P. 1
Zapiski Permakulturnika Do 2010-10-10

Zapiski Permakulturnika Do 2010-10-10

5.0

|Views: 2,594|Likes:
Ten ebook stanowi zapis bloga http://permakulturnik.blogspot.com/ do dnia 10 października 2010. Można znaleźć w niej informacje z dziedziny permakultury, leśnych ogrodów, leśnictwa, agroleśnictwa, zdrowego odżywiania, domów pasywnych i ekologicznych, hodowli zwierząt, wykorzystania roślin w budownictwie, rolnictwie ekologicznym oraz ogrodnictwie ekologicznym. Zapraszamy do lektury!
Ten ebook stanowi zapis bloga http://permakulturnik.blogspot.com/ do dnia 10 października 2010. Można znaleźć w niej informacje z dziedziny permakultury, leśnych ogrodów, leśnictwa, agroleśnictwa, zdrowego odżywiania, domów pasywnych i ekologicznych, hodowli zwierząt, wykorzystania roślin w budownictwie, rolnictwie ekologicznym oraz ogrodnictwie ekologicznym. Zapraszamy do lektury!

More info:

Published by: Wojciech Majda on Oct 10, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/25/2014

pdf

text

original

From Blog to Book.

’http://permakulturnik.blogspot.com/’
2
Contents
1 2009 13
1.1 August . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Witam wszystkich (2009-08-28 19:33) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Witam wszystkich (2009-08-28 20:05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Dlaczego Permakultura dziala? (2009-08-31 18:41) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
1.2 September . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Dlaczego permakultura dziala? (2009-09-01 20:12) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
5 stref (2009-09-25 10:29) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Gildie roslinne a permakultura (2009-09-26 11:29) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
Permakultura i sciólki, czyli jak robic, zeby sic nie narobic. (2009-09-28 03:29) . . . . . . . 16
Permakultura a inwestowanie (2009-09-29 17:09) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
1.3 October . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Korzysci z róznorodnosci gatunkowej wedlug permakultury (2009-10-05 14:48) . . . . . . . 20
Permakultura a woda cz. 1 (2009-10-08 22:03) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Permakultura a woda cz. 2 (2009-10-11 22:20) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Permakultura a grzyby cz. 1 (2009-10-14 21:18) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
Permakultura a grzyby cz. 2 (2009-10-17 18:34) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Permakultura i naturalne nawozy cz.1 (2009-10-21 07:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Permakultura i naturalne nawozy cz.2 (2009-10-25 07:18) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Permakultura i naturalne nawozy cz.3 (2009-10-28 18:40) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
1.4 November . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Pojccie brzegu w permakulturze cz.1 (2009-11-01 11:30) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Permakultura i nawozy azotowe cz. 1 (2009-11-08 10:34) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
Pasywne ogrzewanie sloneczne w Permakulturze (2009-11-11 10:45) . . . . . . . . . . . . . . 30
Permakultura a weganizm - czyli jak wyzywic swiat? (2009-11-12 19:57) . . . . . . . . . . . 30
Niezaleznosc energetyczna Polski (2009-11-13 23:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
”Nie byloby nas bylby las” - Lesne ogrody w projektowaniu permakulturowym cz.1
(2009-11-14 12:23) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
3
Permakultura i nawozy azotowe cz. 2 (2009-11-19 18:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
Drzewa, urzcdnicy i permakultura (2009-11-20 19:00) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Permakultura i zwierzcta cz.1 (2009-11-27 20:57) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Permakultura i agrolesnictwo (2009-11-30 08:07) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
Permakultura i kompost (2009-11-30 19:18) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
1.5 December . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
Permakultura i akwakultura cz.1 (2009-12-04 18:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
Nisze ekologiczne w permakulturze. (2009-12-06 19:25) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
Permakultura i akwakultura cz.2 - Akwaponika (2009-12-09 20:13) . . . . . . . . . . . . . . 49
Permakultura i lesne ogrody cz. 2 (2009-12-10 18:59) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Permakultura i maksymalne plony kalorii z ha (2009-12-12 21:00) . . . . . . . . . . . . . . . 53
Permakultura - jak wykorzystac staw do dogrzania i doswietlenia (2009-12-13 09:38) . . . . 57
Permakultura i chwasty (2009-12-15 09:50) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
Czego oczekuja czytelnicy? (2009-12-15 21:56) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Permakultura i energia cz.1 (2009-12-16 09:33) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
Dzickuje za wpis. Opisujesz tutaj dzialania które ... (2009-12-16 16:31) . . . . . . . . . . . 64
Niestety to nie sam rynek decyduje o cenach, a biu... (2009-12-16 18:47) . . . . . . . . . . . 64
Masz racjc ze w dzisiejszych czasach to urzcdasy d... (2009-12-16 20:07) . . . . . . . . . . . 64
Linki do zobaczenia (2009-12-16 22:17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Permakultura i energia cz.2 - entropia energii i biomasa. (2009-12-19 13:07) . . . . . . . . . 65
Etyka w projektowaniu permakulturowym (2009-12-20 23:21) . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
Permakultura i oplacalnosc produkcji rolnej (2009-12-21 17:52) . . . . . . . . . . . . . . . . 70
Permakultura i gleba - jak podniesc poziom materii organicznej w glebie o kilkaset procent w
ciagu kilku minut? (2009-12-22 17:15) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
Keyline designe - czyli jak przyspieszyc procesy glebotwórcze kilkaset razy i sprawic, ze nasze
gospodarstwo bcdzie suszoodporne (2009-12-23 20:45) . . . . . . . . . . . . . . . . 74
Jak kultura moze wplynac na ograniczenie plonów. (2009-12-24 23:54) . . . . . . . . . . . . 77
Permakultura i lesne ogrody cz.3 (2009-12-25 21:20) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
Jak wykorzystujac zasady permakultury zapewnic sobie emeryturc lepsza niz w ZUS’e?
(2009-12-26 09:02) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
Permakultura i naturalne nawozy cz.4 (2009-12-27 20:20) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Permakultura i sól ziemi. (2009-12-29 07:30) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
Permakultura i naturalne nawozy cz.5 Jak wykorzystac sól morska jako nawóz?
(2009-12-30 13:28) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
Permakultura i zwierzcta cz.2 (2009-12-31 09:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
4
2 2010 97
2.1 January . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Dlaczego teren pagórkowaty nie jest wada wedlug permakultury? (2010-01-01 14:39) . . . . 97
Orac, czy nie orac? - oto jest pytanie (2010-01-02 09:18) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
Historia dwóch rodzin (2010-01-02 20:14) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
5 róznic micdzy zwyklym gospodarstwem rolnym a gospodarstwem permakulturowym
(2010-01-03 08:32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
Pochwala lenistwa - Minimum wysilku maksimum efektów (2010-01-03 11:40) . . . . . . . . 109
Permakultura i lesne ogrody cz.4 (2010-01-04 10:31) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
Toalety kompostujace cz.1 (2010-01-05 01:09) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
170 zdjcc kurzych traktorów (2010-01-05 08:42) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Produkcja biomasy w permakulturze cz.1 (2010-01-06 04:01) . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Glód. Just on time (2010-01-06 18:20) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Jadalne grzyby w ogrodzie i gospodarstwie permakulturowym. (2010-01-07 01:48) . . . . . 116
Dlaczego odradzam kupowanie gruntów rolnych na obszarze Ziemi Odzyskanych?
(2010-01-07 20:27) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
Zboza wieloletnie i Monsanto w permakulturze (2010-01-08 00:36) . . . . . . . . . . . . . . 120
Prosba o pomoc (2010-01-08 23:48) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
Dlaczego zywnosc GMO nie jest rozwiazaniem dla problemu glodu na swiecie? I co wlasciwie
nim jest... (2010-01-09 01:01) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Wywiad z Bill’em Mollisonem, twórca pojccia permakultura. (2010-01-09 21:37) . . . . . . 129
Jak w permakulturowy sposób ulepszyc przydomowy warzywniak? (2010-01-10 08:22) . . . 139
Glód. Just in time (2010-01-11 09:22) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
GMO, niewygodny list i jeszcze bardziej niewygodne pytania. (2010-01-11 21:18) . . . . . . 146
1.Konferencja skypowa (2010-01-11 23:23) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
GMO, niewygodny list i jeszcze bardziej niewygodne pytania. (2010-01-11 23:26) . . . . . . 148
Zboza bez orania, czyli o uprawa zbóz jednorocznych w permakulturze. (2010-01-12 13:40) 152
Tadz mahal, ogród, trawnik i koszt alternatywny (2010-01-13 01:31) . . . . . . . . . . . . . 157
Rolnictwo wspierane przez wspólnotc. (2010-01-13 09:41) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac.”
(2010-01-13 21:10) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
Idealne proporcje, czyli kilka slów o szybkosci robienia kompostu, jak tym mozna zarzadzac i
jak to mozna wykorzystac. (2010-01-14 10:44) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
Zdjccie lasu (2010-01-14 12:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Odpowiedz z Vitalpolu (2010-01-15 10:51) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
Pojccie brzegu w permakulturze cz.2 (2010-01-15 16:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
GMO i samowystarczalnosc. (2010-01-16 08:37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
5
Uprawa zbóz jednorocznych w Polsce bez orania. Metoda FUKUOKA-BONIFILS
(2010-01-17 13:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Dlaczego systemy permakulturowe musza byc wydajniejsze niz tradycyjne rolnictwo.
(2010-01-18 10:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
Ksiazka o lesnych ogrodach (2010-01-18 17:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
Droga jako struktura przeciwdzalajaca erozji, pozarom, suszy i powodzi (2010-01-19 12:28) 195
Powstaje Polski Instytut Permakultury! (2010-01-19 22:45) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
Egzotyczne czy krajowe? (2010-01-20 12:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
Wygodna toaleta na budowc, czyli toaleta kompostujaca cz.2 (2010-01-20 22:02) . . . . . . 201
Propaganda, piramida zywienia i omega 3 (2010-01-21 09:39) . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
Permakultura na duza skalc. (2010-01-22 08:15) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
Permakultura na duza skalc. (2010-01-22 08:37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
Ksiazka ”Ogród bez Chemii” juz w sprzedazy! (2010-01-22 11:20) . . . . . . . . . . . . . . . 210
Jak obejsc glupie prawo cz.1 - Prezes;) Polskiego Instytutu Permakultury idzie do ODR’u
(2010-01-23 13:37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
Permakultura i lesne ogrody cz. 5 - wiccej nie znaczy lepiej (2010-01-24 16:31) . . . . . . . 217
2 konferencja skypowa (2010-01-24 22:03) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
Krowy jedza deser najpierw, czyli o tym jak zwickszyc wydajnosc pastwiska 5 krotnie.
(2010-01-25 11:19) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
Co sadzic na nizszych pictrach w lesnym ogrodzie? (2010-01-26 02:43) . . . . . . . . . . . . 223
Fosfor ma znaczenie (2010-01-26 11:33) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
Wykorzystanie pracowników, którym placi sic za dzien mniej niz miskc ryzu dziennie - lesny
ogród i permakultura dla wegan. (2010-01-27 08:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
Najwazniejsze jest niewidoczne dla oczu - Najwickszy organizm na Ziemi (2010-01-28 10:05) 236
Jak chronic gospodarstwo i ogród przed wickszymi zwierzctami? (2010-01-28 14:32) . . . . 237
Permakultura i lesne ogrody cz. 6 - dlaczego w lesnym ogrodzie drzewa nie maja uszkodzen
mrozowych? (2010-01-29 11:50) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
Jaka zywnosc produkowac w domu i szklarni zima? (2010-01-30 08:50) . . . . . . . . . . . . 244
Jak zdobyc wartosciowe nasiona? (2010-01-30 12:32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245
Jak ochladzac latem szklarnic/dom bez uzywania pradu? (2010-01-31 10:06) . . . . . . . . 247
Jak przestawic gospodarstwo ze zwyklego na gospodarstwo permakulturowe.
(2010-01-31 12:15) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
2.2 February . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
Albedo i ignorancja. (2010-02-01 10:46) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
Jak zarobic na lesie zanim drzewa dorosna? (2010-02-02 21:57) . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Audyt energetyczny (2010-02-03 19:33) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
Setny wpis (2010-02-04 09:00) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
6
Czy traktujesz swój ogród/gospodarstwo jak ekosystem? (2010-02-04 20:56) . . . . . . . . . 267
Zasady projektowania produktywnego zywoplotu cz.1 (2010-02-05 20:53) . . . . . . . . . . . 269
Jak stworzyc przyjazna dla srodowiska i niemal niesmiertelna plantacjc drzew?
(2010-02-07 01:13) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273
Fosfor ma znaczenie cz. 2 (2010-02-07 10:17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
Dlaczego zabicie wszystkich szkodników, to nie jest dobre rozwiazanie? (2010-02-08 20:12) . 281
Dynamiczne akumulatory (2010-02-09 11:54) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
Czy kury na wolnym wybiegu trzeba karmic? (2010-02-09 22:48) . . . . . . . . . . . . . . . 289
Zmiana paradygmatu i pomysl na biznes, który zarabia w czasie kryzysu (2010-02-10 11:14) 293
3. Konferencja skypeowa (2010-02-10 19:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
Dlaczego system agrolesniczy jest bardziej produktywny, niz ”normalne” pole?
(2010-02-11 11:03) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
Przycinac, czy nie przycinac drzewka i krzey owocowe? (2010-02-12 17:11) . . . . . . . . . . 304
Jak siac by nie musiec nasion przykrywac ziemia lub przyorywac? (2010-02-12 20:27) . . . . 306
Odniesc sukces i zbankrutowac - czyli slów kilka rolnictwie konwencjonalnym
(2010-02-12 22:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
Permakulturowy ul (2010-02-13 12:41) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
Pierwszy raz na stronie? Przeczytaj czym jest permakultura (2010-02-13 13:39) . . . . . . . 310
Jak obejsc glupie prawo cz.2 -budujemy siedlisko posiadajac mala dzialkc. (2010-02-13 21:45) 314
Permakultura, Walentynki i o tym jak mozna wykorzystac system? (2010-02-14 10:32) . . . 321
PIP poszukuje web designer’a i osobc, która stworzy logotyp. (2010-02-15 04:23) . . . . . . 322
Aktywnie Napowietrzana Herbatka Kompostowa (2010-02-15 09:21) . . . . . . . . . . . . . 324
Akwaponika raz jeszcze (2010-02-15 15:41) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
Aktywnie Napowietrzana Herbatka Kompostowa cz.2 (2010-02-16 09:40) . . . . . . . . . . . 325
Permakultura i lesne ogrody cz. 2 (2010-02-16 11:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
PERMACULTURE A Designers’ Manual (2010-02-16 19:54) . . . . . . . . . . . . . . . . . 329
Projektowanie Keyline cz.3 (2010-02-17 10:12) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329
Ksiazka i ogloszenia drobne (2010-02-18 12:38) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332
Permakultura i lesne ogrody cz.7 - zarzadzamy sukcesja ekologiczna (2010-02-18 14:35) . . . 332
Zazielenic pustynie (2010-02-20 14:52) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
Niezmiennosc rzeczy (2010-02-21 10:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341
Pokonac globalne ocieplenie jako efekt uboczny dochodowej dzialalnosci rolniczej.
(2010-02-22 12:34) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
PIP zaczyna buzzowac i flakami rzucac (2010-02-22 18:17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
Farmy przyszlosci (2010-02-23 10:49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350
Wyrcczanie natury? Nie, dzickujc! (2010-02-24 07:17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353
7
Jak znalezc klienta na produkty ekologiczne i jak znalezc tania zywnosc ekologiczna, której
mozna zaufac? (2010-02-25 11:03) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356
5 sposobów na zdrowa zywnosc z ogrodu (2010-02-25 22:08) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359
Permakultura a woda cz.3 - co zrobic, jesli nie mozna wykopac swale’a? (2010-02-26 19:00) 359
Od czego zaczac zbieranie i magazywnowanie deszczówki? (2010-02-27 07:13) . . . . . . . . 363
Jak kupic dobra, permakulturowa dzialkc? Cz.1 (2010-02-27 10:25) . . . . . . . . . . . . . . 363
Czego terrorysci moga nauczyc nas o ochronie srodowiska i permakulturze? (2010-02-28 11:06) 367
2.3 March . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370
Permakultura i naturalne nawozy cz. 6: Czarne zloto - Terra preta (2010-03-02 00:53) . . . 370
O zdrowiu ziemi. (2010-03-03 01:21) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372
Holistyczne zarzadzanie ziemia cz.1 (2010-03-03 09:51) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372
Permakultura i nawozy azotowe cz.3 (2010-03-04 13:00) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
Spirala ziolowa (2010-03-06 11:11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381
8 zasad skutecznego zbierania deszczówki (2010-03-06 13:56) . . . . . . . . . . . . . . . . . 383
ARiMR i Ministerstwo Rolnictwa - najwicksze w Polsce szkodniki (2010-03-07 07:47) . . . . 385
ARiMR i Ministerstwo Rolnictwa - najwicksze w Polsce szkodniki (2010-03-07 10:41) . . . . 387
Jak usunac plantacjc wierzby energetycznej i jak zagospodarowac teren po niej bez stosowania
herbicydów? (2010-03-08 12:14) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390
Czego Monsanto moze nas nauczyc o permakulturze? Ekologiczna i dochodowa kontrola
chwastów. (2010-03-09 11:59) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392
Zarzadzamy sukcesja ekologiczna cz.2 (2010-03-10 13:02) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
PIP szuka ziemi (2010-03-10 13:03) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399
Glodny sytego nie zrozumie (2010-03-11 11:49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406
(2010-03-11 13:12) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406
Jak zagospodarowac nieuzytki - pierwszy rok? (2010-03-11 15:21) . . . . . . . . . . . . . . . 406
Zaproponuj temat - Jak cos zrobic? (2010-03-12 09:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412
Jadalne grzyby w ogrodzie i gospodarstwie permakulturowym cz.2 (2010-03-12 11:43) . . . 422
Co mozna wycisnac z wody? Czyli jak zarobic na stawie? (2010-03-13 19:49) . . . . . . . . 425
Jak zminimalizowac straty ze strony szkodników w sadzie czy ogrodzie bez uzycia pestycydów?
(2010-03-14 21:11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426
Holistyczne zarzadzanie ziemia cz.2 - Kiedy dochodzi do nadmiernego wypasu?
(2010-03-15 07:33) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428
Holistyczne zarzadzanie ziemia cz.2 - Kiedy dochodzi do nadmiernego wypasu?
(2010-03-15 09:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428
Specjalizacja w gospodarstwie permakulturowym (2010-03-16 16:22) . . . . . . . . . . . . . 431
Specjalizacja w gospodarstwie permakulturowym (2010-03-16 16:41) . . . . . . . . . . . . . 432
Kiedy mnie potrzeba? (2010-03-16 22:41) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443
8
12zasad permakultury wg. Davida Holmgrena (2010-03-17 09:02) . . . . . . . . . . . . . . . 443
Jak szybko zrobic kompost... tak w 18 dni? (2010-03-17 09:55) . . . . . . . . . . . . . . . . 443
Jak szybko zrobic kompost... tak w 18 dni? (2010-03-17 12:49) . . . . . . . . . . . . . . . . 444
Permakultura i lesne ogrody cz.8 - Przygotowujemy glebc do zalozenia lesnego ogrodu
(2010-03-17 14:53) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444
Jak mozemy zatrzymac zmiany klimatyczne (2010-03-17 15:47) . . . . . . . . . . . . . . . . 444
Promocja (2010-03-18 09:46) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444
Dlaczego bioróznorodnosc sic oplaca? (2010-03-18 09:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444
5 sposobów by owoce i warzywa byly zdrowe, pelne witamin i mikroelementów.
(2010-03-19 09:55) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446
Dlaczego nawozy sztuczne sa niepozadane w gospodarstwie permakulturowym
(2010-03-20 09:40) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448
10 przykladów jak jakosc zywnosci wplywa na zdrowie czlowieka i zwierzat. (2010-03-21 10:29) 454
Czy ludzie powinni jesc ziarno? (2010-03-22 12:06) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458
Jak uzyskac darmowa zgodc na wyciccie drzewa na które nas nie stac lub na które nie
dostalismy zezwolenia? Zabójczy kompost (2010-03-23 08:42) . . . . . . . . . . . . 465
Jak zabezpieczyc gospodarstwo przed pozarem? Cz.1 (2010-03-24 09:15) . . . . . . . . . . . 468
Wykorzystywanie owadów jako zródla paszy dla zwierzat. (2010-03-24 11:58) . . . . . . . . 470
Czy Twoja dieta przyczynia sic do utraty gleby? (2010-03-24 16:13) . . . . . . . . . . . . . 470
Agrolesnictwo prezentacja (2010-03-25 11:14) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470
Permakultura i lesne ogrody cz.8 - Jak rosna korzenie i jak to wykorzystac? (2010-03-25 13:08) 470
Jaki czynnik ma najwicksze znaczenie dla zapobiezenia zmianom klimatu w dluzszej perspek-
tywie czasowej (50 lat i wiccej)? (2010-03-25 16:02) . . . . . . . . . . . . . . . . . 472
Droga swinia! (2010-03-26 11:25) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473
Kopyto kopyto myje czyli o dzikach, swiniach i swiniach (2010-03-27 07:01) . . . . . . . . . 478
Drzewa paszowe (2010-03-27 16:22) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478
Czy ”ekolog” moze jesc micso? Wegetarianskie mity cz.1 (2010-03-27 21:16) . . . . . . . . . 481
Czy na rolnictwie mozna zarobic? (2010-03-28 15:46) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488
Ile ludzi moze zyc na Ziemi? (2010-03-28 21:30) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492
Kolor i swiatlo jako zródlo zywnosci. (2010-03-29 10:08) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497
Zasady projektowania produktywnego zywoplotu cz.2. Jak unikac przeciagów
(2010-03-30 23:29) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500
Agrolesniczy webinar (2010-03-31 20:04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503
2.4 April . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504
Dlaczego Twoje zwierzcta nie powinny jesc ziarna i czym je zastapic. (2010-04-01 01:00) . . 504
Dlaczego nie powinnismy karmic zwierzat ziarnem i czym je zastapic. (2010-04-01 13:34) . . 505
Zwycicstwo ekologów! Monsanto rezygnuje z produkcji kukurydzy MON810!
(2010-04-01 19:22) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508
9
Peak Oil u bram? (2010-04-02 08:46) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 509
Zyczymy Wam wesolych swiat Wielkanocnych! (2010-04-03 07:21) . . . . . . . . . . . . . . 511
pH i permakultura cz.1 (2010-04-03 09:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512
Jak marnowane sa nasze pieniadze na... ochronc srodowiska? Nieholistyczne podejscie do
problemu (2010-04-04 14:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514
Jak marnowane sa nasze pieniadze na ochronc srodowiska? Nieholistyczne podejscie do prob-
lemu zanieczyszczenia wody. (2010-04-04 19:47) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517
Kilka ciekawych filmików. (2010-04-05 14:05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520
Permakulturowy ogród deszczowy (2010-04-05 21:48) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520
Ciekawy artykul o wyzszosci masla nad margaryna (2010-04-06 20:14) . . . . . . . . . . . . 521
Gnieznienska masakra pila mechaniczna: Jak marnowane sa nasze pieniadze cz.2
(2010-04-07 14:05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524
Pogodzic ekonomic, ekologic i kulturc - Holistyczne zarzadzanie ziemia cz. 3 - ustalanie celów
(2010-04-09 10:39) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527
Projektowanie ekonomicznie oplacalnych systemów agrolesniczych cz.1 (2010-04-10 13:55) . 530
Zmiana punktu odniesienia (2010-04-11 10:11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 532
Stan swiata cz.1 - Ryby morskie i lingwistyka. (2010-04-11 12:55) . . . . . . . . . . . . . . . 533
Inspiracja z natury - rabarbar pustynny http://eko... (2010-04-12 00:22) . . . . . . . . . . . 534
Ciekawe czy jadalne... (2010-04-12 09:13) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535
Popychadlo lesniczego - Lesnictwo, wladza i permakultura (2010-04-13 16:12) . . . . . . . . 535
Zmiana punktu odniesienia - oceany i pustynie. (2010-04-16 11:40) . . . . . . . . . . . . . . 537
Czy mozna uzywac jako sciólkc paiper i gazety? (2010-04-17 07:35) . . . . . . . . . . . . . . 542
Zastosowanie moczu ludzkiego jako nawozu w ogrodzie. (2010-04-17 15:50) . . . . . . . . . 542
Uprawa bezorkowa z wysiewaniem poplonu (2010-04-24 12:05) . . . . . . . . . . . . . . . . 545
Pasza dla kur (2010-04-25 04:05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548
Kurs w Krakowie (2010-04-27 22:16) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551
Warsztaty (2010-04-30 22:12) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551
2.5 May . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552
Nawozy zielone. Desakralizacja (2010-05-01 07:35) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552
Naturalne zanieczyszczanie srodowiska (2010-05-01 07:54) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555
Lesny ogród cz. 9 sciólki (2010-05-06 15:44) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555
Woda po wielkopolsku (2010-05-10 19:42) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555
Permakultura i nawozy azotowe cz.4 (2010-05-13 17:56) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557
Recenzja ksiazki ”Samowystarczalne zycie i jak je wiesc” (2010-05-20 09:50) . . . . . . . . . 558
Mala erozja wodna - maly problem. Duza erozja wodna - powódz. (2010-05-20 11:18) . . . 558
Relacja z warsztatów (2010-05-20 12:02) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563
10
Kurs permakultury - Jak zalozyc produktywny lesny ogród (2010-05-26 20:47) . . . . . . . 564
2.6 June . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 567
Zywa, martwa i bardzo martwa - jak uzyznic jalowa glebc (2010-06-04 18:04) . . . . . . . . 567
Permakultura i lesne ogrody cz. 9 - gryzonie w ogrodzie. (2010-06-06 11:27) . . . . . . . . . 569
Kurs permakultury - jak zalozyc produktywny lesny ogród w Tyncu (2010-06-12 07:45) . . 571
Jak uprawiac wiccej warzyw i owoców na mniejszej powierzchni - uprawa biointensywna
(2010-06-12 08:57) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573
Jak uprawiac wiccej warzyw i owoców na mniejszej powierzchni - uprawa biointensywna
(2010-06-12 10:16) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573
Czy warto robic kompost? (2010-06-16 16:35) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575
Czy warto robic kompost? (2010-06-16 22:55) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575
Uprawa wspólrzcdowa - jakie sadzic rosliny wzglcdem siebie? (2010-06-20 09:00) . . . . . . 578
2.7 July . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579
O stabilnosci materii organicznej w glebie (2010-07-06 08:45) . . . . . . . . . . . . . . . . . 579
Stabilnosc materii organicznej, tempo jej rozkladu i jak mozna to wykorzystac
(2010-07-06 22:32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579
Zaopatrywanie roslin w azot w formie organicznej za pomoca grzybów. (2010-07-23 01:02) . 583
Wodny paradoks - susza po powodzi i jak temu zapobiegac? (2010-07-24 12:10) . . . . . . . 583
Permakultura i nawozy azotowe cz.4 (2010-07-24 17:32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588
Permakultura i nawozy azotowe cz.4 (2010-07-24 17:43) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588
Permakultura i lesne ogrody cz. 10 - Gildie roslinne I (2010-07-30 16:29) . . . . . . . . . . . 588
2.8 August . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591
Permakultura i zwierzcta cz.3 - pewnosc plonów. (2010-08-06 15:18) . . . . . . . . . . . . . 591
Madrosc przodków - wynalazek fermentacji i kiszenia. (2010-08-10 18:09) . . . . . . . . . . 593
Co zrobic jesli mamy sciek...rów melioracyjny w poblizu naszej dzialki? (2010-08-12 10:06) 599
Permakultura i woda cz.4 - jak szerokie powinny byc swale i w jakiej odleglosci od siebie nalezy
je kopac? (2010-08-15 12:13) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602
O krowie zywicielce, swiniach i aminokwasach (2010-08-19 11:04) . . . . . . . . . . . . . . . 604
Ogrodnictwo partyznanckie (2010-08-20 11:10) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609
Uprawa ogrodu na wzór Indian. (2010-08-22 14:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610
Czym jest sciólkowanie, jaki obszar wokól drzewka wysciólkowac i czy lepiej jest sciólkowac
czy posadzic rosliny okrywowe? (2010-08-26 09:58) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614
Jak wytwarzac domowym sposobem naturalne suplementy diety cz.1 Witamina D.
(2010-08-28 11:28) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619
Czy powinno nam zalezec na szybklim rozkladzie sciólki? (2010-08-29 18:13) . . . . . . . . 623
Lesny ogród cz.13 Jak zapobiegac chorobom drzew i krzewów owocowych? (2010-08-30 07:33) 625
Co ma ze soba wspólnego olej i aspiryna? (2010-08-31 21:31) . . . . . . . . . . . . . . . . . 627
11
2.9 September . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 628
Jak stare jest Twoje jedzenie? (2010-09-03 12:37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 628
Przeszlosc i przyszlosc roslin uprawnych (2010-09-03 15:06) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 633
Lesny ogród cz.11 - Jak zamienic zdziczaly sad w produktywny lesny ogród? (2010-09-05 10:05) 633
Ewolucja czyli sic okaze... (2010-09-06 17:50) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 637
Jak wyhodowac wysokiej wartosci drewno w systemie agrolesniczym? (2010-09-08 23:01) . . 638
Jak radzic sobie z ograniczeniami swojej dzialki wykorzystujac projektowanie permakulturowe?
(2010-09-09 22:17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641
Znaczenie kory na martwym drewnie (2010-09-12 11:23) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641
Dlaczego przygotowujac ogród do zimy powinnismy byc leniwi? (2010-09-13 15:18) . . . . . 642
Co przeszkadza ludziom w posiadaniu produktywnego ogrodu? (2010-09-13 15:21) . . . . . 644
(2010-09-13 22:24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645
Permakultura i zwierzcta cz.4 - Króliki - micso z przydomowego ogródka. (2010-09-16 21:34) 645
Permakultura na malej dzialce (2010-09-17 21:54) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 649
Co to jest LER - Land Equivalent Ratio? (2010-09-24 10:26) . . . . . . . . . . . . . . . . . 649
Jak marnowane sa nasze pieniadze na ochronc srodowiska? Zanieczyszczenie wód cz.2
(2010-09-25 09:46) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 651
Dlaczego nie warto kupowac ”ekologicznych” srodków czyszczacych..? (2010-09-25 11:46) . . 652
Nauka wypisywania sygnatur (2010-09-25 15:56) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 654
Czy mozna mieszkac w chlewie? (2010-09-29 20:00) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 654
Czy istnieje jakas róznica micdzy ogrodnikiem ekologicznym a Eichmannem? Czyli rzecz o
gatunkowizmie (2010-09-30 00:42) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 658
Smierc to zycie (2010-09-30 09:36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 660
Niewydajnosc (2010-09-30 17:44) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662
2.10 October . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662
Co oznacza gdy na pastwisku jest duzo chwastów? (2010-10-02 00:05) . . . . . . . . . . . . 662
Lesny ogród cz. 12 - Duze i male drzewa na dzialce (2010-10-02 19:03) . . . . . . . . . . . . 664
Wybujalosc - degeneracja rasy czy wartosciowa praktyka? (2010-10-03 20:02) . . . . . . . . 667
Co kazdy mikrohodowca powinien wiedziec o termodynamice i metabolizmie?
(2010-10-05 20:49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 667
Jak mniej czyscic kurnik i poprawic zdrowie kur z tego powodu? (2010-10-06 01:03) . . . . 668
Dopalacze, Codex Alimentarius i Pierniczki (2010-10-06 09:39) . . . . . . . . . . . . . . . . 673
Kfiatki, pszczulki i jednoroszce. (2010-10-07 23:05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675
Wywiad (2010-10-08 11:01) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675
12
Chapter 1
2009
1.1 August
Witam wszystkich (2009-08-28 19:33)
Serdecznie witam wszystkich na oficjalnym blogu Polskiego Instytutu Permakultury.
