń lękowych. Kofeina jest
najpowszechniej stosowanym, dozwolonym środkiem psychostymulującym na świecie.
W niskich dawkach powoduje aktywację ośrodkowego układu nerwowego, zmniejsza
senność, poprawia koncentrację, zwiększa czujność i aktywność psychomotoryczną.
Nadmierne spożycie kofeiny jest szczególnie rozpowszechnione u pacjentów
hospitalizowanych z powodu zaburzeń psychicznych. Jak wskazują najnowsze badania,
u pacjentów ze zdiagnozowanymi zaburzeniami lękowymi spożywanie kofeiny prowadzi
do nasilenia objawów lęku. W celu bliższej analizy tego zjawiska w niniejszej pracy
dokonano oceny wpływu kofeiny na zachowanie zwierząt w teście podniesionego labiryntu
krzyżowego (EPM) oraz określenie wpływu kofeiny na efekt anksjolityczny alprazolamu
ikdiazepamu.
Na podstawie badań wykazano, że kofeina podana dootrzewnowo w dawce 5 mg/kg
nie wpływa istotnie statystycznie na ilość czasu spędzonego przez myszy w ramionach
otwartych labiryntu, natomiast zastosowana w dawce 10 mg/kg i 20 mg/kg wydłużała istotnie
statystycznie czas spędzony w ramionach otwartych. W wyniku łącznego podania kofeiny
w dawce niedziałającej (5 mg/kg) z diazepamem w dawce nieefektywnej (0,5 mg/kg)
zaobserwowano zmiany w zachowaniu zwierząt w teście EPM, które wskazują
na wystąpienie działania przeciwlękowego. Wykazano również, iż kofeina w dawce 5 mg/kg
zastosowana łącznie z nieefektywną dawką alprazolamu (0,125 mg/kg) nasila jego działanie
anksjolityczne. Powyższe doświadczenia wskazują na wpływ kofeiny na działanie leków
z grupy benzodiazepin i potwierdzają występowanie interakcji pomiędzy układem
adenozynowym i GABA-ergicznym. Zaobserwowany synergizm działania przeciwlękowego
niskich dawek kofeiny z anksjolitykami może mieć znaczenie terapeutyczne,
co w konsekwencji przyczyniłoby się do zmniejszenia dawek leków przeciwlękowych i tym
samym do ograniczenia ich działań niepożądanych.

7

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Wpływ resweratrolu na poziom ekspresji białek wielolekowej oporności w
komórkach linii białaczkowych
Anna Bogucka-Kocka*, Marcin Czop**, Karolina Knap-Czop***, Tomasz Kubrak*,
Janusz Kocki**
*Katedra i Zakład Biologii z Genetyką, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
**Zakład Genetyki Klinicznej, Katedra Genetyki Medycznej,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
***Katedra i Zakład Anatomii Prawidłowej Człowieka,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Allium victorialis L. czy Wielolekowa oporność komórek nowotworowych (MDR,
ang. Multi-Drug Resistance) jest dużym wyzwaniem terapii nowotworowej. Nadekspresja
białek rodziny jest najczęściej wymienianym mechanizmem zjawiska MDR.
Celem pracy było określenie wpływu resweratrolu na zmiany poziomu ekspresji białek
wielolekowej oporności (MDR1 oraz ABCG2) w komórkach ludzkich linii białaczkowych.
Ludzkie linie ostrej białaczki promieloblastycznej: HL60, HL60/X1, HL60/MX2 oraz ostrej
białaczki limfoblastycznej: CEM/C1, CCRF-CEM były hodowane przy zastosowaniu
medium RPMI 1640 (PAA Laboratories, Linz Austria) z dodatkiem 10% surowicy płodowej
bydlęcej (FBS) (PAA Laboratories) dla linii HL60/MX1, HL60/MX2, CEM/C1, CCRF-CEM
oraz 20% dla linii HL60. Skład pożywki uzupełniały antybiotyki: penicylina, streptomycyna
oraz amfoterycyna B (PAA Laboratories) w stężeniu 1%. Hodowle komórkowe prowadzono
w temperaturze 37°C oraz atmosferze 5% CO2.Komórki w stężeniu 1 x 105 komórek/mL
były wylewane na płytki 12 dołkowe. Po 24 godzinach komórki były eksponowane na
działanie resweratrolu w stężeniach IC10, IC50, IC90 oraz resweratrolu w stężeniach IC10,
IC50, IC90 z dodatkiem mitoksantronu. Po 48 godzinach wykonywano analizę cytometryczną
przy użyciu cytometru Navios (BeckmanCoulter).
Resweratrol powoduje zmianę ilości błonowych białek MDR1 oraz ABCG2
w badanych komórkach ludzkich linii białaczkowych. Zauważony został zarówno wzrost jak
i spadek poziomu w/w białek po ekspozycji na resweratrol oraz resweratrol w połączeniu
z mitoksantronem.
Praca finansowana ze środków Polskiego Komitetu Badań Naukowych (Grant nr:
NN405162639).

8

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Woltamperometria - skuteczna metoda oznaczania śladowych stężeń
kwasu oleanolowego i ursolowego
Katarzyna Domańska, Katarzyna Tyszczuk-Rotko, Ilona Sadok
Zakład Chemii Analitycznej i Analizy Instrumentalnej, Wydział Chemii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin, Polska

Woltamperometria znalazła szereg zastosowań w analizie toksykologicznej,
środowiskowej, i przemysłowej ze względu na wysoką czułość, dokładność oraz precyzję
pomiarów, niski koszt aparatury, a także możliwość miniaturyzacji i pracy poza laboratorium.
Ponadto, pozwala na oznaczanie zarówno jonów, jak i związków organicznych. Metody
woltamperometryczne polegają na pomiarze natężenia płynącego prądu w funkcji
przyłożonego do elektrody pracującej napięcia, co obrazuje przebieg zachodzących
na elektrodzie procesów.
Kwas oleanolowy (OA) i ursolowy (UA) są to naturalnie występujące w przyrodzie
związki organiczne, należące do grupy triterpenów pentacyklicznych. Znajdują się one
w korku, korze, żywicy oraz skórce i woskowatym nalocie kwiatów i liści roślin, pełniąc
przede wszystkim funkcje ochronne. Mają także istotne znaczenie dla zdrowia, ponieważ
wykazują szereg aktywności farmakologicznych, takich jak: właściwości przeciwwirusowe,
antybakteryjne,
przeciwnowotworowe,
hepatoprotekcyjne,
regeneracyjne,
przeciwzmarszczkowe, czy antyoksydacyjne. Dzięki temu mogą znajdować zastosowanie
w przemyśle kosmetycznym oraz jako środki zapobiegające chorobom oraz składniki leków.
W pracy przedstawiono woltamperometryczną procedurę oznaczania kwasu
oleanolowego i ursolowego w ekstraktach roślinnych z użyciem elektrody z węgla szklistego
po uprzednim rozdziale chromatograficznym. Otrzymany zakres liniowy krzywej
kalibracyjnej zarówno dla OA i UA mieści się w granicach stężeń od 0,02 do 3 ng L-1.
Granica wykrywalności OA wynosi 0,0082 ng L-1, a UA 0,0075 ng L-1. Opracowana
procedura została z powodzeniem zastosowana do oznaczania obu tych związków
w ekstrakcie z kwiatu bzu czarnego oraz kwasu oleanolowego w ekstrakcie z jemioły.

9

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

"Alien Hand Syndrome" jako następstwo ukrwotocznienia udaru
niedokrwiennego w obrębie prawej półkuli mózgu - opis przypadku
Miłosz Gołyszny
Zakład Farmakologii, Katedra Farmakologii,
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice, Polska

Zespół obcej ręki (AHS - Alien Hand Syndrome) należy do stosunkowo rzadko
występujących zaburzeń neurologicznych. Przyczyną AHS jest uszkodzenie prawej półkuli
mózgu (np. w wyniku udaru mózgu). Kluczowymi objawami są triada: uczucie obcości ręki,
ruchy awolicjonalne, personifikacja kończyny. AHS współwystępuje na ogół z zespołem
zaniedbywania (pomijania) stronnego zaburzając w ten sposób nie tylko poczucie własności
ciała, ale również komunikowanie się oraz pełne postrzeganie środowiska zewnętrznego.
Przedstawiono opis przypadku 77 letniego chorego, u którego na podłożu udaru
niedokrwiennego prawej półkuli mózgu oraz jego wtórnego ukrwotocznienia wystąpiły
objawy AHS. Wprowadzenie zindywidualizowanej terapii, łączącej metody nowoczesnej
rehabilitacji zarówno ruchowej, jak i neuropsychologiczno - logopedycznej pozwoliło
wyzwolić mechanizmy neuroplastyczności niezbędne do poprawienia jakości życia pacjenta.

10

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Znaczenie salwinoryny A
w akwizycji i ekspresji sensytyzacji morfinowej u myszy
Małgorzata Łupina, Joanna Filarowska, Joanna Listos
Katedra i Zakład Farmakologii z Farmakodynamiką,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

W ostatnich latach zaobserwowano niepokojący wzrost zainteresowania
substancjami psychoaktywnymi, potocznie nazywanymi „dopalaczami”. Jednym z nich jest
salwinoryna A występująca w liściach szałwii wieszczej (Salvia divinorum). Salwinoryna A
jest najsilniejszym znanym związkiem pochodzenia naturalnego o właściwościach
halucynogennych. Jest niewiele przeprowadzonych badań dotyczących działania salwinoryny
A u ludzi, a obecnie obserwujemy coraz większy dostęp do substancji psychoaktywnych.
Ponadto
istnieje
niebezpieczeństwo
łączenia
ze
sobą
różnych
substancji
psychostymulujących, np. z opioidami. Morfina i inne opioidy wykazują działanie
nagradzające, które prowadzi do uzależnienia. Sensytyzacja behawioralna jest ważnym
zjawiskiem towarzyszącym uzależnieniu. Jest to nasilenie reakcji organizmu na dawkę
substancji w wyniku jej przewlekłego, ale sporadycznego podawania. Sensytyzacja jest ściśle
związana z powrotem do nałogu, nawet po długim okresie abstynencji.
Wspomniane informacje wskazują na konieczność zbadania efektów jednoczesnego
podawania salwinoryny A i innych substancji uzależniających. Toteż celem niniejszej pracy
było zbadanie wpływu salwinoryny A na rozwój i ekspresję sensytyzacji na efekty
lokomotoryczne myszy wywołanej przewlekłym, ale sporadycznym podawaniem morfiny.
Rozwój sensytyzacji u myszy uzyskano poprzez przewlekłe, ale sporadyczne podanie morfiny
(5 razy w odstępach 72-godzinnych). Następnie badano wpływ salwinoryny A na rozwój
i ekspresję sensytyzacji na efekty lokomotoryczne wywołane podawaniem morfiny, u myszy.
Przeprowadzone eksperymenty wskazują, że salwinoryna A hamuje rozwój
i ekspresję wyżej wymienionej sensytyzacji, co świadczy o istnieniu ważnych interakcji
pomiędzy salwinoryną A i morfiną.

11

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Prezentacje ustne
15:10 – 15:20

Sesja II 15:00 – 16:20

Wojciech Szwerc

Zastosowanie materiału biologicznego pochodzenia ludzkiego w analizie pierwiastkowej
do celów laboratoryjnych i sądowych
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

15:20 – 15:30

Joanna Fedorowicz

Badania przegrupowania Cope’a adduktów aza-Michaela w grupie pochodnych izoksazolonu
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

15:30 – 15:40

Benita Hryć

Otrzymywanie i standaryzacja fitochemiczna liofilizatów z ziela i korzeni tarczycy bajkalskiej
(scutellaria baicalensis georgi.)
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

15:40 – 15:50

Ewelina Kozioł

Wpływ ksantotoksyny na behawioralne efekty nikotyny oceniane w zwierzęcych modelach
doświadczalnych
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

15:50 – 16:00

Paweł Łyp

Nowe horyzonty w diagnostyce Babesziozy u psów
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

16:00 – 16:10

Piotr Okińczyc

Poliphenolic composition and some biological activity of Polish and Canadian propolis
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ `

16:10 – 16:20

Katarzyna Abramowicz

Prozdrowotne polifenolokwasy i analiza ich zawartości w napojach herbacianych
w zależności od sposobu parzenia różnych rodzajów herbaty
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ `

12

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Zastosowanie materiału biologicznego pochodzenia ludzkiego w analizie
pierwiastkowej do celów laboratoryjnych i sądowych
Wojciech Szwerc, Karolina Wierzejska, Weronika Tułajew, Justyna Żyła, Ireneusz Sowa,
Magdalena Wójciak-Kosior
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej,
Katedra Chemii, Zakład Chemii Analitycznej. 20 – 093 Lublin, ul. Chodźki 4a, tel. 81 448-71-88,
e-mail – wojciech.szwerc@onet.eu

Materiałem biologicznym nazywamy wszystkie substancje, które pochodzą
z organizmu żywego – zarówno ludzkiego jak i zwierzęcego bądź roślinnego.
W kryminalistyce zaś materiał taki nazywany jest śladem biologicznym. Szczególnie materiał
ludzki jest bardzo cennym źródłem informacji na temat stanu w jakim aktualnie znajduje się
organizm. W celach laboratoryjnych analiza materiału biologicznego jest wykonywana do
oceny kondycji organizmu ludzkiego, w toksykologii sądowej do celów dowodowych
i odpowiedzi na pytanie co mogło doprowadzić do uszczerbku na zdrowiu bądź zgonu
człowieka. Obecnie coraz częściej rozwój choroby lub śmierć organizmu może być
spowodowana zatruciami metalami ciężkimi, zwłaszcza pierwiastkami uznanymi za
toksyczne tj. ołów, chrom, arsen, rtęć. Występują one głównie w środowisku w postaci
związków chemicznych. Nadmierne ich występowanie powoduje przyswajanie tych
pierwiastków przez rośliny, ryby, zwierzęta a to ułatwia przedostawanie się i zatrucie
organizmu. Możliwe jest również świadome działanie osób trzecich w celu podania
nadmiernej ilości metali toksycznych znacznie przekraczającej dawkę śmiertelną. Najczęściej
badanym materiałem ludzkim na obecność metali są: krew, osocze, włosy, ślina i mocz.
Celem naszej pracy jest optymalizacja i prawidłowy dobór parametrów analitycznych
metody na podstawie analizy materiału certyfikowanego ludzkiej krwi obwodowej, osocza
oraz włosów a także oznaczanie ilościowe wybranych pierwiastków, ważnych fizjologicznie
i toksykologicznie dla organizmu ludzkiego w materiale biologicznym za pomocą
wysokorozdzielczego atomowego spektrometru absorpcyjnego (HR-CS-AAS) ContrAA700
z ciągłym źródłem promieniowania w technice płomieniowej i elektrotermicznej.

13

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Badania przegrupowania Cope’a adduktów aza-Michaela w grupie
pochodnych izoksazolonu
Joanna Fedorowicz, Paulina Wiśniewska, Jarosław Sączewski
Katedra i Zakład Chemii Organicznej,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Gdański Uniwersytet Medyczny

W układach pirydyny oraz chinoliny skondensowanych z pierścieniem izoksazolonu
występują po dwa ambidentne atomy azotu, które, w zależności od warunków, mogą
w różnym stopniu ulegać reakcjom alkilowania lub acylowania [1, 2]. W środowisku
zasadowym N1-alkilowe pochodne izoksazolonu ulegają procesowi dwucząsteczkowej
hydrolizy zasadowej, dając produkty z ugrupowaniami hydroksyloaminowym i estrowym.
Badania wykazują, że pochodne izoksazolonu mogą reagować z odczynnikami alkilującymi
i acylującymi zgodnie z teorią orbitali granicznych, mogą więc też stanowić donory
w reakcjach aza-Michaela.-nienasyconego związku karbonylowego. Na podstawie analizy
wyizolowanych produktów reakcji wykazano, iż dla uzyskanych adduktów obserwuje się
przegrupowanie [3,3] sigmatropowe, w wyniku którego powstaje kolejne centrum
nukleofilowe
zdolne
do
przyłączenia
kolejnej
cząsteczki
akceptora
Michaela.Przeprowadzono szereg reakcji isoksazolo[3,4-b]chinolin-3(1H)-onu oraz
isoksazolo[3,4-b]pirydyn-3(1H)-onu z odczynnikami pełniącymi funkcję akceptorów
Michaela i analizowano uzyskane produkty, Na podstawie przeprowadzonych
eksperymentów ustalono, iż addycja Michaela zachodzi preferowanie do azotu N1
w pierścieniu izoksazolonu, a w środowisku zasadowym reakcji dochodzić może do otwarcia
pierścienia i powstania ugrupowania estrowego i hydroksyloaminowego, które to może
następnie przyłączać następną cząsteczkę.
Uzyskane wyniki mechanizmu reakcji potwierdzono z zastosowaniem kwantowochemicznych metod obliczeniowych i modelowania cząsteczkowego wyizolowanych
pośrednich i końcowych produktów reakcji.
Niniejsza praca była współfinansowana ze środków programu KNOW 2012-2017.
[1] J. Sączewski et al. Tetrahedron 2015, 71, 8975-8984.
[2] J. Sączewski et al. Heterocycl. Commun. 2014, 20, 215–223.

