P. 1
Storczyki Brigitte PL

Storczyki Brigitte PL

|Views: 1,807|Likes:
Wydawca: Joanna

More info:

Published by: Joanna on Jun 18, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/01/2013

pdf

text

original

STORCZYKI

Brigitte Goede

.Z niernieckiego przelozyli [YI onika Szpetulska -Lazarowicz Dorota ·Wa1e.n!.yn-Gc)ral Elif!iusz'lVowakD~1/ski

f't.

-v-

'I . _ .'

Swiat KsJqzki

Spis tresci ' .. ~ ".' ~ o •• " ••• , ••• ". ' •• o ••• _ ••••••• ~ •• , •••••• _. , •• , •••

...... !o II' !:I "!' _ !i .. .., ", ....... ,., "" ,_ .. ::I " ...... ....

Najcz~stsze pytania i u przedzenia dotyczace storczykow 6

ezy storczyki 5q rzeczywiscie tak trudne w uprawie? 6 . c:zy storczyki Sq drogle?6 • ezy wszystkie storczyki wyglqdaJq [ednakowo? Is . ezy storczyki s~ pasozvtami? 6 " Czy storczyki rosna tylko w tropikach? 6 • ezy do uprawy storc:zyk6w niezbedna jest szklarnia? 7· ezy storczyki dobrze zncsza przedagi? 7 • ezy mozna uprawiac storczyki w zwyklej ziem i kwiatowej? 7 .. Czy storczyki musza miec stale wilgotno? 7 • Jak czesto kwitna storczyki? 8 . Jak dtuqo kwitna storczyki? 8 • ezy na I ciy vvyrzu cac p rzekwitie storczyki? '8 . Czy storczyki pachna? 8· eLY mozna przestawiac storczyki? 9 • Czy storczyki zle znosza transport? 9 •

(zy dziko rosnace storczyki

S'q pod ochrona? 9

4

Uprawa storczykow w praktyce1 0

11 Gdzie rosn'l storczykl?

Storczyki gruntowe1. 1 ., 'Storczyki epifityczne 11 ~' Regiony pochodzenia i strefy klirnatyczne 12

'13 Witryna okienna ,_ raj

dla storczykow

15 Za kup sto rczykow

11 5 Brak miejsca na sto r,ctyki? 1i 7 Po czym rozpoznac

poczatek rozwo] u nowych p~d6w i fazy wzrostu?

18 Prawidtowe podlewanie .storczykow

21 Nawozenie

24 Prawidtowe przesadzanie .storczykow

Kiedy nalszy przesedzac storczyki? 24· Podloze dla sto((zyk6w.25. . Kto!"e podtaz,e' nadaje sie d la daneqo rodzeju? 26 • Hydroponiczna uprawa storczykow 27 . .Storczyki w podioaach nieorganicznych 27 • Prakty'czna alternatywa> uprawa w szkle 27 • Montowalll~e storczykow 28 , Prawidtowe przesadzanie 28

31 .Jak rozpoznac,

ze storezyki dobrze sie czuja?

32 S,wiatfo i clen

35 Wymag'aniq cieplne storczykow

37 Optymalne stanowisko uprawy

~~ Waine: wysoka wil99tnosc powietrza

39Codziel1na pieleqnecja

Ostroznieze zraszaniern.39 • Stala obserwacja storczykow 41 ' Podwiqzywanle. kwiatostan6w42

44 Storczykia wyjazd na urlop

45 Pieh~9nacja po kwitnienju StorCLyki bez lJ\fyraznego okresuspoczynku 4~ • Storczyki z wyrai nym okresem spoczynku 46

46 [)Iaczego storczyki nie kwitnCl?

48 Kwiaty storczyk6w 51 Kt6re storcayki maj.iE( najwi~ksze kwiaty?

52 Ktare storczyki pachna?

54 Rozmnazanie i krzyzowanie storezykow

Rozrrmazanie z nasion S4 • Rozmnazanie,me.rystematyczne i klonowanie 54 • Rozrnnaz~ni€:' wegetatywne storczyk6w monopodialrtych 55 • RQzmnaianie wegetatywne storczykow sympodia I nych 56 • k:rzyz6wki ) mieszanca miedzyrodzajowe 56 . D~acze90 krzyzuje si~ storczyki? 56

Praktyczne rady dotyczace pieleqnacji storczyk6w 58

Storczyki

ad A do Z 60

Aeranthes61 • Angr€J€cum 61 Aranda 63 .• Ascocende 63 ~ Ascocentium 64 . Bealfara 65 • Biffienaria 66· Bletilla i Pleione 66 • Brass}i?i 67 • Bras$ocatt/~Y<fl i Bras" sola.@liocaft/eya 68 • Bulbophyf:' lum to . Burmgeara 71 • Celenthe 72 • 'Ceteseturt: 73 • CatUey.a 74 • Cirrhopetalum 76 • Coe/ogyne 77 • Cotrnener« 79. • Campareitis 80 • Cymbidfefla 81· Cymbidium 82 • Pendrqbia:84 • Den-drobia 8.6 • Dendrobla 87 • Dendrocnilum 88 ~ Doricentrum 89 • Horit"aenopsiS 90 • Dofitis"91 ., Encydia 92 • Ep;(j,ehdrum 93 • GaJeandra 95 • Hsetneria discolor (syn. iudisi« 4is.cQ/or) 96 • HovyefJ~ re 97 • taelia, Lae/ioci3ttfeya

i 50phrolaefiocattfeya 98,· Lembogfbssum 99 • Lockhartia. 100 • Lycaste 1 OD • Masdev.a!Ji;J 102 • Milta5siQ 1 03· Miltonia i Milto~ niopsis 104· Od9n.tipda i Ociot» tonie 107 • Odontogfo55um

j Odotitocidivm lOS· OerstedeNa no . Onddiu;n1i1 ~ • Ohddil;.lm 112 • Orchis 114 • Paphfopedilum 114 • Phaiu$ 1-1'9 • Phalaenopsis 11 7 • Phragmipedium 120· Pleione i polystachya' 12 ~ . Promenaea 1 22 • Psychopsi"S123

~ RhyndlOsty!ls '1 24 • Rossloglossum 125 • Iotumnie 126 • Tticbopilia .~ 27· Vanda i Wmdopsis 128· Vanilf"9 131 .• Vuylste"keara 131 • WFlsonar9 1: 33·· 4ygopeta.lum

ii ZygosepaJum 1 33

Spis tresci

Szkodniki

i choroby 134

Dodatek 150

135 Iakzwalczac szkodnikl?

1 SO Wa,zriiejsze terrniny fachowe

151 Zmiany waktualnle obowiqzujacym nazewnlctwie naukowym

152 Nazewni.ctwo .naukowe storczykow i jego etyniologia

153 Inde·ks nazw naukowych i popularnych

1 56 Podzlekowania 1 56 Zr6dfa i I ustracji

1 ~7 N\3jcz~s(iej wystepujace

szkodniki storczy.k6w

Przedziorki 137 • Wet"!iowce 138 • Tarczniki 138 .' Mszyce' korzeniowe 1 ~9' M slyce140 • Wciornastki (przy'li:ence) T40· Skoczogonki 141 • Zi.emi6rki 141 • M.qczliki 142· Mr6wk! 142 • Siimaki"142 •

Krodo nag i i stonoqi 142 ~ BQlkt~rie 143 • Wirusy 143· Grzyby 144 ' Ginny i niemile zepachy 145

·'46 Chowby spowodowane bt~dami piel~9nacyjnymi

·

: Najczestsze pytania i uprzedzenia

9\(fljcz~tsze pytania i uprzedzenia

~ ~ a ~ s ~ ~, ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ $ s ~ ~ s ~ ~ ~ s ~ $ ,~ ,~ ~ $ ~ ~ e 9 ~ ~ ~ ~ s ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ s

1 ezy storczyki

Sq rzeczywiscie tak trudne w uprawi.e?

Nie, uprawa wielu rodzaiow starczykow nie jest trudruei sza od uprawy innych roslin pokoj o· wych. Jesli jednak 1';:'[05, z uporern zbyt cbficie podlewa swoie fiolki afrvkanskie, me bedzie mial dobrej reki do storczykow, Podobnie [ak inne rosliny, rowniez storczyki potrzebuja odpowiedruego podlewania, nawozenia, swiatra, srosownego miejsca, wlasciwe] temperatury i doplywu powietrza, Obowiazuje ogolna regula - kto z powodzeniern uprawial kwiaty domczkowe lub ogrcdowe, szybkc nauczy sit; prawidlowo dbac ovstorczvkt. Wystarczy przestrzegac pewn yen zasad, by moe .sie ci eS7-Yc wlasnynu storczykami,

2 ezy storczyki S,! drogie?

Juz nie, Dawniej uwazano je za rosliny luksusowe i hobby 'iJrylacznie dla bogatych. Te czasy naleza do przeszlosci, WspolezeSIlE' metody uprawy, jak rozmnazanie-rnerystematyczne, umozli = wiaia rowniez osobom mnie] zarnoznym nabycie storczvkcw po przystepne] cenle. DysponujqC nawet skromnym budzetem, mozna nabyc przekwitle rosliny

6

\v hipennarketach budowlanych f centrach ogrodniczych, badz szukac promocji. Z drugiej strony mozna wydac maiatek, bynabyc.szczegolnie rzadkie okazy,

~ -

~ ezy wszystkie

storc.zyki wygl'ldajij, jednakowo?

Nic bardzlej blednegol Zadna rodzina roslin me jest tak zrozmcowana jak storczyki, Warto wspomnrec, ze storczykl Sq najbogatsza w garunki rodzina wsrod roslin kwiatowych, Zajmuja let. wszystkie rnozliwe nisze ekologiczne VI najrozniejszych srodowiskach. Mystacidium caffrurn jes.1 wielkosci naparstka, Reruinthera storiei rna kilka metrowwysokosci, natomiast Vanilla .pianifolia osiaga dlugosc 10 rnetrow, Storczyki rozwinery najdziwuiejsze i nairozniejsze ksztalty, rozrniary, typy wzrostu i zapachy, Kwiaty niektorych siorczvkow przypominajawygladern zwierzeta. Zjawisko to nazvwamy mimlkra. Przypominajq podwzgledem wygladu kolibry, trzmiele, krocionogi oraz mctyle i sa zapylane przez te wlasnle zwierzeta. Niektore storczykl wytwarzaja kwiaty nie wteksze od kornara, inne osiagaja wielkosc talerza, Znarny nawet gatunki rosnace pod ziernia, Dzielei metodom nodowlanym mozna uzyskac takie ksztalty i barwy

kwiatow storczykow, Jakie nigdy nie wystepuja W naturze.

4. Czy storczyki SCI pasozyta m i 7

Nie. $posr6d 25 tysiecy form dziko zyiacych tylko nieliczne s~ saprofitami, a. czesc z nich rnozna uznac za szkodliwe dla roslin pasozyty, Wiele gatunkow storczyk6w zalicza sie do epifitow, ponlewaz rOSHq na galeziach lub w rozwidleniach konarow oraz na pniach, Epifitysa samozywne i jedynie rosna na innych roslinach, w zaden sposob im nie szkodzac. Taki tryb zycia zapewnia wiele korzysci - dzieki temu storczyki sa, blize] swiarla i korzystaja Z opadow deszczu, a jednoczesnie szybko potem przesychaja, W rozgalezleniach zbieraia sie Iiscie drzew, zapewniajace storczykom skladaikl odzywcze. Takie usytuowanie chroni je tez przedwiekszymi zwierzetami.

5 czy sto rczyki rosna tylko w tropikach?

Wiele rodzaiow j gatunkow storczyk6:w rzeczywiscie pochodzi ze streftropikalnych. Vv poblizu rownika wystepujs najwieksze ich zroznicowanie, Storczyki rosna jednak na obszarach sh~ga~ [acych poAlask~ na potnocy i Ziemie Ogmsta na poludmu,

Najczestsze pytania i uprzedzenia

. ~ .

ZYi4ce na Alasce storczykiwymagaj21 oczywiscie innych warunkow uprawy niz gatunki z wys py Borneo.

Ztoznicnwane wymagania r62~ nych rodzaiow storczykow cdnosnie temperatury s<1 bardzo korzystne lila milosnikow tych roslin. Nlezaleznie ad iudywidualnych upodoban co do parruiaeej w mieszkaniu temperatury, hodowca zawsze znajdzie odpowtednie storczyki, Wystarczy tylko sprawdzic, ktore to s,,!,t

Z wyjatkiern obszarow wokol obu biegunow Ziemi, storczyki wystepuyJ. \\1 prawiewszystkich krajach swiata, .. 3 wiec rowniez w Europie, Wvstepujace II nas storczyki nit' dorcwnuia jednak wyglqdem gatunkom tropikalnyrn,

;F

~ Czy do uprawy

storczykow nlezbedna jest szklarnia?

Nie, chociaz uprawa storczykow w szklarni zapewnia rosllnom Iepsze warunkt, I eslt chodzi o przestrzen, latwosc podlewania i zwalczanie vszkodnikow. Niektore gatunki rzeczywiscie lepiej rcsna w cieplarni, ale istnieje duzy wybor gatunkow storczykow oraz ich mieszaricow, kt6re mozna uprawiac W mieszkaniu w witrynie okiennej. Przy wy borze storczykow nal ezy uzyskac szczegolowe Inlonnacie co:

do jell wymagari odnosnie ternperatury i zastanowtc sie, ezy rnozemy bez wiekszych klopot6w zapewnic im niezbedne warunki. Uprawa w witrynie okiennej zapewnia znaczne korzvsci - nawet nieduza liczba storczykow pozwoli narn przez dlugie miesiace cieszyc si~ ich kwiatami tv mieszkaniu,

Wiele gatunkow storczvkow nada] e sie tez do LI prawy v: piwnicy przy sztucznvmswietle, niektore maja niewtelkie wymagania termiczne i sa stosunkowo odpornenamroz, dlatego lei mqga.. bye uprawiane nawet \v OgT'O,= dzie.

7 Czy sto rczyki dobrze znosza

... ·7

przeclil91.

Doplyw swiezego powietrza zdecydowanie sluzy storczykom, ale silny, bezposredni strumien powietrze przy temperaturze pomzej O.oC moze im zaszkodzic. Silne przeciagi sprzyjaja rozwojowi rnszyc, W zimie powoduia choroby pochodzenia bakteryjnego lgrzybowego. Storczyki najlepiei czuia sie w stalym, lekkim powiewie swiezego powietrza .

Ustawione bezposrednio przed lub pod klimatyzatorern .storczvki szybko zmarnieia, dobrz€ sie jednaknadala miejsca nad grzej-

uikami, ale nie bezposrednio przed nimi,

8 Czy mozna uprawiac storczyki w zwykle] zlernl kwiatowej?

Nie, gdyz wiekszosc storczykow sadzonych do zwykle] zierni ogrodowe] zginie \~, ciagu kilku tygodni, Tyko reprezentanci .nieIicznvch rodzaiow i gatunk6w dobrze rosna \V ziemi ogrodowej lub kwiatowcl, np. Bletilla striata, Pleioue, Orchis j Cypripe. dium. Sq one mrozcodporne i dobrze 1'OS11o.. na ogrcdowych rabatach.

Dla pozostalych nalezy nabyc specialne podlQz€ dla storczykow, oferowane przezosrodki uprawy storczykow, centra ogrcdnicze i niektore marketybudowlane. Radzimy kupewac.substrat wysokiei jakosci, nawet jesli jest troche drozszy; rosliny na pewno nern sle odwdziecza.

9 Czy storczyki rnusza miec state wilgotno?

\"vrI;'CZ .przeciwnlel Wiekszosc storczykow wynl~'lga, by po kazdorazowyrn podlaniu podloze dobrze przeschlo. Podobnie dzieie sie IN warunkach naturalnych rnledzy kolejnyrni ulewami, anawet podczas dluzszych

7

N.ajcZEjsts2e. pytania i uprzedzenia

ckresow suszy. \11/ takich rejonach j ale Floryda milosn icy storczykow sadzaje W ogrodaeh i mogq niekisdy nawet irezygpowac z podlewania, poniewaz wHg6tnosc powietrza zwykle przekracza 9-0% .. Stab obecnosc \vilgod w uprawach parapetowych IN poluocnei Europte oznacza _j ednak powol ITa" lecz nieunikniona zaglade storezykew.

~~

~ U Jak czesto

kwitna storczyki?

Zalezy to od garunkui rodzaju storczykow oraz ad koudycji zdrowutnej danych egzernplarzy, Zazwyczaj kazdy storczyk kwitnie raz, czasern nawet dwa razy iN roku, Catunki z rodzaju PsydwpsiS kwitn~ szescio-, a nawet dwunastokrotnie: inne n10:gq kwitnac bel przerwy nawet przez kilka 19[. Mcie Epidendrum ancept: kwitnie bez przerwy 'od ponad siedrniu lat. od kiedyodiylo,gdy kupilarn je przekwuniete na wystawie kwiatowe], Jak dorad oSiqgnt;to. pol: metra sredni'cyi rna nit? rnniei ulz 13~16 rozkwi't;;.1jqCych kwiatostanow Z malenkirm, braZOWYH1i klN:iatari1i> Rowniez Paphiopedilum chilrnberiai nl:all.Wn kwitnie praktycznie bez .przerwy,

8

11 Jak dfugo kwitnq storczyki?

Okres kwttniema jest rainy, '«7 zaIeznosci od gatunku tub mieszanca, i. wynosi cdjednego dotrzech tygodru [np. niektnre karlejei dendra bia) , II niaktorych pa fiopedilow j Phaloenopsis .okrss kwitnienia na iednym pedzie. Rwiarowym moze InvAC od kilku miesiecy do dwoch lat {u Paphiopedi !mn chamberlainiaruims.

I§ ~. ,.

iii ~ Czy nalezy

wyrzucac przekwltle storczyki?

JesIi zapewnimy.storczykom odpowiedma pj.el~gnacf¢, 01<::-1.2'1 Si~ naprawde dlugowiecznymt ro511" narnl. Zwykle' kwitnq raz bqdz dwa razv 'IN roku j phy troskliwej opi ece b~d4. nas cieszvc przez wiele lat. Pcniewaz pcczatkuiacych acdowcow cechuje tendencja do nadrniernego podlewauia storczykow, nalezy je co rok przesarlzac. Uratuje to zycle niejednej roslinie,

Stcrczyki Iatwo dorownuja wiekiem swoim hodowcom, Co najlepie] WidaC' na przykjadzie potornkcw sprowadzonych w 1.1X wieku roslin -' do tel pory rosnq. l kwttna. Rowniezstorczyki, xtore traiiaja do obrctu w dH!;.7Hi pierwszego kwitmenla, maJ4

co najmniej dwa lata, a przewazrue od pieciu do dziesieeiu lat. Tyle czasu potrzeba, by po raz pierwszy zakwitry.

13 Czy storczyki pachnil?

Wiele storczykow pachnie, spore nie wydziela zapachu. Niektore gatu nki pachna tak intensywnie, ze ich zapach wvpelnia cala szklarenke lub mieszkanie; inne wydzielaja delikatny zapach, \vyczuwalny [edyrrie bezposreduio w ich sasiedztwie. Nieliczne storczyki, jak Epiderulrnn: nocwrnum, pachnatylko 1,¥ nbc)" Wielu odcieni zapachowych star" ozykow nie da si~ \Vfl{,CZ 'opisae, aleprzy niektorych mozna rozpoznac znajome' zapachy - konwalii rnajowei C (Bifrenarin iuutisaniaes, pierwiosnki, cynamonu (Lycaste aramaiica. Laelia tenebrosa; Encvdia cochleawl lub czekolady; wanilii (Ortcidiuln 'Sharry Baby', 0. omithorhynchv..m,. x ·Miltonidiam 'Katrin Zoch.') I cYiryny (E:pi, detuirtun dlfforrne). Ponadto \1O,1ystepuja liczne wariarity slodkich zapachow kwiatowych, Najr6zniejsze' wananty zapachowe shLZ,q ...... ryt.Cjcznie [ednemuceIowi, podobnie jak zroznicowane ksztahy i barwykwiatow - maia zwabic okreslcne owady ~llb ptaki w· celu zapylenia, Zapach slu-

Najczestsze pytania I uprzedzenia

.. •

· •

dotucz ace stores /@w

~ • G ~ ~ • • $ ~ ~ • • • • • • • ~ $ • • ~ • s • ~ $ ~ • • • • • ~ • ~. • s • • • • • • • • 9 •

zy zaehowaniu gatunku, a nie naszym upodobantom.

lstnieja jedllak takie zapachy, ktorych nawet rnilosnik storczykow nie uzna za przyiemne. Nawet najpj~kiljeJsze storczykt 130- trafia roztaczacodrazajacy odor Iub przynaimnie] brzydki zapach, Czyniq 10 na przyktad nlektore .gatunkl Cirrliopetalum tub .Bulbophy~(um .. ktore Sq zapylane przez rnuchowki preferujace padltne, W tym wvpadkuzakoriezenie kwitnienia rnoze wrecz ucieszvc hodowce.

14 Czy mozna przestawiac storczyki?

Z~sJ.dnjczo tak, choeiaz opinie .znawcow bardzo sie tu r6zniq_. Niektorzy twierdze, ze wzad uyrn wypadku nie rnczna przestawiac roslin, inru za~,ze iest to .zawsze dopuszczalne. Osobiscie przychvlam sie do opinii drugiei grupy. To prawda, ze roslina pqwoli przyzwyezaja sili: do nowe.go mtejsca f zedopieropo dwoch Iatach czuie sie tam naprawde dobrze, Ja me zwracam iednak uwagl na odmienne opinie i usrawiam srorczyki tam, gdzie ml to odpowiada, Gdy tylko: zauwaze, ze roslina potrzebuje zrniany mleisca lub oswietlenta, natychmiast j<1 przestawtam. Udale ml :si~~ w tensposob sklonic do kwit-

nienia nawet te storczyki, ktore sir; dlugo przed tym wzbranialy. Przestawianie roslm, ktore nie chca kwitllqC,. wyda] e si¢ wrecz kontecznoscia:

15 ezy sterczykl zle znosza transport?

.Zakupione stcrczyki nalezy jab; naj szybciej przewiezcdo dornu, Fakt, ze S<,!: czesto przesylane w 9pakowani!'lch z lea rtonu, swl<tdczy 0 ich spore] odpomosci. Przy przewozie samochodem nalezypamietac 0 kilku .ZJc leceniach, Rosline nalezy tak ustawic, z~by S!~ nie prze'wr6ci~ fa i zeby Die doszlo do oderwania pc~k_,9wkwid:Wwych. Prz.,y temperaturach ujemnyeh nie mozna zostawic zaku pi D nej re$1 iny na kilka 'godzin w wyziebionymsamor.rodzie. '1;0 sarno 'do tyczy 0 kresu Ietniego - u pat i Qpel:'Owani€ prernieni slonecznych powoduj4zwi~dni~cie kwiatow, ktore mogasle jui nie zregenerowac; mozliwe jest tekze pcparzenie lisci,

~I: C dzik

~ vzy ZIO

rosnace storczyki SC!. podochrona?

Tak: storczykl sa, objete ochrona .i nle WOlIlO zrYW3C dziko rosna.cych gatuukow .. 1-e tosliny i tak

by szvbkc zamarly W' nowych warunkach, poniewaz dostosov.raly sili do swoiego srndowiska naturalnego. Zdecydowante dorac[zamkupow3nie storczykow wyhcdowanyeh prze:z specialistow, Wiele gatunkow daje si~ rozmnazac metodarni wegetatywnymi i mozna sie .nimi swooodn .. ~e IAtymierl!i:ac' z innymi miIosn ikarni storczykow,

Niestery, wiele gatunkow storczykow gll1lE' bezpowrotnie, ieszc . ze ze nirn bctanicyzdolaja _je ,opisac i .sldasyfikowac, Zv,11aszcZ.p. w wielu regionach lfo.pikalnych dcchodzl do nielegalnego uzyskiwania storczykow "Z w~lgotnych, lasow rownlkowvch. Kolejnym problemem jest niszczenie ich pierwotnej przestrzeni zyciowej przez rabunkowa .. gO"spcdarke lesn<1, karczowanie ·la· SOIiV przez wypalanie 1 przeznaczanie pod now€, pole uprawne. Spowodowaro to" zniknlecie wieill rlziko rosnacych gatunkow storczykow.

Dochodzi rowniez do kradziezy na duza skal ~ - nabagien nych terenach Everglades ua Florydzie skradziono ty le storczykow •. ze pozostale rosliny przyrnocowano do drzew drutami stalowyml, by chronic je przed zlodziejami.

9

N,ie nq.1 e}zy bat. sji~ $t.o.r~zykJJw~! T~'k~ powj1nnp byt: d:~ wi.2:a· ~zsi:eg.'O.m'~t9·s}lika tych ro:s'li.n. 'Gld;rpbl,n~ umJ~j~tn,o$~tij odpowie€h1:iq I.ektura

i t'z;t?ste.·Z'asi~g:a'hie poiatfp:6.-

. ,... " _.

!Z WG1~ asi~9 n4'(:~s\iJ:I{c:e~. 'iN 'lJ\ii·trynle ,okie.rfnej z.aK'Withq. d I:a "nalS .cu:d·owne. IcWJa';tyl cQ.'oaj-

I epil2j w;i·dac nvaI·flr~ykJa)d~je . tej K~.~~.#.kL w ·klP.tej .Zq·r.ni~S,2:' .t:'~O!1~: '~;QJt;d~ prawi~'e' wy" laeznie··moi·€.n ·s~t0re?yk;6;w. Po '20Iqt~ch rnjes'4~~:ni:a;g~ .stor~ci;Ykialili'. zdOib:y.Wa sj~, aU2€' do.swiadc'Z.eriH~·; nawet unice~·

- -.'. . ~ . -',

stwio ire· n'admie'rnym pod I€:;, w'a n ierhos~or(;zyl<:imb'g~q nas 'tCZ8@ o·s'na·,U.cz~ie. Wy'srare;ay

~QParM.i~tackjl'ka. 'pr~ydatnych .wS'l<ip?:()wek i pr;zy ()~trobihie' ~r;erp'llWQsGi kitz:dy·qofl1· mQze isi~'~·rn.ii'er:fi~ '\I'V p:rz~1-1i~,kJ1Y s-torez:yk:owy raj. .

.M'j~sz.~q¢ ',z~ .sl~.r.c;zy ka~k f\u:t:orka ~przyuiycl U strzyka,wkr i~slla \:}gzemp'I.a~~· Vahda~,:sl(j~~"~j~-¢ .. metQd:~ ,,~ ft?lk~ kwiat9w,\:'"',

Gdzle rosna storcz:yki?

Siorczyki rosna na obszarze od Skandynawii po Ziernie Ognistq, IN prawie wszystkich krajach swiala. Mozna }e spotkac.w nalrozniejszych strefach kl i rnaryczn yeh. Ola mihisnika ·storczyk()\'if oznacza to. ze mozna zrialezc gaturrki odpowiednie do uprawy ,v kazde] czt;'sci cornu, a takze w ogrodzie j na balkonie. Najwieksza szwk<\ przy ich uprawic jest umieiernosc okreslenia, gdzie powinno si~ unuescic dane storczyki.

Mozna .i e ustawiar na parapecie okiennym, \:1/ ogrzewanych i nieogrzewanych pokojach.w ciemnie]szych i jasniejszych pOnlJeS7.CZeniach, Jesli znarny wyrnagania roslin co do swiatla i temper(J.lury,v,v kazdym zakatku domuznsjdziemy warunki dla konkretnego storczyka.

Jesli uprawiamy storczykfw doniczkachw wirrynie okiennej, musimv \vziqc pod u wag!i' warunki, \v [akich dany gatunck wystepuje w przyrodzic i 1,'.,( jakich miejscach zwy kle rosrrie. Duze znaczenie rna takr, czy dany gatunek Tl~11ezy do litofitow, epifiiow, czy wrecz saprofrt6\.1/. Warunki panujace \,1/ jego stodowisku naturalnyrn pozwalaja okreslic. warunki lJprmvy danego storczyka. Z oczywist ych wzgled ow rosnqce na drzewach storczvki potrzebuJ2\ podloza, ktore I:epiej przepuszcza puwietrze, niz storczykl 1'0- Sl1qCE' \'l naturze na lakach.

Storczvki rnoznapodzielic z grub- 5Za: na dwie grapy - gruntowe, czyli rosnace w giebie, i -epifityczne, a wiec rosnace na drzewach.

Storczyki .giruntowe

" rosnace na {;lkacl1: Orchis,

• lttofltyczne, czyli rosnace na skalach j glazach: niektore gaLLU1ki Couieva i Laelia,

.. rOSI1,ce Vll lasach: L)'pr'ipccliv.1H., niektorc Epipartis, Coodyera, Haemaiia discolor,

.. rosnace w srrumieniach: Phrag. tnipedinm,

.. rosnace na bagnach: nicktore Epidendmmi Epipacti: paiustris,

• Rosnqce nawydrnach: jeden gatunek Epipaais,

• Rosnace czesciov .. o I,If zierrn: but wiaste storczvkl do ogrod u, np. Ble: illa s: Ita ta, Pieume,

0\ TOS'l1Cjce saprofit vcznie (pod ziernia) : R hizan: eua.

Storczyki epifityczne

Wit;kszoSd storczykow to cpifity, ROSTlq \V rozwidleniach ·gat~z.i na drzewach, ua pniachv.a takze na lira rych, powalonych drzewach. Slowc.cepifitycznv" pochodzi z polaczenia greckich slow epi = na, oraz phvein = .zy(~. Oznacza to, ze roslinyepifityczne zyj~l na .nnych roslinach, ale nie Sq pasozvtami i nie szkcdza gospodarzowi, DOJakich stnrczykow zaliczaja s-i~ np. Phalaenopsis 1 Ondd.iunr

Wiele storczyk6w to epifity Rozwidlenla .gal~,z.i zapewniaja doskonale warunki dla roslin potrzebujacych duzo swiatta .

Paphiopedilum w naturze rosnie 7. requly ·na zierni, w polcieniu pod koronam i d rzew.

uprawa storczyk6w w praktyce

Regiony pochodzenia

i strefy kl i rnatycz n e

Wi~kszost .storczykow oferowanych przez kwiaciarnie i centra ogrodnicze cechuje ·spOr.l odpornose na zmiany temperatury i rnozna Ie bez klQPotu IJpr;nvia<.' v .. r mieszkaniu.

VVrg(":ys~kie dziko zyjqce gatunki storczykow wystepuja w krajach pochodzenla w nastepujacych strefach klirnatvcznych:

• Lasy mgielne; tu storczyki rosua na wyze] polozonych obszarach, gdzie chrnurv stale spowijaja r0s1i nl' j zapewniaja bardzo wysoka wilgoinosc powietrza. Mimo tak duzei wilgot-

12

Basel, 'IN nocy czesio dochodzi do gwalrownych spadkow ternpcratury. ru wlasnie roSIli., gatunki z rodzaju klillonia, ktore rnozna uprawiac i.v chlodnlejszych waCLJ nkach.

• \Vilgotnelasy rownikowe: panuie W nich wilgotny i cieply klimat, \\1 ktorym ternperatura \'" n:CJC~l jest tylko. niewiele nL7.szi bd temperatury \v'CJ,~gu dnia. 'Vi tej strefie klimatycznej n)sn4 tropikalne gatunki nadaiace sie do uprawy w cieplarniach. Naleza do nich np. Phalaenopsis i Oncidium, ktore rnozna tez uprawiac \v warunkach pOKOjO\V)lCh, choc wredy woluiej rosna,

• Plaskowyze+wystepujace lam okstremalne waharua temperatur 1ivymagaj~ zapewruenia po-

Wo,kef rownika IN reqionach

su btroplka lnych wystepuie najwieksza roznorodnosc storczykow, poniewaz panuja tam idealne warunki

kl imatycz ne

i srodowiskowe.

dobnych warunkow uprawianym przez lias storczykorn. Jest to rnozliwe, gdy latem \""lYstawiarny je na zewnatrz i staraITl}' sli\' w ten sposob odtworzvo pierwotne warunki. Na takich plaskowyzach rosnie m.in. Cattteya elongaia.

Przv uprawie storczykow nieoceniona jest znajorrrosc regionu pochodzerua i tarnreiszych warunkow, sprevjajacych wzrostowi roslin: W6WCZoli.S mOZ{?ll1Y sprobowac odtworzyc je 1;\; domu. Tylko wtedy mozna przcz wiele Jal .7, powodzeniem 'uprawiac i doprowadzac (_M kwitnienia swoje srorczyki.

W'itryna okienna ~ raj dla storczyk6w

Pl'ZY uprawie storczykow podstaWO\Ve znaczenic maporzadek i higlena, Nalezv zrnywac parapety, dezvnfekowac oshrnki na doniczki i wszvstkie narzedzia do przycinania roslin. Trzeba tel. regularnie sprawdzac, czy W warstwie drenazowej nie pojawily si~ skoczogonki lub glony. Oslonki .na donlczki uajlatwie] dezvnfekowac 'Iilr .zmywarce do naczyn, w ternperaturzc 700e, co pozwala.oszczedzic' spo- 1'0 CZilSU.

Podczas pielegnacji slorczvkow na szybach CZt;'SlO poiawiaia si~ plamy po zraszaniu i podlewaniu. Je$li chcerny tego uniknac, mozna zraszac rqsJ i nywoda destvlowana (kupiona \V aptece lub na SLJcjJ benzynnwej). ale najlepiej po prostu zachowac wieksza ostrcznosc.

Nalezv parnietac, ze grzyby j bakt~rie mQ'g;~ h.ye przenoszone na uzywanydl~l'ewnianych palikachl Przed ponownyrn wykorzystaniern trzeba odciqc lEt' czesc palika, ktora tkwila w podlozu.

V-/ razte pojawierna sie mszyc (co mozna rozpoznac po lepkich kropelkach net szybie) nalezy umyc cale okno, parapet" a takze oslcnki.

Ani latem, ani :::::,i111q storczyki nie powinny stac zbyt blisko szyby.

Witryna okienna

Taka kclekcja Phalaenopsis robi wrazenie. Pj·~kne doniczki codaja jej [eszrze uroku,

Latem rnoze latwo dojsc do pop a - rzenia Iisci: najpierw przebarwiaja Sit; one i6hocz8rwono, potem bieleja, a nastepnie czernieia. Zima, a niekiedy VIi chlodnieisze jesienne dni, moga powstac szkcdy wywolane przez mr6z. Gdy np. lise f)11.(1- Iaenopsis dotyka szyby, pojawiaia si\, srebrne plamki, krore wvglada,i"1 tak, jakby roslina zostala zaatakowana przcz wciornastki.

poludniowy wschcd lub pnludnio\vy zachod.

Wietrzeniei regularny obieg powietrza rnaja lXi.rdzok.orzystny wplvw na storczyki, Nalezy ,(:0· dziennie gruntownie przewieHz.yt tale pomteszczenie: nil:' wyslarcz y lekkie uchylenie okna.

Nalezy tez pamietac 0 zapewnicniu odpowiedn iego zacienjenia. ~esli okno wychodzi na poludnie.

Mozna tez wysrawic niekwitnace storczyki ria de-ply deszcz podczas burz)" (uwaga na gradl) .: ale oct razu trzcha v.':. .. I;:\\:, wods Z oslonek.

13

Uprawa storczyk6w w praktyce

Wa.zne:

wilgotno5c powietrza

Przy UP1\1\vie na parapecie c'l81ezy zapewnic storczykour prawidlowe wdnmkI,dlateg() .niezb~dnejesl. umieszbzenle w poko]u higto.metru i tennometru. W pornieszczeniu musi panowac odpowiednta wil gotnosc i \ emperat u ra powierrza.

Oto kilka przyktadnw:

• l. 6°-C przy S6%w.ilgotnosci powietrza:

Takie warunki zapewnia nieogrzewana syptalnia W pochmumy, jesienny dzien, umiarkowanie cgrzewana szklarenka

Pokojowa fontanna, np. z tilandsiami. podnosi wi'lgotnosc pcwletrza rownlez storczykcm,

14

lub ogrod zimowy. B\dq ttl [0- sIla/~ storczyki dobrze znOSZqC0 nizsze temperauuv. Podlewac taz na t vdzien,

• :t9°C pj:zy 81% wilgctnosci powietrza:

l.ekkc ogrzewany gabinei do pracy zapewnia optymalne wa-

. .

runki lubiacvm .uniarkowana

temperature storczykcm O~)_].; Cauleya W okresie spoczynkui. Dzit;'ki POdfOZU z kory katleje· szybko przesycha)c'l_; nawct przy urniarkowanym DgrZ~\V<1" niu, j spokojnie mozna jepodlewac dwa razy w t:igodnin. Zraszanie nie jest knnieczne.

• 2UeC przy 80% wtlgornosci powietrza:

Poludninwa strona nieogrzewancgo salonu tub szklarenka

. przy pochmum ej > dsszczowej pogodzie. 'Irn wyzsza temperalura, tyro nizsza wilgotnesc powtetrza: przy temperaturze 24"C vlii1golnosc powietrza VolYnosi zaledwie 55-eya. Mirna to wiele slorczyk6\v~ dobrze tu ["()snie ..

.. 20"C pliy 90% wilgctnosci powietrza:

Salon \V lecie przy parnei, ciel~lej, przedburzowei pogodzie j ciepla ulewa stwarzajaidealne warunki dla subtrcpikalnych storczykew [ak Vanda i rniedzyrodzajowych rnieszancow, jakrez dla Pha laenop« ts.

Ogrzewanie rna t~ wade, ·ze zrnnicjsza wilgotnosc powietrza. Jesli IN jednym pokoju uprawiamvw witrvnie okiennej wiele srorczvkow, nil' powinriisrnv rniec i tym ktoPOl{)W.W'Dgolne

podloze i cdparowujaca wode warstwa drenazowa -un'zymujq \VHgOU10SC- powictrza ura odpowiednim pcziomie .. Jesli jednak 11<1 parapecie nad kaloryferern stoj<) 2-3 storczyki bez roslin towarzysaacych, zbyt suche powietrze .moze sprawiac im pewne klopotV. Pojawiaj4 51\ tez takie szkodniki, jak przedziorkl.

Nawtlzacz tub rozwleszone l1H)kre reczniki rilOga, zdzialac isine cuda I gdyz elu Zd powierzchnia parowauia chroni stor czvki crzed bezpcsrednim wplywem cieplego powietrza.

Storczyki unrieszczone w tadny-ell oslonkach nie tvlko. ozdabiajq J?ok6j, ale daja.. tez mozlh\o'osc_ zwiekszenia wilgotnosci powietrza, Zap.ewl1ia. to niewidcczna dla obserwatora warstwa idrenazowa w oslonce.

Specjalne kuwety na rosliny z kerariizyteni i plastikowyrni kra,to wnicami sa, znacznie drozsze niz kupione na wyprzedazy Iub na pchlun targu oslonkl na doniczki, Naleiy je .lilyt townie czesto jak .. .oslnn ki, .3. le ze wzgledu naswoi e

~ ~

rozmiary sqone trudniejsze d~i

'oczyszczenia. Oslonki nil. doniczki zapewniajat e.t. wi ~ks1.;fS rabilnosc roslirrorn nit. wtedy, gdy slOj4 one oboksiebie \Ji/ kuweracbW przv'padku uzywania kuwei mozua jedriak usrawic wiecej storczvkow .obok siebie: ~I:at\viej lez wterly myc okno, bovza jednym zamachern wvnosimv kilka res lin. D lategonalei:)i zawsze pamierac 0 zaletach i wadach danego rozwiqzanla.

Je§H klos uprawia tylko kilka storczykow. powinien lei ustawic kilk •• roslin towarzysz<'!cych, zeby podruesc wilgotnosc powietrza i stworzyc przyjazn y mikroklimal. Bardzo dobrze spelnlaja taka funkcje paprocie, tilandsie, oromelle, cibora j papirus, VIZY Pdprociach rrzeba jcdnak uwazac na mszyce, przy ciborach i papirusach na skoczogonki i. \.VefUO\oVc€" ldealnyrni towarzyszami 8<1 tilandsic i brornelie, gdyz rzadko atakuj'l je szkodniki.

G2lSZCZ s torczvkow na parapecie podnosl wilgotnosc powietrza i 7,,1- pewnia roslinorn korzystny mikroklimat, co pozwala narn zrszygnowae ze zraszania.

Zakup storczyk6w

Zwykle 10 wrasnic kwiaty sklaHid..HI n(1S do zakupu dane] roslinv. Przedtcrn warto iednak do-

_,. : .. ~

kladnie obejrzec calC\. rosline,

sp ra wd zic , czy lis ci e sq silne ~ zdrowc, czy korzenie S4 SLarE'. i maja zielone lub czerwone mlode koricc. Zwlaszcza poczalkujacy hodowca powinien wybterac silne i zdrowe sturczyki. Sam kwiat nit' wystarczy do oceny kondycji dancj rosliny, 00 mOZE' kwitnie ona wlasnie ostatni 1'<"17., b)' zapcwnic przetrwanie gatunku, tuz przed zamieraniern. Olatego 0(1 kwiatow waznieisze sa li~cie i korzenie.

Zakup storczykow

Brak rnlejsca na storczyki?

Milosnicv storczykowczesto zauwezaia, ze nawet duzy parapet szybko robi sie

za maly, Mozna jednak temu znradzic. Za pomoca katownikow i dodatkowej plyty parapetowel latwo powiekszyoIstniej~c~ powierzchnie, Mozna tez zrezygnowac Z oslonek.i wykorzystac podstawki. Wtedy

uda sie ustawic wiece] roslin. .Storczykl mmtaturowe wypelnia kazde wolne miejsce

na parapecie.

Oto kilka p ora d:

.. Nie spieszyr' sie przy zakupie, Przed wvbraniern icdnei roslinv

_. ,- ~

warto dokladnie obejrzec wszvs-

tkie. Kto ,kupu_i€ w pospiechu, rnoz€ 1,'11 domu sir; niemile ruzczarowac.

• Nalezv sprawdzic, czy nie widac.szkodnikuv .. 1 i cz.y me popelniono bledow przv uprawie. \\1 wielu kwiaciarniach, centrach ogrodruczych i markelach budowlanych storczyki i:q CZ~sto niewlasci \\1 ie pod 18\\\1 ne j piclegnowane. Gc'i}.r (Hugo sto]4 obok Inn ych ros I r 11; m o~::] przejsc 11<1 nie szkodntki - rnszyc« I slimakr.

Pole-cam storczyki miniaturowel

Istnieje wiele storczykow 1111niat urowych, ktore mozna ustawic mimo braku mieisca. Naleza

do nich np.:

Dendrobium brymerianum, D. aracnnites, D. uriicum, D. victotiae-reginae, D. bellatulum. Maxillaria, Sophronites,. Caleaiuira bauer', liczne I\iIasdeualUa, Schoenorchis, Pleione, Bletilla striata, .Ascocentrurrl miniauim, Aerangis rhodostica iPromenaea, by wymienic choc ulektore z nich.

Of Nie nalezv l{1JPO\I,'~lC storczykow ;;; ,'1 (i (,J kowanych przez szkod niki luh z brqzowyrni plamami.

• Oslabione srorczyki szybko przekwitaja. Jczcli przez pomylk~ kupirny chorq rosline, nalezy jq opryskac srodkiern do zwalczania szkodnikow {nale7.~'y przestrzcgac zalecen prod ucenta) j odizolowac bel pozostalych.

.. Nalezy kupowac rosliny .. krore staly nie dluze] nil: 2-3tygo,dnic VI! kwiaciorni. Niewiele sklepow specjalizuje sie \V obrocie storczyka 11) i, pozostarc sprzedaja je W ;',ale?nosd od popytu. Pecllov'lier rnozc tarn

15

6;rodki uprawy stcrczykow oferuja duzy \iV)lb6r tych roslin,

nabyc l)L~l(nie kwitnace Piuileenopsis, ktore regularnie bylo podlewane od ,S';('n'Y na lise ·sefc o wyfod () W oi t'~ W otl.q. .s zkod a nie ujawnia sig ad razu, all' pb Iygodnl"up'(lbytu w domu listck [en zotknic, odpada i tym sarnym, IT111110 troskliwe] pielegnacji, ginie cala rosllna! Gdy po tygodriiu ad zakupu P o] awiajq si~ chorohy pochodzenia bakteryjnego lub zgnilizna Usda sercowego. ncliJt~zy Z'<.\fiYesc rosline do skl ep u (p<ln1'i~l:!jmy uzachowantu rachu nku .z. daq!.) i.zqdJ"(jej wymiany.

• Storczvki n ie rn usza bye drogie. Warto pyrac w kw{aciarniach f cenrrach ogrodntczych o promocje Jub przekwitle rosliuy, Pp)i odrobinie szczescia mozna IU_lpicdorosle, c110C prze k wi miere Plwl{1~'jwpsL<,za 2-5 euro. Dzieki «dpowiednlej pielcgnacji rosli na wkrotcc PL).sci~).~dy i zakwitnie. Rowniez

mlnde rosl in y $<'1 znacznie ~':ll'l" sze, ale wyrnagala pewneg» dos\;;jjacicienid i potrzebujasporo czasu, niekiedy nawct kilku LH, zanimzakwitr.a.

.. Przy zakupio storczylca fl.1.le'l::y zawsze pylae 0 jegc rlokladna nazwe, gdyz rylko wtcdy rnozna sprawdzic \v meralurze fachowej vwyrnaga nia d oryczace uprawy .i pielegnacji. Sarna uazwa "sto[cz.yk" nie wystarczy, rownie trudno uznac za 'zadawalaJ':lc,'1 wskazowke, by wsll· nt;l padlewac umiarkowanie I ustawic W polcieniul Dlatego r rzede wszvstkim pcczatkujacyrn hodowcorn zalecam kupowanie S[(JTCZyk!,'JW wyt2\cznle W osrodkach specjallstvcznych, gdzie doradztwo jest ua wvsokim poziornie.

.. Pcdczas zakupu nalezy pylae () zalecane ternperatury upra vvy l ewcntualne okresy Sf10CZY11k:u rosliny.

• Najlepiej kupOWJC storczyki u Iachowcew, a wiec vc/ osrodkacb uprawv sIOfCZXk6v,/. Personel jest lamodpmviednio wyszkolony j cheinie lei udziela informacji. POO.JdLO roslina zosranie zaopatrzona we wlasctwa etykiere Z llazw4: Pamiej~jnly,7.e ttl tei: rrie wvstarczv sarn napis .Dendrobium". g(!yz nazwa CJ ohejmuje gatunki, ktorc nalczy upra wiac \v ell todzie, cieple tub w tentperaturach umiarkowanych, a IJk7.,e Vol warunkach .zmiennocieplnych. Trzeba 0 wszystko pyrac l rohic. notatki, gdyz \i,,[ nowe] dla sicbic syruacji trudno b~d'7,Le zaparnletac wiels irttormaeji,

.. RJdz~ tez zanotowac runner tc letomczny na] blizszego osrodka uprawv storczykow .. Na pewno' Jjoja'iA-'iq si~ nowe pytanitl!,wymagajqce konsultacji z fachuwcarni. Czesto wvstarczv krotka rozrrrowa, hy tozlrviac wszelakie wqrpl iwosci ..

• KUI"JU j4(~ rosl ine, nalezy tez od r3ZU nabyc podloze storczykowe. [)r7.yprzesJ.dlaniu warto .1.n1GC pod reka porza.dny i od-

powi edn j substr a t.,ktt')r)ibyw·j:

n.iedost~pny w niektorychrniastach. Co prawda wszedzie mozria kupic "zjemj~ dla storczykow", czesto chodzi jednak

o jeden rodzaj podloza, ktore

. -

niE' dl9,wszystkkh gatunkow 01(<1:2(' sIlt cdpowiednie. Sprzedaz niektorych micszanck lest zakazana przez ustawe och rorr~\q (jes-!i zawieraja kOI1;; paproci drzewiasrej, rm mo W l.fafjaj4 dii.e do obrotu. Taki substrat .za zwyczaj tezzbvt dlugo Lezy

Y .. i SZpClll'JC -zamknletych workaeh fullowych i do niczego si~ juZnj.c nadajc, PocHo:Zc rlla s torczylcow nalezy zawszc przechowyw Jt: W otwartych opakowaniachl

• Kupuiac kwitnqcq rosline, 11,1- wet pOCZ'itl<.uji.lcymilo~nfcy storczykow b.~d,t.si~ (Hugo de" .szyt pieknymi kwiatami, Phalaenopsis z trzerna rozwlnletyml.kwiatami i licznyrni pqkarni, Ciwleyaz jednyrn otwartym kwiatem i. pakiern, czv Paphi:» pedilnm, ktore nle IN pelni wyprosrowalo choragiewke, beda kwitnac przf,:Z dtugJ{' mj.€3i(lce~

."' Rozumiem rozczarowanie poczatkujacego hod1:)WCY, k(Qry kupH drogie Pap h iopcduum , 09 OTlOpO dwoch dniach przekwitlo ~ 7:apevvne bedzie si~ sam obwiuiat i zwa"pi we wlaHl@ uruicietnosci, a naiprawdopodobniej po prostu naby! niechodliwy towar, D-Iatcgn radze kupowac storczyki jedynlc z nielicznyrni rczwinietymi kwiatamil Jcden powinien hyc iednak 1/',t pclni otwarty, by moe sprawdzic zgodnosc Z opiscm nactykiecif.:'. Kiecty~ kupilarn IJ 0 maranc Z 0 \vy P Ita I a en op 51 is j[, certyfikatern i zdjeciem, ale gdy po dwoch latach dcczekalam siekwiatow, doprawdy nit' bvly one pomaraiiczowe. Kupuiac to, co widzirny 1M wlasne oczv, otrzvmarnv to; czcgo pragniemy:

Poczatek rozwoju nowych pedow i fazy wzrostu

Poczym rozpoznac poczatek rozwoju nowych p~d6w i fazy wzrostu?