Instytut powstal z mysla o promowaniu idei permakultury w Polsce.
Zatem czym jest permakultura?
Termin ten zostal utworzony przez Billa Molisona w latach siedemdziesiatych, jest to slowo powstale z
polaczenia angielskich wyrazów pernament(trwale, stale) oraz agriculture( rolnictwo)
Witam wszystkich (2009-08-28 20:05)
Serdecznie witamy wszystkich na oficjalnym blogu Polskiego Instytutu Permakultury.
Instytut powstal z mysla o promowaniu idei permakultury w Polsce.
Czym zatem jest permakultura?
Termin ten zostal stworzony przez Billa Mollisona w latach siedemdziesiatych. Jest to slowo powstale z
polaczenia dwóch angielskich wyrazów permanent (trwaly, staly, niezmienny, dlugotrwaly) oraz agriculture(
rolnictwo, agrokultura). Permakultura zatem to system projektowania i uzytkowania ziemi, który umozliwi
pozyskiwanie plonów (róznego rodzaju) i zwiekszeniu samowystarczalnosci bez degradacji srodowiska/gleby.
Wszystkie te cele uzyskuje sic dzicki nasladowaniu natury. Pozwala to wyeliminowac uzywanie nawozów
sztucznych, pestycydów, herbicydów i innych srodków którymi rutynowo opryskiwane sa wspólczesne pola,
sady czy ogrody.
Jak to osiagnac ? Zapraszam do regularnego odwiedzania naszego bloga.
Dlaczego Permakultura dziala? (2009-08-31 18:41)
Dlaczego permakultura dziala?
Poniewaz nasladuje w swych zasadach naturc.
Ta na pozór prosta
13
1.2 September
Dlaczego permakultura dziala? (2009-09-01 20:12)
Dlaczego permakultura dziala?
Powodem, dla którego permakultura dziala jest to, ze w zasadach nasladuje naturc. Ale czy konwencjonalne
rolnictwo równiez tego nie robi?
Czy wysiewanie nasion, oranie, nawozenie nie jest naturalne? Odpowiedz jest jednoznaczna: nie.
Wspólczesne rolnictwo w glównej mierze oparte jest o rosliny jednoroczne uprawiane w monokulturach.
To polaczenie w przyrodzie praktycznie nie wystcpuje. Do utrzymania tego stanu potrzebne sa duze ilosci
energii, czy to w postaci paliw kopalnianych (paliwa do maszyn rolniczych, ropa naftowa do produkcji
pestycydów i herbicydów lub gaz ziemny do produkcji nawozów azotowych itd), czy energii ludzkiej (pie-
lenie grzadek, przekopywanie ogródka, zbieranie slimaków.). Szacuje sic, ze do wytworzenia jednej kalorii
jedzenia potrzebne sa dwie kalorie energii z paliw kopalnianych.
Permakultura zamiast walki z natura proponuje wspólpracc. Przykladem rozwiazania permakulturowego
jest posadzenie kukurydzy, fasoli oraz kabaczka na jednym terenie zamiast sadzenie kazdej z tych roslin os-
obno. Ta kompozycja przez Indian zwana jest .trzy siostry¨. Kukurydza rosnie wysoko, jednak nie zacienia
calkowicie gleby czym umozliwia wzrost .chwastów¨. Fasola wykorzystuje lodygc kukurydzy jako tyczkc i w
zamian za to .odwdziccza sic¨ wiazaniem azotu z powietrza. Dzicki temu nie jest juz potrzebne nawozenie
azotem kukurydzy ani kabaczka. Kabaczek natomiast tworzy przy ziemi duzo lisci, które niemal calkowicie
zacieniaja glebc, czym utrudniaja wzrost .chwastów¨.
Jak produktywny jest ten system? Plony kukurydzy sa porównywalne do tych zbieranych z upraw kon-
wencjonalnych. Dodatkowy plon to oczywiscie fasola i kabaczek. Ich ilosc jest mniejsza niz z upraw kon-
wencjonalnych, ale nie jest to istotne, gdyz najwazniejsze jest to, ze calkowity plon z hektara jest wickszy niz
z uprawy konwencjonalnej. Dodatkowe korzysci to zmniejszenie/wyeliminowanie ilosci herbicydów, mniejsza
potrzeba orania oraz nawozenia. Zwickszona ilosc resztek pozniwnych przyczynia sic do zapobiegania erozji
oraz umozliwia zwickszenie poziomu materii organicznej w glebie.
Co ciekawe, polaczenie tych trzech roslin: kukurydzy, kabaczka i fasoli zapewnia organizmowi ludzkiemu
pelnowartosciowe bialko.
Z punktu widzenia rolnika system ten jest duzo bardziej skomplikowany niz monokultura. Nie stanowi to
natomiast wady w uprawie na mala skalc, jak na przyklad przydomowy ogród.
Polecam przeczytac:
[1]Wprowadzenie do permakultury.
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/02/pierwszy-raz-na-stronie-przeczytaj-czym.html
Anonymous (2010-02-08 15:39:52)
Witam,
Mam kilka informacji, ale nie mozna wklejac tu linków, a przepisywac mi sic nie chcc.
Pozdrawiam
m.lasocki@uw.edu.pl
5 stref (2009-09-25 10:29)
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie podzialu terenu na strefy w zaleznosci od tego jak daleko od centrum akty-
wnosci sic znajduja. To jedno z podstawowych ”narzcdzi”w asortymencie projektanta. Podzial ten umozliwia
upewnienie sic, ze umiescilismy elementy w odpowiednich miejscach. Upraszczajac im blizej centrum tym
intensywniej uprawiamy dany teren.
14
Strefa 0:
Centrum aktywnosci to moze byc nasz dom, ale równie dobrze moze to byc altanka na dzialce.
Strefa 1:
To teren w najblizszym otoczeniu naszego domu. Tutaj mamy ziola kuchenne, salaty, szklarnie, owoce,
które wymagaja duzo opieki typu truskawki. Umieszczamy tu takze warzywa jednoroczne. To miejsce takze
dla malych zwierzat typu króliki, golcbie, swinki morskie. Do tej strefy importujemy zyznosc w postaci
sciólek, nawozów. W tej strefie zbieramy deszczówkc i podlewamy rosliny(mozliwe, ze rccznie), równiez
tutaj rozmnazamy nasze rosliny( mlode siewki zazwyczaj wymagaja duzo uwagi)
Strefa 2:
W tej strefie umieszczamy warzywa wieloletnie . Jednak ta strefa jako znajdujaca sic dalej od domu/centrum
nie otrzymuje az tyle uwagi. Ta strefa nadaje sic równiez dla porzeczek, agrestu, lekko przycinanych drzew
owocowych. To dobre miejsce na umieszczenie pastwiska dla zwierzat dajacych nam mleko/jajka. W tej
strefie umiescimy równiez ule.
Strefa 3:
Strefa 3 to obszar polozony jeszcze dalej od centrum. Tutaj nasza ingerencja jest mala. Powinna ograniczac sie
glównie do opieki w czasie gdy rosliny/zwierzcta sa mlode. Pózniej nie powinien wymagac dalszej interwencji
Strefa 4:
To na wpól dzika strefa. Moze to byc strefa z której pozyskujemy drewno na opal, zbieramy dzikie ziola,
grzyby lub polujemy.
Strefa 5
To strefa nalezaca do natury. W tej strefie ludzka interwencja powinna byc wyeliminowana. To tutaj mozemy
uczyc sic jak obserwowac naturc, jakie wzorce ona stosuje. Wbrew pozorom mimo, ze nie ingerujemy ani nie
pozyskujemy nic materialnego z tej strefy to nadal jest to jedna z bardziej produktywnych stref. Wlasnie
dzicki obserwacjom z tej strefy wiemy jak pracowac z natura a nie przeciw jej.
Warto zaznaczyc,ze nie kazda miejsce posiada wszystkie 5 stref. W malym przydomowym ogródku moze byc
miejsce np tylko na 1 i 2. Warto jednak nawet w tych najmniejszych ogrodach zostawic choc zakatek na
strefc 5. Przeciez uczyc sic gdzies trzeba:)
Anonymous (2010-02-07 17:25:44)
Podzial na strefy uzupelnia sic z zasada , ze ogród to przedluzenie domu . Dobrym przykladem jest tzw. ogród zimowy
- jeszcze dom , ale tez i ogród , polaczenie szklarni i pokoju , ladnie zaprojektowany dostarczy roslin o wickszych
wymaganiach temperaturowych , posluzy za kolektor sloneczny , stanowi izolacjc domu , udostcpnia ladne widoki
nawet w chlodna pogodc .
Cedric
Anonymous (2010-03-15 17:47:24)
Czy na pastwisku gdzie sa krowy konie i owce moga byc ule? Glupie pytanie ale dzis nikt nie choduje tyle gatunków
zwierzat w jednej gospodarce a pasieka jest jedna na co druga wioskc.
Wojciech Majda (2010-03-15 18:04:47)
Moga byc, zwykle w takim przypadku dookola ula daje sic z 2m zywoplot, zeby pszczoly po wylocie z ula musialy
wzbic sic w powietrze i nie draznily zwierzat. Technika ta tez dziala na ludzi :)
Gildie roslinne a permakultura (2009-09-26 11:29)
Jedno z istotniejszych pojcc z zakresu permakultury to gildia.
Slowo to najczcsciej znane jest milosnikom historii lub gier RPG. W sredniowieczu gildie(inaczej cechy) byly
to stowarzyszenia ludzi wykonujacych dana profesjc. Istnialy np gildie kupieckie, rzemieslnicze itp. Zadaniem
15
gildii bylo dbanie o interesy jej czlonków. I tak np cech piekarzy dbal by w miescie nie uprawialo tego fachu
zbyt wielu ludzi, gdyz obnizyloby to ceny na chleb, co byloby niekorzystne dla czlonków cechu (gildii). Gildie
kupieckie natomiast z oplat czlonkowskich dbaly o bezpieczenstwo na traktach i drogach.
Powodem dla którego piszc o tym zjawisku jest to, iz osoba wykorzystujaca permakulturc w procesie pro-
jektowania, moze równiez wykorzystac zjawisko gildii, tzn róznych roslin wspierajacych sic nawzajem.
W jednym z wczesniejszych postów zostala wspomniana gildia zwana przez Indian ”trzy siostry”. Jest to
jedna z prostszych polaczen. Przypomnc, kukurydza sluzy za tyczkc dla fasoli, fasola wiaze azot z powietrza
i dostarcza go kukurydzy oraz kabaczkowi, a kabaczek swymi plozacymi sic liscmi zacienia glebc chroniac ja
przed nadmiernym wyparowaniem wody z gleby oraz ”chwastami”.
Nieco bardziej skomplikowana gildia jest gildia w oparciu o jablon.
Centralnym punktem tej gildii jest jak nietrudno sic domyslic jablon. Pod jablonia mozna posadzic np. czos-
nek, zonkile, czy inne rosliny bulwiaste. Ich zadaniem jest uniemozliwienie wzrostu traw. Oprócz tych roslin
warto zasadzic rosliny pozyteczne dla owadów(dostarczaja nektaru i pylku) jak np koper, melisa, micta.
Krwawnik, cykoria, zywokost lekarski wydobcda z glcbi gleby potrzebne mikro i makro elementy. W wolnych
miejscach mozna posiac koniczync- zajmie sic wiazaniem azotu z powietrza do gleby.
Gdybysmy chcieli, by ten system byl jeszcze bardziej produktywny mozemy posadzic pod pniem pnacze typu
mrozoodporne kiwi (Actinidia Arguta).
Podsumowujac mamy system, który zapewnia nam pozywienie, jest odporny na szkodniki, przyjazny dla
srodowiska oraz nie wymaga duzych nakladów pracy czy pienicdzy po przyjcciu. Czegóz wiccej moglibysmy
chciec?
Permakultura i sciólki, czyli jak robic, zeby sic nie narobic. (2009-09-28 03:29)
[1]
Jedna z permakulturowych zasad glosi: minimum wysilku maksimum efektu. Do tej filozofii doskonale
wpisuja sic sciólki.
Jak odzywic glebc, zwickszyc poziom materii organicznej, zmienic/ dostosowac pH i zniszczyc lub zapobiec
16
wzrostowi .chwastów¨, ograniczyc wyparowanie wody z gleby?
Mozna by stosowac rózne skomplikowane, nieprzyjazne, dla srodowiska techniki, ale po co, gdy te wszystkie
cele mozna osiagnac przy pomocy sciólkowania?
Oto lista materialów, które moga byc stosowane na sciólki:
1.Kora
2.Sloma
3.Wodorosty
4.Trzcina
5.Karton
6.Gazety
7.Papier
8.Liscie
9.Resztki roslin (kolby od kukurydzy, lcty od pomidorów itp.)
10.Dobrze przegnily obornik
11.Prawie dojrzaly kompost
12.Trociny
13.Zrcbki drewna
Nalezy wiedziec, ze sciólka sciólce nie równa, i tak np. inny efekt uzyskamy stosujac korc, a inny efekt
wykorzystujac slomc.
Jak widac materialów, które mozna uzyc na sciólkc nie brakuje, powodów dla których nalezy sciólkowac
równiez.
Rozwinc temat odzywiania gleby.
Kazda sciólka organiczna po jakims czasie rozlozy sic. W micdzyczasie stanowic bcdzie pokarm dla makro
i mikroorganizmów, które z czasem .uwolnia¨ zyznosc kazdej gleby. Warto zauwazyc,ze sciólki o wysokim
stosunku wcgla do azotu (powyzej 30 :1) Rozkladaja sic dosc dlugo, proces ten zachodzi glównie przy udziale
grzybów(bakterie preferuja materialy latwiej strawne-zawierajace duzo azotu). Dzicki tego typu sciólkom
zmieniamy stosunek bakterii do grzybów w glebie na korzysc tych drugich.
Co jest wazne rosliny wieloletnie(drzewa owocowe, krzewy owocowe) z reguly wola glebc zdominowana przez
grzyby. Jest to logiczne, gdy zrozumie sic pochodzenie przodków naszych drzew i krzewów owocowych(
glównie las).
Podkreslc jeszcze raz. Permakultura to dzialanie zgodnie z natura a nie walczenie z nia. To sic po prostu
oplaca, kazdemu z partnerów.
Aktualizacja 1:
Sciólkowanie to zabieg polegajacy na przykryciu górnej warstwy gleby jakims materialem. Moze to byc
material pochodzenia organicznego (wszystkie ww wymienione) lub sciólka nieorganiczna - czyli np. czarna
folia, dywan.
Tylko sciólki organiczne poprawiaja zyznosc gleby.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sr-Tn-62cHI/AAAAAAAAAA4/MC-AGVAxnbk/s1600-h/Mulch.jpg
Anonymous (2010-02-07 17:58:05)
Jesli chodzi o sciólkowanie to znakomitym materialem ( zwlaszcza pod krzewy ) jest niewymieniona swiezo skoszona
trawa( moze byc zmulczowana ). Natomiast niewskazane sa gazety , moga zawierac substancje toksyczne .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-07 18:52:44)
Wg mojej wiedzy, juz od dluzszego czasu nie stosuje sic w gazetach olowiu, wicc nie stanowia niebezpieczenstwa. Te
blyszczace gazety sa po prostu pokryte warstwa wosku, który sprawia, ze co najwyzej wolniej sic rozkladaja.
17
k (2010-02-24 21:04:03)
moze to glupie pytanie ale,
Co to jest sciólkowaine?
W artykule o tym ani slowa, dowiedzialem sie z czego ale nie jak.
Wojciech Majda (2010-02-24 22:04:36)
Racja:) Zaraz uaktualnic artykul.
jako (2010-02-25 10:21:01)
Mam do dyspozycji (dokladnie to nie ja, ale uproscmy sprawc) sporo róznych wiór i trocin.
Czy lepsze sa wióry (grubsze) czy trociny (mniejsze) - jaki rozmiar jest optymalny?
Slyszalem ze trociny z niektórych gatunków (nie wiem jakich) nie za dobrze sic nadaja, np na dosypanie do kompostu.
Czy to oznacza ze bcda niedobre równiez na sciólkowanie?
Slyszalem, ze niektórzy nie chca sciólkowac trocinami, bo wiatr je rozwiewa np. na dzialce i jest ’balagan’ a w skrajnej
sytuacji moze to nawet powodowac konflikt z sasiadem. Jak zapobiec rozwiewaniu takiej trocinowej sciólki?
Czy moze warto ja jakos wczesniej ’zaprawic’ grzybami by sic szybciej rozkladala?
Podsumowujac: jak najlepiej zagospodarowac trociny?
Wojciech Majda (2010-02-25 12:14:06)
Jezeli ma sic trociny, to warto je przykryc warstwa innego materialu- np slomy, czy kory - w ten sposób nie bcda
zasmiecac dzialki. Odpowiadajac na Twoje pytanie, czy lepsze sa wióry, czy trociny. Lepsze zwykle sa wióry, gdyz
trociny gdy sa mokre moga latwo sic ubic, co wytworzy nieprzepuszczalna dla powietrza warstwc. W takiej sytuacji
powstanie alkohol, który dalej bcdzie szkodzil zdrowiu roslin. Poznac to mozna po zapachu - taki ”skisly”,kwasny i
nieprzyjemny.
Zwykle powyzej 5 cm trocin moze powodowac taki efekt.
Resztc odpowiedzi, pózniej:)
Wojciech Majda (2010-02-25 16:13:25)
... Niektóre trociny rzeczywiscie sic nie nadaja. Z dwóch powodów. Calkowicie nieodpowiednie sa trociny ze stolarni,
gdzie uzywa sic impregnowanego drewna. Skladnikami tych impregnatów jest:chrom, kadm, miedz, olów - wszystko
w dawkach mocno odbiegajacych od bezpiecznych.
Trociny sa bardzo dobrym materialem dajacym duzo wcgla w toalecie kompostowej.
Niektóre trociny zawieraja substancje, które spowalniaja wzrost niektórych roslin. Wióry, które sa wicksze sa pod tym
wzglcdem lepsze, gdyz te substancje wydzielane sa bardzo powoli, wicc w mniejszym stopniu sa ws tanie zaszkodzic.
Dobrym pomyslem na wykorzystanie trocin jest dodanie ich do obornika i przekompostowanie ich. Mozna cieplo
uzyskac, no i kompost pod koniec.
Permakultura a inwestowanie (2009-09-29 17:09)
W dzisiejszym poscie chcialbym przedstawic interesujace podejscie do inwestowania.
Inwestowania w prawdziwe bogactwo.
Zaprezentujc pewne wyliczenia...
Koszt zakupu sadzonki borówki amerykanskiej: 6,50 zl. Dla lepszego zapylenia potrzebne sa 2 sadzonki
róznych odmian.
Liczmy z transportem (wybieramy sic do centrum ogrodniczego/szkólki autobusem;)
6,50 zl x 2 = 13 sadzonki
2,50 zl x 2 = 5 zl bilet
3,00 zl paczka trocin
18
Laczny koszt 21 zl
To byla czesc dotyczaca kosztów, teraz obliczmy nasz zysk...
Borówka zaczyna owocowac w 2-3 roku po posadzeniu.
Zalózmy wersjc bardzo ostrozna i przyjmijmy,ze zacznie owocowac w 3 roku. W zaleznosci od odmiany i
warunków borówka daje 3-12 kg owoców z krzaka. Znowu badzmy ostrozni i przyjmijmy dla naszych obliczen
wartosc 3kg. Produktywny zywot borówki to 15-20 lat. Ponownie bcdac ostroznym przyjmujemy wartosc 15
lat. Cena kg borówek to 14-40 zl. Zalózmy,ze nie uwzglcdnimy,ze borówki, które bysmy kupowali sa drozsze,
bo z uprawy ekologicznej.
Teraz nasze ”równanie” dotyczace plonów w ciagu zycia naszych 2 krzewów borówek.
15 lat - 3 lata(do osiagniccia dojrzalosci) = 12lat
12 lat x 6 kg(plon roczny z 2 krzewów borówek) = 72kg
72kg borówek x 14 zl(plon z 12 lat razy cena borówek w sklepie) = 1008 zl. To cena jaka musielibysmy
zaplacic za nasze borówki w sklepie, o tc kwotc jestesmy bogatsi.
Stopa zwrotu z inwestycji okolo 300 % rocznie
Proszc porównac to z lokata 7 %(od której trzeba zaplacic podatek Belki). Nie wymaga to komentarza.
Maciej (2010-01-01 12:25:31)
Picknie.
Dolicz koszt zbioru, pakowania i transportu do skupu. Skoro dzis nie wydajc grosza na borówkc, bo nie jem tego
wcale, bcdc chcial osiagnac realny zysk ze sprzedazy.
Wojciech Majda (2010-01-01 15:54:26)
Rachunek ekonomiczny nie wyglada tak dobrze w chwili, gdy chcemy borówki sprzedac. W permakulturze chodzi o
zachowanie odpowiedniej skali. Podalem ile mozna zaoszczcdzic na posadzeniu 2 krzewów,a nie 2000.
Moim zdaniem w zyciu nie chodzi o to by miec mnóstwo pienicdzy, a o to by miec wysoka jakosc zycia. Realny zysk
mozna róznie okreslic - moze byc to pieniadz, moze byc to poprawa jakosci zycia (i zdrowia). Ostatecznie przeciez
pieniadze to tylko srodek ulatwiajacy wymianc dóbr i uslug.
Mozna równiez rozwazac czy pieniadze oparte o powietrze (jak to jest wspólczesnie) a nie zloto i srebro to takie ”realne
zyski” skoro np. dolar z roku 1910 jest wart w zaleznosci od wyliczen od 17 do okolo 40 dolarów z roku 2010.
Jak pokazalem w przypadku borówek jesli jestesmy ich milosnikami(sa bardzo zdrowe) mozemy osiagnac stopc zwrotu
z inwestycji rzcdu 300 % rocznie.
Skoro nie jestes amatorem borówek zachccam do posadzenia jakis wieloletnich owoców, warzyw czy orzechów.
Jagody goji sa jeszcze bardziej zdrowe, posiadaja nawet 10 razy wiccej przeciwutleniaczy niz borówki amerykanskie
http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/kolcowoj-pospolity.html
Rozumiem Twój sceptycyzm. Wynika on z róznie pojmowanego przez nas pojccia bogactwa.
Azzie (2010-01-02 21:36:29)
Sama idea bardzo sluszna (tez uwielbiam borowki amerykanskie) ale do wyliczen musze sie przyczepic :)
Nalezaloby jeszcze dodac koszt naszej pracy, ja swoja cenie na minimum 50 zl/h, koszt ziemi (oczywiscie ziemia nie
jest zuzywana w czasie produkcji, ale chcielibysmy aby nasza inwestycja w realnym czasie np 20 lat sie splacila).
Z mojej niklej wiedzy wynika ze takie dwa krzaki wymagaja z 3 m2 ziemi, wiec koszt jest niewielki, ale ile potrzeba
pracy? Nie wiem, mam nadzieje sie dowiedziec :)
Jest to moj pierwszy wpis tutaj wiec jednoczesnie witam gospodarza i innych czytelnikow :)
Planuje w ciagu kilku lat przeniesc sie na spokojna (?) wies, wiec temat bloga bardzo mnie zainteresowal.
Wojciech Majda (2010-01-02 23:08:24)
Witam równiez.
Rzeczywiscie robocizny nie liczylem. Nie uznaj tego za jakies cwaniaczenie, po prostu pracc w ogrodzie uznajc za
przyjemnosc - dlatego tego nie liczylem:)
19
Co do nakladu pracy przy uprawie borówki to trudno tak obliczyc dla dwóch krzewów. Na pewno zalezy to od tego,
czy umiescimy je w odpowiednim miejscu. Jesli bcda gdzies w szczerym polu bcdzie wyzszy. Jesli posadzimy je kolo
sosny (najlepiej koreanskiej albo syberyskiej, zeby miec jeszcze plon orzeszków piniowych). W ten sposób opadle igly
sosen bcda tworzyc idealne warunki dla borówek (sciólka która zarazem zakwasza glebc). To bardzo dobry przyklad
na to, jak odpowiednie usytuowanie elementów wplywa na ich wydajnosc. Pozdrawiam
mopel44 (2010-01-15 00:48:43)
Co do borowek , trzeba przyciac
- dla krzaczka , z pobraniem materialu , dojsciem , zastanowieniem sie , odniesieniem na kompost - 10 min max.
- zebrac jagody , nie znam ale jestem pewien ze w 15 min mozna obrac krzaczekC bez probemu.
Moze jeszcze jakies drobne prace, jak uzupelnienie sciolki.
Co wiecej to do autora :)
A czy doliczacie do tego co kupujecie czas ,amortyzacje samochodu i paliwo spalone ?
Kalkulacja dla krzaczka powinna byc pomniejszona odpowiednio o wyeliminowanie czynnosci zwiazanych z zakupem
a doliczone opisane przezemnie wartosci :) Tak jak juz wyedukowani jestescie policzcie koszt ryzykowania wypadkiem
, okradzeniem buahahahaah :) Zle mowie ? :)
pozdrawiam.
m.
1.3 October
Korzysci z róznorodnosci gatunkowej wedlug permakultury (2009-10-05 14:48)
[1]
Polikultura, na zdjcciu winorosl rosnaca na migdale zwyczajnym
Permakultura bardzo ceni róznorodnosc. Mozna smialo powiedziec, ze róznorodnosc stanowi rdzen permakul-
tury. Wynika to z tego, ze widac ja w kazdym naturalnym ekosystemie.
W dzisiejszym poscie chcialbym napisac o korzysciach róznorodnosci gatunkowej.
Szacuje sic, ze na swiecie jest okolo 35000 do 70000 jadalnych roslin, z tego sa dowody na to,ze 7000 gatunków
roslin bylo uprawiane w czasach historycznych. Jednakze okolo 90 procent naszego jedzenia pochodzi z up-
rawy 20 gatunków, a 60 procent z uprawy 3(tak, trzech!) gatunków(kukurydza, ryz, pszenica). Rosliny te
daja bardzo wysokie plony, jednakze opieranie naszego bezpieczenstwa zywnosciowego na tylko 3 gatunkach
20
roslin sprawia,ze jestesmy bardzo podatni na niebezpieczenstwo powstania nowych chorób, czy pojawienia
sic nowych szkodników.. Jesliby jedno z tych 3 zbóz znacznie zmniejszyloby swój plon to powstalaby dziura
w naszym systemie zywnosciowym, która na krótka metc nie dalaby sic w latwy sposób zalatac.
Jednoczesnie mozliwosci zwickszenia róznorodnosci jeszcze nigdy w historii nie byly wicksze! Mozemy
uprawiac polikultury roslin i zwierzat o jakich naszym przodkom sic nawet nie snilo. Jest to jedna
z róznic dlaczego wydajnosc gospodarstwa permakulturowego jest wicksza niz sredniowiecznego chlopa
panszczyznianego..
Omówic pokrótce pozostale korzysci:
1.Stabilnosc polikultury.
Kazdy rok jest inny, trochc inna jest pogoda, wicc roslina, która rosnie dobrze w roku wilgotniejszym nie
bcdzie radzic sobie równie dobrze w roku suchym. Niektóre lata znowuz bcda tak niesprzyjajace, ze jakis
sensowny plon dadza tylko najbardziej wytrzymale gatunki. Jednoczesnie te najbardziej wytrzymale moga
nie byc zbyt produktywne( w porównaniu do potencjalu innych roslin w roku dobrym). Ludowa madrosc
mówi ”lepszy rydz niz nic”.
2.Dzielenie zasobów przez rosliny
Róznice w sposobie w jaki rózne rosliny rosna sprawiaja,ze polikultura jest w stanie wykorzystac dana
przestrzen lepiej. Najlepszy przyklad to wysokie i cienkie warzywo uprawiane z niskim i duzym (czosnek +
kapusta).
Równiez róznica w glcbokosci korzenienia sic sprawia,ze gleba mozne byc lepiej wykorzystana.
Kolejnym czynnikiem, który ma znaczenie jest fakt,ze rózne gatunki roslin wykorzystuja rózne skladniki
mineralne. Dzicki temu zmniejsza sic konkurencja micdzy roslinami
3.Zdrowie roslin
Wiele ze szkodników roslin ma konkretnego zywiciela, i tak w sytuacji polikulturowej szkodnik ma do poko-
nania trudna do zorientowania sic mieszaninc barw i zapachów. Do tego ma do przebycia wickszy dystans.
Dystans w trakcie którego ze szkodnika moze sic zmienic w posilek dla innego stworzenia.
Dodatkowo wiele roslin wydziela substancje, które pomagaja we wzroscie lub chronia przed
chorobami/pasozytami inne rosliny (np. róze korzystaja na sasiedztwie czosnku a marchew na towarzys-
twie cebuli)
4.Pozostale powody
Lepsze okrycie gleby, co zmniejsza problem z ”chwastami”. Jako, ze gleba jest caly czas okryta zmniejsza sic
erozjc gleby, co umozliwia zwickszenie zyznosci gleby.
5.Wyzsze plony
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Ssn7xeGyl-I/AAAAAAAAABQ/ON7Veb7dxJg/s1600-h/Polikultura.JPG
Anonymous (2010-02-02 01:08:45)
Uwazam , ze na polu bioróznorodnosci jest jeszcze ogromnie duzo do zrobienia . Ja np. staral sic bcdc wprowadzic
klony cukrowe . Kanada ma z tego korzysci - jest syrop klonowy i pickne przebarwienia jesienia , wicc dlaczego
my nie mozemy . Na razie zakupilem dwie sadzonki w zeszlym roku na Allegro , ale poniewaz nie byly duze wicc
rosna jeszcze w donicach . Cennym gatunkiem jest swierk sitkajski - szybki przyrost wysokogatunkowego drewna .
Posadzilem tez tulipanowca , brzostownicc ( Zelkova ) , amorfc , orszeliny , glogownik , sosnicc ( obecnie uwazana
za najbardziej dlugowieczne drzewo ), glowocis . W zagajniku zadbalem o nastcpowanie po sobie kolejnych roslin -
milek amurski ,zawilce nemorosa i blanda, miodunki,sanguinaria , przylaszczki, arum italicum Marmoratum , psizcby
, trójlisty, kokorycze , cyklameny , ranniki , ciemierniki , sniezniki i inne cebulowe , gdy czcsc z nich zanika nastcpuje
zmiana aranzacji , pojawiaja sic funkie ,kokoryczki , tawulki , konwalie , podnosza sic zurawki , barwinki ,konwal-
nik Nigrescens i liriope , bodziszki , epimedia ,skalnice i rodgersje , jasnoty , dwie zimy przetrwala mi Zantedeschia
ethiopica . W ten sposób ograniczam rozwój chwastów . Niedoceniana roslina jest kokorycz - dobrze sic rozsiewa ,
a nie chwasci i szybko zanika , niedawno nabylem czerwona odmianc G. Baker . Dodam , ze raz przy cieplej zimie
15 stycznia ( chyba dwa lata temu ) kwitly dosc obficie cyklameny , a w lutym bzykaly w krokusach trzmiele - o tej
21
porze to roku to rewelacja .
Cedric
Anonymous (2010-02-02 01:29:13)
Przypomnial mi sic jeszcze pomysl zwickszenia bioróznorodnosci w zastosowaniu do wsi agroturystycznych . Mi-
anowicie mieszkancy takiej miejscowosci mogliby sic umówic i stworzyc wiejski ogród botaniczny . Wygladaloby to
w ten sposób , ze wg stworzonej listy roslin , które moglyby byc posadzone np. wzdluz drogi , kazdy wybieralby dla
siebie kilka roslin do posadzenia stosownie do miejsca i ewentualnie zaopatrzylby je w tabliczkc informacyjna . Na
pewno zwickszyloby to walory turystyczne regionu . Dodam , ze podobnie mozna robic ze szlakami turystycznymi np.
obsadzic malina , truskawka , poziomka owocujaca caly sezon , jagoda kamczacka , borówka czy innymi owocami .