14

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Otrzymywanie i standaryzacja fitochemiczna liofilizatów z ziela i korzeni
tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis Georgi)
Benita Hryć, Grażyna Zgórka
Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska.

Tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis Georgi.) jest gatunkiem od wielu wieków
stosowanym w Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. W ostatnim dziesięcioleciu coraz większe
zainteresowanie budzi działanie bioaktywnych składników flawonowych korzeni tego
gatunku. Analiza piśmiennictwa dostarcza wiarygodnych dowodów naukowych, że związki te
odznaczają się wszechstronną aktywnością antybiodegeneracyjną (hepato-, neuroi kardioprotekcyjną, przeciwmiażdżycową czy przeciwnowotworową), opartą głównie na
mechanizmach antyoksydacyjnych i antywolnorodnikowych. Aktywność ta obejmuje m.in.
właściwości
flawonów,
w
tym:
bajkaliny,
bajkaleiny,
czy
wogoniny.
Do izolacji bioaktywnych flawonów z korzeni i ziela tarczycy bajkalskiej wykorzystano
ekstrakcję wspomagana ultradźwiękami (UAE). Jako rozpuszczalniki ekstrakcyjne
zastosowano 25% i 50% EtOH, Proces ekstrakcji prowadzono w temp. 75°C. Etanolowowodne ekstrakty poddano następnie liofilizacji Otrzymane liofilizaty (Hb50, Hb25, Rx50,
Rx25) standaryzowano na zawartość związków flawonowych metodą chromatografii
cieczowej w układzie faz odwróconych z wykorzystaniem detektora z matrycą diodową (RPLC/PDA). W liofilizatach otrzymanych z nadziemnych części tarczycy bajkalskiej
dominowały glikozydy flawonowe: skutelaryna (>3,8% i >4,3% suchej masy, odpowiednio
dla Hb25 i Hb50) i bajkalina (>0,5% suchej masy, zarówno dla Hb25 jak i Hb50). Analiza
zawartości flawonów w liofilizatach uzykanych z korzeni tarczycy bajkalskiej wykazała
bardzo wysoką zawartość bajkaliny (>10% i >15% suchej masy, odpowiednio dla Rx25
i Rx50), wogonozydu (>3,1 i >3,7% suchej masy, odpowiednio dla Rx25 i Rx50) i bajkaleiny
(>2,7% i >1,1% suchej masy, odpowiednio dla Rx25 i Rx50). Zastosowanie metody UAE
w połączeniu ze zoptymalizowaną procedurą liofilizacji umożliwiło otrzymanie bardzo
wysokich odzysków aktywnych biologicznie związków flawonowych z korzenia i ziela
tarczycy bajkalskiej. W liofilizatach z części nadziemnych sumaryczna zawartość tych
związków wyniosła ponad 5,0% (w Hb50) i 4,5% (w Hb25), podczas gdy w liofilizatach
z części podziemnych zawartość tych związków przekroczyła odpowiednio dla Rx50 i Rx25 20,5% i 17,0% suchej masy.

15

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Wpływ ksantotoksyny na behawioralne efekty nikotyny oceniane
w zwierzęcych modelach doświadczalnych
Ewelina Kozioł*, Barbara Budzyńska**, Małgorzata Wydrzyńska-Kuźma**,
Krystyna Skalicka-Woźniak*, Grażyna Biała**
*Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych
**Katedra i Zakład Farmakologii z Farmakodynamiką

Furanokumaryny, ze względu na swoją wielokierunkową aktywność farmakologiczną,
stanowią interesującą grupę związków pochodzenia naturalnego. Zaliczana do nich
ksantotoksyna [8-metoksypsolaren], izolowana z roślin Apiaceae, poprzez hamowanie
aktywności acetylocholinoesterazy (AChE), korzystnie wpływa na procesy pamięciowe.
Wykazano również, że ksantotoksyna jest inhibitorem ludzkiego CYP2A6 i mysiego
CYP2A5, głównych enzymów biorących udział w metabolizmie nikotyny.
Celem planowanych doświadczeń była ocena wpływu ksantotoksyny na procesy
pamięciowe oraz zachowanie lękowe i depresyjne indukowane nikotyną 48 godzin po
podaniu tych substancji.
Ksantotoksyna wyizolowana została z niepolarnego ekstraktu otrzymanego z owoców
Heracleum mantegazzianum (Apiaceae) z zastosowaniem nowoczesnej techniki
wysokosprawnej chromatografii przeciwprądowej. Ocenę wpływu badanych związków na
procesy uczenia się i zapamiętywania u myszy przeprowadzono przy użyciu testu biernego
unikania (passive avoidance, PA), zaś wpływ na zachowania depresyjne badano przy użyciu
testu wymuszonego pływania (forced swimming test, FST).
W prezentowanych badaniach wykazano, że ksantotoksyna podana w dawce 15 mg/kg
wykazuje działanie prokognitywne w teście PA, które zostało wygaszone 48 godzin po
podaniu, natomiast nie wpływa na zachowania w teście FST. Potwierdzono również działanie
prokognitywne (0.1 mg/kg) oraz przeciwdepresyjne (0.2 mg/kg) nikotyny. Omawiane efekty
nikotyny rówież uległy całkowitemu wygaszeniu 48 godzin po iniekcjach związku.
W prezentowanych badaniach po raz pierwszy wykazano, że ksantotoksyna przedłuża
działanie prokognitywne i przeciwdepresyjne nikotyny oceniane w zwierzęcych modelach
doświadczalnych. Możemy przypuszczać, że zastosowanie inhibitorów CYP2A6 może
przyczynić się do rozwoju skuteczniejszej terapii uzależnienia od nikotyny, poprzez
wydłużenie czasu działania nikotyny w nikotynowej terapii zastępczej.
Praca naukowa finansowana ze środków na naukę Narodowego Centrum Nauki w latach
2014-2017 jako projekt badawczy 2014/13/B/NZ4/01249

16

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Nowe horyzonty w diagnostyce babesziozy u psów
Paweł Łyp, Beata Dzięgiel, Łukasz Adaszek
Katedra Epizootiologii i Klinika Chorób Zakaźnych,
Wydział Medycyny Weterynaryjnej UP w Lublinie
Babeszioza (piroplazmoza) jest ciężką, transmisyjną chorobą zwierząt, przebiegającą
z objawami anemii hemolitycznej. Wywoływana jest ona przez wewnątrzerytrocytarne
pierwotniaki z rodziny Babesidae, których wektorem są kleszcze. Wykazują one
chorobotwórczość dla wielu gatunków ssaków, w tym ludzi. Gatunkiem atakującym psy
w Polsce jest Babesia canis, której wektorem jest kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus).
Choroba przebiega z objawami żółtaczki, hemoglobinurii, gorączki i osłabienia. Leczenie
opiera się na podawaniu leków przeciwpierwotniaczych, płynoterapii i zwalczaniu wtórnych
zakażeń. W większości przypadków leczenie przyczynowe jest skuteczne, jednak choroba
często daje powikłania głównie w postaci niewydolności nerek. Nieleczona zazwyczaj
prowadzi do śmierci zwierzęcia. Diagnoza choroby opiera się na zebraniu dokładnego
wywiadu, objawach klinicznych i wynikach badań laboratoryjnych (mikroskopowe badanie
rozmazów krwi, testy IF, badanie PCR). Metody te niestety są albo mało czułe, albo czasoi kosztochłonne, co skłania do poszukiwania nowych, szybkich i czułych technik
diagnostycznych.
Zastosowanie spektrometrii mas MALDI-TOF (Matrix-assisted laser desorption
ionization time-of-flight) stwarza nowe możliwości w diagnostyce babesziozy. W Katedrze
Epizootiologii i Klinice Chorób Zakaźnych Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
przeprowadzono serię badań, opartych o analizę spektometryczną (przy udziale spektrometru
masowego (MALDI-TOF) profili białkowych surowic uzyskanych od psów zdrowych oraz
zarażonych pierwotniakami Babesia canis. Pozwoliło to na wykazanie w surowicy psów
chorych, frakcji białkowych o masie 51-52 kDa. Białek o tej masie nie stwierdzono w grupie
zwierząt zdrowych, co wskazuje na możliwość wykorzystania ich jako markera chorobowego.
Wyniki spektrometrii okazały się w 100% zgodne z wynikami badania PCR, co
potwierdza że metoda ta jest czuła i specyficzna, natomiast koszt jednego oznaczenia i czas
jego wykonania jest znacznie niższy niż łańcuchowej reakcji polimerazy.

17

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Poliphenolic composition and some biological activity of Polish and
Canadian propolis
Piotr Okińczyc*, Zbigniew Sroka*, Anna Kulma**, Roman Franiczek***,
Barbara Krzyżanowska***, Beata Żbikowska*
*Department of Pharmacognosy, Wrocław Medical University, Wrocław, Poland
**Deparment of Genetic Biochemistry, University of Wrocław
***Department of Microbiology, Wrocław Medical University, Wrocław, Poland

Propolis is valuable natural product which is widely used in folk medicine. Medical
properties of bee blue is well known 1–4. The most important activities include properties
such as antimicrobial, antioxidative and radical scavenging, antiinflammantory and wound
healing. Despite the fact that, medical properties of propolis were widely confirmed 1–4,
correlations between bee glue composition and activity have remained unclear. This fact is
caused by complex mechanism of propolis activities which are a result of interaction between
different groups of component 1–4.
In this work, we presented results of investigation of poliphenolic profile of Polish and
Canadian propolis. Qualitative composition was evaluated by UPLC-MS technique and
quantitative composition was measured by spetrophotometric method. There were also evaluated
antibacterial properties (Petri dishes assays) and radical scavering activity (DPPH test).
Despite the fact that, both samples exhibit similar biological activity, their
composition was different. While Canadian propolis contains mainly flavonoids and some
poliphenolic acids derivatizates, in Polish propolis exhibit also presence of phenolic acids
glycerides (absent in Canadian sample). These differences were connected with different plant
origin of samples. Polish propolis is mixed origin (aspen-poplar) but source of Canadian
propolis was poplar.
Acknowledges
Authors thank Mirosław Durakiewicz, Teresa Kokot and Urszula Walkowski for collecting
and delivering Canadian propolis.
References
1. Bankova VS, Popova M, Trusheva B. 2014. Propolis volatile compounds: chemical diversity and
biological activity a review. Chem Cent J. 28:28.
2. Bogdanov S. Propolis: Composition, Health, Medicine: A Review: Bee Hexagon [cited 14.02.2016r.].
Available
from:
URL:http://www.bee-hexagon.net/files/file/fileE/Health/PropolisBookReview.pdf.
3. Kędzia, B. 2008. Pochodzenie propolisu w świetle teorii i badań naukowych. Herba Polonica 54:179–86.
4. Ristivojević, P., Trifković, J., Andrić, F., and D. Milojković-Opsenica. 2015. Poplar-type propolis:
Chemical composition, botanical origin and biological activity. Nat Prod Commun. 11:1869–76.

18

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Prozdrowotne polifenolokwasy i analiza ich zawartości w napojach
herbacianych w zależności od sposobu parzenia różnych rodzajów herbaty
Katarzyna Abramowicz, Adrianna Rafalska
Katedra Biochemii i Toksykologii, Wydział Biologii i Hodowli Zwierząt,
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Lublin, Polska

Zawartość polifenolokwasów w naparach liści Camellia sinensis ulega zmianom ze
względu na sposób parzenia. Zarówno wysokość temperatury stosowanej wody
dejonizowanej, czas trwania procesu przygotowania naparów oraz proces produkcji herbat
wpływają na ilość substancji o prozdrowotnym potencjale, które w nich występują.
W odniesieniu do wyników dotychczasowych badań oraz różnych opinii dotyczących
omawianego tematu przeprowadzono badania na próbkach herbat dostępnych na polskim
rynku. W drodze analiz oceniono wpływ warunków parzenia oraz rodzaju stosowanych liści
gatunku Camellia sinensis na zawartość polifenolokwasów o właściwościach
antyoksydacyjnych, antybakteryjnych, przeciwgrzybiczych i przeciwwirusowych. Do badań
zastosowano próbki herbat: czarnej, czerwonej, zielonej, białej oraz dodatkowo liści
i patyczków gatunku Ilex paraguariensis znanych jako Yerba Mate. Sporządzono z nich
napary, w których oznaczono zawartość polifenolokwasów [µg/cm³] w przeliczeniu na kwas
kawowy z zastosowaniem metody Arnova. Wyniki badań wskazują, że największa ilość
omawianych aktywnych biologicznie składników występuje w herbacie białej, co
najprawdopodobniej jest związane ze sposobem produkcji i krótkim okresem zbioru liści.
Stosunkowo duża ilość analizowanych substancji występuje także w zielonych herbatach, co
może wynikać z braku procesu fermentacji w procesie wytwarzania. Ponadto określono, że
długość okresu parzenia ma wpływ na zawartość polifenolokwasów, bowiem wielkość ta
rośnie wraz z upływającym czasem i osiąga największe wartości w przypadku naparów
ekstrahowanych 10 minut. Biorąc pod uwagę otrzymane wyniki badań ocenia się, że
najlepszymi właściwościami prozdrowotnymi ze względu na zawartość polifenolokwasów
charakteryzuje się herbata biała, której napary powinny być sporządzane przez okres 10
minut. Spożywanie herbaty czarnej, która w drodze produkcji zostaje poddana procesowi
fermentacji jest uważane za niekorzystne dla organizmu. Przygotowywanie naparów liści
herbaty białej i zielonej jest polecane ze względu na właściwości odżywcze u osób
obarczonych ryzykiem wystąpienia miażdżycy, w profilaktyce przeciwnowotworowej oraz
przeciw chorobie Alzheimera.