Z"cby prawidlowo uawozic 'i podfe\Vite storczyki,~l takze wvbrac cdpewicdni moment na przcsadzanic, zalccam dokladna obscrwacje rosiin. S7.yl.J~\osi~\-\'tedyprz€kQnamy. .Zt' rozne gat~mld storczykow mai4\:vla~ny ~ykl \v~'g\C'tacji, ktory niekoniecznie .zga.dza s.il.;' z naszvmi porarni rokn, chat wid'ae pewien wpiyw Hagel dosieunegoswi0Ha na okres kwuruema, Za- 1I wa~ y J1l Y lez, i;e w zaleznosci od gatunku, c1 takz-e VI/" ramach jednego rodzaju, storczyki maj<, okre- 510ne LJ.·zy wzrostu i ekresy SP()~ czynku, ktore mogq bye mniei bq~Ji bal.xLz~eJ wyrazne. Najlepie] przesa dZJ ¢ rosl in~ leV faz] e wzro.stu lub po kwitnieniu, chybll ZE' chodzi 0' jej ~yde!

.lak rnozemy rozpoznac okres wzrostu? 0:'0 kilka cecil charaktervstvcznych:

" rosll n y wyp II s7.czaj '1 nowe karl. enie (zielone/cxerwone/szare) ,

.. u storczykow monopodialnych, takich jak phn.laenops.(s Jub V(1l ICi 11 , ukazu]c sj~~ nowy li~t sercowy,

" u storczykow sympodlalnych (np. Cattleya, Den.drohiwn) na zeszlorocznym pcdzie zac;~'Yndi<l sie t W~)fzyc pseudobulwy,

.. poja:wia.i'il sie nowc ulismione

pedv (np, Poptiiopedilum,

Ph rag m ipediumi,

., u roslin kwituacych jesienia pseudobulwy zaczynaja rosnac wiosna,

• II ro·.§!inlnvitn<lcyc;h latern ]:)8- woli pokazuja sir; p(,'1:ly kwia- 10\v~.

Gay roslina wypuszcza n6wy ped, zeczyna si;~ tsz roz rost korzern.

Tu widQ.c rrowe korzenie

u Phala.€nops.is ..

17

U prawa storczyk6w w praktyce

Okres wzrostu u przedstawiciel] rodzeju Cafanthe jest wyjqtkowo

i mponujacy. Ie storczykl wymagajq: szczeqolnie obfitego zasilania nawozarni,

Og6[nje rnozna powierlziec, ze rosliua Vil okresie wzro stu wydaje sii{ silniejsza, t'\WiP7.SZd i zdrowsza (np, Ptuuaenopsiss. Nawet skurczone \.1} okresie spoczynku pseudobulwy ponownie pecznie)0 (np Denrlrobinm nobile .. Coelogyw: cristata».

\l!..l okresi« wzrostu niezmiernie wazne jest prawidlowe i siopniowe zwiekszanie nawozenia lub podlewania. Je~li nie zauwazvmv, ze storczvk WSZE'cH VI! faze \·\lZI'Ostu, i dostarczyrny mu 7.,) malo skladnikow odzywczvch, nie poja\-\li<,\ si:t;' kwiaty, a rosliua zmarniejP_ To czesry blad:

18

Prawidlowe podlewanie storczyk6w

Z podlewaniem storczykow wraze sie naiwiece] bledow. Cz~'~U) podlewa sie je zbyt obficie, CD ella niektorych roslin oznacza peWrT;:l srnierc.

Zasada pierwsza: nalezv unikac zastoju \vilguci! Warstwa dronazowa gruboscl co naj mniei 4 em \oil oslonce na domczke zapobicga konraktowi korzeni ;; wnda, .co mogloby spowodowac \eh gnitie. Drenaz powinicn sie sktMlac 7. nierozpuszczalnych vi wodzie kawalkow styroplanu, ktorego zwyklc Sit; uzywa do pakowania wrazliwych na uszkodzenia przesylek, Czesro stosuje sj~ tez kruszvwo ccramiczne. kerarn zyt ! zwir, ktore moim zdaniem niezbyt dobrze si~ do togo nadaia, bo CZ~sto osiedlaja sj~ I1J nlchskoczogonkt. Kruszy\·1/0 ceramiczne g romadzi dodatkowo zwiazki rnineralne, ktorc poterri uwalnia w niekontrolowany sposob, co maze zaszkodzic korzeniom.

Zasada druga: rozwazne podlewanie, Od pracownikow kwiaciarni i: zetykiet dowiadujemv sie, ze storczyki nalezy pod Ie \vac .umiarkowanie' .. cokolwiek by to miato znaczvc, Trzyrnajac sie nastepuiacych wskazowek. na pcwno nie popelni sj~ bledu,

• Na!ezy uZy\I/JC' wody 0 temperaturze ciala lub ternperaturze pokojowej.

.. Twardosc wody nie powinna przckraczac 5-6 dI L chociaz Papldopeaitutn dobr1.€ znosza wodc 0 twardosci do 10 dH. Idealna wartosc to? dH, a wiec miekkawoda o bardzo niskiej zawartosci wapuia.

Osoby mieszkajace \·v regionach z bardzo iwarda woda powinny uprawiac wvlaczn ie pa fiopedila lub zmiekczac wode poprzcz

Do podlewania najlepiej nadaje -S1~ plastikowa konewka. Metalowe konewki szybko rdzewieja,

j,ej odwapnienic. Wod21 do podlewania powtn na stad przez uoc, zebv wytraci] si~ z niej WapI1. ,MOZ.Uil !-e~. prxygotowac 1i'lUdl;' za pomoca specjalnych syslemow tiltrutacych, ktorc odwap[li<1!-'1 worle !.liH1Cl i wode do podlewania.

• Zaleca si~' S lOSO\,Vd ni e wody o odczynte kwasnyrn (plI 5-6), ale nic trzeba jej w tym celu

specjalnie badac, I jeszcze jedna wskazowka: na I e7:Y regularnie (raz w miesiacu) przez 3 minuty przeplukiwac plastikowe doniczki, aby w ten sposob usunac resztki nawozu.

• Podlewanie roslin deszczowka Vir upalne, stonecznecni to proste i Lank, rozwiazauie. Na tcrenach uprzemyslowicnych nale~y [ednak rozcienczac deszCz;6 wklt' woda v .. rodociagowa "iN stosunku 1: I .

Jak czesto nalezy podlewac storczyki?

Zelazna zasada brzmi - dopiero wtedy, gdy podloi:e dostaeecznle przeschnie. Mozna 10 13!1,1,10 sprawdzic przez podniesie .. nie doniczki. Powinna si~ wtedy wyda\·vac. bardzo lekka .: Zwyklc wystarezy podlewac roslinv raz na tydzieri, S.wiezoprzesadzone storczyki, a takze roslinv, klore sto] "l nad wlaczonymi kaloryferarui OJJ.Z te ,kt6re rcsna W' ogrod zi e i '-,1,' upalne, such'€' Ietnie dni g~1 wlasnie w pclni kwilnienia, dobrze znosza lei drugie podlan le W ciagu tygcdnia. Storczyki stcjace \V chlodzie, na przyklad 'IN niecgrzewanej sypialai. ~ te, ktore juz claw no nie byly przesadzane, w'ystarczy POd)eV'l21C co I 0 dn i.

Poczatkujacy hodowcy, ktorzv c11C,\ sI~upe\,vl1iC,~, ze podlewaia rosliny '-'ve vda.kiwyrn momencie, powinni umicscic drewniany patyczek w substracie \v dornczce (nie naeuszajac przy ryrn korzenil}, Gdy wvclaguierv paty-

czek jest wilgotny, nalezy sie przez kiika did wstrzymac z podlewanicm, gdyz ·'l.N (tolnej czesci doniczki Sq jeszcze resztkiwilgoci, Naweigdygoma czesc podfOZ<..l jest sucha, substrat na dole moze bye jeszcze bardzo wilgctny:

Sarno podlewanie zazwyczaj wy" starcza, gely jcdnak wtigotnosc powietrza stale wynosi ponizej 4Q%; ualezv ZWJ:<;15ZCZa W bardzo upalne dni zraszac storczyki - rowrnez te,. ktore rosna na zewnatrz. Nie wolnoiednak. przesadzac. V·,/ lisciach sercowych i \1/ nasadach lisci nie moze pozostawac VI/Od.d, co rnoglolry zapoczatkcwac gnicie roslin.

Jak podlewac storczyki?

Istnieje til wiele mozliwosci .. Z mojego doswiadczenia wynika, ze maiac nicwiele roslln, najlepio] jest je podstawic pod kran, .oczywiscie bcz osronki (woda wocociagowa musi bye dobrej jakosci i miec temperature ciata) , i L3k przeplukac podloze. Ta metoda sprawdza sie przysz.Y·b).;o wysychaiacvrn subsrracre z kory, a takze U roslin montowanych na.korku I u b.upraw ian ych \1,,': koszyka ch bez PO(HOZd.

Ogolna zasada dotyczaca podlewariia: nalezy poswiecic na .tl;:' czynnosc ouzo czasu .i pcdlewac rosliny powott.« takze ruezwykle ostroznie, Powolne podlewanie rna t~zalet~~ ze umozliwia rownomicrne pochlanianie wilgoo przez wvschniete pcdloze ktore jedno-

Prawidtowe podlewanie

Jesli nie lubirny vvylewania wody

7. oslonek, mozerny pcdlewac storczyki za pornoca spryskiwacza. Trwa to jednak niecodluzej

czcsnie rownorniernie dostarcza jej storczy korn.

Jesli msrny watpliwosci, czy nate'zy podlac rosliny teraz, czy za kil.ka dni, lcpic] troche poczekac. W tyrn wypadku .mnle] mozc sig okazac bardzicj korzystne.

Prawie wszystkie poradniki dla hodowcow storczykow podkreslaja, ze najlepiej podlewac roslirry ""v' godzinach porannych. To sarno

Po deszczu rnozna podlewac storczyki deszczowka z beczki. SWiie2:<'1 woda za darrno!

Uprawa storczykow w praktyce

Bect'kina deszczcwke nadajq sie do zanurzania roslin. Wada -

w wodzie sCI larwy komarow

wynika 7 mojego wielolernicgo doswiadczenia. n?:i~kj rernu bowiern storcvyki rll.'l,i:t dose czasu, by obeschnac, zanirn nadejdzie chlodny wieczor.

Sprawdzone metody podlewania

Przepfukjwarue doniczki wewn~tr.zneJ: nalezy wyj<"j.(= rosline \v plasti.kowejt!onic;::Ce \ve\\Inerrznej z oslcnki i .rzyrnac nad ztewern pod woda 0 rernperarurze ciara, Stru mien wody kierujcmy [{;'k'l na podlo;"e 'wokol same] rosliny. [}z~~"ki ternu woda nie zale-

200

wa nasady Jiscl i lISci21 serccwego. Podlewanie powinno trwac co najruniej 2 miuutv, potern nalez'jl cdczekac az odptyni€" narlrniar wody, Cdy z do niczkiwoda bedzle [uz tylko powell kapac, nalezY .POBO\NIlie umiescic rosliue Vi! ostonce.

\\1 ten sposob nalezv podlewac storczvki rosnace w podlozu ~ nie czesciei niz; raz na rydzieJ1, fl star" c~ykj rosnace bezpodloza IN uprawie koszykowej rnozna tak podleWCH::' 2-3' raxy na tydzien. W.adq rej III etod y jest ogra niczcn ie mozl iwosci" jej srosowauia tylko do regienow 7 rniekka woda wod 0 ciq):lp l,'\lq , a takze znaczna pracochlonnosc, zniechecajaca wielu milesr.ikow storczykow.

Nawaduianie poprze~ zanurzerrie: Z mo] eg:o doswiadczenia wynika, ze ta metoda nadaie S:l!f \1"I·ylt[c/:nit' do r[)~!iIl nprawianvch bel. podloza, do storczykow z podlozern \-v uprawie koszvkowei, jak Lei: do roslin rnuntowanvch n~1. korku, Trzeba jeduak. paI11i~ia(,; ze j.esli wszystkie rosliny b~d:dem_y za, nurzac VI! t~/m samym pojemniku. pojawi -si~ spore ryzyko przeniesienia na inrie rosliny chorob bakteryjr1:yclr, grzybowych oraz szkodni kow.

Laiem zwykle wykorzystuje w tyrn celu beczke na deszczowkc.co.wia;!':e. si~ z\vieloma korzysciarni. \V naszyrn r~gi,(jnie deszczowka bardzo dohrze s(~ riadaje do pcdlewania reslin, Okazale egzernplarze doskonale 81$ mieszcza w beczce, j'oslillY moritowane na korku moga nawet przez kilkagodzin d rvfowac

. . .

Vol wodzie "J.:lelonym do dohi". 5[01'czvki z cHligimi liscmi zaw.eszam na pare godzln ria krawedziheczki, aby l(kt8 i korzenie byly zanurzorte \V wodzie, Podczascieplych, letnich burz zawiesz,amkilka. roslin tuz przywylocie rynny, kierujqce] deszczowke do beczki, Dzieki ternu storczyki otrzymuja mnostwo deszczowki bel. zanieczvszczen, ktore pojawiaj4 si~ W stojace] wodzie.

Podlewanie prysznicem: ta llJE'Wda nadaje sie do wszystkich storczykow, z wyj<llkiern Zygopetalurn i Paphiopedihuu. DL;h;.ki [emu rownorniernie nawadniamy podioze. Na~I::!'zy potern przez S rniruu pozwolle odplynac nadmiarowi wody, otrz"lsnzV~ rusHn~ i ponownie POSldwil W oslonce W witryrue okienne], Podlewanie prvsznicern ma l~ %aletE;>_i ze molena przy tym hsde, ktore let potrafiq poblerac wode i skladnikj Od7"~'WC7.e, Ponadto splukuje si~ przy .okazji riagromadzony na lisciach kurz, a rcsliny \~Tyglfldaiq bardziej swiezo. On zalst rralozy tez zallczyC rnotJiwosc, dokladnic} szych ogll~dz'in poszczegolnych storczvkow, ktorych zwykle nie dokonuje .si~ przy zwyklym podlewa .. niu. Dziek! [emu mozna wczes niej dostrzec obeenosc .szkcdn ik6\·\,1 .1 od razu je splukac,

Podlewanie konewkq: posiadacz wielu srorczykow rnoze uznac przeplukiwanie, zauurzanie i splukivv.lnit; prysznicem za ZbYI czasochtonne Wtedy nalezv \vybrac podlewarue r~Gz'ne, S,Hti~)rCjces pcdlewania trwaznacznie krocsj. Ndlezyjednakpamit>ta·60 konleczriosci wylewania nadrniaru wody

z oslonek, abv korzenie storczykow nie staly w wodzie. N ic nie j est ta k n iebezpleczue, jak u t17Ymywanic sie stale] wilgoci pI"ZE'Z dluzszy czas 1

i\lje wolno podlewac ('Oslin lylko \"1 iednym miejscu; tu rownlez Z<Jlecarn rownomierne zwilzanie ca{ego podloza, bo .inaczej rnogq powsrac v"' nirn rozlegle przestwory. Woda bedzie ntrni ad razu splyvitae na dol, <I korzenie powietrzne nit' b~d2l rnogly pobrac dostarczane] roshnie wody, Jeszcze iedna wskazowka dotyczaca konewkl - lepie] zrezygnowac z konewek metalowvch i wybrac piastrkcwe luh ceramiczne naczynia, Metal wchodzi W' reakcje 7.. tlenem, co moze spowodowac pozostawanie resztek roznvch zwiazkdw che.mlcznych \v wodzie. Trudno ocenic ieh wplyw na rozwoj rosliny.

Letnie ulewy: (0 doskonali pornocnicy przy uprawie storczykow, Nalezy jednak Pdmj~tac> zeby podczas . ochlodzenia nie wystawiac roslin na dlugotrwale opady, C11t=' \vyLwznie 11.:1 cieple ulewy podczas letnich nurz, prz'{cIepJym i parnyui powictrzu, W ciagu ostatnich tat rnilosnicy storczykow rncgli rndwico szczesciu, gdyzcalyn» tygodniami wystepowaly burze i cieple opady. Taka pogoda najbardziej przvpornlna natu ra Inewarunki, IV jakich storczykiwvs.epujq \;, .. tro·pik,ach ..

Jesli nie mamy zbyt wielu roslin, mQ7.emy wystawir' jc W5ZY9tkie na cieply dsszcz, z wyjarkic.n tnuuaenopsis, Pophlopedilum, L'}'goper.Q"

tum. j Zygosepali..I}7'1. Porem ualezy wylac wod ~ 7: oslonek. Najlatwiej SlOSO\,v<1C t~ mctode przy storczvleach w uprawie koszykowej - w)'starczv .Ie wvstawic 11d dsszcz, wieszajac na kratownicy.

Podlewanie w naczyniach szklanych hlb doniczkach ceramicznych: patrz .Prakryczna a lternatv\\,,3. - uprawa \-1,,/ szkle" , strona 27 J nastepne.

Podlewanie przez spryskiwanie: wymaga wiekszych nakladow pr.icy niz zwykle podlewanie, ale' mniejszych' niz przeplukiwanie. Potrzcbujemy spryskrwacza z pornpk,q,ivype;j nionegociepf2l WQd~, i ustawionego lia opryskiwanic najdrobniejsza mg.ielk~.. Tak (Hugo spryskujemy podtoze, az bedzic calkiern wilgotnc, (3 woda zacznie wyplywac dolnym otworem. 'doruczki, Zalety - oszczedzarny wode j nit:' musirnv tok czesto wylewac na drn iaru wod y Z oslonek.

Podlewanie przez zraszanie: k rnetoda.nie wystarczydo podlania storczvkow rosnacych :w podlozu v..- wiirvnie okicnneji poza szklarenka. Doskonale za to nadaie sit;" ella storczykow IN uprawie koSZYC7. kQ\VE?i bez podloza: zraszanie powinno si~ przeprowadzac codzienn!e. Ponadto nalezy systcmatycznie nawozir rosliny,

Trzeba UV.',3Za:C, zeDY wcda nic TH.l, zostawala 'fA! nasadach Jisd,i nie zapnmin.rc 0 czestvm zraszaniu. W tym wypadku lepsza wydajc sie jednak metoda zanurzania, rowniez wtcdy sto)"c?·yki oirzvmaja n iezbedua iloscwody.

Nawozenie

Nawozenie

Nawczcnie srorczykow rna rakie same znaczonic, jak prawidlowa, ZH)~VnO\VaZO'li if Meta i witarn i ny \\1 orlzvwlantuczlnw.eka. Podobnie jak witaminy i dobre odzywianie pomaga ludziom zachowac spra\vno5c j odpomosc 1M choreby; zrownowazorre l prawi dlowe uawozenie zapohlega atakorn szkodnikow i choroborn pocho dzenia grzybuwC'go.

warto pamlerac, ze nawoz jest ria]skuteczniej wchlaniany przez wilgotnv substrai. Dlatego nalezy najpierw podlac .rosllne, a potem zasilic nawozeml Chroni to tel. korzenie.

Nawozenie w praktyce

Najpierw kilka wskazowek:

.• ' Mozna stosowac 1)~1-w6z. plynny lub 1.,:1j proszku Najwaznicjszc, by zawieral Iosror (Pi, wazny dla pobudzenra kwitnienia, 2lLOi (N), W,~7,IlY dla wzrosiu. picrwiasrki SI,ldo\'·\IE' i troche pol.<ISU (K).

• \V ci<1gu .... viclu lat \-\·yPI'(.'JbOY.'''l~lam naj ruzriicjsze na w/Jzy i slwierdzHam, 'Xli' dlugouwale stosowanie srudkow opisanych j<.i.KO ... nawriz dn.slOrCz.ykc'n.\I'· powoduje Zdsnlcnie korzeni 1 powierzchni podl'o7.-0_ I(o[';~!:'nie wtedy obunricraia, rosiin.t marl) i E'J e i \\' koricu gi n ie.

.. Nje!~)iE'?nl€:" (ld wybrancgo riaI,.Vil7.lI, do pra VIi i dYmvcgo rozwoju j kVlri(lliEini,i. storczvkow

21

uprawa stcrczvkow w praktyce

Dokladne dozowanie 'naWozu umozliwia strzvkawka. Dzi~ki ternu uniknierny prz~nawo.zen~a.

naiwaznieisze jest regularne nawozenie i odpowiednie ~t\zerue slosowanego Jlol\V·OZ.U. Niedostatek subsrancji pokarmowych C2t;'StO skutkuje brakiern k\V~:H6w,. nadrniar zag powodujc.zasolenic korzeni .. Przcd nawozeniem nalezy uwacnic przcczyta C dOfCjczon~ ulotke lub ctykiete, poriiewaz nawozy mogCl bye w roznym stopniu stezonc. Czesto zalecana ilo.sc podawana jest Vi! mililitrach (rnl).

• U w<lga ! Na ni e ktorych nawozach plynnych podawanesa zalecane ilosci nawozu ria sporzadzenie ]O-lltrmv\gu rozrworul Kw nie zwroci ria 16 uwagi, moze szybko wy~l:at swoje storczyxi nauamren swiat' t

• 7,a pomot4 strzykawek mozna dokladrue odmierzvc potrzebDc' ilosc nawozu. Nalezv pohca(!-2 rnlplynu rstosewrue doz.,lIecell.ins! rukcji) i zm ie'szac z 1 litrem wody do podlcwania. W· ten s..ttosXh mozerny lTIi"r:~·C pcwrrosc, it? nadmiar na-

22

wozu vue zaszkodzi naszvrn 'pod op iecx ny m,

Odpowiednie nawozy

Srodki w.zm;:tcn·i~nia roslin: Natlepsze doswiadczenia mialarn przy stosowaniu srodka pierwotnie przeznaczorrego do zapobiegania oburnieramu drzew, O'kalato si,~,ze wywiera on hardzo korzvstny wplyw na wzrost wszyslkich roSJiIl,.".V tyrn rowniez storczyk6w.To Bip.lanto] Vital NT. lui. pe kilku tygodnlach H)" shny wyraznle sie wzrnacniaja, a j eszcze wyraznie] "vidor: to po kilku miesiacach. Nowe pedy sc) gfUb~ze; wieksze iwyg_lcl:daj<.\ bardzo zdrowo. Warto zapamietac, ze ten grodeknie powoduje Z<lSQlenia korzeni, jednoczesnie zaopatruiac rosl i ne w sklad niki odzvwcze i znacznieja wzmacniajac, Dodawauie podczas kazdorazowego podlewania przepisaner ilosd 2-3 ml na I lnr wcdy nie tylko llue szkodzi, ale wrecz wzrnacnla rosliny,

Po przestawieniu na ten srorlek wszystkie moie stcrrzyki po kilku miesiacach wyraznic si~ wzmocni- 1y. Nie pojawialy siq tcz oznaki niedozywienia roslin, Rowniez no", we pedy tak sir; wzmocnily, it: mogry zakwitnac: U storczykow zasi-

, . .

lanychzwykryrn na WOZQl)1 czesto

do tego nie dochodzi, poniewaz. szvbciej nastepu] e zasoleni f' podloza. Co kilka mlesiecy nalezy je solidnte przeplukac (;,.';:".51<1 woda. Zasikmi.e Biplantolem nalezy uzuperll'ie nawozem inici liji;}cym kwitriienie.

Podobny .sklad rna Wuxal super, sfOllekuzywanY"N niektorych osrcdkach uprawy ssorczykow.

Nawuzy d.o .sterczykow. doswiadczonyrn hodowcorn storczykow mozna rowniez polecic Orchid Quick, zawieraiacv azot nawoz wspomagajacy wzrost roslin, oraz Orchid Quick plus, zawierajac» fosfaT" nawoz induKujqcy kwitnienie.lvV.arunek- nJ~eZ)i .sit: scisle trzyrnac zalecar ych dawek, Trzeba LlW.17.,~C, bo rowniez tu maze dojsc do zasolenia podloza, jeSli zapomrurnv regularrue przepruklW;:3 6 je- czvsta woda.

Mieszanlci w granulacie i paleczki nawoznwe: w sklepach rnozna nabyc mieszanki Vol granulacie i paleczkl nawozowe. sl!U%qce do zwalczania szkodnikow grYZg" cvch, zawieraiqce rcwnicz nawoz, ktory powoli przenika do podloza I jest pobierany przez rosliny, Mozna tu wymienic Lizetan (polski cdpowiednik to Provado) "IN postsci paleczek lub granulatu. Zalecarn ostroznosc, bo paleczki mogq zasolic najbJ izej polozone korzeniel

Nawoz w plynie: VI! handlu dosl>~pny jest ptymlY naw6z na bazie guana (p1351 nawoz); kt6ry nalezy stosowac \;v bardzo duzym rozcienczeniu i ktorv indukuje kwirnienie, mozna kupic takze na\vozy Hio-Trisse), VVuxaJ i Bionawnz na bazie wyciagu z glollow.

it'by zapcwnic rownomierne nawozenie, rralezy wstrzasnae po[ernnik z nawozcrn tuz przed IIZ-Yciem, ponlewaz 501e pokarrnows

zwykle csarlzaja sie na samvm dnie. JesU 0 ryrn zapomnirrry, moze potem rlojs( do zbyt wysokiei koncen.racii nawozu, a tym satnvrn do zasolenia podloza.

Jeden z hodowcow zarzekal sie, ZE' opryskujc swoje wandy piwem slodowym {witaminy 7. grupy Di HL VOl proporcji I rnl na i lur wody.

Storczyki rnaja mate wymagania wodne

i pokarrnowe

.. Rosliny; ktore znajduja sic W okresie spoczynkn i rzeczywiscie go po trzebuja, 11 ic \"l'y'magajq ani uawozenia, ani podlewania. Nalei,4 do nich m.in. Coelo£,yne cristaw j zrzucalace liscie Calaruhe ..

.. Czestotliwosc nawozenia oraz Hose nawozu.zaleza rowniez cd LOUZd,iu podloza. Im mniejsza jest organiczna czesc substratu, [ak \V wypadku welny mineralncj, styropianu •. pianki ogrodnicze], chipsow kokosowych, tyrn czescie] nalezy zasilac rosliur: o <n>,"{)zem .

ISlniejt' wiele metod nawozenia siorczykow. \\1 rym rnieiscu pokrotce przedsrawie pelne nawozenie i nawozenie dolistne.

Pelne nawozenie: Nawozenie poprzez polewanie nawozcm podloza nalezv wykonywac 1-2 razy IN rnieslacu, Niektore rosiiny, \vyrnag,lJ~1ce duzeiilosci skladnikrrw pokarmowych, takie jak Cvmbi-

dium, Piiaius, wszystkic SIQfCZyki zrzucajacs liscie, Paptuopedilum, J niekiedy newct Cauleya. WYHldgajn jeszcze czestszego nawozenia (raz ,"'.1 tvgodniu nawozern C) nizszyrn stezeniu}, inaczej zrnarnieja i nie zakwnna.

U P020Sli;lI}'cb storczykow wystarcza 2 rnl prynnego nawozu 11a. 1. Iitr wcdv, aibowiem przy wyzszym stezenlu .1l''nV02U dojdzie do zasclema korzeni.

Na pewno nalezy POl em podlewac rosliny co najmnie] dwa [3.2Y w rniestacu czysta woda, Dzleki tcrnu rozprowadza si~ resztki naW07.U iwvphrkuie iego nadmiar.

.Je-SU tego nie zrobitnv, kOfZE'J1ie zbrazowie]a, potern stana sie rniekkie ~ n ie beda mogly pobierae ani wody, ani naVVOZ1.L Liscte zwiotczcja j zwiedna, jakby rosbna otrzymywala za malo wody. B~lh::ie 10 zgodne z prawda, gdvz zasolone korzenie nit' bcda mogly [uz jej pobicrac, To tak, jakbv roslina uschla posrodku wielkiego oceanu. Szybko przekwitnie .a lbo p<l:lzi wcale sie nie rozwina, ill bye mote' storczyk .zakwirn ie po raz ostatni, zeby zapewnic przctrwanie gatunku i przcd srnicrcia wytworzvc j"eSZC2E.' rorebki nasienne,

Nawozeniedofistnc: zamiast stow sowac wvlacznie pelne nawozcnic podloza, z\·vykle lepiej jest zasilic dwukrotuie w micsiacu rosliny ba I'd 7jej rozci enczonvm roztworem nawozow w polaczeniu z na wozeniern dohsrnym ]':o:1Z w lygo.dniu. \V okresie wzrpstu rosliny stcsuierny 2 rnl n,'I"'V071.1 nil :1 ltr

Nawozenie

Trujace srodki ochrcny roslin nalezy stosowac wyiacznie

w odpowiednim stroju ochronnym. M09C! bye one szkodliwe rowniez dla ludzi I

wcdy. Nawozenie dolistne Inl~ t~ zalete, ze W naturalny sposob chroni korzcnie, ;~ jednoczesnie lis de pobierejq dostatcczna.ilosc skladni- 1<'.0\'1' odzvwczych . .Stosujqc nawozerue dolistne, dodajemy nawoz do wody I,'Ii sprvskiwaczu. \iV przypadku wand oraz ich miedzyrodzajowych nueszancow mozna 51050- wac ten rodza] 1l,1;woZE'nia CO kilka dni, Nalezy bardzc uwazac na le.7:,ICe \N podlozu nowe korzcnic Phalaenopsi: i wand oraz ich micszancow, gdvz rowniez J?rzy tym sposobie nawozenia mOfH one ulec zasoleniu, Porlczas nawozen i a doli srnego nalez y !l.J ten czas oslnn i C .S\"/OOOO (lie lezace korzenie ](artl~q papieru hill tez ostroz- 11 ic dawkowac nawoz.

23

Tu wszystko jest przygotowane do- przesadzania. doniczki, podtoze, styropian, etykietklj, drewniane paliki, nozyce i kosz na odpadki.

Prawidlowe przesadzanie .storczyk6w

Wa7..I1C jest wzn.)7.nienie wcdlug [army wzrosi u:

" Storczyk] sympodialne (pa lrz strona 56_) sadzi si(;' Vii' rloniczce tak, by naistarsze P~d::l znajdowary sie po brzegach, zosrawiajac mieisce nowym, przy;s'zlorocznyrn pedorn.

• Storczykl menopodialne [palfz srrona 561 sadzi sk centralnie \1/ doniczcc.

24

Kiedy nalezy przesadzac storc.zyki?

7..%.1d niczo wystarczy je· p rzesadzac co dwa lata. Najlepie] czynic to podczas cal-ego okresuwzrosru, gely·;?: rosliny mog<J wtedy wyksztalci l~ nowe korzenk,ki6rt' -» .Cl<lg! j roku zdotaja przeniknac przez noV,,'I? podlcze

Jak .zwykle \;vyj<}!ek pol wierdza regule - niepoprawni pndlewacze (tacy j ak j Cl ~) m usza czasern przeprowadzac prawdz l we J kcje fatuukowe. Jesli z czystcj milosci do storczvkow .. zanadto je podlewalismy, rosliny moze u ratowac jedynic natvchmiastowe przesadzenic. \\.' takirn wypadku nie nalezy zwracac uwagi na ewentualne okrosv spcczvnku.

Trzeba koriieczrri e przesadzic ros1in~ ,gdy:

• podloze pO.Tosn~ gIOl\y; zielony ~ u b z6Hy osad na podlezu V'I'SkJ7.uje na obecnosc g10r.l.cnv, niekiedy nawet pojav .. d<ljq si.; mille grzybv . Jesli kupilismy rosline, ktora rosnie \.1/ pokrytyrn glonami podlozu. nalezy jak najszybcie] j<l przesadzic:

.. korzeuie ulegaja zasolerriu: ozuacza to, ze resztki na\VOZLl ossdzily sie w doruczcei arakuj'l korzenie: do takie] sytuscji moze do~isc takze przy nawozeniu spryskiwaczern 7. pompka:

• pojawiaja si~ szkodniki: system korzeniowv lub pojedynczc korzenie zaatakowaly welnowce, d zwlaszcza wclnowier szklarniowy. R6wni ez gdy szkcdruki osiedlily.s.e VIi podlozu, nalezy

natychrniasi usuuqc substrat \v caJ'osci;

,0; gl1ij~ korzenie: moze dopro wadzic do tego niewlasciwa pielegnacja roslin. np. nadmierne podlewanie, powodujace ::ttalp zawilgocenie, Takze \v6wc:ZJs,gdy liscie sprawicia wrazenie wiotkich, najczestsza przyczvna jest uszkodzerue korzeni - z powodu zbyt intensywnego nawozenia i podlewania doszlo do procesow gnilnych, coapowodowato .uduszente'' systemu korzeniowego. Jesli pojawta sie zwiotczenie Iisci, zazwvcxai jest ju,z' La pozno na ratunek poprzez natvchrniastowe przesadzanie, zwlaszcza 11 Pnalaenopsis. Niekiedy roslina si~ odradza, ale trzeba zdecydowanie zrnienic schema: podlewania. Do calkowire] regeneracji potrzeba jednak wielu IaL

• powstaja szkndy w z wiazku Z l v yjazdem; mila sasiadka zbyt troskliwi e z<i j rnowala si\, naszyrni srorczykami. Ott druzszego czasu ''oi\1 doniczkach. stoi woda. z niektorych z.iczyna sie wydobywac nieprzyjernny 7,,1- pach. Wiedv nalezv natychrniast wylac sroiaca wcde, przesadzic uaibardzie] zagrozone rosliny i zrezygnowac Z podlewania w nastepnym 1::,./godniu.

• doriiczka jest zbyt mala: 11'0'V,it pedv lub korzenie niemaja juz dose miejsca. Wtedy przesadzenie staje sie koniecznoscia.

Prawidtowe przesedzanie storczyk6w

Podioze dla storczyk6w

Nalezv korzystac wylacznie Z t1.W', P:OdtOZ'd lila storczykow! Jedynyrn wyjatkiem 8,,) ogrodowe storczvk: gruntowe, ktore sadzi sie I,V l.\vyJ,::lej zicmi wogrodzie. Rownie dobrze rosna one jednak takze w zierni lila storczvkow, jcsliustawiruy j·e w dornu (np. Pleiotu», BletWa st.riata) .

Podlozc petntnastepujace funkeje:

" daje korzeniorn zakctwiczenie \1,,1 doniczcc.

.. alba grornadzi wode, alba za-

. pewnia .sxybkie \ -yschniecic.

• 'lJI[zymujt~ \'vilgu( vokol korzeni,

umozliwta JqC WZ1'O$t rosliny, a takze, W zaleznosci orl podloza, .. zaopatruje rosline \v suhstancje odzywczc.

Nazwa .ziernia dla stcrczykow" jest. rnylaca, gdy'z tak naprawde ole jest ti) z\.vykl.=l zicrnia, lecz mieszane pcdloze ktorego sklariuiki rialezy zamawiac: PudlO/e dla storczykow mozesic !:ikbda6 :;:: kawalkow kory drzew .glastvch, praktycznie pozbawiunych zywicy, dawniej 7: sckwoi, obecnie z sosuy pinii, .styropianu, pianki ogrodniczcj, rortowca, w~· gla drzewnego, wapien 1<1, lisci, wlokien kokosowvch, perlitu, obornika krowicgo, chipsow kokosowvr.h, welny mineralne] lub skat wulkanicz n ych.

Niekt()rzy hodowcy dodaja do wlasnorecznie przygot» .... vanego substratu rowniez wcnmkulir ily~zczyk, ktory rna 5jJfiJI,VIC, zczawarle

'iV nii\ovo,zie pierwiastki sIJdol,,\,C' tH;tic! dostepne db rosliny.

Niech nikr nit' probuje sarncdzielnie mieszac tyeh skladnikow lub earnodzietnieich zbierac! Slorczyhi nie znosza ohecnosci z:,.'\vicy, dlatego rez nie kazda kora nada]e si~ nJ podloze,

W tyrn miE'j,~C'1.J nalczy wspomniec o ustawowej ochronie g'ULI.1Jk6w. Do sporzadzonia substratu nit' wolno wykorzystywar' czesci roslln gatunkow chronionych, chocia.t niekrorc vz nich nadal Sq nicstetv dostepne \hl handlu: c1111-ego nil' umiescilam ich w poprzednim ..... liy· liczcniu (up. paproc drzewiasta - Osinunda regalis, RSlIlJt'j'l r(hvnit'z ogranlcz{;'nid en do zbioru mchu - Sphagnum),

Kazdv hodowca i kazdy osrodek uprawy storczykow rlla swoje lajnr receptury produkcji podloza, ktore uwaza za niezawodne i z ktoryrni mint [edynie pozvtvwnc doswiadczeuia. Fachowcy dose nicchetnie dziela.sie I~ witdzi:.\ z osobanii Z 7PW'I ],1' ]':1:.

Podloze moz.na kupic 11dWE't \.\1 wiekszych ilosciaoh i hezpiecz nie przechuwywac przez wiclc lat: nalczy jed nak parnletac 0 niezarnylcanlu \'I.IOrkc}1,',.', Nie skrapla sie wtedy para \VOUIl(] i nic dochodzi do procssow gnilnych. NiekWrzy hodowcy radz 'I , by ;::rosic wyschniete PUdf();t,e przcd uzycicm. przt>z (JsiaJJ1 ie 20 1<1 l mojo storczyki doskonalc si~' Ob~/VVclly bez tych C?:~:;CJchhmnych ztthfeg6v.'.

25

Uprawa storczykow w praktyce

Pod-laze dla storczykow jest 7..1- wsze drozsze cd zienu kwiatowej, pcniewaz niektore skladaikl ~;~ przywozone z daleka, a takze nie sprzedaje si~' go \.\1 takich ilosciach jak zwykla zlemie ogrodr.icza,

Najleplej kupic podloze u hodowcy storczykow, od ktorego nabylismy same rosltny. Storczyki wczesnie] rosty w' tyrn wlasnie subsrracie i przyzwyczaily sie do nlego, Przes!<lwjenie na inne podroze jest rnozliwe, ale wyrnaga oewnego okresu adaptacji i oznacia przejsciowe zahamowanie rozwo]u.

Centra ogrodmcze i. markety budowlane czcsto oteruja "ziemi{~ do. storczykow", ale niekiedy sklada 51? oua wytacznie Z torfowca i zawiera, \,\' najlepszyrn wypadku, nicwielka ilose korr;db!ego Ie;;: nie nadaje sie dla wszystkich rodzajow srorczykow, DId Denarobiam czy Cautcya; a takze dll roznych botanicznyeh form storczykow moze si~ to bardzo :de. skonczyc.

Ktore podloze nadaje sie dla d!anego rodzaju?

Nalezv parnietac, ze wsrod 'slorC7.yl<C)W przedstawiciele kazdego rodzaju wyrnagaja do dobrego roz- 1NOj u specyticznego podto:;ta, octpowiadajqcego temu, na ktorvrn rnsli jego przodkowie, Dcndrobia, rosnace czesto 'IN Australii na skatach, potrzebujq innego podloza [Liz storczyki gruntowe. takie jak Orchis nwcu / uia.

26

Dwa rQzne podloza dla storczykcw: podloze mieszane z kory i podicze

rnieszane z torfu ~ kory. .

Moje SLOfCZ:yki zadowalaly ::>J~ do re] pory dworna podstawowyrni 1'0- dzajarm podloza:

• substratern zkory, skladajacyrn sie -7, korv pinii, prank! ogrodniczcj, wa pienia ] wegla drzewnegO,.oraz

• rnieszankq kory i torfu, sklada[aca sit,' z torfowca, kory pinii, wapienla i v'i\gb drzewnego,

Oto kro tki przeglad substratow, ktore stosowalam W uprawie na]popularmejszych rodzaiow SlOTczyk6w (wiece] "IN pcradach pielegnacvinych przy poszczegolnych rodzajach nasrronice i i nast.}:

CatlltTa: przedstawiclele tego rodzaju, j'ego mieszanne i mieszance miedzvrodzajowe dobrzs rosna w r)o(Ho7.1J 2 duzvch kawalkow korv,

~ , >

Cymbidium: te srorczvkl cz<;,sto uprawiasie \'.,1 podlozu z we+ny mi-

neralne]. Pontewaz. hodowca arnator zwvkle nie dysponuje sterowa- 11'1 kornputcrowo szklarnia, powinien posadzic.zakupione stcrczyki \v podlozu, na k16r;/IH dobrze 1'0- snie Ptialaenopsl«,

Detuirohiiun: udaja :::;i~ zasadnlczo wylacznie 'VI.' podloza z kory, Niektore gatunki 59 l.':lk wrazliwe, ze musza hye rnontowane na korku. Formy botaniczne Miltoni»: sadzitarn jc 'IN mieszanyrn pocH02:U, 7(1- wierajacyrn wiece] kory niz torfu. Oncidium, OdoutogJo.')5um, x .Mil· conidium, mieszance Miltani«, (~ymhid.iu.rI.l: wszystkie dobrze rosna w .pm'HQZLl mieszanym z torfu i k01)', poniewaz ich korzenie potrzebuja wit;cej wilgoci, co zapewnia Lori' i pianka ogrodnicza. Paphiopc·di./um:. ten storczyk, 10- pie] znany jako .sabotek", hardzo dohrze rosnie W mieszan yrn podlozu.z kory. Doswiadczeni .podlewa-

czeuprawiaja go rowniez w podi'OZLI rnieszanvm z torfu i korv.

. .-. ~. -'

Phalafmopsis; najlepiej rosnie

\1/ podlozu z kory pini owe] j iorf owca z kawaleczkarni wegla drzewnego lub proszkiem zniego, perlitem i. odrobina Vila pienia. W podlnzu z kory z dodatkami l.'1,'y~ej wyrnicnionych skladnikow Phalaerurpsi» tel: czuj4 si~ dobrze, ale rosna nie.00 wolniej .. Forrny botaniczne preIeruia mieszane podloze z kory. Vanda i As(;occnfrum: one same i ich mledzvrodzaiowe rnieszarice uprawia si~ w drewnianych koszvkach bez podloza, Oba rcdzaje dobrze .Sf~ te~udaJ<~ \v ka waleczloch styropianu. Wazne Jest przy rvm dobre napcwietrzanie korzeni, Rowniez korzenie powietrzne potrzebuia jiporo miejsca, zeby sie rozprzestrzemc. Moja Yanda teres jakojedyna rosla \Iii podlozu z kory, ale rnusze dodac, ze co pewien czas rnogla calkowicie obeschnqc,

Hydroponiczna uprawa storczyk6w

r .udzic Wcl<1Z rnnie pytaj':'l_, C7.y storczyki mozna uprawlac \v uprawie hydroponicznej, bo czasem widac to na wystawach, Uprawa hydroponiczna oznacza, z;e rosliny 5lojq 'IV kruszywie ceramicznym, rnaiac korzenie w WOd;r;IE:', Takie podrozemalednak powazne wady - kruszywo magazynuie nie t y lko wode, ale i na 1;v67.. 'Nie jest 0[1 uwalniany w kontrolowany sposob, co moze prowadxic do naglegQ przenawozenia, kouczacegc sie zagtadq roslin.

Prawidtowe przesadzanie storczykow

Na· d.tUZS7.'1 mete tylko nieliczne storczyk! dobrze ZI105Z;:\ taka upraV\I!¢" Do takich wyjatkow naleza TOsliny, ktorym nie szkodzi trzymanie korzeni \v wodzie, np, Haemaria discou» (Lwiisl[l discolDr].

Storczyki w podlozach nieorqanicznych

PodJOZ;l nieorganicznc sa nie tylko drozsze i dosrcpne wylacznie w sprzcdazv wysylkowej, ale tez wyrnagaja bardzo precyzyjnego nawozenia j podle\vania.vVszystkie skladniki pokarrnowe SL~ dostarczane podczas nawozenia i podlewania, poniewaz podloza nieorganiczne same nie zawieraja takich sklad nikow. Zawodowi hedowcy doskonale dajq sobie z tym rade, Potrzebna jest jerlnak doglebna wiedza fachowa, a poczqlkuiacy hcdowcy powinni zdobvc szczegolowc informacje u sprzedawcow.

Praktyczna alternatywa ~ uprawa W szkle

Okreslenio ,.upra\va ,N szkle" P ['(I ktycznie 0 ie jest zU<:U1e wsrod hodowcow srorczykow; lo moj wlasny wynalazek. Taka uprawa nie wyrnaga podloza, gdyz korzcn ie roslin znaiduja sie nie 'IN doniC7CE\ ale ",v szklanym naczyniu. Gdy rcslina sj~ rozrasta, przenoS7..;' JEt, do wiekszcgo pojernnika. Ta metoda. sie sprawdza, gel'll 5101'czyki tvlko przezkrotki czasstoia VIi wodzi e.

Nalezy W odpowiednirn mornencie wylew@;( WQd~, inacze] rosfina zacznie zrzucac listie. Wandy tez nie lubia stale] wil.goci.

Uprawa \AI szkledala dubre wyniki pr7\i storczvkach zwykle uprawianvch VI' koszvkach hez podloza, .;J wiec VmulJL,. x .Asf()cendo. j t d , Wvstarczy wstawic rosline z koszyklem i korzeniarni do wieksze.. go naczynia szklanego. Podczas zraszania unika S](~; zalarua parapetu, wilgo« Jest dluzej ZJ I rzyrn ywana wobrehie korzeni, natorniast pozostalosci wody znaiduja sie na dnic pojemmkai sa powoli pobiera nc ptzez rosl inc, to k jak przez srornke do napojow.

Wysl,llNiony ria zewnatrz podczas cieple] ulewy poiernnik z ro~lin'l szybko i hcz jakiegokolwiek !}Jkiadu pracy napelnia sie rnickka dE'szczowka, Po kilku godzinach, a najpozrue] nastepnego dnia n;lIe?}' wvlac wodc na rabarkc: Rowniez storczyki uprawiaue w szkle v-'; wi~ tryn ie .okicune] "'."'}ilnagaj.:! pod ~pwan 1.3 - .napelnia rn naczynie woda di do poziornu pedu j zostawiam tak na kilka godzin, a nastepnic wylcwam l;JtL1 wode.

27

Uprawa storczyk6w w praktyce

Rosliny uprawiane vii sz Ide tak7.e nie rnoga za dhlgO stac IN wodzie: grozi to gnicit>m korzen: powietrznych, ':1 nawct zgnilizT14 pedu. \Vtedy be?' wvrazncgo powodu zaczyna j(~ od dolu ad padac Iiscie [pa!rz zdjecie na stronie 27),

Montowanie storczyk6w

Montowaniezalcca sh~ prz.y .storczvkach niezwvklc wrazliwych na slai<1 obecnosc wilgoci: do tf'j grupy zalicza sit;. wiele rni niaturowych storczykow 1 torm notanicznvch. Osadzoue rosliny zwykle r0SI1 ... 1 wolniej, poniewaz rnusza regularnie ouzvmywac wszystkic skladniki pokarmowe od hodowcy, co nie zawsze jest latwe.

Monrowanie, na ktore uzywa .sie ret. angielskicgo terrninu ,,11'1011 nring". polega na przywiazaniu rosUny kawalkiem jedwabne] pouC1.ochy do p:lyry ? korka, na kt6rej nalezy u przed ni o 11 rniescic troche

Montowanie - oto Phalaenopsis zarnontowany na korku, Do montowania idealnie nadaja sie kawatki jedwabnej ponczochy i korek.

28

podloza torfowego. Rosliny nie przywiaz ujem y jed na 1\: zbvt moeno. Cdy po oewnym czasie plyta okaze sie 2<1 lTlab.ml.lezy delikatnieodwiazac rosline Z korzeniami i zarnonrowac na wiekszym kawalku korka, Czesto korzenie storczyka tak mocno zroslv ~i!i' z podlozem, ze n:c rna innego wyjscla, jak.",rozbudm!":'d[)le" ptyl'l na gorze lull na dole,

Prawidtowe przesadzanie

Vv' razie wystapienia powaznieiszych zagm7..ell nalezy natvchmiast przesadzic rosliue. Czyni my tak, iezeli zauwazyrny szkodniki na korzen iach lu 11 tv podlozu, [10- [awia sie glony lub grzyby, gdy novet: pedy \->;;,ystaj'1 .poza doniczkc, gel}' brakuje miejsca.Sygnah::J'l1 alarmowym jest tez stare; brzydko pachnace podtoze, zwiotczalc !iscie i opadaiace paki. \V takich wypadkach czekanic na idealna pore do przesadzania rnoze doprowadzic do 7.agt'lti)." storczvka.