Stworzenie np. wielogatunkowej oslony z krzewów ( taki patchwork )zmniejsza zawiewanie dróg w zimie , daje ptakom
schronienie i uatrakcyjnia spacery . Warto na poczatek zrobic cos takiego z sasiadem , a za przykladem pójda inni.
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-02 07:51:42)
Dzickujc za jak zwykle ciekawy i cenny wklad. Rzeczywiscie ludzi na pewno to przyciagnie, a wraz z ludzmi przyjda
pieniadze tak potrzebne gospodarstwu. Sepp Holzer wpadl na pomysl, ze on zasadzil taki wlasnie ”jadalny krajobraz”
i potem wynajmuje letnikom domki. Zywic sic maja sami - co znajda jest ich. Na pewno nie narzeka na klientów.
Duzej róznicy przeciez nie ma w cenie, gdy posadzi sic jakas tujc, czy np. jagodc kamczacka.
Permakultura a woda cz. 1 (2009-10-08 22:03)
W dzisiejszym poscie przedstawic podejscie do wody, jak ja zarzadzac, by zwickszyc nasza niezaleznosc i po
prostu lepiej ja wykorzystac.
Po co to robic? Odpowiedz jest prosta - woda to cenny zasób. Potrzebujemy do praktycznie wszystkiego.
Od rolnictwa do kazdej galczi przemyslu.
Permakultura proponuje by starac sic zatrzymac wodc na miejscu jak najdluzej, by ja magazynowac, by
opuszczala nasz system dopiero po wykonaniu wielu zadan. I tak przykladem zlego zarzadzania woda jest
kierowanie deszczówki do kanalizacji. W ten sposób z cennego zasobu woda staje sic niejako obciazeniem.
Obciazeniem, gdyz w czasie ulewnych deszczy nadmiar wody powoduje przekroczenie mozliwosci przer-
obowych oczyszczalni scieków. Powoduje to przedostawanie sic nie w pelni oczyszczonych scieków do rzek,
jezior, morza.
Jaka jest alternatywa do tego? Alternatywnym rozwiazaniem jest magazynowanie deszczówki. Dzicki temu
mozemy ja pózniej wykorzystac. O tym jak robic to najlepiej napiszc w nastcpnym poscie.
Zapraszam do ponownych odwiedzin i stosowania zasad permakultury.
22
Permakultura a woda cz. 2 (2009-10-11 22:20)
[1]
Swale
W drugim poscie nt. zarzadzania woda w permakulturze przedstawic dalsze powody dla których warto os-
zczcdzac i magazynowac wodc. Srednie opady deszczu w Polsce wynosza okolo 600 mm. Warto zauwazyc, ze
sa to opady srednie w tzw. przecictnym roku. W górach wielkosc opadów dochodzi do 1200, nawet 1800mm.
W Wielkopolsce i na Kujawach ponizej 500mm. Wielkosci opadów w zaleznosci od roku wahaja sic znacznie,
np w Poznaniu w 1982r wielkosc opadów wynosila 275mm. To malo, bardzo malo..
Co da sic z tym zrobic? Raczej niewiele. To co jest wykonalne to jak najlepiej wykorzystywac wodc nam
dostepna, nie marnowac jej itd. Permakultura zawiera w sobie szereg technik, które sprawia,ze nawet z
pustyni da sic zrobic oazc.. Kluczowa sprawa, jest by zatrzymac wodc trafiajaca na nasza posesjc. By jak
najdluzej przebywala na naszej ziemi.
Jedna z podstawowych technik jest budowa tzw swale’a jest to wyraz pochodzacy z jczyka staroangielskiego.
Swale to rów melioracyjny wykopany w poprzek stoku. Jego cel to zatrzymanie wody, uniemozliwienie splywu
powierzchniowego. Dzicki temu:
1. Ogranicza sic erozjc wodna
2. Gleba ma wiccej czasu do tego by wchlonac wodc
3. Wytwarza sic rózne mikroklimaty, które zmieniaja warunki glebowo-wodne czym powoduja wzrost
bioróznorodnosci
4. Sprawiaja, ze woda jest uwalniana powoli, czym zmniejszaja zagrozenie powodziowe.
5. Umozliwiaja powstanie zyzniejszej gleby
Zapraszam do komentowania.
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/StJEjp_vW3I/AAAAAAAAAB8/B5lhG5h1fYk/s1600-h/Swale.jpg
Anonymous (2010-02-07 22:37:44)
Zastosowanie swale ’a w Polsce mogloby zmniejszyc zagrozenie powodziowe w górach w czasie gwaltownych ulew badz
w czasie topnienia sniegu , rozkladajac w czasie splyw wody do rzek i skracajac okresy suszy .
W przypadku terenów podmoklych sadzenie wierzby , która ma duze zapotrzebowanie na wodc odbarczyloby rowy
melioracyjne .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-09 12:06:12)
Oczywiscie, zwlaszcza gdy polaczy sic to z zalesianiem, czy moze (co zwykle bardziej oplacalne) ”zaagrolesianiem”.
Sokomaniak (2010-09-28 09:47:49)
A co jak ktos ma dzialkc plaska jak stól? Albo tylko z lekka pochyloscia lub pochyla miejscami?
23
Wojciech Majda (2010-09-29 12:04:03)
Nie ma dzialek plaskich jak stól, sa tylko plaskie ”na oko” albo niedokladne poziomice :)
Swale robi sic na terenie o spadku nawet mniejszym niz 0,1 % - czyli na 100 metrów dlugosci dzialka obniza sic o 10
cm.
Permakultura a grzyby cz. 1 (2009-10-14 21:18)
[1]
Jcczmien po prawej zainfekowany grzybnia, po lewej jcczmien nie zainfekowany grzybnia.
Dzisiejszy wpis dotyczyc bcdzie wykorzystania grzybów w permakulturze. W zdrowej glebie lesnej grzyby
moga stanowic ponad polowc biomasy. Rózne gatunki grzybów wchodza w zwiazki symbiotyczne z roslinami,
zwlaszcza wieloletnimi. Szacuje sic, ze okolo 80 % roslin z klimatu umiarkowanego uczestnicza w pewnego
rodzaju partnerstwie z grzybami. Dlaczego?
Tego typu uklad po prostu sic oplaca. Obu partnerom. Najpopularniejsze sa zwiazki mikoryzowe.
Mikoryza to uklad korzystny dla grzyba - dostaje on od rosliny produkt fotosyntezy - glukozc, w zamian
zas odwdziccza sic dostarczaniem roslinie wody i soli mineralnych. Grzyb wykorzystuje swoja grzybnic do
absorbcji ww skladników i przekazuje je korzeniom rosliny. W 20 cm2 ziemi moze byc nawet 500km grzybni.
Powierzchnia chlonna korzeni (dzicki grzybni) zwicksza sic nawet kilkaset razy!
Umozliwia to przetrwanie roslinie w bardziej niesprzyjajacym srodowisku.
Jak zatem permakultura wykorzystuje ten fakt? Zadaniem projektanta permakultury jest stworzenie
warunków przyjaznych grzybom. Jak to srodowisko stworzyc mozna sic dowiedziec [2]z nastcpnego wpisu.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/StYkRq2e1xI/AAAAAAAAACs/NiC_sLv3Tnk/s1600-h/mikoryza.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-2.html
24
Permakultura a grzyby cz. 2 (2009-10-17 18:34)
Druga czcsc postu o grzybach dotyczyc bcdzie sposobu jak zaszczepic grzyby na naszej posesji.
Najprostsza metoda jest sciólkowanie. Wystarczy dany teren wysciólkowac sciólka organiczna a po jakims
czasie (niecaly rok) na naszym terenie pojawia sic grzyby. Istnieje jednak sposób, by zwickszyc szanse na to
by grzyby, które sic u nas pojawia byly jadalne..
Nalezy lesne grzyby jadalne (robaczywki i resztki równiez sic nadaja) zmiksowac i dodac do nie chlorowanej
wody. Calosc dobrze wymieszac i dana mikstura podlewac nasze drzewa. Zawarte w grzybach, a wlasciwie
ich owocnikach(bo tak fachowo nazywa sic czcsc grzybów, które najczcsciej zjadamy) zarodniki przy sprzy-
jajacych warunkach zaszczepia drzewo/krzew.
Nastcpnym sposobem, który wymaga mniej pracy jest wyrzucanie resztek grzybów, robaczywki pod drzewa,
które chcemy zaszczepic. Sposób ten jest niestety mniej skuteczny i wymaga wickszych ilosci grzybów.
Trzeci sposób to zakup specjalnej grzybni w sklepie, zwanej pod popularna nazwa mikoryza . Jest to sposób
drozszy jednak bardzo skuteczny. Niestety nie dysponujc wiedza, czy ktos w Polsce sprzedaje grzybnie
grzybów jadalnych.
Zaszczepienie roslin grzybami zwicksza ich odpornosc na suszc, zanieczyszczenia, niedobór skladników min-
eralnych oraz choroby.
Proszc o zostawienie komentarza. Chcc wiedziec co myslisz.
Krzysztof Lis (2009-11-13 12:46:17)
W Polsce mozna juz kupic grzybnic grzybów jadalnych. Nawet na Allegro. Sam kupilem, wiosna wysypalem na
dzialce, efektów jeszcze nie zauwazylem (albo sasiedzi mi wszystkie wyzbierali...).
Wojciech Majda (2009-11-19 23:01:21)
Dzickujc, za informacje na ten temat, poszukalem, znalazlem:)
Wojciech Majda (2009-12-16 22:32:53)
Z tego co wyczytalem na owocniki trzeba czekac minimum 18 miesiccy.
Anonymous (2010-02-07 22:45:23)
Mikoryza mozna powiedziec jest jakby systemem wlosniczek , znacznie zwickszajac powierzchnic czynna korzenia .
Poza tym jest olbrzymim magazynem wody , soli mineralnych i naturalnych zwiazków obronnych . Dlatego rosliny z
rozwinicta mikoryza mniej choruja , lepiej znosza suszc , szybciej rosna .
Jak powszechnie wiadomo antybiotyki sa produkowane przez wiele grzybów , takze rosliny sa chronione w ten sam
sposób.
Cedric
Anonymous (2010-09-01 09:29:55)
witam
po jakim czasie i jak mozna poznac ze nasza gleba zaszczepila sie grzybami
Wojciech Majda (2010-09-02 16:24:55)
Niezawodnym dowodem na to, ze w naszej glebie sa grzyby mikoryzowe jest wystcpowanie owocników, czyli tego co
potoczeni nazywane jest grzybami (ta czcsc grzyba, która czcsto sic spozywa).
Jesli stworzymy grzybom odpowiednie warunki (sciólka, pniaki) to na pewno jakies sic pojawia. Zwykle pierwszych
grzybów (niekoniecznie jadalnych) mozemy zobaczyc juz kilka tygodni po wysciólkowaniu.
Jesli uzywa sic szczepionek z grzybnia grzybów mikoryzowych, to owocniki pojawia sic po kilkunastu miesiacach.
Moze to równiez byc 2-3 lata. Nie mniej korzysci z posiadania zamikoryzowanych roslin da sic zauwazyc znacznie
szybciej.
25
Permakultura i naturalne nawozy cz.1 (2009-10-21 07:47)
Permakultura proponuje zupelnie inne podejscie do produkcji zywnosci, niz inne systemy rolnicze. Inne
zatem jest podejscie permakulturowe do nawozenia.
Przedstawic przeplyw pierwistków na polu uprawnym sadzie czy pastwisku.
Z gleby pobierane sa mikro i makro elementy poprzez rosliny -> rosliny sa zjadane przez zwierzcta lub ludzi
->produkty rolne(zwierzcta, rosliny, grzyby) i zawarte w nich pierwiastki zjadane sa przez ludzi -> ludzie
korzystaja z toalety wodnej -> scieki trafiaja do oczyszczalni scieków, gdzie mieszane sa z zanieczyszczeniami
z ulicy itp -> czcsc pierwiastków w formie szlamu z oczyszczalni wraca glównie do lasów( poziom metali
ciczkich w tych szlamach jest zbyt wysoki, by móc wykorzystywac je jako regularny nawóz rolniczy. Czcsc
pierwiastków przedostaje sic zas do jezior, rzek i w konsekwencji trafiaja do mórz i oceanów.
By uzupelnic tracone mikro i makroelementy trzeba je regularnie uzupelniac, w rolnictwie konwencjonalnym
zazwyczaj czyni sic to poprzez stosowanie nawozów sztucznych oraz odchodów zwierzat.
Permakultura, obserwujac i nasladujac naturc stara sic zamknac cykl i zmienic go z lancuch przeplywu materii
w lancuch krazenia materii. Docelowym sposobem jest stosowanie równiez ludzkich fekaliów jako nawozu.
W przypadku moczu jest to dosc proste (zwlaszcza u mczczyzn:). Kal natomiast nalezy kompostowac(przy
uzyciu toalety kompostowej). Wiccej szczególów w nastcpnym wpisie
Anonymous (2010-02-07 18:17:21)
Chyba jednak najlepszym sposobem naturalnego dostarczania azotu poprzez rosliny jest lubin - wieloletni , ladnie
prezentuje sic w rabatach zlozonych , mozna komponowac rózne kolory , zielone czcsci szybko sic rozkladaja , nie jest
kolczasty i inwazyjny jak robinia . Dochodza do tego jej silnie trujace owoce , liscie i kora .
Podobnie trujace sa perelkowiec japonski i zlotokap .
Cedric
Anonymous (2010-02-07 18:28:13)
Duzo azotu zawiera takze popularna roslina synantropijna - pokrzywa , mozna z niej robic salatki , uzyc jako pasza
dla zwierzat lub do sciólkowania .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-07 18:55:42)
Estetyka jest rzecza wzglcdna - mi najbardziej podobaja sic rosliny, które mozna zjesc :)
Czy ten lubin mozna zjesc, wiem ,ze sa jadalne odmiany, interesuje mnie czy ta konkretna jest jadalna?
Permakultura i naturalne nawozy cz.2 (2009-10-25 07:18)
W drugim poscie o nawozeniu w permakulturze dowiedza sic panstwo trochc wiccej zamknicciu cyklu krazenia
materii w systemach rolniczych.
Chinczycy i inne ludy poludniowo wschodniej Azji od wieków uzywaja odchodów ludzkich do nawozenia
pól ryzowych. Fakt ten umozliwia im utrzymanie ogromnej populacji, gdyz zapewnial zyznosc pól. W tych
kulturach wykorzystuje sic nie przetworzone odchody, co stanowi powazne zagrozenie dla zdrowia ludzi, nie
mówiac juz o walorach estetyczno-zapachowych.
Najlepszym sposobem na unieszkodliwienie patogenów i zapachów jest przekompostowanie odchodów.
Kompostowanie to proces tlenowego rozkladu materii organicznej przy uzyciu bakterii, grzybów zwierzat i
innych organizmów zywych.
Prawidlowo przeprowadzony sprawia, iz populacja szkodliwych bakterii, wirusów i innych patogenów zostaje
26
niemal zniszczona. Po zakonczeniu procesu kompostowania zalecane jest jednak by wykorzystac kompost z
udzialem odchodów ludzkich pod rosliny, których jadalne czcsci nie maja bezposredniego kontaktu z gleba
(np. porzeczki, drzewa owocowe itd.)
Sokomaniak (2010-09-28 10:11:30)
A jak sic kompostuje odchody? Czy mozna prosic o wiccej szczególów?
Wojciech Majda (2010-09-29 12:06:28)
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/toalety-kompostujace-cz1. html
W tym wpisie znajdziesz linka do calej ksiazki (darmowy pdf) temu zagadnieniu poswicconej.
Permakultura i naturalne nawozy cz.3 (2009-10-28 18:40)
[1]
W dzisiejszym poscie chcialbym poruszyc kwestic wykorzystywania moczu jako nawozu.
Permakultura jest to system projektowania trwalych siedzib ludzkich. System ten nie bylby prawdziwie
trwaly, gdyby nie proponowal co robic z nieczystosciami produkowanymi przez ludzi.
Kazdy projektant permakultury powinien wiedziec,ze zanieczyszczenia to surowce w nieodpowiednim stczeniu
i/lub miejscu. Powtórzc jeszcze raz, Zanieczyszczenia to surowce w nieodpowiednim stczeniu i/lub miejscu.
Czym innym jak nie surowcem jest azot i fosfor, który zanieczyszcza jeziora i powoduje zakwit sinic?
Czyz 1 kg azotu w postaci róznych nawozów nie kosztuje 1,5 - 2zl?
Przecictny czlowiek dziennie wydala w moczu okolo 11g czystego azotu. 5 osobowa rodzina 55g. W ciagu
roku ta wartosc dochodzi do okolo 20kg, czyli okolo 40 zl(zakup nawozów w malych opakowaniach zazwyczaj
jest drozszy)
Do tego mocz posiada jeszcze potas, fosfor i rózne mikroelementy. Do splukiwania wody po oddawaniu
moczu(przecictnie okolo 4 razy dziennie) zuzywa sic okolo 35-50 l wody. Wody pitnej. Cena splukanej wody
(przez 5 osobowa rodzinc) to okolo 400zl na rok.
W ciagu roku daje to prawdziwe oszczcdnosci(oszczcdnosc na zakupie nawozów sztucznych i oszczcdnosci
na splukiwaniu wody). Co najwazniejsze robimy cos dobrego dla srodowiska.
Teraz o dawkowaniu moczu:
Nierozcienczony mocz jest dosc mocno dzialajacym nawozem i móglby spowodowac oparzenia roslin, dlatego
dobrze jest go rozcienczac w stosunku 1 cz. moczu na 10 cz. wody. Wskazane jest tez nie aplikowanie
plynnego zlota:) bezposrednio na rosliny
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SuiNBFahojI/AAAAAAAAADQ/cPRAqgB_pKU/s1600-h/Sikanie.jpg
Anonymous (2010-03-02 10:34:26)
Czytajac Swiat Nauki nr9/2008(205) natrafilem w artykule ”Globalna hydrozagadka” na informacjc o Gebers Housing
Project .
Jest o tym w internecie tu :
http://www.sanimap.net/xoops2/uploads/gnavi/15 2.pdf
27
Cedric
Wojciech Majda (2010-03-02 15:00:09)
Ciekawy artykul. Jak bcdziesz mial dostcp to polecam przeczytac ksiazkc ”Liquid Gold” wlasnie o wykorzystaniu
moczu.
1.4 November
Pojccie brzegu w permakulturze cz.1 (2009-11-01 11:30)
Nastcpne wazne pojccie z zakresu permakultury to brzeg. Glównie brzeg micdzy dwoma ekosystemami.
Brzegi (np micdzy woda a ladem) sa zazwyczaj bardziej produktywne, bardziej róznorodne niz kazdy z
tworzacych go ekosystemów z osobna. Wynika to z tego, iz brzeg dysponuje zasobami z ekosystemów
tworzacych go, oraz zasiedlaja go nie tylko organizmy z jednego i drugiego ekosystemu, ale równiez organizmy
wlasciwe tylko dla brzegów.
Czlowiek od dawna osiedlal sic na brzegach dwóch lub wiccej ekosystemów, gdyz w tym terenie najlatwiej
bylo zaspokajac mu jego potrzeby.
Przyklady:
-doliny u podnóza gór (dostcp zarówno do mineralów jak zelazo, miedz... jak i zyznej, dobrej rolniczej gleby.
To równiez czysta, latwo dostcpna woda)
-ujscia rzek ( tutaj gromadza sic muly, tworzac zyzna glebc, estuaria rzek to równiez teren obfitujacy w ryby)
O tym jak permakultura wykorzystuje efekt brzegu, by nasz system stal sic bardziej produktywny bcdzie
mozna przeczytac w nastcpnym poscie dotyczacym pojccia brzegu w permakulturze.
cedric (2010-03-16 00:40:45)
Czytajac ksiazkc ” Najpickniejsza historia roslin ”mozna sic dowiedziec o efekcie pasa przybrzeznego mórz , w którym
na brzegu zadomowily sic zielenice , które daly poczatek roslinom naziemnym , w wodzie przybrzeznej pozostaly
brunatnice , a glcbiej do 80 m zyja krasnorosty . Tak to pas przybrzezny doprowadzil do zróznicowania glonów i
rozpoczccia nowej galczi zycia - roslin ladowych .
Walka z monokultura i maksymalizacja ilosci brzegu to ciekawa idea . Patrzac pod katem bioróznorodnosci mozna
tego sporo stworzyc na jednej dzialce - swiatlo - pólcien - cien , ziemia piaszczysta - gliniasta- próchniczna , ziemia
kwasna - ziemia alkaliczna , ziemia wilgotna - sucha , teren podwyzszony - obnizony , dobrze zdrenowany - slabo,
poziom wód gruntowych wysoki-niski i kombinacje tych elementów na niewielkiej przestrzeni moga dac ciekawe efekty
.
Cedric
Wojciech Majda (2010-03-16 08:42:57)
Dokladanie Cedric. ”Wejscie” zycia na lad wiaze sic równiez z rozwojem grzybów to one na stale pierwsze sic tu
zapuszczaly (wysylajac grzybnic) i rozkladaly skaly by zdobyc potrzebne mineraly.
Warto zauwazyc, ze wicksza ilosc brzegów to równiez wicksza bioróznorodnosc, a to zwykle przeklada sic na wicksza
stabilnosc ekosystemów.
Co jeszcze ciekawe, ze to brzeg morza (do kilkunastu-kilkudziesicciu metrów glcbokosci) jest bardziej produktywny
niz otwarty ocean, gdzie objctosc wody na tej samej powierzchni moze byc kilkadziesiat razy wicksza niz na plytkich
obszarach.
28
Permakultura i nawozy azotowe cz. 1 (2009-11-08 10:34)
W kazdym ekosystemie jednym z kulczowych pierwiastków jest azot. Mimo, ze stanowi 78 % skladu powietrza
czcsto jego brak wplywa na obnizenie produktywnosci ekosystemu. Oczywiscie nie jest celem permakultury
zamienienie kazdej gleby na swiecie w idealna, zyzna, bogata w azot, o pH okolo 6, gdyz zmniejszyloby to
róznorodnosc swiata roslin i zwierzat. Czcsc roslin jest przystosowana do tych niesprzyjajacych warunków,
czasami w innych nie potrafia sie rozwijac..
Gleby, które uzytkujemy rolniczo powinny byc jednak produktywne, gdyz w ten sposób bcdziemy mogli
pozostawic wicksza czcsc ziemi do innych celów, w tym jako parki narodowe/rezerwaty.
Ciekawym, produktywnym i czcsto wykorzystywanym rozwiazaniem w projektowaniu permakulturowym (i
nie tylko) jest stosowanie roslin wiazacych azot. Jako, ze kazdy element systemu powinien spelniac wiele
funkcji projektuje sic w ten sposób, by roslina sadzona w celu wiazania azotu miala jeszcze inna funkcjc.
Ta inna funkcja moze byc pasza dla zwierzat (lub ludzi;) w postaci lisci, owoców, bulw, nasion.. Kolejna
korzyscia jaka mozemy miec z naszych wiazacych azot roslin jest ich funkcja jako wiatrochron. Czasami nasz
wiazaca azot roslina daje bardzo wartosciowe drewno.
W nastcpnym poscie opiszc pokrótce jak mozna wykorzystywac konkretne gatunki roslin wiazacych azot do
innych celów.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
Azzie (2010-01-02 22:28:24)
Apel ode mnie:
Prosze o dluzsze wpisy! Oczywiscie dluzsze z uwagi na wieksza wartosc merytoryczna :)
Ja wiem, ze teraz wiekszosc czytelnikow jest przyzwyczajona do krotkiej, ”newsowej” formy przekazywania informacji,
jednakze jesli chcesz aby blog byl wartosciowy, musi byc na nim wiecej informacji, albo przynajmniej odnosnikow do
konkretnych artykulow (moga byc po angielsku, damy rade ;) ).
Ja mam ogromny niedosyt po wpisach 20 zdaniowych, gdzie jest zasygnalizowany problem, dwa zdania rozwiazania
i... koniec.
Moze podziel wpisy na dwie czesci: pierwsza, omawiajaca problem i sygnalizujaca rozwiazanie i druga, bardzo
konkretna. Z konkretnymi przykladami, opisami. Im wiecej teorii popartej praktyka tym lepiej!
Wojciech Majda (2010-01-03 00:07:39)
Dzickujc za pozostawienie opinii.
Myslc, ze w nastcpnym poscie dotyczacym nawozów azotowych (cz.2) podane jest wiccej informacji. Na pewno(co
widac po postach) trochc trwalo, zanim pisanie postów zaczclo przychodzic mi z latwoscia.
Wickszosc najwazniejszych tematów (w tym o roslinach wiazacych azot) bcdzie znacznie rozwinicta w platnych
newsletterach (które wlasnie sa przygotowywane a których oferta zostanie wkrótce przedstawiona).
Azzie (2010-01-03 00:39:44)
Czytam od poczatku, faktycznie czym dalej w las tym dluzsze posty. I dobrze!
Blog wyladowal w moich ulubionych :)
Widze ze wzorem cynika9 chcesz pojsc w strone platnej zawartosci... Za wartosciowa wiedze warto placic, jednakze
czy nie jest na to za wczesnie? Cynik9 dlugo zbieral wielbicieli po szerokim internecie, a i tak kto wie jak na tym
teraz wychodzi :) Nie lapie sie za nieswoje kieszenie, tylko juz nie raz widzialem jak zbyt szybka proba przejscia na
platna zawartosc konczyla sie fiaskiem i frustracja autorow.
Cos gdzies wspominales o ksiazce (ksiazkach?), ktore piszesz czy tez planujesz napisac. Czy juz cos sie ukazalo?
Wojciech Majda (2010-01-03 02:00:20)
Proszc sic nie martwic, nadal bcdc aktywnie dzialal i publikowal na tym blogu. Nie bcdc sic frustrowal:)
Monetaryzacja czcsci mojej wiedzy jest potrzebna, by móc dalej rozwijac sic, Instytut oraz bloga - planujc zakup
29
kilkudziesicciu ksiazek oraz zrobic w tym roku 1 albo 2 kursy. Niestety trzeba bcdzie wybrac sic po to do Australii
albo USA a to kosztuje.
Równiez planujc zakup ziemi (aktualnie wickszosc badan i testów robiona jest na ziemi nalezacej do mojego przyja-
ciela, który bezplatnie uzycza ziemic Instytutowi.
Równiez nie zajmowanie sic bezposrednia dzialalnoscia zarobkowa nie zwiazana z permakultura wplynie na to, ze bcdc
mógl wiccej czasu przeznaczac na popularyzacjc permakultury, wicksza ilosc testów i badan, wypróbowanie nowych
roslin...
Dodatkowe newslettery bcda w formie kursu. Bcdc w nich wchodzil duzo glcbiej w temat.
Cieszc sic, ze blog zostal dodany do ulubionych.
Co do mojej ksiazki to we czwartek wyslalem podpisana umowc wydawnicza do wydawcy. Bcdzie to ebook o ogrod-
nictwie ekologicznym. W ciagu 2 miesiccy powinien byc dostcpny w sprzedazy.
W ciagu roku powinienem napisac ksiazkc w stylu ”Wprowadzenie do Permakultury” - ot takie sa moje plany
noworoczne:) Równiez w 2010 (prawdopodobnie jesien - zima) mam zamiar skonczyc ksiazkc o lesnych ogrodach.
W 2011 Chcialbym napisac dzielo mojego zycia czyli ”Podrccznik projektowania permakulturowego dla Polski” :)
Jednak zanim w ogóle rozpocznc jego pisanie chcialbym zrobic jeszcze kilka projektów konkretnych gospodarstw,
ogrodów...
Pasywne ogrzewanie sloneczne w Permakulturze (2009-11-11 10:45)
”W klimacie umiarkowanym 50 % permakultury to odpowiednie, niskoenergetyczne budownictwo”
Bill Mollison, twórca terminu permakultura.
Postanowilem zmienic trochc konwencje tego bloga...
By czytelnicy czcsciej mieli wartosciowy material do poczytania dotyczacy permakultury bcdc na tym blogu
umieszczal równiez linki do wpisów na innych moich blogach powiazanych tematycznie z szeroko pojcta
permakultura.
Calych wpisów nie mogc zamieszczac, gdyz google uznalby to za duplikowanie tresci (czego konsekwencja
byloby to, ze blog wypadlby z wyników wyszukiwarki)
Zatem pierwszy link do wpisu o Pasywnym Ogrzewaniu Slonecznym.
[1]http://ekobudownictwo.blogspot.com/2009/11/pasywne-ogrzewanie -soneczne.html
Zyczc milej lektury i zapraszam do zadawania pytan i komentowania.
1. http://ekobudownictwo.blogspot.com/2009/11/pasywne-ogrzewanie-soneczne.html
Permakultura a weganizm - czyli jak wyzywic swiat? (2009-11-12 19:57)
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie kwestii wyzywienia, a mianowicie tego, czy idealna dieta dla swiata bylby
weganizm (dieta oparta na calkowitym wyeliminowaniu produktów pochodzenia zwierzccego, w tym mleka,
jajek, miodu).
Wiele zródel informuje, ze do wyprodukowania 1kg bialka zwierzccego potrzeba 10 kg bialka roslinnego.
Jak wiadomo im dalej w lancuchu pokarmowym, tym mniejsza ilosc energii dostcpna jest na danym poziomie.
Juz tlumaczc obrazowo(dane nieprawdziwe i z glowy).
1 ha moze utrzymac populacje:
10000 koniczyn
10 zajccy
1 lisa
0,1 wilka
Dosc intuicyjnie kazdy zdaje sobie sprawc, ze wiccej ludzi mozna wyzywic karmiac ich soja, niz wolowina,
30
czy wieprzowina.
Glówna tego przyczyna jest strata energii powstala podczas:
ruchu zwierzccia, podtrzymanie podstawowych procesów zyciowych, produkcje ciepla.
Sprawa wydaje sic oczywista.. Zwierzcta to marnotrawstwo, skoro by wyprodukowac 100kg wieprza potrzeba
300kg paszy. Jak to zazwyczaj w zyciu, nic nie jest tak oczywiste na jakie wyglada..
Przy odpowiednim zaprojektowani naszego systemu zwierzcta moga sprawic, ze z danego obszaru ludzie bcda
uzyskiwac wiccej zywnosci niz bez zwierzat. Jak to mozliwe?
1.Zwierzcta moga zjadac resztki po ludziach. Slowo ”pomyje” pochodzi od wody ,w której myto naczynia.
Pomyje pózniej dawano swiniom, lub nie mile widzianym gosciom;)
2.Zwierzcta moga zjesc zywnosc, która w innym wypadku bylaby zmarnowana (np.kiepskiej jakosci spady w
sadzie zjedzone przez swinie, ziarno, które osypalo sic na pole w czasie zbioru zjedzone przez kury)
3.Zwierzcta moga jesc trawc:) Tradycyjnie gcsi byly wypasane w sadach. Co zapewnialo wyzsze zbiory, gdyz
ograniczalo zywotnosc trawy - najwickszego konkurenta drzew.
4. W dawnych czasach swinie jadly ludzkie odchody
5.Dzikie zwierzcta moga zostac zjedzone. Zabijanie zwierzat w celu kontroli ich
liczebnosci (np. zajccy/saren/jeleni/dzików) i nie zjadanie ich to zwykle marnotrawstwo. Ww zwierzcta nie
sa oczywiscie ”wydajne” w konwersji paszy - roslin w micso, ale nie o to przeciez chodzi by zabic/zniszczyc
wszystko co nie jest najbardziej wydajne.