19

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Prezentacje ustne
16:40 – 16:50

Sesja III 16:40 – 18:00

Andrzej Polski

Technologia wytwarzania i ocena fizyczna stałych postaci leku z ibuprofenem i kofeiną
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

16:50 – 17:00

Karolina Pękała

Wpływ bodźca stresowego na rozwój i ekspresję nikotynowej preferencji miejsca u szczurów
w teście warunkowanej preferencji miejsca
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17:00 – 17:10

Szymon Kosiek

Synteza i aktywność przeciwbakteryjna 1-fluorofenylo-4-podstawionych-tiosemikarbazydów
oraz ich cyklicznych analogów
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17:10 – 17:20

Magdalena Maciejewska

Fitoestrogenowe składniki ziela koniczyny pogiętej T. medium L.- szczegółowa analiza
fitochemiczna
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17:20 – 17:30

Łukasz Sęczyk

Potencjał przeciwutleniający i odżywczy chleba pszennego wzbogaconego łuską siemienia
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17:40 – 17:50

Daniel Zalewski

Wpływ diosminy na poziom białek z rodziny VEGF w osoczu krwi pacjentów
z przewlekłą niewydolnością kończyn dolnych
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17:50 – 18:00

Lidia Kotuła

Ocena czynników ryzyka wystąpienia i stanu klinicznego pacjentów hospitalizowanych
w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mózgu
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

20

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Technologia wytwarzania i ocena fizyczna stałych postaci leku
z ibuprofenem i kofeiną
Andrzej Polski*, Jan Sobczyński*, Karolina Sobótka-Polska**, Joanna Modrzewska*,
Ewa Poleszak*
* Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Katedra i Zakład Farmacji Stosowane,
ul. Chodźki 1, 20-093 Lublin,
** Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Katedra i Zakład Chemii Organicznej,
ul. Chodźki 4a, 20-093 Lublin,

Celem badania było opracowanie formulacji i ocena fizyczna tabletek oraz kapsułek
zawierających połączenie kofeiny i ibuprofenu (KOFIB). Pomimo potwierdzonego
synergizmu działania KOFIB, nie otrzymano do tej pory stałych postaci leku bazujących na
tym połączeniu. Duża masa substancji czynnych utrudnia tabletkowanie bezpośrednie
(wymagana wysoka siła kompresji), pogarsza płynięcie proszku oraz niekorzystnie rzutuje na
wytrzymałość mechaniczną otrzymanych tabletek. Próba rozwiązania w/w problemów
technologicznych świadczy o wartości praktycznej uzyskanych wyników.
Opracowano 5 przepisów na tabletki i kapsułki, zawierające KOFIB i odpowiednie
substancje pomocnicze. Wykonano następujące badania: ocena płynięcia proszków
i granulatów: pomiar czasu zsypu przez otwór, kąta usypu, gęstości nasypowej, gęstości po
ubiciu, ocena wielkości ziaren proszków i granulatów: analiza sitowa, obrazowanie
stereoskopowe, ocena wytrzymałości mechanicznej tabletek: badanie jednolitości masy
i wymiarów, ścieralności i twardości, badanie czasu rozpadu. Mimo iż użycie mieszanek
pozwoliło na uzyskanie proszków o korzystniejszym profilu przepływu, płynięcie nie było
optymalne. W dalszej części zbadano wpływ granulacji na mokro na właściwości badanych
formulacji. Proszki poddane granulacji wymagały niższej siły kompresji w porównaniu
z proszkami suchymi. Użycie gotowych mieszanek ułatwiło zgranulowanie KOFIB
z substancjami pomocniczymi i pozwoliło uzyskać granulaty o korzystniejszym rozkładzie
wielkości cząstek. Wytrzymałość mechaniczna tabletek otrzymanych z uwzględnieniem
procesu granulacji spełniała normy przemysłowe.
Reasumując, odpowiedni dobór składników pomocniczych formulacji i procesów
technologicznych pozwoliły na rozwiązanie w/w problemów technologicznych i otrzymanie
postaci leku do wykorzystania w dalszej fazie badań. Spośród opracowanych pięciu
przepisów, tabletki wykonane z użyciem Prosolv Easy Tab® pozwoliły uzyskać tabletki
o dłuższym czasie rozpadu w stosunku do formulacji z klasycznymi środkami pomocniczymi.
Stwarza to możliwość opracowania formulacji o modulowanych właściwościach.

21

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Wpływ bodźca stresowego na rozwój i ekspresję nikotynowej preferencji
miejsca u szczurów w teście warunkowanej preferencji miejsca
Karolina Pękała, Barbara Budzyńska, Grażyna Biała
Katedra i Zakład Farmakologii z Farmakodynamiką,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, ul. Chodźki 4a, 20-093 Lublin

Nikotyna oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy, wywiera wpływ na nastrój oraz
odpowiada za rozwój uzależnienia psychicznego i fizycznego. W zwierzęcych modelach
doświadczalnych wykazano, że nikotyna wpływa na rozwój i ekspresję nikotynowej
preferencji miejsca u szczurów. Dodatkowo wykazano, że przewlekły oraz jednorazowy stres
może nasilać behawioralne i neuronalne skutki wywołane podaniem nikotyny. Celem
prezentowanych badań była ocena efektów behawioralnych towarzyszących podawaniu
nikotyny w połączeniu z chronicznym umiarkowanym nieprzewidywalnym bodźcem
stresowym (ang. chronic mild unpredictable stress - CMUS) w zwierzęcych modelach
doświadczalnych.
W przeprowadzonych badaniach szczury poddawane były procedurze CMUS przez
2 tygodnie, 2 godziny na dobę. Zastosowano 6 stresorów, m.in. wilgotna ściółka lub jej brak,
przechylenie klatki, ograniczenie wody lub pokarmu, inwersja cyklu dzień/noc, pływanie
w chłodnej wodzie. Do oceny działania nagradzającego nikotyny posłużono się testem
warunkowanej preferencji miejsca (CPP). Niniejsze badanie miało na celu ocenę wpływu
przewlekłego stresu na rozwój i ekspresję nikotynowej preferencji miejsca u szczurów po
2 oraz 3 dniach warunkowania nikotyną (0,175 mg/kg). Dodatkowo, opisano wpływ
metyraponu (50 mg/kg) - związku hamującego syntezę kortykosteronu oraz leku
przeciwdepresyjnego imipraminy (15 mg/kg) na rozwój nikotynowej preferencji miejsca po
2 dniach warunkowania u szczurów poddanych procedurze CMUS.
Wyniki badań wykazały, że dwie iniekcje nikotyny sprzężone z jednym z pomieszczeń
aparatu nie indukują rozwoju preferencji miejsca, natomiast po 3 dniach warunkowania
zaobserwowano znaczący rozwój tej preferencji. Przewlekły stres wyraźnie wzmocnił
działania nagradzające nikotyny w teście CPP po 2 dniach warunkowania, natomiast nie
wpłynął na ekspresję nikotynowej preferencji miejsca badanej po 3 dniach warunkowania.
Badania wykazały także, że metyrapon i imipramina po 2 dniach warunkowania odwracają
nikotynową preferencję miejsca.
Wyniki powyższych badań wskazują na znaczącą rolę bodźców stresowych w rozwoju
uzależnienia od nikotyny oraz na mechanizmy leżące u jego podstaw.

22

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Synteza i aktywność przeciwbakteryjna 1-fluorofenylo-4-podstawionychtiosemikarbazydów oraz ich cyklicznych analogów
Szymon Kosiek*, Edyta Kuśmierz*, Urszula Kosikowska**, Dominika Hagel*,
Agata Paneth*, Anna Malm**, Monika Wujec*
*Katedra i Zakład Chemii Organicznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie,
Chodźki 4A, 20-093 Lublin, Poland
**Katedra i Zakład Mikrobiologii Farmaceutycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie,
Chodźki 1, 20-093 Lublin, Poland

Antybiotyki uznawane były za cudowne leki XX wieku. To, między innymi, one są
odpowiedzialne za wydłużenie średniej długości ludzkiego życia o 10 lat. Niestety na skutek
nadużywania ich w medycynie oraz weterynarii, ludzkość stanęła u progu globalnego
kryzysu, gdzie antybiotyki tracą swą efektywność w zwalczaniu chorób zakaźnych.
Każdorazowe zastosowanie antybiotyku może wzmóc rozwój opornych bakterii kosztem
eliminacji tych, które są na niego wrażliwe. Ten mechanizm doprowadził do powstania wielu
dobrze znanych szczepów bakterii, takich jak: MRSA (methicillin-resistant Staphylococcus
aureus) czy VRE (vancomycin-resistant Enterococcus). Poza innymi powszechnymi
metodami stosowanymi przeciw szybko wzrastającej oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe (AMR), („racjonalne stosowanie”, „terapia alternatywna”), istnieje
wielka potrzeba poszukiwania nowych leków, o nowych, nieznanych dotychczas dla bakterii
strukturach, mogących zwalczyć bakterie oporne na starsze antybiotyki.
Nasze dotychczasowe badania wykazały zadowalającą aktywność pochodnych
tiosemikarbazydu, otrzymywanych z hydrazydu kwasu 3-chlorobenzoesowego w stosunku do
szczepów bakterii Gram-dodatnich. Kontynuując poszukiwania nowych związków
o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, przeprowadziliśmy syntezę pochodnych
tiosemikarbazydu, używając jako substratów hydrazydy kwasów: 2-, 3- i 4fluorobenzoesowego oraz izotiocyjaniany alifatyczne i aromatyczne. Następnie pochodne
tiosemikarbazydu poddaliśmy reakcji dehydrocyklizacji, otrzymując nowe pochone
1,2,4-triazolu. Wyznaczyliśmy aktywność przeciwbakteryjną wszystkich nowootrzymanych
połączeń.
Spośród pochodnych tiosemikarbazydu najaktywniejsze okazały się pochodne kwasu
2-fluorobenzoesowego. Wartości minimalnych stężeń hamujących dla najbardziej aktywnej
pochodnej z podstawnikiem 3-trifluorometylofenylowym zawierały sie w granicach
0.98-15.63 µg/ml, co wskazuje iż jest bardziej aktywna w stosunku do kilku badanych
szczepów bakteryjnych niż cefuroksym, użyty jako substancja referencyjna.
Pochodne triazolu okazały się być zdecydowanie mniej aktywne niż ich liniowe prekursory.

23

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Fitoestrogenowe składniki ziela koniczyny pogiętej T. medium L.szczegółowa analiza fitochemiczna
Magdalena Maciejewska, Grażyna Zgórka
Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Jednym z mało znanych gatunków reprezentującym rodzaj Trifolium L. (Fabaceae)
jest koniczyna pogięta (Trifolium medium L.). Wstępna analiza fitochemiczna ziela ww.
taksonu ujawniła wysoką zawartość składników polifenolowych z grupy izoflawonów.
Podobieństwo ich struktury chemicznej do endogennych hormonów płciowych z grupy
estrogenów, głównie 17-β-estradiolu, powoduje, że mogą one działać analogiczne do
selektywnych modulatorów receptorów estrogenowych (SERMs). Preparaty zawierające
fitoestrogeny stanowią obecnie alternatywę dla hormonalnej terapii zastępczej w leczeniu
dolegliwości około- i postmenopauzalnych u kobiet, spowodowanych deficytami
estrogenowymi i manifestujących się rozwojem różnorodnych procesów biodegeneracyjnych.
W ramach prowadzonych badań fitochemicznych zoptymalizowano procedurę izolacji
izoflawonów z materiału roślinnego, tj. ziela koniczyny pogiętej oraz ziela koniczyny łąkowej
(stanowiącej materiał odniesienia), wykorzystując metodę ekstrakcji wspomaganej
ultradźwiękami (UAE) oraz 50% (v/v) wodny roztwór etanolu jako ekstrahent. W następnym
etapie, w celu uzyskania liofilizatów, zastosowano technikę suszenia sublimacyjnemu
w próżni. Otrzymane suche przetwory roślinne poddano standaryzacji chemicznej
z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej w układzie faz odwróconych
(RP-HPLC) w połączeniu z detekcją PDA oraz spektrometrią mas (MS-ToF).
W liofilizatach stwierdzono obecność 8 związków izoflawonowych, w tym czterech
glikozydów (daidzyny, genistyny, ononiny i sissotryny) oraz czterech aglikonów (daidzeiny,
genisteiny, formononetyny i biochaniny A). Zawartość fitoestrogennych składników była
zróżnicowana, z zauważalną ilościową dominacją glikozydów ononiny i sissotryny oraz ich
aglikonów: formononetyny i biochaniny A w obu gatunkach koniczyn.

24

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Potencjał przeciwutleniający i odżywczy chleba pszennego wzbogaconego
łuską siemienia lnianego
Łukasz Sęczyk
Katedra Biochemii i Chemii Żywności, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Lublin, Polska

W ostatnich latach, ze względu na wysoki potencjał nutraceutyczny i odżywczy,
obserwuje się wzrost zainteresowania siemieniem lnianym oraz produktami jego
przetwarzania jako składnikami wzbogacającymi żywność. Łuska siemienia cechuje się
wysoką zawartością błonnika pokarmowego oraz polifenoli w szczególności lignanów,
pochodnych kwasów fenolowych i flawonoidów. Polifenole charakteryzują się wysokim
potencjałem przeciwutleniającym, dzięki czemu mogą chronić organizm człowieka przed
wystąpieniem stresu oksydacyjnego, który sprzyja powstawaniu takich chorób jak choroby
nowotworowe czy układu sercowo-naczyniowego.
Celem badań było ustalenie wpływu dodatku (1%-5%; w/w) zmielonej łuski siemienia
lnianego,
na
potencjał przeciwutleniający i
odżywczy chleba pszennego.
W próbach chleba ekstrahowanych w układzie aceton/metanol/H2O (1/1/1; v/v/v) lub
poddanych procesowi trawienia in vitro, oznaczono zawartość związków fenolowych ogółem,
oraz aktywność przeciwutleniającą (zdolność redukcji rodnika ABTS oraz jonów Fe3+).
Potencjał odżywczy oceniono w oparciu o analizę strawności białka oraz skrobi po procesie
trawienia in vitro. Dodatkowo oznaczono zawartość skrobi opornej (RS), szybko (RDS)
i wolno (SDS) trawionej oraz wyznaczono przewidywany indeks glikemiczny (eGi).
Wzbogacanie na poziomie 5% (w/w) łuski siemienia lnianego spowodowało wzrost
zawartości związków fenolowych o 93%, aktywności antyrodnikowej o 176% oraz siły
redukcji Fe3+ o 220%. Ponadto antyoksydanty polifenolowe były biodostępne in vitro.
Fortyfikacja nie miała istotnego wpływu na strawność skrobi, zawartość RS, RDS i SDS oraz
eGI, jednak zaobserwowano spadek relatywnej strawności białka o 8% w przypadku dodatku
5% łuski siemienia lnianego.
Podsumowując, fortyfikacja chleba pszennego pozwoliła na otrzymanie produktu
o zwiększonym potencjale antyoksydacyjnym, przy nie znacznej zmianie jego właściwości
odżywczych. Można również przypuszczać, że konsumpcja tego rodzaju produktu
fortyfikowanego może wywołać pozytywne skutki w organizmie człowieka związane
z działaniem antyoksydantów polifenolowych.

25

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Wpływ diosminy na poziom białek z rodziny VEGF w osoczu krwi
pacjentów z przewlekłą niewydolnością kończyn dolnych
Michał Woźniak*, Daniel Zalewski**, Anna Bogucka-Kocka**
* Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
** Katedra i Zakład Biologii z Genetyką, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych jest chorobą dotyczącą blisko
połowy osób w Polsce. Z powodu dużej różnorodności czynników etiologicznych
i zróżnicowanego obrazu choroby sprawia duże trudności diagnostyczne i terapeutyczne. Do
molekularnych mechanizmów patogenezy tej choroby należą zmiany w poziomie białek
wpływających na stan śródbłonka naczyń oraz proces angiogenezy. Do tych białek należą
między innymi czynniki wzrostu śródbłonka naczyń: VEGF-A, VEGF-C, VEGF165 oraz
czynnik nekrozy komórek nowotworowych TNFα.
Jednym z najczęściej zalecanych substancji leczniczych w terapii przewlekłej
niewydolności żylnej kończyn dolnych jest diosmina. Jest to związek pochodzenia roślinnego,
obecny w wielu preparatach dostępnych w aptekach i wydawanych bez recepty. Do głównych
działań farmakologicznych diosminy należy zmniejszanie przepuszczalności naczyń żylnych,
przeciwdziałanie zastojom żylnym oraz poprawianie reologicznych parametrów krwi, jak
również hamowanie stanów zapalnych i procesów krzepnięcia krwi.
Celem naszych badań jest ocena wpływu diosminy na poziom białek VEGF-A,
VEGF-C, VEGF165, TNFα w osoczu u pacjentów ze zdiagnozowaną przewlekłą
niewydolnością żylną kończyn dolnych. Stężenie tych białek zostało zbadane przed
rozpoczęciem oraz po zakończeniu trzymiesięcznej terapii zmikronizowaną diosminą,
podawaną w dawce 500 mg dwukrotnie w ciągu dnia.
Otrzymane wyniki wskazują na wystąpienie zmian w poziomach badanych białek
w osoczu krwi u niemal wszystkich pacjentów. Zaobserwowano również wysoki stopień
zróżnicowania tych zmian zarówno pod względem kierunku (wzrost/spadek) jak i wielkości.
U większości pacjentów nastąpił spadek poziomu badanych białek, w przypadku białka
VEGF-A aż u ponad 70% osób. Najbardziej zbliżonym rozkładem kierunków zmian
charakteryzują się białka VEGF-C i TNFα. Najmniejszymi zmianami zawartości w osoczu
charakteryzuje się czynnik VEGF165.
Przeprowadzone badania stanowią wstępną część szerszego projektu badawczego,
dotyczącego molekularnych mechanizmów działania epigenetycznych czynników
terapeutycznych, stosowanych w przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych.