Kiedy naleiy przesadzac storczyki? Uznajc sh~, ze najlepszy czas przypada na xikres wzrost U po kwitnieniu. zwlaszcza w rniesiaeach, kiedy dni stJ.j4 sie dtuzsze, a wiec od wczesnei wiosrry do lata. Wiedy nowe korzenie rnoga lepiej przeruknac przez podluzc i ju?. po kilku tvgcdmach wida£! '\vyr,Jinq poprawe koudycji i wzmocnienie roslin. Tak brzrni .OgOllld zasada, ktora czesto lamie j krorej rownie czesro przes irzcga Ill.

Wyj-q_c rosline Z doniczki.

Warstwa drenazowa ze styropianu

Potrzasnac, by rosljna osiadia,

Strzasnacstsre podroze.

Umiescic troche podloza, na warstwiedrenazowej.

Wa rstwa d renazowa

w ostonce.

Usunac tgnite korzenie.

Stare pseudobulwy urniesclc przy brzegu.

Nie zapornniec:o etykiecie 7. 11~Z:Vvq!

Odciac stare korzenie.

Pafiopedila i storczyki mono podialne sadzic centralnie,

Tak prawidlQwo przesadza sj~ storczyki

Mozna sie nauczyc, jak prawidto-

- .

wo przcsadzac rosliny. Tu widzirny

krok po kroku, [ak nalezy prawidlowo postepowac. Nie wolno .opusclc iadnego z przedstawionych tu eta pow, Jesli' np, zostawi s-i~ stars korzenie rosliny, mogq one wywolac prOCIl'SY gnilne juz W Rowej doniczce. Zbyt wysoko posadzony storczyk bedzie sie .chwial i nie wypusci nowych korzeni, Jes~i posadzi sit? go zbyt ,gt~bokoF zqnija pedy,

29

Uprawa storczyk6w w praktyce

Ktore storczyki sprawiaja klnpo- 1y przy przesadzaniu? 1vVi~kszosc daje sj~, przesadzac bez najmniejszych problernow, a I e niektore IJZnaj4 to za powaz.ne zaklocenie i dose gwattownie reaguia na przesadzanie. Przestaja przez pewien CZc1S r93114c, a nawet opuszczaja jeden okres kwitnienia, jak np, LvC(!5U.' aronuuica.

lnne storczyki wchodzq po przesadzeniu \,",' okres spoczynku. Tak fE'agujq rip. zrzucaiace liscic Calauthe oraz Caiasenim, Bleiilu», Dendrochilam. i Detidrobium nobile, ktore potrzebuja mnie] wody, lub Vol ich przypadku rnozna nawet zrezygnowac 0 podlewania:

[ak wybrac odpowlednie pojeulniki? Dla storczvkow najlepiej nadaja si~ pojernniki z tworzywa sztuczuego, poniewaz dajq si~; Iatwo oczvscic .. Mozna tez wykorzystac gHniane don ice, drewniane koszyki, wiszace doniczki luh kuwety,

Pojcrnniki na rosliny powlnny .niec przede wszystkim dobry odpiyw wody, Nadnie doniczki musi by{ wystarczajaco duzo droznych otwurow, zebv unilql':lc sragrracil wodyw naczyniu, Mozna zbierac znzyte plastikowe doniczki po roslinach ogrodowych, dokladnie j.e oczyscic i ponownie uzyc. Przezroczyste doniczki plastikowe ulat'iNiajq ponad to fotosvntezc storczykow epifitycznych.

jak wybrac odpowiednie podleze? Na len ternat ,mozlla przeczyrac na stronie 2S i nasiepnvcb.

30

Czy drenaz jest konleczny? Owszern, odpowiednia warstwa drenazu jest zawsze niezbedna. Przy uprawie wszysrkich rodzaj,6\0\1 storczykow VI! podwojnych doniczkach niezbedne sa dwie warstwy drenazowe Powinny miec przynajmniei :; centyrnetry grubosci l znajdowac sie zarowno >;''Ii doniozce wewnetrznei, jak i V{ osloncc. Warstwy moga sie skladac z kawalkow nierozpuszczalnegn w wodzie styropianu (Uwaga ~ Niektore rodzaje styropianu rozpuszczaja sie W wedzie!), stosowanego do wypelniauia paczek. Styropian doskOI1Jle przeciwdziala gromadzeniu si~ wilgoci. Nawet maniacy podlewania nie zdoiaja wtedy przelat' roslin i storczvki b~d4 mi;'1.1~;· suche korzenie. Mimo stosowania drenazu nie unikniemv jednak okresowego wvlewania wody Z osronek. Ja wylewam j.<3" na rosliny ogrodowe: nagromadzone \tit wodzie substancje nawozowe doskonale im SfUZq. Jeti!.i rnamyduzo srorczykow, wi .. ,\zq.si~ z tvm spore naklady pracy, Jest to jednak nicuniknione. gelyz wszelkie zaniedbania beda skutkowac gniciern korzeni i zagiada roslinv.

Dezynfekowanie narzedzi do ciecia j doniczek: wszystkie sekatory i nozyce musza zostac przed kazdorazowvm uzyciem oczvszczone z zarazkriw. Dzieki ternu zapobiegnternv przenoszeniu wirusow i bakreri.va takze chorob wywolvwanych przez grzyby, W sokach roshonych n,og2!, si~ znajdowae wirusv. ktore zostana

przeniesione na inne storczyki za posrednictwem narzedzi {sekatorow i nozykow). Narzedzia najlopiej dezynfekowac 70.% alkoholern (kupionym waptece, up, alkoholem izoprcpylowyrnl. Potern nalezy op':llic ostrza zapalniczka. To uajskutoczruejsza metoda dezynfekcji,

Uzywane doniczki wewnetrzne i oslonki nalezy najpierw umyc recznie, a porom \.v:!:oiy¢ do zmywarki i nastawrc prograrnator na 70 DC. Mozna je tez urnyc dornowyrni srodkarni dezyntekuiacyrnt. Nalezy uwazac przy S(OSOVv\CJlliu wszelkich srodkow dezynfekcvjnych i rrzymac Je \IV rnedostepnym miejscu, zwiaszcza poxa zaslegiern ·dziecJ! Nalezy tez koniecznie przestrzegac. za lecen producenta t. Wh;:k;iZO~'(~ srodkrrw dezyntekujacych dziala po 10-15 mill utach. 1)...1 wypadku alkoholu, bel. pozniejszcgo opalania, ten okres wynosi 24 gcdziny:

C~y nalezy 'VI.'Yrzucac stare podloze? Podczas przesadzanra nalezy pamietac o dokladnym U,SI,H1it;,· ciu starego podloza _ Pelno w nirn pfzetr\valn.ik6w"mogQ sl~ w mm tez znajdowac szkodniki oraz grzyby, a_ na peVV110 jcsr ono zbyt zbitc. Korzcnie nalezy po orrzasnieciu dokladnie oplukac Ietrua woda, Nalezy rowniez USUllq·C stare korzenie, ktore s~ gabczaste, wiotkie j brazowe.

Nalezy uzyskac dokladne mformacje ael producenta podloza (oznaczenia nil opakowa ni \.1), C7.1' mozna )e skornpostowac. Jesli jednak

zawiera styropian lub perlit, nalety Ie potraktowac jako smieci nieprzcznaczone do. reevklingu!

Przesadzanie i co dale]: jesji podCZd5 przesadzania nie odpadnq od razu stare .t wiotkic, brazowe korzenie, n31ety niekiedv przeprowadzic ich sanltsrne przyciecie (patrz pomzei). Jesli nic jest to konieczne i jesli nie oddzielalismy 01.1 storczvka srarych pseudobulw, In02/1.3 od razu przesadzic rosJ in~ 'iN now€ podloze.

Jesli podloze bylo (Hugo przechowywane i jest bardzo suche, rnozna je wysypac i spryskac woda, Niech polczy tak przez pot dnia i wchlonic wilgoc, Potern mozna p"r7.ys"1.pic do przesadzania.

.Jesli jcdnak uznamy, ze jest w zbyt klopotliwy zabieg, mozna zrczygnowac.z nawilz . ania, Osobiscic wole sadzic storczyki w suchv substrat, bo niewymaga to. dodat- 1\ 0 \:\/)'c 11 zabiegow w razic ciecia korzcni lub oddzielania pseudobulw, Ponadto suche podtoze Icepiei ukrada sig rniedzy korzeniami. ulatwia i przyspiesza pracc,

"PO-dl:QZ~l dla storczykow'' nie nale""i nigdy ugniatac. Mozna je co naj wyzej del i katnio wstrzasna», j \".1 ten sposob uniknac pOIJrnania korzeni.

Prawidlowe przesadzaniestorczykow

Jak rozpoznac, ze sto rczyki dobrze si~ czuja?

• Nowy hsc.nowa pseudobulwa b~,_dt nowy ped powinny bye przynajmrue] tej same] wielkosci, .co zeszloroczne powyrosnieciu ,

• Liscie Phaiaenopds, Va.nda . i Caitieya powinny bye twarde, silne i skorzaste, w zadnyrn razie nie rnoga bye wiotkie 'CZ'V pomarszczone,

• Storczyki k\v.itn:q raz, a niektore.nawet dwa razy w roku, Jesli przez ponad [(,.1\ nie poia·wiajq si~ kwiaty, dzieje si~ cos zlego.

ii Swicze zielone lub czsrwone

korzenie i szary welamen korzeniowy wskazuja, ze system knrzeniowv nie zosta! naru-

~.... . .

SZ0l.1Y, a roslina jest otoczrma odpowiednia opieka.

• U:§de powinny bye bez zarzutu, rownorniernte wybarwio- 11e" be.z plarn czy szkodnikow. " Zielen lisci powinna wyg1qdac swiezo i zdrowo: nie powinna byczby; iasna ani zbytciemna,

.. Srednica kwiatow powinna bye co najmniei rownie duza, ja.k rok wczesniel, J esll kwiaty sitr z roku na rok zmniejszaja, roslina dosraje za malo skrad-

• P~dy kwiatostanowe powinny bye co najmniej takiej same] .gl'llboscl, co IN roku poprzednim, a nawet sllniejsze.

.. Nie wystepuje mutacja kwia- 16w .

Nalezy porownywac Iiczbe kwialOW i pedow ne przestrzoni kilku lat: Cattl.eya labiaia, ktora do tej pory mialaieden lub dwa kwiaty raz w roku, a ad dw6ch lat 0 bdarza nas trzema lu b cztererna kwiatarni dwa razv IN roku, Czu]e sie teraz znacznie Iepiej, bo sle wreszcie przyzwyozaila do swojego miejsca.

Czesto 9 bserwowaiam, ze u .swi ezo kupionego kwitnacego Plutlnenopsis po kllku miesiacach p'i'd kwiatowywyraznie rosl do przodu i zwiekszal swoja srednice. Roslina najwyrazniej dobrze sir; czula na nowym miej sell. 6y¢ moze wynikalo to z fJktu;ie wczesniej rosla \V optymalnych warunkach w szklarm, by jak najszybciej osiagnac rakl stan [OZwoju, ktory kwaliflkowal iCl do sprzedazy, Nie by to to jednak zgodne z jej nat uralnyrn ternpern

nikow odzywczych lub korze- wzrostu, Do tego potrzeba za-

nie 5.:) uszkodzone. wsze duzo czasu!

31

Uprawa storczykow w praktyce

Przez 4-6 dni po przesadzcniu nie nalezy podlewac storczykow, a przez 4-6 rvgodni nie stcsujcmv nawozenia do podloza, pcnicwaz korzen Ie musza sit:. przvzwyC7aic do nowej svtuacji, J miejsca po odlamaniach i skaleczeniach powinny oL>escIH)4C i zagoic sic.

J~SIL hodujemy Detulrobiutn nobile J inne srorczyk! 0 wvraznych okresach spoczynku, moze, a nawet powinno to prowadzic do pojawienia sic zawiazkow nowych kwiatow .. Po przesadzcniu nalezy rowniez zostawic \',.1' spckoju zrzucajace liscie Colututie.

Kiedy nalezy wykona( sanitarne przyciecie korzeni? JeslJpodc?,as przesadzania stwicrdzimy, 7.e niektore korzcnic obumierajq (sa miekkiei brazowe) , zalcca sie dokonanie ciecia na wysokosci zdrow ... ej czesci korzenia, Zdarza.src, ze ciecie IllUS[ bye wykonane az 11 $i1- me] nasadv,

J\r11ejscil ci~'C nalezy p()SYflc1C sproszkowanym weglem drzcwnym, Iatwie] bt;'dzle [ednak pozosrawic 5WlI:>70 przesadzone storczyki przcz 4-6 dni bez podlewania. Rowniez \vtedymiejsca ciec powinny si~ szybko i. dobrze zagoid, W obu wypartkach zapobiegarnv pojawianiu sie rhorob pochodzenia grzybowego.

Nie nalezy jednak obcinac rozrastajacych sie, zdrowych korzeni, Pelniq one bowiern fu nkcje Pt;POwiny, zaopatrujace] rosllne '.\1 skladniki odzvwcze Zdarza sie, ze zwisaiace poza dcnrczkc korzenie powietrzne mogq trye jedynyrn ra-

