P. 1
Fizykoterapia - T. Mika

Fizykoterapia - T. Mika

5.0

|Views: 96,682|Likes:

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: Mirosław Harla on Jun 03, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/30/2015

pdf

text

original

Sections

Diatermia krótkofalowa polega na przegrzaniu tkanek pod wpływem pola
elektrycznego lub pola magnetycznego wielkiej częstotliwości. Wyróżnia
się dwie metody diatermii krótkofalowej:
— metodę kondensatorową,
— metodę indukcyjną.

Metoda kondensatorowa diatermii krótkofalowej. W metodzie tej obiekt

przegrzewany poddaje się oddziaływaniu pola elektrycznego wielkiej
częstotliwości, zawartego między dwoma okładkami kondensatora. Okła-
dki te stanowią dwie elektrody, które za pomocą przewodów połączone są
z aparatem do diatermii krótkofalowej.
Elektrody używane w kondensatorowej metodzie diatermii krótko-
falowej można podzielić na:
— elektrody kondensatorowe sztywne,
- elektrody kondensatorowe miękkie,
- elektrody kondensatorowe specjalnego kształtu.
Elektroda kondensatorowa sztywna składa się z dwóch podstawowych
części, a mianowicie:
— metalowej płyty elektrodowej, która stanowi okładkę kondensatora,
— obudowy elektrody.
Płyta elektrodowa jest okrągłą, płaską i sztywną płytką metalową,
pośrodku której umocowany jest sworzeń, służący do osiowego przemiesz-
czania płyty elektronowej wewnątrz obudowy. Niektóre typy elektrod
mają specjalny prowadnik, wykonany z materiału izolującego.
Obudowa elektrody składa się z dwóch części, połączonych ze sobą
gwintem. Ta część obudowy, która jest zwrócona do ciała chorego,
wykonana jest ze szkła, druga zaś, będąca tylną częścią obudowy
- z ebonitu. Tylna część obudowy ma na środku trzonek, służący do
zamocowania elektrody w wysięgniku. Wewnątrz trzonka jest otwór,
w którym znajduje się sworzeń płyty elektrodowej. Wystająca z trzonka
część sworznia łączy się z końcówką przewodu elektrody. Obudowa
elektrody spełnia ważną rolę, ponieważ chroni chorego i osobę obsługującą
przed bezpośrednim zetknięciem z płytką elektrody, na której w czasie

290

pracy aparatu występuje w stosunku do ziemi różnica potencjału rzędu
1000 V.

Płyty elektrodowe mają typowe średnice. Elektrody aparatu do diater-
mii krótkofalowej produkcji krajowej — Diamat G-10 — mają średnice:
40 mm, 75 mm i 128 mm.
Elektrody sztywne zamocowuje się na wysięgniku aparatu. Konstrukcja
wysięgników umożliwia dowolne ustawienie elektrod. Na ryc. 118 przed-
stawiono zabieg diatermii krótkofalowej przy użyciu elektrod konden-
satorowych sztywnych.

Ryc. 118. Diatermia krótkofalowa przy użyciu elektrod kondensatorowych sztywnych.

Elektroda kondensatorowa miękka jest wykonana w postaci prostokątnej
elastycznej płyty. Wewnątrz płyty znajduje się folia lub siatka metalowa
pokryta warstwą materiału izolującego. Zewnętrzną warstwę izolującą
stanowi filc lub guma. Folia lub siatka metalowa połączona z przewodem
elektrody spełnia w danym wypadku rolę okładki kondensatora. Rozmiary
elektrod miękkich, wchodzących w skład wyposażenia aparatu Diamat
G-10, wynoszą: 120 x 180 mm oraz 180 x 240 mm.

19*

291

Elektrod miękkich używa się do zabiegów diatermii krótkofalowej
w okolicach o nierównej powierzchni ciała, ponieważ umożliwiają one
zachowanie jednakowej odległości od skóry. Używa się ich również — ze
względu na ich dużą powierzchnię — do rozległych przegrzewań. Od-
powiednią odległość elektrody od skóry uzyskuje się przez podłożenie pod
elektrodę miękkich podkładek z dziurkowanego filcu lub gumy piankowej.
Elektrody miękkie umocowuje się za pomocą woreczka z piaskiem lub
opaski elastycznej. Rycina 119 przedstawia zabieg diatermii krótkofalowej
wykonany przy użyciu miękkich elektrod kondensatorowych.