6.Dobrze oblatane przez pszczoly miodne rosliny (przy innych warunkach równiez dobrych) moga dac plon
kilka razy wyzszy, niz w przypadku gdy ich nie ma ( glównie chodzi o drzewa i krzewy owocowe, natomiast
dobre zapylenie zwicksza plony rzepaku do 30 %). Skoro mamy pszczoly w celach poprawy zbiorów, to czemu
nie zbierac miodu/wosku/propolisu?
7.Projektanci permakulturowi w Azji wschodniej opracowali sposób uprawy ryzu w którym wykorzystuje sic
kaczki i ryby do kontroli chwastów oraz azolli (rosliny wodnej, która za pomoca sinic wiaze azot z powietrza).
Produktywnosc jest wyzsza niz zwyklego monokulturowego pola ryzowego.
Oczywiscie sposoby wymienione przeze mnie(poza 6 i 7) sprawdzaja sic tylko na mala skalc. Nie mniej
stanowia dowód na to, ze w dobrze zaprojektowanym systemie zwierzcta moga zwickszac plony.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
Corch (2010-07-04 14:04:25)
Milo ze ktos to zauwazyl. Bardzo czcsto czytajac strony i blogi ”eko” czujc sic znienawidzonym barbarzyncza tylko
dla tego ze jem micso.
Oczywiscie zal mi zwierzat, z którymi przemysl spozywczy sic zbytnio nie liczy... Saram sic równiez ograniczyc
spozycie micsa (polecam kotlety sojowe!) jednak nie jestem przekonany do calkowitej rezygnacji z micsa, a wlasnych
zwierzat, jako mieszkaniec bloku, nie mam jak hodowac.
Pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-07-06 22:53:53)
Corch, takich przykladów jest sporo. Czy lew jest niemoralny bo zjada antylopy? Czy kura jest niemoralna, bo oprócz
ziarna zjada robaki?
W chwili obecnej jedzenie micsa wiaze sic z dosc nieciekawymi warunkami zycia zwierzat (zwlaszcza drobiu,
wieprzowiny). W mniejszym stopniu dotyczy to wolowiny i jagnicciny. Nie dotyczy to zas dziczyzny (takiej z lasu).
Bcdc musial napisac kilka kolejnych przykladów, bo udalo mi sic je poznac, jak zwierzcta podnosza plony.
Soi staram sic unikac niemal jak ognia, a zwlaszcza produktów z niefermentowanej soi.
Polecam przeczytanie moje artykulu na ten temat:
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/gmo-niewygodny-list-i-jes zcze-bardziej.html
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/odpowiedz-z-vitalpolu.htm l
Jesli wladasz w miarc dobrze angielskim, to polecam równiez lekturc strony fundacji Westona Prica, zwlaszcza czcsc
zwana ”alarm sojowy”
31
http://www.westonaprice.org/soy-alert.html
Corch (2010-10-07 16:37:02)
Szkoda tej soi :(
Kotlety sojowe pomagaly mi zmniejszyc ilosc micsa w diecie, a tu taki cios/alarm ;]
Niezaleznosc energetyczna Polski (2009-11-13 23:04)
W dzisiejszym poscie umieszczc linka do mojego artykulu z bloga o globalnym ociepleniu. Post w linku
dotyczy zakupu wiatru i Slonca, jakie wkrótce Polskc czekaja - temat przewodni niezaleznosci energetyczna
Polski. Zapraszam do lektury
proszc kliknac [1]tutaj
1. http://globalne.blogspot.com/2009/11/polska-kupi-wiatr-i-sonce-od-szwedow-i.html
”Nie byloby nas bylby las” - Lesne ogrody w projektowaniu permakulturowym cz.1
(2009-11-14 12:23)
[1]
Kliknij, zeby powickszyc
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie lesnego ogrodu. Czym dokladnie jest lesny ogród? Czy jest to zwykly ogród
w lesie?
Lesny ogród z angielskiego ”forest garden”,”food forest” (las jedzenia) równiez nazywany ogrodem
trójwymiarowym , to wielopoziomowy ogród zaprojektowany i utrzymywany na wzór mlodego lasu. Natu-
ralny las klimatu umiarkowanego nie stanowi zbyt produktywnego (pod wzglcdem dostarczania zywnosci dla
czlowieka) systemu. Jednak jesli wykorzystamy w trakcie projektowania ogrodu zasady wielopoziomowosci
(tak jak w lesie), a zamiast drzew i krzewów typowo lesnych wykorzystamy produktywne gatunki sadownicze
to mozemy osiagnac niesamowite rezultaty.
Z jakich warstw zatem moze skladac sic nasz lesny ogród. Moze skladac sic az z 7 poziomów!
1. Wysokie drzewa, korony drzew
2. Niskie drzewa i wysokie krzewy
3. Niskie krzewy zwykle cieniolubne
4. Ziola i rosliny zielne
5. Warstwa korzeni
32
6. Niskie rosliny okrywowe
7. Pnacza
Jakie sa korzysci z lesnego ogrodu?
-Jest to ogród wymagajacy duzo mniejszego nakladu pracy w porównaniu z ogrodem opartym o uprawc
roslin jednorocznych
-Jest to ogród, który sam sic nawozi, sam kontroluje populacje szkodników
-Duza róznorodnosc gatunkowa zapewnia dobre plony, nawet w latach z gorsza pogoda (gorsza pogoda dla
jednej rosliny to lepsza dla innej).
-Produkcja zywnosci metodami ekologicznymi nie stanowi problemu.
-Lesne ogrody sa przyjazne dla srodowiska. Bioróznorodnosc moze byc wyzsza niz w naturalnym lesie.
-Z czasem zwicksza zyznosc gleby.
-Lesny ogród mozna (po odpowiednich przygotowaniach) zalozyc nawet na ubogich glebach, mimo to w ciagu
kilku lat moze byc bardzo produktywny.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii, ja dodalem opis po polsku.
W naszym klimacie, naturalna tendencja kazdego ekosystemu (pole, czy grzadka warzywna to równiez ekosys-
tem)jest dazenie tego ekosystemu by zmienic sic w las. Proces ten zwie sic sukcesja, a ekosystem koncowy
klimaksem. Sukcesja jest to oczywiscie proces powolny i stopniowy, jednak nieublagany. Etapy sukcesji
przy zalozeniu, ze punktem wyjscia jest naga skala (nawet gleby jeszcze nie ma, gdyz powstawanie gleby jest
jednym z etapów sukcesji):
1. Gola skala - czynniki fizyczne (np. zamarzanie i rozmarzanie wody, erozja wodna, promieniowania UV)
powoduja wietrzenie skaly macierzystej
2. Pojawiaja sic bakterie i grzyby, które przyspieszaja wietrzenie skaly poprzez wydzielanie róznorodnych
enzymów
3. Pojawiaja sic porosty - przyspiesza to wietrzenie gleby, powoli zaczyna byc akumulowana materia organ-
iczna
4. Pojawiaja sic mchy, dalsza akumulacja materii organicznej
5. Na tym etapie (dzicki powstalej wczesnie malej ilosci gleby) zaczynaja pojawiac sic jednoroczne trawy i
rosliny zielne
6. Pojawiaja sic wieloletnie rosliny zielne i trawy
7. Pojawiaja sic krzewy
8. Pojawiaja sic drzewa pionierskie(drzewa pionierskie sa zazwyczaj swiatlozadne (nie potrafia zyc w cieniu)
9. Drzewa pionierskie zacieniaja dno lasu, wicc ich nasiona nie kielkuja na dnie lasu, pojawiaja sic klimak-
sowe drzewa cienioznosne.
10. Na tym etapie ekosystem osiagnal dojrzalosc, pojawia sic zróznicowane runo i podszyt. Ekosystem
moze trwac w nieskonczonosc, przy bardzo malych zmianach i jednoczesnie jest bardzo odporny na czynniki
zewnctrzne.
W naszym kraju ekosystemem klimaksowym jest róznego rodzaju las (zalezy to glównie od rodzaju gleby,
stosunków wodnych, roslin oraz temperatury).
Co sic z tym wiaze na im wczesniejszym etapie sukcesji nasz ekosystem sic znajduje w porównaniu do ekosys-
temu klimaksowego , tym wiccej energii potrzeba na jego utrzymanie.
Dla porównania przecictna grzadka z warzywami znajduje sic na etapie 5., lesny ogród w klimacie umi-
arkowanym jest na etapie 8. powoli wchodzacym w 9.
Gdyby przecictna grzadkc z warzywami zostawic na kilka tygodni w trakcie sezonu wegetacyjnego (bez pie-
lenia, podlewania itd.) prawdopodobnie nie daloby sic uzyskac jakichkolwiek plonów poza [2]chwastami na
kompost. Istnieja natomiast lesne ogrody do których powrócono po 7 latach tzw. ”nic nie robienia” (w
danym miejscu nie bylo ludzi przez 7 lat) i byly produktywne. Oczywiscie, nie az tak, jak gdyby trochc
poprzycinano drzewka i krzewy owocowe.
Moze zatem stworzenie Raju na Ziemi jest mozliwe?
Jakimi zasadami kierowac sic przy doborze roslin i jak je umiejscawiac w lesnym ogrodzie... to temat na
kolejny post - [3]mozesz go przeczytac po kliknicciu w tego linka.
33
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii, ja dodalem opis po polsku.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S07517vFH4I/AAAAAAAAAOo/GheHaOBlBwk/s1600-h/Forest+garden.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-chwasty.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-lesne-ogrody-cz-2.html
Permakultura i nawozy azotowe cz. 2 (2009-11-19 18:24)
[1]
Na ilustracji przedstawiony jest cykl obiegu azotu w przyrodzie.
Drugi wpis poswiccony nawozom azotowym [2](pierwszy znajdziesz pod tym linkiem) dotyczyc bcdzie wyko-
rzystaniu poszczególnych gatunków roslin wiazacych azot równiez do innych celów. Po co to robic? Wynika
to z zasady permakulturowej:
”Kazdy element powinien pelnic wiccej niz jedna funkcjc”. Funkcja dostarczania azotu w kazdym ekosys-
temie (równiez rolniczym) jest bardzo wazna. Nie zmienia to jednak tego, ze zasady zobowiazuja i rosliny
wiazace azot (element roslinny) powinny ”dawac” nam jeszcze jakis inny plon (spelniac co najmniej jeszcze
jedna funkcjc). Wykorzystanie roslin wiazacych azot atmosferyczny jest szczególnie wazne w rolnictwie i
ogrodnictwie ekologicznym. W polaczeniu z wykorzystywaniem azotu zawartego w moczu ludzkim sprawia,
ze kazdy agroekosystem nie potrzebuje dodatkowego nawozenia azotem.
Na dzien dzisiejszy cena 1 kg czystego azotu kosztuje w granicach 1,5 -2 zl. Do uzyskania dobrych plonów np.
pszenicy pola nawozi sic nawozami zawierajacymi do okolo 160 kg czystego azotu na ha. Rosliny wiazace azot
sa w stanie w klimacie umiarkowanym wiazac do okolo 250 kg azotu na rok na ha. Czyli zapewniaja nawóz
o wartosci dochodzacej do 500zl. Niestety nie kazda roslina wiazaca azot wiaze go z ta sama skutecznoscia.
Dane na ten temat sa ubogie, zwlaszcza jezeli chodzi o drzewa i krzewy. Wiccej informacji dotyczacych
wiazania azotu dotyczy glównie roslin jednorocznych (np.groch, soja, fasola) oraz roslin typowo pastewnych
(np. koniczyna biala)
Powrócmy zatem do innych funkcji, które moga pelnic rosliny wiazace azot:
rosliny owocowe:[3]rokitnik zwyczajny, [4]oliwnik wielokwiatowy, oliwnik baldaszkowaty, szeferdia
kanadyjska. Rokitnik zwyczajny zazwyczaj wymaga dodatku odrobiny cukru, miodu lub stewii by byl
naprawdc smaczny).
rosliny ”warzywa”: [5]karagana syberyjska(mlode straki), brzoza brodawkowata(mlode liscie), Lespedeza
krzewiasta (mlode liscie i pcdy gotowane na parze)
34
rosliny paszowe: karagana syberyjska, oliwniki(waskolistny, wielokwiatowy, baldaszkowaty), rokitnik zwycza-
jny. Liscie i galczie moga sluzyc za wartosciowa, wysokobialkowa paszc dla roslinozernych zwierzat (krowy,
kozy, owce, konie). Owoce lub nasiona stanowia cenna paszc dla ptactwa(równiez hodowlanego)
rosliny dostarczajace drewna: oliwnik waskolistny, oliwnik baldaszkowaty, olsze, brzozy, robinia akacjowa.
rosliny sluzace jako wiatrochron - zywoplot: Wszystkie tutaj wymienione a zwlaszcza karagana syberyjska.
rosliny pozytek dla pszczól: praktycznie wszystkie ww. poza rokitnikiem
rekultywacja i poprawa zyznosci gleb: wszystkie wymienione
Warto równiez wspomniec o roslinach wiazacych azot, które sa nam doskonale znane: groch, fasola, soja,
soczewica, koniczyna. Czcsto równiez uzywane sa: lubin, facelia, seradela...
W dobrym projekcie permakulturowym wykorzystywane jest wiele z tych funkcji - zadaniem projektanta jest
je dostrzec i wykorzystac. Zywoplot moze przeciez byc wiatrochronem, uzyzniac teren ,który jednoczesnie
chroni od wiatru, dostarczac pozytku pszczolom a schronienia, owoce i nasion dla ptaków. Przy okazji galczie
i liscie z przycinania zywoplotu moga sluzyc jako dodatek do paszy dla krów, owiec, kóz, czy koni.
Obraz dzicki uprzejmosci wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SwW-HEbw1eI/AAAAAAAAAEQ/EPClHMZBG8Y/s1600/Nitrogen_Cycle.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-nawozy-azotowe-cz-1.html
3. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/rokitnik-zwyczajny.html
4. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/oliwnik-wielokwiatowy.html
5. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/karagana-syberyjska.html
Drzewa, urzcdnicy i permakultura (2009-11-20 19:00)
[1]
Zdjccie przedstawia dwoje ludzi dokonujacych aktu wyciccia drzewa. Czynu, który w ”wolnej”Polsce wymaga
pozwolenia wladz. Ciekawe, czy oni je uzyskali?
35
Dzisiejszy post bcdzie dosc nietypowy, gdyz tyczyc sic bcdzie tego jak ”pozbyc” sic drzewa, krzewu, które
nam przeszkadza..
Niestety w Polsce mimo (pozornej?) zmiany ustroju nadal obowiazuje prawo, które zabrania wlascicielowi
dowolnie dysponowac swoja wlasnoscia. Kwestia szczególnie dotkliwa jest niemoc wyciccia drzew i krzewów
na swojej posesji bez zezwolenia, jesli wiek tych drzew wynosi wiccej niz 5 lat.. Pozwolenie dostac mozemy
lub mozemy go równiez nie otrzymac. Wszystko to jest w gruncie rzeczy zalezy od widzimisic urzcdnika.
Czasami wiaze sic to z uiszczeniem oplaty, czasami nie. Jesli wytniemy drzewo/krzew bez zezwolen to nawet
mozemy zostac ukarani. Wartosc kary to zwykle trzykrotnosc oplaty. A ile moze wynosic oplata?
Wszystko zalezy od obwodu pnia na wysokosci 130cm oraz gatunku rosliny, która zostala lub zostanie scicta.
Oplaty te moga w przypadku duzych drzew dochodzic nawet kilkudziesicciu tys zl.
Warto wiedziec, ze w niektórych przypadkach mozemy uzyskac zwolnienie z oplaty - polecam wykorzystac
tc opcjc najpierw.
(wg [2]Rzeczpospolitej):
”- drzewa sa usuwane w zwiazku z odnowa i pielcgnacja drzewostanu na terenie nieruchomosci wpisanej do
rejestru zabytków,
- drzewa zagrazaja bezpieczenstwu ludzi lub mienia w istniejacych obiektach,
- drzewa zagrazaja bezpieczenstwu ruchu drogowego, kolejowego albo zeglugi,
- drzewa przeszkadzaja w przebudowie dróg publicznych i linii kolejowych,
- drzewa wyrosly lub posadzono je na nieruchomosci juz po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospo-
darowania przestrzennego na cele budowlane,
- chodzi o zabiegi pielcgnacyjne na terenach zieleni komunalnej, parków gminnych, ogrodów dzialkowych i
zadrzewien,
- drzewa obumarly lub nie rokuja szansy na przezycie (z przyczyn niezaleznych od posiadacza nieruchomosci
÷ czyli nie wtedy, gdy ktos np. celowo ociosal pien, by drzewo obumarlo),
- wycicte maja zostac topole o obwodzie pnia powyzej 100 cm, które nie naleza do gatunków rodzimych,
jezeli zostana zastapione w najblizszym sezonie wegetacyjnym innymi gatunkami,
- usuniccie wynika z potrzeb ochrony roslin, zwierzat i grzybów objctych ochrona gatunkowa lub ochrony
siedlisk przyrodniczych,
- drzewa maja byc wycicte z grobli stawów rybnych,
- usuniccie bylo niezbcdne i zwiazane z regulacja oraz utrzymaniem koryt rzek, wykonywaniem i utrzymaniem
urzadzen wodnych sluzacych ksztaltowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej.”
Jesli odmówiono nam zgody na wyciccie drzewa, gdyz.. urzcdnik uznal,ze nie, bo nie:) to mozna poczekac
i spróbowac ponownie za jakis czas gdy spelniony zostanie warunek z myslnika drugiego ”drzewa zagrazaja
bezpieczenstwu ludzi lub mienia w istniejacych obiektach”
Czynnikiem, który moze wplynac na zdrowie drzewa jest sciólka. Sciólka moze dotykac pnia drzewa/krzewu,
czym sprawi, ze drzewo bcdzie bardzo podatne na choroby grzybowe. Kolejnym czynnikiem, który moze
obnizyc zywotnosc drzew to niedobór powietrza w strefie korzeni. Mozna to osiagnac poprzez polozenie
czarnej plastikowej folii, lub grubej warstwy np.trocin.
Równie niedobre dla zdrowia naszych drzew/krzewów bcdzie umieszczenie wokól ich pnia lub na nich
(krzewach) Materialów na kompost. By stworzyc kompost potrzebujemy odpowiednich materialów i to
w odpowiednich proporcjach. Potrzebny jest odpowiedni stosunek wcgla do azotu. Jesli dostarczymy duzo
materialów bogatych w azot (obornik/resztki kuchenne/pokrzywy/zywokost, scinki traw) to materialem bo-
gatym w wcgiel bcdzie pien/pnie drzewa. Mikroby zatem uzyja pnia jako zródla pozywienia, czym sprawia,
ze kora bcdzie wrotami zakazenia dla róznych patogenów. Tym sposobem najszybciej mozemy pogorszyc
stan naszych drzew, wicc nalezny bardzo tego unikac:)
Kolejna sprawa, na jaka nalezy uwazac, to nie sadzenie odpowiednich pnaczy wokól drzew. Aktinidia os-
trolistna(mrozoodporne kiwi) lub Olownik latkowaty (kudzu) moga zagluszyc nawet wysokie drzewo. Po
prostu pozbawia drzewo dostcpu do swiatla. Szczególnie ”szybki” w zagluszaniu jest ten drugi gatunek.
Ostatni rzecz na jaka nalezy uwazac to przycinanie drzew. Jesli po przycicciu jakies dziecko lub wandal
umiesci, przyczepi, przylepi jakiegos pasozytniczego grzyba (np hubc drzewna) w miejscu po ranie, to ist-
36
nieje duza szansa, ze grzyb ten równiez zainfekuje nasze nieszczcsne drzewo..
Oczywiscie wszystkie ww sposobów nalezy unikac, gdyz moga sprawic, ze nasze ”drzewa zagrazaja bez-
pieczenstwu ludzi lub mienia w istniejacych obiektach” i bcda niestety musialy zostac wycicte:) Zabierze to
morze sporo czasu (niektóre metody nawet kilka lat), ale...
Dlaczego o tym piszc na blogu o permakulturze, czy przeciez drzewa nie sa dobre dla srodowiska? Nie
zawsze, bo gdy drzewo zaslania nam okna od poludnia my musimy zuzywac wiccej energii na ogrzewanie
i oswietlanie.. Mozemy równiez w miejsce ladnie wygladajacego drzewka czy krzewu ozdobnego posadzic
równie ladnie wygladajaca jablon, derenia jadalnego, czy krzew porzeczek. O korzysciach zdrowotnych z
tego wynikajacych nawet nie wspomnc.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SwbxFLA38OI/AAAAAAAAAEY/mWeIg8OgVLs/s1600/458px-Felling_a_gumtree_
c1884-1917_Powerhouse_Museum.jpg
2. http://www.rp.pl/artykul/85081,84763_Im_wieksze_drzewo__tym_wiekszy_problem.html
Permakultura i zwierzcta cz.1 (2009-11-27 20:57)
[1]
Kurzy traktor
Jaki zatem jest stosunek permakultury do zwierzat? Czy zwierzcta w systemach permakulturowych sa
zbcdne, a moze pelnia kluczowa rolc w rolnictwie ekologicznym?
Zwierzcta moga stanowic dodatkowy plon w wielu systemach rolniczych. Oznacza to, ze ich obecnosc przyczy-
nia sic do zwickszenia produktywnosci danego obszaru. Czasami nawet mozna wykorzystac naturc zwierzat
do tego by ograniczyc ilosc energii czy pracy jaka musimy wlozyc by uzyskac plon. Wszystko to brzmi bardzo
skomplikowanie i teoretycznie. Juz zatem podajc konkrety...
Wezmy za przyklad kurc.
W naturalnym zachowaniem kury jest min. rozdrapywanie ziemi, szukanie ”robaków”.
Ta pierwsza wlasciwosc kury mozna wykorzystac do oczyszczania grzadki, trawnika czy praktycznie kazdego
terenu z chwastów. Wykorzystujac przy tym NATURALNE zachowanie kury. Wlasciwie to kura nie bcdzie
szczcsliwa gdy nie bcdzie sobie mogla drapac. Jak tego dokonac?
Wystarczy wybudowac kurzy traktor:) Nie, nie jest to traktor w którego zaprzcgnicte jest 10 kur:) Kurzy
traktor to duza klatka dla kur nie posiadajaca dna. Po co zatem klatka bez dna? Ano po to by kury
skupily:) swoje naturalne zachwianie na konkretnym obszarze, nawiozly je, rozdrapaly, oczyscily z pasozytów,
37
chwastów i ich nasion, dany teren. W ciagu kilku dni (zalezy to od ilosci kur, wielkosci chwastów oraz
powierzchni naszego przenosnego kurnika) bcdziemy miec grzadkc gotowa do obsiania: oczyszczona z
chwastów, lekko spulchniona, nawieziona. Dodatkowo w trakcie tego oczyszczania bcda produkowane ja-
jka zdrowsze i o lepszej jakosci niz jak bysmy trzymali kury w jednym wybiegu (który wkrótce zmienilby sic
w czarny ugór). Wszystko to pozwala przerwac cykl wielu pasozytów (tych kurzych i roslinnych).
Innym sposobem na wykorzystanie kur jest wpuszczenie ich na pastwisko 3 dni po tym jak wczesniej pasly
sic na nim krowy czy konie. Dlaczego akurat 3 dni? Poniewaz akurat tyle zajmuje wytworzenie sic czerwi
much i podrosniccie do optymalnych rozmiarów. Zatem cos co wczesniej stanowiloby niebezpieczenstwo (w
najgorszym wypadku) a duza niedogodnosc (w przypadku dobrym) -muchy oraz inne pasozyty zmienia sic
w plon - zródlo cennego bialka dla kur. Zmniejsza to równiez (wraz z odpowiednia rotacja zwierzat) koszty
odrobaczania inwentarza oraz koszt paszy dla kur.
Kolejnym przykladem z pastwiska rodem jest wprowadzenie owiec lub kóz na pastwisko gdzie poprzed-
nio pasly sic konie lub krowy. Owce lub kozy wyjedza niedojady(nie zjedzone ”niesmaczne” rosliny) oraz
pozostawione przez poprzednich bywalców danego pastwiska rosliny rosnace wokól odchodów zwierzat
(zwierzcta unikaja jedzenia roslin, które rosna pachna lub rosna wokól odchodów swojego gatunku, gdyz
w ten sposób unikaja zakazenia pasozytami typowymi dla swojego gatunku).
Wiccej przykladów oraz ”przepis”na to jak projektowac produktywne wykorzystywanie zwierzcta w systemie
permakulturowym juz w nastcpnym wpisie dotyczacym permakultury i zwierzat.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SxAv4AhRpoI/AAAAAAAAAEo/8Fv4ZybE5QY/s1600/A-frame_chicken_tracktor.
JPG
Permakultura i agrolesnictwo (2009-11-30 08:07)
[1]
38
[2]
Zdjccie na górze to dojrzaly las pastwiskowy, zdjccie na dole to obraz jak wygladal ten sam teren 34 lata
wczesniej.
Agrolesnictwo to sposób uzytkowania ziemi, który laczy na jednym obszarze uprawc i pielcgnacjc drzew
z dzialalnoscia rolnicza. Wykorzystuje sic zatem techniki i wiedzc z zakresu lesnictwa i rolnictwa w
celu stworzenia stabilniejszych, produktywniejszych, bardziej róznorodnych oraz bardziej zrównowazonych
sposobów wykorzystania ziemi.
W duzym uproszczeniu to system dzicki któremu, na danym terenie rosna drzewa oraz uprawiane/hodowane
sa inne produkty rolnicze. Istnieje kilka rodzajów systemów agrolesniczych:
• lasy pastwiskowe luby sylwopastoralizm (na pastwisku rosna drzewa)
• rolnictwo alejowe (micdzy rzcdami drzew rosna ”tradycyjne” uprawy rolnicze)
• rolnictwo lesne (w lesie uprawiane sa np. grzyby shitake, boczniaki lub rosliny cieniolubne typu zen-
szen)
• [3]lesny ogród (najbardziej skomplikowana ale zarazem najbardziej produktywna odmiana systemu
agrolesniczeg)
Specyficznym rodzajem agrolesnictwa jest sadzenie zywoplotów w celu ochrony przed wiatrem. Innym
sposobem zastosowania drzew w rolnictwie to sadzenie nadbrzeznych pasów roslinnosci drzewiastej. Zabez-
piecza to rzeki, jeziora, stawy przed zanieczyszczeniem spowodowanym nawozeniem roslin oraz zapobiega
erozji wodnej.
Agrolesnictwo wymaga niestety posiadania wickszej wiedzy niz tradycyjne rolnictwo, czy lesnictwo, bardziej
skomplikowanie jest równie z zarzadzanie tym systemem.
Posiada jednak wiele korzysci:
• Szybszy zwrot z inwestycji ze sprzedazy drewna niz w przypadku lasu
• Zwickszenie plonów w przylegajacych do systemu agrolesniczego terenów (ochrona przed wiatrem to
najwazniejsza korzysc z agrolesnictwa)
• Mozliwosc zarabiania pienicdzy gdy rosna drzewa (nie zamraza sic kapitalu na kilkadziesiat lat)
39
• Drzewa moga dostarczac plonów w trakcie, gdy nadal rosna (np. orzech wloski lub orzech czarny)
• Zapobieganie przed erozja wodna, wietrzna
• Zwickszanie bioróznorodnosci terenów rolniczych
• Neutralizacja emisji CO2
• Wartosc estetyczne (wazne w prowadzeniu np. gospodarstwa agroturystycznego)
• Zmniejszenie zanieczyszczen wód powierzchniowych i gruntowych z powodu dostawania sic nawozów
do tychze wód (drzewa maja rozleglejszy, zwykle glcbszy system korzeniowy niz rosliny jednoroczne)
• Koszty na budowc infrastruktury dla zwierzat gospodarskich moga zostac ograniczone (nie trzeba
budowac wiat by ochronic inwentarz od wiatru, slonca.Zbcdne sa równiez specjalne budynki by uchronic
kury/kaczki/gcsi przed atakiem ze strony ptaków drapieznych.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SxNxxGBhRBI/AAAAAAAAAGQ/h3mydFTGc7M/s1600/Woodhouse_agroforestry_2.
JPG
2. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SxNxtde0g3I/AAAAAAAAAGI/kBLJJWBfFs0/s1600/Agroforestry_1970.jpg
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
Przemeyslaw Dereszewski (2010-02-20 10:51:07)
To wszystko jest genialne! Zwlaszcza rolnictwo alejowe przypadlo mi do gustu. Gdybym byl dyktatorem to pewnie
zakazal bym stosowania monokultur.
Ciekaw jestem tylko produktywnosci rolnictwa alejowego.
Wojciech Majda (2010-02-20 14:22:13)
Jak okreslic produktywnosc, bo to bardzo wieloznaczne pojccie?
Przemeyslaw Dereszewski (2010-02-20 14:43:32)
Ciekaw jestem glównie sprawnosci produkcji, ilosci plonów i chwastów na uprawach alejowych w porównaniu do trady-
cyjnego rolnictwa.
Gdzie mozna wiccej poczytac o uprawach alejowych?
Wojciech Majda (2010-02-20 16:58:35)
Kwestia chwastów zalezy... zalezy od podejscia i konkretnego sposobu uprawy, jaki wybierzesz. Mozesz miec ”kon-
wencjonalny” system agrolesniczy, stosujacy uprawc zerowa (bez orania) - do pozbywania sic chwastów stosujesz
herbicydy. Ten system jest lepszy i wydajniejszy niz ”normalne” pole monokulturowe.
Wydajnosc ogólnie zalezy od wielu zmiennych:
wieku drzew, doborze komponentów (jakie drzewo do jakiego rodzaju uprawy). Zwykle projektuje sic system w ten
sposób, ze chodzi o to, zeby miec jakies dochody z ziemi zanim drzewa dojrzeja.
Ciekawe polaczenie to pszenica - orzech czarny/wloski w pózniejszym etapie wypas zwierzat pod orzechem.
Nastcpna dobra kombinacja to Robinia akacjowa - zboza. Robinia wiaze azot z powietrza, a zboza go potrzebuja sporo.
Plony uzyskano (bez nawozenia N) w takim systemie podobne do tego jakby uzyto 80 kg tego nawozu. Dodatkowo
jcczmien, albo owies (nie pamictam) posiadalo wyzsza zawartosc bialka i bylo ono lepszej jakosci. Nie dziwi to, gdyz
zboza mialy dostcp do azotu caly sezon, a nie tylko w 1, 2, czy 3 ”rzutach”
Co do polecanej lektury, to zalezy, czy znasz angielski, jesli tak, to napisz, wyszukam ladna biblioteczkc dla Ciebie,
jesli nie, to muszc Cic zmartwic - jedynym zródlem w Polsce (o którym mi wiadomo) nt. agrolesnictwa jest jak na
razie mój blog. Zapewne po niemiecku i francusku tez cos jest, ale ja tych jczyków nie znam.
40
Polecam przeczytac te linki (do moich artykulów):
http://permakulturnik.blogspot.com/search/label/agrole %C5 %9Bnictwo
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/jak-przestawic-gospodarst wo-na-ze.html
Czy moze wszystkich wpisów z etykieta agrolesnictwo.
Anonymous (2010-02-20 17:40:58)
Jesli mogc zapytac, to czy przy uprawie bez orki, bcdzie konieczne urzywanie herbicydów. Czy chwasty bardzo
przeszkadzaly by zborzu? moze moznaby je wykozystac?
Wojciech Majda (2010-02-20 19:49:23)
Witam Anonimowy. Istnieja ogólnie 4 rodzaje uprawy bezorkowej. Jeden taki ”konwencjonalny” - do niszczenia
chwastów uzywa sic herbicydów. Drugi system system uprawy bezorkowej - metoda Bonfilsa nie wymaga uzywania
herbicydów. Oto opis:
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/uprawa-zboz-jednorocznych -w-polsce-bez.html
Trzeci to wykorzystanie swin/kur do ”zaorania” pola i potem normalny siew.