32

11 i n kism dla roslin, k t orvchkorzcnieobu rnartyw douiczce,

[ak przesadzac rozrosniete storczyki? Przy zdrowych i silnych roslinach 11101.l11Y zwykle do czvnienia 7. rozbudowanym i zlozonyrn sysremem korzeniowvm. Moze sit; okazac, ze umieszczenie go }V nowei doniczce sprawia pewne klopory. Nie nalezy Si~g~1C po znacznis wieksze naczvn [.:1,. bo wiedy podloze bcdzie duzo wolniej przesychac. \NY'st,HCZY' przed przesadzeniern zanurzyc korzenie, rip. Ptialaetiopsts, na S mint]! V,l I,t'tnjej wodzie. Stan;'! sit;' one bardzicj elastyczne j rne bt;d.:t si~' IarnacvMozna je .Z Iatwosciaowl- 1]'lC wokcl dloni Tub delikatnie .wkrecic" do wnetrza nowej doniczki,

~~~~~~~$~~~~$~bS~ ,

Swiatlo i cien

wiele storczykow toleruj e wicccj swiatta slonccznego, niz przypuszczarny. Rosliny 0 plamistvch lisciach7. rodzajow Phulaenopsis i HrphiopettUwH sA mniei wrazliwc ria wyzsze temperar ury i bezposrcdnie dzialanie proruieni slonecznych niz storczyk, 0 zielonvch Iisciach. Sztywne i grubolislne (np, Cautevai. cylindrycznc (I/anda teres) tub niozwykle twardolistne rosliny. jak Schomtnugkia ttbicinis. po krotkim okrcsie adaptacyjnyrn dobrze znosza nawet -ekspozycje na pelne naslouecznienie.

Ogolna zasada brz mi: im grubsze '1 twardsze Iisciernaja rosliny danego gatunku, tym rnnte] S'1 wrazhwe na pro mieniowanie slonecznc.

\NJzn,'l role odgrvwa iez pochodzenie poszczegolnvch gatunkow. Litoittyczne storczvki z Australii

Zmniejszanie sie intensywnosci .swiaHa przy oknie. Ustavvibn€!' w zbyt ciernnym miejscu storczyki przestaja kwitnac,

, 1 ;

j !'. ,~

1'1' If

.!

r \

i

I .~

I : j

_ \ I I

I.

, l

toleruja wlfi'cei swtatta HtZ grunIO\v€, storczyki Z Danii.

Najlepsze miejsce w witrynie okiermej

Najwieksza sztuka w uprawie storczyk:(hv jest okresleuie warunkow panulacych W obrcbie witryny okienncj I sprawdzenie, ile swiatla slunecznego rnoga znicsc stojace tarn storczvki, hez narazariia ich na niebezpieczeristwo.

Swi,~Hu j~s:t warunkiem korriecznym dohrego rozwoju roslin i kwitnienia, Jesli brakuje swiatta, kwiaty Plw.ll1etwpsisb~ll4 opadac, UCauleya; pq;),::.i pozostsia 1;1.1 pochwie lisciowej Iub wvksztalcaja sie jedynie puste pochewki, W obu wypadkach nie pojawia sle kwiaty.

Zima wczesna wiosna 1 pozna jesienii.1 swiatlo sioncczne we wszystkich witrynach okien nych jest' odpowicdnie tlla wszvstkich storczykow Przyspiesza ichwzrost, a u Ph.ala.erwpsis zapol!kga zrzucaniu p.'tk6vv spowodowanemu niedostatkiem swiatla. w tym okresie idealnym dla storczykow miejscemsa .okna wychodzace na pohidnie ..

Oczywiscie mozna do pewnego stopnia przyzwYC7.aj.H:; roslJny do wiekszej iloscl swiatla. Dotyczy to przed wszystkirnstorczykow ogrodowych, rosnacych na zewnauz rowniez [iUern. Nawet wrazliwe miltonie mqg,t przetrwac lato bez poparzenia slonecznego, jesH ht;;-

Wspaniate okna wychodzace na poludnie: tu swiatlo naturaine dociera nawet z dwoch stron.

dziemy pamIf;?lac, zeby w najgoret.szej porze dnia zape\vni6 irn odpo'wiednie zacienienie. V./ pochrnurne dnimozcmy zrezygncwac z naklego zabezpicczenia.

Od kwietnia -i wlasciwi e przcz cale lato rnusimy uwazac 113 rosliny ltpr.3wi,illt'\\7 witrynie okicnnej, gdyz; wtedy wiekszosc storczykow potrzebujc rluzo posted niego OSwietlenia. Bezposrednie operowanie promicni slonecznych przez niektore oknamoze sprawic sporo klopotow; gdyz grozi fa poparzeniern roshn, Szczegolnic narazone Sic) wtedy stcrczvkt stojace V'i' pier.. vszym rzedzie na oknach poludniowych, poludn iowo-za chodnich lub poiudniowo-wscnodnich.

" Okno iJoludniowc: od kwietuia do polowy wrzcsnia storczyki zle znosza bezposrednie opcrowanie promieni slonecznych wgcdzinech od 11 do J 6.

• Okno poludniowo-wschodnie: tu .storczyki s1 wystawionc od

rana.dq gcdzin popoludniowych nil dzialarue prornieni slonecznych. Warto sprawdzic, cz'/ nie nalezy cieniowac roslin od godzinji 10 rano,

~ OkJ;lO poiudniowo-zachcdnie; tu storczykom nie grozi w tak duzyrn stopniu poparzenie, ale rowniez przy tyrn uslawlcniu warto cicniowac rosliny, przynajmniej podczas najgoretszych -gorlztll dnia v,., rnicsiaca c11 Ietnich.

• Okna wschodnie i zachcdnie: tu mozrra \''11 ogole zrezygno wac 7. zacicniania. To S;;IIUO dotyczy okien wychodzacvch ria polnor.

Nalezy pamretac, zoe latcm storczyki s~ rownicz narazone 1\<:1 poparzenia, je~1i wejd~l V..,T bezposredni kontakt z~;;,:yb4 okienna. Przv intensvwnym swictl« 810- necznyrn i wysokie] ternperaturze na zewna (rz, szyby d·liJ.~ajq ja k so" czewka,

33

Uprawa storczykow w praktyce

Oto dobry sposob ochrony stor(zyk6w przed nadrniernym nastonecznieniern. Parasole $<'1 w tym niezwykle pornocne.

Szczegolnie \,VT.;:J7JtWe na poparzenia skill eczne 3<1 Ptuiuienopsis j rnlodc pedy wszystkich innvch storczykow. Rosliny wrazliwe na sloncc i rMI iny 7. nowyrni p~d,lIlii powinny srac \v drugim lub IJze'elm rzedzie \\,1 witrynie okiennej. Katleje, lelre, likaste. kalante, \NJIH .. ly, Sctunnburgkia i wiele innych I'OSIl.'1 cbetnie \.\,r pelnyrn swietle mng'! star calkiern z przcdu. Ale nawct \\1 wvpadku swiarloh.nnych storczvkow trzeba pauiietac 0 zachowaniu OS-l1'02;nosci,

Ostrozuosc zalecana jest tez zimi-(j - czesci roslinv, .kt.6re dotykajq bezposrcdnio ::>zyL1Y. $'1 narazone na oszronieuie i wvchlodzenie,

34

CO moze prowadzic do nicodwraca lnych szkod,

Urzqdzenia

. ..

zac len I aJ ace

Skuteczne ocienieniew witrvnach olden wychodzacych na poludnie rnozna ostaguac na wicle sposobow:

• zairistalowanic zewnetrznych

lub wewnetrzn yen relet,

• siatki przeciw owadom,

• tubule,

• kalke krcslarska,

• markize,

• zaluzje,

.. ustawienie parascla przed oknem.

• nadbudowe batkonowa nad oknern,

• odsuniecie siorczykow od .okna -

ustawiajac je na specjalnych stnlikach lub stolkach, lub

.. ustawiajac swiatlolubne rosliny z szerokimi Iiscmi przed wrazliwymi na swiatto storczykami.

I,Nciqgu ostatnich lat nie mialarn klopotow z ocienianieru - latern usrawialarn przed wychodzacym na pciuduiowy wschod oknem duzy parasol, ktCH'Y skladalarn dopie[0 poznvm popoludniern .. Pozostaie okna zorientowane na poludnie okleilam .slarka przeciw owadom, l([or'1 zdejmu]e na zime Latern dzia-ia prawie iak zasiona, ale przePLlSZc.z4 dostateczna Hose swiatla .. Ponadto bardzo skutecznie LUlie" mozliwla przcnikanic szkodnikow z zewnatrz, ktore w innym wypadku moglybv zaatakowac moje storczyki. P6zn'1 jesienia zdejmuje i pion; starke.

uszkodzenia tkanek w wyniku poparzenia u Detidrobium pnalaenopsis. Tu zapornriiano 0 odpowiednirn ocienianiu.

Wentylacja

Swieze powietrz€ wyrownuje wilgotnosc powietrza i .pomaga storczykorn uzyskac. wieksza odpor nose 1M choroby i szkodniki.

Wentylatory (sufitowe lub sto;<1- ce) sprawiaia, ze rosliny po podlaniu lub zrcszeniu ·mag;:!, dose szvbko \vY3c11n<1(:'

Regularne otwieranie drzwi i okien jest rownie skutecznei nie wymaga wit?"ks:iychnakfa"d6w pracyr. W salonie mozna przez care lac to i poczatek jesieni zostawic orwartedrzwi ITa taras, zapcwniajqC tyrn sarnym staly doplyw swiszego powietrza. W razie deszczu .i. przy parnym, przedburzowym powietrzu mozna uchylic kilka okicn i v.[ tensposob dostarczyc storczykorn ponzebna ilosc swiezego powietrza.

Przeciqgi wioSI14 i lateJn rue. szkodza stnrczykom, ale rnoga utatwk. przenoszenic sie mszyc.z zewnatrz, Przeclag] przy temperaturachujernnych Jndj4 katestrofalnywplvw na storczyki, ponicwaz rosliuy Iatwo i szybko ulegaja bakteriozom.

J esl i posradarny storczyki ci etiJolubne j chcemy dhizej wietrzvc, rnusimy uwazac, abv temperatura na zewnairz nie byla ni zszaniz SoC W sloneczne zimowe vdni mozna jednak przez krotki czas wietrzyc pomieszczenie, unikajqc prz.eciqgl"'lW.

Wymagania cieplne storczykow

Cl~S.tO slyszy si~ narzekania typu:

"Nie mog~ uprawiac storczykow, bo mam kaloryfer pod oknem", Nic bardzici blcdnego. IN przypadku storczvkow ze srrefy tropikalnej konieczne jest ogrzewanie pomleszczenia zima jesli bedzie zachowana odpowiednia wilgotncsc powi etrza; ktora mozerny tez sztucznie regulowac. Przy zbyt Sll' chvrn powietrzu dochodzi do 2-<1' atakowania roshn przez SZKod niki, a koricowki fsci brazowicja.

Storczvki chlodnolubne (niekt6re ssasdeva: ua, Coelogyne enstow) [lie powinny zirna stac nad kaloryIerenr, all' \!o' jedynie lekko ogrzewanym lub wrecz nieogrzewanyrn pornieszczeniu. Do przezirnowaIlia idcalnie nadaje si~· wiekszosc syplaln], Jak tez ogrody zimowe.

Temperatura

Jesli chodzi o temperature ruektore sterczyki una j.~ 1I miarkowane wymJs.ania. Nic trzeba ich upraw.iac \'v' tcmperarurach scisle okreslonvch w podrecznikach dla hodowcow: dohrzc znosza rez pewne odstepst wa,

Od 5 fat bez problemow przeirzymllr~ storczyki strety chlodnei i umiarkowanei razcm z przekwitlvmi Pluiiaenopsis \'1" nicogrzewancj sypialni, wvchodzacej na polu-

Wymagan ia c iepl he .storczykow

dniowy zachod (latern terrrperaiura sil?_8a 27°(, zirna waha sie-miedzy 14-17°C), Wraz zuplywem lat mozna wyprobowywac coraz to nowe kornblnacje, a zdobytedoswiadczeuie pozwoli nam uprawiac w ctOITlU storczvki Vil warunkach odpowiednich rov .. • n iez d [a ludzi.

Kazdy rodzaj, J. czasem nawct poszczegolne ga tunki storczykow maja indywidualne wymagaIlia co do temperarury, wynikaiqC€ z warunkow srodowiskowych panujaeych w regionach, z ktorych pochodzq. Dlatego musimy sprobowac spI'O"sta{:· owvm \vymaganiorn, jd]i chcerny ad niesc sukces przy uprawie storczvkow w domu.

Odpowiedn.a temperatura jest niezbedna dla utrzymania dobre] koudvcji roslin, ich wzrostu i kwitnienia. Slorczvki rnozna ]10- dziclic na 4 grupy: zlmnychszklarni (chlodnolubne), gorqcych szk.lar ni [cicplolubne), szklarni umiarkuwanych (sttefY· umiarkowanej) i zmiennych temperatur (strefy zmiennych ternperatur], Ta prosta klasyfikacja powstala pr7.y zastosowaniu kryteriurn stref, \V ktorvch storczvki

. ~ .~

na] lcpiej rosna, d przede wszyst-

kim kwitna.

Warto podawac temperatury orienracyjne, w·edtug l<.tof'y'Ch bedzierny v"rf'1czac (lub \vyticzac) ogrzewanie. Takie Z.Jkrt'SY ternperatur mozna z Iatwoscia uzyskat \.1/ zwyklyrn nueszkaniu 7. balkonein ILlb ogrodem: 'vV 00-

Stanowisko jasne, ale chronione przed stoncern: latern na zadaszcnym balkonie storczyki sq_ bezpieczne i otrzymuja wystarczajaca j:lost. swiatla.

datku beda odpowiadac zarowno storczykom. jaki ludziorn, JeS~ i nie jesresrnv pewni, w jakiej temperaturze powinnisrnv uprawiac dana rosline, rnozcmy ustawic jq w strefie umiarkowane] j uwaznic obserwowa c.

• Storczyki zininych szklami (2):. temperatura w zimie powinna si{'ga(~ co naimniei 5"C, ale nie przekraczac 14 DC, Latem temperatura moze wzrosnac do 20"C. Strefa chrodna odpowiada mniej wiecei nieogrzewanej sypialni w rnieszkaniu. Storczyki tej.strefy mega az do p6zl1ej jesieni bezpieczrne star: na balkonie Iub W cgrodzic, gdzie przygotowuja sj~' na zimowy chlod w domu.

• W tym zakresie tcrnperatur na.j!epiE'.j rosna nastepujace' 3101'Czy ki: Pieione, Bletilla suiata. rodzime cypripedia.

36

.. Storczyki szklami umiarkowanych (UJ: temperatura w ciagu dnia powinna wynosic od 18 do 20"C, DOC,! od 15 do 1 $"C. 00- powiada to stabo ogrzewanernu pckojowi. Zima temperatura meze sit;: wahac m.J-c;~Jzy 15 a 17°'(.

• \V takich warunkach najlepiej rosna nastepujqce storczyki:

Cauteya, licznc Miuonia, wtele Paphiopedilnm i spore [Jendrobium.

• StoTuyki goracych szklarni (C}: ternpcratury mog<~ csiagac w ciqgu drua ad 21:do 2ScC (przejsciowo nawet do 30'" C) , W nocyternperatura maze jedy[lie nieznacznie spas{ [o 1-2 -ci, zima natorniasr nie powinna schodzic ponize] lSQC .. Odpowiada to ogrzewanemu zima pokojowi dziennemu. Irn wyzsza temperatura, tyrn Z110- sniejsza j milej widz.ana wilgotnose powietrza .

.. \V[ej strefie najlepiej rosna nastepuiace storczyki: liczne Pluilaerwpsts_,choc dobrze tezznosZi;l temperature umiarkowana, niektore Vu tuia , Dendrobium phalaenopsis.

• Storczyki zmiermvch temperatur (ZC): Nie lylko dobrze znosza duze amplitudy temperatur, ale takic wahania sA 'lin wrecz niezbedne dOlnciukcji kwirnienia. Not naszej szerokosci geograficznei mozemy osiagn~c pozadany skutek, wystawiajac IN polowie maja 1'051in~ na zewnatrz. Przerl pierwszymi przyrnrozkami nalezy jajednak zabrac do. dornu i uprawiac w jasnym, cieplym i nleco bardzic] wilgotnvm miejscu.

.. W takich temperaturach najlepicj rosna nastepuiace storczyki: Dendrobiimi nobile, D. kingianuni, D. spectabile, .D, deliciosum,

\Vieh:' osrodkow uprawy storczvk6w, krore prowadza sprzedaz wysylkowa i przesylaja katalcgi z ceriami, umieszcza informacje 0- wvmagarnach co do temperaturyw ronnie skrotu ZJ nazwa roc sliny. Kupujac srorczyki, naHepie] ad razu pytac Q zalecany zakres ternperatur, jesii takiej inIormacji nic umieszczono na etykiecie z nazwa. Najczesciej 7.J J.ecany zakres temperatur jest urnieszczony na etykiecie w doniczce, np, z importu niemiecklego beda to Iiterv I( (=Z), T (=U). w c=c) , WIT (~C/UL KT (=Z/U) lub \\lW C =ZC) .

Optymalne stanowisko uprawy

Bez \\14g1~dLl na ukierunkowanie, podwojne lub pojedyncze szyby i szerokosc dane] witryny okienne] zawsze rnozna do brae takie storczyki, ktore tJr;dCl sie VIi niej doskonale rozwijac, Na stronie 32 i nastepnych umieszczono spore infonnacii 0 wvrnaganiach storczykow co do ilosci swiatla: teraz czas na prakryczne porady dotyczqce ich uprawy w witrynie okienne].

• Okno polnocne: .zwlaszcza ziTn2\. jC51 ttl bardzo malo slonca i swiarla. Pnalaenopzi« zrzucalby ttl paki, wiekszosc pozostalych storczykow roslaby bardzo powoli luh nawet weal'.".

.. Istnicjq iednak storczyki 0 niewielkich wyrnaganiach CD do swiatia, ktoro dobrl';€ rOSH" nawet przy wystawic poluccne]:

Comparettia {arcata, Encvdu: eocnieata, Orlontoglossurn pul. chetlurn, Oncidium /7exuosum, liczne Paphiopedilum, jak np. venustum. oraz Coelogyne crisuua, Masdeoatlia. j wiele innych.

• Okno p6tnocne naoaje si\, lei': na Ietnia kwatere dla storczyk6w hardzo wrazliwych na storice, takich jak Ptiaiaenopsis.

• Okno wschodnic Iub zachodnie: te witryny okiennc nadaja sic do upra wy prawie wszystkich storczykow przez caly wk. Maze sie Ieduak zdarzyc, ze Piialaenopsis zrzuci tu v« styczniu/lutymkilka pakow.

.. Okno poludnlowe, poludniowo-wschodnie 'i peludniewo-zachednie: wedlug moich doswiadezeri sc1 to' doskonate miejscado uprawy storczykow, chociaz koniecznosc cieniowania od kwietnia do polowy wrzesnla wymagarlodatkowego nakladu pracy. Nalezyo tym pamietac latemv w godzinach III 1 edzy Iu a 17, Gt0Wllq, zaleta okien z taka wvsrawa jest duza Dose swiatla nawet zima, co stvrnuluie wzrost roslin i zawiazywanie kwiatow. Przyspiesza 'to kwitnienie 0 2-3 miesiace, zwlaszcza u Ptuilaenopsis, .l u katlei j wand urnozliwia dwukrotne kwitn ienie Vii ciagu roku.

Witryny okienne zwystawa poludniowa, wyposazone .v osronv cieniujace, doskonalc nadaja sie dla storczykow 0 duzym zapotrzebcwaniu na swiatto.jak katle]e, W;1.ndv i .ich rnieszarice, W tvm tez rnie-

_. . .-'

Czy kon ieczne jest dodatkowe doswietlanie?

Osobiscie uwazam, ze hodcwcy arnatorzy nie musza, ze wzgledu na koszty, instalowac dodatkowego oswietlenia, zwlaszcza jdli rnaja w dODlU okna zorientowane na poludnie. N<lpra'vvcl~ mogt! tam swobodnie pielegnowac wielc gatunkow, Tylko ci rnllosnicv stor czykow ktorzy rnuszq uprawiac je w ciernnym kgc,ie lub 'IV ogrzewane] piwnicy, powinni kupic wsklepach spec] alistycznych od-

Optymalne stanowisko uprawy

powiednie swictlowki. vVtas~;i\vy sprzet oswtetleniowy moze SI't;' iednak okazac rownie kosztnwny, ja k wsz ystkie 'slorczyl<,i\,v witrynic okiennej.

Lato storczykow

l.atern mozna uprawiac na dworze storczvki zirnnych szklarni, preferu jace zrnienne I em pera t II ~ ry, jak rowniez .gatunki z rudzaiow V(lqda, Cart/eva, Millonla, Od0l1I0gi:OSS!]m, Dendrobium. nobile, Schombntgkia, Oncidium i wiele innych.

Z wyjqtkicm Phaloenopsis, Zygoc pew/urn, Zygosepalllm[ Paphlopedilutn wszysrkie inne storczyki mozna przetrzymywac latern na zewnatrz. Trzeha jed na k zapewnic im cieniowane, chronione przed deszczern stanowiska i nigdy Die stawiac' bezposrednio na zicmi, ale wylacznie na odpowicdniei warstwie drenazowej (deski, gliniane donice, drewniane belki up., abv zapewnic swobodny odplyv,7 wodv] b"l_tli tez Vii doniczkach zewnetrznych Z odpowiednim odplywern.

Storczyki mogq spedzac Jato 1)0] zewnqrrz 'W niszach, chroniacych je W znacznym stopniu przed sloncem. Tak21 ochrcne zapewniaji.\. drzcwa (1 gestyrn ulistniemu i zadaszorie balkony; przed zbyt intensywnym swiatlem slonecznyrn chronia storczyki nawet \vysokie stoly. Moje storczyk: stoia bezposrednie. przy scianie dornu, cz~gc na gzyrnsic okiennyrn i na tawce, chronione przez dwa ,para-

37

Krata pod wystepern balkonowyrn zapewnia odpowieclnj,e miejsce dla mieszancow x Ascocenda i wszystkich storczyk6w w wiszacych donkzkach,

sole. Dzicki ternu przez pewien czas S4 wystawione na nczposrednie dzialanie promieni slonecznych, ale dzie]e sie tak tylko rano i wieczorern (parrz zdjecie 113 S!!'Orne 34) ..

zewnetrzne], To wystarczy, by utrzymac slnnaki z dala od nowych pedow. Zalecam jednak 03- Iroznos6, poniewaz 7.e wzgledu na swoje tnriace wlasciwosci preparat ten nadaje sie wylacznie do stosowania na zewnatrzt

Jesli latern wystawiamy storczyki na zewnatrz, must Illy pa mietac o zagrozeniu, Jakim S9 sltmaki, stonogi i krocionogi. Dlatcgo zawsze Ida.d\: kilka granulek Slirnakolu lub podobnego srodka pod otworem odplywowym doniczki

Spedzcnie 181il. na dworze mozna porownac z czteromiesiecznym pobvtern w sanatorium z zabiegami leczruczymi, jesli chcemy SIt;' pokusic 0 porownanie 7.. odczuciami ludzi, Staly doplyw swiezego

3R

powictrza, okresowe burze z parnyrn powietrzern i wyzsze temperatury dzialaje na storczvki jak prawdziwa , .. woda zycia", Roslirry szvbcie] ros 114 , otrzyrnuja dostatecznie duzo ,5wlatia, a podtoze szybcie] przesycha, Storczyki rosnq, wzmacniaja sit;' i zyskuja odpowiednia odpornosc na nadchodzace miesiace zirnowe. Mozna powiedziec, ze w lepszei kondycji wchodza w uboga IN swiatlo chlodna pore roku .. U wielu rodzaiow storczvkow, na przyklad katlei j Dendrobiutti nubile, 0 tej porze roku d ochodzi do ind u kcii kwitnienia.

Wazne,: wysoka wilqotnosc powietrz:a

Idealna wilgomosc, powietrza 'wynosi 50-8.0%. Dla wand i mlodych roslin, a takze swiezo przesadzonvch, wilgotrrosc powietrza moze bye nawet wyzsza.

Wi~kSZq, wilgotnosc powietrza rnozna najlatwie] oSIqgnqC; gdy uprawia si:~ mozliwie d1l7.0 roslin W jednym pomieszczeniu. W moim domu, nawet bez dodatkowego sprysklwania roslin, wilgotnosc powietrza stale utrzyrnuje slt;: na pozlornie 80-90%.

Ta metoda sprawdza Sit;; jednak tvlko wtedy, gdy w jednyrn pokoju rnamy od 30 do 100 storczy-

kow, CO nie zawsze sie dobrze koriczy ella 13.1:J'E't i szyb, Wilgot:ne powielrze jest ldealne dla srorczv- 1,6w, ale OJJ: tel; kprzvstnv wplvw na d rogi orkiechowe mieszkaricow domu. Zwiaszcza alergicv powinni Sil;' tam dobrze cz.uL Same storczyki WY(\iV,lcfzaj<\ rn.kroklimat, \V ktorym nailepiei si,i;' ro 2 \.V_ijJ jq,

Zwiekszanle wilqotnosci powletrza

Wilgotnosc powietrza spada przy siln ic] szym o_cldziiityw.an iup 1:0- iUienistonecznych,wzr;~5!;~ 7.JS DqCCj, wraz zespadkiern temperatury. JeS-1i wilgotnosc powietrza spadnieponizej 50%, na przyldaq Z powodu ogrzewania zirn(j,trz12- ba j 2~ szvbko wyrownac, bo lnacze] pojawia 8i\' szkodniki. takie jak przedzicrki,

J eS_H uprawiamy t ylkokilka3tQTczykow (z czasern moze bye icp przeciez wi~);ej!), warto zastosowac kilka sposobow, by (Jsiqgn.=:],c. wy magana wHgOHWsc powietrza:

• Uprawiaiac storczyki na kruszywie ceramieznym hib in11ej warstwie drenazcwej w kuwede badz w pudobnie wvlozcnej doniczce, .mozna rownie szvbko doprowadzh: do poe wstania odpowiedniego mikrokllmatu.

• Codzienne zraszanie roslin nie jest t~k korzvsme, jak sif;: pcwszechniesadzi. Nie: \,"' . szystkie storczvki to lubia, a V(I dodatku [110~.¢t'l:1y zabrudzic okna i Z,Js-Eony~ Pr,2Y zraszaniu nJ.]e;tv zawsze stosowac wentylarory do usuwania nadrniaru wilgoci. Zra::mmie jest rnetorla gorin,! polecenia jedynie Vol szklarniach z \\-'}IBokE! temperatura,

.. Do znaczrrego zwiekszenia wilgotnosci powietrza W ogrzewanych pormeszczen.ach dqskorialc I)adaj~l sic clcktryczuc nawilzacze powietrza. wodo rrvski, naozynia 'z woda oraz zawieszanc 11.3 kaloryfcrach pP.j ernniki (fla:.j lepiej znit'gia· zurowanej wypalane] gHny) , a nawct suszarki ua pranie, ustawioue przed zrodlem ogrzewania,

Kuweta z kru szywern I:ertl'micxnyhl i plastikowa kratkq zw~~ksza wi.lg otno~c~pow:ietrta. ale korzenie ro.sliny nne stojq w wodzie,

Wilgotnosc powietrza

.. Ten sam eJekt rnozrta oSJfqgn<1c,. ustaw.ajac rozne rosliny, na jjrzyklrrd eibory I ub papirusy,

J tis]i parapet okienny znajduie sit; bezposrednio n;}d kalorvfereru, pomocmoga nastepujace I'Qz\,viilzani.;.; D -v.j kuchni i tazience paJ:_iJ wodna, • rnokre rerzniki Tl,J kaloryfer ach, "W pomieszczeniach gospodar-

czyc h S-ZD U ry (10" 3us/,eni~l bieliznv w po blizu roslrn.

Codzienna pieleqnacja

Ostroznie

ze z rasza n rem

IN ojczyznach wi\kszQ.scli:>torczykow codziennie lub killea razy dzienuic przechndzq cieple, tropikalnc utcWy;pFzyq.aj rnnicj w porzc dcszczowcl Rownicz w naszej szerokosci gl'ugraficznej panuic wystarczajacc duza wilgotnosc powietrza, wywolvwana czestymi deszczami i cieprvm powietrzem 1-: grze_inikrJ\v. Tvlkowvj;_\tkowo moze wvstapic .zbyt 11\ska dla S(ol"cl.:yk_6W wi!gotnosc PQWi~trxJ:. Obcwiazuie tLI podstaWOW a :-:;asad;:t-wilgoLnQ5,( powi etrza, ktor it jest korzystna dla H<\szych dreg oddechcwych, l'pr;o;yi,l rowniez storczykom.

Cz;~sto czytamyw ~s[q-zkd:cJl I czas_opisll1<lch_,t.e- nalezy codziennie

39

Storczyki uprawiane bez podloza najlepiej zraszac na dworze, gdzie obecnosc wody nikomu nie przeszkadza.

zraszac rstorczvki. Z rnojego doswiadczenia wyn i 1:-:.:<1 > 7.€ ZG'l szani e' rnozna stosowac tylko w szklarenleach lub w upalne dni latem spryskiwac roslinv stojace na dworze, uprawiane w pokoju storczyki mog~1 poniesc d uze szkody na skutek zraszania. gdy:.': ra metoda wcale nic jest taka prosta.

U f!(1phioperlihuri mozc czesto dojsc do zniszczenia pakow, 11 innvcli gatunkow pojawiaja sie plamy nll lisciach t grzyby, a taper}" okna i zaslony pokrywaja sht \,\,<1- piennyru osadem, Z tych tez wzgledow prawidlowc zraszanie, podobnic jak podlewanie, wymaga sporych umiejetnoso ..

Zraszanic warto SloSlHV':H.' jedynie latern, gd.V utrzvmuia gi~\l!lelo-

40

tygodniowe upaly. \V .nnych \?I,rypadkach zraszanie srcrczykow \V uprawie pokojowe] przynosi wicce] szkod niz korzysci.

\\1 upalne laio. przy rernperaturach pokoiowych siegajacvch 30°C. rzeczvwiscie rnozna zraszac storczyki. Najlepie] robic [0 rano, gdy promieniowanie sloneczne nie jest jeszcze zbvt silue, Jesli bedzierny zraszac rosliny \v pnh idnie, kropclki wcdy beda dziatac jak mikrosoczewki i moze eloise do poparzenia. Poranne zraszanie daje storczykorn duzo C7,dSLI na wyschniecic, Jcsli \v riocv ua roslinach pozostana krople ,\,1/0- dy, moze !O po pewnym czasie doprowadzrc do griicta i zagrzybienia.

Przy wyjatkowo wysokich temperaturach, przekraczajacych na zt'wna trz 30'> C w cieniu, mozna zraszac stojace na dworze storczyki nawct dwa razv dzienr.ie, awiec dodatkowo rowniez wieczorem. Nicktore storczyki, 1<1.k ap, z rodzaiu \/andu, lepiei ,\-vchianiaj'1 wilgoc wlCCZUreJIl, Przy bardzo wysokich ternperarurach woda zd~1ZY wYSClu14C jeszcze przed zapadnieriem nocy.

Zraszanie warto polecac przy pieI~gnacji siorczykow spedzajacych late na dworze, zwlaszcza roslin stojacych w donicach. [)1'zy wysokich ternperaturach 'sloj''lCe blisko nagrzanei scianv dornu srorczyki bardzo szybko obsychaja. Przed zraszaniern warto, zwlaszcza 1.'il naigor~t~zych miesiacach, PclDiif;'tac o' cicniowauiu. Krople wody skupl.'j,j;t prornienie sloncczne jak ~o· czewki imoga poparzyc llscie.

Najlepiej zraszae storczyki bardzo rlel~katnq mgie-l-k9 wodna, Cisnieniowy spryskiwacz z pornpka znacznle ulatwi nan"! prace. Mozna wtedy regulowac stopieri roz~ proszenia wod y, nie wsporninajac () oszczcdnosct czasu i. wysilku Gzycznego. Nalezv pamietac, ze zraszarny tylko liscie, nigdy kwiatvt Zalegajaca na kwiatach woda pozostawia brzvdkie plam Y i sprzyja clrorobom pcchodzenia grzybowego.

Pamietajmv rez Q uzywaniu lernie] wody do zraszania, bo zwlaszcza W up<11IlE' dni storczyki stlnie reaguja na zimna wode, j to moze dcprowadzic do zz611\ni~Gid lisci. Podczas fdZY wzrostu, ktora u kazd:ej [Osliny moze przypadac.na iri'nvokres, rnozerny 1',17. w tygorlniu dodawac dowody nawoz w plynie (nie wiece] nit. O,5-~ ml na Iitr wody) i w ten sposob przeprowadzac nawozenie dolistne. \V~cHt.O zaparnietacpodstawowa ZdS8Ch; -Jepiej nawozic czesciei \'Ii rnnicjszych ilosciach, niz podawac nawoz 1'Z<1- dziej, ale "T,/ wyzszyrn stczcniu, Duza zalcta nawozenia dolistnego jest oszczcdzanie bardzo wrazliwych korzeni: roslina rnoze przecicz przvjrnowac skladniki odzywcze przez listie, Ten rodza] nawozenla nadaje 5i!? lez dla swie- 7.0 przesadzonycli storczvkow, VI/andy otwieraja \V dodarku aparatv szparkowe dopiero wieczorem!

Oto storczyki, ktore nre znosza zraszania:

• zrzuCaja,celiscie Colantiie, u kjorych wodazostawia na li-

sciach brzydkie pla my J powodujc _gn iei€' nowych pedow,

.. Zygopetalu,m i l!.ygosepahwl, ktore na obecnosc wody reagu:i<l czarnym! plarnami i chorobami pochedzenia grzybowego,

• !Japhiopcdilum, gdy roslina w'ytwarza pqk mi.l?-:dzy liscrni ·sercowymi, ten nie rosnie, gniie lub nieprawidlowo sie rozwija,

• Bifrenaria i t.ycaste, gdyz. ich nowe, pofaldowanc pcdy dziataj,~ iak lejeki zbieraia wode 'iN sarnym sercu mlodego pedu.

Staia obserwac]a .storczyk6w

Pod tyrn pojeciem rozumiern ITlt;> tylko codzienne. a 1."/ najgmszym wypadku col vgodniowe doklad ne og!qdanie ro~liny pod karem obecnosci szkcd n i kow, ale rowniez systerna tycznc zapisywante naiwazniejszvch Informacji na [eltemat, Jcsli chcemy wiedziec, jd k dlugo kwitnie dany storczyk. jakie] wiclkosc i. 5"1 j ego kwia t y, czy wydxielajdi zapaeh, kiedy zaczyna sie puszczanie nowych pedow, jak dlugo mamy danq rosline, ile koszrowala przy zakupie i grlzie j4 kupilismv, musirny to wszystko zapisac lla kartce ze zdjeciern naszci "POdopieczne]". PierwszychSu storczyhow moghun jeszcze rozroznic na podstawie ich lisci, ale oczywiscte zapornnial.un, kiedykwitna,

Jesli okreslirny moment wypuszczania nowych p~d(jw,b<;,d7.iemy wiedzicc, kiedy nalezv ponowme nawozic rosline, Jesli zapiszerny dal<: pcjawienia sie pedow kwia-

Codzienna pieleqnacja

Co kilka dni nal1ezy koniecznie sprawdzic rosline pod katern obecnosci srkodn.kow: dzieki temu zapobieqniemy ich rozprzestrzeniar iu.

towych, bedzierny rnogl, okrcslic, lle czasu potrzebuja poszczegolne gatunki storczvkow, zanim zaIS"Niln<l. K i lki J 1 eui ie doswiadczeuic pozwoli narn ze znacznvm wyprzedzcniern pfze\vidzlec kolejna .pore kwitrnenia.

\NiU~O co rob! mierzyc wielkosc !o..vi;tt6\o\' i zwracac uwage ria: rozmiar psendobulw i nowych 1156,_: wtedy sif;.' let. dowieruy, czy. nasz storczvk dobrze siEi' czuje. Jesli kwiaty $'1 mniojsze niz zwykle. jE'" sli poiawiaja sie coraz mnieisze pseudobulwy i li$Cle, wiadorno, ze roslina jest niedozywior.ai rym samyrn oslabiona.

Kazdy z moich storczykow jest 7.<1" opatrzony v./ plasrikowa etykierke z dokladna nazwa, data i mieiscern

nabyctaoraz ceriq: J1'fPKlCat' maja lE'Z, swoje nurnerv, jcsli marn kilka

- .. ."

egzemplarzy Iednego galllnku. Do·d"tkov,'·o zalecarn umleszczenie elykiC'lki 7. nazwa iskrotcwvm opisem wyrnagan dancj rnslinv - Z, ZU, U, UC. C, CZ (por. srrona 36). Wtedy, nawet gdy roslina przekwitnie, wiernv, zktoryrn storczy.kiern marnv do czvnienia i iak nale-

-'_ - ~ ~

7.y go traktcwac. Takie ctykierki 32\

konieczne db pocz"ltJ.al!·qcych., ,1 przvdatnc nawet zaawansowanym hodowcorn.

lnforrnacje na ternat moich 8101"czykow zawsze marn pod r~kt' \\' kilku segregatorach: kazda roslina rna wlasrra k.Ullt' ze: zdicciern i oplsern, ktorc sq umleszczone \V plasttkowej koszulce. Co kilka dni nanosze najnowsze dane - k16-

·41

ry srorczyk z:a~zyna kwitnac, krory przekwita i co sz:czeg:6]n·ego sv~ z nim dzieie. Pro wadzon e. sysrematycznie zapiski 5q najlepszyrn przewodnikiem do uprawy storczykow. Mozrta na biezaco aktuaUZOWdC dane i \\1 dcdatku Jest [0 jed yna 1(5iq:zkanaswieei<~ 0 naszych roslinach:

Do piel~'gn.acjj storczykow nalezy !ez okresowe, przeprowadzaneco kilka tygodui sprawdzarue warSIWY drenazowe] IN oslonkach pod katern obecnosci szkodnlkow oraz wylewanre gromadzacej sie tarn wody. W stojacej wodzie mega sie bowiem pOjawiC IlajrO±Hlf:'jB:z.e or~ garuzmy ILd~ tez roshua rna korze[lie IN wodzie, co ua dluzsza mete moze okazac sie db niej zabojcze. Jet'fn W oslonce zauwazymy S7.KOdniki lub glouy, nalczy j"l dokladnio oczyscic~ podobuic jak plasrikowa doniczke wcwnetrzna.

'VV razie poiawienia sie glonow na warstwie drenazowei nalezy j~1 zdezvnfckowac Ph.ysa:nem (11.3.lezy przestrzegac zalecen producenta .i chronic przed dostepem dzieci). Stary material' drcnazowy nalezy wyrzucic i za~t~\pic IlOWYIIl. Jesli materia! jest tylko zabrudzorty skladmkami podloza, wystarczy go tvlko doktadn.e przeplukad pod biezaca woda, az do usuniecia zabrudzen, Wanu pamietac, ze pozostalosci torfowcamoga bye zuakomitvrn srodowiskiern rozwo] u drobnych organizmow!

Nie wolno zaporninac 0 stalyrn usuwaniu zwiedlych Tub gnijqcych lise], gdyz mogE! one wywo-

42

Tak duze kwiaty rralezy bardzo ostroznie podwiE)zywEl,c. inacze] moglyby s~~ zlarnac pod wiasnyrn ciezarern.

1;JC ChOTG by bakteryi ne i Sq znakomilvm sledlisklem ella szkodnikow,

Podwiazywa n ie kwiatcstanow

Kolej n ym. koni eczuym zabiegiem jest podwiazywanie kwiatostanow. Jesli nie uprawiamv storczykow w koszykach, ze zwisajacym! kwiatostanaml. nie unikniemy uwiekszosci gatunkow podwiazywania pedow kwiatowych. Dzieki ternu b~'l..tq si~ ladnie prezentoW;:lC, ZW!i.ISZ.CZd W witrynie okienne], a to naiwazniejsze, zapcbiegnierny \f,f ten sposob zlamaniu pedu, Jest to szczegolnie lstotne u rcslin 0 duzych .i ciezkich kwiatach" zwlaszcza u rnieszancow. Ped y kwiatowe mega Sit; ztamac pod wlasnvm ciezarem, gdy b~dziemy przestawiac storczyki na inne mieisce.

Do podwiazywauia nadaja sie nasrepujace materialy:

" NajIepszy Jest okraglv, pokrvtv zielona warstwa izolacyina drut. Kanciaste drury mo_g'=l si~ wcu~·c 'iN ped kwiatewv, ktory znajd ui e s~~ w [azie wzrost u, rosnac wzdluz i wszerz - co moze doprowadzic do powstania blizn,

.' Dostepnc Sq. tez drutyowiniete Iykiern. ale parnietajrny, i.e chodzi tu 0 material uaturalny, ktory :fIe znosiwilgoc_ Szybko straci arrakcyjny wyglad, a drut pod nirn zacznie rdzewiec, Zielony drut ITI.o.Zna za to wiolo krotnic wykorzystywac, ·gdyz warstwa izolacyjna zapobicga kurozji, Przvciete kawalk! drutu mozna przechowvwac \iii gliniane] doniczce na parapecie: dzieki ternu Z2\ wsze bedzie pod reka, gotowy do rtatycbrniastowcgo nzycia,

• Ly"Jeo jest tanie, rna jednak te wade, ze nadaje sie tylko do j eel n orazowego wykorzys La ~ nia.

• 1',:1"$11);;1 klejqca niezbvt sie nadaje. do podwtazywania, bo CZJ-

scm rue rnozna jej oderwac ad rosli n y bez uszkodzenia kwiarostau U l ub pseud ob ulwy,

• lJ.,7 sklepach sa tez dostepnc cieukie drewniane palikl, w kolorze naturalnym lub zielonyrn, zwezajace sie ku dolowi. Mozna je delikatnie whir w podloze, uwazajac, by nit' uszkodzic korzeni. Nie nalezy Leh let wbiiac w pobhzu sclanek doniczki, bo .L1 zrlrowych roslin korzenie czesto sie ra m zwija.jq. Od v .. rysokosci ] 0 em nalezy w regularn.ych. odstepach lui-no przywiazvwac ped kwiatowy drurem do palika .. Roslina zyska w (en sposob oparcie, .ale nie ogr,JO.i.CZY to je] wzrostu. Dzieki ternu bedzie mozna delikatnie korygowac kierunek wzrostu pedu kwiatostanowego (np. w .strone okna). Trzeba zachowac ostroznoscprzy powtornyrn uzyciu palikowl Nadgnile cz¢sd odeinamyi v..ry rzucarny, bo ze wzgledu na wilgotne podloze ten odcinek palika moze Sit; stac zrodlem inlekcji, a takzc sPOWOdO\V3.C gnieie lull choreby pochodzenia grzybowego.

• Pod wiazujac drutcrn Phalaenopsis, trzeha u\.vJZ'ac., by nie umiescicgu tuz nad spiacym paczklern, bo moze tam PQWSt.1C nowy pcd boczny, Dlatego najlepiej mocowac rosline na odcinkach pomiedzy jJ'1Czkami.

• LJ Cauieva lub innych storczykow wyksztalcaiacvch pseudobulwy warto tez czesto zrnieniac kicrunek wzrosru nowych pseudobulw, bo ina-

czei bfi"dq sie krzyzowaly z duzyrni liscmi i tym sarnyrn zajmowaly duzo mieisca \\1 witrynie okiennej,

• Nowo wyrastejace pseudobulwy, ktorc maja Iendencje do rosnj~ci<~ W poziornie zamiast w pionie, mozna za pomoca plastikowei tabliczki (np. tej z. 11(1-

ZW4. rosliny) pokierowac ponad podloze i do g6ry_ Gdy nowa pseudo bllfwaosi<1,gni,e rozmiar co naj mnie] 15 cm 1 rnozna jq 03- troznie przywiazac do starej, rosnace] w poblizu Tub do drewnianego palika,

" Pocbewki listi mog<1 sluzyc, np, u C(WleVQ, jako naturalne podporki kwia ios tan u. U mieszancow, wvksztalcaiacych szczegolnie duxe kwiaty, warto zapewnii' dodatkowe podparcie pcprzez podwiazatile do g6ry, Moina: naciacgor- 1l<1 CZ\~5C palika na dlugosci kilku centymetrow i osuoznie umiescic szypufky kwiatu W powstale] szczelinic .

• OlaPaphi(ipedNvm,motna kupic specjalne metalowe paliki z plastikowyrni uchwylarni, \'11 ktorych mozna unuescic paki kwiatnwe.Cz~sto .ltupujeUly rosline j 07; z taka podporka, ktora podtrzymuje duzy kwiat IN p6J" otwartym zakoriczeniu. GOI"ClCO zaleca m zostawia n i.e taki ch pod" porek.

Storczyki (I krotkich, prostych i silnych p~dachkwi.J,towych lub o lekkich kwintach nie wymagaia podwiazywanla. Storczyki 0 zwisaiacych kwiatostauach pieknie Si~' prczen l uj 2) W wiszacych dornczkach, 1,] Coelogyne cristata luh

Codzienna pieleqnacja

Deruirobuut: densitlonun i D. tfryrstiumim kwiatostany zwisaja kaskadO\vo.\\l witrynie okiennej mozna te rosliny ustawic na koIumnie kwiatewej lub, co jest znacznie tansze, na odwroconej doniczcc. Dzieki ternu kwiaty rnogi:1 swobodnie zwisac, a jednoczesnie nic dO-tykaj~, parapetu.

Jesli mamy pied epifityczny, nie musimy podwiazvwac rosnacych na nirn storczykow,

lJ storczykow 0 bardzo krotkim, pokradajqcym sit;' tuz nad zicmia pedzie kwiatowyrn, jak np, u Phaiaenopsis viotaceo. •. nalezy za pomoca plastikowej el y kietki skierowac go ponad brzegdoniczki lub za pomoc<l!kawaJeczka drC\VJM u niesc nad podrozem, w przeciwnym wy padku grzyhy I u b zgnilizna maze zaatakowac zarowno ped, ja k i k wiaty.

43

Siatki przeciw owadorn zapewniaja dobra ochrorie przed sloricem. Przepusz(z~jCl. swiatlo. ale roslinom nie 9mzi poparzenie.

Storczyki

a wyjazd na urlop

Na iak (Hugo milosnikstorczvkow rnoze wyjecl'wc. na urlop, .zeby nie xlecac podlewania innyrn 050- born?

Vvrjosn~l lub jesienia mozna SPOkojnie wyiechac na 10-14 dni. Znaczn i e ,go rzei jes t 1J te rn, gd Y wysokie ternperatury na zewnatrz powoduja koruecznosc podlewania storczykow chvJ razy w tygodniu, a czasem nawet zraszaria. Stojqce na dworzs rosliny wyruagajL! tez ocieniania.

'Al takim wypadku nailepiej wprowadzic zaufana j odpowiedzialnq osobe w tajniki podlewania, zraszania i ocienia [Ilia srorczykow. Systemy nawadniajace z wehiianyrni szuurkarni, prowadzacyrni z doruczki do pojemnikow Z woda

44

Sq wprawdzie ranie, aie pracochlorine i zawodne: dlatego nic poswiccimy im ru wiece] uwagi, Prostsze w instal<1cj i SOl dziaiajace Vv podobny sposob syste en y, skladaiace sir; z glinianych lub plasukowvch rurekz wezykiern, ktore po prostu wklada si~ \N podloze. To [ednak dose koszrowny sposob, jesli marny duzo storczykow. POZet rym latwo, sle zatykaia, co oznacza, zc rosliny nie dosraia worly, gdy my jesiesmy na urlopie. To zbvt zawodnv sposob ..

Spnry kropot sprawiaja wandy .i inne storczyki w uprawie koszykowe] 111h rnoruowane. na Jcorku bez podloza, poniewaz \V zalczno sci od oorv roku wymagaja todziennego zraszania, a przynajrrtniej co drug! dzieri zanurzania w wodzte. 1\I10l0,'I im wprawdzic przvrnocowac rurki 1. woda do zd rowvch ko rzeni powictrzn yell, ale nie zasrapi to rownormemego zraszania roslin: rurki Sq n.::ljp6i-

niej po dwoch dniach znowu puste.

Innymrozwiaza fj [em, \'V razie wyjazdu na dwa tygodnie, jest powieszenic w Iazience doniczek z waudami nad wvpelnlonq woda wauna. Ewentua lny krotki niedobor swiatta nie powinien miec niekorzystncgo wplywu na rosliny, je@ zapewnimy irn dostateczna "V il go most powietrza. Najl epie] pozwolic iednemu luh kilku korzeniorn zanurzyc sie w wodzie. OZlf,'kf lemu roslina bcdzie sie Sdrna od zy\vi.ac i pobierac pot rzebne skladniki. Jedyna wada jest rvzvko, i.e korzenie mogJ. w tyrn czasiezgnic.

Jesli cbcernv wyjechac na dluze] n i 7.: 2 I ygod nie, nio obej d ziern y sic: bez po-nocy lachowca, przeszkolonego sasiada b'1dz zaprzyjaznicnej mHo.sniczkisrnrczykow.

Koleinytn problemem jest ocicnianic roslin latem. Na czas wyjazdu rnozna zdjqC storczyki vz okna i usrawic na srolikach b,~di na podIodze, trzcba jednak pamietac, ze tym samyrn przcnosimy roslinv 7, naslcnecznionych rniejsc; do ktorych przywvkly. Nie kiedy m 0- ze (0 prowadzic do zbyt wczesnego przekwitniecia lub orlpadania p(lk()\-V Izwtaszcza II Phalaenop_sis)., ale nie powstaja wieksze

szkedy,

Lepiej jednak zdaie egzamin zaklejenic szyby przezroczvstym papierern lub pergarninern. Nic wygl<lda to mozezbyr ladnie, ale jest

bardzo skureczne. tat\~'jej jest na czas urlopu ustawic parasol przed oknern .zeslorc.lykamL Jesli we .. vszystkich witrvnach okicnnych stoja storczyki, rnozna czescicwo spuscic roletv, zawlesic firanki lub siatki przaciw owadorn. \\7 takie] sytuacji warto jednak kogo$ poprosic 0 regularne i dokeadne wietrzenie pornieszczenia przcz kilka godzin,

Moje ulubione rozwiazanie 1.0 parasole oral. siatki przeciw ow d.dOH1o Rosliny pozostaja n21 swolch dotychczasowych miejscach, orrzymuja dos~ swiatla i nie -54 narazoue na poparzcnie. "\TIl swoje] praktyce w uprawie ponad 5(}0 storczykow jeszczc nigdy nie przytrafilo mi.sie, zeby powaznlei zaatakowaly jc szkodniki, nie do" szh; tez do poparzenla roslin. Stojace w pokoju cieple powietrzc moze .jednak doprowadzlc do przedwczesnego przekwitniecia czesci sterczvkow. Dlatego nalei.y zapewnic wietrzenie pokoiu, a nawet ustawic wentvlatory (7. wracznikiem czascwyml).

) t?sli ktos' uprawia duzo storczykow, po urlopie okazuje sic, ze mirno podlewarua przewaznic wiele roslin przekwitlo. Najlepsza opiek~ zapewni storczykowa .opiekunka", ktora z nimi rnieszka i dba Q regularne wietrzeuie.

Pieleqnacja po kwitnieniu

Spos6b piclegnacji storczykow po kwitnieniu wynika z warunkow' kl i rnetycznych, PJ n ujacyc h 'vV regionie pochodzenia przodkow danych roslin. PIZY mieszaricach decvduje SUeTa pochodzenia obu roslin, zkU)rych skrzyzowania wyhodowano zwykle hardzie] odporne na temperaturc odmiany.

"Jrzeba pamietac, ze roznc rodzaje i gatunki storczykow nalezy niekiedy odmiennie pielegnowac po kwitnieniu, Ogolna zasada brzrni - przesadzic, meco mnicj podlewac i trzymac 'vll rernperaturzc nizszej o kilka stopni. DIa wiekszosci siorczykow to wystarczy, by pot-em mogly znow zakwitnac.

Wielu storczykom odpowiadaja bardzie] suche i nieco chlodniej.sze warunki, ale niektore ualezy rownomiernte podlewac i nawozic przez caly 1''Ok., Nazywam to "upra\\'9 ci<:mi'l"·

In ne srorczyki przechodza \OVYl\3.Zne okresy spoczynku, podczas kt6rych nalezy ogran.czyc pcdlcwanic i nawozenie, a nawet calkowicie tegozaprzestac, Mimo to rosliny potrzebuja duzo swiatla. Takim s to rc z'y'ko Ill, aby zrnusic je do z,J\\!.i.<lZ,g nia kwiarow j ponowncgo kwitnienis. rnusimy zapcwnic wi~ksze zroznlcowanie tempcratury miedzy d nicrn i noca. Jesli nie bedzierny przestrze-

Pieleqnacja po kwitnieniu

gac owych okresow spoczynku, stcrczyk ponownie rue zakwitnic. Przy zakupie rosliny najlepiej szczegolowo sie dowicdziec o jE"j dokladne wyrnagania uprawowe,

Storczyki bez wyraznoqo okresu spoczyn ku

Pha.laenQPsls