Ryc. 119. Diatermia krótkofalowa przy użyciu miękkich elektrod kondensatorowych.

Elektrody kondensatorowe specjalne, stanowiące odmianę elektrod szty-
wnych, służą do wykonywania specjalnych zabiegów. Spośród konden-
satorowych elektrod specjalnych wymienić należy elektrodę do wykonywa-
nia diatermii przez pochwę, elektrodę do wykonywania diatermii okolica
dołu pachowego oraz elektrodę do diatermii czyraków.
Część szklana obudowy elektrody pochwowej ma kształt umożliwiający
wprowadzenie jej do pochwy. Wewnątrz obudowy znajduje się metalowy
walec, spełniający rolę okładki kondensatora.
Obudowa elektrody do wykonywania diatermii okolicy dołu pachowego
ma kształt klina, wewnątrz którego znajduje się również walec metalowy.

292

Inaczej jest zbudowana elektroda przystosowana do diatermii czyraków
- jej część szklana jest otwarta, stanowiąc niejako kołnierz obudowy,
płyta zaś elektrodowa jest pokryta materiałem izolującym. Opisany kształt
elektrody umożliwia zachowanie bardzo małej odległości między czyra-
kiem a płytą elektrodową.
We wszystkich trzech omówionych elektrodach specjalnych istnieje
możliwość regulowania odległości okładki kondensatora od obudowy.

Ryc. 120. Elektrody kondensatorowe sztywne i miękkie.

Ryc. 121. Elektrody kondensatorowe specjalne.

Ryc. 122. Układ linii sił w przypadku małej odległości między
elektrodami kondensatorowymi (wg Dalicho).

293

Jest zrozumiałe, że elektrody specjalne stosuje się jako elektrody czynne,
natomiast jako elektrody bierne — zwykłe elektrody sztywne o odpowied-
niej średnicy. Na ryc. 120 przedstawiono kilka elektrod kondensatorowych
sztywnych i miękkich o różnych wymiarach, a na ryc. 121 — elektrody
specjalne. Na rozkład linii sił pola elektrycznego zawartego między dwiema
elektrodami kondensatorowymi, a zatem na ilość ciepła wydzielonego
w tkankach poddanych jego działaniu, wpływają następujące czynniki:
— rozmiary elektrod w stosunku do obiektu przegrzewanego,
— oddalenie elektrod od obiektu,
— wzajemne ułożenie elektrod,
— rodzaj dielektryku, znajdującego się między elektrodami a skórą.
Pole elektryczne między elektrodami kondensatorowymi wykazuje
jednorodne natężenie tylko w takim przypadku, gdy odległość między
elektrodami jest mała (ryc. 122). Praktycznie jednak takie okoliczności
występują rzadko przy wykonywaniu diatermii krótkofalowej. Zwykle
obiekt przegrzewany jest większy od powierzchni elektrod.
Dostatecznie duże, równej wielkości elektrody umieszczone w takiej
samej odległości od obiektu zapewniają względnie równomierny rozkład
natężenia zawartego między nimi pola elektrycznego. Przypadek taki
przedstawia ryc. 123. Jak widać na niej, największe zagęszczenie linii sił
pola występuje wzdłuż osi środkowej obiektu przegrzewanego i maleje ku
obwodowi. Jeśli w tym samym przypadku jedną z elektrod zbliżyć do
powierzchni obiektu, to występuje zagęszczenie linii sił pola elektrycznego
w pobliżu tej elektrody (ryc. 124), co powoduje większe przegrzanie tkanek
w tej okolicy. Elektroda umieszczona bliżej obiektu spełnia rolę elektrody
czynnej, tzn. skupiającej linie sił pola elektrycznego, druga zaś — elektrody
biernej, czyli rozpraszającej. Użycie dwóch elektrod równej wielkości,
jednak znacznie mniejszych od obiektu przegrzewanego i umieszczonych
w znacznej od niego odległości (ryc. 125) powoduje rozproszenie linii sił
pola, a w związku z tym słabe przegrzanie tkanek.
Optymalne warunki przegrzania uzyskuje się przy zastosowaniu dużych
elektrod równej wielkości, oddalonych na odpowiednią odległość od
obiektu (ryc. 126). Linie sił pola elektrycznego ulegają wówczas zagęsz-
czeniu. W takich warunkach dochodzi do równomiernego przegrzania;
zbliżenie jednak tych elektrod do obiektu powoduje odmienny skutek,
bowiem linie sił pola ulegają zagęszczeniu w częściach obiektu najbardziej
zbliżonych do elektrod, w wyniku czego przegrzanie występuje w powierz-
chownych warstwach obiektu (ryc. 127).