26

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Ocena czynników ryzyka wystąpienia i stanu klinicznego pacjentów
hospitalizowanych w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mózgu
Lidia Kotuła, Alicja Petniak, Jolanta Karwat, Paulina Gil- Kulik, Janusz Kocki
Zakład Genetyki Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Niespodziewane, nagłe objawy udaru mózgu znane były od dawna. Według definicji
Światowej Organizacji Zdrowia udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub
globalnych zaburzeń czynności mózgu, trwające dłużej niż 24 godziny spowodowane
wyłącznie przez przyczyny naczyniowe.W Polsce rejestruje się około 60 000 nowych
przypadków udarów rocznie, konieczna jest więc poznanie epidemiologii, czynników ryzyka
i przebiegu różnych typów chorób naczyniowych w populacji Polski, tak by było można
zastosować odpowiednia profilaktykę i metody leczenia.
Cel pracy była ocena pacjentów hospitalizowanych w ostrej fazie udaru
niedokrwiennego mózgu pod względem czynników etiologicznych predysponujących do
wystąpienie chorób naczyniowych centralnego układu nerwowego. Ocenie poddano też stan
neurologiczny (za pomocą skali NIHSS) i funkcjonalny (z użyciem skali mRS) pacjentów.
Do badania włączono pacjentów Oddziału Udarowego z Pododdziałem Wczesnej
Rehabilitacji Poudarowej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 4 w Lublinie.
W pierwszej dobie w badaniu wzięło udział 32 pacjentów, w trzeciej dobie 29,
w ósmej 24. Średnia wieku wszystkich pacjentów wynosiła 71,53. Najczęstszym czynnikiem
ryzyka było nadciśnienie tętnicze, potem kolejno: dyslipidemia i przebyty epizod
zakrzepowo- zatorowy. Na podstawie badania neurologicznego i badań obrazowych
stwierdzono ognisko udarowe w półkulach mózgu u 59% pacjentów, w okolicy
podnamiotowej u 22% a udar pnia mózgu u 19% badanych.W pierwszej dobie średnia liczba
punktów w skali NIHSS wynosiła 8,62 a w ósmej dobie 3,28.Stan funkcjonalny pacjentów
oceniany za pomocą mRS wynosił w pierwszej dobie 3,13 w ósmej 1,25.

27

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Sesja posterowa
P1. Bany Izabela
P2. Błaszczak Jolanta
P3. Bojakowska Urszula
P4. Bojakowska Urszula
P5. Chojnacki Michał
P6. Czemierska Magdalena
P7. Czernicka Lidia
P8. Dudek Adrianna
P9. Gałęza Justyna
P10. Gładysz Agata
P11. Kaławaj Katarzyna
P12. Kaszubska Katarzyna
P13. Kosiek Szymon
P14. Kowalczyk Anna
P15. Kruk-Słomka Marta
P16. Okińczyc Piotr
P17. Pięt Mateusz
P18. Polski Andrzej
P19. Rola Beata
P20. Sadok Ilona
P21. Sadok Ilona
P22. Sęczyk Łukasz
P23. Stanisławki Grzegorz
P24. Szałapata Katarzyna
P25. Szwerc Wojciech
P26. Szymańska Katarzyna
P27. Wlizło Kamila
P28. Wójciak-Kosior Magdalena
P29. Wójtowicz Agata
P30. Zając Adrian

28

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Effect of Zn and Pb on the secondary metabolite profile in metallicolous
and non-metallicolous populations of Echium vulgare L.
Izabela Bany1, Sławomir Dresler1*, Małgorzata Wójcik1, Magdalena Wójciak-Kosior2,
Ireneusz Sowa2, Wojciech Szwerc2, Grzegorz Stanisławski1, Agnieszka Hanaka1,
Małgorzata Mazur3, Tomasz Kubrak4, Anna Tukiendorf1
*Corresponding author: slawomir.dresler@poczta.umcs.lublin.pl; phone: +48 81 5375078
Department of Plant Physiology, Maria Curie-Skłodowska University,
Akademicka 19, 20-033 Lublin, Poland
2
Department of Inorganic Chemistry, Medical University of Lublin,
Chodźki 4a, 20-093 Lublin, Poland
3
Department of Plant Physiology, University of Life Science in Lublin,
Akademicka 15, 20-950 Lublin, Poland
4
Department of Biopharmacy, Medical University of Lublin,
Chodźki 4a, 20-093 Lublin, Poland

1

Echium vulgare L. (Boraginaceae) is a plant with a wide distribution range within the
warm temperate climate zone. In the natural state, it usually occurs on lightweight, permeable
sandy soils but also on fertile loamy soils. This plant is often encountered on dry meadows,
grasslands, wasteland, and metalliferous dumps. E. vulgare has traditionally been
recommended for a variety of medical applications. The plant extract contains natural
antioxidants such as phenolic acids, flavonoids, or shikonin. Additionally, both shoots and
roots are a source of a purine derivative – allantoin.
The aim of the present study was to investigate the effect of supplementation of the
growth medium with Zn and Pb on secondary metabolism of selected populations of
E. vulgare. Two populations originated from the waste heaps formed of by-products
contaminated with Zn and Pb located in Brzeziny Śląskie (MC population) and Piekary
Śląskie (MZ population) (southern Poland). The reference population originated from an
uncontaminated area in Kazimierz Dolny (NM population) (south-eastern Poland). The plants
were cultivated in hydroponics under control conditions and with Zn or Pb excess. Fresh plant
biomass, leaf area, content of heavy metals, and the composition and content of secondary
metabolites in the roots and shoots were determined. The study showed that both metals
induced stress symptoms in plants of all populations; however, the highest phytotoxicity was
observed in the NM population. Metal concentrations generally decreased in the order:
MZ > MC > NM populations. Addition of heavy metals changed the profile of some
secondary metabolites. Especially, an increase in allantoin, chlorogenic acid, and rosmarinic
acid concentrations was found in all populations.

29

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Żel krzemionkowy pokryty polianiliną jako sorbent w analizie prostych
kwasów organicznych
Jolanta Błaszczak, Ireneusz Sowa, Ryszard Kocjan
Zakład Chemii Analitycznej, Katedra Chemii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Żel krzemionkowy to najbardziej popularny adsorbent w metodach rozdzielczych.
Pomimo, że jest to najczęściej stosowana faza stacjonarna ma pewne ograniczenia
np. w alkalicznym środowisku ulega hydrolizie [1]. Z tego powodu coraz częściej używa się
wypełnień opartych na bazie modyfikowanego żelu krzemionkowego. W naszych badaniach
korzystaliśmy z wypełnienia, którym był żel krzemionkowy pokryty filmem polianiliny (SiPANI). Dzięki tej modyfikacji uzyskaliśmy sorbent o znacznie większej stabilności niż żel
krzemionkowy [2,3].
Celem naszej pracy było dobranie optymalnego układu do badań prostych kwasów
organicznych z wykorzystaniem techniki ekstrakcji do fazy stałej (SPE), jako sorbent stosując
żel krzemionkowy oraz fazę Si-PANI. Badaniu poddano kwasy organiczne: kwas jabłkowy,
kwas fumarowy, kwas cytrynowy, kwas bursztynowy oraz kwas malonowy.
Zoptymalizowane warunki posłużą do oczyszczania soków drzewnych z matrycy cukrowej,
przed jakościową i ilościową analizą HPLC.
[1] I. Sowa a, M. Wójciak-Kosior, P. Drączkowski, W. Szwerc, J. Tylus , A. Pawlikowski , R. Kocjan,
Evaluation of pH and thermal stability of sorbent based on silica modified with polyaniline using highresolution continuum source graphite furnace atomic absorption spectrometry and Raman
spectroscopy, Microchemical Journal, 118 (2015) 88-94.
[2] L. Brožová, P. Holler, J. Kovářová, J. Stejskal, M. Trchová, The stability of polyaniline in strongly
alkaline or acidic aqueous media, Polym. Degrad. Stab. 93 (2008) 592–600.
[3] I. Šedĕnková, M. Trchová, J. Stejskal, Thermal degradation of polyaniline films prepared in
solutions of strong and weak acids and in water — FTIR and Raman spectroscopic studies, Polym.
Degrad. Stab. 93 (2008) 2147–2157.

30

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Przystosowania psychiczne do choroby nowotworowej piersi i style
radzenia sobie z chorobą – doniesienia wstępne
Urszula Bojakowska
Samodzielna Pracownia Epidemiologii (SKN), Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Wstęp: Strategie radzenia sobie z chorobą na ogół utożsamiane są ze sposobami
przystosowania się do choroby nowotworowej. Mamy do czynienia z dwoma różnymi stylami
zmagania się z chorobą: bierny – destrukcyjny przejawiający się lękiem i ogólną rezygnacją
oraz konstruktywny polegająca na podjęciu walki o zdrowie i życie.
Cel pracy: Celem pracy była ocena przystosowania psychicznego do choroby
nowotworowej piersi i określenie stylu radzenia sobie z chorobą wśród pacjentek.
Materiał i metoda: Badaniami wstępnymi objęto 70 kobiet z chorobą nowotworową
piersi z województwa lubelskiego. Badania prowadzono metodą sondażu diagnostycznego
z wykorzystaniem Skali Przystosowania Psychicznego do Choroby Nowotworowej Mini –
MAC.
Wyniki: Pacjentki z chorobą nowotworową piersi wybierają konstruktywne strategie
walki z chorobą. W analizowanej grupie 64,3% uzyskało wyniki wysokie a 35,7% przeciętne.
W stylu destrukcyjnym największa badanych osiągnęło wyniki niskie (78,6%).
W prowadzonych badaniach uzyskano wyższe wyniki dla konstruktywnego stylu radzenia
sobie z chorobą nowotworową niż standaryzowane a dla destrukcyjnego stylu niższe. Takie
zmienne jak miejsce zamieszkania i wykształcenie nie mają istotnego wpływu na strategie
radzenia sobie z chorobą. Jedynie stan cywilny istotnie wpływa na takie strategie jak duch
walki i pozytywne przewartościowanie.
Wnioski: Wśród kobiet z nowotworem piersi dominują konstruktywne strategie
radzenia sobie z chorobą przejawiające się walką o życie i zdrowie.
Źródło finansowania: Środki własne.

31

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Rozpowszechnienie czynników ryzyka wśród pacjentek z chorobą
nowotworową piersi – badania wstępne
Urszula Bojakowska
Samodzielna Pracownia Epidemiologii (SKN), Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Wstęp: Na patogenezę raka gruczołu piersiowego ma wpływ wiele czynników, z tego
powodu jest ona trudna do ustalenia.
Cel pracy: Celem pracy była ocena rozpowszechnienia czynników ryzyka w grupie
kobiet z chorobą nowotworową piersi.
Materiał i metoda: Badaną grupę stanowiło 50 kobiet z chorobą nowotworową piersi.
W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Jako narzędzie badawcze użyto
kwestionariusza ankiety własnego autorstwa skonstruowanego specjalnie na potrzeby
badania. Obejmował on 74 pytania z zakresu czynników ryzyka raka piersi.
Wyniki: U 18% kobiet rak piersi występował w najbliższej rodzinie, a 86% kobiet
w przeszłości chorowała na inne nowotwory. Średni wiek pierwszej miesiączki to ponad
13 lat. Większość kobiet była w wieku pomenopauzalnym (86%), a średni wiek w którym
wystąpiła menopauza to 49 lat. W badanej grupie 42% kobiet posiadało 2 dzieci, a 14% było
bezdzietne. Średni wiek w którym kobiety urodziły pierwsze dziecko to 24,9 lat. Większość
nie przyjmowała doustnej antykoncepcji (92%), ani nie stosowało HTZ (72%). Tylko 6%
miało przed zdiagnozowaniem choroby rozpoznaną inną chorobę piersi. Na promieniowanie
jonizujące było narażone 2% respondentek, a na czynniki chemiczne w środowisku pracy
14% badanych kobiet.
Wnioski: Występowanie innych nowotworów w przeszłości stanowiło główny czynnik
sprzyjający zachorowaniu na raka piersi. Czynniki hormonalne w analizowanej grupie miały
marginalne znaczenie, podobnie narażenie na czynniki fizyczne i chemiczne.
Źródło finansowania: Środki własne.

32

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Znaczenie mutacji białka p53 w przewlekłej białaczce limfocytowej
Michał Chojnacki*, Mateusz Pięt**, Adrian Zając***
*Zakład Hemotoonkologii Doświadczalnej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
**Zakład Wirusologii i Immunologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowkiej w Lublinie, Lublin, Polska
***Zakład Anatomii Porównawczej i Antropologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowkiej w Lublinie, Lublin, Polska

Białko p53 jest jednym z czynników transkrypcyjnych odpowiedzialnych za regulację
cyklu komórkowego. Działanie białka opiera się głównie na indukcji szeregu mechanizmów
naprawy DNA lub skierowaniu komórki na drogę apoptozy. Jest ono produktem genu TP53,
zlokalizowanego na chromosomie 17, należącego do supresorów nowotworowych. Mutacje
TP53 uniemożliwiają zahamowanie fazy cyklu w miejscu kontrolnym oraz powodują
deregulację apoptozy, skutkując transformacją nowotworową i proliferacją uszkodzonych
komórek. Utrata funkcji białka p53 jest jednym z głównych procesów nowotworzenia i może
prowadzić do niestabilności komórek czy ich oporności na chemioterapeutyki.
Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) jest najczęściej występującym typem
białaczki u osób dorosłych w populacji zachodniej. Dotyczy ona głownie osób starszych. PBL
jest chorobą długo żyjących limfocytów B, które zdolne są do proliferacji i akumulacji w krwi
obwodowej, szpiku kostnym i węzłach chłonnych. PBL jest chorobą heterogenną klinicznie,
o niepoznanej etiologii. Niektórzy z pacjentów nie wymagają leczenia ze względu na bardzo
powolny rozwój choroby, natomiast wiele przypadków wykazuje oznaki szybkiego rozwoju
choroby co wymaga podjęcia natychmiastowego leczenia.
W przypadku chorych nieleczonych na PBL częstość występowania mutacji w genie
TP53 stanowi 10- 15%. Natomiast u chorych opornych na leczenie fludarabiną wzrasta do
nawet 50%. U chorych, u których wykrywana jest abberacja cytogenetyczna del17p
wykazano mono- lub bialleliczną mutację TP53 w 80 % przypadków. Przeprowadzone
badania wykazały, że w przypadku braku współtowarzyszącej delecji 17p mutacje w genie
TP53 związane były z krótszym czasem przeżycia. Spektrum mutacji TP53 u chorych na PBL
podobnie do innych nowotworów jest szerokie, wykazano jednak swoiste cechy dla tej grupy.
Zaobserwowano przewagę tranzycji G>A w porównaniu z C >T, podczas gdy w przypadku
innych nowotworów obserwowano podobne proporcje obu zmian.
Aktualnie mutacje TP53 uznawane są za silny czynnik predykcyjny związany
z gorszym przeżyciem oraz remisją choroby, dlatego odjęte zostały próby standaryzacji
analizy mutacji oraz wdrożenia jej jako badania rutynowego.