Ten najczesclej spotykanv \N uprawie w witrynie okiennej storczyk nie rna wyraznego okresu SPDczynku po kwitriieniu. ale pojawiaja sic fazy, w ktcrych wolniei rosnic. Dotyczy 10 okresu, kicdy nowy lise SCITO\V)' jest rownio du'I.y lub wiekszy ad liscia z poprzcdniego roku,

Phaia.enops"is nalezy rownomicrnic podlewac I nawozic przez cary rok, Po kwjtnieniu nalezy odciac kwiatos tJI1 alba P()\vYZ(~j trzecie,go od dolu oczka spiacego, alba pod natruz . szyrn przekwitlyrn kwiatern, Nlektedy stare kwiatostarry jeszcze przed kwitnieniern rosna dalej do g.ory i wyksztafcajq; riowe paki. J eS'li widac taki 1'07.wo]. ocz ywiscie nie nalczy odcinac k\.vi.:HOSI;"IIHJ. Rowriiez u form botanicznych Phalaenopsis kwiarosran utrzyruuje si~ po kwitnieniu.

Mozna nie odcinac przekwittych kwiatostannw form botanicznych Phalaerz6psis (np, Ph. equesuis. Ph. hteroglypl!ica." Pit mannii, fJh, corrW-cervi, Ph .. violacea, Ph. lueddemanniana, Ph, gigant.ea). VV kolej nyrn roku WYI)liS7.cZq 110\"(1:' kwiatostany rowniez ZC' starego

U prawa storczykow w praktyce

Dlaczego storczyki nie kwitna?

Jesli przez ponad rok storczyk nie kwitnie, moze to wynikac z nastepujacych przyczyn:

zbyr wolno r681 i oSiqgnql do]rzalosc 'W .zrym rnomencie (dotyczy stcrczykow SymPD~

• zostal drastycznie przenawozo- dialnych), a przez to nie do-

nylub przelany, i teraz nie rna szlo do mdukcji kwitnienia,

juz zywych korzeni w podlozu,

• nie przestrzegalismy okresu Nalezy sprawdzic wszystkie

spoczynku, 'ewentualne przyczyny i sprobo-

• stal w zlym miejscu, zwykle wac kolejno j~ wyellrrunowac. zbyt cieplym Jut rez za ciem- W' niekorzystnym ukladzie moze nym, to potrwac nawet kilka lat. Nafle-

• zostal wniewlasclwyrn czasie p~.ej pokazac taka rosline doswiad-

przesadzony, czcnemu hodowcv storczykow

" slimaki zjadty pedy kwiatowe, i poprcsic o pomoc, Pachowiec na-

• szkodniki zaatakowaly system tychmiast pozna, czy system ko-

kcrzeniowy, rzeniowy jest \\7 porzqdku i czy

• bledy w uprawie lub pielegna- prawidlowo nawozilismy i pcdlecji spowod owaly, ze storczyk walismy rosline.

pedu. Cdy iednak zauwazymy. ze SI,l ry ped kwiatowy zoiknie i ZdSY" cha, nalezy go OdCAqC 2- em nad 10- dyga, w ~ en sposob nil pewno jei nic uszkodzimy. Z suchego pedu i tak nie wyrosnie nowy.

J esl i p rzet rzyma In '/ Ptuilaenopsis po kwirnieniu 8 tygodni IN niece nizsze] ternperaturze, ok. 16- 18<lC, wypusci \IV tyrn czasie przvnajmniej jedno nowe boczne odga±~zienie, a czasern nawet noINY ped kwiatowy.

46

Inne storczyki nieprzechodzace okresu spoczynku

R6 v vniez inne storczyki kwttna stale 11J. tym sarnyrn pedzie kwiatowyrn, Naleza do nich na przyklar! 011ddfum papilio i Oticidium J(a'uhi. - ga" tunki Psychopsis, Epidendmm. anceps, Iipidendtum ibaguense, Epidel/drum nuiicans. Ponadtow obrebie Paphiopedilnni sa ganmki, ktore W okresie ad roku do dwoch lat \vyksztaicaia l5-24 kwiatow na jednyrn pedzie, np, Paphiooedilum ptirnulinum, P, gUI.ncophyllurn, fl. 'Pinocchio' j P. chambertainianum.

Storczyki z wyraznym okresem spoczyn ku

Inne storczyki majawyraznie wyksztalcony okres spoczynku, podczas 1<.161'(>go wymagaja obnizenia ternperatury W nocy [/Iub czesciowego badz calknwitego zrezygnowania z podlew,'mia.W okresie spoezynku nie wolno tez ich nawozie. Do grupy takich storczvkow naleza rniedzv innymi: Dendrobtum nobile. Coeiogytu: cristala, niektore katleje; kalante, Ouasel_urrt, Btussavola digbyana, Schomi: urgkia.

Wiele storczykow wyksztalcajacvch pseudobulwy rcwniez przechodziokres spoczynku. Ze wzgledu na .5wo)4 budowe Sq do tego dobrze przystosowane. Pseudobulwy doskonale rnagazynuia wode i skladniki odzywcze i dzieki nim storczyki mega przetrwac w swoich regionach pochodzenia pDf\;' sucha, i1 nawet diugq S.LISZ~,

Nizsza rernperature otoczenia w nocy latwo uzyskac, wystawiaiac starczyki na calc laro 1103 dwor, az do korica wrzesnia. Pleione, Bletilla striata i przedstawicieli niektorych inn yell rodzaj6w mozna trzymac na zewnatrz do nadejscia pierwszych przymrozkow. Dla wielu SWl'O,yk61,'1/ wystarczaiace okaze si~ ustawienie ich na 8 tygodni wpoko]u, gdzie IIa przyklad we wrzesn iu i pazdzierniku temperatura jest nizSZ<1 0 4-8".c, 21 takze ograniczeuie podlewania.

Rosliny chtodnalubne raozna ustawic na zirne w jasnym, nieogrze-

Zrzucaiace liscie Calanthe maja wyrazne okresy spoczynku. Ponadto zrzucaie likie jesienia.

wanyrn pokoiu lub ogrodzie zimowyrn. Pteione 11'1089 nawet przezirnowac \1,' pojemniku na warzvwa w lodowce, jesli Die dowierzamy kosorn i drozo ornw ogrodzie.

Zrzucaiace liscie kalanre po kwitnieniu powinno sie podzielic 11<1 poledyncze pseudobulwv j poledynczo jeposadzic, peniewaz korzenie stare] pseudobulwy latwo sie rozkladaja, a pseudobulwv 'l. poprzodniego roku CZl?iSiQ sit;' marszcza. SViliez() posadzone 1"0- sliny nalezy nastepnie przctrzymac w carkowitei SLlSZY i ZOS(J.\V1C w spokoju, Mozna [e uShl\vi¢ \1,,' ciernncj piwrucy lub pod storem, !:I nawet 1,'1,1 jasnej witrynie okiennej do CZ21.'ill" a{, U podstawy stare] pseudobulwyzaczna poja-

wiae si~ nowe pedy. ad fej pory mozna znow pcdlewac rosliny ! solidnie nawozic, zeby nowe pedy szybko sle rozwinely, a roslina mogla zakwitnac. Nalezy zwracac. uwage, by nie moczyc nowych przyrostow, bumozc to spowodowac gnicic. W zaduym razie Calauthe nie nalezy zraszac, l.isciei nowe pedy ~q niezwykle wrazliwe na wcde .

. U kalame zrzu caj aoych Iiscie staia sie one iesienia jasnczolte, potent przebarwiaja si~ Ita brazowoi opadala, Bl:qZOWC liscie mOZBa spokojnie obcinac, ale nie nalezy tego robic zbyt wczesnie 1 Znaj d u iace sie w nich skladniki odzywcze przechodza do bulwy dopiero wraz z brazowieniem Usci. W tym momencie ualezy calkowrcie zrezyguowac. z nawozenia, poniewaz bez I Uki roslina nie rnoze j uz przetwarzac substanc]i odzywczych, Wraz z przebarwianiem si~ Hgci pojawiasiejednoczcsnie TId dole nowei pseudobulwy nowy ped, a czasern nawet kilka pcdow. Od tego mornentu znow mozna rosliIll? podlewac i nawozic, przy czym lrzebapowoli ;l\vi~"ks7.ac dawke. Jesli IN tym okresie nic pojawi s.i~ 11;3 bulwie nowy ped kwiatowy !JznaCZJ: to, ze jest ona zbyt slaba i w tym roku nie wvksztalni kwiarostanu.

U Rossioglossum gnlndei Lycastp. arotnatica r(J\,'{niez nalezy przez pewien C7.i1S ograniczyc podlewanie, a mla nowicic po osiagnieciu dojrzelosci przez pseudobulwy j liscie, Nie nalezy iednak calkowicie rezygnowac Z podlewania, ponie-

Pieleqnacja po kwitnieniu

waz nie rnozna dopuscic do VilY' schniecia i skurczcnia sie pseudobulw. Inaczej jest z Deruirohiutn. nobile, ktore dopiero po skurczeniu si~ psudobulwy maze przystapic do wyksztalcauia pedow kwiarowych, Ogr.aniczenie podlewania i obnizenie temperatury doprowadza w koncu do indukcji kwitnienra.

Nie doczekamy si~

tak imponujacych kwiatow

u Calanthe, jezel'i bedziemy uprawiac je "syst€meri1 clC!9tym", bel okresu spOClyh ku,

41'

PaphiopediJum chamberlairiianum to "seryjnie" kwitnacy storczyk - rna 24 kwiaty rta kazdyrn pedzie

I kwitnie przez 2 lata

Kwiaty storczyk6w

Dlugosc okresu kwitnienia zalezy od rodzaju i gatunku storczvka, zarern moga sie one znacznie 1'67:nit. lstorne znaczen.e rna stan zdrowia rosliny i staranna pielegnacja, it. takze temperdtura, \;Ii jakie] srorczyk przebywa. Dane Z3- mieszczone \'1/ przewodnikach na temat czasu j okresu kwitnienia nie za WSZ{~ oznaczaja, ze 10 sarno bcdzie sie dzialo ZE' siorczvkami uprawianyrni 'IN dornu. Zmiana rniejsca czy zabiegow piei~gnacyjnvch mozc opoznlc lub przyspieszy': kwitnienie rosliny.

()g61A1ie rnozna podzielic storczvki na kwunace \:.. .. iosna, latem, jesie-

48.

ni.; i zima. Storczyki uprawiane 1,'11' domu w wi tryn it:' okiennei, gd Y juz si~ ptzYZWYCZ"dJg do nowego mieisca, zasadniczo r rzyrn:<1j<'j sie tvch POl' roku,

.IdE ViI kraju pocbodzenia dany .gao .tunek kwitnic zawsze we wrzesniu, moze, ale uie musi, w rym samvm czasie zakwimac II Has \\1 domu, gdY:7; roznica miedzy srcdowi skiem d.Z1J ngl i czv wvzvny it witryna okicuna jest przeciez ogromna. Z mojego doswiadczcnia wynika, it: rosnace u mn ie storczyki kwitna znacznie dluzei s niz poclaje st~ to Vl ksiazkach. Okresy kwimicnia pokrywaja sip, raczej IJ\.!' niowielkirn stcpniu, jesli 1,'10,,1 ogole.

Nowo zakupioua roslina potrzebuic zwykle troche O;;lSLl, zeby 5i~~ przeslawic I przyzwyczaic do nowego miejsca DfJZ zrn ienionych warunkow uprawy. Bodzie kwitla i rosla, ale pelna aklimatyzacja 'IN uowym miejscu zwykle trwa dwa lata,

NastepujqccInforrnacje zebralam na podstawie ohserwacji storczvkow uprawianvch 1/\1 witrynie okiennej:

Bifi'enaria hacrisoniat~

Kwitnie mnie] wiece] 3-4 fygodn ie iwydz iela .siln y zapac h. przyprnninajacy konwalie.

Blelilla striata

Kwimie rnniej wI~cej 3-4 tygodnie.

Cettley»

U wielkokwiatowych karlei kwiaty utrzymuja sie przez 2-3. tygorlnie, 1I rnieszancow wielorodzajowvch

nawet do 4 miesiecy. Najkorzystniejsza JeSl sytuacja, kiedy katle_i<) rna dwa kwiatostany J1a roznych bulwach ,. ktore kolejno dojrzewa}c!, gdyz. wtedy mOZ€l11Y si~' dluze] de-stye pieknymi kwiatarni. Ivlieszarice wielorodzajowe Cattleya o rnalych kwiatach mogakwitnac od 2 do smiestecv.

Coc1ogyne cristete

Wczesna wiosna zachowujeswoje pachnace .kv ... ,o[aly, przypominajace kwiaty karlci, przez 01<01'0 10 lygOdni. Wieksze rosliny Z wielorna pedami kwiatowymi wygl.:\daj.'-l naprawde wspaniale.

Cymbidium

U cymbidiowdlugosc kwitnienia zalezv przede wszystkirn ad ternperauirv, Cd}' majspaki. musza bye. trzyrnane IN tempcraturzepouizej 14°(. inaczej ,P~1ki lllog'1 7:0- stac zrzucone .. Rowniez podczas kwitniema wiekszosc gatunkow wyrnaga uizszvch ternperarur. lch wymagania doskonalc spelrua ogrod zirnowy, pouiewaz wiele gatunkow cymbidiow osiaga irnponujacc rozrn iary. Miniaturowe cvrn bidia potrzebuja zrracznie mniej miejsca j tatwiej je sklonic do kwitnienia. Okres len wynosi od 3 do 8 tygodni._

Dendm.biutll minax CW, anrennarum

Te storczyki z dwoma pedami kwiatowyrni kwitna przez 6 do 12 rniesiecy,

Dendtobium nobile

Kwitnie przez 6 do S tygodni, ZoJzwyczaj wiosna. Jesli trzyrna niy

rosiiny dwarazy w rokuprzez kilka tygodniw tcmpcraturze lO-oC mo:z.emv spodziewac s-l¥ dwoch okresow kwitnienia. pJzy czyrn drugi rozpccznie si E? -pod kon i eG ];:1(3.

l.lC7ll€ {~g7,E'nlplar.te Dendrohiuni ndbile kwitna U rnnie .dwa razy IN roku, IXiniewJz iatcm przebyWJjq na dworzc.cc bardzo btl po\!Viild,-~ 'vvymdg~n iorn storczykcw strefv zmiennvch ternperantr. \iVaz-ne, zebypo 'dojrzeniu nowych pseudobulw przcz (, rygclt\rri znacznic cgraniczyc pcdlcwarii e, az. zaczna s:i:ii nne kurczyd. Jesieni4 nalezy wnicsc rcsliny z powrotern dodnmu.rustawic W mozliwie jasnym 111iejstui powoli intensyfikowac podlewanie .i nilWDZ['Dic.'0/ zbyt. \v),501(lcJ temperal:urzeUeric1i"ohium no/)Ue nit:' k \-v it n ie, 1(:,_( Z W ytw ar za zarnias t kwiatew n6v/€ {ldl~d5<ty. :C.dy "",-"y" tworzq out' korzenie, mozna od-dzieL"n; j -Sd.<LizJC nowe roslmv.

Dt'l1drobiUlll phaiaenopsis

Kazdy kwlatosian k wUoj1j J_lf/...t:'%', 3-4 miesiace. pr.Z)! dwoch pedach

kwtatowych, l,,1.61·E' kwit 1l(1 jeden po clrut;:irfl, okres kwitnienra maze wynosicti+? rf) i.esl-t;CY, ] to d ;;V'i1 razy I;.lj roku.

~( Doneeenopsts-: mieszarice KWl81y IJtrzymuF'lsJ\, runie] wiece] przez J miesiace.

EgidemJrum

Epideruiruni i.bllgueI1Si:' jE~ tadi(:ons kwitna.prxez 5- do 10 miesiecy, zwykle od grudnia. Epideudrum t;:(lf!,mns.,kA;vi I nit! natorniast lylkQ przez 6tvgudni latern ..

.f{aeiriaria discolor {syn. Ludisia r1i~lcolor)

Ten stcrczyk kwitnieod gyudnia do lute-go przez 8 do 12 lygodni, wzaleZllOSci od liczby pedow, Moja najwieksza roslina wytworzyla ponad 20 kwiatostanow, Hacmaria dLscolor nalczy prz-ydqc pO .kwltnleniu PO\.vyzcj Iisci: wtedv nastepnego rokn zakwirnic nie rylko ze starei Iodygi, alei z nowo wytworzon 5Th p'r'd6w.

Calanthe zrzucajace Iiscie

Te SlWFC.iyk~ k\1, ... iUlq ad g('udniJ do Jutego przez 6 do 9 rygod ni Vi ,Z.3- leznosciod kondycji roslin i hczby .kwiatow.

Duritis pul(her:linJa

Kwiinie .1--:5 rniesiecy cd kl!J lub pozne] jesieni.

Lycasle a.tonwfica

Kw.ilnie zaws7.e od czcrwca do P6t.ne_gb L"1t<3 przcz 6 tygodni,

MiltQnih i X MHtonidil1'm

J\tlog<1 h',},iHl~l~': (to 4- miesiccy. Kwiaty ora? nowe PE?dy :;<1 bardzo wrazliwe na zraszarnc. Istnieja mieszance z fuudacji Jel'sey,kr6- re rnog'l kwi!nqc do sicdrniu micsiecy, ale rnaja niece mniejsze kwiaty.

OdO'fltogjOS,')U111 leevc

Ten storczyk [(\yj!rli<i mriiej wiece] przez 5 tygodni w okresie mi~_(t,f;y styczniem i1 kwictnicrn.

Paphiopedilum

Dlugosc okresukwitnrenia zalezv :od gatuuku badz od mieszanca. Poszczegolne kwiaty utrzymuja

Kwiaty 5tO rczyk6w

P<::lphiopedilum ma'lipon&ns'e x primu/inum rna ;n~e tylko ekstrawaganclki wygJqd. ale kwitnie przez 4'---6 miesit?<:y.

sic od jednego au czterech mi12si~'cV, zit':nq zwykle dluze] .. Paptuopcdilnm pritnulinum, P . .glaLk:opr[yliWTl. P. 'Pinocchio., k\viln'1ce seryj uie, IN:-/( W~l r7.<'I!jqcl;' po kh~e'i wiclc kwiatow na p~dzie. kwitna u mnic co najmniej przez 14-15 rnicsiccv' Papliiopediuuu chambi:_;rlainiuJwm(,__l~.i_J;gn~fo :( 24 1'0.7.wijajacyrn) si'0' [eden po drugin: kwiara rni rekordkvJll,nienltl 1'07.ciq-gJ;j,~cy sie Ml. rh:V,1 lata.

POle!1)n.iJ8i\,puje jednak rowuie dtugi ok-es spoczynku. az w pelni dojrzeia. n(iwe nlistuiorre pedy. Moze It) trwa~; rok, a GZaSClI"JTl 11\3- wet dhlzej. JeW SWrc?yk mial na pOC%;;~i ku SPOTO III i stn ionych pr;o dow nti:.nej wfelko~ci, rnoze wyda,\'a¢ kale-jn€' kwiatostany ~ stac'.8i~ stale kwHn'1cq roslin,'!.

U prawa storczykow w praktyce

PhaJaenopsis

Mozliwe jeSl kwit nienie przez caly rok .. Mieszance ua 1 c7~scie.i kwi tna wczesna wiosna luh jesienia, Obecnie \V szklarniach mczna prowadzic rak ukierunkowana upra\'\1\' Ptuitacuopsis, ze rosliny zakwitaj<\ \\1 scisle okreslonyrn czasie. np, hialy [alenopsts kwitnie na §"vi~ta Bozego Narodzenia, VViQk:;zosc moich lalenopsisow wytwar7.;1 uowe pedy kwiatowe miedz.y wrzesnicrn a listopadem, i kwitnie miedzv gruriniem a marccm,

W ksiazkach zwykle okresla ::;i~ czas kwitnicnia Pluilocnopsi: na 2-3 miesiace. Z rnojcgo wlasnego doswiadczcnia oraz fnforrnacji od wyspecjallzowauych osrodkow upra \vY' storczykow wynika, ie roslin}' mogi1 kwitl14t co n.ijmniej 4 rniesiqce, a czesto nawet bez przerwv ad 7 do 12 l1liesit;'c~i, liczac od otwarcia oierwszego kwiaru, az do cstatniego przekwimienia. Dzieki staranne] piel~gnacj~ talenopsis moze kolejno, a \,1/ szklarence rZdscm. nawet iednoczesuie, wytworzyc od 1 do 3 pedow kwiatm.vych rocznie. Przy uprawie \v dornu zwykle b~dt.ierny musieli sie zado\NDLie jedn \/111 kwiatostanem. Niektore mieszance, a takze Iormy ootaniczne, l"najq jednoczesnie otl 3 do 4 pedow kwiatowych, Ponadto rosliny z rodzaju t-tialaenopsis \"vypuszc/.aj4 /.f' starych pcdow [eden lub kilka pedow bocznych z paczkow spiacych. Rownicz dzieki (emu roslina moze w pcwnychokoliczuosciach kwitnac przez kilka lat bez przerwy. Zdarzaja sit;' nawet egzcmplarze, ktore z wyczerpania intcnsywnyrn kwitnieniern gilld,!

5.0

Ptelone

Przy niskiej tempera tu rze na z·ewnatrz, praktycznie tu7. powyzej O"C, kwiaty IJlrOg<j .'\i~ utrzyrnac przez 8 tvgodni. Pora kwitnicnia przvpada najczesciej na styczeu i luty, 'IN zaleznosci ad tego, kiedy przechowvwalismy ro~ 1 i ne v.' ~()dowce, Rowniez \ ..... ' dornu kwiaty powinnv sie utrzymac pO.ez f:, tygodni, ale lAI silnie ogrzcwanych pUlIliesze7:e n iac h 0 lues len skraca sie do 2-3 rygodnl.

x Rensnopsls

Ten storczyk kwitnie 3 miesiace,

Rossioglossum grande

(syn. OdontQglos!.um grande)

U rnnie regularnlo kwitnie zawsze jesienia, zwykle \~le wrzesniu i pazdzierniku.

Okrcs kwitnienia wvnosi przyneirnnicj 4 t vgodnie 1M kazd v ped kwiatowy. Tu rcwniez obowiazu]e zasada, ze kwiarv '0..' rnieszkaniu dhizej sir: utrzvmuja przy temperaturze 16"C nil: 22°C_

Vanda

Wandy kwitna od .5 do 8 tygodnt, czasern na "vet dluzej.

Liczba kwiat6w u roznych rodzajow storczyk6w

Liczba kwiatow zawszo zalezy od konkretnego rodzaju, gatunku, wielkosci, genow i wieku .storczvka, ale rowniez od wielkosci kwiatow l warunkow, IN jakich upr,rwiamy rosline.

Ccny okrcslaia, ile dana roslina maze mice kw.atow, Nawet Cattleya giuuetualense nie zdcla \vytworzyc 180 kwiatcw, jak to sie udaje Epidendrutn ibaguense lub E_ radicans z dwoma Iylko kwiatostanarni. Kwitnacy po raz pierwszy Phaiaenopsis bedzie rniala co najwyze] 1-3 kwialv, ale La sama roslina wvda ich Slat pozniej, \'I!' zaleznosci Ol1 garunku, pcnad 20.

Epidendrutn ioaguense jest rekordzista, jesli chodzi 0 liczhe kwiatow. W dwcch tylko kwiatostanach naliczylam 180 kwiatow, Z tvrn ze nie rozwtialv sif one 1'6wnoczesnie. ale kazdorazowo hylo okolo 50-60 kwiatov .. i. Jeden z eg·zernplarzv E_ ibagnease rnial na weI 9 kwiatostanow. Liczbe kwiatow moglam wredy okreslic jedynie szacunkowe:

Calsnthe

N CI j eden kwintostan przypada 11 rnniejszych roslin od 3 do 7 kwiatow, IJ duzych, silnych egzernplarzy nawct 20-30, jesli I'O.slina dobrze .si.t' rozwinela urzez late.

c.attlcYi:I

lm \vi~ksze kwiaty, tvm mruejsza ich liczba. U roslin wielkokwiatowych rnialarn do. rej pory ad 1 do 4 kwiatow na [eden ped {Catlk·ya labiata}. lnne, drobnokwiatowe .gatunki i mieszance mail) w jednyrn kwtarosrarue po 5, 10,. a nawei 14 kwiatow.

Canleya guatemalense rna nicco rnniejszc kwiaty i. na dwoch kwia-

tostanach mcze ich: miec jednoczesnie penad 20.. :x Stiphrolueiiocauleya maJa" ad 1 ch4 kwiatow.na kwiatostarue

CoeJogyJle ccister«

\V kwiatostanie JTI;1 od 3 do 5:kwia" t6w. U doskonale kwunacei rosliny z stedrmoma kwiatosta narn i moze :;>i.~ poja\viC od 24 do- 28 l(\1;ria. 16.\v l

Dendl'Ohium

W zalcznosci od gatunku Denaroinurn na jeden ped moga przypadac 1-3 kwiaty, 0.k010 10 luh nawet znacznjewiecej. Uei1(lruh~urn de.nsifLprurti. czestn wypuszczalo U mnie od 3 do .5 p~d6w kwiatowych, na kazdym z nich znajdowalo si'~: ~X)-60 kwiatow. R'rvi!:;:c jednoczesnie moglo bye okolo 300k\:vtat6w, ktore otwieraiy sit;. jednego dnia i rowniezjednego d nia wiedly. Dend rohia' antylcpie Ql'<:1Z' Dendrobiwn thvrsiilonu« magg 111 iec na rJZ na kitku pedach kwiatowych nawet ponad 70 .kW1J;16\'!!,

neruJrqhium rwbUr; [ j ego nue'sza6ce maj<1przy odpowieduiei pie1ffgb;aJ:;,ji i uprawie mieszanej \v witryrrie okienne] i \V ogrodzie z reguly od ] 0 do ~(J kwiatow. Jcdno z rekordcwcJcwitnecych moich D, nobile mialp96 pachnaeych bia+yeh kwiatow z czarn-<j gardziela. Detulrobttun. phalaenopsi» OJ.a. za tp na pedzic kwiatowym zaledwie od 3 do. 7 kwiat6w.

Kwiaty storczykow

Kt6re storczyki majq' najwir:ksze kwiaty?

Najwleksze .kwiaty maia bez watpienia njektor€ gatunkl ka-

tI!2L 'Wielkos·c. kwiatow osiaga 1~~25 em, a w dodarku czesto tez wspaniale pai;:h:ua; .. To iedne z rekordzistek; ,1 t;s'li nie bierzemy pod uw3g~Ph:ragmipedfu.m i Popniopcdiuur: 0 szczegolnie dhigich pla tkach (petale).

Rewnlez niektoremieszance Paphiopedililm m~iq lmponujace kwiaty 0 rozmiarach 12-15 em, pewne amerykarislde mieszance majq nawet 20 ern! U Phalaenop;sis najwieksaa srednice kwiat6w,sh;gajqcq 1.2-1.3 em, rzadko .15 em, m~IJ4 niekrore mieszance.

Dendrobium. kjngi(P1um,.Phalaeuopsis equestris I. Epidendrarn iboguense maja za to kwiaty w Ielkosci od 1 do 2 em.

Kwiaty mega rNl1t1,c na pojedynczxropedzie kwiatowyrn (rip. paphiopedilmn) j W rozgalezionych grQ[],ach lub baidaazkach (up. Dendrobitun tl1yrsi(lorum) lub tez w wiechach, rosnacych naprzemieunie rta jednej Iodydze (np, Oncidium).

Epid~odrum rEI dicap,') i E. iba.g[lCll~:C Duze roJlinyz 8 kwiatostanami maja aka-to; 400" jaskrawvch kwiatOw. I{ozkwjtaja, one Jed nak PO ko-

Mi~szaniet x BraS50catt'~yq rna wYJ<ltkowo piekne, pach nace kwiaty, kto're OS!~gC1j~rozmi.ar 20 em.

Obowiazuje jedna podstawowa zasada: im mniej sze kwiaty, rym wiece] moze lch miec storczyk. Irn wieksze kwlaty, tym mnie] bedzie ich na roslinie.

lei, tak ze p!;:'dy slatq sie COfJ.Z dhrzS2-e. Mlnro tobaldaszkoware kwiatostany zns id u;l sie met r nad parapetcrn.

51

Rekord liczby kwiatow dzterzy Epidendrum 'Ballerina'. Do tego rna dtugi okres kwitnienia,

P'apl1iopedilum

Rosliny z tego rodzaj u rnaja zwyIde na jednym kwiatostanie I)(j 1 do 4 kwiatow jednoczesnic, \;,/ zaleznosci od gatunku. Niektore gatunki 8'1 z natury jedno lub wielokwiatowe Oprocz tego iSlniej~ oel miany kwitnace seryjnie, ktore w z;,lleiIJos.ci od gatunku mega miec na jed nym kwiarost .. mie do 24 kwiatow.

Plwiaenop s is

\11/ zaleznosci ad gatunku i wieku Ialenopsisy rnoga miec od 1 do 50 kwiato .. ,v, Phataenopsis violacea 1113 najmnie] kwiatow, Ptuslaeuopsis 'Peppermint' oraz Phataeuopsis equestris - najwiecei.

Wiekszosc roslin z rodzaju Plialaetiopsis rna zwykle tylko jeden kwitnacy nowy pt;'d kwiarowy. I JodCJ\VCOlli udaje 51\? nickiedy uzvskac d W<l kwia losrany ua roslime. S'l jes7.('7.e inrregatunki, ta-

52

kie jak Ph. lueddemanuiena var. hiem;j;ryphica, ktcre z uatury wyksZ[,:i.tcajq kilka kwia rostartow, mogacvch przetrwac wiele lat Rowniez niektore mieszance doskonale kwitna, Forrny boraniczne wciaz wyhvarza;q kwiaty na starych pedach kwiatowych. Liczne mieszance kwitna, w 7.3- Jeznesci ad przcdkcw, 1'{l\,.vnie7: na pedach bOCZ11ych, ktore wyrastaja 7.; paczkowspiacych 11a starych peda ell.

Kt6re storczyki pachnq?

Pachnace storczyki zaczynaja wydzielac zapach ad I do 3 dni po zakwitrtieciu, przestaja pac I1n iet k..i lka d ni przed I=' rzekwi tn i en iem. Najinrcnsvwniej pachna ad poznego przedpoludnia do wczesnego .popofudnia. Wczesniej ] pOlni l'J wi ~ kszosc rodzaj 6w j gstuukow storczy kow prawi e nie wydzielazapachu, Do wyjatkow nalezy' Biltetiaria luurisonlae, ktora przez cary dzie6silnie pach nie konwa 1~'1'

• Niektore garunki pachna rytko noca, jak Eptdendrwn nm_tuf" num.

• Storczyki silniej pachna, gdy swieci sloiice niz podczas doszczowej pogod y.

.. Kazdy .gaull1e]( storczvka \V'y'dziela inny zapach,

• Poznym popotudniem storczyki prawie nie pachna.

Trudno opisac zapach poszczegC)·~ nyc].., storczykow. Niektore wvdzielaja .zapach podobny do wauiliiv inne do czekolady. konw al ii, cytryny, kOfZE"11 nego piernika, pachna slodko-korzennie, lekko kwiatnwo, .slodko i inrensywnie.

Cattleya

formy botaniczne

i mieszance

Cattleva sahma, c: guiitemaiense, C bicolor, C elongiua oraz wiele ich mieszaricow pachnie miodowoslodko i kwiatowo. Cauleva internu .. «lia pachnie slodko i clezko cynamonem, Liczne x Soptuoiaeiiocatieya tel; pachna, np, Rifle 'Brrgb ron Farms', pachna tez x Brassotactiocaueva, jak Toshie Aoki 'Pizazz' albo x tsrossocauteya Bangkok White. x LaeliocaULeya. Leafwood Lane 'Willow Wind' i x Brassolaeliocanieva Ruben's Verde 'Creen Lace' pachnic mocno slodko i korzennie.

Deruirobium :nobile i mieszance Dendrobfwn nobile i iego mieszarice wydzielaja ciezki, iutensywny i kwiatowoslodki zapach, wypelniajacy caly pokoj, Derulrobium kingianum rna bardzo przyiernny, silnyzapach kwiatowv. Dendrabium anosmwn wydziela slodki, kwiatowv zapach. Detuirobinni arachnites wydzieta lekko cytrvnowy zapach, a Detidtobium ptirrwliT1um'Ciganteum' iutensywny.Jcwiatowv zapach,

Encyclie

F:n'qycUa coctiieata wydziela delikatny zapach anyzku, nn.cyclit~ viieiiina x radiata pachnie slabo

konwalia. Eruvclia cordigera x Orch.d Junglewydziela intensvwny, slodlca \vy zapach.

Epidendnun

Epidetuinun. [uigrans wvdziela silnv, waniliowy lubrynJmon.owy zapach, Epidetuirum. nocturnum pachnie, [ak sarna uazwa wskazuje, tylko noca. Epl'den~trum dtli'o,," me pachnie skorka cyrrynowa.

Lycaste

Lvcaste aromatic(1 wydziela delikatny zapach wanilii lub cynarnonu.

Miltonia, x .Mi!tonidiu1n1 Milto-

aiopsis .

Utych srorczykow pachna nawet liscie. NliI./oniu. sctuoederiana. wydziela snn~/,korz.enny zapach, x ./\/iIllonidium Katrin Zoch pachnie wanilia, lVWtoniawar$Cel;f,liczii, Mittonio. specuibili» var, tnoreliana pachna slodkawo. x Milionidiutn Hawaiian Sunset, x AiillOnidium Pupukea SUllS€\ i mieszance Ali.1toniopsis wydzielaja slodko k wiatowy zapac h,

OdUIlt'ug}ossum

Od(nItoglossurn leave .. vydziela silnie korzcnny, piemlkowy zapach,

Pbslsen opsis .

rhalaenopsis violacea. ('i\1al,~y.sia' i 'Borneo'., 'Blau'L. tNI. lueddemonniarw, Ph. Iueddemannlana var, h_[emglyphim. Ph, SU17lO.( rana: (v;;ydziela raczej odorniz zapach) , Ph. puldira, ph. gigantea,. Ph. venasa, Ph. amboinetisis, Ph. schilleriana (nlektore) i wicle ich rnieszaricnw tei, pacbnle.

Oncidium Sharry Baby 'Sweet Fragrance' roztacza wok6! stodkawa WQn wanilii. wypetnlajaca ca.ty pokoj, .

Pnalaencpsis Cleo, Ph{1.laenop.)'[S Red I)'reJJTI, Pholaenopsis. .Jazz Man x equestris, Phaiaenopsis 01'chidworld, Ptuilaettopsis First Lio .ght '.5181' of Florida', Phalaenopsis 'Peppermint', r/w.laenops[s 'Ceorgc Vazquez', Ptialaenopsis 'Princess Kaiu lani' j Pholaenopsis 'Lismonia' P'~Chi1<.~. cytryna,

[nne. paclmace storczyki:

• Aetides

• AngraeclUn sesq uipedale

• Anguloa ctoiuesii

.. Bitrenoria hosrisoniae (pachnie

przez caly dzieri kouwalial

• Bletilla striata

• mieszance x Brossia

• Chys[S' ailrea

.. Coeiogvne cristatu, C. oclunca.

C. messangeana slabo V'C]chll2! skorka cytrynuwa

• x Colmariqra Babro Fehmers .. Cymb1'di'um - gatunki

.. NJaxiUaria

... NeO,nne/fa [alau (I

• One/dlum ShoUT':," Baby (silny zapach wanillowyl

.. Oncidiiuu oruithottvytu.tuut: (zapach wanillowv)

.• ' Oucidium Tiny Twinkle

.. cmcuiium Twinkle 'Fragrance Fantasy'

• x Oncidinm. - mieSZ,HlCE'

iO fJaphioperlUmn. molipoensc, niekrore P(lphJop.ed.i/.um delefWW pachna Iekko rozami

.. Pescatoiia dayatia

• Pleiotie iormosana; P: outbo-

coides

_. Po{ystachyn - gatunkt

• Rhynclw[ud.ia digbYfl.na.

.. Stan.lwj!f'ajenishian tl pachnie .cvnamouern, ale kwitnie Tylka dwa 'dni

.. Tr{ci'tppilia tcrtilis e viuula I ncoior

• Vanilla. piar.l.i{oljO pachnie wanilia

.. Zvgopetalum (up. 'Patrizia Eisenbeiss') .

53

Uprawa storczyk6w w praktyce

_ ,

Rozmnazanle i krzyzowanie storczykow

Rozmnazanie z nasion

Dawniej naiczesciej stosowano rczrnnazanie storczykow zsiewek i nadal stosuje tli' metode wiele osrodkow uprawy storczykow, Obecnie jednak w znacznyrn stopniu zastapilo jq rozrunazanie z merystemow.

Dla hodcwcy amatoraobie rnetody S:\, zbvt czasochtonne i nierentowne, .dlarego tylko pokrotce przedstawie, jak mczna rozrnnazac storczyki z nasion. Krzvzuje si~, przenoszac pvlek jednej na slupek drugiej rosltny innego gatunku. Potcm pozwala sie dojrzec torebkorn nasienuyrn, Czas .doirzewa-

nia maze zriacznie

.~~

miedzy ,g3tU n kami

nawet '::1 rniesiecy.

r6znj6 ~,i~ wynosic

Prawie dojrzata torebka nasienna u Epidendrurn redicens. Znajduja sie w nie] miliony nasion.

54

W osrcdkach Up1'3\VY storczykow zwykle oddziela sir: niedojrzate, ieszcze zamkniete torebki nasienne, ktore sq wewnatrz sterylne. N astepn ie sterylizu] e SI!; j e od zewnatrz, otwiera i urnieszcza na odpowiedniej pozywce 'liV kolbie, Takq operacje przeprowadza siQ w sterylnvch warunkach w lahoratorium. Siewki nalezy przez: kilka lat pr;%enosic do kolejnvch kolb, dopiero potern mozna je pikowac w specialnym inspckcie, gdzie panuje bardzo wysoka wilgornosc powietrza i stosunkowo wysoka temperatura.

U Ptialaenopsis okres ad umieszczenia uasienia w pierwszej kolbie dopicrwszego kwitnienla tvynosi co najmniej 5-6 lat, u Cauleva nawet 7-8. Wzaleznosci od gatunku Papbiopedilum.zekwitnie po raz pierwszy po 6 lub newer 12 latach, wandv potrzebuia nawet 15 lat. Proces upra'livy mote jednak ulec znaczuernu przyspJesz-enill. Japonczvkom udalo sie doprowadzic Dendrablum, cotnpaauui do kwitnienia juz w ciagu dwoch 1<'1t. WYSQkle ceny storczykow wynikaja z koniecznosci wielcletniej wczesniejszei uprawy, nie wiec dziwnego, .ze Phalaenopsis kosztuje zazwyczaj mnie] niz Vanda"

Rozm nazanle merystematyczne i klonowanie

Ta metoda rozmuazania jest CZ~sto stosowana W osrodkach uprawvstorczvkow; jest jeszcze bardzie] pracochronna niz uprawa

siewek uzyskiwanych ze skielkowanych nasiou. Daje jednak zrracznie wieksze mozhwosci - przede wszystkim klonowanie, co pozwala uzyskac duza liczbe roslin 0 identycznym materiale gE'netycznym.

Przy rozmnazaniu merysternatycznym pobiera si,t;:', C7:t;'SC rnerysternu rosliny, a wiec wierzehorek mlodej pseudobulwy lub pedu kwiatowego. Ten niewielki Jrag~ meru jest nastepnie dzielony w Jarboratorium na wiele czesci, ktore W sterylnvch warunkach urnieszcza sie w plynne] pozywce \IV szklanym pojemniku .. Wszystkie pojernmki osadza Si,r-: vi/stale obracajacyrn si~ urzadzeniu, Dzie ki temu uzyskuje sit;' staly podzia! kornorek bez roznlcowania na gorna i dolna partie rosliny. Po.zarrzvmaniu rotac]i i wylozeniu na stala pozywke, komorki beda wytwarzac skierowane ku gt)l'ze liscie i zorientowane w dol korzenie. W ref) sposob z kazdej kornorki powsraie samodzielna roslina,

Tak powstale resliny nazywamy meryklonarni, czyli klonarni z rozmnazania rnervstematycznego, pon i ewazwszvstkie ich cechy dzicdziczne, w tyrn rowniez. wielkosc kwiatu, jego ksztah i zapach, sa, identyczne iak u rosliny matecznej. ';V przypadku rozmnazania z nasion nigdy nie mozna miec pewnosci, po kt6rym rodzicu roslina odziedziczy barwe kwiaiow - zgodnie z prawami Mendla II roslin rozmnazanych z nasion dochodzi do .rozszczepienia cech. Tylko pe'vvien prccent ro$lin bedzie mia! po-

z'1dan<l barwc, ksztalt 0l";:!7.: liczbe kwiatow. Pozostale rosliny beda ziM.nicowanc. Nil przyklad 1.:1 mieszanca Pmmennea chce sic uzvska( z6He kwiaty 'J. brazowyrnl c~tkami; nicwielka czesc rosliu bedzie z6Ha, bez jakichkolwick plamek, podczas gdy pozosrale b~'d<~ D(!krapiane z r.6irl4 czestorliwoscia,

Dla przecietn ego rnilosnika storczykow przedstawione powyzei metody rozmnazanta wiaza sieze zbyt duzymi nakladami pracy j kosztov v. Poza tyru, kto chcialbv miec 10 tysi~'cy' Phalaenopsis Ever Spring 'Kirig', nawei mime ich niezwyklei mod}'? Dlatego wi~kszosc mitosnikow 'ston~zyklJ\v wybierze zapewne nastepuiace rnetody rozrnnazauia wegetillYw n ego"

Rezrnnazanie weget~tywne storczykow monopod ialnych

Storczyki rnonopodialne Sq roslinami, ktorc rosna wylacznic do g6ry i nwjq.j·edn:q nasade pcdu, jak na przyklad Phalaenotni« MOZI1J je rozmnazac !ld .dwa sposobv:

Rozmnazanie przez odrosty boczhe: odrosty bocznc wyksztarcaja sie u roznych gatunkow na kwiaiostanach lub na pseudobulwie, Jesli chodzi .II.) przykla'd :0 rnieszance i botaniczne gatu nki rnataenopus, .,ak Pnuiaenopsts pulchra, Ph. hieroglyphicn Ph. equestris, Dendtobiun: rwbile i liC7J1E." dcndrobia chlod nolubne lub denrlrobia strefy umiarkowane], B takze inne botaniczne

gatunkl storczykow, to podczas dlugich letnich dni wytwarzaja one' 'za m iastpcdu bUCZTWgO 11QVV<l, rmhl roslinr-z korzeniarnt powietrznymi. Takic odrosty boczne nazywarny pedami odroslowymi lub keiki. N.;I przykfi.ld u Pjwlaer~opsts pozwalamy im rosnac przez rok na pedzie kwiatowyrn, J nastepnie, gdy korzenie rnaja drugosc 5 ern I s,~ dostatecznie duze, delikatnie ndejmujemy nowa rosline.

Jcsli roslma macicrzysta' marniejc i widzimy, Z.8 nie dorrwa do najkorzystn iejsz;cgo do oddzielenia odrostu, konicczne jesl natychmiastowe dzialanic, Wtedy odcinamy mloda rosline co najmniej z S-centymetrowej dlugosci odcinkiem pedu kwiatowogo i.sad?imy w specjalnym podlozu db rnlodych storczyk6w .. Pozoslajacy lragmen tstarego pedu kwiatowego pclni przez pewien czas Iunkcjejakby pepowiny i zaopatruie roslink:~> do C:C:JSU, gdy ta sie przyzwyezai du nowego rniejsca, Po pol 1'0](:11, gdy bedziemy rosllnc przesadzac, delikainie usuwarny kawalek starego pedu kwiatowego.

Epidendrum. radicans, Dendrabium notule, Dendrobium. kingianuni wytwarzajq odrosty. ktore mozna f<~two 'oddzielic. Tworzcnit" takioh pedow jest u Epiden, drum. radicans .specyficzna cocha gatunkowa, II Uetidrobium. nobile i D. ki ligianum wy nika ze zbyt wvsokie] temperatury uprawy, a wiec bledu VI! pielegnacii rosliny,

Od pojawicnia s.i~ odrostu na pedzie doksz'I;lHm:vania przez

Pha/aenopsfs pufcherrima latern chetnie wypuszcza odrosty, Mozna je oddzielac i przesadzac.

niego pierwszego pedu kwiatowego musi Jflin~c 8-12 rniesiecy, a nastcpnie t rzeba poczekac jesz(7.1>. 3-4 miesiace, aby odrost .7.(1- kwitl. Mija wiec minimum rok od powstania odrostu do jego kwitnienia. Zdarza sie, zc trwa to dlu'/.ej, bo jego proces doirzewania mozeprzeciagnac sie do dwoch kit, [ak udendrobiow czy epidendrow, Tak przynajmniej wyruka z moich dot ychczasowych doswiadczen.

Powstanie odrostow mozna tez sztucznie wywolac za pomoca pasty Keiki-Fix-Paste. Zawiera Dna odpowied ni hermon roslinny i u Pluuaenopsis nale.zY.H tv parodniowvch odstepach kilkakrotnie uaktadad na paczki spiace (nodia). Pasta jest jednak bardzo croga i niekiedy moze sit;"! okazac nieskuteCZI1(l, jesti traflrny na rnteszance, ktore nie poddaja si~ takiej terapii normonalnej, Rowniez wtedy, gdy storczyki reaguia na paste, skuleczllos{ L'tkiego zebiegu wynosi zaledwie .50-70%1..

Rozrnnazanie przez sadzonki: Sddzonkimozna pobierac przede wszystkim .... viosna, a takze lMt»11;

55

Uprawa storczykow W praktyce

p~(k}\.ve Ii Epidendrutn 0 trzcinowarych pcdaeh Iub rosl[nki rozwiiajace ::ij~' na wierzcholkach, pod warunkiem, ze maia dobrze wyksztalcone korzenie. Rnwniez czlon y bez l rud L~ wypu szczaia odrustv, ale IT'HJSZq wiosna star \N cieplymi jasnvm miejscn.

l,,\iiOSllil ])lOZI1[l rowniez uzyskiwac sadzoi ikl 'I: J taemaria discolor. NadaJ'l sie do [ego /.\.Vf.1S7CZa takic czesci rosliny. I1d ktorych juz przcbijiljil nowe pedy. TELk orrzymane sadzunki mogq juz po roku same zakwunac. LJ wand mozna oddzie!.~H~ sadzonki wicrzcholkowe, pod warunkicm, ze majq one dOSI.3- ieczna Host korzcni:

Rozmnazanle wegetatywne storcz.yk6w syrnpodialnych

Storczyki svmpodialne 5'1 [0 rosliny tworzace liczne "s(opkj", a miano-

5b

Storczyki sympodielne (po prawej) dz.i·eli sit; tatwo poprzez przeciecie ktacza.

wicie pseudobulwv, ktore poprzez klacza rosna wszerz, jak nc~ przykrad dendrobia Iub cymbidia.

Rozmnazanie przez podz.ial: storczyki syrnporlia I ne daj'l: sig dose iatwo rozmnazar przcz poe dziai. Nalezy jednak pamietac, ze kazda podzielona roslina musi zachowac na dOrllC%I~~ co najmnie] trzy pseudobulwy. \V innym wypadku trzeba b~d.zie 7.bYI dlugo czekac na kwilnienie. i'v1ozna dzicI.it roshny wtedy, gdy za bardzo sie ro",ro~fy, lub oddzielae CO najmniej trxy pscudobulwy JUD pedv .11~CLOVv'e, gdy srorczvk zaczyna wyrastac z doniczki.

Rozmnazanie przez eddzielerrie najstarszych pseudobulw: koiejn 21 rnctoda wegetatvwnego 1'02- mnazania sicrczykow sympodialnych jest oddzielanie najstarszych pscudobulw. OZnJC7.;"1 ro, .Zf~ .oddzielam y tyl n e, takze n iculistnioIll:' pseudobulwy, u Calanttie. tylko jedna.. stara pseudobulwc, U in-

nvch storrzykow syrnpodtalnvch co najmniej tf;',Y pseudohulwy, j sadzirny je na nowo, U karlei naciecie kL)c'.a powodujc wydanie za [lim nmvego pedu, po czym rnozna roS1in!:-; podztelie.

Po taki m zabiegu pozostale czesci roslinv ulegaj'1 wzrnocnicniu, poniewaz odej muje sie starszc, (:z<;:'SIO nieukorzenione hulwy, ktore roslina musiara wczesniej zaopatrywac w skladniki .odzywcze. Vv' dqgu ostatnich kilku lat UdJfO mi siyw ten sposoh wvraznie wzmocnic wiele rcslin, Z\\!l<lS~C7.J katlci l ich mieszancow miedzvrodzajowych, Dodatkowq korzyscia 11y1a mozliwosc wvhodowania z fragmcntow starych roslin nowych siorczvkow.

Krzyz.6'wki i m i esza n ce rniedzyrodzajowe

Krzvxuje sip, wiele pcdobnych i spokrewniouycb' gatunk6w storczvkow 0 jednorodnej formic wzrostu. ,1 wiec i\"izne podobnie zbudowane storczyki monopodiall)t' I odpowiednio srorczykisvmpodialne 0 podobriych cechach wzrostu.

Dlaczego krzyzu [e sie storczyki?

Botaniczne tormy storczykow czp,sto wyrnagaja szczegolnej piel~gndcji, 5<1 zawsze bardziej wrazliwe nil, ich mieszancc, poza tyrn ccchuje jemniejsza odpornosc, jesh chodzi 0 temperature i nadmiar wilgo-

ci, Milostl.fk storczykow chce przedel: usiilgn<:l{ sukces w ich uprswie, ,1: wiec rosllny milS?,,!· U niego p rzetrwac. Pozat ym hodowcy zalc- 7:,/ nil uzyskariiu pieknych, kolorowych,(J l..vr,?cz ekstrawaganckich i pachnacych kwiatow, ktorych ieszcze rue mao Zcby to oSlqgnqC', konieczne jest krzyzowanlc roslin, Dz·jt;'ki ternumoxna uzyskac 1I nowcgomiydzyrodzajG\vego miesza rica polaczcnie najlepszych cech kilku rodzajow, Krzyzowk; pozwalaja tel: uzyskac trwalsze k\ . viaty, awiec jednoczesnie p rzedluzenie okresu kwitnienia, Mozna tel; \llftedy hodowac rosliny dosiosowanedo warunkcw pilnllj~v:ych w naszvchdomach, co spraw.a, 7,E:::

Oto wybrane mieszande miedzyredzajowe, w nawiasach podano ich popularne okreslenia skrotowe:

• ~. Ascocen.da = Ascocentrum x Va.n.dn. ("Ascda.)

• x Asconopsis = /lscorentru.rn x Phaloenopsis (Ascps.)

• ~ Beailatc = Od.ollYogiqssHm -x Brassia x ('ochlinda x Milwnio;

o x Bepi= Bms;,;avolax Bpicicrrdnu:n. (Bepi)

• ;< Brassada = Brassui x Ada

• x Brassocouleya = Brassavota x Caitleya (Be)

.. x Brass·olaeliocoUleya. = Brossovola. x Laelia. )< Cal:Ueya. (ELC)

ich uprawa jest Iatwiejsza nil: gaUIJ1l<6w beta nieznych. Dzieki krzyzowaniu mozna uzyskac wieksze, bardzteikolcrowe i. bardziej pachnace kwiaty o ciekawych kszlaltach. Krzyz6\\rki storczykow, podobnie [ak krzy;':;.(l\.vki innych roslin, nazywamysmieszaricaml''.

.. u· Corunuerara = Baprist.qnirl, x Dd(jntoglo~s!lm x Oncid.i!)J1t

• x Colmanara= A:filwnia

x OdQntogl.ossurn. i. Oric:idium (Col.)

• .x Doricentnim= Duritis x Ascoaintmrn

..x Dotuoenopsi« = Doritis x Piiolaenopsis (Dtps.)

.. x Epicattieya = Epideudrum. x Couleva (Epc)

x Gotruuia =; Gomesa. x Ada

... x Hotueara == L,euc!1i!us x On.e!' alum x Rodrlgllezia..

• x Milfassia = MiUonia x Brassia

• x Milwnidh.]..m = Miltortia x Otitidium

• ,xPoHnara = BrtiSS;(lvoiu x Cattleya x taeUl1,X Sopftrtmiles (rot)

Rozmnazanie i krzvzowanie

x VuyJsteke-ata Cambria 'Ballerina' jest mieszancem trzech rodU1J9W. tubi niskie ternperatury.

~ x Renaruhopsis = Renatutiera »: Ptuiiaenopsis (Rntp$ ,)

• x Sophmlaeli"ocarUevQ, =Sophronites x Laelia x C(laleya (SLCj

• x vU}1daen;ppsis = Vancia. x Ptuilaenopsi; (V dups.)

• x voruiarube = vando. x Enan: the

.. x Vuyisle1ceo.J"(l. "" Cocbuoda

x Mflwrdax O(iQllliJglossum;

'W kwiaciarriiach czesto okreslaria jako "Cambrl,/'. chetnie oierowana do sprzedazy i kupowana ze wzgledu rna plekne, kolorowe kwiaty (Vuyl.)

..x l'lililsonarq = Codtlioda

.X Od,oraoglos:mrn x Ontidium (Wils.)

57

· Odlamane kwlatostany moz-

ria wstawic w .szyne", przvmocowuiac j e tasmg_ klejaca lub podobnym materialem do drewnianego palika; dziekt temu beda nadal zaopatrywane w wcde i skradniki odzywcze. Czasem uszkodzony kwiatostan siezrasta i udaje sie go uratowac,

2 Przechylone doniczki z Dendrobiuni mozna ustabilizowac, wkladajac do doniczki zewnetrzne] kawalki styropianu: dzieki temu nie bedzie im grozic prze\vr6cenie.Zwykl.e zaleca sie wrozerue wiekszegq karnienia do doniczki wewnetrznej, co nie lest [ednak zbyt korzystne. Zeby umiescic kamien w doniczce, trzeba przesadzic rosline; Poza tym kamieri rnozezatkac otwory odplywowe w doniczce,

Jesli latem trzvmamy storczyJ ki na. zewnatrz i chcemy zwiekszyc. wilgotnosc powietrza w upalny dzieri, mozemy w pohlizu roslin, stojacvch na przyklad na tarasie.wylac wiadro wodv, Dodatkowo w wyjatkowo upalny dzieri mozerny zraszac rosliny.

4u .korz~nd storczykow nio l"lalezy mgdy dotykac stozka WZIOstU, bo maze IQ zaharnowac ich WZIOSt.

58

Uzywane doniczkt plastikowe tt$ mozna kupic po korzystuej cenie w prawie kazdejkwiaciarni lub centrum ogrodniczym, Kosztuja potowe tego, co ncwe. Nalezy jednak pamietac 0. ich dokladnym oczyszczeniu, a nawet poddac dezynfekcji. Niektore osrodki ogrodnicze oddaja je nawet za darrno!

ZaJegajg:cq w lisciach sercowych wode mozna szybko i latwo usuaac za pomoca chusteczki papierowe], Jesli nie rnamy rnozliwosci precyzyjnego podlewania storczykow, gdy na przyklad rosliny s.a, gesto US[dwionew kilku rzedach, maze sie zdarzyc, ze w nasadach lisci bedzie za legac wcda, zwlaszcza u Phaw.enopsis lub Paphiopedi- 1um. Moznd. j a U.SUDqC serwetka, recznikiem kucheunyrn lub papierowa chusteczka,