Czwarty system, bcdacy w fazie eksperymentalnej dopiero to uprawa zbóz wieloletnich:
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/zboza-wieloletnie-i-monsa nto-w.html
Chwasty zwykle przeszkadzaja w zbozu i trudno je wykorzystac z tego powodu, ze one po prostu dosc znacznie
ograniczaja plony ziarna. Dlatego w systemach permakulturowych stara sic odejsc od uprawy zbóz, wlasnie z tego
powodu, ze trudno wykorzystac chwasty. W przypadku systemu agrolesniczego opartego o kasztana chinskiego takie
chwasty nie przeszkadzaja za bardzo, bo mozna je przerobic na paszc dla zwierzat a gdy drzewa sa starsze to nawet
te zwierzcta wypasac w takim gaju.
Permakultura i kompost (2009-11-30 19:18)
[1] Kliknij, zeby powickszyc
Kompost to bardzo ciekawy produkt. Uzyskuje sic go poprzez tlenowy rozklad materii organicznej. W
ogrodnictwie ekologicznym stanowi bardzo cenny produkt. Jednak dzisiejszy post nie bcdzie o tym jak
wykorzystac gotowy kompost do celów ogrodniczych. Dzisiejszy post bcdzie dotyczyc tego jak wykorzystac
proces kompostowania do wytwarzania energii.
Z wszystkich energii powstajacych podczas procesu kompostowania najlatwiej jest wykorzystac energic
cieplna. Metodc tc stworzyl Francuz Jean Pain.
Polega ona na umieszczeniu w komposcie kolektora rurowego( to nic innego jak dluga rura przechodzaca
spiralnie przez pryzmc kompostowa). Powodem dla którego rura powinna byc w ksztalcie spirali jest to, by
jak najwicksza powierzchnia zewnctrzna rury stykala sic z materialami, które bcda kompostowane. Najlep-
szym materialem na rurc bcdzie miedz, gdyz jest dobrym przewodnikiem ciepla. Niezwykle wazne jest by
rura miedziana byla pokryta cienka warstwa tworzywa sztucznego, w innym wypadku rura miedziana (która
jest przeciez bardzo droga) szybko skoroduje. Mniej efektywny, choc nadal skuteczny jest... zwykly waz
ogrodowy.
41
Przy zalozeniu, ze projektujemy nasz system w wersji minimalnej - 1 metr szescienny materialu na kompost
to naprawdc minimum, potrzebujemy okolo 30 m rury miedzianej znajdujacej sic w komposcie lub okolo
60+ m wcza ogrodowego. Poczatek spirali powinien znajdowac sic na dole pryzmy kompostowej a koniec
powinien byc najwyzej. Powodem tego jest to, ze ciepla woda (na zasadzie konwekcji) unosi sic do góry.
Dzicki takiemu ukladowi nie bcdziemy musieli pompowac wody - fizyka zrobi to za nas. Nie powinno sic
wlasciwie uzywac pompy, gdyz w ten sposób temperatura w zbiorniku bcdzie zawsze najwyzsza - woda bcdzie
krazyc w systemie tak dlugo az nie osiagnie maksymalnej temperatury jaka moze uzyskac. O ile rura idaca
w komposcie powinna byc jak najlepszym przewodnikiem, gdyz ma odbierac cieplo z pryzmy kompostowej,
to rura biegnaca z kompostu do pojemnika z ciepla woda powinna byc jak najlepiej zaizolowana - nie chcemy
przeciez, by cieplo bylo tracone do otoczenia.
Teraz trochc o wydajnosci.. 1 m3 zapewni ”paliwo” do ogrzewania na kilka tygodni. Wg Jean Pain’a ilosc
energii powstala przy kompostowaniu drewna w ten sposób jest wyzsza niz gdybysmy je spalili!
Temperatury w komposcie dochodza do 70 stopni. Jesli nasz system bcdzie wydajnie chlodzil kompost(bo
przeciez odbieranie ciepla tym jest) to kompost nie powinien ogrzewac sic do wyzszej temperatury niz 40-50
stopni. Zatem calkiem mozliwe jest ogrzanie wody do wlasnie tej temperatury.
Proces kompostowania zachodzi najlepiej (najszybciej i bez nadmiernych strat azotu) jesli material na kom-
post zawieraja stosunek wcgla do azotu wynoszacy jak 25:1. Jesli uzyjemy wiccej materialu bogatego w
wcgiel, proces zostanie spowolniony. Jesli natomiast zuzyjemy duzo materialu bogatego w azot nastapia
straty azotu oraz powstanie przykry zapach. Najlepsze rozwiazanie to zbudowanie wickszej pryzmy kom-
postowej(kilka, kilkanascie m3) z materialów bogatych w wcgiel. Mozemy wykorzystac np. liscie, galczie
z przycinania zywoplotów, drzewek...Jesli zrobimy nasza pryzmc jesienia to powinna wytrzymac ona cala
zimc. Na lato bcdziemy miec natomiast gotowy kompost.
Jest to zastosowanie Permakultury przez duze P.
Jeszcze prostszy sposób na wykorzystanie energii cieplnej z procesu kompostowania to zrobienie na jesien(czy
wiosnc) pryzmy kompostowej w szklarni. W jego trakcie bcdzie produkowane cieplo, które bcdzie z kolei
ogrzac szklarnie. Inny skutek uboczny to produkowanie CO2 przez kompost, co (w malym stopniu) zadziala
jak nawóz.
Permakultura pelna gcba:)
Rysunek jest autorstwa jednego z Czytelników bloga
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S4zk57xni2I/AAAAAAAAAYQ/Pdc2vb7MxQM/s1600-h/Ogrzewanie+kompostem,
+kompostowe.jpg
Wojciech Majda (2009-12-12 06:45:47)
Dodam jeszcze, ze pryzmc kompostowa mozna na zimc okryc sloma/trzcina/sianem - zmniejszy to straty ciepla.
Anonymous (2009-12-28 19:26:06)
Witam
Czy autor moze nastcpny post poswiccic malej domowej biogazowni, jak wykonac ja w najprostszy sposób(moze na
parc sposobów), czy wogóle jest jakis sens ekonomiczny wykonania takiego ustrojstwa i co z odpadami, sa juz gotowym
nawozem, czy moze trzeba je jeszcze kompostowac.
Pozdrawiam:)
Wojciech Majda (2009-12-29 16:17:57)
Postaram sic cos naskrobac na ten temat. Jednak najpierw bcdc musial trochc badan porobic, wicc tekst ten pojawi
sic dopiero za jakis czas. Dzickujc za sugestie - to bardzo ciekawy temat.
Domowa biogazownia wg mojej aktualnej wiedzy to ekonomicznie oplacalna inwestycja. Wiem, ze projektanci per-
makulturowi buduja je min. w Afryce, wicc to nie moze byc droga sprawa. Nie wiem jak bcdzie to wygladac pod
katem pozwolen, zezwolen itp w Polsce. Jak wklad do biogazowni wykorzystywane sa mocz i (chyba) odchody.
42
Pozostalosci po procesie biogazowania mozna wykorzystac jako nawóz, wicc to zaden odpad nie jest;) Substancja ta
jest podobna do kompostu jednak nie posiada jego strukturotwórczych wlasciwosci (w glebie).
Mozna wykorzystywac bezposrednio do nawozenia, nie trzeba kompostowac. Jednak nalezy wiedziec, ze w procesie
biogazowania zabijane jest okolo 95 % bakterii i pasozytów. Nie jest to zatem produkt sterylny, jednak nie nalezy
równiez panikowac. Najlepszym i najbezpieczniejszym rozwiazaniem to wykorzystanie tego nawozu poprzez rozlozenie
go pod rosliny, których jadalne czcsci nie maja bezposredniego kontaktu z gleba, czyli odpadaja truskawki, salata,
marchew... Dobrze nadaje sic do nawozenie np. porzeczek, malin, drzew owocowych, drzew orzechowych...
Mam nadziejc, ze pomoglem
Anonymous (2009-12-29 23:18:43)
Dzicki:)
Ogólny zarys juz mam i z niecierpliwoscia bcdc czekal na post o biogazowni, moze jak sic ociepli i starczy mi czasu,
to tez cos wykombinujc na bardzo mala skalc (myslc o zastosowaniu gnojówki+obornik i tu pojawia sic problem,
mianowicie czy gnojówka moze byc z paru miesiccy, czy tez musi bys ”swieza”), jak wyjdzie to na pewno dam znac.
Pozdrawiam
Wojciech Majda (2009-12-30 02:20:49)
Z tego co mi wiadomo, to ”substancja czynna” w biogazie jest metan, który ma wzór CH4, zatem to czy obornik czy
gnojówka jest stara, czy nowa nie ma duzego znaczenia. Jedynym minusem uzywania starego obornika czy gnojówki
jest to, ze w procesie tlenowego rozkladu tychze substancji nastapily straty materialu. Zarówno czcsc azotu jak i czesc
wcgla zostala stracona. Poza tym nie ma zadnej róznicy.
cedric (2010-04-11 22:33:14)
Przegladajac ten ciekawy blog znalazlem cos takiego
http://ekoblogia.pl/domek-ogrzewany-cieplem-kompostu
Cedric
Sokomaniak (2010-09-28 12:38:04)
A jak sic wybiera kompost z takiego urzadzenia aby nie uszkodzic rurki miedzianej? Czy kompost ma byc kopcem
czy wrzucony do jakiejs dziury? Wiccej detali by sic przydalo. Ktos próbowal zrobic taki kolektor?
Wojciech Majda (2010-09-29 12:11:27)
Kompost wybiera sic rozbierajac cala ”pryzmc”. To jest system do którego sic nie dorzuca na biezaco raczej a robi
sic na raz i potem starcza na dluzszy czas.
My robilismy na jednym z kursów. Niestety nie zdazyl sic nagrzac porzadnie, bo juz wyjezdzalismy. Do tego zlacze w
wczu bylo trochc nieszczelne i woda zalatywala obornikiem... :/ Dalo sic kapac, ale mocno bez rewelacji.
43
1.5 December
Permakultura i akwakultura cz.1 (2009-12-04 18:04)
[1]
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie wody i tego co mozna w niej uprawiac, jak mozna ja wykorzystac w projek-
towaniu permakulturowym.
Wspólczesna uprawa ryb, jest dosc skomplikowanym zagadnieniem (gdy jeszcze chcemy z tego zyc robi sic
to juz sztuka). Czy mozna wykorzystac zasady permakultury w uprawie ryb? Mozna:) Postaram sic opisac
jak...
Jak zwykle inspiracjc powinnismy czerpac z natury. W naturalnych zbiornikach wodnych ryby raczej nie
zyja w monokulturach (nie sa jedynym gatunkiem ryby zyjacym w danym jeziorze). Jesli w stawie zyje tylko
jeden gatunek ryby, to na pewno ta ryba nie wykorzystuje wszystkich zródel pozywienia, które potencjalnie
znajduja sic w jeziorze/stawie. Obrazowo mozna to przedstawic porównujac staw do prywatki. Jesli na pry-
watkc kupilismy do jedzenia tylko mieszankc studencka, a zaprosilismy wiele osób, które lubia tylko orzeszki,
to orzeszki szybko sic skoncza. Po tym jak sic skoncza goscie lubiacy orzeszki bcda niezadowoleni, ze ich
nie ma. Od biedy bcda jadli cos innego, ale szczcsliwi nie bcda. Impreza sic skonczy, zostana niezjedzone
rodzynki, suszone sliwki, orzechy wloskie. Tych resztek bcdzie tak duzo, ze bcdzie trzeba je wyrzucic, bo nie
bcdzie co z nimi zrobic.. Teraz wyobrazmy sobie, ze zapraszamy na imprezc osoby lubiace rodzynki, orzech
i inne bakalie. Wszyscy bcda szczcsliwi, 0 resztek - pasza zostanie dobrze wykorzystana:) Pokarm dostcpny
dla ryb w stawie zawsze jest taka mieszanka studencka.
Odpowiednikiem zapraszania gosci o roznych preferencjach zywnosciowych w stawie jest zarybianie go
róznymi gatunkami ryb. Takich o róznych preferencjach zywnosciowych. Do perfekcji opanowali to
Chinczycy, których tradycyjna akwakultura opiera sic (w klimacie umiarkowanym) na karpiu, amurze bialym,
tolpydze bialej, tolpydze pstrej.
Amur wyjada cala roslinnosc w stawie, uwalniajac w postaci odchodów plynnych sole mineralne do wody.
Sole mineralne pod wplywem swiatla zmieniane sa glony - pokarm dla tolpygi bialej
Odchody stale ryb oraz czcsc glonów sa zywnoscia dla zooplanktonu, który z kolei stanowi pokarm tolpygi
44
pstrej.
Karp jest najmniej wyspecjalizowany, co stanowi jego zaletc - nad stawem warto posadzic morwy biale i
”zarazic” je jedwabnikami. Duza czcsc jedwabników wpadnie do wody, gdzie zostana zjedzone przez karpie,
liscie morwy równiez moga stanowic pasze dla karpi(czy koni), owoce sa równiez bogate w bialko.
Niestety system ten nie jest bez wad: wszystkie ww ryby (poza karpiem) nie rozmnazaja sic w Polsce w
warunkach naturalnych - co jakis czas bcdzie trzeba kupowac, lub produkowac narybek
Czynnikiem ograniczajacym ilosc ryb w stawie moze byc w tym przypadku dostcpnosc tlenu dla ryb - to rzecz
o której trzeba pamictac. Jesli staw jest przeplywowy, dobrze jest wykorzystac zyzne wody wyplywajace ze
stawu do nawadniania roslin, które w jakis sposób wykorzystamy, np wierzbc energetyczna. W ten sposób
oczyscimy wodc i zwickszymy swoje plony. Jesli tego nie zrobimy to tracimy pieniadze(w postaci nawozu)
oraz przyczyniamy sic do zanieczyszczania rzek/potoków/strumieni.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SxlN2OKQHyI/AAAAAAAAAGo/mcOBi2ZadTQ/s1600-h/tilapia.jpg
Anonymous (2009-12-16 12:13:15)
Witam.
Zainteresowaly mnie te jedwabniki, wicc moze trochc wiccej o nich. Jak sztucznie zarazamy te biedne morwy i czy
przy okazji nie zarazimy wszystkich drzew w promieniu 100 km?
Wojciech Majda (2009-12-16 17:59:04)
Nie jest to specjalnie skomplikowane, wystarczy larwy jedwabników polozyc na lisciach morwy bialej.Najlepiej zrobic
to w okolicy czerwca - lipca.
Nie ma obawy przed zarazeniem wszystkich drzew w okolicy. Jedwabniki preferuja zdecydowanie morwc biala. Historia
uprawy w Polsce sicga lat dwudziestych ubieglego wieku. Nigdzie nie notowano przypadków zerowania jedwabników
na drzewach innych niz z rodziny morwowatych. Wszystkie drzewa morwowate w Polsce sa zas obcego pochodzenia.
Corch (2010-10-07 18:16:18)
A czy sa jakies alternatywne gatunki dostosowane do naszego klimatu?
Wojciech Majda (2010-10-07 19:19:07)
Te ryby sa dostosowane do naszego klimatu. Teoretycznie stosowanie roznego rodzaju kombinacji karpia z kaczkami
powinno dac wicksze plony (nawet samego karpia)! z ha.
45
Nisze ekologiczne w permakulturze. (2009-12-06 19:25)
[1]
Permakultura to system projektowania, który opiera sic na nasladowaniu natury - to od niej mozemy sic
wiele nauczyc. Podstawowym narzcdziem projektanta jest zatem obserwacja naturalnych ekosystemów.
Jednym z kluczowych pojcc w ekologii jest nisza ekologiczna. Nisza ekologiczna to (malym uproszczeniu)
zbiór czynników, które umozliwiaja danej populacji istnienie. Te czynniki to np:
-pozywienie
-temperatura
-swiatlo
-schronienie
-dostcpnosc wody
-czas
Dobrym przykladem bcdzie dostcpnosc pozywienia na pastwisku. Jesli np. mamy 3 krowy na 2 hektarach
pastwiska, to zazwyczaj nie mozemy utrzymywac na tym pastwisku 3 sztuk wiccej, gdyz nisza ekologiczna
(dla krów) jest pod katem ”pozywienia”wypelniona. Oznacza to,ze plonów od krów( micso, mleko) nie da sic
juz zwickszyc. Nie oznacza to jednak, ze dany obszar ziemi nie jest w stanie dac nam jeszcze innych plonów.
Nic nie stoi na przeszkodzie, by pasly sic na nim równiez kury (kilkanascie - kilkadziesiat sztuk). To,ze nie
ma miejsca dl krów a jest miejsce dla kur wynika z tego, ze kury zajmuja inna niszc ekologiczna. Kury zywia
sic min. roslinami, których krowy nie moga dosicgnac oraz czerwiami wylcgajacymi sic w krowich plack-
ach. Prawdopodobnie dany teren bylby w stanie utrzymac równiez z 2 owce czy kozy. Dlaczego? poniewaz
zwierzcta te moga zjadac rosliny, których krowy np nie lubia, czy sa dla nich trujace. Równiez te same 2 ha
(w bardzo skapych ilosciach) moga sluzyc za miejsce skad zbierany bcdzie miód przez pszczoly.
Taki system (polikulturowy) w przeciwienstwie do systemu monokulturowego (same krowy) jest bardziej pro-
duktywny i do uzyskania takich samych plonów wymaga mniej pracy (oczywiscie do ”obslugi” pozostalych
zwierzat bcdzie potrzeba wiccej roboty). Dlaczego mniej pracy? Gdyz np. nie bcdzie trzeba kosic niedo-
jadów, czy rozgrabiac kretowisk. Równiez mniejszy bcdzie problem z pasozytami (kury sic nimi zajma).
Krowom zas nie bcda tak mocno doskwierac muchy (co przeklada sic na wzrost mlecznosci!)
Wszystko to oznacza, ze dzicki zastosowaniu polikultury i wypelnieniu wickszej ilosci nisz ekologicznych
mozemy uzyskiwac wicksze plony przy mniejszym lub równym nakladzie pracy. Nasz agroekosystem staje
sic przez to bardziej stabilny (choroby bydla nie zdziesiatkuja nam naszych 3 krów:)
W przeciwnej sytuacji, gdybysmy chcieli ignorowac wymagania zwierzat(co do nisz ekologicznych)
musielibysmy poniesc naklady. Np w postaci dowozenia jedzenia z zewnatrz albo w przypadku dawania
antybiotyków (jak to jest w przemyslowych fermach zwierzat).
46
Co ciekawe w klimacie umiarkowanym Polski wiele nisz ekologicznych jest nie zagospodarowanych nawet
w ”naturze” nie mówiac juz nawet o ekosystemach rolniczych. Mozemy zwickszyc produktywnosc i sta-
bilnosc naszego ogrodu czy dzialki poprzez zadbanie o to by nasze male ekosystemy mialy nisze odpowiednie
dla wielu gatunków pozytecznych zwierzat. Najlepszym na to sposobem jest zapewnienia schronienia dla
poszczególnych gatunków zwierzat. I tak zalozenie budki lcgowej dla sikor sprawi, ze bcdziemy mieli mniej
problemu ze szkodnikami. Wybudowanie budki lcgowej dla nietoperzy poprawi komfort wieczornego wysiady-
wania na dworze, gdyz nietoperze zjadaja min. komary. Przyciagniccie sów natomiast sprawi, ze zmniejszy
sic nam populacja gryzoni. Ulozenie kupy kamieni w slonecznym miejscu sprawi, ze zapewnimy schronienie
plazom i gadom. Ich pokarm stanowia min. slimaki. Pozostawienie pryzmy lisci na zimc sprawi, ze jeden jez
wiccej(a moze nawet wiccej) bcdzie mógl przezimowac. Jeze zywia sic slimakami, larwami chrzaszczy...
Tak mozna wyliczac w nieskonczonosc. Mam nadziejc, ze udalo mi sic uzmyslowic jak wazne jest to by w
procesie projektowania uwzglcdnic miejsce na istoty inne niz czlowiek. Ostatecznie, nawet dla najwickszego
egoisty jest to po prostu oplacalne:)
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SxwHfWvHRlI/AAAAAAAAAG4/8yGwzOB9qZk/s1600-h/Polikulturar.jpg
Anonymous (2009-12-08 23:44:28)
Witaj Wojtku. Mam pytanie czy permakulture da sie wykorzystac przy uprawie zbórz?
Wojciech Majda (2009-12-09 08:09:43)
Witam Anonimowy.
Zasady projektowania permakulturowego mozna wykorzystac do poprawy wydajnosci, jakosci i zmniejszenia nakladów
na uprawc zbóz.
Co da naprawdc szybki efekt, to posadzenie zywoplotu od strony przewazajacych wiatrów. Wiatr bardzo wysusza
(woda zazwyczaj jest jednym z czynników ograniczajacych wzrost), wiatr powoduje ”wyzicbienie” roslin, wiatr przy-
czynia sic do erozji wietrznej(utrata zyznosci i dalsze pogarszanie sic mozliwosci trzymania wody).
Masanobu Fukuoka - Japonczyk napisala ksiazkc (której jeszcze nie przeczytalem:) ”Natural Farming” opisuje w niej
jak uprawiac zboze bez orania i uzywania herbicydów.
Nastcpna sprawa jest zastosowanie na glebie metody ”Keyline design” - wkrótce napisze o tym wpis na blogu.
Kolejna sprawa, jaka mozesz Anonimie uwzglcdnic, to wykorzystanie roslin do wiazania azotu. Przy cenie jaka jest
obecnie 1,5-2zl za kg czystego azotu jest to ciekawa opcja. Jesli wykorzystasz do tego celu polska ”akacjc” (Robinia
pseudacacia) to oprócz tego, ze masz azot dostarczany do systemu, to jeszcze (przy prawidlowym prowadzeniu drzewa)
masz bardzo wartosciowe drewno za 30-40 lat. Równiez ilosc jaki i jakosc bialka w zbozu byla lepsza niz w tradycyjnie
nawozonym. Jest to zrozumiale, poniewaz azot byl dostarczany roslinom ciagle, a nie w góra 4 dawkach.
Ciekawa alternatywa jest uprawa orzecha czarnego a w micdzyrzcdach np. pszenica. Orzech czarny daje najdrozsze
drewno, jakie mozna uzyskac w klimacie umiarkowanym. Równiez 30-40 letnie drzewa ,moga isc pod topór. Moze ich
byc kilkadziesiat do 200. Kazde (prawidlowo prowadzone) drzewo orzecha czarnego warte jest 10tys zl i wiccej - przed
scicciem urzadzane sa aukcje.
Minusem posiadania drzew w terenie na którym uprawia sic zboza to.. biurokracja. Znajomy poszedl do ODR’u
mówil cos o permakulturze, czy agrolesnictwie.. koszmar. Wpadlem na pomysl, ze po prostu bcdzie sic mialo zwykle
grunty rolne, i cienkie pasy sadu orzechowego lub plantacji drzew.
Te wszystkie przyklady,które podalem to sposoby jak wykorzystac zasady permakultury do uprawy zboza..
Jednak najwazniejsze pytanie brzmi, dlaczego chcesz je uprawiac? Czy dla pienicdzy, czy dla zdobycia zywnosci, czy
na pasze dla zwierzat. W wickszosc te cele da sic lepiej spelnic wykorzystujac dobry projekt oraz rosliny wieloletnie,
czyli takie, których co roku nie trzeba orac, nawozic...
Jakby nasuwaly sic jeszcze jakies pytania, to proszc pytaj.
47
Wojciech Majda (2009-12-09 08:16:31)
Bylbym zapomnial, The Land Institute w Kanzas(USA)pracuje nad ”uwieloletnienie” produktywnych zbóz jed-
norocznych i zwickszeniem wydajnosci tych wieloletnich. Wzoruja sic na naturalnej prerii. W chwili obecnej ich
polikultura zbozowa sklada sic z 7 czy 8 gatunków roslin.. Nie ukrywaja, ze potrzeba jeszcze duuzo czasu (kilka-
dziesiat lat i wiccej) do tego by stal sic tak produktywny jak rolnictwo oparte o zboza jednoroczne.
Anonymous (2009-12-09 19:30:13)
Witaj. Pytanie wynika ze zwyklego zainteresowania. Oczywiscie dla mnie najwazniejsze sa kwestie finansowe. Jestem
studentem chemii i mierze sic z pomyslem otworzenia prywatnego ”instytutu badawczego”. Moze to brzmi jak jakas
milionowa inwestycja, ale ja widzc to inaczej. Zreszta mnie nie stac, widzc to jako spólkc kilku osób w której glównym
wkladem jest wiedza. Dlatego spodobal mi sic twój blog. Ja chcial bym sic ukierunkowac na recykling i rolnictwo
poniewaz badania w tych dziedzinach sa stosunkowo tanie. Koncepcje mozna sprawdzac praktycznie w garazu:)
Zobaczymy co z tego bcdzie.
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-09 20:13:09)
Nastcpny wpis poswiccam zatem Tobie:) Bcdzie bardzo duzo o recyklingu i rolnictwie które mozna przeprowadzac w
garazu.
Anonymous (2009-12-09 20:54:01)
Wielkie dzicki :)
Spis wartosciowych stron ogrodniczych i przyrodniczych (2009-12-10 00:52:45)
Ciekawy artykul! W sumie to same banaly zebrane ”do kupy”, ale nie kazdy sobie zdaje z tego sprawc...
Ale niestety np. z tymi zadrzewieniami posród zbóz jest problem - oplaca sic to tylko wlascicielom wickszych obszarów,
gdyz przy bezposrednim sasiedztwie drzew przewaza wplyw negatywny na zboza (konkurencja) - wplyw pozytywny
przewaza w trochc wickszej odleglosci. Pomimo tego iz w calosci to sic oplaca to jednak przy naszym krajowym roz-
drobnieniu produkcji rolnej nie widzc wielkiej przyszlosci w zastosowaniu przez rolników bez dodatkowych bodzców
typu doplaty. Ale to juz pole do popisu dla urzcdników...
Druga sprawa odnosnie tych zadrzewien to wybór gatunku drzewa - ja osobiscie nie polecam orzecha ze wzglcdu na
zjawisko allelopatii.
Wojciech Majda (2009-12-10 08:50:14)
Witam anonimowy.
Ciesze sic, ze artykul przypadl Ci do gustu.
Otóz to, permakultura to nie jest jakas fizyka jadrowa, to wlasnie takie pamictanie o banalach. Jesli jednak o nich
zapomnimy bcdziemy musieli ponosic wicksze naklady, czy to w postaci dodatkowej robocizny, czy energii w inne
formie (paliwa kopalniane, chemii rolnej). Nasze rolnictwo oparte jest na taniej ropie. Ropa nie jest aktualnie tania i
sic na to nie zanosi, zeby miala taka byc...
Czy powinny byc doplaty do zadrzewien sródpolnych? Osobiscie (nie jako zalozyciel Polskiego Instytutu Permakul-
tury;) nie podoba mi sic idea doplat, za same zadrzewienia.
Co do urzcdników, to wolalbym by po libertariansku panowalo laissez-faire (zostawienie w spokoju), gdyz to ich
dzialalnosc jest przeszkoda w wprowadzaniu permakultury. Znajomy opisywany we wczesniejszym komentarzu chcial
posadzic zywoploty na swoim 11ha gospodarstwie. Poszedl do ODR’u (osrodka doradztwa rolniczego) i pani poinfor-
mowala go, ze owszem mozna cos takiego wykonac. Nalezy tylko wynajac dendrologa(sic!) by dokonal oceny z jakich
drzew powinien skladac sic zywoplot. Calosc okolo 3 tys zl.
Potem dochodza takie socjalistyczne rzeczy jak ubieganie sic o pozwolenie na wyciccie drzew...
Jesli nie dysponujemy duzym arealem mozemy posadzic mniejsze drzewa/krzewy. Glóg dorasta do jakis 7 m, kara-
gana syberyjska do 6, tarnina 4,oliwnik baldaszkowaty 4-7 Oliwnik wielokwiatowy 3-2m, róza pomarszczona 2. W
48
skutecznosci wiatrochronu wazna jest wysokosc - im wyzszy tym dalej efekt ”schronienia” wystcpuje.
Orzecha czarnego wybralem celowo, gdyz jego drewno jest bardzo drogie. Jestem swiadomy, ze liscie, korzenie
wydzielaja juglon. Zdaje sic on nie przeszkadzac zbytnio trawom, czyli mozliwa jest uprawa np. pszenicy (robiono
takie doswiadczenia we Francji). Oczywiscie w tym przypadku produktywnosc systemu agrolesniczego orzech czarny-
pszenica wyrazona w ilosci pszenicy bcdzie spadac w miarc jak drzewa bcda dojrzewac, ale:
przy 200 drzewach na 1ha mamy po 40 latach
drewno warte 2000000 (dwa miliony zlotych!) Jak dla mnie calkiem dobry interes i sposób na emeryturc. W przelicze-
niu na 1 rok dochód z ha wynosi 40000(mocno zawyzam koszty prowadzenia przycinki i opieki nad drzewami). Ja np
zachcty potrzebowac nie bcdc, bo stopa zwrotu jest ciut wyzsza niz w ZUS’e, OFE, czy innych piramidkach finan-
sowych:)
P.S. Nie jestem producentem sadzonek orzecha czarnego;)
Przemeyslaw Dereszewski (2010-02-20 11:00:18)
Swietnie, to wszystko jest przemyslane.
Mam tylko pytanie:
Jesli kury bcda przebywaly na pastwisku, to czy nie bcdzie problemu ze znalezieniem ich jajek?
Wojciech Majda (2010-02-27 19:26:46)
Kury na noc ida do kurnika - tam sic czuja bezpiecznie, zatem tam skladaja jajka. Pozostanie na noc na pastwisku
moglyby skonczyc jako kolacja dla lisów.
Anonymous (2010-05-19 14:22:19)
moje kury niosa sic wszcdzie, tylko nie w kurniku (strych, garaz, drewutnia, krzaki ;). Jedna cwaniara w zeszlym
roku opanowala wymykanie sic przez plot na plantacjc porzeczek, i tam wysiedziala kurczaczki (mimo ze codziennie
wracala w porze karmienia)
Wojciech Majda (2010-05-19 21:38:31)
Sprytna bestia :)
Kazdego system trzymania kur ma swoje plusy i minusy. Przynajmniej kury mialy urozmaicona dietc. A mówia, ze
kradzione nie tuczy...
Permakultura i akwakultura cz.2 - Akwaponika (2009-12-09 20:13)
[1]
Akwaponika (z ang. aquaponics) to system integrujacy hodowlc ryb (akwakulturc) oraz hydroponikc, czyli
sposób uprawy roslin bez gleby. Akwaponika jak i hydroponika to bardzo intensywny sposób produkcji
zywnosci. Wymaga zatem duzego nakladu kapitalu (na sprzct), duzego nakladu pracy oraz posiadania bo-
gatej wiedzy, ale potencjalne plony równiez sa ogromne.
49
O ile w systemie hydroponicznym nawozem dla roslin jest specjalnie komponowany zestaw mikro i makroele-
mentów (w zazwyczaj w postaci nawozów sztucznych) to w systemie akwaponicznym nawozem dla roslin sa
odchody rybie (stale + amoniak).
W uproszczeniu wyglada to w ten sposób:
1.Ryby zyjace w pojemniku karmimy normalnym jedzeniem dla danego gatunku ryby
2.Ryba wydala amoniak i odchody
3.Czesc wody z pojemnika z rybami trafia do pojemnika wypelnionego np. perlitem, lekkim zwirem lub welna
mineralna. Substancje te sluza jako medium, które umozliwia ukorzenianie sic roslin. Na medium zostaje
czcsc substancji stalych oraz czcsc amoniaku.
4.Bakterie nitryfikujace nitryfikuja amoniak do azotanów (to w tej formie zdecydowana wickszosc roslin po-
biera azot). Dzicki temu zmniejszany jest poziom amoniaku - glównego czynnika, który ogranicza intensywna
hodowlc ryb.