294

Ryc. 123

Ryc. 124

Ryc. 123. Układ linii sił w przypadku dużych elektrod umieszczonych w jednakowej
odległości od obiektu (wg Kwaśniewskiej-Błaszczyk).
Ryc. 124. Układ linii sił w przypadku zbliżenia jednej z elektrod do obiektu (wg Kwaśniew-
skiej-Błaszczyk).

Ryc. 125. Układ linii sil w przypadku zastosowania małych elektrod umieszczonych
w jednakowej odległości od obiektu (wg Kwaśniewskiej-Błaszczyk).

295

Ryc. 126

Ryc. 127

Ryc. 126. Układ linii sił w przypadku zastosowania dużych elektrod umieszczonych
w odpowiedniej odległości od obiektu (wg Kwaśniewskiej-Błaszczyk).
Ryc. 127. Układ linii sił w przypadku zbyt małej odległości od obiektu (wg Kwaśniewskiej-
-Błaszczyk).

Zastosowanie dwóch elektrod o różnej powierzchni powoduje, że
elektroda o mniejszej powierzchni skupia linie sił pola, jest zatem elektrodą
czynną, druga zaś linie te rozprasza i jest elektrodą bierną (ryc. 128). Jest
oczywiste, że większe przegrzanie tkanek wystąpi pod elektrodą czynną.
Ułożenie, w jakim pozostają elektrody w stosunku do siebie, również
wpływa na przebieg linii sił pola elektrycznego. Jeśli np. ułożyć elektrody
w płaszczyznach równoległych w różnej odległości od obiektu, powoduje
to zagęszczenie linii sił pola i powierzchowne przegrzanie tkanek sąsiadują-
cych z elektrodą ułożoną bliżej. Podobnie przy skośnym ustawieniu
elektrod w stosunku do siebie większe przegrzanie występuje w tkankach
pozostających pod wpływem zagęszczonych na krawędzi elektrody zbliżo-
nej do obiektu linii sił pola elektrycznego.
Natężenie pola zależy również od rodzaju dielektryku znajdującego się
między elektrodami a skórą. Duże różnice między stałymi dielektrycznymi
powietrza i tkanek ludzkich powodują załamanie na powierzchni skóry
wszystkich linii sił pola, które nie przebiegają osiowo między elektrodami.
W wyniku załamania powstaje zagęszczenie linii sił na powierzchni obiektu

i jego przegrzanie, które określa się jako przegrzanie strefy brzegowej.

Nie wolno zapominać, że zagęszczenie linii sił pola i przegrzanie
występują na wszystkich nierównościach obiektu przegrzewanego, co
określa się jako efekt szczytowy. Przegrzanie to można zmniejszyć przez
oddalenie elektrod od obiektu lub, jeśli to jest możliwe, równoległe

296

ustawienie elektrody do płaszczyzny nierówności. Podobnie znaczne
zagęszczenie linii sił pola występuje w miejscu zetknięcia dwóch części
obiektu przegrzewanego, np. kolan przy diatermii obydwu stawów kolano-
wych, czy też palców. W celu uniknięcia przegrzania miejsca stykania się
części ciała rozdziela się podkładką filcową.
Zagęszczenie linii sił pola elektrycznego występuje również na ciałach
metalowych umieszczonych w polu elektrycznym zawartym między elekt-
rodami kondensatorowymi (ryc. 129). Z tego względu przed zabiegiem
diatermii krótkofalowej należy usunąć z zasięgu pola wszystkie przedmioty
metalowe, jak np. kolczyki, klamry, spinki, zegarki, klucze itp. Obecność
w tkankach poddawanych diatermii ciał metalowych, w postaci odłam-
ków, gwoździ chirurgicznych, płytek, śrub, czy też szwów drucianych,
znajdujących się tam w następstwie zabiegów ortopedycznych, stanowi
przeciwwskazanie do wykonywania przegrzewania. Silnemu przegrzaniu
ulegają również opatrunki wilgotne, opatrunki z maścią oraz odzież
i bielizna przesiąknięte potem.
Rodzaj materiału, z którego wykonane są elektrody, wpływa również na
przegrzanie. Najbardziej odpowiednie, zapobiegające nadmiernemu prze-

Ryc. 128. Układ linii sil w przypadku
zastosowania elektrod różnych rozmia-
rów umieszczonych w niejednakowej
odległości od obiektu (wg Kwaśniews-
kiej-Błaszczyk).