33

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Choroby wywoływane przez Actinobacteria
Magdalena Czemierska*, Katarzyna Szałapata*, Kamila Wlizło*, Aleksandra Szcześ**,
Anna Jarosz-Wilkołazka*
*Zakład Biochemii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
**Zakład Zjawisk Międzyfazowych , Wydział Chemii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Patogenność mikroorganizmów występujących w środowisku oraz toksyczność
substancji przez nie wytwarzanych sprawiają, że coraz częściej zapadamy na choroby, które
ciężko jest wyleczyć. Okazuje się, że nawet bakterie należące do tej samej rodziny, mogą
jednocześnie wytwarzać tak zbawienne dla człowieka substancje jak antybiotyki,
i równocześnie zagrażać naszemu zdrowiu i życiu przez syntezę szkodliwych związków.
Przykładem tego typu mikroorganizmów są bakterie należące do promieniowców
(Actinobacteria). Rodzaje takie jak Streptomyces, Nocardia, Micromonospora oraz
Saccharopolyspora, zdolne są do wytwarzania antybiotyków o różnej strukturze chemicznej
i szerokim spektrum działania. Istnieją jednak szczepy bakteryjne, należące do
promieniowców, które wywołują stany chorobowe zarówno u ludzi jak i zwierząt.
Najważniejsze z nich to promienica i nokardioza, choroby niezwykle trudne w rozpoznaniu
i leczeniu. Promienica (Actinomycosis) to choroba zakaźna wywołana przez promieniowce
z gatunku Actinomyces bovis (u zwierząt) i Actinomyces israeli (u człowieka). Choroba ta
powoduje obrzęki i zniekształcenia kości oraz twarde guzy zawierające ropną wydzielinę.
Jako proces chorobowy może zaburzać funkcjonowanie wątroby, nerek, płuc oraz
spowodować zmiany na skórze. Innym przykładem choroby wywoływanej przez
promieniowce jest nokardioza. Choroba ta znana jest w dwóch odmianach: nokardiozy
płucnej, wywoływanej przez Nocardia asteroides oraz jako nokardioza podskórna,
wywoływana przez Nocardia brasiliensis. Nokardioza podskórna występuje rzadziej,
a zakażenia odzwierzęce nie zostały udokumentowane w literaturze. Możliwa jest natomiast
droga zakażenia człowiek – człowiek, z którą mamy do czynienia w przypadku transplantacji.
Choroby wywołane przez promieniowce stanowią wyzwanie dla diagnostów, ze
względu na trudności ich odróżniania od innych chorób takich jak gruźlica czy zapalenie płuc.
Niezwykle istotne jest przy tym jak najszybsze podjęcie leczenia w związku z powstawaniem
nieodwracalnych zmian zagrażających zdrowiu, a nawet życiu człowieka.
Praca współfinansowana ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach grantu
badawczego DEC-2012/07/B/ST5/01799.

34

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Zastosowanie techniki bioautografii-TLC w badaniach właściwości
przeciwbakteryjnych i hamujących aktywność acetylocholinoesterazy
wybranych ekstraktów roślinnych z rodziny Zingiberaceae
Lidia Czernicka*,**, Wirginia Kukuła-Koch**, Agnieszka Grzegorczyk***, Ewa Poleszak*
*Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
**Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
***Katedra i Zakład Mikrobiologii Farmaceutycznej z Pracownią Diagnostyki Mikrobiologicznej,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Postęp naukowy i rozwój cywilizacji przyczyniły się do wydłużenia życia
społeczeństwa, co zwiększyło ryzyko pojawienia się chorób neurodegeneracyjnych.
W świetle powyższych danych coraz częściej poszukiwane są nowe strategie terapeutyczne
włączające związki aktywne z surowców roślinnych. Sam etap izolacji oraz identyfikacji
takich związków z ekstraktu roślinnego i badania aktywności farmakologicznych są procesem
czasochłonnym. W danej pracy zostanie przedstawiona technika bioautografii – TLC, jest to
metoda łącząca chromatografię cienkowarstwową z badaniami mikrobiologicznymi.
Umożliwia ona rozdzielenie na płytce TLC związków czynnych z matrycy, łącznie
z wskazaniem, który związek posiada właściwości przeciwbakteryjne czy hamujące
acetylocholinoesterazę. Dzięki zastosowaniu techniki bioautografii TLC, skrócony zostaje
czas trwania analiz poprzez szybkie wyodrębnienie i identyfikację związków aktywnych
o poszukiwanych właściwościach bez konieczności ich izolacji z mieszaniny.
Eterowe wyciągi z kurkumy i imbiru w różnych stężeniach naniesiono na płytki TLC
i rozwinięto w wybranych układach rozpuszczalników. Dla kurkumy wybrano układy
rozpuszczalników: MeOH : dichlorometan (DCM) (0,5: 9,5 v/v) i DCM, a dla imbiru MeOH:
DCM (0,5: 9,5 v/v) i n-heksan: DCM(1: 9 v/v). Po przeprowadzeniu badań
mikrobiologicznych zauważono znaczne zahamowanie strefy wzrostu bakterii Gram
dodatnich w zależności od stężenia naniesionych ekstraktów. Wyznaczono MIC- minimalne
stężenie hamujące rozwój drobnoustrojów dla imbiru i kurkumy.
Bioautografię TLC w przeprowadzonych badaniach wykorzystano celem określenia
właściwości inhibicyjnych badanych wyciągów w stosunku do enzymu acetylocholinoesterazy. Przygotowane w wymienionych wcześniej układach z dodatkiem
substratu płytki, spryskano roztworem zawierającym acetylocholinoesterazę, a po inkubacji
pokryto je roztworem soli Fast Blue B. Związki będące inhibitorami enzymu w teście in vitro
obserwowano jako jasne pasma odbarwiające tło.
Podsumowując, zarówno imbir jak i kurkuma posiadają znaczne właściwości
przeciwbakteryjne i hamujące acetylocholinoesterazę, dzięki czemu mogą być wykorzystane
w leczeniu m. in. choroby Alzheimera.

35

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Makrofagi TAM, czyli jak mikrośrodowisko nowotworu zmienia
układ immunologiczny
Adrianna Dudek, Katarzyna Kaławaj
Zakład Wirusologii i Immunologii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin, Polska

Specyficzne mikrośrodowisko nowotworu tworzy się już w jego początkowej fazie
rozwoju w obrębie guza pierwotnego. W odpowiedzi na czynniki obecne w środowisku
monocyty różnicują się do makrofagów i jako komórki immunologicznie kompetentne są
przyciągane do miejsca guza.
Makrofagi związane z nowotworem (TAM) powstają z monocytów infiltrujących
tkankę nowotworową, najczęściej są komórkami immunosupresyjnymi, o fenotypie
zbliżonym do makrofagów M2 (aktywowanych drogą alternatywną). Są one rekrutowane
przez komórki guza za pomocą produkowanych przez nie czynników chemotaktycznych,
takich jak chemokiny i czynniki wzrostowe. TAMs to populacja komórek heterogennych,
których właściwości, charakterystyczne markery oraz produkowane cytokiny i chemokiny
zależą od otaczającego środowiska i które mogą się różnić nawet w obrębie jednego typu
nowotworu. Do ich cech charakterystycznych należą m.in. słaba aktywność
przeciwbakteryjna i przeciwnowotworowa, wydzielanie dużych ilości czynników wzrostu
oraz chemokin, nadekspresja genów dla arginazy-1, białek szoku cieplnego (HSP27),
glikoproteiny CD68, receptora CD163 i receptora dla fragmentu Fc immunoglobulin oraz
cząstek supresyjnych B7H4 oraz B7H1, produkcja metaloproteinaz serynowych (MMP2,
MMP7, MMP9, MMP12), cyklooksygenazy 2 (COX-2), katepsyny czy proteaz serynowych
oraz wpływanie hamująco na układ immunologiczny, na przykład poprzez anergię
dziewiczych limfocytów T.
Doniesienia naukowe wskazują, iż wyniki badań są niejednoznaczne. Część z nich
dowodzi, że ilość makrofagów TAM w otoczeniu nowotworu koreluje z jego rozwojem,
stadium, inwazyjnością wobec tkanek przyległych, zezłośliwieniem, a także przerzutowaniem
do węzłów chłonnych, a więc wzrastająca ilość TAM wiąże się ze złymi prognozami dla
chorych. Inne badania natomiast dowodzą, że podwyższona ilość makrofagów TAM
(zwłaszcza tych o fenotypie zbliżonym do prozapalnych M1) może hamować rozwój guza,
szczególnie w jego początkowym stadium rozwoju, co wiąże się z dobrymi rokowaniami dla
pacjentów.

36

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Porównanie trwałości wybranych leków hipotensyjnych
Justyna Gałęza, Anna Gumieniczek
Katedra i Zakład Chemii Leków, Uniwersytet Medyczny w Lublinie,
ul. Jaczewskiego 4, 20-090, Lublin

Hydrochlorotiazyd to lek moczopędny, który wykazuje silne działanie hipotensyjne,
głównie poprzez hamowanie wchłaniania zwrotnego jonów sodowych i chlorkowych
w końcowym odcinku nefronu. Ponadto w większych dawkach działa rozkurczająco na
mięśnie gładkie naczyń krwionośnych, co zwiększa efekt hipotensyjny [1].
Indapamid jest lekiem o działaniu zbliżonym do hydrochlorotiazydu, jednak
wykazującym dłuższe działanie hipotensyjne. Leki te stosowane są w leczeniu chorób układu
krążenia, przede wszystkim w nadciśnieniu pierwotnym, w monoterapii bądź w połączeniu
z innymi lekami hipotensyjnymi [2].
Celem podjętych badań analitycznych było porównanie trwałości hydrochlorotiazydu
i indapamidu, w roztworach o różnym pH, w podwyższonej temperaturze oraz podczas
ekspozycji na światło UV-Vis. Dla każdego leku opracowano i zwalidowano metodę HPLC,
która umożliwiała ocenę zmian stężenia badanego związku obok powstających produktów
rozkładu.
Przeprowadzone badania wykazały, że obydwa leki są podatne na działanie
czynników stresowych, ale zasadniczo różnią się trwałością w poszczególnych warunkach.
Hydrochlorotiazyd wykazuje najmniejszą stabilność w temperaturze 80°C w 1 mol/l
roztworze HCl, gdzie nastąpił ok. 50% rozkład leku (w buforze fosforanowym ok. 40%,
w buforze boranowym ok. 30%, a w buforze octanowym ok. 15%). Natomiast największy
rozkład indapamidu (ok. 22%) zaobserwowano w buforze boranowym o pH 10, zaś mniejszy
w pozostałych środowiskach (w 1 mol/l roztworze NaOH ok. 16%, w 1 mol/l roztworze HCl
ok. 12%). Indapamid nie uległ rozkładowi w buforze fosforanowymi i octanowym,
w temperaturze 80°C.
Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że hydrochlorotiazyd jest
lekiem mniej trwałym niż indapamid, co spowodowane jest obecnością w cząsteczce układu
tiadiazyny, ulegającego prawdopodobnie hydrolizie.
[1]. W. Kostowski, Z. Herman, Farmakologia, Wyd. IV, PZWL, Warszawa, 1994
[2]. W. Janiec, Farmakodynamika, Wyd. V, PZWL, Warszawa, 2002

37

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Przyczynek do ilościowego oznaczania komponentów nowej hybrydy
o właściwościach przeciwbakteryjnych
Agata Gładysz, Dorota Kowalczuk, Rafał Pietraś
Katedra i Zakład Chemii Leków, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Wzrastająca antybiotykooporność bakterii jest jednym z najpoważniejszych
problemów zdrowia publicznego, zagrożeniem dla medycyny i wyzwaniem dla współczesnej
nauki. Mając na uwadze zbliżający się nieuchronnie koniec klasycznej antybiotykoterapii
podejmuje się inne kroki mające na celu przełamywanie mechanizmów oporności. Jedną ze
strategii zahamowania oporności drobnoustrojów jest synteza nowych chemioterapeutyków
będących często pochodnymi bądź kompleksami leków już istniejących [2].
Tematyka prowadzonych badań zakładała opracowanie metody wysokosprawnej
chromatografii cieczowej (HPLC) służącej ilościowemu oznaczaniu komponentów nowej
hybrydy o właściwościach przeciwbakteryjnych złożonej z cyprofloksacyny, jonów bizmutu
i pochodnej biguanidu zsyntetyzowanej w oparciu o własne koncepcje i dostępne dane
literaturowe.
W tym celu przygotowano roztwory komponentów oraz hybrydy o stężeniu 10 µg/ml
i analizowano je z zastosowaniem faz ruchomych o różnym składzie jakościowym
i ilościowym, przepływie w zakresie 0,7-1,5 ml/min oraz dwóch sposobów detekcji,
fluorescencyjnej (FL) ze wzbudzeniem przy λex= 279 nm i emisją przy λem= 429 nm,
spektrofotometrycznej (UV) przy długościach fal 279 nm i 240 nm. Na podstawie
otrzymanych wyników wybrano optymalne warunki oznaczenia: kolumnę Waters Nova-Pak
C18 (3,9 x 150 mm, 4 µm) jako fazę stacjonarną, acetonitryl-metanol-0,5% kwas
ortofosforowy(V) z dodatkiem soli sodowej kwasu heksanosulfonowego (50 mg w 100 ml
fazy wodnej) w stosunku 30:30:40 v/v/v jako fazę ruchomą przy szybkości przepływu 1,2
ml/min.
Kalibrację metody wykonano w zakresie stężeń, w którym zaobserwowano
proporcjonalny wzrost wysokości i pola powierzchni pików w odniesieniu do wzrostu
stężenia komponentu i jego kompleksu przy satysfakcjonującej korelacji, precyzji dniowej
i międzydniowej i dokładności. Uzyskane wyniki były podstawą do ilościowego oznaczania
składników nowej hybrydy o aktywności przeciwbakteryjnej.
[1] Buczek K., Marć M., Antybiotykooporność bakterii – przyczyny i skutki, Annales Universitatis
Mariae Curie-Skłodowska Lublin Polonia, 2009, 64(3), 1-8

Prozdrowotne właściwości imbiru
38

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Katarzyna Kaławaj, Adrianna Dudek
Zakład Wirusologii i Immunologii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin, Polska

Wiele związków zawartych w produktach roślinnych posiada zdrowotne działanie
ochronne dla naszego organizmu. Dieta bogata w te substancje zwraca dużą uwagę nie tylko
środowisk naukowych, ale także całego społeczeństwa. Zainteresowanie to wynika nie tylko
z mody na zdrową żywność czy tryb życia, ale przede wszystkim z ich roli w zwalczaniu
wielu dolegliwości organizmu. Jedną z roślin, która posiada takie prozdrowotne właściwości
jest imbir.
Imbir lekarski (Zingiber officinale Roscoe) jest wieloletnią, tropikalną byliną,
wyglądem przypominającą trzcinę. Należy do rodziny imbirowatych (Zingiberacea).
Surowcem użytkowym jest suszone, palczasto rozgałęzione, spłaszczone, przyjemnie
pachnące kłącze zwane powszechnie imbirem. Do gatunków handlowych, najbardziej
cenionych należą: imbir jamajski, malabarski, zachodnioafrykański oraz chiński. Głównym
producentem imbiru są Indie. Ponadto uprawiany jest w Chinach, Japonii, Brazylii, na
Jamajce, Filipinach, a także w zachodniej Afryce i Australii.
Imbir jest znany z wartości odżywczych, które są przypisywane wielu bioaktywnym
związkom. Doznania smakowe oraz zapachowe jakich dostarcza ta przyprawa to zasługa
dwóch różnych grup związków chemicznych. Pierwszą stanowią lotne olejki eteryczne,
natomiast drugą substancje nielotne wchodzące w skład żywicy.
Już setki lat temu imbir uważany był za jeden z najbardziej wartościowych surowców
leczniczych stosowanych przy wielu problemach zdrowotnych. Udowodnione zostało
chemoprewencyjne działanie tej rośliny. Oprócz bardzo ważnego w dzisiejszych czasach
działania antynowotworowego, można mu przypisać także szerokie zastosowanie
w zwalczaniu różnych dolegliwości. Imbir charakteryzuje się właściwościami
przeciwzapalnymi, przeciwbólowymi, przeciwgorączkowymi oraz przeciwwymiotnymi.
Pomaga przy przeziębieniu i kaszlu oraz w problemach żołądkowych. Wpływa na poprawę
trawienia i przyswajanie pokarmów. Przyprawa ta obniża stężenie cholesterolu, poprawia
krążenie oraz wzmacnia odporność. Jest to tylko kilka wymienionych prozdrowotnych
właściwości imbiru, jednakże lista jego dobroczynnego działania jest dłuższa.