...., W przypadku Milumi« leI pie] nie czekac na opadniede zwiedlych kwiatow, ale juz przy pierwszych oznakach wiedniecla odciac kwiatostan, Przekwirly kwiat, ktory opadnie na zd rowy lise i bedzie lam. Iezec przez dluzszy czas, maze wvwolac w tyrn miejscu procesy gnHne.

8 Viliele i:.6hyc..h Phalaenops.·iS wypuszcza nowe pedy kwiatowe ze starych~ zeszlorocznych.

Olatego nie nalezy ich obcinac, dopoki sa ieszcze zielone.

Potrzebny do ulozenla warstwy drenazowej styropian rnozna dostac jako odpad w sklepach lub firmach wysvlkowyoh. "VV ten sposob roblmy takze ·cos dla dobra srodowiska naturalnego, Parnietajmy tez, ze wiele dzikich form srorczykow .zniknelo" [uz bezpowrotnie z przyrody. Dlatego nie ualezy kupowac srorczykow niepochodzacych Z uprawy (Konwencja waszvngtonska o ochronie gatunkowl).

Przv zakupie storczyka nalezy zawsze pytac 0 jego pochodzenie. Zasadniczo nalezy kupowac wvlacznie szrucznie roznmazane rosHnybqdt rnieszance. To samo dotyczy podloza, ktore zawiera korzenie paproci, One rowniez sa, pod ochrona i nie powinny tf9.Hat. do sprzedazy. Przy zakupie podloza trzeba dokladnie przeczytac inforrnacje 0 [ego skladzte i nie kupowac produktow zawierajacych korzenie paproei tOsnuuta, Adlert(Lm! BWlmfani) . Sklepy moga jedynie wvprzodawac istniejace zapasy, ale nte wszyscy kupcy [eszcze o tyrn wiedza,

1 Niekt,6rzy nJH~S?icy storczykow nakladaia net zy" we, dobrze rozwiniete korzenie Vanda wypelntone woda fiolki

.. . (/J .. ... -.,. ito, C-. ~

..• te'f;nac 1 S . orce t\PW

.~ $. e ~ ~ ~ ••• ~ •••••••••• ~ •• ·e •••• ~ •••.•••• $. $ ••

(z kwiaciarni). Dziekitemu roslina moze bcz przerwy pobierac niewielkie lnMti wilgoci. Nalezy je [ednak co kilka dni przenosic na kolejne korzenie, zeby zapobiec gniciu.

- Jeslizawieszamy storczyki

w witryriie oklennej nad roslinarni stojacymi na parapecle (np. vaiuia .. krore wymagaia czestego zraszanls), tnusimy uwazac, zeby stojace w doniczkach storczyki nie zostaly zaatakowane przez choroby pochndzenia grzybowego za posrednictwern skapu-

. jaoej wody, Jesli to mozllwe, nalezy podlewac wiszace zwykle W oknie Tosliny dopiero po ich zdi~Ciu. Przez znaczna czesc roku rnozna je zraszac 11a dworze i zostawic tam na pewien. czasazdo przeschniecia, Zima Club przy ternperaturach ponizej lO"C) nale..zy zraszac je "iN zlewie, kabinie prysznicowe] lub w wannie.

,- 3 Jesli roslina zostala powaznie zaatakowana przez chorobv pochodzenia grzybowego lub przez szkodnikt i zdecydulemy sie usunac wszystkie porazone liscie j pseudobulwy, musimy sie liczyc z tym, i.e po takiej "kofIskiE'j kuracii" roslina zacznie kivitn~c dopie(0 po roku lub po dwoch latach. Pamietajmy -Iepszv jeden lise, nawet zuieksztalcony przez grzyby,

nit zadenl . . .

1 4· Jakie ptsakl nallepiej sie uadaja do pisania na etykietach! Wiekszosc nie jest ode porn a na swiatlo ani na wode, a przeciez nikt nie rna ochoty co kilka miesiecy opisywac na HOWO swoich storczykow. Najtariszym i bardzo trwalvrn rozwiazaniem jest uzycie zwyktego olowka, Nadajq $i~ tez doIego grafity, cd,parne na swiatlo laklery lub specjalne rnarkery.

,- sJeS]i chodzi 0 uprawe storo czykow, nle rna wlasciwie

.granic dla pomysiowosci hodowcow: nawet ;J.ataj'lCe talerze" Frisby z kruszywem ceramicznym mozna wypelntc woda i postawic na kalorvterze, co znakorrncie

. .... .' '-'

zwieksza wilgotnosd powietrza.

1· 6·· . Jesli .m.~my nie~laz~ro~ane gliniane doniczki, row-

niez rnozemy je spryskiwac wodol. Utrzymywane w takim stanie skutecznie zwiekszaia wtlgotnose powietrza,

11' Storczyki lubia tez przemywanie pryszntcern. J esli przez wiele lar trzymarny nasze rosliny Vi} witrynie okienne], me rnozernv zapomniec Q zapewnieniu im splukania prysznicern co najmniej raz VI roku, Zwlaszcza szerokie Ilscie Piuuaenopsis pokrywaja si~ z uplywem czasu warstwa kurzu. Jesli niewstawiamy storczykow pod prysznic, pc-

winnismy je zmywac wilgotna sciereczka, Pamietajmy, ze je:m uzyjemy jednej sciereczki do wszystklch roslin, moze.dojsr; do przeniesienia szkodnikow ichorob. Bardzie] hlgieniczne jest stosowanie papierowych recznikow, przeznaczajac [eden na kazda rosHn~ ..

1. 0... Czy rozmawia-; ze swoimi o storczykamii Ja to robie, chociaz czuie sie zazenowana, gdy ktos mnle na tym przylapie .. Brak tez dowodow naukowych, ze takie .rozrnowy" przyczyniaja si~ do lepszego wzrostu i samopoczucia roslin. Maim zdaniem jcdnak musi miec to na nie pewien wplyw - moze przeklada sie to na nasze ogolne nastawienie, opieke, czas i troskliwosc, Jakie irn poswiecamy. Nigdy nie powiedzialabvm dostorczyka, ie jest brzydki i nie robilabym mu wyrzutow, .ze ni€' kwirnie, Kilka "piesz;c.zot" na pewno nie zaszkodzi roslinom.

·1 0 Wylewana z donie. ze-

:J wnetrznych woda zawiera pozostalosci naWOZ1J. J esli blt'dziemy jq; rnagazynowac, mozemy nia latem podlewac wszystkie rosliny ogrodowe. Pamletajmy let, ze Oerstedella GZy Epideudrum wymagaia przemywanla prysznicern ze wzgledu na hczne korzenle powierrzue ..

59.

5torayR.J orf !A do Z

Aeranthes grandiflora (erarrtes) .

~ ::) 1. ct1

Ten gatunek Aemnl1tes charakteryzuje sie osobliwymi, delikatnymi, niece przezroczystvmi l zielonkawymi kwiatanu, Roz\oviJajil sic one kolejno, przez dlugl okres na pedzie kwiatowym rnetrowej dlugosci.

Tempera tum: dobrze znos! Vliysokie temperarury pomieszczeu mieszkaln ych.

Stanowisko: wszystkie wystawy z rnozliwoscia cieniowania, Iacznie ze strona polnocna.

S.wiaHo: \ivymaga ctU7;O swiatla, ale nie bezposrednicge. Na poludniowyrn oknie rosliny nalezy cieniowac.

Podloze: substrat kOrD'iNY. Przesadzanie: tylko po kwitnieniu. Z .. aszanie: nie stoscwac. POdlewa.1.1ie: bardzo oszczedne Nawozenie: do podioza regularnie w odsiepach mrestecznych, Szkodniki: wystepujq rzadko: zdarzaja 5if;' lA.'e1nUWCe, 1.'1/ tyrn takze welnowi ec szklarniowy, Najczestsze b1tt-d-y w uprawie: zbyt wiele wilgocl,

lVielkosc kwiatu: '7-9 em.

Liczba kwiat6w: poiedvnczykwiat 11:] pedzio kwiatowyrn, ktCH'Y dalej caly czas rosni e 1 POllO\:Vl11e kwitnie,

Pora kwitnienia: najc7.~Scjej jesienii'j. Dlugosc kwitnienia: kilka mlesiecy. Rosliny rozwijaja na iednym i tyrn samyrn pedztc kwtarowyrn jeden kwiat po drugim, podobnie Jak II tych gatllnk6w storczykow, ktore kwitna seryjnie.

v .'

1'-0 kwitnieniu: ped kwiatowy ob-

Aeranthes grandiflora, Angraecum

Aeranthes grandiflora jest roslina wytrwale kwitnaca.

ciac tvlko wiedy. kiedy nie jest juz zieloriy, a zaschnicty. Rozmnazanie: przedstawiciele rodzaju .Acmr11hes to rosliny rosnace wolno, ROSI14 dose zwarcic j lcpiej ich uie dzielic, chociaz jest to mnzliwe, E?WSk;lz6:v~rka: pedy kwiatowe 52\

,.:..;

~ CZ,lSelTI bardzo dlugic, dlatego ros-

~ liny le ndddi(~ sir: na ample; ko~ lurnny kwiatowe lub lei; do za-

~

~ wieszania w g6rne] czesci okien.

Angraecum sesquipeda/e

i Angraecum germinianum (angrekum)

r-7l .( .,,- .:~.. 1-1 r,..,., - (....,

~ -, .•. /' -~ •• , ",. '...l.......J' '".

Temperatura: przedstawiciele 1:0- dzaju An.gmecum. naleza do grupy storczykow, kto re u prawia gi ~ v,.r tcmperaturzc od wysokiej do umiarkowane]. AnBraecwn sesquipedule pochodzi z Madagaskaru.

6]

Sterczyk] ad A do Z

Ostroga Angraecum sesquipedel« rna 30 em dtugosci,

Dzienne tenrperatury powinny wahac sj? v./ granicach od 20 do 2R'JC_ PrZji spadkach ternpcratury ponizej 16·QC dochcdzi do iat\!,Ii.ejszego zain iojowania kwirnienia. Kwiaty 5.1 woskowaie j rnaja ksztalt gwiazd z ostroga dlugosci dochodzacej do 30 ern. Darwin przypuszczal, :1.e kwiat zapyla zawisak z 30-ccn-tymetro\v4 trabka, zarnvkajac nia ostroge .. (m.) ta zostala od kryta wi cle dziesiec io l.eci pcznie] i nazwaua XafHhopfJn praedians.

A.rtgnu.'('Um gf-rmin.ian.mn. jE'SI miniaturowyrn wydaniern Angraecum IN kazdym znaczeniu, \Vsz~dzie znaidzie sie dla niego IlHeJ5ce.

Stanewiskn: nadaia sie bez ograniezeH' zarowno na okna wschodnie lub zachodnie, iak rowniez polud-

1:'2"

.0 ..

uiowo-wschodnie lub poludniowo-zachodnie, Cdy Angraecum J.es1 uprav .... iane na oknie poludniowym, rnusi bye ad kwietnia do wrzesnia cieniowane w godzinach poludnio wych. Jasna slrcna polnocna, bez zastaniaiacvch drzev .. , przed oknarni, jest zalecana przynajmniej \v czasie miesiecy z duza iloscia swiatla. Sw:h~ tlo: Angraecu.Tr! sesquipetiale jesienia czuje si~ najlepiej 'iN ja.snyrn mieiscu od strony poludniowei - wtedy zima zakwita, Cdy nbagaiunki stoia latern na zbyt jasnym stanowisku, z.6lkn{\ im liscie lub ulegaja poparzcniu.

Podloze: czysty substrat korowy z perlitom zapewuia dobre przewietrzanic korzeni 'i szybkie przesvchanie suhstratu,

Przesadzanie: nic czescie] oj?, co dwa lata, tak rzadko, jak to tylko rnozllwe ..

Zraszanie: U Angraecumw uprawie pokojowej najlepiej nie stosoW,';J( spryskiwania, poniewaz liscie latwo z6lJ{ilt) i opadaja, Wskazane jest w kazd ym wypadku spryskiwanie korzeni powietrznych wyc staiacych z podloza. Podlewanie:orzede wszystkirn wokresiewzrostu rosliny wymagajq spore wody, dostarczonej do substratu, Powinno sj~ je podlewac [ilk jakkatleje, obticie, 37. woda tl"~dzie wycickala z doniczki, po czym jednak .. przed nastepnyru podlewaniem podloze powinno calkowicie pr.zeschnqc.Raz wtygodniu \"lY· starcza, Zawiazywaniu kwiatow sprzyja obnizcnie remperatury iograniczenie podlewania iesienia i zima,

Nawozenie: zaleca. sie nawozsnie od marca do listopada, w dwutygo-

dniowych odstepach, plynnyrn nawozem IN rozcienczeniu 0,.5-1 !TIl na 11 wody.

Szkodniki: lisoie Angraecum sesqnipedaie 54 dose odporne i rzad- 1<0 a takowane przez szkod n Iki, jednak net Angrnecwngermlniaruun czasarni mega pojawic sj~ przedziorki.

Wielkosc kwiatuvsrednica kwiatu Ansraecwn sesquipedale wynosi 15-17 em. Storczyk ten ma csohlivse, woskowate kwiaty \V ksztalcie gwiazdy, barwy kreruowe] ze szczog61Ili.e dlllgq ostroga r28-30 em). Jest prawdziwa .gwiazda". Natomiasr Angraecmn getminianum to nic zajmujaca wiele miejsca ministurka z.zupelnie innymi, bardzodelikatnyrni kwiatarni z osrrogarni, srednicy okoln 5 em.

Liczba kwiat6w: II AnBmecum sesquipedaie na pedzic kwiatowyrn dlugosd 30-40 em s.~ zazwyczaj 1-2 osobliwe kwiaty, Z ich powodu to Augraecum bywa nazywane .gwiazda betlejemska" .. W .dealnvch warunkach uprawy Angraecum gettniniunum moze wydac wiele pedow kwiatowych z licznymi kwi arami,

POJ';.:t kwitnienia: mimo swe] POPI.Ilarnej nazwy An.g;mectzlrz sesquipedale niestety nie kwitnie w noc 1:)0- ZE'gt) Narodzenia, ale najczesciej dopiero \V lutym-kwieunu. Mimo niezbyr silnie zaznaczonego okresu spoczyriku moze bye doprowadzone do kwitrrieuia jedynie przez obnizenie rernperatury. Rosliny rosna w okresie cd kwietnia do wrzesnia, A ngruecum germin illl1llJtI. kwi tnie wielo krotnie IN ciagu roku.

Zapach: kwiaty Angraecuni sesquipedcie delikatnie pachna.

Dlugos,":: kwitnienia: !lajS2~sde) wynosi ;2-3 rygodnic:

Rozmnazaule: przez (lie(~o§\('.llactczonvch InHo:~nik6w storczysow nie jest mozhwe.

~ Wskaz.6wka: 'IV zadnyrn wvpad~

~

"" $!

~ ss ~

;!;§ ~ ~ -;:;; ;;:; ss ;:0;; s:;;;

""" "='

i

"""

~.

~

~ z?j.dane, poniewaz AngF(1,eCl,l./Tl

~ sesquipedale kwitnie nie cPl;':;;::;

~ sciej niz raz v.; roku, a okres

~ kwitnienia jest stnsunkowo ~

;.. .... krotki. V\t niektorych ksiazkach

~ t~ rcsline spotyka si~ .. pod nazwz;

:.% .

~ Mar:.roplednJm ses(fuipednle.

~ AngrrLecwn nie s<J: Iatwe w pie~I~gn.acii i mimo pieknych i nic~ zwyJ;Jych kwiat 6 VI' poczatkuja~ .cy nit, pewinni racze] probowac.

"..,

~ icl; uprawy.

Po kwitnieniu: kwiatostan nalezv przyc.i4{ krotko nad pedern. Gt!y tylko zauwdzy sie poczalek VoIZIQ-

-slu JosH-nl', I1<1.1ezy zwiltkszyc dawkowanie wody,

ku nie nalszy dOlykaG pi.~lqlych kwiatow, a nawet pqc,Zk.¢vI1' kwlatowych Angra.ecwn §esquipedale, ppp~ewJ.z wiedv w nuetS"(:'JJ dotlcnlecia w cj~gu ktlku dill moga poiawic sieczarne przebarwicnia. Jest ro bardzo niepo-

x Arandq (aranda) II] o :1. Cii'"'

x: Aranda jest mledzyrodzajowyrn ruteszancem /sraxhnis x . Vando! dlatego nlernal wszystkie punkty dotyczace j.e] uprawy mQ7.:11a JJdIllest do zaleceri dla rodzaju vanda. Jest wprawdzie wyjqlek; u AmiJdo. nie stosuje sie uprawy za pornoca Holek"Z pozywka rnocowanych na korzeniacb, gdyz tc cdpadaja zbyt wczesnie (patrz rid wskazania uprawmvc dla \lando nastr. 128).

Ten rnieszanie« x Ara.nda. powinien bye traktowany tak jakVanda;

Kw~a,ty; maj,rw~eJko$~~ 7 cmi u(r7:Yrnuj~1 sie przez ckres okolo dwoch miesiecy. Ze wzglt;>d u n.1 dslikatne ptJ:( kl korony J. kiel icha ksztaltem kwiatu przyporninaja bardz~e.j Amennis ni2 rnieszarice vonaa.

Pora kwitnieuia: ad jesleni do ;;:1- rny.Pobyt naotwartvrn powietrzu przy {l uxyc h r67.n leach m i~dzy temperatura dnia inocy wS=POl11i1- ga zawiaxvwanie kwiatow.

""'" Wskaz6wka: bardzo duzc egi;:

;:" zcmplarzc mozna rowriiez pro-

_.

-~ wadzic w uprawicscmi-hydro, ~~

.,i: lccz nit l,V czysto hydroponicz-

~. . I

"'" nej .. Roslin)' mogq bye \'\'Ie( y

.... :;

~ podlewanc tak samo jak \V in-

~ nych podlozach i musza by6

-_

~ przerwy na pclne iego wy~

~ schniecic. W tcgo rodzaju uprJ.-

.:' wie nie mozna roslin [Ill wozic, ~ ponicwaz wszvstkie skladniki

~

~ mineralne 'S~1 maga zynowans

~ i pochlaniaue przez kruszywo,

"'"

~ .

:;:" a oddawane \V postaci osadu, ':;;;

~~. .

2§ W zwiazku z tyrn Aranda \'1.1 1.11,)-

~ rawio semi-hydro moze byC: ~ nawozona jedynie dolistnie. Te

~

~ 111 i cszancc m iedzyrcdzajowe

~ raozna rowniez uprawiac tradv-

~

~ cyjnic - Vol substracie korowym. ~

;;::: W zasadzie Arcuula nadaie s.e ~ ,

f§ do kolekcji utalentowanych po-

~

~ cz<ttkuj<~cych lull zaawansowa-

~ nvcl; rniiosnikow storczykow,

s;._-_- .

~ ktorzy Illaj:q deswiadczer-ie 7. po-

~ dobnymi rodzaieml, taklmi jak

:";::;: .

~ vanaa i l'scocen.l.r~L'n._

x As'cocencJa (askocenda)

r71 ,..-." .1

I.!;J \ __ ,"~ ~f

x Ascocenda jest krzyz0Wkq miedzy Ascocentr.I)}H i Vanda.MicszilJlce otrzyrnane 7. tej krzyzowki maja bardzo [askrawc, mite dla oka ubarwio-

x »scocend« 'Princess Mikasa' jest [edna z najbardziej znanych askocend.

ne kwiaiy, nuneisze nil, 1I Vanda, iednak znacznie wieksze cd il.8cocentrum, wielkosci 4 do 7 CIn. KwltIlq one chetniej ni7, Iorrny rodziclelside. Przy optymalnych i sprzyj·.3j~cJlch kwirnieniu warunkach uprawy nioktorc hybrydy »scocenda kwitna nawet dwa. do trzech razy w ci'U~1l roku. ShlR7.nie zvskuiaca populamosc i od niedawna Clt;'SIO cferowana jest polyskliwie niebieska

Ten mieszaniec x Ascocende ciernniejs po otwarciu kwiatow,

64

x Ascucenda 'Princess Mikasa'. Jest lez wiele pi ekn ych poma r anczowoz6hychkTzyz(n,vel~ Z Ascocemn~m miniouun. Wymag"mia uprawowe ukierunkowuja mieszance Ascocenaa na ,obie Iormy rodziciolskie, [0- rez mogi! bye ple!~'gno\.vane identycznie jak wandy,

~ Wskaz6wka: oszczcdza sie

~

~ wiele pracy i uzyskuje dobre

~

¥§ wyniki v',.. uprawie tych roslin, ~

~ jezel!. posadzi ,si~' je w drcwnia-

""=.

~ nyrn l<OSZ}fk~J bel subsuntu, al-

"'= '

~ bo zamiast rosliny wieszac

"""-

~ W cknie w koszvku, po prostu

~ -. -

~ ustawi Sl~ na parapecie olden~

~ nyrn, z korzeniami urnieszczo-

"'"

~ nvrni \V obciazonvrn, plasuko-

~

~ wyru pojemniku hez oworow

~ drenazowych. Zaleca 81<;, by oo ~ kilka dni n8pe%niac ten pojem.:.;;;

~ nik letnia woda rak, zebv byly

~ przykryte korzerne. ale nie u ~ scie. Rosltny pozostawra sie. 7J~

~ nurzone odkilku godzm do jed~.

;:§: nego dnia, a nastepnie wylewa

"'"

~ wode, Potern pozwala si.tZ irn

~

§§ cafkowicie wyschnac, zantm

§§ iemnil .

% pOjemm( zostarne na nowo "[1<1-

~ pelniony. Oobre efekty daje lei ~ stosowanie Iiolek, z powodze~

~ niem uzvwanych W uprawie ro-

~ shn z rodzaju Vcmda, Okrcs ""

~ kwitnienia lej rosliny trwa oct

~.

§;: cztcrech do osm.u tvgodrii. Za-

;:.,; .

~ leca sit; nawozlc dolistnie dwu-

"'"

~ krotnie w ciagu miesiaca.

Ascocentrum (askocentrum) g] () 1 I~

Rowniez rosliny z tego rodzaju zasadniczo powinny bye pielegnowane tak, jak uprawiane w cieple

wandy, jednak rcsna one woluiej, [ell kwiaty i liscic sa. znacznie mniejsze. Kwiaty 'osi<lgaj"l wielkosc tylko niece pouad 1 em. Kwiatostany wvrasiaja sporniedzy par lisci, krore przy dobrych warunkach pielegnacji ulozone sa b I is ko siebie. Ascocentrum miniaturn kwitnie przewaznie latern, tym obficiei, im wyzsza Jest ternperat ura r irn silniejsze iest bezposrednie naslonecznienie. Obiawern dobrego samopoczucia fOSliny sa mocne i gesto ulozone llscie. Ponicwaz rosl"iny te nalez~\ do miniatur wsrod srorczykow is'4 bardzo wrazliwe na nadmiar Vi/Ody. najlepiej uprawiac ,ie rnontOWBllC na korku i regularnie zanurzac wwodzie lub oprysklwac trzy razy w rygodniu. Kwitnienie przypa da na pOCZq tek 1 u b pehue lara. Kwiaty utrzyrnuja sie I1;j 1'0- slinie OkOfO czrerech tygodnL

x Ascocend« 'Udcmchai'

· Wskaz6wka.: nielatwo j est rlopro-

~ wadzit' do kwitn ierria formy bolaniczne 6 lego rodza]u. Nadajq si~ one raczej diu doswiadczonych mllosnikow storczykow. Tvlko przy d ost a teczne] iloscis wiatla

.;;- i skladrukow pokarmowych roz-

x Beallara (balara) [E] c':' U- M (fj""

Beatlara jest rniedzyrodzajowyrn rnieszanocm Odontogissum x /viUionia x Brassia ..

Temperatura: Beallara najlcpie] rosnie \V iernperaturzc od umiarkowanej do wysokie]. W cieple 1'0- shnv fOSHq szybcie].

Stanowisko: okno wschodnie, Zi'Ichoduie ·alba poludnicwo-wschodnie, poludniowc-zachodnic lub poluduiowe, ale nalezy uwazac na zbvt intensywne naslonecznicnic 1N ciagu dnia latern!

Swiattu: odpowiednle stanowisko rna decydujacy wplyw 1103 wytwarzanie kwlatow. Rosliny potrzebu)<1 do przejscia \V okres kwitnienia, podobnie jak /HU/asstu., kilku godzin slonca dziennie. Wytrzvniujq one odpowiednio dozowane i cicniowanc '..v ciagu godzin poludniowych nawct .sloric« ze strony poludniowej .,' takzc \'11 srodku lara. Mozna je uprawiac razem 7: roslinami z rodzaju (~(J.ttlP.Y(1. Zapctrzebowanie na swiat to do kwimienla jest tak wysokic, zc pseudobnlwy i liscie od strony slonecznej powinny sie przebarwic 11<1 CZCT\'I'OI1O. Jezeli przy 1)/111 pojawiaja sie plarnki przvpalenia, oznacza to,ze SW)<1 w zb vt silnie operuj<jcym SlOl1cU, Podloze: rniE's%:anka lodu\.\'o-k.o-

>< Beelter» 'Tahoma Glacier'

rowa 7. perlltem zapewnia dobre ukorzeruenie j silnv wzrost roslin, Przesadzanie: w k<llciym wvpadku dopiero- po kwitnieniu, kiedy 11000NC' pscudobulwy zaczynaja \vypuszczac korzenie.

Zraszanie: nic jest konicczne. Podlewanie: \v okrcsic wzrostu powinno byC" obfite. Po kazdyrn podlewaniu nalczv cta.c pocHozu przeschnac. Krotko przed zakoriczcnicrn dojrzcwania nowe] pseudobulwy dawki wody nalczy zrcdukowac VI.:' Cl~11l zainicjowania kwiinienia. <l rosline trzymac v,,' tak jilsnyrn miejscu.jak to ~ylko rnozliwe. Pod wzgledem zapotrzebowan ia na wod ~ Liro.! IUra przypornina Odontoglossum i Iuossia. NawU7,eoie: zaleca Silt' nawozeuie do podloza raz lub dwa V!ll ciqgu miesiaca [I ILIJ nawozu plyrrnego na l Lwod y) . .I ezt Ii IlIli S i e wi ecei CZJSU, movnasiosowac \\/ 11'111 samym st~).eniu n<1wozE'nie dolislne. Szkoduilci: rz.idko pofav,;illJ,\ sl\, przcdziorki i wclnowce. Hosli Ily

i-Jlld tym wzgledern nie Sq tak wrazIiwe jak rniltonicvprzypominaja racze] Odot u()glos~u:m ..

,"'Vielkosc kwiatow: zwracaiacc uwag~I{\~ljaly \N ksztalcle gW'j<lzdy, %: charakteryslyc;-;nyrn rysunkiern, fmj<l sred 11 ice 1 3- I:; em. Perl k \.v[atu\,vy rna dhlgO~C okolo 30-5Q COl, ,;;:,ale£nit' od wieku i wie1kosci rosliny. Najcz~stsz:e bledy W uprawie: 13('(1- llara Si1 stosunkowo laLI.,ve \/,,' uprai,vie.Pt'7.Y wzglednie optvmalnej piclegnacji rosliny nie tworza ])0- m'HS7.CZOl)yclJ lisci jak miltonic 1 kwitua na jasnyrn stanowisku w szcrokirn zakresie ternperatur stosunkowo nicza wodrric. Rozmnazanie: wegclalywnie przez podzial i tylko wiedv, gdy \1.,' doniczce jest przynajrnnic] szcs( pseudobulw. Ponicwaz irn wicksza roslina, tyrn obfitszc kwitnienie, powinno sI~" dobrze zastanowic przcd owentualnym podziaicm.

Wska.zowka: x Beallata przy z:byllli!5J.:;jej lempcraturzc i 111aI.cj ilosci swi,:II.1'a rosnie powoli.

(-;5

Biirensri« han;jsonia-e pachnie podobnie 'do konwalii,

Bitrensrie berrisoniee (bifrenaria)

Il] " ,~L-l ~'"

Temperatura: 13i(ren.ariD iuurisoniae zalicza si~ Vi lireratnrzc do stOTCZYktJv: luhiacych temperature ad \VYSDkiej do' urniarkowano]. Jcdnak do zai ni CjOW3 nia kwitn i eon ta temperatura rnusi hye radykalnie obuizcna. 0 ile \N okresie wzrostu rosliny powinnv rniec iN dzieri 18-24°.C i LJ.-16QC no.c'1, 0 tyl e zlrna 'ternpcrarura \v c:lC\gu dnia powinna \'I'YIlJJsil.' 12'-18°C, a rroca 7-1O<lC. Ga!und, ten L(:' l,.vz.g.l~'du nil eksiremalue w'/magan ia tormiczrie z I ru dem udaje stv d6prov,!Cl:dzj-c- do kwiutienia. Moja Bil'rerwni! zakwula po rat. [;JierwS?y po Lhv6t11 LH<IC.h, gdv wvstawilam j<l wiosna nil bJlkOIJ, na !;..ilk:] tygodni, ptzv ternpera.urze 5-B'"(_ Stanowisko: wschodnie, zachodnie, porudniowo-wschodnie, poludniqwo-?:Jch(i:tinie Iub poludniowe. Szkodnikf: przy .zbyt niski ej wilgmnosd powietrza na dolnej stronic Iisci pn~iawiaj<T si~j przedziorki.

06

Najcz'i'stsze bl~dy w u.praw'ie: przy ZbYI wysokiej ternperaturze i zhyt rowuomlcrrrym pcd.cwaniu, a t.ikzc pTZy braku spadkow temporaturv noca roslina uparcie wstrzvmuje kwirnienie do CZJSU, gdy po: Iatach ekspervmenrowauia trafl -silt cdpowiednia kornbinacja warunkow.

l¥ielkosc lo .. riatow: l-i..,,,-..riaty !Haj4 \;\J swoim naiszerszvm miejscu 6-8 em.

Liczba kwiatew: 1-2 kIA/fat y O~1 pedzie.

Pora kwitnienia': od kwiemia no wczesuego lata. P~d kwiatowypoja:'\iiJ '~~¢ II pcdstawy zeszloroczne] pseudobu lwy.

Dlugo4t Icwitnienia; 3-4tygodnic_ Zapach; BiFrenan:f], tuiriisoniuc pachnie .:l_ZC7A".golnje silme 'i przcnikliwic, jak konwalla lui) cytryua. 1"0 kwitnierriu: przekwirly pcd kwiatowy odciqc i, jeit:li potrzeba, roslinc przes;ldzjc.

Rozmnazanie: dzielone powinny .bye rosliny maj<:l)!;ti prz ynajrnuiej szescJub wi~cej pseudobulw.

Wskaz6wka: rosliny le powin"'=: ny 1rafit l}:lko IN r~~ce doswiad_,,_, czonvch milosnikow storczv~-- 1(6w_

Bfetilfa striata (blstila) i Pleiorie (plejone)

IE] ·:t~. M Ciiif

Sposob uprawy PIeione jest bardzo podobny del' Bleiili«, dlatego rosliny te zo~taty przedstawione razcrn.

Temperatura: zimna szklarnia. Rosl i ny mog,c\, jesli nie 11lJ. ITfrOZlI, bye uprawiane 1101 zewrratrz, Zirna \N naszych szerokosciach geogr.i~ ficznvch musza bye chronione przed ITl rozern , tzn .. dobrze okryte alba prz~~d pierwszvm przyrnrozIdem nocnvm przeniesione do domu. Db zainicj owauia kwi lnien ia idealna jest. temperatura okolo SoC ~~m,~ jJr7yna_inl niej pr7.e7_ trxy, czterv tygodnie. TJ obnlzka temperaturv jest jeszcze vJ-J.Zn iejsxa u Pieion» n i j; u nleutla.

Podloze: mieszanka korowo-torfowa. I'rzesadzanie: przedsrawiciele obu rod 7ajt':nMpo\:vi n 111 I)T?€7. ealyrok pozostawac na zewnatrz, Jezcli si~ j~ trzyrna \v' dornu, musza hy-c przesadzanc co roku \-vcz:esllqi;vioSll,q, przcd kwitnieuiem lub po. -:2<11"6WI10 Bletilla, jak i Pieioue mozna przetrzymac. przcz zim\; bez substratu \'v chlcdnyrn, J~r nlezamarzajqcyrn miejscui przcniesc do donlczck na okno v~ styczniu lull lutvm, Wtedy roslinv po kilku rvgodniach zab .. vitna i pu prxekwitnleciu mug4 bye \;vy:SJdzone do niezamarzniete; ?,j?mL Swi",tlo: latern IN p6lcieniu, pod dr7ewa~tti luh innvrni roslinarni, 11\1 parapecie okna w drugim lub

trzecim rzedzie, W czasle SPOczynku - ciernnosc. Nie lubi bezposredniego nasloneczruenia. Zraszanie: zbcdne.

Podlewanie: 'IV czasie W7..fOSJ.l),. latern, na zewnatrz. IJr:W uprawie \V plastikowej doniczcc rosliny \vysychaj<l wyjatkowo.szybko i musza byC' podlewane czascm nawet CO d wa dni, Podlewac obf cie 1 jed n -, i'l k W okresach pomicdzy podlcwaniami zawsze dbac 0. przeschniecie podloza. \\l listopadzie, grudniu calkiern wstrzyrnac podlewanie. Szkodniki. jesli przetrzvmuierny rosliny W ogrodzie, nalezv siE;' Iiczyc z atakiern slimakow i nalotem rnszyc. Czasern rowniez ptaki, przewazn J e kos y, wyclagai <1 Gale rosl: ny z ziemi, POnif'\·\/J.Z przedstawiciole obu rodzaiow traca Uscie na zime, przetrzymywane w okresic grzcwczyrn w dornu nie 5<\ zagrozono szkodnikami. Najczestsze bledy W uprawie: przy zbyt duze] wilgotnosci pseudobulwy i liscie gnija, a przy zbyt wysokiej tempcraturzc nie jest iniciowane kwitnienic. Po zamarznieciu gleby roslina zamiera. Wielkosc kwiatow: Btetilla striata rna kwiaty biale do rozowawo zabarwionych, wielkosci okolo 3 em. W ksztalcie przypomlnaja rniniatury kwiatow katlei. 1<>. .. Vkilly Pic/om: przypominaia rowniez kwiaiy katlei, a ich rozrnlary wynosza 6· x 9 em. Zakres barw zaczyna silt' ad bialej poprzez f(Jzow<1 do zohe], Zapach: oba storczvki wydzieiajcl przyjcrnny, kWl\310\VY zapach, Pora kwitrrierria: od wczesnei wiosny do czerwc.i.

DhlgOSC kwitnierria: RleULIa striata kwitnie od 2 do 4 tygodni, zalez-

Mieszaniec PIe-lone icrmosens jeststorczykiern nadajaryrn si$ tez do ogrodu.

nie ad tcmpcrarury, Pieion»: kwitnie 4-6 tygodni. Oha storczyki kwitna dluzej przy uprawic na ZE'\VIHlfZ niz W uprawie pokojowej. Po kwitnieniu: odclac ped kwiatoIl'.ry~ i rosline, ktora zaczyna wlasci\vy okres wzrostu, zJ.silic, co spowoduje intensywny rozwo] lisci i. pseudo bulw.

;\lV~kaz6wka f oba storczyki :§mog<l bye przvgotowywane do :$\~rysytki jako pseudobulwy, po ::;:: czym nalezv jt' jedynie posa;; dzic do doniczkl.

...,

"""

l-Vskt-z6wka 2: pewna indukcje

""" kwi tnienia \.1,' wybranyrn pr7.;E'z

~ sicbic tcrrninic mozna osia,gn6j.C, :® fe§1i sie roslinc wyimic z podlo~ za j przetrzyma przcz trzy tygo-.,,;: dnie VI;' warzywncj czesci 10- :-. dowki. PO\Vin:n8 tarn lezec

IN temperaturze Soc \v cicrnnosci i l1J sucho. Po trzcch tygodniach wyi,V~ z lodowkl i posauzlc do doniczek, 1jo ok010 osrniu tygodniach ad posadze-

~ Ilia Pleione b~~il;:;ie· gotowe do.

"'"

kwrtmenia. U Bieuila 511'10./(1

~

~ HWd to 0 pare tygo.dni dluz.e].

~

. Rto nic dowicrza, rnoze do in§ ~

"" ~

~

~

~

dukcii kwitnicnia zarniasr miej-

scaw Iodowce wyknrzystac n i 8 zarnarzajqcy garaz lub .pozosra-

"'" 'I.·vic ro~ljny \v grullciL", zabez:s pieczonc przcr! przymroz.carni

~~

§ jodlowvmi gaJr;ziami.

Isressie rex

j B .. verrucose (brassja) rn ~ . .) f -[ .:g'

Temperatura: oba galuokj nalez4 do roslin uprawianvch \·v zakresie ternperatur creple] szklaru i. Tempcrarura nor.,l w okresie spoczvnku nie powinn.i spadac ponizej 13\"Jc. Rosliny udJj.:j si\ iakze \tv temperaturach umiarkowanych.

S,,·\'iatl~, i stanov v isko: gd III nki Btnssia potrzchuja wick swiarla, zwlaszcz.r do indukcji kwitnieuia. Jesli chodzi U zaporrzebowanic na

Gl

M~eszallce Bressle rex nazywane Sq przez niektorych mitosnik6w storczyk6w "paJl?czym.1 orchideami",

swiatto, rnczna je pdi'OWT1JCdb katlci. Vv'ysra\,I,',a poludniowa jest najbardziej zalecana, ale In ozna korzystac rowniez ze wscl iodn iej Iu b .:t.achoilniEj" Nalezyjedynte unikac ost rego polu d n iowego slcnea w pelm lata. Korzystne jest stosowanie pr:repUsJ;CZd] nych firilnek,; jiik Vi kawiarni w pelni lata, Podtoze: korowe.

Przesadzanle: przesadzac ua l€zy co rokulub co 2 1313, d() morrtentu, zani m msl i na rozpocznic wzrost, do' substraru korowego, nai~cpi('j \vczesnq WiOS114, \\1 zadnym wypadku nie nalFZy tcgo robic przed okrcsern kwirnienia. Nowe pedv chetnie 'iNyrastajq z: doniczek dlatego zaleca sie przesadzanie 'CO" roczne,

Zraszanie: jcdvnie 'W' wvpadku wystawiania roshn na law na Ztwna trz, w czasie upatow. Podlewanie: za sucho n i e szkodzi, ale zbyt duzej wilgomnsci gatunki !.. rodzaju Brdssn: nie wy.rzymuia. \1,) okresie wzrosru rno-

68

in,! je· podlewac obficie, z. zschowan I ern zasad y przesyc ball iapedloza mff'dzy porllewaniarni. Po v,,ryks:;;i:t-tce rri U pseud obulw powinno 5'ir;; przctrzymywac rosliny hardziej sucho: 3 wi~c podlewac zdscvdcwauie mniej, (12 do pciawienia 3i~ pedu kwiatowego. Nawozenle: zasila sie zgodnle z zaleceniarni producentow ell 2 tyg(l'· ct n ~£l: Rosliny mog2\ byc.zasirarte dolismie co tydzien nawozern 11I~' tyrn sarnym stezeriiu, szczegolrue przy uprawie Iatern na Ze\VT1J,Lrz:. Szkodniki i najczestsze bt~dy w uprawie: od czasu do (Z<1S,U r110- g~ sie pojawiac przedziorki lub tarczniki, pierwsze Z nich przy zbyt niskie] wilgcrnosc, powietrza. Latern przy poludniowej wystawie, be!'. cieruowania, p1'7.';/ eksrrernalnej temp,eraturzet:e\Vot,>.t:i7.nej moze dojsc do opa'rzell slonecznvch. Zdarza si~ to najczescic] wtcdv, gely lise jest 1;V bliskim kontakcie z s.zybq okisnna. Obiawia si\~ to poczatkcwo bialymi plamami ria Ii-

sciu, Zbyt obflts pcdlewanie doprowadza do gnieia pseudobulw, Wielkosc kwiatow: prarki koran y i kielicha u ga.1unkcl\v grup()wanvch 'IN rodzaju Brassia Sq czescio\VO bardzo dhigie, przez co kwiaty \\,'yg!4d~ljtl bardzo delikauiie, [DO-WI osiqgac wielkosci 2S-30cm. Zapach: W01'l roztaczana t)TZeZ kwiary tveh roshn iest silnie wy" czuv .... 'illn:.:1, korzenna .. Od indvwidua 1 nych upodoban j,"llezy. o~y okresli sic len zapachjakn przyjemny. Pora kwifrrierria: 131o-;et;letl, DlugosI':. kwitnierria: niestety kwiaty przekwitaja bardzo .szybko, a ich trwafOSc wynosi jedyriie 2-3

tygod n ie. '

Po kwitnieuiu: pedy kwiatowe PO\VI nlly zostac .odciete, a !)od h:?wanie niece us~'aniczone, Rozrnnazarrie: ella h1Hdshik.6w storczykow uprawiajacych [1.:' ros.unv ad parapecie okienriyrn rozrnnazanle wegetillyv'.rne 'je.'H moz.!i',lite dopiero wowrzas., g.dy dany egzemplarz Ina !:J.zesc 1 ub v\"i·~teJ pseudo b ul \1/ ,Reguiarne dzielenie rosliny jest bardzo zalecane, gdy"z powoduje inter.sywniejszv wzrost. .o;:Wskaz6\,vl .. a: roshnv bardzo

""" J

"'" "'"

~

-,..;;

""

dobrze reaguj<l na wystawianie latern n a .zewnau.z.

.x BraS$ocattJeya (brassokatl ej a)

i x Bressoieeliocettley» (brassole] iokatl eja)

[EI :'_) £-L ~

Rosliny tych wiclorodzajewych 1T1il';'~ szaricow moga b,Yc. ppd kazdyrn w.(,gl.~dt'nllrakw~vaue wuurawie iak katleje (Cmil~ya). Hybrydv te s" uprawiane ze \vzgls'du nil [ell wyj.ql-

Brassavpia dig.byana (RhyfJ(;/rofaeiia digbyana) jest czestowykoraystywana do krzyzowan.

kowo roznnrorine, przepickne ksztaltv i bs rwy kwiatow. J. takze zapach. W etekcie wielokrotnego krzyzowania o\r:qmano nJ~liny o mdzwycza] duzych kwiatach {do IS cmsrednicy). Naicieka ... vsze did. rnnie SJ krzv-

. , "

:f6wki" Z oscbliwe] urody BrYL,)s{LVOicl

digbyarw (syn, RhYlu:twiw..'lia. di'gby· ana.} , ktorei ~jj\knie postrzepiona warzka \V lej samej postaci wystepuie zawsze n jei rnleszancow. Temperatura: W okresie wzrostu ria) lepszq d la tych rctcH 1 n jest wyso-

lu temperatura, aw okresie indukcji kwltnienia - umiarkowana. 7.jmq temperatura nie powinna spada C ponizej 16 ~C.

SwiaHo i St;~110W~6ko: prz·ez wIlf'h,SZ~ CZ~·~C roku rosliny wytrzymula pehie nastoneCZllienie. Jedynle przy wystawie pcludniowe]. IN godzinach poludniowych. .zalecane jest \"/ pelni lata cieniowanic. Fodfoze: czystepodloze korowc. Przesndzanie: mozna je przesadZi1c, gdy zaczynasie faza wzro-

stu, Z regury dla kwituacych jcsieniajest rowlosaa. Je&lj to mozliwe, Die powinno przesadzac )iif¢ przed kwitnieniem. Ze wzgledu na dtugj systern korzeniowy ru81.iny szybl«: wyrastaj.t z doniczek i mog,.), zalezrue od uzytych do krzY~O\'V~lnia komponen tow rodzicielskich, :05i,1- gC!(~ duze rozrniary.

Pod Iewan ie: \\1 okres ~e V.'7.1"OSl U 1l107.na podlf:\.V,1( obficie, podobnie jak katlcjc. Przcd nastepnyrn podlanicrn substrat musi przeschnac.

8rassavola nooose

:x Brassota:ttfeya 'Maikai'

69

Storczyki ad A do Z

Zraszanie: jed vnie laiem Pf7.'Y uprawie ua zew natrz, podczas dluzszvch okresow UPJhL Nawezenle: nawozenie dolistne stosowac co. tydziell, a doglebowe [011, W miesiacu, Najlepsze 1;~'ynHci nawozenia roslin osiqga sj,~ przy uprawie W subsrtacie korowym, Rnzmnazanie; wegeratywniepczcz podzia] wiekszych roslin. Szkudniki: liscie 89 wprswdzie hard zo cdpornc na atak szkodnikow.jednak mlmo to tarczniki oraz weinowce kcrzcntowe i szklarniovve mqgq op.uiowac r0SliI1~. Najczestsze btedy wuprawie: zbyt ciernne stauuwisko. zbvt ::;k2lJie nawozcnic, zawysoka temperai LIra nmgq zahamowac zawiazywanie kwiatow, doprowadzic 'do zani ku kwitnienia albo do zahamowania \'lfyc\varzJnio. pakov v w POdlE:oWtVH:h k wtatowyclr.

Wielkosc kwiatow: zaleznie od kr7yt.6v'/k~ kwi,~IY ITl()gq osi~mi.lc wielkosc ,(io,2S em,

Liczba kwiatnw: .zalezy od marerialu genetycz'D-cg6 kornpouentow l'od"';;:;Cielskl'chi wtelkoscikwiatow. Pl.ua· kwitnieniii.: WiOSl1Cl hib [esien, zalcznie oct pochodzenia. Dlugosc kwitnienia: 2~3 tvgodnie,

Zapach: krzyib . vki p'U.:,IHl<lrM.nie, zaleznie od odztedztczonyrh cech.

Po kwltnieniur ped I\wiawvvy powiriien bye. przyciety. Cdl' jest [0 J(On iecz nE'., nalezv rosli ne przesadziti nieco ogra ni Cl.Yl~ podlewanie do Ct:ilSU, ;:I';':: rozpocznie 'si~ wyrwarzante nowych pseudohulw,

Ws,kazowka: W cc.ILI poprawv inicjuwania kwltnienia powin-

70

§ no siewyuosic mstiny latcrn ria ~

~ zewnatrz, regulamie nawozic,

~ a przcd dojrzewan iern nowych

,.,..

~ pseudobulw nieznacznie ogra-

~ niczyt podlewariie 1. zasilic 11a~

".,. wozern bogatym 'iN fosfor. Pedy

~ .~ "

~ kwiatowe rnusza bye wysoko

~ podwiazywauc-z vpowudu cie-

"""

~z<lru i wielkosci kwiatow.

Bulbophyllum (bu I bofyl u m) g] (It ~-j .~(

Temperatura: przedstawicieli rego rodzaju rnozna piolegnowac w te!np,eh;.tur7e od umiarkowanej do wvsokiei. ZimA n ielJowinru spadac ponize] 16"C.

Swiat:t.o i stannwisko: roslirrv przez wieksza c:z~sc roku dobrze znOSZ;1 petnf! nastonecznicnie.

Tylko w pelni latiI, 'IN pnludnie, prz}:' wystawie poludniowej nalezy ie cieuiowac. Poluclniowastr'Ofr<r jest najbardziej polecana.

Pcdloze: najodpowiedniejszy lest czysty substrat korowv. Pfzt'~adzanie: mozna przesadzac po rozpoczeciu wzrostu, Wypada to I: regulv wiosna. 'IN miar~ rnozIiwosci nil?' przesadzac przed kwhnieruem. Ze wzglll'du n~ dlu:gie korzenie rosliny szybko wyra!St3j"l! i dcniczek. Dlarego sadzir nalezy raczej do plaskich miseczek, jake wiszace, albo mocowac ria korze.

Podlewanie: Vii czasie wzrostu nalezy porllewac ostroznie. Wszystkic nowc p~dysq wrazliwe i mogCl; latwo gni.c\ PIled nastepnyrn podlauiem podloze .Ldv,,'s~emu.si przeschnac,

E;vJbophylfum fak;atwrn rna jeden 2: najbardzie] nryginalnych pedow kwiatowych,

Zraszanies zr.pelnie zbyt('czne1 Nawozenie: doglebov'l€ nawozeuie' roslin uprawianych w substratie koro .. vyrn stosowac dwa razy 1,'11 miesiacu,

Szkodniki i najczestsze bl!j':dy w uprawic: rusliriy wytrzymalc i niezbyt podatne na szkodniki. Naiezy zarroszczvc S]~ 0 dobry drenaz, zapewniajac dobry odplyw \,vody i unikajqc Ze)S.lOJU wody.

Zapach: jed tie ga.luriki 'iq bezwonne, inne maja \,\/yfJznie uieprzyjemny zapach, Prawdopodobrlfe' sa zapylane przez niE'kh'ire rnuchowki zerujace nil padllnie.

l'Ot.a kwitnierria: wlosna.

Dlill.;;o§c kwitnlenia: 2-.04· duie.

lV',iO-

, o·

Wielkosc l~wiat(H,v: kV"'tJly ::q bardZ0 malo - Bij_lhfiIH1.y[f.w Ii (aim) WII rna kwiary \\'lelkosci tylko 0,5 em; g9S1Q osadzonc na rogowaryrn. grubyrn, ·.tiCi"lN{).i10br;~ZCi\~'ym p,~dzie kwiatowym.

Uwaga: liczne ,gatunki, kt6rB wczcsnic] nalezaly do rodzJj u Ha.lbophyllllm., zostaly 7,(1] iC7.0ne do Cirrtiopetaium, icdnak ohecnie j~~t tcndencja do powrotu do st,Jreg,o ujecia s},s:(ema.tyciliego . Po k,yitnieilju: ped kwiatnwy 11alezy pr;:ycklc L jesli 10 korrieczno, rosline przesadzic.

Rozmnaiiluie: wegeiarvwne [02> mnaza nic nlo~li we j es [ jed j'ITi:e przez pod;;:iat roslin 0 szcsciu Iub wiekszej Iiczbie pscudobulw.

~ Wska.z6wka: lekko \.\i'yginaJ<1:r ~ ce si~ pedv kwiatowe wygl<"l,~ da J 'l s.zczeg0~.ni e j lr"lkcy) nit:' ~ IV wiszacych pcjemnikach ram;: plachl.

x Burreqeere (burragara)

lEI Ct M -1 ·Cit

x Btirrageara jest III iedzyrodza]ov~·,i!. krzyz6wk'1. Cocntiada x J\!1iUonie x Oacmrogloss um x t mcidinm. przv czs:mj:ochlh~dri jest: ad powiedzialna ZA, przekazanie jaskrawej, po rnarariczowoczerwone] barwv kwiatow.

Temperaturarnrieszaniec ten rnoze bye uprawianyzarewno w warunkach wysokie], jak i umiarkcwane] ternperalury - moze rosnqc v· .... ogl'zewanym pokoiu mieszkahryrn oraz 11.lt'0grzev\lam~jsypialni. 1m wyzsza jest iemperatura ~ \'i'iJ~utnosc powictrza, tyrtlszyt)s:zy \,IlZJT)Sl ,. Stanowisko: wscbodnie lab ZJchcdnie 'okna ~<} idealne. Dopuszczalna jes.t .tez wystawa poludnio\:V<~ I jednak tylkb przy mczllwosci cieruowarua.

'Swiatfo: rosliny uprawiane 1);,1 poludnlowyrn oknie powimry bye' chrunlone przed bezposrednnn nastonecznienient W 111] esiacach It-In ich. W ogole x 81.Lrmt~earo ila.lt,:!:y do roslin, ktore powlnny bye uprawiarie \'11 polcieniu. Pad tyrn wzgledern przvpunnna 6nasvve formy rodzic i 01~1{je.

Pndlni,e:i~;:' ~ ecana III i eSZiln ka korowo-torfowa,

Prz es .. l dzanie: powinno si~ przesadzac coroczriic lub co dwalat.i, 'zawsze JlO kwitnicniu, naj Icpi8.i przcd rozpoczcciorn 'i,V.Zf05!11. Zraszanie: iedynic VI! s7.czeg61,nie~o, r1((\ dnii przy uprawic szkla rniowcj, Podlewanie: zawsze pi! prttschniqc ciu substratu,

Nawozcnie: CO czterv lygo.dnlc przy podlewaniu, dodatkowo co

'X Burr?Jgeara

X Burrage<H2i 'Nelly lsler'

i.'vdzicri dolist n ic, ryrn !;';:nnym stczcnicm nawozu.

Szkndniki: mozliwcmszycc ,l\J6, re rnog':l bye zawleczono Z ogrodu, czcscic] wystcpuja przedziorki 1 welnowce.

Najez,?stsze bI,?dy w up rawie: kiedy roslinv S0:1 jJOIi1ZDne przez prit;'d;.;iorki, 02Jl<:\CZ~1 t b. ze wi I~otnO'~c: pi)w 1~?lr7,J bylb wyraznie Zil nis!<a i musi Z:O~lilt pbdwyi:szuria. WielkosC' kwiatur dlugo~c kwiatu wynosi bkl)hJ 6 CTIl, pedy kwiatowe rosnq dodrugesc: 30-AO ern. Liczba kwiatow: zalezv ad wiel- 1< (}Sci i wl.ekuw.s.li.ny,. r~'d kwiatowy rna IO-i 5 k\;\/i;116w.

Pora kwi tnienia,:~~r]()slla lub jt?sieri, przy dobre] pj(-;I.~gnjcJl takze dwa razy do roku.

Dlugosc kwitnie:nia.: rno]e eg7X~mpt~r7.e .)'<~ k dnlc1d k .. vi t·(!' rid cztetech do.slsdrnlu lygddnL

.Ph kwitnieniu: od d<?{: pqd kwiarowy i jPs]i prirrzeba, rosline PJ7PSJLitie,

Rozmnazanie: dla zwyklcgo srnicrtelmkawcncdzi Vi.' rachubetvlko TOZ-

71

CManthe Grouville.nie rna lisci, gdy kwitrtie.

rnna ;i.J uie wegel,;l tywne p !'?e7. pod;;:iar N,;llf'lY dzielic tylko rosliny 7 \'Nj\~ee,i niz .szesciorna pseudohul warni, w przcciwnym razic dochndzi do silncgo zahamowaniawzmstu ~ zatrzvmania zawiazywania kwiatow.

\VskaZ,01>vk.-1: \Ii centrach ogrodniczych czp,sto mozna z.naJezc te mieszarice, sprzedawane IN okresie kwitrnenia. NH;'St01y wystepuIi~ tam one w wi~~ksL.osci bel. swojej Wfil~ci\ve,i nazwy, oznaczone bh;'(lnie 01100 W og6k' nie ozuac 2:0 rw. Vi.! :iP rzedazy ria jc z~~c.i e j mozna spotkac !JybrVdy:'Living Fire', 'Nelly !slp(i 'Sreph.,m Isler'.

Calanthe zrzucajace liscie (kalante, pieknokwiat)

II] ,'; 1. tri'

Calcnttu: zrzucajacc liscic n:dez"l do tych .srorczykew, ktorc podobnie ja k nasze drzewa, gubi'11i.scie. Skladniki odzvwczc mag21zyrlUl<:l \0\1 pseudobulwach. Nillet.y Slr;' Z tym 051,\,'oi(, jdeE do lej pory uprawiaio sle jt'dynit' rosliny z rodzaju PlwlClJ!ltOpsiS'.

Temperatura: wysoka do umiarkowane] ..

S.wiMlo: Caiaruhe luhia jasne oswietlenic, zatem rnozna je spokojnie ustawiac W pierwszym rzedzle przy szvhie okien wy('hodz~lcvch .zar6 .... vnu na wschod, zachod, jak ina poludnie.

Podloze: mieszanka kOr()I/\{(HOl"{i)\v',J .

Przesadzanie: co roku po kwitnienin. Dla rozwoju rosliny 'j silnego wzrostu zobfitym kwitnieniern jes.t iepi€j; gdy w jednym pojemniku pozostaie wiecej pseudobulw, .Jednak pseudobulwa 7, roku P"Opr;;-;edniego 7:by~ s7ybkoi Iatwo zamicra, co oddzialuje ua rcszt~~ ro sliny. Dlalego po r07.pEHTZel1iu 7.3 i przeciw zdecydowalam sif;', zeby odejmOWf-IC pojedyncze pseudobulwy i sadzic oddzte-lniE', PO przesa dzeni II !"Os] in")' przetrzyrn II j (1 sie zupchiie sucho \v jasnym 1 de" plvrn miejscu, eli: nowy ped pojawi si.~ u nasady pseudobulwv, Zraszanie: IN zadr.yrn wypadku .. Aby podniesc wiJgmnosc powie-

trza j zabezpieezyc. JTrZ6i poraze- 11 i em przez przedzinrki, lepi ej 7.'~rniast spryskiwania uprawiae CaIanthe \\i miseczkach napchuanych wodzLkeramzytem,