Ryc. 129. Zagęszczenie linii sił na ciele
obcym metalicznym (wg Kwaśniews-
kiej-Błaszczyk).

297

grzaniu, są elektrody sztywne z obudową ze szkła. Mniej korzystne
warunki przegrzania obiektu uzyskuje się przy elektrodach miękkich.
Należy bowiem pamiętać, że w dielektrykach, znajdujących się między
skórą a metalową płytą elektrodową, powstają również straty energetyczne
powodujące ich przegrzanie.
Podane przykłady różnego przebiegu linii sił pola elektrycznego zawar-
tego między elektrodami kondensatorowymi dotyczyły przypadków ideal-
nych, w których przegrzane tkanki cechowała jednakowa przewodność
elektryczna. W rzeczywistości jest inaczej, ponieważ tkanki cechuje
warstwowe ułożenie i znaczne zróżnicowanie właściwości elektrycznych.
Niemniej jednak podane przykłady mogą stanowić model postępowania
bardzo przydatny przy wykonywaniu zabiegów diatermii krótkofalowej
metodą kondensatorową.

Metoda indukcyjna diatermii krótkofalowej. Oddziaływanie pola mag-

netycznego wielkiej częstotliwości na obiekt przegrzewany uzyskuje się
w dwojaki sposób:
— przez umieszczenie obiektu wewnątrz zwojnicy,
— przez oddziaływanie na obiekt rozproszonego pola magnetycznego

zwojnicy.

W metodzie indukcyjnej stosuje się następujące elektrody:
- elektrodę kablową — w postaci elastycznego przewodu metalowego,
otoczonego grubą warstwą masy izolującej; elektrodę tę można nawijać na
obiekt przegrzewany, np. kończynę (ryc. 130), lub też układać ją w zwoje
w jednej płaszczyźnie (ryc. 131);
— elektrodę indukcyjną, zwaną również monodą lub minodą (ryc. 132);
zasadniczym elementem tego rodzaju elektrody jest zwojnica z rurki
metalowej, składająca się z dwóch — czterech zwojów (zwojnica jest
umieszczona w obudowie z bakelitu); elektrodę indukcyjną zamocowuje
się na wysięgniku aparatu do diatermii krótkofalowej.
Wpływ pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości na tkanki
został już omówiony w niniejszym rozdziale, należy jednak pamiętać, że

Ryc. 130. Metoda indukcyjna dia-
termii krótkofalowej z zastosowa-
niem elektrody kablowej (wg Ko-
narskiej).

298

Ryc. 131. Metoda indukcyjna diatermii krótkofalowej z zastosowaniem elektrody kablowej,
ułożonej w zwoje przebiegające w jednej płaszczyźnie (wg Konarskiej).

Ryc. 132. Elektroda indukcyjna.

w metodzie indukcyjnej najlepiej przegrzewają się tkanki o dużej przewod-
ności np. naczynia krwionośne czy mięśnie, podczas gdy w skórze i tkance
tłuszczowej ilość wydzielanego ciepła jest mała, ponieważ wykazują one
małą przewodność.
Na wytwarzanie ciepła w różnych warstwach tkanek wpływa również
częstotliwość prądu płynącego w zwojnicy, liczba i kształt jej zwojów oraz
ułożenie w stosunku do obiektu przegrzewanego. W metodzie indukcyjnej
wytwarzanie ciepła występuje jedynie na niewielkiej głębokości tkanek.
Głębokość przegrzania można nieco zwiększyć przez oddalenie elektrody
od skóry.

299

Metoda indukcyjna znajduje zastosowanie w przegrzewaniu tkanek
umiejscowionych w niewielkiej odległości od skóry, głównie tkanki
mięśniowej.