Wpływ łącznego podania mefedronu i nikotyny na zachowania lękowe
i sensytyzację na efekty lokomotoryczne oceniane
39

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

w zwierzęcych modelach doświadczalnych
Katarzyna Kaszubska, Barbara Budzyńska, Grażyna Biała
Katedra i Zakład Farmakologii z Farmakodynamiką,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Mefedron, czyli 4-metylometkatynon [1-(4-metylofenylo)-metyloaminopropan-1-on]
strukturą chemiczną przypomina metkatynon lub amfetaminę i zaliczany jest do
psychostymulantów z grupy nowych psychoaktywnych substancji (NSP), znanych jako
„dopalacze”. Mechanizm działania związany jest z nasileniem uwalniania oraz hamowaniem
wychwytu zwrotnego dopaminy (DA), noradrenaliny (NA) i serotoniny (5-HT).
Celem prezentowanej pracy była ocena wpływu łącznego podania mefedronu
i nikotyny na zachowania lękowe w teście podniesionego labiryntu krzyżowego (elevated
plus maze, EPM) oraz sensytyzację na efekty lokomotoryczne u myszy.
W prezentowanych badaniach wykazano, że jednorazowe podanie mefedronu
w dawkach 0,25 mg/kg oraz 0,1 mg/kg wywołuje anksjogenne działanie u myszy w teście
EPM. Dodatkowo, jednoczesne podanie niedziałających dawek mefedronu (0,05 mg/kg)
i nikotyny (0,5 mg/kg) wywołuje efekt anksjogenny w teście EPM, co wskazuje na synergizm
ich działania. Potwierdzono również, ze powtarzalne iniekcje nikotyny (0,5 mg/kg, 5 iniekcji
co drugi dzień, po tygodniu dawka wyzwalając - challenge) indukują rozwój sensytyzacji na
efekty lokomotoryczne. Po raz pierwszy wykazano, że podanie mefedronu, w dawce
niewpływającej na aktywność lokomotoryczną (1 mg/kg), w dniu challenge myszom
z rozwinięta sensytyzacją na efekty lokomotoryczne nikotyny powoduje nasilenie
sensytyzacji.
Przeprowadzone badania mogą okazać się pomocne w poznaniu interakcji oraz
rzeczywistych skutków jednoczesnego podawania substancji psychoaktywnych. Może się to
przyczynić do rozwoju wiedzy na temat dopalaczy, często nadużywanych, szczególnie przez
młodych ludzi.
This study was supported by grant no 2013/11/B/NZ7/04837 from the National Science
Centre, Poland.

Wpływ kwasu dichlorooctowego na linie komórkowe ludzkiego czerniaka

40

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

1Szymon

Kosiek, 2Kamil Wojnicki, 1Dorota Pitucha, 1Natalia Zarankiewicz,
2Dariusz Matosiuk, 1Monika Wujec

Katedra i Zakład Chemii Organicznej UM w Lublinie
Katedra i Zakład Syntezy i Technologii Chemicznej Środków Leczniczych UM w Lublinie
1

2

Właściwości przeciwnowotworowe kwasu di chlorooctowego po raz pierwszy opisali
w 2007 r. Bonet i wsp.[1]. Od tego czasu kwas dichlorooctowy znajduje się w centrum
zainteresowania wielu grup badawczych jako substancja mogąca mieć zastosowanie w terapii
nowotworów. DCA jest używany najczęściej w postaci soli sodowej w szerokim zakresie
dawek. Mechanizm działania kwasu dichlorooctowego polega na inhibicji kinazy
dehydrogenazy pirogronianowej. Prowadzi to do aktywacji dehydrogenazy pirogronianowej
i zwiększenia napływu priogronianiu do mitochondriom, co bezpośrednio wpływa na procesy
związane z fosforylacją oksydacyjną. Taka zmiana metabolizmu w komórce nowotworowej
ogranicza podziały komórkowe oraz powoduje zwiększenie jej wrażliwości na indukcję
apoptozy.
W ciągu pięciu lat (2009-2014) pojawiło się ponad 60 artykułów naukowych na temat
aktywności przeciwnowotworowej kwasu dichlorooctowego. Badano jego wpływ m.in. na
komórki raka piersi, glioblastomy, neuroblastomy, raka jelita grubego, wątroby, szyjki
macicy, trzustki, żołądka i innych. Aktualnie prowadzone są badania kliniczne w kierunku
zastosowania DCA w leczeniu guzów mózgu i raka piersi. Wyniki tych badań są obiecujące,
zarówno z uwagi na aktywność przeciwnowotworową, jak i niską toksyczność DCA
w zastosowanych dawkach.
Coraz więcej pojawia sie publikacji na temat zastosowania w terapii nowotworów
analogów strukturalnych kwasu dichlorooctowego a także terapii skojarzonej ze znanymi
lekami. Kluza i wsp. w 2012 roku opublikowali wyniki swoich badań nad zastosowaniem
DCA oraz elesclomolu w leczeniu czerniaka [2]. DCA potęguje działanie leku, co znacząco
zwiększa skuteczność terapii.
Celem naszych badań było określenie w jakim stopniu dichlorooctan sodu wpływa na
linie komórkowe ludzkiego czerniaka UACC-647, UACC-903 i M93-046.
[1] S. Bonnet, S.L. Archer, J. Allalunis-Turner, A. Haromy, C. Beaulieu, R. Thompson, C.T. Lee,
G.D. Lopaschuk, L. Puttagunta, S. Bonnet, G. Harry, K. Hashimoto, C.J. Porter, M.A. Andrade, B.
Thibaud, E.D. michelakis, cancer Cell 11 (2007) 37-51.
[2] J. Kluza, P. Corazao-Rozas, Y. Touil, M. Jendoubi, C. Maire, P. Guerreschi, A. jonneaux, C.
Ballot, S. Balayssac, S. Valable, A. Corroyer-Dulmont, M. Bernaudin, M. Malet-Martino, E.M. de
Lassalle, P. Maboudou, P. Formstecher, R. Polakowska, L. Mortier, P. Marchetti, Cancer Res 72
(2012) 5035-5047.

Porównanie właściwości antyoksydacyjnych podbiału Tussilago farfara
i czystka Cistus incanus metodą redukcji kationorodnika ABTS
41

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Anna Kowalczyk*,**, Anna Pawlak*, Marek Chyc***, Martyna Wasilewska*,
Dariusz Latowski*
*Zakład Fizjologii i Biochemii Roślin, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
Uniwersytet Jagielloński, Gronostajowa 7, 30-387 Kraków
**Katedra Ochrony Środowiska, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska,
Akademia Górniczo – Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie, al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków
*** Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie, Mickiewicza 8, 33-100 Tarnów

Dokonano analizy porównawczej właściwości antyoksydacyjnych podbiału
pospolitego (Tussilago farfara L.) i czystka tureckiego (Cistus incanus L.). Badanym
surowcem był susz liści (zbiór własny) i kwiatu podbiału (producent FLOS) oraz liści czystka
(grupa MTS). Zbadano również wpływ skażenia rtęcią stanowiska podbiału na właściwości
antyutleniające odwaru z liści tej rośliny. Rtęć w glebie i liściach podbiału oznaczano
techniką zimnych par w atomowej spektrometrii absorpcyjnej (CVAAS). Materiał zielarski
przygotowano do badań zgodnie z obowiązującymi recepturami dla poszczególnych rodzajów
surowca. Właściwości antyutleniające sporządzonych roztworów badano metodą redukcji
rodnika ABTS·+ i przedstawiono w przeliczeniu na 1 mg suszu.
Wykazano, że najlepszymi właściwościami antyutleniającymi cechuje się ziele
czystka (82,07%±0,5/mg s.m.), a najsłabszymi kwiat podbiału (37,58%±0,1/mg s.m.).
Świadczy to o ponad dwukrotnie większym działaniu antyoksydacyjnym naparu z liści C.
incanus w porównaniu do odwaru z kwiatu podbiału i ok. 1,5 raza większym w porównaniu
do odwaru z liści T. farfara. Wykazano również, że właściwości antyutleniające odwaru liści
podbiału są półtora raza większe niż właściwości antyutleniające odwaru z kwiatów tej
rośliny. Właściwości antyutleniające odwaru z liści podbiału skażonych rtęcią są niemal
identyczne jak odwaru z liści z terenu nieskażonego.
Słowa kluczowe: ABTS, antyoksydanty, czystek, podbiał

Wpływ jednorazowego podania agonisty receptorów kannabinoidowych
CB1, oleamidu na procesy formowania się szlaków pamięciowych
u myszy w teście biernego unikania

42

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Marta Kruk-Słomka, Izabela Banaszkiewicz, Grażyna Biała
Katedra i Zakład Farmakologii z Farmakodynamiką,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Konopie indyjskie (Cannabis sativa) zaistniały w historii około dwanaście tysięcy lat
temu. Już wtedy wykorzystywano je nie tylko jako środki narkotyczne, ale i lecznicze. Efekty
farmakologiczne związane ze stosowaniem konopii wynikają z wpływu tych roślin na układ
endokannabinoidowy.
Układ endokannabinoidowy - naturalnie występujące w organizmie endogenne
kannabinoidy oraz dwa typy receptorów kannabinoidowych (CB): CB1 i CB2, odgrywa
zasadniczą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego (OUN).
Rozmieszczenie receptorów CB koresponduje ze skutkami behawioralnymi, jakie wywołuje
pobudzenie tych receptorów. Receptory CB1 i CB2 zlokalizowane są m. in. w takich
obszarach mózgu, które warunkują kontrolę procesów kognitywnych, jak i zachowań
emocjonalnych.
Prezentowane doświadczenia miały na celu ocenę jednorazowego wpływu podania
agonisty receptorów CB1, oleamidu na procesy formowania się szlaków pamięciowych. Do
oceny procesów kognitywnych zastosowano test biernego unikania (passive avoidance, PA),
który pozwala na analizę mechanizmów powstawania różnych faz (akwizycji, konsolidacji,
odtwarzania) pamięci krótko- i długotrwałej u myszy.
Na podstawie przeprowadzonych badań wykazano, że jednorazowe podanie oleamidu,
w dawce: 20 mg/kg zaburza procesy w fazie: akwizycji, konsolidacji i odtwarzania pamięci
krótko- i długotrwałej, natomiast w dawce: 10 mg/kg działa amnestycznie w fazie akwizycji
pamięci krotko- i długotrwałej oraz w fazie odtwarzania pamięci długotrwałej.
Prezentowane wyniki doświadczeń potwierdzają udział układu kannabinoidowego
poprzez receptory CB1, w procesach kognitywnych. Kontynuacja tych kierunków badań
może pozwolić na dokładniejsze poznanie roli receptorów CB1 w mechanizmach formowania
się szlaków pamięciowych, a tym samym stwarza nowe perspektywy farmakoterapii wielu
schorzeń przebiegających z deficytami pamięci.
Źródło finansowania: DS 23/2016

Volatile components of crude Canadian and Polish propolis
and their preparations
Piotr Okińczyc*, Antoni Szumny**, Zbigniew Sroka*, Joanna Politowicz**

43

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

* Department of Pharmacognosy, Wrocław Medical University, Wrocław, Poland
** Department of Chemistry, Wrocław University of Life and Enviromnetal Sciences

Propolis is sticky substance produced by different species of bees. Bee glue is known
as valuable medical substance which is widely used in folk medicine as dietary suplement.
One of the biological active fraction of propolis is volatile components 1–4. Different from
non-volatile fraction of polyphenols, aspect connected with essential oils of propolis are not
widely investigated.
In this work, we presented result of volatile components research. Analysis of essential
oils was conducted in crude material and its dry extract (70% ethanol in water) by two
independent methods; simultaneous hydrodistillation-extraction (SDE) and headspace
microextraction (HS-SPME).
As a results, we observed on the basis of GC-MS chromatograms by SDE and HSSPME that the concentration of various components was different in Polish and Canadian
propolis. The differences are connected with extraction procedure of EEP, drying and
selective adsorption of SPME fibers. There are also exhibited differences between Polish and
Canadian propolis in qualitative composition, what is a result of different plant composition
of both samples.
Acknowledges
Authors thank Mirosław Durakiewicz for Mirosław Durakiewicz, Teresa Kokot and Urszula
Walkowski for collecting and delivering Canadian propolis.
References
1. Bankova VS, Popova M, Trusheva B. 2014. Propolis volatile compounds: chemical diversity and
biological activity a review. Chem Cent J. 28:28.
2. Bogdanov S. Propolis: Composition, Health, Medicine: A Review: Bee Hexagon [cited 14.02.2016r.].
Available from: URL:http://www.bee-hexagon.net/files/file/fileE/Health/PropolisBookReview.pdf.
3. Kędzia, B. 2008. Pochodzenie propolisu w świetle teorii i badań naukowych. Herba Polonica
54:179–86.
4. Ristivojević, P., Trifković, J., Andrić, F., and D. Milojković-Opsenica. 2015. Poplar-type propolis:
Chemical composition, botanical origin and biological activity. Nat Prod Commun. 11:1869–76.

Cyklooksygenaza-2 jako mediator stanu zapalnego i procesu kancerogenezy
Mateusz Pięt*, Adrian Zając**, Michał Chojnacki***
*Zakład Wirusologii i Immunologii, Wydział Biologii i Biotechnologii,

44

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowkiej, Lublin, Polska
**Zakład Anatomii Porównawczej i Antropologii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowkiej, Lublin, Polska
***Zakład Hemotoonkologii Doświadczalnej, II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Cyklooksygenazy (COX) to grupa enzymów zlokalizowanych na retikulum
endoplazmatycznym oraz błonie jądrowej. Katalizują one przekształcanie kwasu
arachidonowego do prostaglandyn.
Cyklooksygenaza występuje w trzech izoformach: konstytutywnie aktywnej,
niezbędnej w utrzymaniu homeostazy organizmu, COX-1; indukowalnej, biorącej udział
w procesach zapalnych oraz kancerogenezie, COX-2; niewystępującej u człowieka, będącej
wariantem splicingu izoformy 1, COX-3.
Izoforma 2 enzymu uczestniczy w procesie zapalnym poprzez aktywację czynników
i szlaków, takich jak NF-κB, indukowalna syntaza tlenku azotu (iNOS, NOS-2) szlak Wnt,
czy JAK/STAT. Szlaki te, jak również ich produkty, powodują powstanie, wzmożenie oraz
utrzymanie stanu zapalnego. Narażenie tkanek na długotrwały stan zapalny prowadzić może
natomiast do nowotworzenia. Ponadto, COX-2 może promować transformację nowotworową,
czyli przekształcanie komórek prawidłowych w nowotworowe, jak również promować wzrost
i rozwój guza. Wykazuje także właściwości hamowania procesów o charakterze
przeciwnowotworowym, takich jak apoptoza czy hamowanie aktywności komórek układu
odpornościowego wyspecjalizowanych w zwalczaniu nowotworu.
Właściwości pronowotworowe COX-2 wynikają nie tylko z bezpośredniego wpływu
enzymu na komórki i tkanki, ale także z jego uczestnictwa w wielu szlakach molekularnych.
Aktywacja lub inhibicja określonych szlaków prowadzić może do promocji proliferacji,
migracji czy angiogenezy, a w rezultacie do metastaz, jak również hamowanie procesów
mających na celu usunięcie komórek zmutowanych czy nowotworowych.
Ważnym jest, iż wspomniane właściwości wykazują zarówno sam enzym, jak
i produkty jego aktywności, w szczególności prostaglandyna E2 (PGE2). Badanie poziomu
COX-2 oraz poznanie szlaków molekularnych, w których uczestniczy, ułatwić może
diagnostykę chorób nowotworowych oraz rokowanie, jak również umożliwić wprowadzenie
nowoczesnych terapii przeciwnowotworowych.