5.Azotany sa pobierane przez rosliny, dzicki czemu rosliny daja ladne plony i szybko rosna.
6.Woda z ”grzadki” roslinnej wraca oczyszczona do pojemnika z rybami.
Oczywiscie punkt 4,5,6 przebiega caly czas.
Grzadka w której rosna rosliny zalewane sa i oprózniane czcsto (co kilka minut). Jesli bylyby zalewane zbyt
rzadko to ucierpialaby na tym filtracja wody, jesli woda stalaby w grzadce zbyt dlugo pognilyby korzenie
(które potrzebuja powietrza).
Ile zatem ryb powinno byc w pojemniku i jaki duzy powinien byc pojemnik?
Odpowiedz nie bcdzie jednoznaczna. Znane sa przypadki gdy ludzie trzymaja 60kg ryby w pojemniku 1000l
(1m3). Jest to jednak dosc sporo i ta obsadc sugerujc tylko osobom z duzym doswiadczeniem. Osoba
poczatkujaca powinna hodowac okolo 20-30kg na 1000l. Ksztalt pojemnika nie jest zbyt wazny
Grzadka powinna miec objctosc mniej wiccej taka sama. To jej powierzchnia jest najwazniejsza. Przy
glcbokosci okolo 30 cm taka grzadka powinna miec powierzchnie okolo 3m2.
Rosliny najlepiej nadajace sic do uprawy akwaponicznej to rosliny szybko rosnace, dajace duze plony, na-
jlepiej o wysokiej wartosci(np. pomidory, salata, truskawki). Jako, ze koszty zalozenia (i funkcjonowania)
systemu akwaponicznego sa wysokie nie ma zbyt duzego sensu uprawiac w nim upraw typu zboza, lub roslin,
które wolno rosna. Wynika to z tego, ze:
a)wolno rosna wicc sa drogie w utrzymaniu:)
b)wolno rosna wicc slabo pobieraja azotany (ich nadmiar równiez moze zaszkodzic rybom)
Równiez nie polecam uprawy w systemie akwaponicznym sukulentów (kaktusów, aloesów;) z wiadomych
powodów.
Dlaczego system akwaponiczny jest drogi:
-koszty pradu (do obslugi pomp, oraz natleniacza wody)
-koszty elementów systemu pomp(jedna podstawowa i co najmniej jedna zapasowa), pojemników, szk-
larni(najlepiej system akwaponiczny umiescic w szklarni, wtedy zima nam nie straszna) akumulatory lub
system awaryjnego zasilania (przy obsadzie 60kg na 1000l wody ryby udusza sic przy braku sztucznego
napowietrzania bardzo szybko, a jesli nie udusza sic to obnizy sic znacznie ich zdrowie, co przy takim
zagcszczeniu...), sterowniki, które wlacza sic w chwili gdy zabraknie pradu, koszty odczynników chemicznych
do pomiaru pH, poziomu amoniaku, azotanów...
Podsumowujac akwaponika nie jest latwym kawalkiem chleba, ale umozliwia produkowanie w przydo-
mowych, czy dzialkowych(chociaz tu móglby byc problem z kradziezami) warunkach zdrowych i wolnych
od zanieczyszczen ryb oraz warzyw. Na pewno stanowi ciekawy element permakultury, zwickszajacy
samowystarczalnosc jezeli chodzi o zywnosc,choc tym razem raczej dosc drogi i mniej przystcpny kieszeni
przecictnego Polaka.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
[2]Kolejny wpis o akwaponice znajdziesz tutaj.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SyAKkszAxwI/AAAAAAAAAHI/XTIvkS-qKhY/s1600-h/aquaponics.jpg
50
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/02/akwaponika-raz-jeszcze.html
Sokomaniak (2010-09-28 15:31:22)
Ja mam swoja mala akwaponikc w domu;)
Akwarium 100l z kilkoma rybkami. Czcsc wody po okresowej wymianie zostawiam w wiadrze i podlewam rosliny
doniczkowe. Rosna jak na drozdzach.
Wojciech Majda (2010-09-29 12:12:26)
Tez swego czasu tak mialem :)
Corch (2010-10-07 18:48:04)
odnosnie tematu polecam:
http://cohabitat.net/art.html #PgStart
Permakultura i lesne ogrody cz. 2 (2009-12-10 18:59)
Nie wiesz czym jest lesny ogród? Pierwsza czcsc tego cyklu, która tlumaczy czym jest lesny ogród mozna
przeczytac[1] pod tym linkiem
Zatem jakimi zasadami powinnismy sic kierowac projektujac lesny ogród? Postaram przedstawic to w skrócie.
Po pierwsze nalezy wiedziec, co chcemy osiagnac, czyli nalezy stworzyc analizc potrzeb:) Po co w projekcie
umieszczac 4 orzechy wloskie, skoro zaden z domowników nie lubi orzechów, a nie chcemy równiez stac na
targu sprzedajac je.
Po okresleniu naszych potrzeb i pragnien zaczynamy umiejscawiac (najpierw na papierze albo komputerze)
poszczególne rosliny zaczynajac od górnego pictra, czyli wysokich drzew. Nastcpnie decydujemy o polozeniu
niskich drzew, krzewów, dalej roslin zielnych. Umieszczamy w projekcie pnacza uwzglcdniajac ich maksy-
malna dlugosc. Po co mamy sadzic pod drzewkiem 4-5m zwykla aktinidie ostrolistna (mrozoodporne kiwi)
skoro pnacze to dorasta do 20-30m. Czy nie lepiej posadzic aktinidie ostrolistna odmiany Issaia, która do-
rasta tylko do 2-3m?. Powinnismy uwzglcdnic sadzac drzewa i krzewy, ze one rosna, zarówno wzwyz jak i
w szerz. Jako zalecenie mozna przyjac, ze gdy drzewa bcda dorosle powinny zajmowac 40 % powierzchni
lesnego ogrodu. Dlaczego 40 % a nie wiccej?
Poniewaz w klimacie umiarkowanym czynnikiem ograniczajacym wzrost roslin jest swiatlo. Mozliwosc
”przetrwania” rosliny w cieniu a dawaniem duzej ilosci np. slodkich i smacznych owoców jest duza. Do
wytworzenia skrobi, czy innych wcglowodanów (nas zwlaszcza interesuje fruktoza:) potrzebna jest duza ilosc
energii. Energii, która rosliny pozyskuja w procesie fotosyntezy. Mniej swiatla zatem to mniej slodkich
owoców, czy bialka, czy tez tluszczu.
Pictro zielne pod drzewami(czyli w cieniu) dobrze nadaje sic do uprawy ziól i roslin typu salatowego. Wynika
to z tego, ze rosliny musza rekompensowac sobie niedobory swiatla, wicc wytwarzaja wiccej lisci lub sa one
(liscie wicksze).
Ciekawe rzeczy dzieja sic równiez z wlasciwosciami roslin rosnacych w cieniu. Wiele roslin o szerokim zakresie
tolerancji dla swiatla w cieniu wytwarza smaczniejsze liscie (np. liscie mniszek lekarskiego sa mniej gorzkie).
Podobnie dzieje sic równiez z rabarbarem, który przykryty wiadrem, z braku swiatla staje sic smaczniejszy.
Prawdopodobnie (moja teoria:) wynika to z tego, ze roslina nie ma wystarczajacej ilosci energii by pro-
dukowac substancje czyniace je gorzkimi i niesmacznymi dla roslinozerców (jest to metoda ochrony przed
roslinozercami). Mniszek lekarski zapewne ”wie”, ze nie bcdzie w stanie wytworzyc nasion i ”zainwestowac w
ochronc” przy bardzo malej ilosci swiatla, która dociera do niego w lesie. Koniec mojej teorii:)
Pozostale 60 % bcdzie nam sluzyc, by umiescic na nim krzewy, pnacza, czy rosliny zielne.
Lesny ogród skladac sic moze z 7 picter roslinnosci, nie oznacza to jednak, ze w jednym miejscu bcdzie
wszystkie 7 picter (pod lipa jablon, pod jablonia krzew malin, pod malina truskawki, a na lipie kiwi, albo
51
chmiel... Taka sytuacja nie zaistnieje z prostego powodu - nie ma wystarczajacej ilosci swiatla.
Co mozna natomiast sprawic, to umiescic wszystkie komponenty w odpowiednim ulozeniu, by tworzyly har-
monijna calosc.
Kolejna istotna zasada jaka nalezy zastosowac, to umiejscowienie roslin wiazacych azot z powietrza. Dzicki
nim bcdziemy miec... darmowy nawóz. Rosliny te moga dawac nam smaczne owoce,jak [2]oliwnik wielok-
wiatowy, [3]rokitnik zwyczajny albo moga byc zródlem warzyw, czy paszy dla kur lub zwierzat, jak np.
[4]karagana syberyjska
Kwestia o której równiez nalezy pamictac, to odpowiednie sciólkowanie. Na poczatku na pewno warto
bcdzie zaimportowac sciólkc z zewnatrz. Rózne sciólki maja rózne wlasciwosci i tak, gdy na ciczkiej,
nie kwasnej glebie chcemy posadzic borówkc amerykanska mozemy uzyc igliwia lub kory drzew iglastych.
Ciagle ”importowanie” sciólek organicznych byloby mcczace (proszc wyobrazic sobie te taczki z igliwiem;) i
czyniloby nasz lesny ogród zalezny od czynników zewnctrznych. Takie zdobywanie sciólki zazwyczaj nie jest
równiez neutralne dla naszej kieszeni(pozyskiwanie jej z lasu jest wykroczeniem, czy nawet przestcpstwem).
Sciólkowanie igliwiem nie kwasnej z natury gleby gliniastej trzeba regularnie powtarzac jezeli chcemy na niej
uprawiac kwasnolubne borówki. Co zatem mozemy zrobic? Posadzic wokól borówek drzewa, które tych
zakwaszajacych glebc igiel bcda nam dostarczac. Sosna zwyczajna jednak nie dostarcza nam duzo innych
korzysci, poza iglami, czy nie lepiej posadzic w tym celu sosnc koreanska (Pinus korainensis) oraz sosnc
syberyjska (Pinus sibirica)(zwana cedrem syberyjskim)?
Te dwa gatunki roslin dostarczaja smacznych, bardzo zdrowych i bardzo drogich orzeszków sosnowych(inaczej
piniowych)
Jako, ze obydwa te gatunki nie rosna zbyt szybko i szybko nie zaczna dostarczac nam duzej ilosci igliwia oraz
poniewaz sa w Polsce drogie ww. gatunki sosen (syberyjska i koreanska) nie sa dobre do tego by wyciac je
w miarc potrzeby i uzyc je jako zakwaszajaca sciólkc. Najlepiej (i najtaniej) jest kupic kilka drogich sosen
syberyjskich i koreanskich a wickszosc terenu obsadzic borówkami, wrzosem (równiez zakwasza glebc) oraz
sosna zwyczajna. W czasie gdy wszystkie sosny zwyczajne pójda pod topór sosny koreanskie i syberyjskie
bcda mialy juz przyzwoita wielkosc, wicc bcda dostarczac dostatecznych ilosci igliwia. 1 sadzonka sosny
zwyczajnej kosztuje (w szkólkach lesnych) z 10-30 gr. sadzimy je wicc regularnie i gcsto (2 na metr kwadra-
towy)
Juz wkrótce kolejny post,na temat lesnych ogrodów.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
2. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/oliwnik-wielokwiatowy.html
3. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/rokitnik-zwyczajny.html
4. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/karagana-syberyjska.html
52
Permakultura i maksymalne plony kalorii z ha (2009-12-12 21:00)
[1]
Na zdjcciu plantacja orzecha czarnego (Juglans nigra)
Nadszedl czas, by napisac o tym w jaki sposób mozna wytworzyc duza ilosc jedzenia.. Bardzo kalorycznego
jedzenia.
W krcgach permakulturowych uwaza sic uprawc zbóz jednorocznych na duza skalc za cos do czego ludzkosc
powinna raczej odchodzic. Wynika to z tego, ze do uprawy zbóz trzeba co roku (czasem nawet czcsciej) pole
zaorac, nawozic, odchwaszczac.. Wszystkie te czynnosci nie stanowia dla rolnika zbyt duzego problemu gdyz
dysponuje on odpowiednia technologia (kombajny, traktory...) oraz duza iloscia stosunkowo taniej energii
(ropa). Problem pojawia sic lub pojawi sic, gdy ta tania energia nie bcdziemy dysponowac. Inna sprawa
jest, ze oranie doprowadza do spadku zyznosci gleby(oczywiscie mowa o dziesiatkach i setkach lat). Dzisiejsze
gleby sa utrzymywane w stanie wysokiej produktywnosci glównie dzicki systematycznemu aplikowaniu na-
wozów sztucznych oraz agrochemii - to w polaczeniu z bardziej produktywnymi odmianami roslin uprawnych
stanowi tajemnicc sukcesu zielonej rewolucji z lat 60-tych ubieglego wieku. Bez wykorzystywania tych sub-
stancji produktywnosc naszych pól spadlaby do dramatycznie niskiego poziomu. Wytykac wady jest bardzo
latwo, jakie zatem konstruktywne rozwiazanie sugeruje Permakultura?
Oparcie naszego rolnictwa o drzewa, gdyz w klimacie umiarkowanym (tropikalny, wickszej czcsci sub-
tropikalnego równiez) naturalnym forma roslinnosci jest jakiegos rodzaju las. Glównymi kandydatami do
bycia podstawowym zródlem zywnosci jest: kasztan jadalny, orzech wloski, leszczyna, oraz (nie w Polsce)
araukaria chilijska.
Oto realne plony z ha, które mozna uzyskac uprawiajac dane gatunki roslin:
Kasztan jadalny: 5 ton na ha
Orzech wloski: 7,5 ton na ha
Orzech laskowy: 3 tony na ha
Araukaria chilijska : dane mówia tylko, ze ”bardzo duze”
Dodatkowe (choc to sprawa przyszlosci) duzy potencjal maja dcby takie jak:
Dab dwubarwny (Quercus bicolor), oraz Quercus prinus. Równiez Kasztanowiec zólty (Aesculus flava) daje
53
jadalne ”kasztany”
Dodatkowa korzyscia, która przemawia za orzechami wloskimi i laskowymi, to to, ze zawieraja wiccej tluszczu
niz pszenica czy zyto, wicc ich kalorycznosc jest wyzsza.
Kasztan jadalny (Castanea sativa) pochodzenia polskiego moze w Polsce przemarzac, chyba, ze bcdziemy w
stanie sprowadzic z USA lub UK specjalne wczesne odmiany, które zostaly wyhodowane i sa stosowane w
pólnocnych stanach w USA. Siewki z nasion pochodzacych z np. Wcgier nie bcda sic raczej dobrze sprawdzac
w Polsce. Do wschodniej i pólnocnej czcsci kraju ze wzglcdu na temperatury zimowe lepiej nadaje sic Kasz-
tan chinski (Castanea mollissima).
Wracajac do wydajnosci.. Drzewa orzechowe oczywiscie nie daja plonów w pierwszym roku, równiez trzeba
kilka lat poczekac, az zaczna wydawac duze ilosci orzechów. Straty w produkcji w poczatkowych latach
mozna zminimalizowac poprzez sadzenie w poczatkowych latach np. zboza w micdzyrzcdach. Jednak o
czym trzeba pamictac to fakt, ze drzewa po zasadzeniu wymagaja zdecydowanie mniej zabiegów i nakladów
energii (nie trzeba orac itd )niz zboza. Przeklada sic to na nizsze koszta dla rolnika. Kasztan jadalny jest
w stanie dawac obfite plony nawet w wieku kilkuset lat. Jakie sa w tym czasie oszczcdnosci na paliwie w
porównaniu do uprawy zbóz?
Nie nalezy równiez zapominac, ze w sadzie z kasztanami czy orzechami mozna jeszcze uprawiac cos pod
koronami drzew. W cieniu mozna uprawiac róznego rodzaju rosliny na salatki, ziola, czy mozemy wypasac
tam zwierzcta. W przypadku zwyklego pola z pszenica nie ma o tym mowy.
Kolejnym zyskiem z takiego systemu agrolesniczego jest drewno. O ile duza produkcja orzechów i [2]produkcja
dobrej jakosci drewna to cele ze soba sprzeczne, to zawsze z przycinania takiego sadu mozna uzyskac drewno
o wartosci chociazby opalowej. Mozna to drewno rozdrobnic, zaszczepic jadalnymi grzybami i sprawic, ze
czcsc energii zawartej w drewnie bcdzie mogla stac sic czcscia lancuch pokarmowego ludzi.
Prawdopodobnie 1ha pszenicy jest w stanie dostarczyc wiccej kalorii niz 1 ha kasztana jadalnego,czy orzecha
wloskiego. Nalezy jednak zaznaczyc, ze ilosc srodków i czasu, która byla poswiccona na badania i polepszanie
zbóz jest i byla kilkadziesiat czy nawet kilkaset razy wicksza niz uwaga poswiccona ww drzewom. Nie ulega
zatem watpliwosci, ze drzewa moga w przeciagu kilkudziesicciu lat stac sic glównym zródlem pozywienia dla
ludzi w klimacie umiarkowanym. Wystarczy, ze damy im szansc.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie
1. http:
//4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SyQTnKQduYI/AAAAAAAAAHw/xQYzY3iOWSM/s1600-h/Black+wallnut+plantation.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/09/jak-wyhodowac-wysokiej-wartosci-drewno.html
Azzie (2010-01-03 00:20:47)
Tylko w jakiej postaci mozna jesc kasztany i orzechy wloskie? Nie jestem zbyt zaawansowanym kucharzem, nic
konkretnego nie przychodzi mi do glowy :)
Coz z tego ze kalorie sa podobne a koszty drzew mniejsze, jesli ich zastosowanie w kuchni jest o wiele mniejsze, jesli
nie bliskie zeru?
Wojciech Majda (2010-01-03 09:22:23)
Tak, w Polsce kasztany sa bardzo niepopularne. Bardzo zreszta nieslusznie, bo sa baardzo smaczne. Kasztany mozna
wykorzystywac w miejsce maki. Z jedna róznica - maja duzo mniej glutenu, czyli nie bcda sic tak dobrze kleic. W
przypadku osób chorych na celiakc brak glutenu do duza zaleta.
Kasztany jesc mozna na surowo - sa slodkawe, mozna je podpiec - staja sic wtedy slodkie i smaczne. To tradycyjny,
”luksusowy” deser swiateczny na zachodzie. Z pure robi sic (na Wcgrzech) zupc.
Kasztan jadalny jest czcscia polskiej tradycji kulinarnej. Niestety komunisci sprawili, ze odeszly w zapomnienie. Zostal
tylko schabowy z ziemniakami i kapusta. A i to tylko na kartki...
W Polsce z powodu chlodnego klimatu lepiej sic bcdzie sprawdzac kasztan chinski (Castanea mollissima). Te co
jadlem, a jadlem tylko raz nie byly tak slodkie, jak kasztan jadalny(Castanea sativa).
Zastosowanie orzechów w kuchni jest ogromne. Jest to równiez jedno z najzdrowszych pokarmów. Wazna kwestia jest
54
opracowanie taniego, elektrycznego dziadka do orzechów oraz przyrzadu separujacego lupiny od miazszu (rózni ludzie
nad tym pracuja, postcpy sa obiecujace). Sam mam dostcp do duzej ilosc orzechów wloskich. Gdyby tylko jeszcze
ktos mi je lupal... :)
W przyszlym roku bcdc importowal material siewny kasztana zwyczajnego z Ohio, USA. Oni maja tam rozwinicta
uprawc komercyjna. Dysponuja zatem wysoko plonujacymi, smacznymi, odpornymi na mróz gatunkami
Wracajac do kalorii. Od biedy mozna dac kasztany i orzechy swiniom, choc przy uwzglcdnieniu, ze 1kg swini kosztuje
5zl, 1kg kasztanów kosztuje 8zl i wiccej a 1 kg pszenicy okolo 0,50 zl nie wydaje sic to zbyt madrym rozwiazaniem,
by nie rzec, ze bylby to kretynizm:)
Anonymous (2010-07-23 14:54:10)
Witam :)
Czy znasz i czy mozesz zdradzic jakies sposoby zapobiegania chorobom drzew orzecha?
Pozdrawiam
zosia
Wojciech Majda (2010-07-24 09:47:14)
Specjalista nie jestem, ale napisze co moim zdaniem warto uczynic:
1.Sprawic by orzechy nie gnily na ziemi - wiele szkodników i chorób ”zimuje” wlasnie w owocach. Myslc, ze w przy-
padku orzechów jest podobnie.
Do tego celu najlepiej nadaja sic swinie. Ewentualnie jesli swini nie mamy, to pozbierac rccznie.
2. Stosowac maczkc bazaltowa i/lub sól morska - uzupelnienie mikroelementów w glebie nie powinno orzechowi za-
szkodzic.
3.Nie nawozic nadmiernie azotem.
4.Zadbac o odpowiedni poziom wilgotnosci gleby - orzechy maja spore potrzeby wodne.
5. Nie sadzic orzechów zbyt blisko siebie - wtedy rosliny nie bcda konkurowac o podobne mikroelementy co sprawi,
ze bcda przezywac mniejszy stres.
Mam nadziejc, ze to pomoze. W razie czego z chccia odp na inne pytania. Pozdrawiam
Corch (2010-08-11 19:47:18)
Witam
Ciekawy wpis. Jednak wydaje mi sic ze porównywanie zawartosci tluszczu zbóz i orzechów jest bezcelowe. To tak jak
by stwierdzic ze wieprzowina ma wiccej bialka niz marchew. Zboza sa produktami bogatymi w wcglowodany.
Pozdro
Wojciech Majda (2010-08-11 21:16:15)
Tematyka wpisu jest kwestia produkcji kalorii. Dosc istotna kwestia jest to ile tych kalorii mozna z ha wyprodukowac.
Dlaczego piszc o tym? Poniewaz 1g tluszczu zawiera 9kcal a 1g wcglowodanów 4kcal. To zas sprawia, ze mimo
uzyskania mniejszych plonów z danego obszaru mozna produkowac wiccej zywnosci.
Podobnie (gdyby nie zwracac uwagi na kalorycznosc) mozna by mówic, ze marchew jest lepsza, bo daje plony rzcdu
40t z ha a taki orzech tylko 7,5.
Corch (2010-08-13 10:20:04)
W tym kontekscie to przyznajc Ci 100 % racji.
Slyszalem ze w Bydgoszczy w jednym z parków rosna kasztany jadalne. Bcdc musial to sprawdzic :)
I jeszcze strona o kasztanach:
http://www.marron.pl/przepisy/potrawy/
Powodzenia z importem kasztanów.
55
cedric (2010-09-23 22:56:04)
Cenna roslina o jadalnych smacznych zolcdziach jest dab Muehlenberga , spotykany nawet w Kanadzie .
Wojciech Majda (2010-09-25 09:37:21)
Dzicki za informacje. Myslc, ze posadzc u siebie ten gatunek.
mopel44 (2010-09-25 10:09:22)
@cedric: Googl niestety nie wyszukuje tego gatunku :(
@Wojciech Majda : Widze nowy design na glowie , nowy design stronki :)Osobiscie wolalem stary :) Byl duzo lepszy
i b.oryginalny. o gustach jednak :) Wpisy sie wydluzyly i poziom sie podniosl! Tak trzymac! Pozdrawiam:)
cedric (2010-09-25 12:46:22)
@mopel44
http://en.wikipedia.org/wiki/Quercus muehlenbergii
Na szczcscie w Polsce chyba jest juz dostcpny
http://ogrodnick.pl/
( kupowalem juz u tego sprzedawcy na Allegro - wyjatkowo solidny i uprzejmy )
Tu sa inne ciekawe odmiany
http://www.derenjadalny.com/index.html
A tu rózne przydatne adresy
http://pracownicy.uwm.edu.pl/kalinow/debiany/drzewa/linki.html
cedric (2010-09-25 13:17:03)
Gdyby ktos chcial sic zaopatrzyc w najladniejsze klony palmowe IMO to polecam obejrzenie
Acer palmatum Tsuma -gaki
Acer palmatum Bi-hoo® ( takze ladne pcdy !)
http://www.plantmar.pl/kollisciaste.php
Spelniaja co najmniej dwie funkcje :)
sa pickne i ich krzyzówki posadzone obok siebie moga dac nowe cenne odmiany .
Anonymous (2010-09-28 20:03:00)
Witam:)Mojego orzecha opanowal grzyb-antraktoza, czy liscie oraz orzechy wrzucic na kompost czy lepiej zakopac
glcboko w ziemi. Czy sa srodki zapobiegawcze przeciw antraktozie?.
Wojciech Majda (2010-09-29 12:45:22)
Najlepiej liscie jest grabic i spalic - ograniczy to ilosc przetrwalników.
Na wiosnc proszc obficie nawozic jakimis (najlepiej ekologicznymi) nawozami azotowymi - obornik, mocz... ( w grani-
cach maksymalnej dopuszczalnej dawki) - 170 kg N na ha (podzielone na 2 dawki).
Dobrze jest równiez zastosowac maczkc bazaltowa
Corch (2010-10-07 19:46:54)
Trochc poszperalem w necie i z tego co znalazlem wyszlo ze:
kasztan 5 t/ha 180 kalorii /100g = 9000000 kalorii/ha
pszenica 5,4 t/ha 339 kalorii/100g =18306000 kalorii/ha
Nie ma pewnosci ze dobrze policzylem, a dane nie sa pewniakami.
Kasztan wypada trochc slabo. Na plus dla permakultury dziala to ze, tak jak pisales, mozna jeszcze cos z ta ziemia
zrobic: wypas, lesny ogród, ochrona gleby itd.
56
Wojciech Majda (2010-10-08 11:25:52)
Dzicki za zrobienie obliczen. Moze byc, ze kasztan nie jest najbardziej produktywna roslina. Za to na pewno jest duzo
zdrowszy niz pszenica:)
Pozdrawiam
Permakultura - jak wykorzystac staw do dogrzania i doswietlenia (2009-12-13 09:38)
[1]
Rysunek przedstawia dosc obrazowo o co chodzi, kliknij na obrazek, zeby powickszyc.
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie wykorzystania stawu w celu dogrzania lub doswietlenia budynku, szklarni,
czy tez wymagajacych tego cieplolubnych roslin.
Kat padania promieni slonecznych zmienia sic na przestrzeni roku. I tak (srednia dla Polski):
Najwickszy jest w dniu przesilenia letniego - 21 czerwca, wynosi on okolo 60 stopni
Najmniejszy jest w dniu przesilenia zimowego -(zazwyczaj) 21 grudnia i wynosi okolo 15 stopni.
W dniu równonocy wiosennej 20/21 marca i w dniu równonocy jesiennej 22/23 wrzesnia wynosi ono okolo
40 stopni. Jak wykorzystac te pozorni ”nudne” astronomiczne dane?
Otóz mozna wykorzystac je do tego by wybudowac staw w odpowiednim miejscu. W budownictwie pasywnym
i energooszczcdnym budynki powinny wickszosc okien miec na poludniu. Jesli umiescimy staw na poludniu
od domu, promienie sloneczne odbite od tafli stawu bcda doswietlac/dogrzewac domu/szklarni zima, wiosna
i na jesien.
Staw ten moze sprawic, ze zyskamy cenna energic. Wszystko to bez placenia zlotówki*. Po prostu czcsc
promieni slonecznych odbije sic od tafli stawu wpadnie przez okna do domu, gdzie doswietli/ogrzeje bu-
dynek/szklarnie. Ten sam efekt mozna wykorzystac ustawiajac cieplolubne rosliny na poludnie od stawu.
Dzicki temu mozliwa bcdzie uprawa winorosli w miejscach w których aktualnie nie mozna tego robic.[2] Pod
tym linkiem znajdziesz filmik po angielsku, który przedstawia Sepp’a Holzer’a austriackiego rolnika, który
na górnej granicy lasu uprawia drzewka owocowe (w tym cytryny). Wszytko to nie bylo by zbyt dziwne,
gdyby nie fakt, ze jego gospodarstwo znajduje sic w Alpach austriackich na wysokosci 1100 - 1500 m.n.p.m.
Polecam obejrzenie calego filmu, gdyz pokazuje on co mozna osiagnac w górach, czyli terenie uwazanym za
niezbyt nadajacy sic dla rolnictwa.
Po jesli staw wykopiemy rccznie i mamy dobra glinc na miejscu;) Koszt wynajccia koparki zwróci sic w ciagu
kilku lat.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
57
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SySw9Fb6OwI/AAAAAAAAAH4/Ye8P_Vhj_7Q/s1600-h/Staw+w+architekturze.JPG
2. http://video.google.pl/videoplay?docid=727825431796194016&hl=pl&emb=1
Permakultura i chwasty (2009-12-15 09:50)
[1]
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie chwastów, czyli wszelkich roslin (czasami termin ten dotyczy równiez ryb),
które sa niepozadane z punktu widzenia osoby, które sic tym terminem posluguja.
Co jest bardzo ciekawe, to fakt, ze nie ma jakiejs jednej okreslonej listy roslin, które sa chwastami. Wszystko
zalezny od kontekstu w którym dana roslina wystcpuje i naszego do niej podejscia. Permakultura proponuje
by poznac funkcjc, która dany chwast pelni i dlaczego on jest w miejscu w którym jest. W naturze nic nie
dzieje sic bez powodu, tak jest równiez w przypadku chwastów.
Chwasty, to prawie wylacznie rosliny pionierskie, czyli takie, które pojawiaja sic na danym stanowisku w
poczatkowym etapie sukcesji ekologicznej. Dojrzale ekosystemy (w naszym klimacie to niemal wylacznie las)
sa bardzo odporne na inwazje chwastów.
Chwasty pelnia bardzo wazna rolc. W permakulturze mozemy wykorzystac chwasty na kilka sposobów:
1.Chwasty mówia nam o tym jakie warunki glebowo-swietlne wystcpuja na danym obszarze.
2.Chwasty stanowia ”apteczkc pierwszej pomocy”w ochronie przed erozja. Udziela jej sama natura, calkowicie
dobrowolnie.
3.Chwasty poprawiaja zyznosc gleby, gdyz wydobywaja na powierzchnie mikro i makroelementy z glcbszych
warstw gleby, gdzie w innym wypadku bylyby niedostcpne dla zbóz, wickszosci drzew i krzewów owocowych.
4.Moga stanowic lekarstwo i paszc dla ludzi:) i zwierzat.
5.Moga dostarczac azotu innym roslinom.
6.Umozliwiaja przetrwanie i rozmnazanie pozytecznym owadom/zwierzctom.
Rozwinc trochc poszczególne ww.sposoby wykorzystania chwastów.
1. Znajac wymagania swietlne, glebowe i wodne chwastów jestesmy w stanie zidentyfikowac jakie rosliny
bcda rosly najlepiej na danym obszarze.
2.Chwasty chronia przed erozja. Najlepszym dowodem na to jest próba przekopania slabej piaszczystej gleby
- normalnie nie stanowi to problemu. Do czasu az dany kawalek gruntu nie zostanie skolonizowany przez
perz.
58
3.Duza czesc chwastów ma bardzo glcbokie systemy korzeniowe np. zywokost lekarski,lukrecja, cykoria
ponad 2 metry. Zielone czesc roslin po obumarciu dostaja sic na powierzchnic ziemi, gdzie rozkladajac sic
przyczyniaja sic do zwickszenia ilosci róznych, wczesniej niedostcpnych pierwiastków dla roslin o plytkim
systemie korzeniowym.
4Wickszosc chwastów stanowic moze dodatek do paszy badz lekarstwo dla zwierzat - perz i koniczyna (dwa
pospolite chwasty trawnikowe) moga stanowic podstawc paszy dla królików.
5.Koniczyna na trawniku sprawi, ze traw jest bardziej zielona, zmniejsza sic równiez zapotrzebowanie danego
trawnika na wodc.