Ogólne zasady obowiązujące przy wykonywaniu zabiegów diatermii
krótkofalowej.
Uzyskanie optymalnego przegrzania tkanek, stosownie do
rodzaju i umiejscowienia choroby, oraz zapewnienie bezpieczeństwa
własnego i osoby poddawanej zabiegowi wymagają przestrzegania na-
stępujących zasad:
— obowiązuje ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza specjalisty;
— należy dobrać odpowiednie elektrody i ułożyć je w taki sposób
i w takiej odległości od przegrzewanej części ciała, aby zapewnić optymalne
oddziaływanie energii pola elektrycznego czy też magnetycznego na

tkanki;

— konieczne jest usunięcie z zasięgu pola elektrycznego lub magnetycz-
nego wszystkich przewodów metalowych;
— w przypadku stykania się dwóch powierzchni obiektu przegrzewane-
go, np. ud, należy rozdzielić je podkładką filcową;
— chorych należy rozbierać do zabiegu, ponieważ wilgotna odzież
i bielizna mogą ulec znacznemu przegrzaniu i spowodować oparzenie;
należy również sprawdzić, czy w miejscu wykonywania diatermii nie
znajdują się opatrunki;
- chorego należy poinformować, że w czasie zabiegu nie wolno
poruszać się i dotykać aparatu;
— w czasie zabiegu należy kontrolować zachowanie się chorego, jego
doznania i samopoczucie; szczególna ostrożność obowiązuje przy wykony-
waniu zabiegów w okolicy głowy i brzucha; w przypadku wystąpienia
sinicy lub duszności zabieg należy przerwać i natychmiast wezwać lekarza;
- równie ostrożnie należy wykonywać zabiegi u dzieci i ciężko chorych,
których nie wolno pozostawiać bez nadzoru;
- przewody łączące aparat z elektrodami nie mogą przylegać bezpo-
średnio do skóry, ponieważ mogą spowodować jej oparzenie; z tych
względów należy pod przewody podkładać podkładki filcowe;
— zabiegi diatermii krótkofalowej należy wykonywać na leżankach
drewnianych, nie zawierających części i elementów metalowych (przy-
krywanie ich ceratą lub dermą plastykową nie jest wskazane, ponieważ
materiały te mogą wykazywać właściwości półprzewodnikowe); nie wolno
wykonywać zabiegów na leżankach metalowych;

300

- obowiązuje dbałość o aparaturę; powinna ona być poddawana
okresowej kontroli technika-konserwatora, należy zawsze pamiętać o ko-
nieczności właściwego uziemienia aparatury;
— aparatury do diatermii nie wolno ustawiać w pobliżu instalacji
wodociągowej, ponieważ stwarza to warunki, w których może nastąpić
porażenie prądem osoby obsługującej lub chorego.
Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze aparatów do
diatermii krótkofalowej reguluje Rozporządzenie Ministrów Pracy Płac
i Spraw Socjalnych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej (Dz. Ustaw z 1977 r.

nr 8, poz. 33).

Działanie biologiczne diatermii krótkofalowej. Działanie diatermii kró-
tkofalowej opiera się na wpływie ciepła na tkanki ustroju. Różnica między
diatermią krótkofalową a innymi metodami ciepłoleczniczymi polega na
tym, że w przypadku diatermii krótkofalowej ciepło wytwarza się we-
wnątrz tkanek. Jest to więc ciepło endogenne w odróżnieniu od ciepła
egzogennego, dostarczanego do ustroju z zewnątrz.
Do najważniejszych skutków oddziaływania wytworzonego w tkankach
ciepła należy zaliczyć:

rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz zwiększenie ich przepusz-

czalności,

- zwiększenie przepływu krwi tętniczej,
- przyspieszenie procesów wchłaniania tkankowego,
przyspieszenie komórkowej przemiany materii,
- wzrost liczby leukocytów w tkankach przegrzewanych,
— obniżenie pobudliwości nerwowo-mięśniowej,
— działanie przeciwbólowe,
— obniżenie napięcia mięśni.

Dawkowanie diatermii krótkofalowej. Dawkowanie energii pola elekt-
rycznego lub magnetycznego wielkiej częstotliwości nastręcza wiele trud-
ności. Do tej pory nie ma jeszcze dostatecznie ścisłego sposobu określania
dawki tej energii, ponieważ ilość wytwarzanego w tkankach ciepła zależy
od wielu czynników:
Dawkę określa się na podstawie następujących kryteriów:
— odczuwanie przez chorego ciepła w czasie zabiegu diatermii,
— czas trwania zabiegu,
— rodzaj i umiejscowienie procesu chorobowego,
- obserwacja chorego w czasie wykonywania diatermii krótkofalowej.