Podlewanie i naw(Jzenie: ViI okresie speczynku. po kwirnieniu w/itrzymujo Sly uawadnianie. Cdy pojawi sie nowy ped, zaczyna $ifi ponowne usrrozne podlcwanie, uwa;;;.djw~, aby go nic zarnoczvc. gclyz molt' iatwo ;t.gn[~. Najlopiej pot;! ~ eW3C ad stronv przeciwnei nii nowe pedy, nie moczac przy tyrn pseudobulw. 'W okresie wzrostu rpSI.iny podlewa si~ co lytiz[en obficie.vdo ruoruentu, azwoda przeciekn .. ie przez doniczke, a nastepnie zasila. Po.em pozwala Si~' podlozu calkowicie przesc.l:'ul':l¢. Ponlel,.v<'lz coroczuie l i.kJei p'seu-

dobulwy musza bye odbudowvwancna l"l!OWU, wszvsrkie-srorczyki zrzucaiacc li scie ~l111SZ'1 bye., nawozone cZ~'ik:icj niz inne ... Po· z7..6Yk.nir.;:ciu lisci zaprzestaierny podlt'waniaina\..!;lozcllia. Kiedy nowy ped ]<Vi.1ia.I01.vy pojawia S~fi U P0c!Sl.dWY pseudobulwy I za(:~y" namyod uowa caly cykl, pam i~laj,~c, '~e' rowniez w czasie kwitnienia roslina wymaga niewiele wodv, Calantne zyje gN5v,mIe dzieki zapasorn L. pseudobulwy. Nawoz.en·i.e·; pcdczas wzrostu zasila s:il? raz \\1 tygod ni II \,VI\IZ Z WDda do podlewania. Jesli me.robt si\t tego regulamie, bulwy nie ruzwiiajq sir;' prawidlowo i ped kwiaiowy pozosta]e bardzo Tlh:11:V alba '\0\/ egole sle nie wytwarza.

Po kwifnieniu: ndcina Slfj' ped kwiatowy, przesadza ~. za przesta je podlewania .~ nawozenia do czasu, az pojawia si~' [lOVVt' pcdy.

Szkodniki i najczesrsze bf~dy \·v uprawie: na Calanuie. na poczatku okresu .grZC\VCzego. c h etnie z,E'rll,i<1 przedziorki tub tarcznlki. C7~sIYTn b!~dem pii:'llt'gn<lqijnym jest utrzyrnywanie zbyt wysokic] wtlgotnosci \V czasie. gdy wyrastajq nowe pt;dy kwiaiowe. Cdy s<1 .one jeszcze tl'iJ1-t',. jestduze niebezplE't2:e(Uti W'O zagn iwan ia,

'"' \VsKazuw)<a: Gaj lepsze tUB Cd~ laiUhe 34 wysol~-<i temperatura

- .~ dLJ7~a wilgotnosc powietrza.Je"" zeii srorczvktstoia w kuwecie

oJ ~~ ~

:; napclnionej kctamzvt e rn .i wo-

~ i mozna jednoczP:Sl1i€ ·znAc:?n·ie """ podwyzs7.Yc \vjJgmrcosC powie-

;0-

~ trza VilOk.61 roslin.

Wielk.oRc k wia:t6w: ;'((11 e7>nl e atlogJ.turiku J ub ]'::l'Z)lZD\V[<,i, a 1;1 kZ0 st.)lW roS~lilydlug0§t kwiatu WYIl0~i od 5,5 do 7'tl:n. Kwiatv sa.aksarnituic

, \

pofyskuj<1cc, biale, r6zcn'ilc, r67:0-

woczerwone lubdwu barwnc. Dlugosc kwitnienia: z,dezy od liczbykwiatow oraz gatunku lub hybrvdy. Caiatulie 'Christmas: White' kwitnle 2':_3 miesiace .. ', Cctanthe 1'0- sell. 6-8 tygodni, a duzy cgzcnip.[arz ? trzerna metrowymi pedarni kwia.towymi Culatuhe GrOl.nv.iHe nawer d(j (,) ~Wies-j(~cy~

Pnra kwitnierria: .zirna (,10 wczesncj wiosny.

Rozmnazanie: wegeta l vwnie jJ[ZE:Z !""HjdziJli przez pseudobulwy grzbietowe, kUjh? farwo 3h~ oddzielaj.~ i mogC\ bye sadzo rV:' po jed YX1CZO do doniczek, .Utrzymuie si'f? je potern przez [) l}'god 11i calkowici e $Ucho do Cz.a.S1J. ,'17. wytwO(Z,1 Bi~ nowe:; pcdy. Nalezy PTZY tymmiec na uwadzc, zc tak rozmnozona r(i$,lj na rnusi b)iC Lral,lQ\va.lla jako mioda

i odpowiednio 1.1·0 tego zakwitnie. bd najrnlodszej pseudobulwv nic rnozna oczeklwac wytworzenia Py- dukwiatowego rnerrowej dlugosei. ~ 1Vska.zO\vka: k~I[,)o..;veJ;1I11 Ila - wysrawie s;torczyk;:6w przekwit_ nietc Calatutie wcerne iednego 'cum za szfuk~ .. Warta· zwroclc uwagc na takie okazje.

Ceiesetum (katazetu til) ~ C:£-·l (W'

\Viek gatunkow CiiUlsetum rna dziwaczne, czasern intehsywnie ,z;,llJarv;.ijone kwiat y .. ktore s.\ stosunkowo lnvaje. Poniewaz kwitna \/oJ' ciemne] pcrze roku. przed Boz.y in Narodzeniem, mozna nirni cieszyc oczv w ponure, zimowe drn. ·\.\.raf!€ polecenia jest np. ciemnoczerwone Catasetutti Orchigiade 'Jack of Diamonds'. kwttnace 'iN okresie Botegci Narodzenra. Tempel'ahn'a:\v)'soka do urniarkowene].

Stariowisko: udajc sir; naj ~epi\:.j IU

polu dn iowych oknac h. .

SWiatio: rosliny lubia dU7.0 :SWi,'F' Ila i dQbr.7e7.r10S7'~ bezposrednie nasloriocznienic od .su·onypo·h.lrl n j owo-za chod n iej ..

Podioze: tylko Sll\Jstrat.korri\vy; zapewniajacy szybkic .pezesychanie podloza,

Przcsadzanie: po kwitnicniu albo wczesnawtosna, gel)f dn i zaczyna- 1<1 bye clhclzsze.

Z:raszanie: najlepie] wcale. Podlewanie: \·vokrcsie wzrostu rnusi bye do.brze' podlewane, <lIt' nie I.V mfejSl.Tt., w ktorymwyrasts nowy p~d. MOZfl21 go LVi/'iliac dopiero W()\Vc;:.<ls,.gdYJe~t wiekszy i dobrze ukrirzeniony,

Cotesetum

Cetesetum Orchiqlade 'Jack of Diamonds' zakwita W okresie Bo·iego lNarod2;~tl i.1J.

Szkodnfki: storczyki zaliczancdo tego rodzaju rzadko 1I1ega.~~ atakowi szkodnikow.

Najczestsze bledy w upra wie: przy nadmiernym podlewaniu, gdy ufrZYJIHJ je ~if;' rdslin~;zbyt wilgotno., rnoze dojsc do g11ici/lmfodych pedow.

Wielknsc kwiatew: Calasenun 0'1'chiglade '.lad:.. (if Diamonds' rna \'v'Jr}.kli': srednicv 8-HJ ern.

Liczba kw.ial:ow: Camset« .. tn Orchiglade '.ldCk of Diamonds' rna 3-8 .kwiatow.

P()fa kw.itnh~'nia: najcz~sc ~ej D\i pazdzleruika do' grudnia ..

Dlugosc kwitnienia: dwa lygo-

d~~ .

Fo kw itnieniu: udc.i-=1;c p¢d kwiatoINy i G.WClI1ic'zyc podkwanic', C\ven .. tualn jc p rzosadzic, Rnzmnazarrieweget atY1NIl ie p.tZG7 podzial.

~ lVskaa;6wka: Cmusetuui 11102:~ f.li<.l trakrowac jat Cattl ey{{, jed

-c-,

__ nak jest niece bardzie] wrazli-

~ 'we na nad m iar wilgoci.

73

x SophroJaeliQcatt/eya Hazel Boyq 'Eureka' kwitnie 3-4 miesiace.

Cattleya (katleja)

[£] '") J~l ~- (C1

nienia konieezna jest trwajaca kilka rygodni roznica rernperatury miedzy druem a uoca przynajrunie] 5" C, Wilgotnosc powietrza: od 5:0% wilgornosci powierrza '0lZW'yZ.. Podloze: najlepiej spra\.vdza.si,9 czvsiv substrat kerowy, Przesadzanie: nailepszy moment n,l przesarlzame svgnalizuje .sarna ['Os1 ina- l<fecly nowe pseudobulwy :mc1"i"l okolo pieciu cenrymetrow [ zawiazki rrowych korzeni. CZ!,?SLO jest '"0 wiosna, kiedy dni slaj,,! si\,

Old wielu milosuikcw storczy- 1\6\'\1 Cattieya jest krolowa orchidel.

Temperatura: karle]e ndle7.c~ do I)lch roslin, ktore uprawia sir;' Wi temperaturze uti umiarkowanej do wysokiej, Dobrzc znosi tcrnperatury mledzy 1 G J. 30" C .. Do za.in[cjO\,\h1nf.a kwit-

74

{HUZ5Ze, Co idealniesprzyja zaspokojeniu zapotrzebowania 1"051in na swiatlo, Roslin y kwi I nqce jesicnia \vyt\Vilfzaj.<l \V!OSn4 !10W'C pseudobulwy, uatomtast kwil!1;:\tt:' wiosna wytwa rzaia nowe pedy latem i iesienia Przy przesadzaniu kailei rnozna zastosowac pewien sposoh, ktory pm'v.radzi do tego, ze rosliny staia sit;' silniejsze. MiaTlOwki_E' usuwa ~it;', naistarsze, nie majace korzsni i lisci pseudobulwy, gdyz sq, 0111::' odzywiane kosztern mlodszych. Wtedy po paru rn iesiacacb okazujc sie, ze nowe ]l~.dy sa silniejszc, poniewsz' otrzymuja wi,f'~ .eej substancj i odzywczych. SN"iatlo: (:anleya dobrzeznosi silne swiatlo. Od wrzesnia do m:ajJ maze to bye btj:zposrednie~\vi.atto siuncczne na poludniowych .eknach .. Przy zbvtwysokie] ternperat urze zewnenznei IN pelni lata

:i przy zby.! silnym naslunecznieniu nawet roslinyo najvvi~'k~zycll wymaganiach \:\1 stosunku do swiarla mqg<l lO$tJ.C uszkodzone, kieely dluzejstoja bez cleniowania ua poludniowvm lub poludniowo-wschodnnn oknie. Pojrwiaja si\? wt edyczarne pla my oparzeniowe, ·7Wta . .sZr:::7d przy zbv t ciasnynr usiawieniu roslin lub \V razle z.elknif:'" cia z szyba okna, S.zkodl~wymi nastcpstwarni zbyt p LJ7.f,'j ilOSci slorica, krore nie mdjq tak powaznych skntkow, stanowiacvrni jedvnie przes[rog~. S''I czerwone lull bruname plarnki pigmentowe, Przy z6lkni~cil.1 lisct nalezy nat ychrniast za reagowa {; i prz en 1 eSc rosline w inne miejscelub zacz~j/:: cieniowa .. c.

Zraszaniec katleje nai0zy spryskiwac ,,')/1 ko \v gor;_tce.j POI'L;(:' ruku, i~ ..

tern, gcly ::"k1 wvsrawione na zewnqtrz,

Podlewanierj ednorazowo katleja potrzebu!e duzo wody, klori'l rnusi obficie wyplywsc r: doniczkl, Przed nastepnyrn podlewaniern podlezc rnusiw pdni prz.eschnac .. Kicdy niekwitnaca kane" ja nie dcstanie wody przez dwa do trzech tygodni, uie zkg.o sie nie stante. Rownicz u tych [Oslin obowiazujc zasada, ze przy niskich ternperaturach nalezy -dostosowac podlcwanie, zmniejszaj<jC ilosc wcdv. S<1 hcdowoy, ktOtzy ZiBl~\ katlei ,v ogole nie pcdlewajq,

Nawozenie: wazne iest \\'V1l\o'.)::50-

• •• • - ~ of

ne, rownormerne nawozenie, gdy: tylko ukazujq sie nO\'II·e pseudobulwy. Przy podlozu zczystej ko['1' naJezy nawozid dwa razv \V nuesracu.

Szkodrriki i najczestsze bt~dy w upnawie: Z powodu grllhych. silnych lise: katlcje rzadko porazane Sq przcz szkodniki . Jezcli to si~ Zd,HZ<), 10·g·'1 10 najczesciej zawleczons tarcznikl, welnowcc. \)J,' tyrn takze welnowtec szklarnio\vy, a czasami rowniez slirrmki. Pr7.Y wystawianiu roslin ria lato do ogrodu powinnn 5i9 mice 11<1 uwadze 5Ii111<1ki, stonogl i rnrowkl, krore $'1 wabione przez specyficzne dla katlei slodkie v v vdzielinv

, <

kwiaroslanu. Trzeba rowniez bye ostroznyrn, gdy podobne preblemy .2:. mrowkarni \\ry~t,<,puj~). \'Ii domu. Mrowki wprawdzie rue uszkadzaja rosliny, jednak w domu $.:\ bardzo uciazliwe j mag"! zbudov .. <H~ grnazdo rowniez \v doniczce ze storczykienr, Welnowce byw.;lj'l n,a}cz~sdej zawleczonena

lW\VO tl a bytych roslinach. t)vvady le sledz., nalchetnie] u podstawy pochwylisciowei, na mlodych no" wych pseud 0 bulwach, zatern niestcty tam, gdzie 1110gq uczynic najwteksze szkody, Przechodzq rowniez chemic na kwiarv i osiediajel sit; na kwiatostanach pod oslnna g.fOwek kwiatowvch, Przy

.; ;,

niewystarczajacyrn cieruowan.u

.i zbyt silnym nastonecznieniu zachodzi niebezpieczenst wo ocarzen slunecznvch. Uszkodzone IN ten sposob tkanki ch:t;'lni€ zasiedl,"l.jq gr7.yby.. Spryskiwan le przy zbyt niskich ternperaturach i hrak sw"iezego powietrza 7.imq rakze prowadza do zagrzyb jell ia. Jezel.i wokresie wyiwarzan ia nowych pedow nawozi sie zbyt obficie alba zbyl slcapo Iub uie zapewni odpowiedniej ilosci swiatta, zwlaszcza zirna, wtcdy wytworzone pseudobulwy ruoga bye zbyt sla he, a by poj awily sic pedy kwiatowe. 'TD same dotyczy rowniez zbyt starego i zag!;,0zczonegq substratu. Takze zbyt obfite pUlJleIVJnie lies! zawszc szkodliwe dla systcrnu korzcniowego. Wielkosckwiatu: niektore kaLleje ibrasokatlcjc (str. (is) wytwa.zaja kwiaty srednicy 16-20 cm.SofroleIiokatleja [str. 98) rna mrueisze kwiatv; najczescie] liczniejsze, otJiqgajqcE' wielkosc od 7 do 12 em. K Wlcll Y wiekszoscl botan iczn yell Conn cauteva Dsj(lgJ:j,~ wielk.ost 8-10 em,

Zapach: wiekszosc gatunkow i kreyzowek rna barrlzo zroznicowanv i Intensywny zapach, krory czasami nmZE:2 wype:lhi;1t calc porn i eszczen ~e, Cauleya iabiata pschnie w nlcopisanie piekny spo-

Cattleya

X Brassocatt{€ya Eii n Kobai~ sh i wy-r62rnia. sie zielonkawa barwa.

56b. CaWeyo. intermedia rna ':110d· ki, korzenny, -silny zapach, !d6ry tcraz doskonalc czuje, poniewaz roslina ta stoi obok rnoiego kornputera, Czesto u wzaiernnie przek.zyzowauvch mi esza nccw J.<1 traca 51(;' zapach.

Di·ugo.§c kwitnieuia: irnwiekszc f;.a, kwiaty, ryrn krotsza jest Jell

Slcz:eg611la krzyzowka: x Laefiocatt/eya L.€afwoQd Lane 'Willow Wind'x. Br<;is50!aeliocattJeya Ruben's V~rd~ 'Green Lace'

75

x Bressoceuley« Bang kok WhJte rna olbrzymie, blyszczace, biale kwiaty.

trwatosc, Katlcjc II szczegolnie duzvch kwiatach kwitna 2~4 tygodnie, a. drobnokwiatowe przez 6-8 lygodni IN przelrczeniu na jeden ped kwiatowy.

Pora kwitnlenia: wiekszosc katlci kwimie wiusna albo jesielli21.

Sofrol el io katleja (m iesza n iec x SophrolaeliocaUleya)

7()

I<lLPUj4c rosliue t1dLeZ').' upewnic SIi?Cl"J do. terminu jej kwunienia. Rozrnnazanie: wegetstywnie przez podzia! duzvch roslin. Jednak [ak pi~knj e i okazale wyglqda d uze naczyni e z katleja z wielorna pedarni kwiatowvmil

Po kwitnieniu: ohciJ,(" ped kwiatowy, przesadzic, jesli ies: taka potrzeba i ograniczyc niece podlewanie i zasilanie nawozarni.

'Vskaz6wka.~ czasarni siosuie

:;::,;

~ sr~ u katlel pornoc prz.y ,.naro-

0-

~ dzinach' P,lk6w kwiatowych,

~ ktora polega 1M ostroznyrn na-

~

~ cinaniu pochewek kwiatowych

§§ za pornoca wvsrerylizowanego

Ta CaU/eya Sohma przvciaqa wzrok

_ noza lub nozyczek. u-tatwia '(0 """ .:::

~

paczkorn wydostanie sie na ZQ-

~ wnatrz. Rosline nalezy obei~ rzec pod swiatlo, aby zoha"':?,

% czvc, do ktorego rruejsca

~ si~gd.jcl paki wewnatrz pochwy ::=- kwiarowei. FOIem uacina si~ ;::,

~ ponad widocznyrui pakami. ss

~ Najlepie] icdnak pozostawic ;:::

~ 2/3 pochwy kwiatowej jake

~ naturalna pcdpore, Kwi,uy lea~

:§": tloi, Z\;VfaSZCza jej wielkokwia-

~ towvch .mies7dnc6w,l.llnSf:q

'.

bye' podpiera ne. Nadaja sie do

..:;; rego drewniane podporki, kto!'E' \-'/ swe] gornei czesc: Sc) rozszczepione, IN to rozszczepie- nie bardzo ostrozu ie wklada '" sit; kwiat, krory w6WCZJS sie nie oblarnie. 1(<:JlleJe porrze-

c:

~ b1l.l4 spore] [losci ~hvieiego po-

wietrza i duzych roznic tempe'-- ratur. Dlatego warto je wynosic -s, na laro: na zewnarrz, gdzie ro,__,

!5J\<:j, silnie i dobrze.

Cirrhopetelum orna tissitti u m, C. cornutum, C. fascinator

i Cirrhopetelum Lou is Sa nder (cirropetalum) ~ a j (b'"

storczvkl grupowane IN rodzajach Cintunxuiliun i Bnlboptivuuu rnaJ"! wiele identycznych wymagan uprawowych.

Temperatura: rown ornierni ewysoIde ternperaturv doskonale sprzvjajet wsrunkorn uprawy wiekszosci gatunkow (ego rodzaju, moga wiec one' przez cary rok pozostawac 1,"-/ ogrzewanych Zimi1 pornieszczeniach rnieszkal nvch,

'Swiatlu i stanowisko: przedstawidele tego rodzaju dobrzs znOSZ'1 j potrzebuja wiele S\VIJLta, podobrue jak katlojc, a cieniowania wyrnagaia rylko 1,1/ pohrdnie na poludniowym oknie \v pelni lata, Zinv\ nalczy im zapewnic mozliwie jasne miejsce, najlepiej odstrony poludrnowej. Podloze: czvsto korowe.

I'rzesadzanie: storczyki te czesto wvrastaja z doniczek i dlalego rnozna rnontowac je na korze. utatwia to piel<;:gnacj~' poprzez veodzicnne sprvskiwanie. Mniej 'pracy wyrnaga uprawa .. v amplach lub rniskach. PrzesJdz,~~ najlepie] po kwitnicniu, WCZeSIl<1 wiusna, nic rzadziej niz co dwa lata. Podlewanie: zawsze, gdy rosliny maja sucho.

Zraszauie: tylko roslinv rnontowane na korze.

N awozenie: do podloza rnrriei wiece] co OW2l tygodnie ''IN traket€' podlewania, all roslin osadzonvch na korze wystarcza cotygodruowe spryskiwanie roztworern nawoZl)'\N,

Szkodniki inajctt;;S~$ze bl~dy w uprawie: rosliny S<,! stosunkov',/o n:1J.jO wyrnagajace. Czasami, chociaz rzadko, rnogq poiawiac sie tarczmki.

Zapach: Clrrhopet-atum cornntum pachnie wdziecznie i kwiatowo, a C {asdna/Dr i C, Louis Sander wyd ziela] q .: siln y, nieprzy] crnn y 7.~~pach, ktory Iascynuje jedynic muchy.

Pora kwitnierria: pozna jcsicn i zirna.

Dlugose kwitnienia: 1-3 tygodnie.

Wlelkosc kwiatow: It Ciirhopetalum conuitum dlugosc pojedynczego kwiatu wynosi 2 ern, <.1 srednica promicnistego kwiatostauu 11 ern. LJ Cirrliopcia tum [ascitiatot dhigosc pojedynczego kwiatu wy" nosi 11 em.

Specyficznosc: kwiatostan przedstawicieli tego rodzaju wyglada bardzo osobliwie ze wzgledu na prom i ell i sta svuretrie \v fnrrn Ie

Ciiriiooetelum Louis Sander

ba ldaszka, 1( wiaty Z\:ViSilJ Cl do dolu na 30-40-centymclnn.vym p~d7.ie kwiero wym,

Po kwitnieniu: p~d kwiarowy odciac l, jesli iest taka potrzeba, przesadzic rosline,

Rozmnazanie: wegetatywnie przez podzlat roslin rnajacych wit.;'.cej niz szesc pseudobulw.

~ Wskazowka: kwiaty najlepie] ~ prezentuja $i~ v,, wiszqcych poi jernn i kach, a takze wowczas, ~ gdy Sq urnieszczone '11(1 kolurn-

nie kwiatowej.

Coelogyne (celoqync, kapturzyk)

~ CD [-1 '1i".

'Iemperatura: niskrore gatunki z rcdza] u Coelogyne wymag(1)4 wysokiei tempcr.uury, np. krernO\ND .l u b brqzowo kwitnqcc Coelagvne

Co eJogyne

tnassangeana i opa lizujaco zieloill" C. panduitu«, inn€' ria tomiast lubia niskie lull urniarkowane ternperat L1Ty, JlP·, bialo kwirriace i pachnace Coelogyne ctisuua. \'t./ymagarua terrniczne zclcza odl miejSCi'! pochodzenla g<IlLUlkLL. Coelogvnc massangeana v: pomieszczeniu mieszkalnyrn wternperaturze 20-3Cr'C, rosnie wyjatkowo 57.ybko.W tvch warunkach storczyk len tworzv albo przcz caIy rok, a lbo przvnairnniej jesienia f wiosna nowe pseudobulwv i pedy kwiatowe.

CUdOl},}:Tl.e crisr(l.tawYl1laga iednak od konca maja do POfo\VY wrzesrua przcwicwn ego i lekko zacienionego stanowiska Z nocnymi spadkarni rcmperatury, nailepie] i1~1 zewnatrz, np. na balkonie. JezeH przez c.).ty rok uprawiany jest VIi zbyt cteplych warunkach - krzewi slc nadrmerme,. wvtwarzajac tylko 'nowe pseudobulwv, ale nie kwiaty. Stanowisko: odpowicdnic jest okno 0 wystawie poiudniowo-zachodruei, wschoduici I zachodniej, J, takze jasne, duzc okno polnocne. Pl~ZY stanowisku zbyt Iasnym, rap. poludniowym, na roslinach pojawiaia si¢ zolre lub brazowe przebarwienia llsci, J'ndloie: naibardzie) poz(~di.tne przepuszcza 1 ne, przewiewne, lao kie, ktore szybko wvsvcha, lip. substrar korowy .7. dodatkiern perl itn.

Przesadzanie: Coetogvne ctistcia jest dose wrazliwy no przesadzanie. Mimo to jest DIlO konieczne s poniewaz nowe pseudobulwy, zwisaiac z pcjcmnika, ukorzeniaja sie bardzo vsla bo i ::;1.\1<'\ ~nLV, (1l[HE'JSZ!:', Coetogyue nuissangearui

77

Coelogyne penduret« ~ piekny, lecz trudny w uprawie ~torc2yk

wvda]c rni six,' bardzie] bujny i lal wietszy pod tvrn wzgledern v,j uprawie. \V wypadku Codo},:,"Yw: v;,rJ:a:s~iwy czas przesadzania jest duzo waznieiszv niz II innvch 51.Otczykow, Zawsze zabieg ten l!o:dezy przeprowadzac po kwiuueniu. gdy ukazuja si~. now? pseudobulwy i korzen;e, U Coelogyne'maS$arlReana moze si ~ trl Zdd t7.yc "'Ii' Ciqgu calego roku, u C:oelogyn.e crisuua z reguly przypada rra wczesnelato, Oba gatunki napaj4 sj~ przede wszystkirn do doniczekwiszacych, gh1\Vtlje· Z powodu stosunkowo dlugich kwiarostanow. Dla Coelo.gyni;' crisuua powinny bye one jak najbardzic] plaskie: Szczcgp.lnic dobrc s4 doniczki blare lub przezroczyste, poniewaz nie ndgrZe\!"!a~ ]4 sIt: tak silnie.j JJ< czarne.

SwiaHu: na poludniowych oknach nie powinnu sli;' z koncern rnarca dopuszczac do bezposredn iego

78

naslorrecznienia, Tak jak wielu stcrczykorn, roslinOIui rodzaiu Coel0m/fI.e nalezy zapew nic cieniowarne, co larwo zrealizowac W stusunku do rosli 11 ZWiS~lJ acvch z 'g6inej czesci okna. Tak wiec polecane jest. zawieszanie .lch w poludniowym oknie 2. nadbudowa. balkonu lub rnarktzy, Moje Coelogyne aistaia stoi po 'stronie poludniowo-wschodniej, J1a parapecie okna, gd;.::ie cienfolvanl€' zapewnia %itinstalowana 1,,'i{ oknic siatka przcciw owadorn, (Ii odlara do jesierii wystawiamgo na 'ZC>\VIlqtrz, Zraszanie: regularnc spryskiwa.nic' hardzo sprzyja wzrostowi ro'slin \vqasle letnich miesiecy, p'rzyduzym naslonecznientu na zcwnatrz i przy szczegoluiowysokich tempera turach , Ponadro powstrzymuje ono rozwo] przcdziorkow,

Podlcwanic: wczasie wzrostu Coec .logyne pow.nny bye podlewane obficie. az do pojawienia si~' wody pod doniczka, Rosliny hodowane w wrszacvch pojemnlkach z; macno zakotwiczonvmi podstawkami nalezy regularnie przechylac, IA')ilewajac przeSqc~on~, wode, SI.Jbstrat zawsze musi ~)rzesthtlq6. Vv' gorqce, letnie dni, stanowisku ria zewnatrz i uprawie IN substracie korowyrn wypada to po dwoch lub trzcch dniach. Coelugyne cristata wyrnaga: jesjeniawyraznegc spoczynku przez 4-6 tygodni, w kt6rY111 to czasie nalezy egraniczy¢ podlewariie. Gdy poiawia sie kwiatostany, d .• iwki wody nalezy stcpnicwo zwiekszac, Storczvki 7. [ego rodzaj u, podobnre ja k wj'~kszost innych, nle wytrzymuja 51,l" gnuiace] wodv,

Nawozen.ie: zasilac powinrio gi¢ tylko W okresie wzrosru, OJ' co p61 roku PUCHDZt' powinnu bye dose mocno przeprukane, ahy zrrmiejszyc przy korzeniach stezenie soli mineralnvch.

Szkodnikir \V miesiacach zirnowych Coelq,,,},riC .tatwD ulega poraz€(}iu przez przedziorki, a takze wciomastki. Przy PQjawieriiu sic tyTh szkodniknw nalezv liscie najpIen,v dobrze urnyc, a. poren: opry- 5)(3.': srodkiern zawierajacvm ole]. Z;Jbieg na leiy przeprowadzic zgodnie ze wskazriwkami uzytia peSlYcydu. Z reg\l}~/ powmnosie lJKZe poprawic warunki uprJ,\vy przez z\vi'~kf;zenie wilgotnosci powierrza, Przy uporczvwie \J;'!y<Sl~p'Llj<1- cych przedziorkach l,.\typr6bo\v,1- nym przeze rnnie i skutccznym srcdkicm jest jedynie Pentac. Wielkosc kwiatow. srednica kwiarow przedstawicieli tcgo rodzaju wynosi 6-9 em,

.Zapachr Coelogyne aistata pathnie delikatnie, kwiatowc, a Coelogyne ruassu ngeuna wydziela zapi:lth.Sk6r!\! pomarariczowej tub cvtrvnowei.

Pori'! kwifnienia: Cr)c1c1b'Yl u' cristafa kwitn.e naogot od stycznia' do rnarca 3-7kwia1<lJui H,i pedzie kwiat owyrn, u starszycb [Oslin pedow kwtatowych bywa 7-9., C nmssan.geana kwitnie przez .Co1- Iy Tq k. C. pandnrota. jest roslina egzotycznie pi~kn'1, ale o bardzo skompltkowarrych wyrnaga mach pielggnacyjnych, iz tego powodu jest rzadko uprawiany, Jezeli J(l.V.I.tnie, to jcsienia,

Dtugoe.c kwitnienia: Coelogvne ctisuna kwitnie .od S do 10 tygodni, zalezrile od Ilczbv kwiatow

Cbe/ogyne criststs - biale, zwiewne, pachnece

i pedow kwiatowych. Coelogyne massanseona kwitnie vvyrClZI1IE' kroce], 3-4 lygodnic, .,3 przy wysokich temperaturach na Z€'wnatrz tvlko dwa tygodnie, aleza to I'll'7:y dobrei pielegnac]: czesciej n i;7: ra Z iAi roku, Coelagyn« paruiurata. kwitnie tylko 2-3 tygodnle, ale jest niewatpliwie naibardzie] atrakcvi nvm z rvch trzech ualu!l-

•.. , . , Q '.'

kow,

Po kwitnieniu: ped kwiatowy ohci<ic' jczeli trzeba - przesadzic j utrzym ywac rosl: n v niece bardziej sucho,

Najczestsze bf*tdy w uprawie: .zbyt wi lgotn e \V~l runki sprzvjaja powstawaniu plamek OJ lisciach 1 zagrzybicniu. Przenawozenie obiawia sit;. ciernnlenicm koncow Ji-

sci, . .1 zbyt niska wi 19otnost PO\v ietrza porazeniern przez szkodniki (np, przcdziork: lub welnowce). Przy zbyt wysokich ternperaturach Coelogyne crisuua przesreje kwitnac,

Rozmnazanie: storczyki 2 rodzaiu Coelogyne rnozna latwo mno;!,yc wegelaly\,vnie przcz oddzielenie trzech pseudobulw, Takzcz jednej pse udob ulwy, i to nawct Z pedem kwiatowym, niozna uzyskac nowa ro~lin~, U Coelogvtu: masscngenna wystarcza CZ:aSe-Ul: nawct pojedynC7a, s.ara pseudobulwa, jednak porern trzeba ·dJvz.ej.cz.ekac na kwitrnenie.

.~ "Vskaz(lwka: Coctogync powin"'" no sie- qd CZ~lSU do czasu wsra ~

.:" wiar: pod prysznic, ,J.;,l ltz.i~l~ le

x Colmanara

~ roslinv ivlko wtedy, gdy staja 1§l s11;' zdecydcwanlc za dU7.e.We-

;::::,

~ dlug mnie duze rosliny z wiclo

"'"

~ rna rozgalezienlanu vvyglqdajq

~ znacznie atrakcyjnie] i bardzie]

~

~ dskoracyjnie.

x Colmenern (kolrnanara)

ffil (I) 1,-R ~-(b'

N,;1 le wiclorodzajowe mieszance jest bardzo duzy popyt, poniewaz 50 roslinarni 1alwo przystosowujacyrni si~, Z dlugim ckresern kwitnienia i Iarwvml \\1 uprawie, tak jak ciernnoczerwona x Colmaruuti 'Red Cat'. Temperatura: sprzyiaiace 5(j wysokieternperatury .

Stanowisko: do uprav .. ')'~ nadsja si¢ wszvstkie okna z wyjqtkicm p6lnocnego.

Swiatlo: wyrnaga swiatla rozproszonego, ewentual HiE' prit':S \v icca[acego przez mne ]"0511OY. Podloze: mieszarika korowo-torIowa L dodatkiern perlrtu, Przesadzanie: po kwitnieniu, jczeli konieczne.

Zraszanie: niewskazane. Podlewanie:IH'w;:id 1.) j at do piero wtcdy, gdy substrar dobrze wv.schnie.

N awozenic: wystarczy raz I ub dwa razy '1,'1'" miesiacu.

Szkodniki: przcdziorki lub wetnowce Irafiaj~rsift' jcdyuic przy bledach pielegnacyinych. Najczestsze biedy w uprawie: slagt)uj<lca wilgoc jest niebezpieczna r(nvniez dla tych roslin. Wielkosc kwiatow: 'iN zaleznosci ,ot! j';T7yz6\vkJ kwiaty S4 wielkosci 3-(, em.

Liczba kwiatow: ;:ale:i.y rowniez

79

x Colmenere 'Red Cat;

od mieszanca - x Counanara 'Wildcat' mil okolo 20 kw iaro Vir, POJ"a kwstrrienia: kolrnana ry kwitIlq na og6t wiosrra. Przy zapewnieniu dobrych warunkow uprawy powrarzajq kwimienie jesienia, Dlugosc kwitrrienia: okolo (1-8 tygodn i.

Zapach: suhielny i rylko w czasie sloneczne] pogedy. Zapach jest

trudny drr opisania, Jest on albo slorlk], '1lbo kwiatowy, ale u x C6lmannra 'Wil dear' jeSt .rocheziolo\vy i korzenny, lccz ruezbyt OS[rY Po kwitnieniu: odciac p~cl kwiatowy i przesadzlc, jesli to konieczne. Rozmnazanie: wegetarywnie przez podzial duzych roslin ..

~ "\Vskazo·,,;\rka: dohrc wyniki osia%: ga sic, uprawiajac rosllnv na po~ ludniowyrn oknic, dzicki CZ0- ~ rnu roslina .11102e zakwirnac

~ -~

dwa razy W ciagu roku,

Comperettie speciose (komparetia) X Rodrettia (Comparettia Ieicet« X Rodriquezie secunda)

[l] c .. 1 tt'

Storczyki skupione '0/ rcdzaju CornpareUia 54 roslinami bardzo woluo rosnacymi, aprzy rym niezbyt t,l-

Comparettia speciose nie przepada .za wilgociq.

80

iwvmi IN uprawie. lch rnierlzyrodzajowe mieszaricc natomiast 3q rosl.narni godnymi poleccnia, d111- go kwitnacymi, j ak n p. x Rodreuia 'Hawaii', pierwotny mieszaniec Compareuia !{_i'!WW x' Roariguezia secunda.

Temperatura: wvmieniony wyzej mieszaniec dobrze znosi temperalun? pokoiowa I kwitnie zarowno larwo; jak i (Hugo; Botauiczne fore my koruparetii ·do zapocxarkowaIlia kwitnicnia potrzehuja temperatury hardziej umiarkowanei. Stanowisko: nadajaste wszystkie kicrunki olden - rowniez ja::;[1e pohrccne.

Swiatlo: niezbedne dVI tvch ruslin jesrcien i owa 11 i·e okna o V,;, ys1 awi t' polud niowej,

Podloze: czysty SLI bstra t korowy z dodatkicm perlitu zapewnia s%~/bkie przesychanie .

. Przcsadzanie: POZd okrcsern kwitnienia.

Zraszanie: zbednc

Podlewanic: bardzo ostroznie j malo.

Nawozcnie:

regularn ie,

r32

Vol miesiacu.

Szkodniki: dotychczas nic zaobserwowalam, ale rowniez u tej krzy7.6wki nalez.y bye: przvgorowanyrn na wystapienie rarcznikow i weluowcow,

Najczestsze bredy w uprawie: zbytwiele wilgoc: szybko prcwadzi do smierci ms]tny,

lVielkosc kwiatu: k wia l Y· Si\ czesto rozowe i najwyze] 1,5-centymetrowcj wiel kosci. U Compareu i a speciosa kwiaty maj'l wielkosc okoto 3 CHI..

Liezba kwiatow: u x Rodrettia 'Hawaii' net 2-4 pedach kwiatowych rniaiarn dotvchczas 40-70

kwiatow, U Canipareuia speciosa rozwija sie naiczescie] na pedzie (~d ko §~S kwiatow.

Pora kwitnienia: x Rodrettia 'Hawaii' kwitnie przcz call' 1'01(, Comporeuia spcciosa jest roslina kwitI1qC~ jesielli'l"a2: do zimy.

Dlugosc kwitnienia: U x Rodrettia 'Hawaii' okreskwirnienia jest bard7.0 dlugi i trwa nlisko .7 micsiecy. 51a1'(, p~d y kwiatowe rozgalezia] ,;1 sit;' ] ciagle kwitna. 1I Coiuporettia specioso dlugosc kwitnien i a wynosi 01<010 8 tygodni.

Po kwrtnierriu: U x Rodrettia TI..Jwaii' ped kwiatowy zostawia si<;> na roslinie tak (Hugo. jak dlugn jesl zielony, pon\ewaz kwitnienie na nim mote odbywac sit;' dalej, U'czysrych gat unkowo ko III parecii ped kwiatowy obcina sic po kwitnieniu.

Rozmnazanie: rnteszaiice Cotnparettia rosna tak W01110, 7e trtulno nryslec (1 rozmnazaniu. Bcudziej prawdopodobne jest to, ze roslilly predzej 7:os1i'illc\ zalanc na srnierc, nim bedzie mozna je tizieU(

-e: W~kaz6wka: komparetie i ich rnieszauce nedaja S.l~ raczej dla zaawar sowanvch rnilosnikow storczykow,

Cytnbidietl« rhodochila (cymbidiela)

III C, J-l ~?'-~

Jest to gatunek z rodzaiu Cvmbidiella, ktory do' niedawna nie. pojawia! sie \.\1 sprzedazy i c],')gle iest jeszcze trudnydo zdobycla. Wzrostembanizo przvpomina cymbidia, db ktorych byt wczesniej zaliczany. ROSJ]jl1d til rna tr6j barwn c. cha rakterystyczne k\Vj~11Y z zielo-

(:yinbidielfa rho doth iIi/ rna jaskrawe, trojbarwne kwiaty .

nyrni platkami koronv i kiellcha oraz Intensywnie czcrwona warz k~, upstrzona czarnymi, plastycznym j Voly n Ioslosciam i. Ternperatura: w okresie wzrostu pozadana jest wysoka temperatura, poniewaz st orczy k len pochodzi z IV1.(ldaga.sk<llll. Do indukcji kwitnienla zaleca t'it;:' temperature umiarkowana - okolo 1 G-Ur)c_ Shmowisko:CymbLdidla powinna stat \"1 jasnvm miejscu, na potudniowyrn hill zachodnim oknie. Swiatto: hezposrednle swiatlo sloneczne okna poludruowego jest tolerowane pod warunkiem deniowania cd poind wiosny do pOlCH.,,)' wrzeshia, a nawet druze], 'iN zaleznosci ad pogody.

Podloze: stosuje SI!;" substrat korowy z dodatkicm perlitu. Przesadzanie: rowniez ten gatunek przesadza sic po vkwitnleniu lull gdy pojawia sic nowa pseudobulwa

--. . ,

z lisciern .i pokazuja nowc korzenie.

Najcz<;sciej praktvkujc si¢ 1'0 wtedy, gel)' \\rycHu2:;i) !:;i~' dzicn. Zraszanie: tvlko pr.i':.y wyst.iwianiu nil bto nil zcwnat rz, \\,1 baf(_L:0 gllh~ ce dni 1I10Zpa dodarkowo, oprocz podlewania, rosliny spryskiwac. P()dlewanil': powinno Slt{ pod~E'wac duzq Uosci2( wody, ~l potem ]JOZ\lo,lu!ic- POdfOZL\ catkowicie przeschnac,

Nawozerrie: W okresic wzrostu oblicie zasilac 'Co tydzlE'i"I. Szkodniki: mozliwc, i;c pOj(lwi'1 sifl tarczniki lub wernowcc. Og61n[€' rosliny silne bardzo rzadko rurazo]W' s.q na atak szkodnikow, NJs!~puie to' jedyniE' wtedy, gdy niewlasdwi~ si~ .iE' piel<;>gnujq. Najczestsze blcdy w uprawie:

CymlJ(dklla znosi wicle w~)(iy.,.:'llE' jak \,;;rj~~kszos(~ innyrh storczykriw nie toleruie, gely przez dhizszv czas nadmiernie sf\;, )':'1 podlewa lub doprowadza do utrzyrnvwania sj~ wilgoci,

Stroczyki ad .A do Z

Vlielkosc kwtatu.sreduica rnierzona od gtny do dolu wvnosi 7~8 em, Liczba kwiatow: poniewaz kwiaty otwierajq, Si~l jed(-:-Il p<) drugim, zdarza sit?, Ye u dose silnych, kwitnacvch po tei/' pief1A·'S;c,y roslin jest ich IO~ ,1.2.

rom kwitnienia: CYlrrbiUi"el/U kwitnie \ViUSIlq lub Iatern.

DlugoS{ kwitnlcnia: pojedvncze kw i.J t Y uirz ym u jq sip, na p(~d t:: ie kwiatowyrn okoto tygnciniJ, dlu'gns(~ kwimicnia wynosi od 8~12 tygQdni, gdy:?: hVi(ll:,t pnj,H'Vi<'lj:l si~ poczatkowopowoli, jeden po druglm.

Zapach: CymiJ.idie!l[!lrie pachnie. Po kwitnjerriu: pedy kwiatowc qbci"lc i rosline przesadzic, iezeli to kcniecznc ..

Rozmnazanie: wegetatvwnie przez podzia! duzy.rh t'gzempbrzy z wiereJ ni), szesci(rmJ pseudobulwarni.

Wsk<1zowka: pot rzebuje!1 ieco mniej miejsc) nlz CymNdi11Jn.

Cymbidium (cymbidium) ~:') U {iIr'

Temperatura; wielkokwiatowe rnieszarice wyrn;;.g;3j;,\ temperarury od niskiej do umiarkowane]. W Santa Harhara Vol Kalilornii S<~ oue uprawiane jako rosliny ogredowc i roSH'l w poblizu zalesionych g/) 1" , poddane dzialaniu cieptych,.gv.ralrownyc'j1 deszczy. Nqeq wystepuia tu znaczne spadki ternpcrarury. Cyrnbidia miniaturowe mala mniejsze wyrnagania i udaj'i:l

. si~' rowniez wmleszkanin, gdzie DiE' rna wyraznego spadku temperatury. ad polowv rnajado polowv wrzesnia, a przy cieplei iesieni ai·

82

do j)o[owy pazdzieruika, cymbidia powinny POzQst<l\vac' na .zewnqtrz', w ogrodzie. NJst~pniE' umieszcza si~ losliny \V jaSllyrn, nieogrzewanym pomieszcxeniu. Najkorzystniejs?:<,\ sY(llac.iq Jest posiadanle ogrodu zimowego. Spetnia on \v najwtekszym .stopniu wyrnagania cymbidiow co do stanowiska, th,viatb 1 ternperi'l!Ur:rW.(zJ.$il~ pojtLvi/[ania stejiaczkriw ro'-sliUy uie pnwinny stac IV temperaturze \vyzsze] flit 14 GC, poniewaz moze do._iSc do ich opsdania. Po rozwi-

Mie5zance Cymbidium zajrnuja, niestety wiele rniejsca.

nieciu siQ'kv.riat6w temperatura powinnawynostc okclo 21 <JC, jednak przy nizsze], IN granicach 16" C, kwiaty urrzvmuja ~.i"(rl dluze], Podloze: mieszanka knrowo-torIowa, welna mineralna. Przesadzanie: rosliny powiuny b.yt przcsadzane tak rzadko.jak to tylko rnozliwe .. Cym .. bidia dobrzc znosza zbvt male doniczki, potiobnie j<.~k dendrobia, Jezeli j.ednak chcernv je przesadzic; powinno si~' to [obit \\/ okresie, kiedv

!lOWE' ped y maj<-( ju;X oketo 5 em i wYI\-\iarzaJ<l nowe korzerue. Swiat1o;?irnq cymbidium powinnc.srac Vo/ miejscu hJl·c iasnvm, jak to tylko rnozliwe, najlepiej od strony poludniowej .. l.atern :;;;10["ezykl tp powlnny bye chronione tylko przed bezposrednun $101'1- (:en1.

Zraszariie: Vol miesiacach .etrnch codzieune spryskiwarue srojacych na zewnatrz roslin przyspiesza ich wzrost i poprawia kondycj~ oraz zapobicga arakowi pr;;;.lj?ltziqrkr)"l.v. Podlewanie: W okresie wzrosru powinnv bye cbficie nawadnianc, ale miedzy kolejnyrni podlewaniami substrat rnnsi dobrze przeschnac, Po wyksztalceniu TIOWych pseudobulw i lisci nalezy rosliny ttlf.;.;yrny\;Vac niece bardziej sucho,

ab·v .dcprowadz.c do poiawicnia

~J i? .kiAtii'lI6\\', ..

Nawezenie: zas.lac nalezv raz w rygodniu. srosuje sif,' najwvzsze dawlo podane w zaleceniach. Najlepiej nawozic wraz Z W'O(14 do podlex .. :'ania i. przeprowadzac dodatkowe nawozenie dolistne, lak dhrgo, jak dlugo rosliny stojZ\ na "7e\v.n~11 1'.;;:', Reg ula r ne, i ruensvwue n.)\vo7.-en i e jest podstawowvm WJruukiem KOlli'ec:znym do dobrego wzrosrul z,;I\;v~~zy'wa. n [a si~ k\.vi.atow. Jest to poza rym 113.i lepszv srodek :;:.arpohirgal"lc:y porazeuiu przez S0kod n iki.

Zapach: :s,~< pachnace formy bot aniczne ..

Dl ,> k itrrien: ·1" d )ugosc 'WI merna: zaiezme a.

ternperatury. stanowiska j rozwoju cvmbidia kwitna.od 6 tygndni do 3 miesiecy, Utrzvmuja si~' rowuiez dobrze iako kwiaty ciete, przynaj mniej przez 3 tvgodnie,

WielkoBc kwiatu: cllmbid ia III 111 I ,i'l , turowe maj~ kwiaty wielkosci do 7,5 em,,;! wielkokwiatowe do i 3 ern. Fora kwifnienia: wiekszosr' giltunkow kwitnic zirna 1 ub wiosna,

Szkodniki: nlewlasctwie pi.c19~nowane Cymbidiun: moze bye silnie atakowarie prZQZ szkodniki, takie jakwciornastki, przedziorki, tarczniki i. welnowce, Jezeli znajdujq si~

Cymbidium

W ogr0dziC!,. moga, j:eat.<I.kowac stonogi, alirnakl, hockmogl i mruwki, Najcz~s;tsz'e bl~4y W uprawie; rosHny pozostajace ua zewnatrz powinno sit: chronic pszed deszceem i ostryrn sloncem. Na mieisee letniego pobvt u Jl<fj lep~f>j nada j e sie zadaszony balkon, Przy zbvt slabyrn nawozeniu, a takzeprzy przenawozeniu sl21L1o [o;l:\vijaj4 Sit;· pedy j zahamowane jest tworzerue si~ kwiatow Zjm~\ powinno sie zwracar' szczegolna U'Ndg~ 11<1 odpow·iedn.iil wilgotnosc powletrza, tak aby nie dopuscic do pojawienia.sic szkodnikow.

Reznmazarue: wegctatywnic przcz podzial wiekszych roslln z wivccj n~z 6pscuciobulwaI11i.

~ Wgkazfl.wka: wazne jest usu-

;:;:,;:

""'" """ """ "'"

~

= ~

~

~

~

""" ~

"""

~

~

~

~ ~

wanic luski zc starych pseudobulw, Nil' jest to jedynie 1<0- srnel vka, dzieki ktore] roslina

i nadrvwa lld ~fodku pozostata czesc. Polcwki Hsci nalezy Sd'1-

gnqc ad prawo 1 lewo, Zaczvna si.~ od najbiJ.rdziej zewnetrzncgo i posiepuje w kierunku srodk:a . Jezeli pozostawi s'i~ nil roslime ohumarlc liscic, lat\'Vo

zostana one porazone przez grzyby i szkodniki. Kupu,lqC

cvmbidiurn. nalezv zastanowic

- "'

sie, czy bedzie Sit11110glo spro-

stac ich wymaganium i pracochlonnosci pielcgnacj}.

83

Mieszanie« Dendr:obium nobile wypelnia zapachern r;;aty PQk6j"

Dendrobia wyrnaqajace zmiennej temperatury

i dendrobia zimnych szklarni

m ::) l-J Cb'-~

Na przvktad: Dendtobium nobile i [ego mieszance, Dem1robium kirig:ialwm, DendrolJhlin specioSmn i Dendrobiun: delicalum

Tempera tura: l e ga tu n ki d end 1'0" biow '\vYlTlag~lj:-t W' ok re;:; Ie wzrostu wysoklej tBmper<ltury. a do }:ainicjowania kwitriienia potrzebuja \v ci'igll kilku tygodni jej ohnlzenia. Mozna jc zatcm okrcsllc 1'<]" czc] jako rosliny zmiennych .terrrperatur. R6wlliez dendrobia zrrnnych szklarni znosza bcz szkody pudczas wzrostu wysoka temperaturc. \\1 fazie wzrostu od wiosny do jesieni temperatura \1/ ci4gu dnia powinna wynosic 20-25°,(, J. noea bardzo korzvstnu jest l1:'111- perature okolo .15°C. 'ltV okresie spoczynku, ad jesieni rio wiosny, temperatura mus1 bye ob.iizo na do 1 S-T 7"C, nocq wystarcza

84

100 C', Rosliny wytrzyrnuja nawct 5-8°C, ale gdy okres zimna S]~ przcdluza, nalozy je przcniesc' w cieplcjszc miejscc. Od polowy rnaja. do poiowv pnzdziernika najJepiei trzvmac je na zewnatrz, na ':r.;ad,aszony 1)1 ba..!konie"pori pa rasolem przeclwsionecznym lub w oodobnym mieiscu, gdzle rosliny 84 chrcnione przed deszczem ~ oezposreduim stoncern, a takze slunakarru.

Podloi:'e: do wszvsrkich gatunkow siosuie si·f,7, czvstv substrat korowy.

Przesadzanie: powinno si~ je przesadzac rak rzadko, iak to tylko rnozliwe. Na agar dendrobia czula si~' dobrzc wdoniczkach, krore wydaja sie narn 0 wiclc Z3 male. Wyjq_Ikjcm jest syruacja, gdy substrat sic .z,agqsd i zarosnie glemarni. gay by! nadmiernie podlcwany lub pozostawal przcz cztcry Iata 1,\" doniczce. [)rze~adza sir~ wledy rosliny r .. HJ wiosny do jesieni, gay pojawiaja sf\,: nowe pseudohuh .. vy, ale Tligdy wokresie spo· czynku,

SWiilHo: Derulmbium potrzcbujc jak 'najwi ~~cej swiatfa .. Pcwi 11 no sie. jedriak-unikac bezposredniego na- 510 neczrrien i'a Iatem \V puludnic na poludrtrowym oknle. -IN okresie' spoczynku ViI miesiacach zimowvch rowniez powinno stac 'Ii\;' bardzo jJsnyrn mieiscu,

Stauowisko: wschodrue, zachcdnie lub poluilniowe okna z. mozli\VOsciq cieucwauia.

Zraszarrie: W okresie '\vzrOSIU codzieunic, .zwlaszcza przy wysokie] temperaturze, \V okr'esl€' spoczynku tylko \"l dni sz;czegolnJE sloneczne.

Podlewanie: 'VV okresie wzrnstu ::J.Z Q 6 wyksz!akeil ia pseudobu I 1,1/' podlewac obficie, jednak subslrat powinicn caJkowicieprzeschn<1{' przed nastepnyrn podlauiern. W okresie spoczynku i po wykszialceuiu i:ii~ nowvch pseudobulw nalezy catkbwtc.cprzerwac podlewanie na 6-8 tygodn, do czasu. at: pseudobulwv zaczna sie )TIJ.rS2czy(. Z regulv u Detuirobium uobite I jego mieszanenw pojawiaja sie wtedy pr:dy kwiatowe, iako nabrzmienia W weziach, Irn n~7:SZd temperature, tym mniei wody. Jezeli Dendrobiutu nohUe' rnoze bye dwa razv w roku Pfzetrzymane \V ternperaturze ! oDe, wtedy nawet \rV warunkach uprawyna oknie mote Z;ikwjw(jC dwukrornie. Gcly pojawi9s:j~ zgrubien ia \v wezlach ,1)'O\vi n H(), sfe wznowic podlewanie i l"Ia\vo7.~nif;' podloza. Nawozcnicrprzynajmnicj dwa razy, w rrriesiacu. Nalezy przerwac Vi okresie spoczvnku,

Zapach: Dendrcbium TW'bih' i jogo rnieszance pachna inrensywnie,

przyjernnie, kwiatowo. ;:·\"l.jJach 1'0 ztaczan y przez Detu! roi» U In kin.g/a.rwm i D. delicainm jest ~1elikatniejszv I k\""in to wo-srodki. Liczba kwiatuw: Dcudrobiutn IW· bile i jego mleszance. gdy kupuje si~\ je \.\1[05n,1 \1,/ sklepie specjalistycznym, moga, l1liec czesto rrawet 2-0-70 kwiat 0\1,'. Roslin y te sa z reguly importowane z Holandii, gr..lzie uprawiano Ie w szklarniach sterowanych kornputerowo. Uzyskanie takich warunkow na parapecie okicnnvm IW7.eZ poczatkujacego hudowce- Jest malo prawdopodobne. Doswiadczony DIHo~nlk siorczykow dzieki wvstawianiu roslin latcrn na zewnarrz i. pewne] intuicji mozc co .lMI'f: tal osiaguac podohny rekord kwitnienia. Jednakze wcziv rnogawvdac kwialy lylko raz, dlarego \-'ll nast~pnyrn roku po tak rekcrdowym kwitnieniu ua oknie rosliny mog'1 wytworzyc maksymalnie 10-1.5 kwiarow. Ijo PJ.fU l.uach \·llyrosn'1 Iicznicisze, nowe pseudobulwy, ktore w optymalnyeh warunkach pieleguacj}, oduawiajqc S1~ ze wszystkich weziow jednoczesnie, bedq m ogly u sta nowic nowy rekord kwlt nieuia,

Dlugosc i pora kwitnienia: bardzo roznc, 2-.~ tygcdrue. Wielkosc kwiatu: kwiatv Detuirobium kingiannni ma.j~ tylko 2 em \' . .'ielkoScl, podczas goy u Dendrabi urn nobile i jego III ieszaneow osj<lga.jQ srcdnicc 6-1 Gem. Dendrobiun: nobUe \\,' optyrnalnych warunkach uprawv. przy odpowiedniei wiclkosci rosliny . ma 8- 9 wspanialyrh. silnic pachnacvch kwiatow, rozwiiajqcych sie wiosna i jesieula i U trzvrnujacych sit; na

Dendrobium Stardust 'Chivomi' rna szczsqolnie zywy kolor kwiat6w.

roslinie 8~12 tygodni. Denarotiiuni kingianum rna natontiast bardzo wrele malenkich, rozowych, delikatnie pachnqcyclr 1<,i\~LaI6w na wi!;" kszc] lic;:hh;,p ~Hkatnych pedow, ktore utrzymuja si~ (ylko 2-3 tygodnic j )1oj''l\viajq gl(nvnie WLOSHq Iuh iesienia, Szkodnlki: przy ~_zhyt suchvrn powietrzu lub na skutek zawleczcnia mOp'(J POj.:lWlC SIi:;' przedziorki j wclnnwce, i'l t,'lk7.l:' wcicrnastki. Najczestsze btedy w uprawie: przy braku spadkow (emperaturv nastcpuj e Zd harnowan j e k witnlenia. Porazenie przez grzybv pojawia si~ '\1 rnlesiacach zimowych przy zbyt duzei wllgotnosci i jednoczcsnic zbyt niskiej lemperaturze UFJZ hraku swiatla.

Dendrobium speciosum n.CI:lezy do roslin lubiacych latern rosnac na zewnatrz.

Dendrobium ocnsittotum jest [edna Z ",gwiazd" parapetu okiennego.

Dend ro bia wymaqajace urniarkowanych temperatur

ilIl .::-;, J (t(

N a przyklad: Deadtobium tbytsiBorum, D. densil1orum, D. farmed, D. grifflthiaflUtlJ, IJ C/)1)I$OtoXU1I1, D. aracimites! D. p6rnulitlum, D. l.tnvesii; D. haTV~yanum

Dendrobium 5pectabJle rzeczywiscie zasluquje na 5WOj.2! nazwe.

86