6.Na jesien uschnicte pokrzywy stanowia miejsce gdzie zimuja np. biedronki - czyli owady zjadajace mszyce.
Praktyczny przyklad wykorzystania permakultury:
Jak w ciagu kilku godzin zmienic zachwaszczony gaszcz w... produktywne pastwisko.
Przypuscmy,ze mamy do oczyszczenia nowo zakupiona dzialkc, jest bardzo zarosnicta,
Na tej dzialce mamy równiez zarosnicty mloda wierza, tatarakiem i trzcina staw, który trzeba oczyscic. Jakie
mamy rozwiazania?
-Opryskac wszystko kilkakrotnie herbicydami - to rozwiazanie skuteczne, nie da sic ukryc, ale czy chcemy jesc
ryby z takiego stawu? Oczywiscie takie rozwiazanie zupelnie odpada jezeli mamy gospodarstwo ekologiczne.
Potem i tak bcdzie trzeba uschnicte zarosla wyniesc w jakis sposób.
-Rccznie wyczyscic - baardzo zmudna i niewdzicczna praca.
-Koparkc/buldozer - kosztowne rozwiazanie.
-Wykorzystac sily natury, czyli umiescic tam takie komponent systemu, który zrobi to za nas. Musimy
zrobic analizc, co dziala jak zywa rozdrabniarka/niszczarka zarosli/mlodych drzew i szuwarów? Wybór pada
na kozy, gcsi, nutrie (zalezy od tego ile wody jest w stawie). Mozemy dany teren ogrodzic elektrycznym
pastuchem i pozostawic za ogrodzeniem ww. gatunki zwierzat. Z czasem (zalezy od ilosci zwierzat, wielkosci
zarosli, wielkosci stawu) zwierzcta w sposób calkowicie dla nich naturalny przerobia zarosla w teren na którym
ostaja sic tylko wicksze drzewa, do których bcdziemy miec juz duzo latwiejszy dostcp. Moim zdaniem ostatnie
rozwiazanie to rozwiazanie najlepsze, gdyz w czasie, gdy staw jest oczyszczany (wykonywana jest praca) to
jeszcze tucza sic gcsi, mozemy miec jajka, koza moze nam dawac mleka, micsa (nie w jednym czasie;) skóry,
welny. Nutrie daja dobre micso i wartosciowe futro.
Mozemy kozy i gcsi kupic, jesli chcemy je hodowac, mozemy równiez je wypozyczyc, od jakiegos hodowcy
ww. gatunków zwierzat. Przy odpowiednich umiejctnosciach marketingowych moze uda nam sic uzyskac
jeszcze jakis pieniadz za dzierzawc ”pastwiska”?
Jak zatem radzic sobie z chwastami? Zjesc je, lub nauczyc sic w jakis inny sposób je wykorzystac. Wtedy
wlasciwie przestana byc chwastami, a zaczna byc wartosciowymi roslinami uzytkowymi.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SydQxB2F57I/AAAAAAAAAIM/9JzjC6upzdE/s1600-h/Chwasty_segetalne.jpg
Anonymous (2009-12-15 12:36:18)
Ciekawe moze byc uprawianie chwastów pod biomasc opalowa lub pod biogazownie.
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-15 12:48:26)
Zapewne, ciekawa kwestia. Tylko czy celowo uprawiajac jakas roslinie mozemy mówic jeszcze o ”chwascie”? Anoni-
mowy, masz jakis konkretny gatunek na mysli?
Pozdrawiam
Anonymous (2009-12-15 20:17:06)
Nie mam ale pez ciczko bylo by w Polsce nazwac roslina urzytkowa. Z doswiadczen niemieckiego instytutu najwicksza
wydajnosc biogazu uzyskuja ze specjalnej odmiany energetycznej kukurydzy 10000 m3/ha. Z masy zielonej uzyskuje
59
sic okolo 300 m3/t wicc aby temu dorównac nalezalo by zbierac 34 tony suchej masy z chektara. Myslc ze przy
wykorzystaniu chwastów ( najlepiej przy uprawie mieszanej)mozna by uzyskac wicksze wartosci.
Tak na marginesie 1m3 odpowiada 0,7 litra benzyny. W Polsce rocznie konsumujemy 4000000 ton. zalózmy ze 1l=1kg
( zle zalozenie ale to tylko pogladowe obliczenia). Z jednego hektara otrzymujemy ekwiwalent 7000 l czyli 7 ton, wicc
na zaspokojenie naszych potrzeb na benzyne potrzebujemy biogazu z 580000 ha czyli 5800 km2 ( Polska - 322500
km2). Jest to realne, a nalezy wziasc pod uwagc biogaz z innych zrudel tak jak naprzyklad wykorzystanie biomasy
odpadowej w rolnictwie której jest bardzo durzo.
Mam nadziejc ze zrozumiales moje wypociny.
Piotr
P.S. Dane dla oleju napcdowego 7500000 t tylko ze metan mozna wykorzystac tylko w benzyniakach.
Anonymous (2009-12-15 21:23:49)
Zdecydowanie polecam do wypasu króliki.
Nie istnieja dla nich rosliny nie do zjedzenia. Najlepsza ”kosiarka” do trawy jaka kiedykolwiek mialem.
Zyongoo
Wojciech Majda (2009-12-15 21:34:38)
Perz w pewnych sytuacjach (jak np. wystcpowanie perzu na trawniku) moze byc uznawany za roslinc uzytkowa. Nie
chodzi, mi o to, ze jest on bardzo produktywny, tylko o to, ze w pewnych sytuacjach mozna go lepiej wykorzystac, ze
mozna w ogóle go wykorzystac. Np. gdy ma sic króliki mozna wykorzystac je do jego kontroli. Inna sprawa, ze osoby
które maja króliki nie naleza do osób, które chca sic pozbyc ”chwastów” z trawnika.
Z Twojego opisu Piotrze wynika,ze znaleziono wydajny sposób na produkcjc paliw. Ciekawe jak wychodzi bilans, gdy
uwzglcdni sic cala ilosc energii zuzyta do wytworzenia tego paliwa (produkcja nawozów sztucznych, paliwo rolnicze
itp.) Dla etanolu produkowanego z kukurydzy ten wspólczynnik EROEI (z ang. Energy Returned on Energy Invested
- Energia Uzyskana z Energii Zainwestowanej) wynosi 1,05 : 1 Czyli uzyskuje sic 5 % wiccej energii niz sic zainwest-
owalo. Miejmy nadziejc, ze wymieniony przez Ciebie proces jest wydajniejszy.
Wojciech Majda (2009-12-15 21:42:33)
Zyongoo, dzicki za radc. Na wiosnc bcdc ze znajomym konstruowal ”króliczy traktor”. Znajomy chcial uzyc w mlodym
sadzie roundup-u i glebogryzarki by pozbyc sic perzy. Na szczcscie udalo mi sic go od tego odwiesc. W ten sposób
zmienimy problem w rozwiazanie (i smaczne, zdrowe micsko:)Wszystko to bez chemii, czy zuzywania duzej ilosci
paliwa.
Anonymous (2009-12-15 23:34:14)
EROEI jest bardzo wysokie jak na takie inwestycje (cos kolo 5.0). Caly problem polega na tym ze UE zgodnie z
idea socjalizmu najpierw wymysla sobie problem a pózniej z nim bohatersko walczy - tak jest z CO2. W niemczech
caly biogaz jest przerabiany na prad a biorac pod uwagc calosciowy bilans ekonomiczny jako paliwo samochodowe
wychodzi najkorzystniej(bilans handlowy, stabilizacja cen). A przy wykorzystaniu biogazu do produkcji pradu w
niemczech niema to wickszego znaczenia przy ich skali krajowej produkcji.
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-16 09:07:20)
5:1 to rzeczywiscie imponujacy wynik jak na energic z biomasy.
Co do CO2 - sam jestem w trakcie tworzenia pewnego przedsicwziccia, które ma na celu rynkowe i dobrowolne
rozwiazanie tego problemu. Kto wierzy w globalne ocieplenie moze zaplacic za zneutralizowanie jego emisji, kto nie
to nie bcdzie ponosic zadnych kosztów.
60
cedric (2010-03-13 00:28:33)
Starym sposobem na zmniejszenie zachwaszczenia jest nakrycie po skoszeniu takich miejsc agrowlóknina , ciemna folia
. Brak fotosyntezy i wody przez dluzszy czas bardzo oslabia rosliny , a nie usuwamy z gleby korzeni , które obumarly
i stanowia ostatecznie skladnik organiczny gleby. Oczywiscie sa chwasty , które to wszystko przetrwaja , a nawet
przebijaja bariery .
Cedric
Wojciech Majda (2010-03-13 06:14:08)
Dzicki za dobry sposób. Te chwasty co sic ostana bcdzie juz jednak latwiej dobic. Powiedzmy nawet rccznie.
Czego oczekuja czytelnicy? (2009-12-15 21:56)
Drugi post napisany dzisiaj nie bcdzie typowym postem.
Chcialbym abyscie Wy, czytelnicy tego bloga napisali jakie tematy chcielibyscie abym poruszyl na blogu.
Moze ktos z Was ma gospodarstwo nastawione na produkcjc wolowiny i chcialby wiedziec, jak mozna je
ulepszyc wykorzystujac zasady permakultury? Moze macie kilka kur i chcielibyscie sprawic, ze bcda lepiej
wykorzystywac zywnosc na pastwisku? Moze interesuje Was kwestie dotyczace uprawy biomasy?
O tym dowiem sic tylko, jesli o tym napiszecie.
Proszc swoje sugestie umiescic w komentarzach pod tym postem, dzicki nim ten blog bcdzie ciekawszy.
Anonymous (2009-12-15 23:40:08)
Mnie interesuje jak najefektywniej mozna produkowac energic dzicki permakulturze. Wspólprodukcja zywnosci byla
by pozytywna :).
Najciekawsze dla mnie sa kwestie biopaliw oraz biogazu (jako paliw silnikowych).
Piotr
P.S. Stalem sic regularnym czytelnikiem twojego bloga codziennie wchodzc zeby sprawdzic czy niema nic nowego, jak
sic zbiorc i zalozc wlasny chctnie zacytujc kilka twoich artykulów.
Wojciech Majda (2009-12-16 09:08:17)
Dzickuje za odpowiedz, artykul o energii w permakulturze w trakcie produkcji:)
sylwia (2010-07-04 21:41:09)
Mnie najbardziej interesuje wszystko co dotyczy ogrodu lesnego. Zaczclam taki tworzyc na swojej dzialce i czytam
wszystko co tylko wpadnie mi w rcce. Wlasnie zalozylam bloga w którym chcc opisac doswiadczenia z tym zwiazane,
a ten blog dodalam do moich obserwowanych blogów.
Sokomaniak (2010-09-28 17:01:20)
Trochc pózno na komentarz ;)
Mnie interesuje wszystko zwiazane z samowystarczalnoscia. Wydaje sic ze dzicki permakulturze latwiej osiagnac
samowystarczalnosc zywnosciowa. A jesli jeszcze wspomnisz o domie ekologicznym/pasywnym, produkcji biogazu lub
innej energii odnawialnej to bcdzie super.
Anonymous (2010-09-30 09:21:33)
Witam Panie Wojciechu!
Od 2 tygodni z wypiekami na twarzy czytam Panski blog i na ta chwilc najbardziej przeszkadza mi bardzo powolne
dzialanie strony. Nie jestem informatykiem i nie potrafic wskazac przyczyny, ale na komputerze z 1 Gb ram’u i proce-
sorem 1700 MHz przewijanie strony trwa wieki. Nawet na szybszym, domowym sprzccie, z 4 rdzeniowym procesorem
61
i 4 Gb ram’u, przewijanie tekstu odbywa sic z trudem. Przegladarka to Firefox i Opera. Dodam, ze z zadna inna
strona www nie mam takich problemów.
Nie jest to odniesienie sic do zadawanych przez Pana pytan: co zmienic i co poprawic, ale nie znalazlem innego miejsca
by zasygnalizowac te problemy.
Pozdrawiam serdecznie i trzymam kciuki za dalszy rozwój bloga i PIP.
Krzysztof
Wojciech Majda (2010-09-30 10:49:31)
Dzickujc za komplement. Niestety nie mam pojccia w czym jest problem. Na moim laptopie, dziala dosc dobrze a i
na slabszych nie mam takich problemów.
Jako jedyne pocieszenie mogc dodac, ze od dluzszego czasu zmniejszam rozmiar zdjcc przed opublikowaniem, takze na
przyszlosc powinno byc lepiej. We wczesniejszych wpisach z braku znajomosci rzeczy tego nie robilem. Mam nadziejc,
ze to pomoze. Na przyszlosc. Równiez pozdrawiam.
Kresowa Zagroda (2010-09-30 12:02:30)
Myslc Wojtku, ze gdybys zalozyl dodatkowy blog, w którym notowalbys swoje wzloty i upadki podczas osiedlania sic
na swoim i organizowania gospodarstwa, cieszylby sic on sporym zainteresowaniem.
Choc wiadomo, wszystkich rozwiazan podawac oficjalnie nie nalezy... ;-))) ale zawsze jest to budujace, ze ktos zaczyna
od zera, ma koncepcjc i ja realizuje.
Nawet na tej mojej zapyzialej wiosce dochodza mnie informacje o tym, ze coraz wiccej ludzi z miasta chce uciekac i
budowac jakies wymarzone gaje-raje. I oni wsparcia potrzebuja.
Pozdrawiam z Kresowej Zagrody,
Ewa S.
Wojciech Majda (2010-09-30 18:49:19)
Na pewno cos takiego zrobic. Wkrótce kupic dzialkc, ale zacznc dzialac dopiero od wiosny... Wtedy prawdopodobnie
zalozc tego bloga.
Myslc, ze to co proponujesz bcdzie równiez dobrym tematem na poradnik.
Permakultura i energia cz.1 (2009-12-16 09:33)
[1]
Zgodnie z oczekiwaniem naszego stalego czytelnika, Piotra:) przedstawic podejscie permakulturowe do pro-
dukcji energii. Rozwinc trochc temat, bo permakultura to podejscie holistyczne (calosciowe). Kwestia energii
62
jest kluczowa sprawa we wspólczesnym swiecie.
Dlaczego? Poniewaz energia jest ostateczna waluta, za której pomoca mozna rozwiazac wickszosc ludzkich
problemów. Tzn jesli ta energia byla odpowiednio tania i dostcpna w wielkiej obfitosci.
1 Problem przeludnienia? Nie ma sprawy - budujemy kolonie na Ksiczycu, Marsie i wysylamy tam ochot-
ników.
2.Problem z konczacymi sic surowcami? Nie ma problemu - budujemy statek kosmiczny i zaczynamy
wydobywac surówce na innych planetach, mozemy równiez zmieniac jeden pierwiastek w drugi.
3.Za malo wody slodkiej dla rolnictwa? Przeciez Ziemia w okolo 75 % pokryta jest woda. Wystarczy ja
trochc odsolic.
4.Globalne ocieplenie? Skoro energia jest taka tania, to nie musimy korzystac z brudnego, niedobrego wcgla.
Wszystkie ww sposoby sa technicznie wykonalne. Jest tylko jedno male ale...
Ad.1 Wystrzelenie na orbitc Ziemi 1kg ladunku kosztuje okolo 6-11 tys dolarów amerykanskich, glówna
przyczyna to koszty paliwa do pokonania sily grawitacji.
Ad.2 Jak wyzej, do zamiany jednego pierwiastka w drugi potrzeba mnóstwo energii.
Ad.3 Baardzo drogie
Ad.4 Jednak musimy, bo energia nie jest taka tania.
Wspólny mianownik dlaczego ww. pomysly w chwili obecnej to tylko techniczne mozliwosci, to droga energia,
nie dostcpna w wystarczajacej ilosci, co czyni omawiane w tym wpisie projekty science fiction. Do czasu az
nie zostanie wynaleziona bardziej wydajna (mniej energochlonna) technologia, lub odkryte zostanie jakies
nowe, tanie zródlo energii. Do tego czasu musimy radzic sobie z tym co mamy...
Zatem podejscie permakulturowe do tematu energii. Permakultura proponuje nastcpujaca hierarchic jezeli
chodzi o energii.
1.Zaprojektowanie systemu, który potrzebuje mniej energii.
2.Oszczcdzanie energii juz dostcpnej.
3.Wytwarzanie energii, najlepiej w sposób odnawialny.
Wytlumaczc to na przykladach.
1.Zamiast uprawiac normalne pole pszenicy mozna posadzic kasztany jadalne, orzechy wloskie - nie bcdzie
trzeba co roku orac (do tego potrzeba mnóstwo energii - proszc wyobrazic sobie przekopywanie 100 m2
ogródka rccznie). Mozna równiez wypasac zwierzcta pod koronami drzew. Taki system jest bardzo wydajny
jezeli chodzi o ilosc energii, która jest potrzebna do wyprodukowania 1 kcal zywnosci do ilosci energii w
paliwach kopalnianych, która trzeba poswiccic, zeby ”utrzymac” system. Podobnym rozwiazaniem jest dom
pasywny - do jego funkcjonowania potrzeba nieporównywalnie mniej energii, niz do utrzymania tradycyjnego
domu. Na duza skalc mozna lepiej zaprojektowac system dróg, by bylo on bardziej wydajny, pracodawcy
moga pomyslec o telekonferencjach itp.
2.Jesli mamy dom tradycyjny, nie pasywny mozemy ocieplic sciany, zainstalowac rekuperator, zastosowac
zywa izolacjc (bluszcz). Od strony przewazajacych wiatrów posadzic wiecznie zielone drzewa. W systemie
rolniczym jesli mamy konwencjonalna uprawc nalezy dazyc do ograniczenia orania, stosowania zywoplotów...
W domu i biurze to np. zarówki energooszczcdne.
3. Wytwarzanie energii to ostatni (bo najdrozszy) poziom jezeli chodzi o hierarchic zarzadzania energia.
Mozna wykorzystac do tego celu(na mala skalc) panele sloneczne, wiatraki, biomasa. Na wicksza skalc w
Polsce dobrym rozwiazaniem byloby wykorzystanie energii geotermalnej do produkcji energii cieplnej oraz
wód geotermalnych dogrzanych wcglem do produkcji pary technicznej(czyli produkcji energii elektrycznej).
Z biomasy mozna by wytwarzac paliwa do samochodów.
Hierarchia energetyczna ustawiona jest w ten sposób, ze pozycje nr 1 jest najtansza i najlepsza do zas-
tosowania. Opcja nr 3 jest zazwyczaj najdrozsza. Taniej (na dluzsza metc) jest sprawic, ze budynek bcdzie
zaprojektowany w sposób uwzglcdniajacy najlepsze wykorzystanie naturalnego swiatla, niz wyprodukowac
zarówkc i prad by ta zarówka mogla funkcjonowac.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
63
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SyixijJg0wI/AAAAAAAAAIY/R3ANL8wPilU/s1600-h/Energia.jpg
Dzickuje za wpis. Opisujesz tutaj dzialania które ... (2009-12-16 16:31)
Dzickuje za wpis. Opisujesz tutaj dzialania które wymusza sam rynek :) Zbyt wysoka cena energii skutkuje
oszczcdnosciami. Ale bardzo dobrze ze to widzisz bo mam juz dosc ekooszolomów. Jak spogladasz na problem
pozyskiwania biomasy w permakulturze? I na sprawc malych biogazowni oraz wtlaczania oczyszczonego
biogazu do sieci.
Piotr
Niestety to nie sam rynek decyduje o cenach, a biu... (2009-12-16 18:47)
Niestety to nie sam rynek decyduje o cenach, a biurokraci w Brukseli. Inna sprawa, ze istnieja potczne
sily, które nie chca by Polska byla samowystarczalna energetycznie. Nie chodzi tu o zadne teorie spiskowe,
tylko jak zwykle w takich przypadkach o kasc. Najlepszym przykladem jest budowa elektrowni atomowej.
Przewiduje sic, ze paliwa wystarczy na kilkadziesiat lat, Polska nie posiada zlóz uranu, wicc bcdzie musiala
go kupowac z Australii lub Rosji. Znowu tworzymy zaleznosc. Oprócz tego kwestia dotacji z budzetu do jej
wybudowania...
Permakultura to w gruncie rzeczy ruch bardzo wywrotowy:) Bo czy istnieje lepszy sposób na stworzenie
libertarianina, niz sprawienie, ze ktos sam zacznie produkowac wickszosc zywnosci i chociaz czcsc energii?
Myslc, ze te dwie rzeczy sa w stanie stworzyc wiccej libertarian niz niejeden wyklad o dzielach Rothbarda.
Produkcja biomasy w permakulturze. To wazna sprawa, kazde gospodarstwo rolne powinno produkowac
wickszosc paliwa, które zuzywa, a nawet sporo na eksport. Wydaje mi sic, ze najwydajniejszy sposób
wykorzystania biomasy to przepuszczenie jej przez trzewia zwierzat - produkujemy zywnosc, a z odchodów
zwierzat, czy padlych sztuk produkujemy biometan (nie jestem pewien, czy dobrego slowa uzylem). Resztki
z tego procesu moga sluzyc do nawozenia pól.
Pomysl malych biogazowni i wtlaczania gazu do sieci brzmi bardzo rozsadnie, gdyz systemy bardziej zdecen-
tralizowane sa z reguly bardziej stabilne. Nie wiem natomiast jak wygladalby rachunek ekonomiczny.
Masz racjc ze w dzisiejszych czasach to urzcdasy d... (2009-12-16 20:07)
Masz racjc ze w dzisiejszych czasach to urzcdasy decyduja ale tylko dlatego ze im na to pozwalamy i dajemy
sic okradac zeby wybudowac elektrownie atomowa.
Co do oplacalnosci jest lepsza niz elektrownie z prostej przyczyny ze biogaz produkujemy tylko od wiosny do
jesieni i nietrzeba go podgrzewac. Nietrzeba budowac dodatkowych zbiorników na przefermentowana mase w
zimie.Buduje sic tylko z blachy zbiornik w którym zachodzi proces oraz uklad oczyszcznia ( mówiac prostym
jczykiem pionowa rura z woda przez która przepuszcza sie gaz i puzniej osuszacz).W wielkiej brytanii tworzyl
sic taki rynek dopuki idioci Z brukselii nie zaczeli forsowac elektrownii.
Piotr
64
Linki do zobaczenia (2009-12-16 22:17)
Przez najblizsze kilka dni, nie bcdc mial dostcpu do internetu, wicc postów nie bcdzie. W micdzyczasie
polecam obejrzenie kilku filmików:
Metoda produkcji energii i humusu z odpadów drzewnych (jczyk angielski/niemiecki/)
[1]cz. 1
[2]cz. 2
Film Bill’a Mollison’a - twórcc pojccia permakultura, tytul Global gardener (jczyk angielski/hiszpanski)
[3]cz.1
[4]cz.2
1. http://www.youtube.com/watch?v=JHRvwNJRNag
2. http://www.youtube.com/watch?v=zGCj7NA0OIs
3. http://www.dailymotion.pl/video/x903iq_permaculture-global-gardener-vost-c_webcam
4. http://www.dailymotion.pl/video/x904cx_permaculture-global-gardener-vostf_webcam
Wojciech Majda (2009-12-21 17:32:58)
Tez tak uwazam:)
Wojciech Majda (2009-12-21 17:51:50)
Komentarz Lukasza zostal usunicty z powodu pogwalcenia polityki komentarzy.
Permakultura i energia cz.2 - entropia energii i biomasa. (2009-12-19 13:07)
Dzisiejszy post bcdzie kontynuacja rozwazani o energii.
Jak najlepiej wytwarzac energic? Czy istnieje jeden najlepszy sposób jej produkcji? Oczywiscie nie, wszystko
zalezy od konkretnego miejsca. W jednym miejscu oplacalne bcdzie postawienie wiatraka, w innym miejscu
oplacalna jest produkcja biomasy, w jeszcze innym bcda to kolektory sloneczne lub ogniwa fotowoltaiczne...
O uwzglcdnieniu (badz nie) danego elementu w naszym projekcie decyduja:
-warunki klimatyczne
-sposób uzytkowania terenu
-umiejctnosci/preferencje wlasciciela/uzytkownika terenu
-prawo
-kultura
Nie ma sensu polegac na drogich ogniw fotowoltaicznych, skoro miejsce jest bardzo wietrzne (gdzies w górach
powiedzmy). Miejsce slabe w produkcji energii z wiatru jest zazwyczaj dobre do produkcji biomasy - w koncu
wiatr nie jest czynnikiem ograniczajacym wzrost roslin. Nie oznacza to jednak, ze pod zadnym pozorem nie
powinno sic tam stawiac wiatraka. Nalezy po prostu glówny nacisk postawic na produkcje biomasy. Powinno
sic oprócz biomasy zapewnic jakies alternatywne zródlo energii.
Permakulturowa zasada glosi ”Niech kazda wazna funkcja w systemie bcdzie zapewniana przez co najmniej
dwa elementy.”
Dlaczego? poniewaz kazdy element(w tym przypadku biomasa) moze zawiesc - atak szkodników, pozar,
powódz... Chyba kazdy sic zgodzi, ze funkcja dostarczania energii do domu, gospodarstwa, firmy jest wazna.
Kto z nas chcialby miec przeprowadzana operacjc na otwartym sercu (czy mózgu:) w szpitalu w którym nie
ma ”awaryjnego” zródla zasilania. Dobrym rozwiazaniem jest równiez dywersyfikacja produkcji biomasy -
nie uprawiac tylko 1 gatunku, a najlepiej kilka. Wtedy szansa, ze wszystkie zawioda jest mniejsza. Polska
madrosc ludowa glosi ”Nie wkladaj wszystkich jaj do jednego koszyka”
Jak zwykle Bill Mollison i David Holmgren (twórcy pojccia Permakultura) nie odkryli tu Ameryki. Oni po
prostu spisali kolejna zdroworozsadkowa zasadc.
65
Wracajac bardzo okrczna droga do biomasy.
Energia podlega entropii (w uproszczeniu to jej rozproszenie). Im wyzsze stadium entropii energii tym trud-
niej ja wykorzystac. Dobrym przykladem jest energia sloneczna. Jest to stale, darmowe i odnawialne zródlo
energii. Niestety to energia stosunkowo ”malo skoncentrowana”. Fachowo nazywa sic to mala gcstoscia ener-
getyczna. Wcgiel, gaz ziemny, czy ropa naftowa jest bardzo skoncentrowanym zródlem energii, co czyni ich
wykorzystanie duzo latwiejszym i tanszym.
Zawsze podczas przetwarzania jednego rodzaju energii w drugi dochodzi do jej utraty. Chodzi oczywiscie o
energic dostcpna dla czlowieka, gdyz kazdy czytelnik tego bloga uwazal na lekcjach fizyki;) i wie, ze energia
nigdy nie ginie, tylko zmienia swoja postac. Zatem podczas zamiany energii kinetycznej (sily) wiatru na
energic elektryczna powstaja straty (np. czcsc energii kinetycznej zmienia sic w energic cieplna, której nie
wykorzystujemy) Podobnie jest z zamiana swiatla w energic elektryczna. Sprawnosc najlepszych komer-
cyjnych ogniw fotowoltaicznych sicga okolo 22-23 %(na statkach kosmicznych, satelitach, czy wahadlowcach
maja lepsze ogniwa, ale ich cena tez jest iscie kosmiczna).
Im wiccej przetwarzamy energic tym wicksze straty zachodza. Dlatego ogrzewanie domu piecykiem elek-
trycznym jest takie drogie - najpierw dochodzi do zamiany energii cieplnej na elektryczna straty w elektrowni
( sprawnosc elektrowni to okolo 30-50 %). Nastcpnie dochodzi do odwrotnej zamiany - energii elektrycznej
na energic cieplna (i powstawaniu kolejnych strat)
Podobny proces zachodzi w przyrodzie - rosliny produkuja ze swiatla glukozc, bialka, tluszcze, które nastcpnie
sa zjadane przez roslinozerców, a ci z kolei sa zjadani przez micsozerców. Im dalszy poziom lancucha pokar-
mowego tym mniej organizmów zajmuje dany poziom. Obrazowo mozna to przedstawic w ten sposób (dane
z glowy, nie majace odbicia w rzeczywistosci):
na 10 ha jest milion koniczyn
10 ha moze wyzywic 100 zajccy
10 ha moze wyzywic 1 wilka
Dlaczego tak sic dzieje? Poniewaz dochodzi do entropii (utraty) pierwotnej energii
ze swietlnej. Wilk nie jest w stanie pochlonac calej energii jaka spozyl zajac z prostego powodu - zajac zuzyl
jej czesc na:
-utrzymanie temperatury ciala
-trawienie
-ruch (równiez ucieczkc przed wilkiem)
-rozmnazanie
-wiele, wiele innych
Czy ta energia znikncla? Nie, ta energia nadal jest we wszechswiecie, jednak jest ona stracona dla czlowieka.
Co to ma wspólnego z biomasa?
Ano to, ze proces ten zachodzi równiez jezeli chodzi o produkcje biomasy. Jesli wykorzystamy biomasc
bezposrednio do spalenia zostaje nam tylko popiól i energia. Popiól zawiera jakas (zwykle mala) ilosc sub-
stancji mineralnych, wicc moze stanowic nawóz. Z takiego wykorzystania mamy tylko 2 produkty.
Jesli natomiast biomasc damy zwierzctom jako paszc a z ich odchodów wytworzymy metan to :
-tuczymy zwierzcta
-mozemy od zwierzat uzyskac produkty takie jak mleko, welnc, pierze...
-wytwarzamy energic
-mamy wartosciowy nawóz (substancje podobna do kompostu)
Dlaczego jest to bardziej wydajne? poniewaz wykorzystujemy ”odpady” - cos, czego zwierzcta nie moga juz
wykorzystac.
Czy jestesmy w stanie wytworzyc wiccej energii poprzez bezposrednie spalenie, czy bezposrednio uzywajac
roslin do produkcji biogazu? Prawdopodobnie tak, jednak patrzac na calosc ”plonów”, to z systemu system
ze zwierzctami jest duzo bardziej produktywny i prawdopodobnie oplacalny.
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
66
Anonymous (2009-12-19 22:03:04)
Bardzo fajny artykul. Tylko wszystko zalezy od zysku ekonomicznego:)jak napisales. Jednoczesnie rynek ma swoje
prawa i wszyscy nie bcda pic mleka litrami( na pewno zdajesz sobie z tego sprawc). Moim zdaniem warto spojrzec
jeszcze z innej strony. Warto zainteresowac sic odpadami zielonymi np przy produkcji pomidorów pozostaja zielone
odpady które latwo zbiogazowac. I teraz wykorzystujac idec lesnego ogrodu myslc ze dalo by sic zaprojektowac uklad
malo wymagajacy,majacy dobry plon zywnosci, oraz wysoki uzysk biogazu, nawet wraz z micsem czy mlekiem.
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2009-12-20 00:28:23)
Ciesze sic, ze artykul sic podobal.
Co do zysku ekonomicznego to jest to pojccie, które nie powinno byc jedynym celem w projekcie permakulturowym.
Nie mozna tez byc calkowicie oderwanym od realiów ekonomicznych bo wtedy nasze pomysly na poprawc stanu
srodowiska, jakosci zywnosci itd. zostana tylko poboznym zyczeniem. Natomiast pieniadze to nie wszystko, moim
zdaniem chodzi o jakosc zycia. Osoba zarabiajaca miesiccznie 2000zl w miescie bez dostcpu do ziemi/dzialki nie jest
w stanie odzywiac sic tak dobrze jak osoba z dostcpem do ziemi zarabiajaca 1000zl.Osoby mieszkajace na wsi moga
jesc jak król. Do tego dochodzi jeszcze zmniejszenie nakladu pracy - jakby nie bylo zywnosc przez nas wyprodukowana
nie jest opodatkowana. Innymi slowy nie karmimy trola (panstwowego)
Osobiscie nie polecam picie mleka doroslym, bo jest niezdrowe. Dzieci natomiast powinny pic tylko mleko wlasnej
matki:)
Zgadzam sic, odpady rolnicze, które nie nadaja sic do konsumpcji jak najlepiej jest zbiogazowac.