301

Powszechnie stosuje się dawkowanie oparte na doznaniach cieplnych
chorego poddanego diatermii. Wyróżnia się następujące cztery dawki:
- dawka I — atermiczna — nieco mniejsza od granicy odczuwania

ciepła,

— dawka II— oligotermiczna — powodująca odczucie bardzo łagod-

nego ciepła,

— dawka III — termiczna — przy której chory odczuwa przyjemnie

wyrażone ciepło,

— dawka IV — hipertermiczna — przy której chory odczuwa silnie
ciepło, jednak bez nieprzyjemnych, bolesnych wrażeń.

Omówiony sposób dawkowania jest obarczony znacznym błędem,
ponieważ odczuwanie ciepła zależy w dużej mierze od wrażliwości
osobniczej.

Jako zasadę przyjęto uzależniać wielkość dawki od stadium procesu
chorobowego. W stadiach ostrych i podostrych choroby stosuje się dawki
słabe, I lub II, w przewlekłych zaś procesach chorobowych — dawki
silniejsze, III lub IV.
Czas zabiegu diatermii krótkofalowej waha się zwykle od 5 do 20 minut,
w zależności od wskazań i zastosowanej dawki. Zabiegi wykonuje się
codziennie lub co drugi dzień. Nie należy stosować dłuższych serii aniżeli 15
zabiegów. Jeśli istnieje konieczność ich powtórzenia, należy to uczynić"po
1 - 2-tygodniowej przerwie.
W przypadku stwierdzenia w czasie leczenia objawów przedawkowania,
takich jak wzmożenie dolegliwości bólowych, rozprzestrzenienie się proce-
su zapalnego, utrzymujące się bóle głowy czy wystąpienie gorączki, należy
zastosować przerwę w zabiegach.

Wskazania do diatermii krótkofalowej. Wskazania do stosowania diater-

mii krótkofalowej są bardzo rozległe. Ogólnie można powiedzieć, że
diatermia krótkofalowa daje korzystne wyniki lecznicze we wszystkich
schorzeniach, w których celowe jest stosowanie ciepła. Tak więc znajduje
ona głównie zastosowanie w leczeniu różnego rodzaju podostrych i prze-
wlekłych stanów zapalnych.
W tabeli 17 zestawiono choroby, w których stosowanie diatermii
krótkofalowej daje dobre wyniki, oraz podano informacje dotyczące
dawkowania i metodyki zabiegów. Należy jednak pamiętać, że tabela ta nie
obejmuje wszystkich wskazań, ponieważ ich omówienie przekracza ramy
niniejszego podręcznika.

302

Tabela 17

Wskazania do stosowania diatermii krótkofalowej

303

cd. tab. 17

* K — elektrody kondensatorowe, I — elektroda indukcyjna.

Przeciwwskazania do diatermii krótkofalowej. Przeciwwskazania do

stosowania diatermii krótkofalowej stanowią:
- nowotwory i stany po leczeniu promieniowaniem jonizującym,
- wszystkie schorzenia, w których przeciwwskazane jest stosowanie
ciepła, np. ostre procesy zapalne oraz zaburzenia ukrwienia obwodowego,
— gruźlica płuc oraz gruźlica pozapłucna,
— ciąża,
— miesiączka,
— skłonność do krwawień z przewodu pokarmowego (choroba wrzo-
dowa żołądka i dwunastnicy) i dróg oddechowych,
- wylewy krwawe do narządów wewnętrznych i tkanek miękkich,
w tym również po urazach,
- ropne zapalenie ucha środkowego,
— ropne zapalenie pęcherzyka żółciowego,
ropień nerki, wątroby, wszystkie ropnie chełboczące,

— obrzęki,
— żylakowatość goleni i owrzodzenia goleni w przebiegu żylakowato-

ści,

— zakrzepowe zapalenie żyły,
— wiek dziecięcy,

304

— obecność w tkankach wszelkiego rodzaju implantatów metalowych,
— obecność rozrusznika serca (osobom z rozrusznikiem serca nie wolno
przebywać w pobliżu generatorów fal elektromagnetycznych wielkiej
częstotliwości, np. aparatów do diatermii krótkofalowej i mikrofalowej).