Temperatura: temperatura w dzien powinna miescic S]~ W zakresie 18_20·"C, a noca nieco spadac (0 5°C), jednak co do temperarury ros1 in~i re s'l srosunkowo malo wymagajace i kwima nawct wtcdy, gdy przckracza sic;' niece wartosci podane wyzcj.

Swiatlo: rak jasno, jaJ< tylko rnozliwe, z unikanicm bezposredniego slorica w gcdzirrach poludniowych "IV micsiacach letnich. Stanowisko:: wschodnie, zachoduie, a uajlcpicj poludniowe. Podloze: dla tych gatunkow najlepszy jest czystv substrat korowy. Przesadzanie: tak rzadko jaktylko mozliwe. na poczal ku L17Y WZWc stu, Doniczki n,~ lezy wyb.erac ja k nalrnnieisze, przesadzac ponownie file wczesule] niz po dwoch latach.

Zraszanie: Vi," uprawie pokojowej powoduie iedynie porazenie grzyhami, zarern lepie] roslin nic spryski wac.

Pedfewanie: na[ezy podlewac ob[icie do momcntu, az woda WYPfYnie z donlczki. Ponowrue podlac

dopiero \V6V1ICl.BS, gdy substrat bedzie zupelnie suchy:

Na.w6ienie: T1.1W67 stosowac regularn[e pC7.)I co rrzecirn podlewaniu. Zasilanie powodujc silny wzrost i wspornaga zawiazywanie kwiatow.

Liczba kwiatow: prawie wszystkie wyrnienione wyze] dendrobia rempsratur urniarkowauych tworza duzo kwiatow. Dendrobinm ttiyrsitlOT1VH, Detuirobium [atmeri, Dendtobiutn griffilhtmw.m .i Denarobium. densiitonuti maja ped kwiatowy typu kaskadowego, ktorv U osiamiego gatunku rna 60-70 kwiatow na jednyrn pedzie. lVieBkosc kwiatu: L1 1/'/)/[[1i(:'010- nych gatunkow zrnienna - od 3 do 7 em. Dctulrobium: taiuesii rna kwiatv wielkosci 1,5 em,

Dlugosc kwitnicnia: u wymienionych wyzej g,'ltunkl'.lI.X,/ okres kwitnienia trwa przynajmniej 2-3 tygodnie, J u Dendrobtnni arachniies 3-4 tygodnie. Denatobiuni !arvesii, ktorego wyrnagania temperaturowe sa pornledzy ciepla d urniar-

Deridrobium harveyanum sprawia wrazenie ros,liny egzoty(znej

I delikatnej.

koi e vanq szklarniq, kwitriic u mnie ponad szesc rniesiecy.

Pora kwitnienia: wszystkic \\;",/111 IE.'nione wyzsj ga I 1.1 nk i kwitna wiosna, a Deruitobium lilwesff.late(ll. Szkodniki: pojawienie 3oi\ przedziorkow '1 \VeJOI'[K1Stk6w przy zbyt suchym powietrzu rnozna przypisac blcdowi s» pi elegnac]] , Najczestsze bt~dy w uprawie: zbvt czeste podlewar ie, -stagnuiaca wcda i zbyt duze doniczki. Rozmnazanie: wcgctatywnie przez podzial, jednakze zawszexlobrze sir [lad tym zastanawiarn. l.epiej jest, je7.eli roslin ::ii~ nic dzicli.

~ vVs,kaz.6wka: Dendrobium (ten;:: .sil1.orwn rnozna lli1hyc tvlko

::,:;:.

~ w handlu specjalistycznym. al·p

~ \1./ czasie kwitnicnia jest ono prawdziwa atrakcja z kaskadowo zwisajacyrni kwiatostanarni i g~8J.o ulozonyrni kwiata.rni, 11,~ cowskazuje zrcszta jcgo nazwa naukowa. Ze wzgle'du lJ3 uklad barw 1,",1 kwiatach s<\ 0I1e nickiedy por6WllY\,.VJHC przcz niekrorvch do sadzonych jaick,

Dendrobia qoracych szklarni

[fI o .1 CO'

Na przyklad: Deudrobium 'pha./ae~ nopsis i jego mieszance, D, bigibbum, Do bigibbwu var, compacwliI, D .. croentum, D. vktorim?-reginae, D. 'Dawn Marie', 'WinterdawlI', D. rnyal<;d

T7\i/. dendrobia antylopic to: Den. drobium anrermarum D. helix,. D. .spfictabile! D. mil.!.?lx, D. 'Autumn Lace', o. 'Florida Twist', D. 'Hawaian Cern'. D. 'Ekapol'

Dendrobiut» Ekapol lubi cieploi ouzo swiatla.

Temperatura: gatunki le wymagaj<tw uprawic wysokich temperalur. Mogq OlW bye podlewane i nawozonc rownomiernie przez caly role Okresla ·si~ to jako upra\''I'r: ci<l_glq .. Jezeli zdarzy sie, 7;,€, kwitnienie sic opoznia rni mo ZJdowalajacego wzrostu, rosliny rnozna ZJ pornocq niewiclkich obnizck ternperatur pobudzic do Z-Jwiazvwania kwiatow.

Podlozc; czystv substrat korowy z weglern drzewnym zapewnia dobre przewietrzanie korzeni i zapobiega rozwojowi grzybow. Przesadzanie: powinno bye tak rzadkievjak rylko mozna, ale tak CZ~5tC, jak 10 J.esn niezbedr.e. Poczqtkujacy robia to na og61 czcscie] niz doswiadczen r milosnicv storczykow. Dendrobia dobrze znosza zhy: nhlte doui czki, N ajlcpszyrn !errninem jest moment, gdy nowa pscudobulwa rlla wle!Iwsc picciu centyrnetrow lub og61- rue \v10sl1'1.

Swiatlo; .zirna [osliny powinny miec rnozliwie jak uajjasniej, ale

latcrn stanowisko poludniowe P()~ winno hy(~ cieniowane. Stanowisko: naimniej problemat.YCZ11C jest wsehodnie lub zachodnie polozenle okua. Gdy VI,! okuach Sq firanki lub Isl.niei4 inne n.ozliwosci cien iowania , dendrubia tc mogC[ rosnae latem rowniez naoknach z wystawa poludniowa.

Zraszanie: vv uprawi E" pokoi owej moze doprowadzic do POt"'1~E'n[a grzybami.

Pudkwanie: v« okrcsic wzrostu gatunki te powinny byr' podlewane ostroznie ± niezbyt ohficie. 'vV}>magaj.l one dose suchych \Vd]"UI1- kow,

Nawoieuie: zasilanic co dwa tygodnie POdCZ(lB f'::lL:)! wzrostu vlyraznie wzmacnia rosliny.

Szkodni ki: przedziork], wciornastki, tarczniki i wclnowce. Naj'cz~stszebt\~dy w uprawie: przy braku vo,,'UgQCJ \.1/ powietrzu pojawiaja ·f,i~ naipierw dwa picrw- 5ZC wymienione rsz.kodniki. Przy ;:::byl wysekicj wilgornosci powie-

B7

trza j [ednoczesrue zbvt ruskich temperaturnch dochodzj do PO[',1- tenia grzvbarnl, gdy krople woriy P0Z.0Stilj~ pr:).e:.<:dh.l/.sxy C2JS na I isciach lub gdy zim'l nie S'1 spclnione wyrn<'lg,')r1i;J. swletlne roslinv, Przy st,1gnujc"lp.ej· wilgoci korzenie O,bUnl]t;-)[~aj'l i dochorizi rlo gl\i6a.

Wielku5Ck1!:viatu: 3-8 ern z'lle:?rue 0..1 g;HtJ[lku i Inies7,'lllCd. Liczba k.wiatnw: zalcznic od 'garunku i miC$ZcU1CCl waha si~' rnied;;y 6:1 1 Cl k\Ni?116w (Uen.r1rolJillltJ pha1(U;'tlUp.-;is), podczas _guy u IZW. dcndrobiow antvlopich rozwija sj~ 30-40 rnalych kwia- 1.6v .. r.

Dlugosc kwitnierria; 3-7 micsiccy, ;'1 riiekrorc ganmki, j.=tk tc VI/,/micniono wyzC'}, 10, j nawet 1] mlcs)r;;cy,a wicc wyraznie diuzej niz d endrobiazim [Ie,1 s z kla rn i, Pora kwitnienia: przE'::: Cilfy rok, szczegel nit' obuc I.E' I·\,I os ~1q. i wczesnvm I atem.

Rozmnazanic: ndlez.v sjt;' dobrze ZZlSldIlCHViC, Z,JniJJl zuecyd ujernv si~; na pudzia] dendrobium.

Wskazo\vka.: gdv nad dendrobiam i uriraWi,j s~~ StOi'C7")Hd wi~~'-li.:e, ll<.ile;:,y s7c{,.eg61 n i.e LI\V:J- 7.:iC 11;;) porazenie grzyl/L:lnlL R~ud7:,D gorlne Ijol~~n:ni.a s~ I !endmlJiutn ntyukei l DetulmHum crnetuum. Wydaj0 one od wiosrry do lata jcden pcd kwiatowy pn drugun, D7:i~ki te rm I Deudrabium myake! kwi- 110 II rnnie ad lutego 0:0 lisropaOil, <l l)endroiJi11n1 cnienturn nawct przcz dwanascie miesleey ~ Pudobuie .deudrobi» ,,'lntyIopic" kwitna rownie CL.\.~LO i lHUljtj,

88

bendrocbilorn cobbienor« trudno deprowadzic do kwitnienia,

Dendrocbilum iiliiortne, D. erechnites,

D. cobbienum

(dend rochilu rn)

~:,) .~,-li

mr.ga h .. -rnperamr od wvsokich do umiarkowanych.

Stanowisko: [asne stanowlsko 11,] poludruowym oknie jeg! Zd\V;SZe wane poleceuia, dobra jest lei: .strona zachodrua;

Swiatto: Dcndrochilum ""{YlnagJ bardzo d L1ZE'.l II osci 5\\/1·.,1 tla j przez \:vilf-kszQ ez(;'sc roku roxvn\ez bezpo~red.llr~egD naslo !1.eC1.n i en ia. Cienl(\Wd(: nalezy tylko V:! miesiqcach lcrnich.

Podloie: subsrrar korowy zapew- 11 i.Gia,c;y szybkic przesych a. n j c.

Rodza] Dendrochitum wydaje drubIlC k\.yi at Y II a \1\.' i 0 tkirn p \dz i E' k v .. ! iatowym, przypominajacyrn lisi ogon, Storrzvki ualezace do tego rodzaiu uie rl<lti"aj4 si{: dl.:l !X){~'?4( k Lli4G'yd1, poniewaz nie jqsf !7.CCZq pro::;tq doprowadzeu ie iell do kwitnienia Tempera Iura: 1 JendrochiL.lnn.. wy-

Przcsadzanie: zaleca sie po kwitriieniu, Nalt,zy przestrzegac \viasciV>,/f::'i g1\boku5.ci sacLsenia, ill<lc7.ej rosliny choruja.

Zraszanie: lepiej nie spryskiwac. Podlewanie; tylko wowczas, gdy rosliny 5'1 zupclnie przcsuszone, Cdy nowe pedy stana si¢ widotzne, lepiej zsprzeatae podlewania, po niewa 7. 1 ~Sd€ rozrasraja sie, d kwltnicnic zostajc zahamowane. Nawozenie: powinno bye regularHe, co 2 tygodnie.

Szkodniki: dotychczas nil' zaobscrwowalam, ale rnozna spodzie"val' sie welnowcow.

Najczestszc bledy w u.p ra "" .. ie: brak kwitnienia spowodowany jesl najczesciej przez upra \\I~. ciqglq. czyli tak zwane pedzenie. lVielkosc kwiatu: 1.,5 ern.

Liczba kwiatow: olbrzymialiczba kwtatow, przv czynt II ruektorych gcitunkClw S.q Doe I;vyj1IkO\V{Tg~StO ulozone obo k si E:; bi e,

Pora kwitnieriia: Dendrochilnm (iliti)nne [ I). nrachnites kwitly u rnnie do tej pory 'W' styczniu-JutYID, natomias: T). cobbiauum oka- 1.':J.10 sit;' rosljn4 1:':'NiUVtC'1 jesienia. Dtugogc kwitnienia: 3-4 tygodnie .

Zapach: won roztaczana przcz gdtunki Dendrochilutti przy najlcpszc] woli nic mozna Dkrt'siic jake zapach, jest bowicm bardzo pracnikliwa: dotvczv to przerle wszystkim Dendrochiiutn fili,fo/"c me,

""Vskaz6\ivka: przy zakupic tej roslinv nalezv koniecznie zasiegnqC inforrriacil, co <.10 wlasciwych wanmkow uprawy.

Po kwitnieniu: ped kwiaiowy !lale~;y usn [1'1('

Rnzmnazanie: przez podzial rosUn, ktore.staja si~ zbyt duzc,

x Doricentrum (doricentrurn) m CD j CIT"

x Doticerurum jest misszancern miedzvrodzajov .. -ym Dotuis i «scocentrum, oba rodzaje to storczvki rnonopodialne. d I'atego tez rezultatern kJiy.i.;Q.\,\Iki j-est zwa rta ros! i n,3 z malymi kwiararni rozowcj barwy z domieszka pOIT1J]"~ IlcZO\V12j, Temperatura: micszanicc ten rozwija sie bardzo dobrze, uprawiany \",,1 wysokich rerupcraturach. Stanowisko: rnozna gcuprawiac na -okn!e 0 prakrycznic kazdejwysrawie, latern 11;:1 pohidniowym oknie ..i edyn ie z rnozliwoscia ricniowania, Sw.iaHo: przy nadmiernej j1056 s\\daHa na lisciach czesto pojawiaja S!fi czerwone plamki pigmentowe. MicszaniecIen odziedziczyl t.? ccche po Ascocenlrum.

Podlo e: powinno stosowac sir; J~::dyn i c substrat .korcwy. .Przesadzanie: nalezy przesadzac po k witnieniu,

Zraszanic: ni epotrze hill". Podlewanie: podlewac os troznie, x Doticentnun \Nyrrl;lg~i nieznacznycb da\-·vek wody, dlatcgo najlcpiej montowac je na korku. Ni1;woil;;~.lli€i: nalezy rrawozic raz lub dwa I'd7.y \V mtesiacu. S~kudniki: gM\vnymi szkodnikami lego mteszanca Sl~ welnowcc. Najezestsze bt~~dy W uprawie: "viJ.gof wokril' korzcni W okrcsic spoczvnku.

Wielkosc kwiatu: 1 em,

Liczba kwiatow: do 30 kwiatow na pcdzio kwiatowvrn.

x Doricentrum

x Doricentrum - poiaczenie r6zu Z pomaranczern

Pora kwitnienia: kwitnie p67.n:1 wiosna,

Dlugos( kwitnienia: kwialv

urrzymuja sic 3~4 rniesiace. Zapach: brak wyczuwalnego zapachu,

Po kwitnieniu: ~)~'d k wialowv oddele. <l ]I:'§li lo konieczne, rosline przesadzic ,

Przesadzanie: r·081 ina td przy dobrej !1it'li;'gndcjj wyrwarza odrosty, ktore mozna oddzielac, gdy dobrze sit;' u.~or/'el)i'l

Wskaz6"vk,a; krzyzowki I )oriceniiuni n'1Oga, srac \v drugirn 1"Z~'c.l;de na para peci e polud 1110- wego okua, lecz nic \',/ bczpo§rE:dnln1310(1:(,'[1.

x Dotitecnopsis 'Aposya' jest oferowany takze przez centra o.grodnicze.

x Doriteenopsis (doritanopsis)

~ () M-l ~?

Id,:lClem sq tu czesto oferowane x lJoritat'71(.Jpsis 'Aposya' 'i 'Eos', Temperatura; nalezv utrzymywac wysoka temperature Stanowiskocidealna jest wystawa wschodniai poludniowa z mozliwoscia cieniowania.

Swiatlo: Phalnenopsis i Doritis Iatwo ulega.j<~ oparzeniorn slonocznyrn. Najbardziej korzystnvm jest stanowisko 1"V drugim

,l\Tzyi6wka mi!;'dzyroozajo\\ .. a Do titis -e Ptialaenopsis nalezy db najczescic] oterowanych mieszancew storczykow, Kwiaiy tcgo mieszan'Co $<1 zazwyczaj [askraworozowe, niece mnicjsze j trwalszc niz wielkokwiarowych Jalenousisow. Przy-

90

lub trzecirn J'z~ltzie na parapecic okiennym.

Po.dloze: substrat korowy lub tniesza nka korowo-t orfowa. Ci, co podlewaia zbyt obficic, powinni stosowac racze] podlozc korowe, Przesadzauie: po przekwitnieriu lub ,gdy zaczvnaja r()sn'l'~'; nowe korzenie.

Zraszanie: nie jest konieczne. Podlewanie: rosliua ta wymaga ostroznego podlewania. Z reguly dostarcza si~ wode raz 11a tydzicl't. Nawozenie: calkowicie wvstarcza jedcn lub d ... va razy w miesiacu, Szkodni ki: przy z{ej pielegnac] i wysrepuja tarczniki. przv przcdluzaniu sie tcj svtuacii takze welnowce.

Najczestsze bledy w uprawie: gnfcie korzeni z powodustagnujace] wilgoci, a lcdch: na skulek zhyt rzadki ego przesadzan ia.

Wielkos~ kwiatu: rozna Vi zaleznosci od mieszance: Dorit« . .enopsis 'Eos' - -6,5 em, Dotiuienopsis 'Aposya' - 5 em,

Liczba kwiatow: oba te rmeszance wydaja 8-25 kwiatow, w zalezno~ci ud wieku i jakosci pieleguacji. Pora kwitnienia: C<'lfY rok. Dlugosc kwitnienia: Dotiittenopsis jest roslina wytrwale kwimaca, il okres jej kwitnienia wynesi 3-4 miesiace .

Po kwitnienin: odcrac ped kwiaro\·vy i [ezeli potrzeba, przesadzic. Rozrnnazaniec czasern rosliny 1. ..... ytwarzaja odrosty boczne, ktore bcz klopotu mozna oddzielic podczas przesadzania.

Wskaz6wka: rosliny te czcsto mozna 100pic w centrach j sklepath ogrod niczych.

Dotitis (doritis) rn ,~t j~·l Cb"

Storczyki zaliczane do lego rodzaju bardzo przvporninaja wzrostem Phalaenopsis. zatem mega byc:· UW':IZ2Ule za mnleiszych krewnych. KIiViiUY sq bardzo male j delikatne. rown.ez ligc jest odpowiednio mnie] szy i wezszv uiz u wiekszosci lalenopsisow .

Temperatura: Doritis pulchemnui przypomina Ptialaeuopsis [lie tyl- 1-.0 wvgladem, ale .i wyrnaganiam, terrnicznymt. Udale ·s.iti' bardzo dobrze zarowno ;,\' tcmperarurach wysokich, jak l umiarkowanych, miedzv 18 a 24°C. 7.:imq temperatura nie powinna ·nil dluzszy (zag spadae ponizei 16t>C.

S\\riatlo: rosliny powinno uprawiac sie \V wid nyrn mie jSCII, lecz nie powinny bye wystawiane W miesiaeach letnich na bezposrednie naSiD 11 eczn ie ni e.

Stanowisko: do uprawy nadaja sie wszystkie wystawy okien z \vyjlTlIdem polnocnego

Podloze: mieszanka korowo-torIowa.

Przcsadzanie: ze wzgledu na grube, miesistc korzenie przesadzanie Duritis mozna zalecic corocznie [VI wiosne .. Doritis ouuiicrrima bardzo zle.znos bra!:::. przewletrza n ia Vl piastikowych doruczkach. Z<1g~g:zczen ia su bstrat u mozna un i kn;~c wlasnie przez regularne przesadzanie, Zraszanie: nie jest potrzebne. ' Podlewanic: storczyki le lubia miec n ieco bardzle] sucho niz ftlle no ps is)" S u bstrat przed kazdym podlewaniern powinicn dobrze przeschnac,

Nawozenie: korzenie sq bardzo

Doritis pulcherrima lubi podobnie suche warunki jak Pheleenopsis.

wrazliwe na zasolcnic, zwlaszcza tc, ktorc znajduja sj~ na powierzchni -. substratu, przez co moga latwo ulec przypalcnhr nawozern. Najlepie] jest podlac mocno rosline i stosowac przy nawozeniu najrnnlejsze Z mozllwvch zalecanvch przez produccnta stezen,

Szkodniki: Dotitis jest slosunko\\10 oclporny n.) szkodniki, mirno to

moze llojsc do wystapienia tarczuik6w lub welnowcow, w tyrn takze welnowca ·szk 13 rri iowcgo. Najczestsze bft;dy w uprawie: roslinyz (ego rodzaju nit? lubia stagffluj;Wt~j wody. 6h;d6w uprav .. ,y mozna unikn;"I/,).tosnj'lc regularne przesadzanic I ostrozne plJeilewa 11 ie.

Dlugosc kwitnienia; 3-5 miesiecy.

HI

VVie:llwsc kwiatu: 7. g(HY na doi, 3-4 em.

Liczba kwiatow: 1 ()-_~O kv .. -iatow na pedzie kwiaiowym. \.1/ zaleznoScl DO wielkosci i kondycji ro~liny, ewentualnie mieszarica. Rozmnazanic: Duritis ell l?tn ie i CZ~sto n .. vorzy bocznc odrosry, lecz nie ua Plidzte kwiatowyrn, a jedynie przy rozecie. M,ozna je hp7. trudu oddziclac podczas przesarlzania. Latwo sie ukorzeniaja i szybko romq" takze \",1 ciE\go jednego roku d 0- chodzi rio calkowitego uformowani~_ rosliny zdolne] do kwimienia.

Po kwitnieniu: PS'd kwiatowy nale.7.,,/ d,dcj,tC i j t:,S I i jest taka po trzeha, rosline powi nno $]1; przesadzic. Inacze] niz u talenopsisow przek\viLfe pedy kwiatowe powinrry by{~ pt"7~yci~tt' UJ 2. em ponad rozeta.

:: Wskazowka: kwiaty Doritis wy~:)t~Pl!i'-l we wszystkich mozliwych tonacjach barw, jak lip, niebieski Dotitis pttlclietrutu: 'Blue', ale sa. takze biale. blade-

- rozowe i dwubarwne, Z zolto-

-bialvm albo rozowo-bialym ry-

sunkiem typu Aquinii.

Encyclia (encyklia) -Ipl ,-, j L (', ,~

l!:J !. ~ ~ - ',lIB'

Rodzaj ten jest hlisko spokrewniouy 7. Epiderutrum i Sl'ld v{ynik'lj,~ trudnosci przy 7,11.icz(lniu pcszczegolnvch gamn k6w do wlasciwego rotlzaiu [ zawilosci dla laikow. NieKlare gatunki s9 w literaturze r6z, nie klasylikowane I zaliczane C7.(Isem do Epidetuinsm, <'! czasern do Ent_\·'clio, Dalszc wskezowki upra\\/Owc dOtYCZ'-1 \-vi~'c ! y lko nize; vvymienionych gatunkow f mieszancow: Encyc li(1 coraigera, Encyc{{(!

92

EncycJia vitellina ma barwe noenowcpornaranczowa i wymaqa

. ,

duzo swiatta.

vitellin«, Encretia vitellin-a x Enr:_-:yclia ttuliara, Encyclia murine. Temperatura; \,1/ swoich wyrnagamach termicznych Encvclia plasnje sit;' micdzy wysoka a umiarkowanq temperatura przez co chetuie okrcslarn je jako urniarkowa nie cleplolubnc. ldealne do wzrostu I Iormowanta kwiatow Sq temperaturv 18-21 "C. bez j,e; nocnego spadku.

.Swiad:o: encyklie :SOl. rownie niewrazliwe HOl osrre slcuce, jak 1(<'1- tlcje, chociaz rnaj ~ o wiele delikat-

niejsze liscie .. Jednak latern w godzinach poludniowych nalezy je cieniowac, jezeli stoj .. ~ 11<1 parapecie poludniowego okna. Stanuwisko: najlepsze doswiadczcnia rnarn dotychcz a " ze Sl.'LnOwiskiern 0 wysiawie poludniowej, Latent encyklie mogit bye wystawione 11,1 zewnatrz. Kilrdzo im to odpowiada, ale do wytwarzania kwiarow nit' Sd, konieczne pa nuja(';f' lam spadki temperat ur. Podloze: zalecana j est III i eszan ka 10 rf owo-korowa.

Przesadzanie: wypada, jak u wiekszosci storczykow, nrzed okresern wzrostu lub po kwitnien iu. Zraszanie: v{ uprawic pokojowe] nie jest potrzebne,

Podlewanie: przed okrcsern \\'7.1"9- stu powinno bye urniarkowanc, I ecz wystarczajace. Przed nastcpny.n podlewauiern subsrrat powinien dobrze- przeschnac. Nawozenle: zasikl sil;' przy CD czwartym podlewaniu, Cdy chcemy, aby rosllna wygl.:\dab szczeg61nic dobrze, rnozerny rowniez co tydzicn nawozlc dolistnie n.::1WOzem 0 tym sarnym stezeniu. Szkodniki j najczestsze bledy w uprawie: 7.~ wzgledu na delikatnieisze Iiscic gatunki z rodzalu Encvclia rnoga zostac porazone przez przedziorki, s7.c7.eg6[ni€ przv niskiej wilgornosci powietrza, Mszyce mog~~ bye zawlcczone wraz L.. bukietami kwiatow z ogroclu, co jednak zdarza si~ rzadko. J ez.e! i w kolekc]! marny problemy z "\vetnowcarnl, to mug'l sie one pojawic rownrez na encykliach.

Wielkosc kwiatu: zaleznie od gatunku i mieszarica 3~6 ern,

Liczba kwiatow: ped kwiatowy wvdaje od 4 do 15 kwiatow, zaleznil" nd gaiunku lub m.eszanca. Dlugosc kwitnienia: wiekszosc ency kli i kwit n j E' ad 8 t ygodni do 3 miesiecy,

Zapach: Encvclia cordigera pachnie slodko ~ cl'i'zko .. Moze wypelnic ZcJpachern ca;!y poko]. Encyclia viteilirut x Encyc[ia radiata pachnie bardzo delikatnie, ale tylko \'V dni sloneczne.

Pora kwitnienia: Fncyclia cordigera kwitnic u rnniezawsze od czerwca do sierpnia. Encyclia vitelina x En-

Encycfia cocbleste jest prawie i1~€zniszczalna. gdy stoi wjasnym rruejscu.

cvclia ttuliaia kwltnie najczescie] od przelornu jesierli i zimy az do poznej wiosny, natonuast Euevdiu. vuelina kwitnie jedynie winsnq. Encvcua ma.rfae \I~lyrdznit' lubi lato i najczesciej kwilnie od czerwca. Najcz~s.tsze bledy 'W uprawie: nadmlerna wUgoc powodujc zagnlwCll1i€ nowych pedow. Rozmnazanie:\vegE'lJ. t vwriie przez podzial duzych roslin, maiacvch przynaj mnie] szesc pseudobulw 0

Po kwitnieniu: obcma St~ ped kwiatowv i jesli 10 korueczne, przcsadza.

:;:: Wskaz6wka: encykiie SC\ latwy~ mi \0\' uprawie i niezawodnyrni ~ roslinarni, 7. przepieknymi, CZ~-

.._

@, stu pachnqcyrni kwiararni. Na-

;::-.0 .

~ daji:1 sic rowniez dla poczatku-

~ iacych hodowcow.

Epidendrum

Epidendrum (epidendrum)

[E] (;0 J - t ii"" - Cjr"'

Epidendrum ra(/irnns, R. ibag-pen· se, E. a nth ius, R 'Joseph Lift E. diffbrme{ E. fiagran.s (syn. En· cycli« fragram.), E. €OchleatuTn (syn, El1cydin codIJea.ta), E. pseu· rleputendnun, E. Hense, E~ enceps, Eo 11(]ct~rllUJI1; E. etbusculum, E.. cepticom», E. lwrj.Wx i najpopularniejsze 'W danym rnomencie z powodu .ich dtugiego kwitnienia: Epid{~ndnun iUaHeri.na Oranje', 'Purple', 'Rood', "Snow', "Titfany ', "Iropieaf

Teruperatura: epidendra dobrze rosua j kwitna zarownu przy u miarkowanvch. jak j wysokich tempereturach. Pod tvrn wzglcdern s~ one roSli nami ·t'H\'VO przvstosowujacymi $j~ do warunkow tcrmicznych. \\,1.l7.nf jE'SI, ,'tby 7Jv .. .szc dosiosowac poziorn pod lewania do tcmpcratury. 1m vVY7:SZ~l rernperstura, tym podlewamy pbficicj, J irn chlodniej, tym bardzie] ograniczamy podlewan ie. DIa Ep[dendruni pserHlepiriendw.m. polecalabym dep~~, ·n .. klarnie .. poniewaz rosnie tam szczcgoln if' szybko i latwo kwitnic. SwiaHo:vvszvstkie wvmicnionc

• /,',. J •

wyze] gatunki wolq stanowisko umiarkowarue iasne latem, ale bcz bezposredniego uasloncczn icnia. Zbytduze natezenic swiatla objawia sit;' czerwonyrn zabarwieniem liscio

Stanowisko. Idealne jest okno wschodnie lub zachodnie, ale odpowiednie jest rowniez cieniowanco okno poludniowe.

fpideridrum 'Ballerina' rna dtugi okres kwitnieriia.

Wr~ksze rosliny Epkiendtum anceps kwitna u rnnie prawie bez przerwy juz od 7 lat.

94

Podloie: u moich epidendrow najlepiej sprawdza sie rnieszankakorowo-tmfowo vz weglern drzewnym kawalkami styropianu .. Epuletultum. anceps; E. di/ior'Tne i, E capricorne udaja sie wedlug mnic najlepie] w czvstym substracie korowyrn.

Przesadzanie: rnozna przesadzac co dwa laraod wicsnvdo wrzesnia. Zraszanie: 'I,"' z . adnym razie nie nalezy sprys kiwac. pon iewaz zbyr duxa wilgOlI10SC powictrza powoduje porazcnie grzybami, szczegoln ie Epidesulnun radicans i E. ibaguense. U siarszych egzernplarzy mozna co pare miesiecy lub raz \.\1 roku zrnye kurz prysznicern. Podlewanie: podczasw7.wstu rnozna podlewac chficie, a nastepnie substrat rnusi dobrze prze.. schnac. Epidendtum [ragtun» po

kwitnieniu rna okres spcczynku, '0/ czasie ktorego nalezy na osiern tygodni calkowicie zaprzesiac podlcwania lull znacznie je ograniczvc do momenru, ai. poj<Twi<l si\ nowe pscudebulwy. Jesli rosliny utrzymuje sie w bardziej urniarkowanych temperaturach, nalezy odpowiednio ograniczyc pod lewanie. .Nawozenie: rosJ l.ny. oprocz zimy, powlnny bye nawozone cQ 2-4 lygodnie,

Szkodniki i najczestsze bledy w uprawie: przy zbyt lllskieJ \,\111- gorncsci powierrza szybko poia\vfaj4 sie wciornastki i przedziorki, W pokojowej uprawie storczykow [est to niestety czeste ziawisko, Choroby grzybowe wysrepuja na skmekzraszania i zbyt duze] wilgotnosci pcwietrza.

Wielkosc kwiatu: Epider:u..lrum radicans i inne trzetnopodobne epi-

dendra majq kwiaty wielkosci 4 em, K wia ty J:.:ptdendrwn [ragrartsmaj'l wielkosc 5 x 4 em, Epidendrum ditforrne wytwarza kwiaty wielkosci 2-4 em. 'rroikolorcwe k wiat y Epiderulrum pseudepidetuiium dorasraja do 6,5 em. Rownie duze naprzekroju pedluznym sakwiatv Eptdendtnm cochlearum. [nne gatunki, takie jak EjJitiendrum capricomc, maja kwiaty wiclkosci 1,5 em, <:L Epidendnun ancept: rna kwiaty brazowe, wielkosci U) em.

Dlugosc kwitrriania: Epideruirum nuiicans i spokrewnione epideridra kwima 3-7 rniesiecy. Epidendn.Un [tngrans j Rpiderulmm diP[orme 6 rygodrii, Epit.lendnJJll pseudepidetulrum okoro 8 rygodni, Epidetuirun: cochleauuti 7 tygodni, Epideruirum anceps kwirnie u rnnie od 7 tat bcz prze rwy i ria starych pedach ciagle polawiaia sit;' nowe kwiaty,

Zapach: Epidendruni {mgmn..s pachnie -::JO<.U(J.wo waniliowo. J Epidetuirum noctLImurn.pachnie, zgodrue ze S\NOjq nazwa, jedynie \v godzinach .... vieczornych i nocnych, Zapach Epidendnun !ii/rorine.· pT7.Ypornina cytryny lub lirnonki.

Pora kwitn ien ia: \,\.ir: kszosc epidcndrow kwitnie wiosna lub la[em. Epidendnun pseudepidendrum i L~pidendrwn ancf!pskwiUi~ c!qgle przez caty I'Ok, nawet przez wicle lat na tvch samych pedach kwiaiowych. Dla .. tego powinno sie pozostawiac p~dy kwiarowe ~ nigdy nie obcinac ich po kwitnieniu. Liczba kwiatow: u wielu epidendraw liczba kwiarow jest bardzo duza. Mozliwe jesr wystepowanie 300--'400 kwlatow naraz ua rosli-

Epldem;irt!177 oseudeokiendrun: ponown ie zakwrta zawsze na 5t~ rych

p~dach kwialowych.' .

nach z v{i~~~szql fdb'l p\;'d6\01/ kwiatowych.

Pokvvitnie.uiu: III rzcmolistnych cpidcrrdrow nie pi'zyd.nasi~ pedu po kwitnieniu.l{dwniCz 11 Epidendrum anceps; E. pseud.epJ:de.ndrwn i E, ilense p\dy kwiatowe nicpowinny by".!': przvcinaue. Rozmnazanie: l I pierwszych citerech wyzcj wymtenlonych .Wllunkow bardzo lmvvQ' ruoznaoddztelie dobrze LJ korzen ion E'odrosry tub sadzonkl wicrzcholkowe. Podobnie II EIJiciendnimarhusCllhun .. , k!urego korzenie $"t wvjatko-

\.Va grube i silne .. Przez l=iodzial rozmnaza s:it;' wszystkle POZOStM0 galunkL

::: W8kJZowka: 5zc;(eg61n<:\ uws,"-",g~ nalezv zwrocic Chi nav .... OZt:'~ nie, Mozna w ten sposob do-

- brze z·:a·be.z.p~ec·zy.c 1'051J]1,/

pri,ed poraaeniem przez.szkodniki, pouiewaz zwieksza uno odpornosc i zapewnia jej ndj,~ lepsze nfo7.-U\VE' wan: nki, Osi.'j-~

~ WWfaDl bardzo dubre wvniki,

~ uprawiajqc Rpidendi;wn nabar-

"""

;,-.. dzo jasnyrn sranowisku r .S-lOSU-

%

"" jqC nawozcnic Biplanrolern.

(Jaleandra beueti

Galeandra beueti (galandra)

[II () ~, CO'

Temperatura: ten wdzicczny storczyk bardzo dobrze znosi wysckie temperatury,

Stanowisko: najlcpszc doswiadczenia rnam, jak dotvchczas, z wy- 51.1\\"9 pol ud 11 iowo-zschod n j '1' .Moje egzernplarze dostaja dcdatkowo rozproszone swiatlo z uiedalcko polozonego okna poludniowego i slojq "Il ezwartvm ad szyby, czyli naibhzszvm mnie. rxedzie. SwiaUo: Caicandra potrzebuje dLIzorozproszonego swiatla.

Podloze: najbardzie] odpowiednirn ,iest tzw, podloze ll:la rozsady zlozone z drobnego substratu korowego - jak ella mlodych ros~ in [Wjl1iO~f('dtlwn, Su bstrat ten poiawiaslew -sprzed;.~zy niezbyt czesto. Nalezy ~)yIM 0 niegri w sklepach specjalistycznych. Przesadzanie: rzadko, na]v . .ry.zC'J c(~ dwa lata: Mlodc rosliny mogi] rosnac \"'/ minidoniczkach 0 rozmia-

. ~ . .

rze S. ern, Nowe doniczki powlnno .si,? v\rybiCrdc: rowniez rak male, jak to tylko rnozliwe i dbae 0 rna'I,;symalnie przepuszczalny substrnr. Zraszanie: nis jest potrzebne. Podlewanie: bardzo ostroznc i liardzooszczedne, !1aj\vtl::t'J rJ,Z\V tygo dniu, Mozna by powiedzlec, ze do pmtlewa nia tyeti: roslin wystarczy naparstek,

Nawozenie: wystarczy raz w rniesiacu,

Szkedniki: rnuzl iwe jest wys tapienie prz(,~dZimK6v,l, a tJkzt' "vetnowcow, chuciaz jak do tychczas OJ Caieanare baacrf nie zaobserV;iOW~lb[1']iadnych szkodnikow. Najcz~stsze' bh;dy w uprawie: 1'0-

95

Storczyki od .A do Z

Geteendre beueri - maly, ale eleqancki storczyk miniaturowy

sl.iIlY te sa hardzo latwe »: uprawie, jednak zby; obfitc nawadnianie, powcduiacc przelanie, prowadzi do gn.cia pseudobulw.

Widkos(' kwiatu: chociaz sarna rnslina osiaga jedynie wysokosc 1 o em, to kwiaiy sa zadziwiajaco duzc, lch srednica wynosi 3 em. Od ostrogi w kierunku do przcdu maj'l one nawet 4,5 em.

Liczba kwiatow: I1a pedaie kwiatowym Cnleandia bauer. rozwijaji\ sie 3-4 kwlaty,

Pora k witn ieriia: gatunek Lell jest res I ina kwitnac.; wylaczn i e jesienla. Pocza te J( kwitn icnia wypa da prawie zawsze dokladnie 01,'1 poczatku wrzesnia.

96

Dlugosc kwitnienia: przy optymalnei pielegnacji kilkarniesiecy. Zapach: brak wyczuwalnego zapachu.

Po kwitnieniu: poniewaz Galeandra bauer: kwitnie na rozgalezi,» jacyrn sir;' tym samym pedzie kwiatowyrn, dla tego ni e us U\Wl" S1!;' go jak u innych srorczykow. Rozrnnazanie: roslinv $<:;1 tak male, zc nie powinno sip, ich dzielic.

§2 lVskaz{nvka: Caieandra bauer!

~

~ pasuje do kazde] matei. wolnej ~

~ przestrzenl 113 parapecie okna,

=

~ nawet wtedy, gdy moze Sl~ narn

~ wydawac, iz nic juz tam nie

~

~ zrniescimy.

Haemaria discolor (syn. tudisie discolor) i inne storczyki 0 ozdobnych Iisciach (hemaria)

[E] CD 1-1 (ir-t - ~

COQdYl~ra pabescens, Dossinia' .rna rrn ora tat Anoectocbilus roxbu.rghi.i i ilnoectochilm sikkimens is

Storczyki 0 ozdobuvch lisriach, zwane tez klcjn otowyrn f, swoi <\ popularna nazwe zawdzjeczaja niezwyklc pieknyrn, aksamunym lisciorn. ktorc poprzecinane sa didrnentcwo potyskuiacymi w sloncu zylkarni. nnemaria discolor mao aksa mituy, ciernnocze rwonobrazov .... y Li~c Z jasnymi, polyskuiacvmi zvlkami, Roslirrytc Sq srorczvkami naziemnvmi.

Temperatura. storczyki 0 ozdobnych lisciach wvrnagaja roznych warunkow uprawy, v,,r zaleznosci od kraju pcchodzcnia. Haemaria aiscotor i Good yem pubesceiis pomimo roznych krajcw pochodzenia (ilaemaiia discoun> Malaie, Coodyera pubescens - Ameryka Polnocna) powinny bye uprawiane \v temperaturze ad wysokiej do umiarkowanej, Jeszcze zadna roslina r. tych gatunkow nit' zakwitla uprawiana tylko "\AI wvsokiei Lemperatu rze rnieszka nia, Stanowisko: rosliny udaia 51(;' na oknach 0 kazde] wystawie, Swiatlo: w czasie lermch miesiecy nailepsze jest rozproszone '§wiaHD, a od wrzesnia do kwletnia rosliny znosza tel: bezposrednie slonce.

Podloze: dobrzc rosna zarowno \'.,1 rmeszance korowo-tcrfowe], jak

i \11/ zwyklympodlozuxwi . arowym, a takzew ziemi z ogn;5dk~, Przesadzanie: powinno sf\-, przes.:.:!CJZ;}C tyU~(l wtedy, gdy rosliny wyra.staH 1.;; doniczki Iub po-drat€.' jest jhz zuzyte,

Zraszanie: IN uprawie pokojowe] nie jesl komeceue. a takze uie jest ZclrO\NE'! dla roslin.

Pedlewaniei rosliny wytrzymuja d1l7.i:lt~O.s.( wody, a nawetdo pe\Nnego slopnia slagnuj;:lC<\ wilgoc, Prz€z pewien czas znosza nawet warunki uprawy hydropcnicznei,

Nawozenie: powinno $1t;' nawozi.c:: przynajmnicj dwa razy VI! miesiacu.

Szkodniki; dotycltczas nie zaobserwowalam zadnych szkod nikow, Najczestsze hl~dy W uprawie: wiclc hlt;'d6w uprawy wynika Z tego, ze rusline uprawia sh;- zby: sucho Iub zbyt wilgotno oraz za skapo lull zbyt obficie nawozi. Wjdkosc kwiatu: drobne kwiaty IT1dj<1 ·v,delkusc tylko I em, ich warzka jest skrecona.

Liczba kwiatow: kazdy pcd wyda je 20-30kwiatow, a u rnlodych roslin jest ich mniej .

. Pora kwitnienia; Haettuuia discolor k wiln ie :;::;iln.::\ od puJOl/i.'}' styczIlia.

DfugoM kwitnienia: Kwialy utrzyIII uj~1. sie przvnajmriie] przez ;i mie siace,

Zapach: kwiaty.nle uachna,

Po k witn ien i u: ped k 1,\1 j,;:J( QI..\'y powinien ZOSI<l{j odcietv, a rosliua co dwa lata przesadzona. Rnzmuazerrie: rozmnaza slf; albo przcz podzia}, ;:i ~ bo ja k u ttaemaria discolor przez sadzonk: 7. u listnionych kawalkow pcdow,

Heemerie discolor rnozna 2.pOWOdzeniem rozmnazac przez-sadzonki,

~ W~·kaz6wka: rosllny mQg\'l t znide; wiele btt;ffow uprawy ::::._ j znakomicie nadaja siedla po-

czatkujacych.

x Howeers Mini-Primi

x Howeere M ini-Prirni (howara)

~ (. ~.~J. ~

x Hoiueata Mini- [Yri mi jest krzyt.{jvik,~ mi~dzy :()ncidfun] x'Itodriguezia x Leochilu».

'Iemperatura: odpowiednimi warnnkamiwrlnicznymi dla lego mh;=~d7.yr9d!(l jo\:Vegq mieszarica

. jest wysoka temperatura I,Vzr05lU i umiarknwanadn lndukcii kwituienia,

Stanowiskotpod llwag~' nlOgq by~ brant' wszvstkie wvstawy okien t wY}4tkiem stronv p6inoc:nej. Swia:t1o: ;(.' powodu udzialu 'IN 'krzyi(')v,,'o;:' Cuculiimi ro§Uny wYlJlag~lj.l duzo S\Iy'i<Hla j ZllOS61\ przez wi\ksZ2Y cz~'B'c roku, z wyjqthem miesj~l",Y letnich. bezposrednie nasloneczruenie.

Podtl,lz.e: r,alecana jes( mieszanka korowo-tor towa.

Przesadzauie: przesadza Sl~ co dwa ~ah.'l, 7.dwsz·e po kwttnieniu.

Milit"Qnidia:, bedacekrzvzowka-z Ontidfum.S.hany Baby, pachna delikatnie waniillqi zatracily ~'nt€n5ywny zapach swoich rodzicow,

97

Moze si\' zda rzyc, Zf rosli ny, podeb nic jak Oncidiutn, wysta] L~ z doniczek. \;Vlcd'ji oddzicla 'sir; najstarsze pseudobulwy j oddzielnie sadzi do doniczek. Nowt' pseudobulwv mcgahvc wtedy przesadZtJIH:' i wytwarzac nowc korzenie. Zraszanie: w uprawie PUkOJDV''/Cj rliepujt'CdHt' .

. Podle ... vanie: wystarczy pcdlcwac 1'':11-'. W tvgodniu,

Nawozcn ie: Pt'l(l t' ua wozenie p (). winno SIO.'l()VJ,l1.~ s.r~~ razlub dV:'id rJ"/ylAl rnresiacu.

Szkod:niki: n,l!Pl;Y sji;' llC.i.yC: z \-',ry'~t'lP[enjpm r6t;nf'gn rodz.iju f/,e.l'\vCOV,.I, podobnie jak u wszystkich {) n cid il1w.

NiljG,~sts:ze bledy w uprawle: przy zhyt P01/i,lolnyn)\.vzfOscie I niewlasciwej piel~gn,Kji rosliny k:vliln,l slabo.

lVie.lknsc kwiatu: okolo I ,S till. Liczba kwiatow: x I-JrHI)('nm. MJni-Primi wytwarza niezllczona ilps(~ kwiarow. S., one ['ak gr;f'ICi osarlzo- 11(,: Ilia pcdzic kwiatowym, 7.'(-' jest on prawie ruewldoczuy ..

Pora kwjtriierria: CJg6~llh:. wiosna. Dtugost kwitnienia: na] (7t;'sci t'i wynosi przynaimnicj 8 tygodni Zapach: zapa ch Jest. Iarwo wj'cz IJwainy,. lee:::; trudny do opisania

Po. kwitnieniu: pcd kwiarowy nale';;'~/ Z<1\:I,IS:zt' obGi~\(. Rozmnazanie: mozli we przez pod liar.

Wskazowka: pornlmo rnalych .kwiatcw len wielorodzajowy mieszauiec rnoze swoirn kwitnieniern zrobic duze wrazenie.

x Lae·ijocattleya 'Zitronenfalter' moze cieszyc kwiatami.

teelie, X teeticcettley« (lelia, leliokatleja)

i x 50phroJaeliocattleya (sofroleliokatleja)

[£] ,;) 1-1 (~r'

Caru nki /. rod 7;1 i u Luetin I \},i'/VliOCl'l.'WP ad n-ch swe Tla:7.v/y" wieloro(j·zftjQ\lilP.Dl ies.18 nee pow] nny byt uprawiane rnn iei, wiE;'cej iak jdk Catf1eya .. J)~.1 1<."] iko.w na pierwszv rzuroka r~'rj.nj·~l sit;' one od k':Hleijedyuiewielkoscia kwiatow. 8<1" 2 reg,uty trwalsze, \,vy(W[lrzajZ\ 'vvi.~ceL

t.eeue tenebross kwitnie latem i reztacza zapach podobny

do cynamQnu ..

ale d [0 bnlej szych kwiarow .Wi e 1- kos:{: kwiarow S-8 ern jest regul'1 np .. u czytdq7.6ltej taeiia (lav.a i jei krzyzewk: x t.C 7.il.rOl1t'n.fC1li.er~ ,,[ takzc \.I pOm,U.'lII CZ CJWCHn 0 rei 0- \AI.v zabarwionei Laelia rrulleti .oraz kriyiowkiz Laeti« praesutns. [(v,lla1y uuzymuja SIf;' 0-Hrrygodni lest Ill, .zWdZyW~ZY na irucnsywne barwy i zwart y pokro j, tlob ry rnaterial do krzyzowania z rcdzajern Cal I ley-d.

Bardze lubiane sa zottcpornaranCZ.O\'Vll zabarwione x Lue./itJ.L:rlT.ttr},(l Sinola l iaskrawoczcrwcuc krzy- 7.6wki x l.{;diocau!cya Rojo. i'v1aj;:1:" one kwiaty wielkosci 8-9 em i kwitn'.<:l prze), 3-6 tvgodm. Kwiaty x f.ap!fncatt/eyo 'Mint Purple osiagajCl nawei 10-11 ern wielkosci. Sof(f)ll~liokJfleje narlal i coraz silniej pndb.ijajq rvnek storczvko\!'ry. $,1 hardIn pnszukiwane 1,1:' wzgledu na przcpiekne kwialy.. przvpominajace karle]e (do 1.2 em wiclkoscil. o inrensywnvch, jaskrawoczerwonych i po rna r .. dlczowvch harwarh, roznuary, nlewielkic wvrnagani . .'l co don I1~J sed Ik1 pa raw eel e, J t i11\7..i.: ua

x Leetlocattteye New Era x Torn's Pride me kwlaty barwy rczowo, porna ra f1czowej"

dlugugc kwitnicnia, trwa:t4ccgo 2-3 miestqce,

\\lielkDsC i czaakwitnienia kwial6vv· zaleza.oczvwiscic- nd cec h genetycznych rnicszanca, to zn.KZY odudzialu form rodzicielskieh, ?-110 rowniez odkondycji .storczyka .. Ogc).lnle .okres!itJ,bym lli' gnlp~. storczykow faczej .jakD malo k10- potliwa. Niektore egzemplerze odznaczaja gi~ szczegchue szybkim wzrostem i Iatwvrn kwltnienlem, l,vyclahw kwiaty dWJ razy do roku, Ponh;",,;vd:{,liscie S'l. b-olrc(;-:o mocne i twarde, rzadko atakuj<\ i.e szkcdniki typu walnowrow. Dobrze zn,OSl,.il duze llusci wod y, d P rzez INit{.ksz'1 c7._~f;t~ roku L.1 kze bezposrcdnie slorice.

Lemhog/055um bictoniense (lernboqlossum)

rrn 171." "II r r 'co, '"

~ - L£I ' ,- '-.~ ~.~ il: '(Er

Przez di"ug,j czas-gaumok ten wla

, .

CZJllO do rodzaj tI Or1ontoslnss.lIm.

j rzeczywlscie 111,] z jego przcdstawicielami wiclc ccch wspolnych.

Temp em tura: urniarkowane warunld.spr7..'yjaj,~ 7-.,nVidzy't'v·an.il~ kwiatow.

Stanowiskn: \1,' uprawie- dowykol";;-ystani;:If'::l w$7ystkif,' wy~tawy Ol\:iOt:I1, zwyjatkiern strony p6+nof- 1:1 ('1, L.1 t e. 11.1 [ £/II.bog Ias S um h toonicnse szczegdlnie lubi wystawianie latem na xcwnatrx.

. Swja~lo: w rniesiqcach letnich reslin y f2l( wo mozna przypalrc, Podloze: mieszanka kcrowo-iorI owawyraznie Sf) rzyia wzrostnwi j dubre] IwudycjI roslin. Przesadzanle: co dwa Jatd storczyk.J lego PO\iI."ilH10 3J12 przesadzac pu k wit 11 ien I LI albo l1el pqczqtk 1I ckresu w0r'oslu,

Zraszanie: sprys'kj"WCl~ ty.lkq w gO['gcc- d ni l.~';(l przy uprawie t)d dworze. Pod lewa rrie: wvstarcza r.a:;:. \'1,,1 (ygodriiu.

Nawozerrie: rd7. lub dW,il razy w mlesii'J,cu; 'vl/rd?, 7'\vodq d·o podleW(1 11 i,'1I,

Szkndniki: w kqtach lisci 1 \\J kwiatach tych Joslin chi{jnif' usadawiaja sic wclnowcc, Najczestsze bledy w uprawie: ro·§1iIlY 54 stosunkowo odporne,

Lemboglb5sum bkionietue

WielkoS( kwiatu: 7 ern.

Liczba kwiatow: sa tos.liny,kt6re n1i}jq tylko 8-10 kwiatow na P!{- 91.i(', ale stj.tC't ta kic, l~t6rc: 111a:;<1 do 2() kwiatow.

Pora kwitnienta: u tcgo gaum ku \'ii'ypad<l jesienla, od wrzesnia do listopada.

Dtugosc kwitnienia: 2.-4 miesiace.

Po kwitnicniu: odciHC p\dkwialov,,'y i jc::(.eU potrzeba, przcsadzk':

Przesadzanie: u dtlJ e si\, wegelaly\"\,'nle II roslin nkljqcy!:h- wl~'~eJ nil; s71;,sr 1)SP~ldDbLlhv.

:- WskaLl) VII ka : l"Q S I i na t a t1d.dcl. ,i E' -'- si\,·rown i e); dlJ· poczat kUji1cy.ch.

L-emhoglossum bictooieosc

uristnione p~dy Locktisttio oerstedii Sq bardzo dekoracyjne.

Lockhartia oetstedii (Iokhartia)

[II (;-() 1 Cb'

Rodzai Lockhartia rozni sie ad Innych storczv kow szcxegolnie irueresujacyrn, Iadnyrn ulisuueniem. Zajmuie malo rniejscai dlugo kwitnie .. Temp eratu ra: na j lepsze doswia dczenia W uprawic rnialarn jak 00- (<lid w wysokiej ternperaturze pomieszczen mieszkalnych. Stanowisko: idealne jest poludniowo-zachodnie iub poludnio-

wo-wschodnie.

Swiatio: miejsee w drugim rzedzie na parapecle zapewnia rosli- 110m dobre warunki Zima potrzebuj2j one tak wiele swiatla, jak to Tylka rnozliwe j mogq wtedy Slae w plerwszyrn rzedzic ad szvby. Podloze: nleodzownv jest substrar korowy.

Przesadzanie: nalezy przesadzac co roku lub co dwa lata, "Ilia gdv substrat sraie sie zbyr wilgotny. Zraszanie: IN uprawie pukojowej nie jest potrzebnc.

100

Podlewanie: najlepsze est ostrozne podlewanie mala ito cia wody. Nawozenie: raz lub dwa razv v-r miesiacu,

Szkodniki; nie zauwazvlam dot ych cza s po j a wienia s ie zad nych szkodnikow .

Najczestsze bl~dy w uprawie: przy stagnujqcej wilgoci nowe P<;'dy zagniwaja.

Wielkosc. kwiatu: kwiaty przypominaja barwa j Iormazohe kwiaty Oncidium i maja wielkos¢ 2,5 ern. Liczba kwiatow: przy liczbie p~dow kwiatowych 14 lub wiece] i przy dohrej pielf;;gnaCJi kazdy pojedynczy ped rna zawsze ] kwiat.

Pora kwitniettia: ~<1 na og6r dwa okresy kwitnienia - pierwszy 11 . .3 \Vi05n~ w rnaju l drugi nieco slabS7.y 1M jesieni.

Dlugosc kwitnienia;,2-3 rniesiace. Po kwitnieniu: pozostawia ;de delikatny ped kwiatowy do uschniecia na roslinie, a przesadza po kwitnieniu, najczesciej co dwa lata. Rozmnazanie.wegetatywnie przez podzial.

%§ Wskaz6vvka: Catunek rzadko ;::::;;

ss

~ spotyka ny nawet V\I centrach ;;::;;;

~ specjalistvcznych.

Lycaste erometice (likaste)

fZl :J ~, (8/- (it

Temperatura: iemperatury dzienne powinny wahac ·si~ IN zakresie 18-24(:C, a nocno nuedzy 16- 18°(. Ze wzgledu na to l.ycasu'·nalezy do storczvkow urruarkowanych temperatur. :limit roslinie nie szkodzi, jes·jj ternperatury sa 0 kilka stopni nizsze.

Swiatlo: larern najlepsze jest nicco rozproszone swiatlo ze strony pohidniowej, CO mozna osJqgnC\c" stawiajac rosl ine za czesciowo przepuszczalna firanka. Od poznego lata do kwietnia znosi pelne slonce Poparzenia sloneczne lub pla mki ITa Iisciach u togo rodzaju nic Si.1 problernem, gdyz kazde] zimy roslina zrzuca listie. Stanowisko: do tej pory uzyskiwa{am dobre wyniki, uprawiaiac Lycas/e cd strony zachodniej pofudniowo-wschodniej albo poludniowo-zachodnie],

Podleze: substrar kcrowy wplywa IlJ rosline bardzo pozytywnie, pouicwaz korzenie rnajq dU7~O swieZf'go powietrza.

Przesadzanie: najwyzejcc dwa lata, kiedy substrat zaczyna sie rozkladac, :1 tyrn .sarnym zageszczac. Najlepszy okres przypada od marcado maja. r.YCG8te nie i ubj<t przesadzania i czesto po tyrn .zabiegu nie kwitna.

Zraszanie: t.vcaste naie%Y do storczykow, krore VIr uprawie pokojowe] sa bardzo wrazliwe na spryskiwarne. Podobnie [ak II Calatuhe wodazbiera sie \v nowych pedach jak \ill lejkach, stwarzajac niebezpieczeustwo gnlda. Powinno sie zatem U nikac zraszania Podlewanie: podczas wytwa rzania nowych p.E;' do v.... Iisciowvch pudlewac cbficie, ale po uprzednim przeschnieciu substratu. Po opad nieciu lisci, zirna, podlewanil' nalezy ogranicxyc do minimum. Niektcrzy milosnicy 510fczykow zalel;ajcl, WI tyrn czasie okres gj~bokrE'go spoczynku Del. podlewania. Ja jednak nil' -podi.ielam ich opimi.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->