Optymalizacja procesu cyklizacji 1-(4-nitrofenyloacetylo)-4-podstawionych
pochodnych tiosemikarbazydu
Natalia Fijałkowska*, Andrzej Polski**, Paulina Piasecka*, Klaudia Pataj*, Karolina
Sobótka-Polska***, Monika Pitucha***

45

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

*Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, ul. Chodźki 4a, 20-093 Lublin
**Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, ul. Chodźki 1, 20-093 Lublin
***Katedra i Zakład Chemii Organicznej,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, ul. Chodźki 4a, 20-093 Lublin

Związki heterocykliczne to grupa pierścieniowych związków organicznych
zawierających przynamniej jeden atom azotu, tlenu i/lub siarki w pierścieniu. Są wśród nich
zarówno trójczłonowe (azirydyna), czteroczłonowe (azetydyna), pięcioczłonowe (pirol,
pirolidyna, imidazol, pirazol) jak sześcioczłonowe (pirydazyna i pirymidyna) układy. Szerokie
spektrum aktywności biologicznej tych związków sprawia, że są one przedmiotem badań
naukowych. Znane w literaturze związki wykazują działanie przeciwnowotworowe,
antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybicze. Ponadto wykazano, że pochodne
pirymidyny mogą w przyszłości być wykorzystywane jako leki hipotensyjne. Ogólnie
wiadomo, że związki heterocykliczne z grupy 1,2,4-triazolu i 1,3,4-tiadiazolu można otrzymać
w wyniku reakcji cyklizacji odpowiednich pochodnych tiosemikarbazydu. Jednak przebieg
reakcji jest zależny zarówno od środowiska reakcji jak i podstawników w układzie liniowym.
Celem niniejszej pracy było zbadanie wpływu grupy nitrowej na przebieg reakcji
cyklizacji nowych 1-(4-nitrofenyloacetylo)-4-podstawionych pochodnych tiosemikarbazydu.
Związki wyjściowe otrzymano w wyniku reakcji hydrazydu kwasu 4-nitrofenylooctowego
z odpowiednimi izotiocyjanianami. Procesy heterocyklizacji zostały przeprowadzone przy
użyciu 2% NaOH oraz 3M kwasu solnego. W wyniku reakcji spodziewano sie otrzymać
zarówno pochodne 1,2,4-triazolu oraz 1,3,4-tiadiazolu.
Przeprowadzone badania wykazały, że grupa nitrowa obecna w strukturze pochodnych
tiosemikarbazydu wywiera znaczny wpływ na przebieg reakcji cyklizacji. Pochodne 1,2,4triazolu uzyskano zarówno w środowisku zasadowym jak i kwasowym. Natomiast znaczne
różnice zauważono podczas reakcji prowadzonej w środowisku 3N HCl. Związki
z podstawnikiem butylowym i cykloheksylowym ulegały przekształceniu do układu 1,2,4triazolu. Pochodne z podstawnikiem etylowym oraz fenylowym rozpadły się do hydrazydu.
Natomiast pochodna tiosemikarbazydu ze skondensowanym podstawnikiem 1-naftylowym
nie rozpuściła się w 3N HCl.
Badania będą kontynuowane a uzyskane wyniki zostaną wykorzystane do optymalizacji
procesu cyklizacji 1-(4-nitrofenyloacetylo)-4-podstawionych pochodnych tiosemikarbazydu.

Enzymy oksydoredukcyjne jako elementy składowe biosensorów
wykorzystywanych w monitorowaniu poziomu glukozy
Beata Rola, Jerzy Rogalski
Zakład Biochemii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin, Polska

46

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Biosensory i bioogniwa staja się w ostatnich latach jednymi z najważniejszych
elementów współczesnej biotechnologii, pobudzającymi zainteresowanie naukowców.
Biosensory są elementami analityki przemysłowej, w których wykorzystuje się
biokomponenty (enzymy) odpowiadające selektywnie na pojawianie się lub zanik czynnika
w środowisku. Składają się z dwóch podstawowych elementów: biologicznego, reagującego
z badaną substancją oraz analitycznego, generującego i przetwarzającego sygnał. Obecnie
bioczujniki znajdują liczne zastosowanie w wielu dziedzinach życia m.in. w medycynie,
przemyśle oraz ochronie środowiska. W pierwszym z wymienionych sektorów stosowane są
głównie sensory enzymatyczne, wykorzystujące jako element biologiczny m.in enzymy
z grupy oksydoreduktaz, znajdujące swoje zastosowanie przede wszystkim w monitorowaniu
poziomu glukozy we krwi. Ze względu na ogromna potrzebę kontroli poziomu glukozy
rozwój biosensorów w tym sektorze jest bardzo dynamiczny. Obecnie wyróżniamy 4 główne
kategorie enzymów wykorzystywanych do konstrukcji czujników w tym oksydazę glukozową
(GOD), FAD-zależna dehydrogenazę glukozową (FAD- GDH), PQQ-zależna dehydrogenazę
glukozową (PQQ-GDH) oraz NAD-zależna dehydrogenazę glukozową NAD-GDH.
W poniższej pracy chcielibyśmy skupić się na omówieniu dwóch enzymów
oksydoredukcyjnych stosowanych jako biologiczna warstwa receptorowa biosensorów
wykorzystywanych w kontroli poziomu glukozy tj. GOD oraz FAD-GDH. Oksydaza
glukozowa ze względu na wysoką stabilność termiczną oraz specyficzność jest najczęściej
używanym elementem składowym biosensorów. Enzym ten katalizuje reakcję utleniania β-Dglukozy do D-glukono-δ-laktonu i nadtlenku wodoru przy użyciu tlenu cząsteczkowego jako
akceptora elektronów. Powstały w reakcji H2O2 może negatywnie wpływać na stabilność
enzymu, dlatego też coraz częściej w konstrukcji biosensorów wykorzystywane są enzymy
klasy oksydoreduktaz należące do grupy dehydrogenaz. Enzymy te nie wykorzystują tlenu
jako akceptora elektronów a ze względu na niski potencjał oksydoredukcyjny otwierają się
przed nimi nowe możliwości zastosowania ich nie tylko w biosensorach ale też jako elementu
bioanody otwartego bioogniwa paliwowego.

Wpływ moczu, krwi i osocza na woltamperometryczne sygnały
paracetamolu i dopaminy rejestrowane na elektrodzie BDD
pokrytej błonką Nafionu i ołowiu
Ilona Sadok, Katarzyna Tyszczuk-Rotko, Katarzyna Domańska
Zakład Chemii Analitycznej i Analizy Instrumentalnej, Wydział Chemii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin

47

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Paracetamol jest często stosowanym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym,
który prawidłowo dawkowany jest bezpieczny i skuteczny. Jednakże w przypadku
przedawkowania jego metabolity powodują ciężkie uszkodzenie wątroby prowadzące do
śmierci oraz rzadziej uszkodzenie nerek. W takich sytuacjach istnieje konieczność szybkiego
i dokładnego ocenienia zawartości paracetamolu w organizmie człowieka m.in. poprzez
wyznaczenie jego stężenia w płynach fizjologicznych np. we krwi.
Dopamina jest katecholaminą odpowiedzialną m.in. za poprawną koordynację
ruchową, napięcie mięśni, czy wydzielanie hormonów. Zmiana poziomu dopaminy
w organizmie może być powiązania ze schorzeniami takimi jak choroba Parkinsona, czy
ADHD. Niedobór tej katecholaminy może powodować zaburzenia snu, spadek libido, a nawet
zmiany nastroju. Dlatego też metody pozwalające na dokładną ocenę poziomu dopaminy
w płynach fizjologicznych stanowią niezbędne narzędzie diagnostyki medycznej.
W niniejszym komunikacie zaprezentowano prostą, czułą i selektywną
woltamperometryczną procedurę oznaczania paracetamolu i dopaminy z wykorzystaniem
elektrody diamentowej domieszkowanej borem modyfikowanej błonką Nafionu i ołowiu oraz
zamieszczono wyniki uzyskane podczas badania wpływu moczu, krwi i osocza na sygnały
analityczne tych związków biologicznie aktywnych. W optymalnych warunkach pomiaru
uzyskane granice wykrywalności paracetamolu i dopaminy wynoszą odpowiednio
2,2 × 10-7 mol L-1 oraz 1,5 × 10-7 mol L-1. Prezentowana w niniejszym komunikacie
procedura pozwala na oznaczanie paracetamolu i dopaminy w obecności do 40% (v/v) próbki
ludzkiego moczu oraz do 88,9% (v/v) próbki osocza lub krwi. Dodatkowo, dzięki
zastosowaniu Nafionu jak modyfikatora powierzchni i buforu amonowego o pH = 8,3 ± 0,1
jako elektrolitu podstawowego zminimalizowano interferencje od szeregu związków, takich
jak: kofeina, kwas askorbinowy, kwas moczowy i glukoza.

Zastosowanie elektrody BDD modyfikowanej błonką Nafionu
i bizmutu do jednoczesnego lub indywidualnego oznaczania paracetamolu
i kofeiny w preparatach farmaceutycznych i/lub suplementach diety
Ilona Sadok*, Katarzyna Tyszczuk-Rotko*, Katarzyna Domańska*,
Magdalena Wójciak-Kosior**, Ireneusz Sowa**, Agnieszka Nosal-Wiercińska*
*Zakład Chemii Analitycznej i Analizy Instrumentalnej, Wydział Chemii,

48

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin
**Zakład Chemii Analitycznej, Katedra Chemii, Uniwersytet Medyczny, Lublin

Paracetamol jest popularnym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym.
Kofeina symuluje działanie ośrodkowego układu nerwowego oraz przyspiesza metabolizm.
Jest stosowana zarówno w celach konsumpcyjnych jak i leczniczych. Kofeina zwiększa
efektywność działania przeciwbólowego paracetamolu, dlatego też oba związki biologicznie
aktywne często występują obok siebie w składzie leku. Ze względu na powszechne
występowanie obu związków w farmaceutykach dostępnych bez recepty, istnieje konieczność
opracowania prostych, tanich i selektywnych metod pozwalających na indywidualną i/lub
jednoczesną kontrolę ich zawartości w takich matrycach.
W komunikacie zaprezentowano woltamperometryczną procedurę do indywidualnego
lub jednoczesnego oznaczania paracetamolu i kofeiny z wykorzystaniem elektrody
diamentowej domieszkowanej borem, której powierzchnię zmodyfikowano błonką Nafionu
i bizmutu (BiF/Nafion/BDDE). Potencjał aplikacyjny prezentowanej procedury został
sprawdzony podczas oznaczania paracetamolu i kofeiny w preparatach farmaceutycznych
zawierających w swoim składzie oba związki biologicznie aktywne oraz do indywidualnego
oznaczania kofeiny w suplemencie diety przyspieszającym spalanie tkanki tłuszczowej.
W przypadku analizy preparatu farmaceutycznego uzyskano wyniki zgodne z wartościami
deklarowanymi przez producenta, co wskazuje na niewielki wpływ matrycy próbki na
sygnały analityczne kofeiny i paracetamolu. W celu wyznaczenia zawartości kofeiny
w próbce suplementu diety zastosowano metodę dodatku wzorca oraz woltamperometryczną
procedurę opracowaną z wykorzystaniem elektrody z węgla szklistego pokrytej błonką
ołowiu i Nafionu [1] jako procedurę porównawczą. Wyniki uzyskane na elektrodzie
diamentowej domieszkowanej borem pokrytej błonką Nafionu i bizmutu są zgodne z tymi
otrzymanymi z wykorzystaniem modyfikowanej elektrody z węgla szkistego.
[1] Tyszczuk-Rotko K., Bęczkowska I., Wójciak-Kosior M., Sowa I. Simultaneous voltammetric
determination of paracetamol and ascorbic acid using a boron-doped diamond electrode modified with
Nafion and lead films. Talanta (2014) 129: 384–391.

Effect of ground flaxseed hulls addition
on functional properties of wheat bread
Łukasz Sęczyk
Department of Biochemistry and Food Chemistry, Faculty of Food Science and Biotechnology,
University of Life Sciences in Lublin, Lublin, Poland

49

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Flax (Linum usitatissimum L.) is a plant widely cultivated over the world primarily for
the production of oil and fiber. Furthermore, flaxseed is a valuable source of bioactive
compounds such as unsaturated fatty acids, dietary fiber and phenolics compounds in human
diet. Due to its promising nutritional and nutraceutical properties a growing interest in the use
of flaxseed and its by-products as a functional components of bakery products, is observed.
However, some studies show that incorporation of botanical additives into the bakery
products may change considerably their functional properties.
The aim of this study is to determine the effect of ground flaxseed hulls (FH) addition
(1%-5%; w/w) to wheat bread on loaf volume, crumb hardness and consumer acceptance.
Bread loaf volume was measured (24 h after baking) using the millet seed displacement
method and the bread loaf volume of 100 g of bread was calculated. Hardness, was
determined after 1 day of storage, on crumb samples with dimensions of 20 mm diameter and
15 mm high. Consumer acceptance test was carried out by the panel of 32 untrained
consumers (24–55 years old). Samples were evaluated for the color, aroma, texture, taste, and
overall quality using a 9-point hedonic scale, (1- dislike extremely, 9- like extremely).
The addition of FH up to 3% had no significant influence on the bread volume.
A slight but significant decrease of bread volume was observed for the bread with the 4% and
5% addition of FH. The addition of FH from 3% to 5% caused a slight increase a crumb
hardness. Fortification had no significant influence on the bread color. Higher levels of FH
caused a less intensive aroma and worse taste of bread. Enrichment had a little influence on
the bread texture. The replacement of wheat flour with up to 4% of FH gives satisfactory
overall consumer acceptability of wheat bread.
Based on these results, the addition of ground flaxseed hulls up to 3%-4% is
recommended for the production of supplemented breads with acceptable physical and
sensory properties.

Mechanizmy detoksykacji i lokalizacja metali ciężkich w liściach roślin
Daucus carota L. zasiedlających hałdy cynkowo-ołowiowe
Grzegorz Stanisławski, Małgorzata Wójcik, Sławomir Dresler, Anna Tukiendorf
Zakład Fizjologii Roślin, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, ul. Akademicka 19, 20-033 Lublin, Polska

50

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Fizjologiczne aspekty tolerancji roślin na metale ciężkie związane są procesami
detoksykacji jonów metali w protoplaście i ścianach komórkowych. Do efektywnych
ligandów chelatujących jony metali w cytoplazmie oraz uczestniczących w sekwestracji
jonów w wakuoli należą peptydy tiolowe. Celem prezentowanych badań było określenie
akumulacji peptydów tiolowych (glutation, fitochelatyny) oraz kwasów organicznych (kwas
jabłkowy, cytrynowy), a także analiza lokalizacji Cd, Zn, i Pb w liściach roślin Daucus carota
L. zasiedlających spontanicznie hałdy odpadów cynkowo-ołowiowych. Materiał badawczy
pozyskano ze stanowisk hałdowych w Piekarach Śląskich, Brzezinach Śląskich i Bolesławiu
k. Olkusza. Referencyjne rośliny D. carota pochodziły z terenów niezanieczyszczonych
położonych w sąsiedztwie rezerwatu Krowia Wyspa w okolicach Kazimierza Dolnego nad
Wisłą. Na podstawie przeprowadzonych badań nie stwierdzono istotnych różnic w akumulacji
glutationu oraz kwasów organicznych w organach nadziemnych między roślinami hałdowymi
i referencyjnymi. W liściach roślin badanych populacji nie wykryto akumulacji fitochelatyn.
Uzyskane wyniki wskazują, że peptydy tiolowe oraz kwasy organiczne nie pełnią istotnej roli
w mechanizmach adaptacji roślin D. carota do wzrostu w środowisku skażonym metalami
ciężkimi. Analiza histochemiczna liści barwionych ditizonem wykazała wyraźne różnice
w akumulacji metali między populacjami hałdowymi i referencyjnymi. Głównym miejscem
lokalizacji metali w liściach roślin hałdowych były komórki epidermy, komórki aparatów
szparkowych oraz trichomy. Rozmieszczenie metali w liściach roślin D. carota świadczy
o wykształceniu strategii usuwania toksycznych jonów poprzez ich wydzielanie na zewnątrz
organizmu.