Budowa, działanie i obsługa aparatu
do diatermii krótkofalowej Diamat G-10*

Jest to aparat zasilany z sieci 220 V, 50 Hz, wytwarzający drgania
elektromagnetyczne o częstotliwości 27,12 MHz ± 0,6%. Maksymalna
moc wyjściowa aparatu wynosi 350 W + 10- 5%; polega ona na regulacji
skokowej w 14 stopniach. Dzięki wyposażeniu w specjalny układ elektro-
niczny aparat automatycznie zestraja w czasie zabiegu obwód leczniczy
z układem wytwarzającym drgania elektromagnetyczne. Ważnym walo-
rem technicznym aparatu, mającym duże znaczenie praktyczne, jest
zastosowanie w nim układów zwłocznego i nadmiarowego. Pierwszy z nich
przygotowuje aparat do pracy, drugi zaś zabezpiecza układ prostowniczy
i generacyjny przed przeciążeniem.
Wyposażenie aparatu Diamat G-10. Aparat jest wyposażony w komplet
elektrod sztywnych i miękkich oraz praktyczne w użyciu wysięgniki do
umocowania elektrod sztywnych. Wymiary aparatu wynoszą
400 x 730 x 800 mm, a masa — ok. 90 kg. Widok ogólny aparatu
przedstawia ryc. 133.
Obecnie produkowana jest unowocześniona wersja tego aparatu — typ
G-110, którą cechuje niższy poziom zakłóceń oraz lepsze automatyczne
dostrajanie w różnych warunkach zabiegu.
W strukturze aparatu, którą przedstawia schemat zamieszczony na ryc.
134, wyróżnia się następujące układy:
— filtr przeciwzakłóceniowy sieciowy, który uniemożliwia przedostanie
się do sieci zakłóceń powstałych w czasie pracy aparatu;
— zasilacz sieciowy, stanowiący źródło zasilania układu wytwarzające-
go drgania elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości;

* Wyprodukowany w Fabryce Aparatury Elektromedycznej w Łodzi, ul. Szparagowa 2.

20 Fizykoterapia

305

Ryc. 133. Aparat do diatermii krótkofa-
lowej Diamat G-10.

Ryc. 134. Schemat struktury aparatu Diamat G-10.

— generator drgań wielkiej częstotliwości, zbudowany z dwóch lamp
elektronowych pracujących w układzie przeciwsobnym;
— obwód pośredni i obwód leczniczy; obwód pośredni spełnia rolę
układu filtrującego drgania elektromagnetyczne wytwarzane przez genera-

306

tor oraz przystosowuje obwód leczniczy do generatora, zapewniając w ten
sposób optymalne warunki pracy aparatu; przekazywanie energii drgań
z obwodu pośredniego do obwodu leczniczego zachodzi przez sprzężenie
indukcyjne; w skład obwodu zabiegowego oprócz elementów indukcyj-
nych i pojemnościowych wchodzą elektrody zabiegowe i kondensator
dostrajający, umieszczony wewnątrz aparatu;
— regulator rezonansu, który jest działającym automatycznie urządze-
niem dostrajającym obwód pośredni z obwodem leczniczym; wszelkie
zmiany w obwodzie leczniczym są korygowane przez to urządzenie,
w wyniku czego zachodzi tylko niewielki spadek mocy (na ryc. 135
przedstawiono wykres mocy w czasie pracy aparatu bez automatycznego
dostrajania oraz z automatycznym dostrajaniem);
— układ zwłoczny i nadmiarowy; układ zwłoczny ma na celu przy-
stosowanie aparatu do pracy dzięki odmierzanemu przez niego czasowi
— od 30 do 60 s, który potrzebny jest do należytego rozgrzania się włókien
katod lamp elektronowych; układ nadmiarowy chroni układ prostowniczy
przed przeciążeniami.

Czas zabiegu

Ryc. 135. Wykres mocy w czasie pracy aparatu bez automatycznego strojenia oraz przy
automatycznym strojeniu (wg Dalicho).

Na płycie czołowej aparatu (ryc. 136) umieszczone są następujące urządzenia:
1 — dwuprzyciskowy sterownik zasilania sieciowego, którego przycisk zielony służy do
włączania zasilania, czerwony zaś — do jego wyłączania.
2 — czternastostopniowy nastawnik mocy z pozycjami oznaczonymi nieparzystymi
cyframi czarnymi oraz parzystymi cyframi czerwonymi.
3 — dwupołożeniowy przełącznik, który w położeniu oznaczonym czerwonym prosto-
kątem umożliwia wybieranie pośrednich mocy, oznaczonych czerwonymi cyframi parzy-
stymi.

20*

307

4 — wyłącznik zabezpieczający chorego; za pomocą tego wyłącznika chory może przez
pociągnięcie przymocowanej linki wyłączyć aparat,
5 — lampka czerwona, sygnalizująca włączenie zasilania sieciowego,
6 — lampka zielona, sygnalizująca gotowość aparatu do pracy,
7 — wskaźnik dostrojenia, będący zestawem dwóch lampek neonowych; ciągłe świecenie
jednej lampki świadczy o braku zestrojenia między obwodem leczniczym a obwodem
pośrednim, natomiast przemienne migotanie obydwóch lampek wskazuje na dostrojenie
obwodów,

8 — wskaźnik mocy wyjściowej, sygnalizujący sprawność pracy aparatu.

Ryc. 136. Schemat płyty czołowej aparatu do diatermii krótkofalowej Diamat G-10
(objaśnienia w tekście).

Aparat obsługuje się w następujący sposób: Po połączeniu aparatu z siecią włącza się jego
zasilanie przez wciśnięcie przycisku zielonego. Włączenie zasilania sieciowego sygnalizuje
zapalenie lampki czerwonej. Po upływie 30-60 s zapala się lampka zielona, sygnalizująca
gotowość aparatu do pracy. Następnie umieszcza się określoną część ciała chorego między
odpowiednio dobranymi elektrodami zabiegowymi i wybiera stosowną do rodzaju schorzenia

308

oraz jego umiejscowienia moc przy użyciu czternastostopniowego nastawnika. Moce
odpowiadające kolejnym pozycjom zestawiono w tabeli 18. Wybranie którejkolwiek pozycji
nastawnika włącza generator wielkiej częstotliwości oraz regulator rezonansu, czyli auto-
matykę strojenia. Dostrojenie zachodzi po upływie ok. 20 s, co sygnalizuje przemienne
migotanie lampek neonowych oraz zbliżanie się „listków", zależne od nastawionej mocy. Jeśli
w trakcie zabiegu diatermii chory zmieni położenie (poruszy się), w wyniku czego dojdzie do
rozstrojenia obwodów, zostaje to sygnalizowane ciągłym świeceniem się lampki neonowej
i rozszerzeniem pasa między „listkami". Powtórne dostrojenie obwodów zachodzi po upływie
około 20 s. Po zakończeniu zabiegu należy nastawnik mocy sprowadzić do pozycji „0"
i wcisnąć przycisk czerwony sterownika zasilania sieciowego, wyłączając w ten sposób
zasilanie sieciowe.

Tabela 18

Moc prądu w watach, odpowiadająca kolejnym pozycjom nastawnika

Stopień nastawnika

mocy

1

2

3

4

5

6

7

Moc w watach
z dokładnością
+ 10%—5%

20

30

45

65

80

105

125

Stopień nastawnika

mocy

8

9

10

11

12

13

14

Moc w watach
z dokładnością
+ 10%—5%

150

180

210

250

280

310

350

Przy obsługiwaniu aparatu należy mieć na uwadze:
- włączenie zasilania sieciowego przyciskiem zielonym może nastąpić tylko przy położe-
niu „0" nastawnika mocy,
- wyłącznik zabezpieczający chorego może być używany przez niego w zależności od
decyzji osoby wykonującej zabieg,
— aparat ma dwie pary gniazd po przyłączeniu przewodów elektrod zabiegowych,
umieszczone w pobliżu zamocowań wysięgników na bocznej ścianie obudowy aparatu; górna
para gniazd służy do przyłączania elektrod sztywnych, dolna zaś — do przyłączania elektrod
miękkich.

- przewody elektrod nie powinny dotykać obudowy aparatu, dlatego należy zawsze
sprawdzić ich przebieg oraz zamocowanie w uchwytach znajdujących się na wysięgnikach,
— należy pamiętać o konieczności okresowej kontroli aparatu przez technika-konser-
watora; bardzo istotne jest okresowe sprawdzanie skuteczności uziemienia aparatu.

309

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->