Materiały biomedyczne modyfikowane inhibitorami enzymów
proteolitycznych
Katarzyna Szałapata*, Justyna Kapral**, Bożena Pawlikowska-Pawlęga**,
Magdalena Czemierska*, Kamila Wlizło*, Monika Osińska-Jaroszuk*,
Anna Jarosz-Wilkołazka*
*Zakład Biochemii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, Polska
**Zakład Anatomii Porównawczej i Antropologii, Wydział Biologii i Biotechnologii,

51

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, Polska

Implantologia należy do grupy nauk, które na przestrzeni ostatnich lat uległy bardzo
intensywnemu rozwojowi. Co roku rynek medyczny jest wzbogacany o nowe biomateriały,
które mają idealnie odwzorowywać i zastępować uszkodzone tkanki naszego organizmu.
Możliwości jakie daje nam współczesna medycyna pozwalają powrócić do pełni sprawności
wielu poważnie chorym osobom. Jednak mimo wielu pozytywnych aspektów wiążących się
z wszczepianiem implantów i protez do ludzkiego organizmu, tak poważna interwencja
chirurgiczna może wiązać się z powstawaniem wielu powikłań. Jednymi
z najniebezpieczniejszych są zakażenia wszczepianych materiałów biomedycznych przez
bakterie z rodzaju Staphylococcus sp., Streptococcus sp., Pseudomonas sp., Klebsiella sp.
oraz przez drożdże Candida albicans. Brak zastosowania odpowiedniego leczenia lub złe
rozpoznanie problemu może skutkować poważnym pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta,
a nawet jego śmiercią.
W związku z próbą wyeliminowania problemu powstawania zakażeń w obrębie
wszczepianych protez, od wielu lat w medycynie stosowane są materiały, które
charakteryzują się zwiększoną odpornością na zakażenia przez mikroorganizmy patogenne.
Jednak mimo ich stosunkowo wysokiej skuteczności rynek biomedyczny nadal poszukuje
nowych, lepszych rozwiązań. W niniejszej pracy jako nową cząsteczkę, która może wpływać
na zmniejszenie stopnia zakażeń wszczepianych protez, zaproponowano syntetyczny inhibitor
enzymów proteolitycznych.
Praca współfinansowana ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach grantu
badawczego 2014/15/N/NZ7/04092.

Pomarańcza chińska (Citrus sinensis L.)
jako źródło pierwiastków istotnych dla zdrowia człowieka
Wojciech Szwerc, Justyna Żyła, Karolina Wierzejska,
Weronika Tułajew, Ireneusz Sowa
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej,
Katedra Chemii, Zakład Chemii Analitycznej. 20 – 093 Lublin, ul. Chodźki 4a,
tel. 81 448-71-88, e-mail – wojciech.szwerc@onet.eu

52

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Pomarańcza chińska (Citrus sinensis L.) należy do rodziny rutowatych (Rutaceae).
W uprawie znana jest od ponad czterech tysięcy lat. Niegdyś uprawiana była jedyniew
klimacie tropikalnym, dzisiaj występuje w krajach śródziemnomorskich i Ameryce Północnej.
Posiada wiele udokumentowanych walorów, poza smakowymi, zawiera olejek eteryczny,
który wykorzystywany jest w kosmetologii oraz gorycze mające zastosowanie w braku
łaknienia. Pomarańcza jest również źródłem pierwiastków, niezbędnych do prawidłowego
funkcjonowania organizmu. Mimo, że mikro i makroskładniki stanowią jedynie około 4%
masy ciała człowieka, to są niezbędne do zachowania prawidłowych funkcji życiowych.
Zarówno nadmiar, jak i niedobór jakiegokolwiek pierwiastka może okazać się szkodliwy. Do
istotnych fizjologicznie makroelementów należy między innymi potas, sód, wapń. Potas jest
konieczny do prawidłowego przewodzenia impulsów nerwowych, jest składnikiem buforu
regulującego odczyn i ciśnienie krwi, hamuje agregację płytek krwi. Norma dziennego
zapotrzebowania potasu to około 4500mg/dzień. Sód jest jednym z głównych pierwiastków
regulujących równowagę osmotyczną komórek, jest w dużym stopniu odpowiedzialny za
depolaryzację błon komórkowych, co wpływa na skurcze mięśni. Pierwiastek ten bierze
udział w regulacji pracy układu sercowo – naczyniowego. Dzienne zapotrzebowanie na sód to
około 2000mg. Wapń jest budulcem kości i zębów. Zmniejsza przepuszczalność błon
komórkowych oraz jako czynnik IV reguluje proces krzepnięcia krwi. Jego dzienne zalecane
spożycie to około 1000mg wg WHO.
Celem naszej pracy było oznaczenie ilościowe wybranych pierwiastków, ważnych dla
zdrowia człowieka, takich jak potas, sód, wapń w pomarańczy chińskiej (Citrus sinensis L.)
za pomocą wysokorozdzielczego spektrometru absorpcji atomowej ContrAA700 z ciągłym
źródłem promieniowania w technice płomieniowej oraz sprawdzenie czy spożywanie
pomarańczy może być istotnym elementem suplementacji tych pierwiastków.

53

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Zastosowanie kolumny ze złożem monolitycznym do analizy substancji
leczniczej o właściwościach zasadowych
Rafał Pietraś, Katarzyna Szymańska, Agata Gładysz, Arkadiusz Pomykalski,
Anna Gumieniczek, Dorota Kowalczuk
Katedra i Zakład Chemii Leków, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

Ostatnie lata przyniosły istotny rozwój wysokosprawnej chromatografii cieczowej.
Wprowadzenie systemów o bardzo wysokich ciśnieniach pracy pozwoliło znacząco skrócić
czas oraz koszty pozyskiwania danych. Istotną wadą nowych rozwiązań pozostają jednak
wysokie koszty pozyskania systemów ultrasprawnych oraz transfer metod z systemów
klasycznych. Rozwiązaniem tego problemu może być szersze wprowadzenie do analizy
farmaceutycznej wypełnień monolitycznych, które można stosować w systemach
ultrasprawnych (UHPLC, UPLC) oraz klasycznych (HPLC).
Celem niniejszych badań było opracowanie warunków analizy warenikliny metodą
HPLC na złożu monolitycznym. Analizy prowadzono stosując zintegrowany system HPLC
(Alliance Separations Module e2695) firmy Waters wyposażony w detektor UV-VIS
z matrycą diodową (Waters 2998). Układ chromatograficzny przygotowano w oparciu
o kolumnę Chromolith Performance RP-18e 100-4,6 mm (makropory 2 µm, mezopory 13 nm)
firmy Merck. Optymalizację warunków analizy przeprowadzono określając wpływ rodzaju
i stężenia modyfikatora oraz rodzaju, stężenia i pH buforu na retencję warenikliny. Optymalne
warunki analizy zapewniające symetryczny pik badanej substancji (czas retencji 2,5 min)
uzyskano dla fazy ruchomej (prędkość przepływu 1,2 ml/min) o składzie metanol-bufor
(benzoesan sodu 0,0005 mol/l; kwas trifluorooctowy 0,02 mol/l) o pH 3,5. Analiza jakościowa
warenikliny była możliwa przy trzech długościach fali: 237 nm, 265nm oraz 320 nm.
Praca powstała z wykorzystaniem sprzętu zakupionego w ramach Projektu:
„Wyposażenie innowacyjnych laboratoriów prowadzących badania nad nowymi lekami
stosowanymi w terapii chorób cywilizacyjnych i nowotworowych” w ramach Programu
Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013, Osi Priorytetowej I: Nowoczesna
Gospodarka, działanie I.3. Wspieranie Innowacji.

54

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Wpływ zwiększonej emisji diklofenaku na organizmy żywe
Kamila Wlizło, Katarzyna Szałapata, Magdalena Czemierska, Jolanta Polak,
Anna Jarosz-Wilkołazka
Zakład Biochemii, Wydział Biologii i Biotechnologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin

W ostatnich latach, rynek leków dostępnych bez recepty (tzw. leki OTC; ang. overthe-counter drugs) stale rośnie, co może wynikać ze zmiany stylu życia i leczenia, ich
szerokiej dostępności i dystrybucji w placówkach handlu detalicznego oraz przeświadczenia
pacjentów o nieszkodliwości działania tego rodzaju farmaceutyków. Jednakże ich zwiększona
produkcja oraz konsumpcja nie pozostają obojętne dla środowiska naturalnego. Autorzy wielu
prac naukowych, coraz częściej przedstawiają niepokojące dane o obecności popularnych
i łatwo dostępnych leków w wodach powierzchniowych jak i podziemnych. Jedną
z najczęściej wymienianych substancji jest pochodna kwasu aminofenylooctowego –
diklofenak, lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Substancja ta
wykazuje silne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe i jest
szeroko stosowana głównie w leczeniu chorób reumatoidalnych. Popularność stosowania tego
leku znacząco wpływa na zwiększenie jego emisji do środowiska, a w szczególności do wody
pitnej. Trudność w transformacji i rozkładzie diklofenaku, skutkuje jego zwiększoną
akumulacją w środowisku naturalnym. Na jego działanie są narażone w szczególności
organizmy wodne, w przypadku których wykazano jego akumulację, prowadzącą do zmian
wielonarządowych, między innymi u ryb. Wykazano także wysoką toksyczność diklofenaku
wobec fitoplanktonu. Dodatkowo, lek ten wywołuje w organizmie człowieka efekt
uodpornienia na jego działanie, dlatego też, diklofenak znalazł się na liście związków
objętych monitoringiem stężenia w wodach całej Unii Europejskiej.
Praca współfinansowana ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach grantu
badawczego 2015/17/N/NZ9/03647.

55

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Porównanie skuteczności różnych technik ekstrakcji do izolacji
izoflawonów z materiału roślinnego
Magdalena Wójciak–Kosior*, Karolina Zapała-Kiełbowicz*, Grażyna Szymczak**,
Janusz Polkowski*
* Katedra Chemii, Zakład Chemii Analitycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska
**Ogród Botaniczny Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie, Lublin, Polska

Królestwo roślin jest niezmiernie bogate w substancje chemiczne. Ich działanie na
organizm ludzki, jest bardzo zróżnicowane i zależy głównie od struktury cząsteczki. Po serii
odpowiednich badań pozyskane z surowców roślinnych związki wykorzystywane są często
w leczeniu lub łagodzeniu objawów niektórych chorób. Pierwszym etapem badań związków
biologicznie aktywnych jest ich „wydobycie” z surowca, najczęściej poprzez ekstrakcję.
Wybrana technika powinna charakteryzować się wysoką wydajnością, stosunkowo małym
kosztem jak również łatwością procesu optymalizacji procedury. Ponadto, warunki ekstrakcji
powinny być ostrożnie wybierane, ponieważ niektóre biologicznie aktywne związki łatwo
rozkładają się np.: pod wpływem wysokiej kwasowości środowiska, nieodpowiedniego
ciśnienia lub źle dobranej mocy promieniowania, a także zbyt długiego czasu ekstrakcji.
W poniższej pracy porównano metody ekstrakcji izoflawonów w formach aglikonowych oraz
glikozydowych za pomocą technik: maceracji (ME), ekstrakcji w łaźni wodnej
w podwyższonej temperaturze (HRE), ekstrakcji ciśnieniowej (PLE), wspomaganej
ultradźwiękami (UAE), mikrofalami (MAE) oraz ekstrakcji w aparacie Soxleta.
Wyniki naszych badań pokazały, że nowoczesne metody ekstrakcji tj.: ekstrakcja
ultradźwiękowa (UAE), mikrofalowa (MAE) i ciśnieniowa (PLE) charakteryzowały się
największą wydajnością wytrawiania.

56

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Biomedyczne zastosowania dehydrogenazy celobiozowej
Agata Wójtowicz, Justyna Sulej, Jerzy Rogalski
Zakład Biochemii, Wydział Biologii i Biotechnologii,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, Polska

Dehydrogenaza celobiozowa (CDH, EC 1.1.99.18) jest zewnątrzkomórkowym
biokatalizatorem, produkowanym przez grzyby należące do Basidiomycetes jak
i Ascomycetes. Enzym ten cieszy się coraz większym zainteresowaniem ze względu na swoje
potencjalne możliwości zastosowania w biotechnologii, technologii żywności oraz rolnictwie.
Pojawia się również wiele doniesień o jego zastosowaniu w medycynie. Dzięki zdolności do
produkcji nadtlenku wodoru CDH zapobiega powstawaniu biofilmów oraz wykazuje
właściwości antybakteryjne [1, 2]. Dehydrogenaza celobiozowa z powodzeniem została
immobilizowana na cewnikach silikonowych znacznie ograniczając kolonizacje bakterii na
ich powierzchni [3]. Określono też wpływ unieruchomionej na chitozanie CDH w leczeniu
ran przewlekłych [4]. Wykazano zdolność do hamowania wzrostu Escherichia coli,
Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermis oraz Pseudomonas aeruginosa przez CDH
z Myriococcum thermophilum [2]. Dehydrogenaza celobiozowa ze względu na swoje unikalne
właściwości oksydoredukcyjne stosowana jest w konstrukcji biosensorów oraz
enzymatycznych bioogniw paliwowych. Bioogniwa paliwowe mogą stanowić potencjalne
źródła energii dla przenośnych urządzenia elektronicznych lub implantowanych urządzeń
medycznych korzystających z płynów ustrojowych (krew, ślina, łzy) jako paliwa zasilającego.
Przykładem takich urządzeń są „inteligentne” elektroniczne soczewki kontaktowe
wykorzystujące glukozę i tlen dostępne we łzach, zasilane bioogniwem paliwowym opartym
na dehydrogenazie celobiozowej Corynascus thermophilus oraz oksydazie bilirubinowej
Myrothecium verrucaria [5]. Bioczujniki oparte na CDH mogą służyć monitorowaniu
stężenia katecholamin będących prekursorami neurotransmiterów i hormonów przy leczeniu
zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych [6].
1. Sygmund Ch. i wsp., (2013) Microbial Cell Fact., 12: 1-10.
2. Thallinger B. i wsp., (2014) Internat. J. Antimicrob. Agents, 44(5): 1-7.
3. Vaterrodt A. i wsp., (2016) Langmuir, 32: 1347-1359.
4. Tegl G. i wsp., (2016) ACS Appl. Mater. Interfaces, 8: 967-973.
5. Falk M. i wsp., (2012) Biosens. Bioelectron., 37: 38-45.
6. Henriksson G. i wsp., (2000) J. Biotechnol., 78: 93-113.

57

VII Lubelskie Sympozjum Doktorantów Nauk Farmaceutycznych
Lublin, 19 kwietnia 2016 r.

Temozolomid we współczesnej terapii nowotworów mózgu
Adrian Zając*, Mateusz Pięt**, Michał Chojnacki***
*Zakład Anatomii Porównawczej i Antropologii, Wydział Biologii i Biotechnologii UMCS
**Zakład Wirusologii i Immunologii, Wydział Biologii i Biotechnologii UMCS
***Zakład Hemotoonkologii Doświadczalnej, II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym,
Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Temozolomid (Temodal/TMZ) po raz pierwszy zsyntetyzowano na początku lat 80tych XX wieku. Był on wówczas jednym z serii nowo opracowanych związków
imidazotetrazynowych. Związek ten charakteryzował się o wiele silniejszymi właściwościami
przeciwnowotworowymi niż stosowane uprzednio bicykliczne triazeny. Wysoką skuteczność
TMZ w walce z nowotworami mózgu warunkuje jego unikalny charakter. Dzięki niewielkim
rozmiarom cząsteczki leku oraz lipofilnym właściwościom efektywnie przenika on barierę
krew-mózg. Dodatkowo związek ten wykazuje niższy efekt cytotoksyczny w stosunku do
stosowanych wcześniej chemioterapeutyków. Lek ten powoduje zahamowanie cyklu
komórkowego na etapie G2/M. Ponadto wykazano, że Temozolomid likwiduje komórki
złośliwych glejaków na drodze autofagii.
Temodal jest lekiem z grupy cytostayków alkalizujących. Stosuje się go obecnie
w leczeniu pierwotnych lub wykazujących wznowę nowotworów mózgu: glejaka
wielopostaciowego i gwiaździaka anaplastycznego. Podawany jest w formie doustnego
proleku, który w zasadowym środowisku glejaków ulega spontanicznej hydrolizie do
metabolitu
pośredniego

MITC
(metylotriazen-1-imidazolo-4-karboksyamid).
Cytotoksyczność MITC jest wynikiem alkilacji O6-guaniny, czego wynikiem jest
przyłączenie grupy metylowej w guaninie i jej nieprawidłowe parowanie z tyminą. Ta
nieprawidłowa para z kolei rozpoznawana jest jako błąd i następuje zahamowanie syntezy
DNA. Stosowanie temodalu u pacjentów ze złośliwymi glejakami spowodowało wydłużenie
czasu przeżycia, co jest obecnie najlepszym uzyskanym efektem współcześnie stosowanych
terapii przeciwko glejakom.

58