Projektujac lesny ogród, zazwyczaj uwzglcdnia sic rózniej zwierzcta. Zwykle kury. Jesli teren jest duzy to moga
szwcdac sic do woli, jednak gdy jest mniejszy zazwyczaj kury wpuszczane sa w kontrolowany sposób i w okreslonym
czasie (np nie w czasie owocowania truskawek:)
Biomasc w wickszych ilosciach najlepiej produkowac wlasnie w lesnych ogrodach, czy innych systemach agrolesniczych
jako zywoploty, a nie jako osobne, duze plantacje monokulturowe.
Równiez pozdrawiam
Anonymous (2010-02-08 00:47:13)
Przepraszam , ze zamieszczam tyle komentarzy , ale tematyka jest tak ciekawa , ze staram sic czytac po kolei od
najstarszego wpisu .
Myslc , ze jesli chodzi o energic elektryczna to na znaczeniu bedzie zyskiwac fotowoltaika . Na blogu Solaris ( Bogdana
Szymanskiego ) mozna sledzic postcpy w zakresie produkcji energii jak i jej gromadzenia . Postcp jest duzy . Gdzies
czytalem , ze ceny fotowoltaiki spadly o 50 % w ciagu roku , chyba nie u nas w kraju , ale jednak . Produkuje sic
oprócz paneli takze folie na okna i blachodachówkc fotowoltaiczna .
Tanieje system gromadzenia i przechowywania energii . Postcp moze byc podobnie jak w przypadku komputerów ,
gdyz wiele osrodków pracuje nad tym i zwicksza sic konkurencja .
W Chinach sa ulice , gdzie oswietlenie jest wykonane tylko wg projektu fotowoltaicznego .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-08 08:51:14)
Cedric komentarze sa na tym blogu bardzo mile widziane, nie musisz sic ograniczac :D
Blog Solarisa od jakichs 2 miesiccy obserwujc, wicc jestem na biezaco:)
Z informacji, które przedstawiasz okazuje sic, ze bcdzie bardzo ciekawie, no i mam równiez nadziejc jeszcze taniej!
Bardzo obiecujace
67
Etyka w projektowaniu permakulturowym (2009-12-20 23:21)
[1]
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie etyki w projektowaniu permakulturowym. Dlaczego etyki?
Poniewaz permakultura to system projektowania oparty na podstawach etycznych.
Trzy podstawy etyczne permakultury wg Billa Mollisona:
1.Troska o Ziemic
2.Troska o ludzi
3.Ustanowienie limitu dla nadmiernego wzrostu konsumpcji i populacji.
Trzy podstawy etyczne zazwyczaj stosowane w projektowaniu permakulturowym:
1.Troska o Ziemic
2.Troska o ludzi
3.Ograniczenie konsumpcji i redystrybucja nadmiaru (plonów, energii, pienicdzy...)
Dlaczego napisalem o tym rozróznieniu? Poniewaz Bill Mollison jest bardzo kontrowersyjna postacia i nie
wszyscy sa w stanie zaakceptowac jego 3 zasadc.
Wytlumaczc pokrótce o co chodzi w poszczególnych zasadach.
Troska o Ziemic. To troska o to by wszystkie naturalne ekosystemy istnialy dalej, ewoluowaly i powickszaly
sic. Przestrzeganie tej zasady etycznej nakazuje zostawienie naturalnych ekosystemów i wykorzysty-
wanie ich tylko, gdy nie mamy innego wyjscia, gdy zaistnieje taka koniecznosc. Przy czym wycinanie
puszczy amazonskiej by zwickszyc (czasowo) produkcjc wolowiny na hamburgery nie jest taka koniecznoscia.
Zwlaszcza, ze np. dzienna dieta przecictnego Amerykanina jest o kilkaset kilokalorii zbyt obfita. Nierozer-
walnie z troska o Ziemic laczy sic oszczcdzanie zasobów naturalnych - gdyz w ten sposób jestesmy w stanie
zmniejszyc ilosc zanieczyszczen a co za tym idzie nasz negatywny wplyw na Ziemic. Powinnismy równiez
oszczcdzac energic i budowac nasze miasta, siedliska, domy z mysla o jak najmniejszej konsumpcji energii.
Troska o ludzi. Tak samo jak troska o swoja zonc, dzieci, rodzinc generalnie sic oplaca w biologicznym sensie
(przekazac geny dalej itp) - raz ja pomogc ci , pózniej ty pomozesz mi. Tak samo ”oplaca sic” dbac o ludzi
w sensie spoleczenstwa. Wspólczesnym przykladem (miejmy nadziejc, ze skutecznym) jest ruch fair trade
(sprawiedliwy handel). Opiera sic on na placeniu robotnikom pracujacym na np.plantacjach bananów co na-
jmniej oficjalna pensjc minimalna. uwzglcdnia sic równiez podstawowe zasady BHP pracowników (np. nie
zbieraja bananów w momencie gdy samolot rozpyla w powietrzu opryski). Dzieciom pracowników plantacji
zapewnia sic dostcp do podstawowej edukacji. W projekcie zatem powinnismy uwzglcdniac, by nie tworzyc
niebezpiecznych, czy upadlajacych miejsc pracy. Zaprojektowany przez nas system nie powinien wymagac,
by klient potrzebowal stalej pomocy od projektanta. Po zalozeniu systemu (i ewentualnej pomocy przy jego
zakladaniu) osoba, której projektujemy powinna byc w stanie w miarc niezaleznie móc nim zarzadzac.
68
Ustanowienie limitu dla nadmiernej konsumpcji i populacji. To chyba najbardziej kontrowersyjna zasada
etyczna. O ile pierwszy czlon jest w miarc prosty i zrozumialy i niejako laczy sic z pierwsza zasada (jesli
bcdziemy zbyt duzo konsumowac, to wkrótce przekroczymy wydajnosc aktualnie zajmowanych terenów i
bcdziemy musieli poswiccic nowe obszary dziewiczych lasów w celu zaspokajania naszych potrzeb). Druga
czcsc wiaze sic z tym samym problemem - jesli nawet kazdy z ludzi bcdzie mial skromne potrzeby, ale bcdzie
tych ludzi mnóstwo nastapi ten sam proces - przekroczenie wydajnosci ekosystemów. Tak samo jak nie
da sic wyzywic 30 krów na 1 ha pastwiska, tak istnieja granice w wydajnosci dla produkcji jedzenia dla
ludzi. Niektóre obszary na Ziemi sa przeludnione - niektóre nisze ekologiczne ludzi sa ”przepelnione” Np.
dostcpnosc drewna opalowego, zywnosci, wody do celów rolniczych (np. rzeki Tygrys, Eufrat i Jordan na
Bliskim Wschodzie)
Wszelkie gatunki organizmów sa najbardziej narazone na wymarcie, gdy ich populacja jest zbyt mala lub
zbyt duza. Przyklad na zagrozenia wynikajace ze zbyt malej populacji to: samiec nie jest w stanie spotkac
samicy w okresie godowym, co doprowadza do braku potomstwa lub kojarzenia sic osobników zbyt blisko
ze soba spokrewnionych, co doprowadza do degeneracji rasy,(jak to rasistowsko zabrzmialo:), wzrostu po-
datnosci na choroby, zwickszenia ilosci chorób genetycznych... Co doprowadza do dalszego zmniejszenia ilosci
osobników.
Przyklad na to, ze populacja moze zostac zniszczona, gdy populacja jest zbyt duza to drozdze w beczce
gdy wytwarza sic wino. Drozdze w sprzyjajacych warunkach (temperatura ilosc cukru, wody, brak dostcpu
tlenu...) doslownie (przepraszam za slownictwo)rozmnazaja sic do zasranej smierci (alkohol to produkt
przemiany materii drozdzy, gdy jego stczenie przekroczy 17,5 % drozdze umieraja, gdyz stczenie alkoholu
jest dla nich toksyczne).
Redystrybucja nadmiaru to kolejna zasada etyczna - podziel sic nadmiarem plonów, które pozostaja po
zaspokojeniu Twoich potrzeb. Zasada ta jest uniwersalna dla wickszosci religii i filozofii. Czcsc systemów
etycznych idzie nawet dalej (np. chrzescijanstwo), dawaj nawet jesli Tobie brakuje. Do redystrybucji nadmi-
aru plonów nie trzeba panstwa z jego podatkiem dochodowym, wystarcza dobrzy ludzie. Nie zapominajmy
równiez o dzikich zwierzctach (dokarmianie sikorek zima itp.)
Permakultura opiera sic na powyzszych zasadach etycznych. Cala reszta to po prostu mechanika, jak te
zasady etyczne wprowadzic w zycie
Zdjccie zrobione przez Aleksandrc Majdc
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http:
//3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sy7K5EF-sjI/AAAAAAAAAIo/UGKNgG36280/s1600-h/Pi%C4%99kne+zdj%C4%99cie.JPG
69
Permakultura i oplacalnosc produkcji rolnej (2009-12-21 17:52)
[1]
Dzisiejszy post przerwie pasmo bardzo teoretycznych rozwazan. Bcdzie duzo bardzo przyziemnych informacji
- czyli o kasie:)
Zatem jak to jest z ta oplacalnoscia przy produkcji rolnej w permakulturze? Czy skoro plon glówny jest
nizszy niz w uprawie konwencjonalnej, to automatycznie zysk jest mniejszy?
Niekoniecznie
Dlaczego niby ”nie koniecznie” skoro mniej mozemy sprzedac? Poniewaz minimalizujemy koszta. Jesli
sprytnie zaprojektujemy nasze gospodarstwo, to np odpadna nam koszty nawozów azotowych, których w
zaleznosci od rodzaju roslin uprawianych zuzywa sic do okolo 200kg na ha. Cena 1kg nawozu w przeliczeniu
na czysty azot to 1,5 - 2 zl. Rocznie na ha daje to oszczcdnosci rzcdu 300-400 zl. Podobnie jest z woda.
Jesli wykopiemy [2]swale to nie bcdziemy musieli wydawac pienicdzy (lub zmniejszymy zapotrzebowanie)na
nawadnianie naszych pól/sadów/lasów/pastwisk. Oprócz tego zmniejszy to erozjc wodna, co dalej ograniczy
potrzebc nawozenia.
Jesli zadbamy o wzrost poziomu materii organicznej w glebie równiez polepszy sic zaspokojenie potrzeb
wodnych i odzywienie roslin (mineraly bcda utrzymywane przez humus). Wysoki poziom humusu to wicksza
odpornosc gleby na ubicie, dzicki czemu nie musimy tak duzo orac - kolejne oszczcdnosci, tym razem na
paliwie i amortyzacji maszyn rolniczych. Zadbanie o to by bylo bogactwo róznych roslin dajacych nektar
oraz o habitaty dla zwierzat sprawi, ze rózne owady, grzyby, zwierzcta bcda dzialac jako chodzace selektywne
pestycydy. Chemiczne pestycydy nie biora sic z powietrza - trzeba je kupic. To kolejna pozycja na której
mozna zaoszczcdzic prowadzac gospodarstwo permakulturowe.
Wymienilem jak mozna zaoszczcdzic pieniadze na pozyskiwaniu tylko jednego ”plonu”. Dodatkowy dochód
mozna miec ze zbierania ziól, produkcji miodu, drewna, uslug turystyczne. Warte uwagi, jest to, ze osoba,
której posiadlosc zaprojektowana jest zgodnie z zasadami permakultury moze ubiegac sic o certyfikat up-
rawy ekologicznej. Zazwyczaj taki rolnik dostaje trochc wiccej pienicdzy za swoje produkty niz rolnik nie
posiadajacy certyfikatu. Szkoda tylko, ze to ”trochc wiccej” które dostaje rolnik nie przeklada sic na ”trochc
drozszy”produkt w sklepie. Zazwyczaj cena takich produktów w sklepie jest kilkadziesiat do kilkuset procent
wyzsza. Krwiozerczy kapitalisci jedni ;)
Permakultura nawoluje do tego by nie uprawiac tylko jednego plonu - jest to rozsadne równiez ze wzglcdów
ekonomicznych. W uprawach monokulturowych latwo o bardzo szybkie namnozenie sic szkodników naszej
uprawy - w koncu jedzenia maja pod dostatkiem. Moze sic przydarzyc nam wlasnie taka gradacja szkod-
ników, albo pózny przymrozek. Nigdy nie wkladaj wszystkich jajek do jednego koszyka...
Nawet jesli rok jest idealny do uprawy danej rosliny jest to paradoksalnie niedobre. Poniewaz dla innych
producentów danego produktu ten rok równiez mógl byc idealny wicc jest duzo produktu na rynku. Duza
podaz to spadek cen, co moze sprawic, ze i tak nie wyjdziemy na plus. W sytuacji gdy mamy zdywersy-
70
fikowana (róznorodna) produkcjc to i szkodniki nam tak nie grozne (jak jedno sic nie uda, to inne na pewno
tak). Równiez jestesmy bardziej odporni na klcski urodzaju.
Minusem jest to, ze bcdziemy musieli posiasc dodatkowa wiedzc (np. o produkcji dodatkowych roslin). Up-
rawa monokulturowa jest w jakims sensie latwiejsza. Permakultura w Polsce to ciagle wielka nowosc.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sy_Io_TnEYI/AAAAAAAAAIw/SagrBs-0wek/s1600-h/Kooperative_kleinr%C3%
A4umige_Nischenvielfalt.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/search/label/woda
Permakultura i gleba - jak podniesc poziom materii organicznej w glebie o kilkaset pro-
cent w ciagu kilku minut? (2009-12-22 17:15)
[1]
Dzisiejszy post dotyczyc bcdzie materii organicznej w glebie. Zanim jednak wyjdziesz ze strony nie czytajac
artykulu...
Stop!
Przeczytaj chociaz ten punkt, zeby wiedziec co tracisz i jakiej wiedzy nie posiadziesz:
Chcesz zmienic swój ”piach”, ziemic po budowie, gruz w zyzna glebc w ciagu roku - dwóch bez wytwarzania
czy kupowania ton kompostu?
Chcesz wiedziec jak miec wicksze plony?
Chcesz móc rzadziej podlewac?
Chcesz miec zdrowsze warzywa i owoce?
Chcesz miec mniej rosliny bardziej odporne na na ataki chorób i szkodników?
Chcesz zaoszczcdzic pieniadze na wywozie smieci i roboty na grabieniu lisci?
chcesz ulepszyc swoja glebc bez kopania calej dzialki i bolacych pleców?
Jesli nie interesuje Cic ta wiedza, to nie czytaj dalej - stracisz tylko czas, bo post ten bcdzie odpowiedzia na
ww pytania.
Nie zamierzam pisac artykulu na temat gleboznawstwa, bo (po reakcjach rodziny wiem, ze tylko mnie ten
temat interesuje;)
Chcialbym przedstawic kilka informacji nt. poziomu materii organicznej w glebie oraz roli materii organicznej
(w glebie:)
71
Zatem dlaczego pisac o glebie na blogu o permakulturze? Bo grunt to zdrowie:) i to calkiem doslownie.
Zdrowa gleba daje zdrowe plony.
Materia organiczna w glebie to : bakterie, grzyby, roslin, zwierzcta, wirusy... Slowem wszystkie mozliwe grupy
organizmów zamieszkujace glebc. Materia organiczna to równiez wszystkie ww. skladniki w róznych stadiach
rozkladu. Niektóre z tych skladników sa ”trochc martwe” inne sa juz tak martwe, ze nawet naukowcy nie sa
w stanie dojsc co to jest a raczej bylo. Inna nazwa na te dobrze rozlozone czcsci to humus lub próchnica
glebowa. Wszystkie te skladniki - zarówno zywe jak i martwe sa bardzo potrzebne w glebie. Gleba ich
pozbawiona jest gleba uposledzona. Taka gleba (o ile stan ten bcdzie sic utrzymywal) bcdzie z czasem sic
degenerowac. W zaleznosci od punktu wyjscia i tego jak bcdziemy ta glebc traktowac moze to trwac setki
lat, dziesiatki, a nawet rok ( i mniej).
Jakie funkcje pelni materia organiczna w glebie?
-próchnica utrzymuje wilgoc w glebie - bardzo wazne na lekkich, piaszczystych glebach
-zapobiega wymywaniu skladników mineralnych z gleby - bardzo wazne na lekkich, piaszczystych glebach
-chroni przed erozja wodna
-stanowi ”bank” skladników odzywczych dla roslin
-poprawia drenaz gleby np. dzdzownice - bardzo wazne na ciczkich, gliniastych glebach.
-niszczy patogeny roslin i zwierzat
Chcialbym zaznaczyc, ze jakis poziom materii organicznej w glebie wystcpuje zawsze, kwestia w tym by byl
on mozliwie jak najwyzszy (okolo 3-5 % w warunkach polskich jest osiagalne)
Od czego zalezy poziom materii organicznej w glebie?
-temperatury gleby i otoczenia ( im cieplej tym szybciej sic rozklada)
-wilgotnosci (im wilgotniej, ale do pewnego poziomu tym szybciej jest rozkladana)
-ilosci resztek roslin/zwierzat/kompostu corocznie dostarczanych do gleby - im wiccej tym szybciej sic aku-
muluje (proszc pomyslec o lisciach spadajacych z drzew co roku w lesie)
-od zabiegów agrotechnicznych (jak uprawiamy ziemic, czy ja orzemy, przekopujemy itp) im bardziej przekop-
ujemy, orzemy tym szybciej materia organiczna sic rozklada.
O ile na 2 pierwsze czynniki nie mamy duzego wplywu (ewentualnie mozemy podlewac), to na dwa nastcpne
mamy bardzo duzy. Najbardziej istotne jest jednak ten ostatni czynnik. Mozemy dodawac kompost tonami,
ale jesli bcdziemy duzo orac, przekopywac glebc lub zostawiac glebc bez okrycia to i tak akumulacja
(zwickszenie) poziomu materii organicznej bcdzie powolne, lub nawet ujemne.
Jak zatem zwickszyc poziom materii organicznej w glebie? Nalezy dodac duza ilosc nierozlozonej materii
organicznej na wierzch gleby i nie orac czy przekopywac gleby.
Jak mozna zwickszyc w ciagu kilku minut poziom materii organicznej o kilkaset procent?
Ukladamy kostki slomy (tak, takie baloty o rozmiarach kilkadziesiat cm na kilkadziesiat cm na kilkadziesiat
cm). Na nie kladziemy okolo 3 cm wierzchniej warstwy gleby. Na to jeszcze kilka cm warstwc luznej slomy
(zeby zabezpieczyc glebc przed wysuszaniem i erozja wodna) Konstrukcja jest gotowa do sadzenia (wyjatkowo
dobrze udaja sic ziemniaki i motylkowe). To wszystko?
Tak, w ten sposób zwickszylismy poziom materii organicznej w glebie (dodalismy przeciez materic organ-
iczna). W ciagu kilku/kilkunastu miesiccy sloma bcdzie sic rozkladac, co sprawi, ze zostaniemy z na-
jczarniejsza, zyzna gleba.
A co z nawozeniem, czy sloma nie zwiaze calego azotu? Ten problem mozna olac cieplym moczem
(doslownie;). W moczu zawarty jest azot i inne dobrodziejstwa potrzebne naszym kartofelkom:)
Zamiast slomy mozna uzyc równiez np. lisci.
Zdjccie dzicki uprzejmosci wikipedii
Ten post jest wynikiem glosowania czytelników w ankiecie.
A Ty co o tym myslisz? Zostaw proszc komentarz.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzEBnXv8ooI/AAAAAAAAAI4/f_wh928tiwk/s1600-h/Soil_profile.jpg
72
Anonymous (2009-12-23 15:12:15)
Fajny post :) Z ta sloma nawet niewiedzialem ze tak mozna. Pytanie czy da sic w taki sposób uprawiac zborze?
Ciekawi mnie to :)
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-23 16:40:54)
Jezeli chodzi o zboze, to wszystko kwestia skali i oplacalnosci. Czy jest fizycznie mozliwe, by uprawiac w ten sposób
zboze? Tak, jest to fizycznie wykonalne.
Pytania jakie mi sic nasuwaja, to:
1. Jak kombajn móglby jezdzic po balotach slomy?
2. Czy ilosc slomy jaka musimy poswiccic na polepszenie gleby pod uprawc zbóz jest tego warta?
Wydaje mi sic zatem, ze w uprawie zbóz ten sposób jest poprawy gleby bylby nieoplacalny.
Z 1 ha otrzymujemy okolo 4t slomy, na wylozenie 1 ha sloma potrzebne byloby pewnie z kilkadziesiat ton. Kilkadziesiat
ton (przyjmijmy 50) kosztowaloby z 6-7 tys zlotych.
Jest to kwestia odpowiedniej skali - to co jest dobre do uprawy ogródka przydomowego nie jest odpowiednie do za-
stosowania na dziesiatkach hektarów. Na duza skalc do zwickszanie poziomu materii organicznej (M.O.) sluza inne
techniki. Najwazniejsze jest jednak by w uprawie roli ograniczyc utratc materii organicznej, gdyz potencjalne straty
o wiele przekraczaja to co roku mozna ”dostarczyc” do gleby (w postaci resztek pozniwnych).
Jak zwickszyc poziom materii organicznej w glebie na duza skalc to temat mojego nastcpnego postu.
Czy odpowiedzialem na Twoje pytanie?
Anonymous (2009-12-23 17:47:15)
Odpowiedziales.
Sokomaniak (2010-09-29 12:12:40)
Nie rozumiem... Na wierzch gleby (czyli naszej dzialki) kladziemy te bale slomy i to jeszcze posypujemy 3cm gleby.
To znaczy, ze nagle mamy ogródek wyzej o kilkadziesiat centymetrów? Ile czasu zajmie aby ta sloma sic rozlozyla i
poziom sic wyrównal? Jak po tym chodzic, przeciez mozna wpasc dziurc w slomie i polamac sobie nogi.
A moze trzeba wykopac dól glcboki na wysokosc slomy, polozyc tam bale, przysypac wykopana gleba i trochc udeptac
by bylo równo. Ale wtedy jak sic rozlozy to ogródek bcdzie nizej.
Corch (2010-10-08 11:12:42)
Mysle ze tc slomc kladzie sic stopniowo. Odslaniamy kawalek ziemi, kladziemy slomc, przysypujemy i tak dalej.3cm
ziemi to chyba trochc malo? Kosci nie powinienes polamac bo jak pisal Wojtek w poscie o perma grzadkach, przekop-
uje sic je raz, a pózniej sic po nich nie chodzi. Byl nawet link do filmu... A na wykopanych sciezkach zakopywac slomy
raczej nie bcdziesz?
Postanowilem ze bcdc namawial siostrc, która ma luksus posiadania warzywniaka, do stosowania permakultury. Jej
ziemia przez 10 lat przekopywania i zawzictego usuwania wszelkiej oslony (jak siora przepieli dzialkc to nic sic nie
uchowa) zamienila sic w popiól. Gleba tak tam dostala po tylku ze nawet po deszczu/podlewaniu woda nie wsiaka tylko
zalega na ”popiole” az nie wyparuje! Zacznc delikatnie: wlasciwe grzadki bez przekopywania, wkopanie siana(mamy
wokól duzo nieuzytków wicc raczej skoszc kawal laki zamiast kupowac slomc) sciólkowanie i kompostowanie. Jak sic
przyjmie bcdc parl dalej:D
Pozdro
73
Keyline designe - czyli jak przyspieszyc procesy glebotwórcze kilkaset razy i sprawic, ze
nasze gospodarstwo bcdzie suszoodporne (2009-12-23 20:45)
[1]
Proces glebotwórczy to wytwarzanie gleby. Dzieje sic to dzicki wietrzeniu (erozji) skaly macierzystej, potem
róznorodne organizmy(grzyby, rosliny, bakterie, zwierzcta) w procesie sukcesji ekologicznej zmieniaja ta luzna
skalc, w tctniacy zyciem twór, jakim jest gleba. Wiccej na temat sukcesji ekologicznej mozesz poczytac [2]tu-
taj (tak gdzies w polowie tekstu)
Wedlug potocznej wiedzy 1 cm gleby tworzy sic kilkaset do tysiaca lat. Jest to prawda, w naturalnych
warunkach.
W naturalnym lesie wytwarzane jest okolo 0,2t/ha/rok.
Tak, 200 kilogramów na hektar na rok. W traceniu gleby poprzez róznego rodzaju erozje, utlenianie ma-
terii organicznej itp. czlowiek osiagnal trzeba przyznac zadziwiajaca bieglosc. Wiele osób slyszalo o tym
w kontekscie krytyki socjalizmu, ze ZSRR zdegradowalo jedne z najzyzniejszych gleb swiata - ukrainskie
czarnoziemy. Trzeba przyznac, ze USA nie pozostawalo im dluzne i doprowadzilo do podobnego stanu de-
gradujac swoje zyzne niegdys gleby preriowe. Stosowane przez wiele lat praktyki rolnicze doprowadzaly do
tego, ze w ciagu roku tracono na ha do 40 ton gleby. Polepszenie techniki rolnej sprawilo, ze dzisiaj przecictnie
traci sic ”tylko” 5 ton na ha. Sytuacja zmienila sic zatem z katastrofalnej w tragiczna.
Jak latwo widac nie jest to sytuacja, która moze trwac w nieskonczonosc.
W skrajnych przypadkach dzialalnosc czlowieka jest w stanie doprowadzic do utraty 1000 ton gleby w ciagu
kilku tygodni (lawiny blotne, które powstaja po wycicciu lasów w poludniowej Azji). Zatem w ciagu
roku jestesmy w stanie stracic glebc wytwarzana przez 5000 tysiccy lat. Taka sytuacja nie moze trwac
w nieskonczonosc.
Czy mozemy zatem cos zaradzic w tej sprawie? Czy mozemy odwrócic czy chociaz zatrzymac te niekorzystne
trendy?
Tak!
W pierwszej polowie ubieglego wieku pewien australijski inzynier górnictwa Percival Alfred Yeomans stracil
w pozarze buszu brata (przed pozarem buszu nie da sic uciec - rozprzestrzenia sic z prcdkoscia nawet ponad
74
200 km na godzinc). To tragiczne wydarzenie sklonilo go do stworzenia systemu, który rozwiaze najbardziej
dotkliwe problemy Australii, czyli pozary bcdace konsekwencja suszy. Z czasem pojawilo sic rozwiazanie
- Keyline design ( termin nieprzetlumaczalny na jczyk polski; oznaczajacy cos w rodzaju ”projektowania
przeplywu”)
Czym zatem jest Keyline design stworzony przez P. A. Yeomans’a ?
To sposób projektowania krajobrazu (rolnego, lesnego), który wykorzystujac topografic terenu dazy do
maksymalizacji wykorzystania wody. W tym celu wykorzystuje sic wysoko polozone(w danym terenie) tamy,
specyficzny sposób przygotowania gleby (o tym za chwile), odpowiedni wypas zwierzat, kanaly irygacyjne.
Dzicki odpowiedniemu projektowi 2 osoby sa w stanie w ciagu kilku godzin nawodnic 280ha, bez uzycia
pomp.
Jak przyspieszyc wytwarzanie gleby kilkaset razy?
P. A. Yeomans zauwazyl, ze przy odpowiednim sposobie gospodarowania ziemia da sic wytworzyc kilka cm
gleby w ciagu 1-3 lat.
Jak to zrobic?
Ziemia powinna byc pastwiskiem, run pastwiska powinna zawierac rosliny glcboko korzeniace sic, najlepiej
o bardzo ekspansywnym systemie korzeniowym.
Gdy wzrost wegetatywny roslin jest maksymalny (fachowo w momencie strzelania roslin w klos) stosuje sic
specjalny plug(z ang. Yeomans Keyline Plow), to taki ulepszony kultywator(z ang. chisel plow). ”Orkc”
przeprowadza sic dokladnie w poprzek stoku. Dzicki temu kazda woda która spadnie na dany teren wsiaknie
w glebc a nie splynie po powierzchni. Jednak najwazniejszym dzialaniem tego kultywatora jest podciccie ko-
rzeni oraz napowietrzenie gleby. Kultywator w przeciwienstwie do zwyklego pluga nie powoduje odwrócenia
warstw gleby ”do góry nogami”.
Dodatkowym dzialaniem, które trzeba przeprowadzic jest intensywny wypas zwierzat w tym czasie. Przy-
gryzienie roslin, nawóz z odchodów zwierzat, powoduj gwaltowny wzrost roslin, podciccie korzeni sprawia, ze
do gleby dostaje sic sic (bez jej odwracania) umozliwia zachodzenie procesu rozkladu materii organicznej oraz
mozliwosc glcbszej penetracji korzeni gwaltownie rosnacych roslin. Rosliny bcda mogly szybko ukorzenic sic
do poprzedniego poziomu (w koncu wczesniej rosnace tam korzenie rozkladaja sic). Dodatkowo kultywator
ulatwi wzrost korzeni na wicksza glcbokosc niz poprzednio.
Po spasaniu roslinnosci przez zwierzcta daje sic trochc czasu by rosliny odzyskaly sily, po czym prowadzi
sic normalna gospodarkc pastwiskowa. Po kilku miesiacach zabieg powtarza sic, z ta róznica, ze tym razem
kultywatorem pracuje sic glcbiej.
Efektem tej dzialalnosci jest wytworzenie bardzo zyznej gleby w przeciagu zaledwie kilku sezonów.
Yeomans napisal 4 ksiazki (3 z nich dostcpne w wersji online pod linkami w nazwie ksiazki) Niestety nie
zostaly przetlumaczone na j.polski :
[3]The Keyline Plan,
[4]The Challenge of Landscape,
Water For Every Farm,
[5]The City Forest.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
A Ty co o tym myslisz?
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzJzo67nTUI/AAAAAAAAAJA/_trA5Y5Ni1E/s1600-h/-Keyline_irrigation_
channel_at_Orana.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
3. http://www.soilandhealth.org/01aglibrary/010125yeomans/010125toc.html
4. http://www.soilandhealth.org/01aglibrary/010126yeomansII/010126toc.html
5. http://www.soilandhealth.org/01aglibrary/010127yeomansIII/010127toc.html
75
Anonymous (2009-12-23 21:32:32)
Przyznam sic ze jest to dla mnie szokujace. Sa moze jakies filmy dostcpne w internecie o tym. Najlepiej z napisami o
ile sa :)
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-23 21:59:24)
Domyslam sic, ze chodzi o erozjc? Niestety nie znam zadnych filmików nt. po polsku lub z polskimi napisami.
http://fakty.interia.pl/newsroom/news/chiny-lawina-blotna-zabila-27- osob,947179 To tragiczny przyklad, którego
powodem jest erozja.
http://www.youtube.com/watch?v=qbEgKt-c2OI to przedstawia silc ”rzeki blota”
Dzicki temu filmikowi widzimy, ze erozja to nie tylko problem rolnika, który ma gorsze plony. To równiez problem
calego spoleczenstwa, poniewaz osady, które niesione sa z woda przyczyniaja sic do wyplycania zbiorników reten-
cyjnych, obnizania sprawnosci elektrowni wodnych...
Proszc równiez wpisac w wyszukiwarkc ”dust bowl”, najlepiej wlaczyc opcje wyszukiwania obrazów - mówia za siebie
Dust Bowl to nazwa na silna erozjc wietrzna, która doswiadczyly Stany Zjednoczone w latach 30/40 ubieglego wieku.
Przyczyna byly zle praktyki rolne oraz niespotykana susza (na która jednak musimy byc równiez dzisiaj przygotowani).
Anonymous (2009-12-23 22:05:29)
W sumie to chodzilo mi o keyline designe. Ale o lawinach blotych sobie poogladalem. Czasami conieco pokazuja cos
w TV. Nawiasem mówiac ciekawe dlaczego dotyczy to tylko afryki i azjii przeciez w europie swego czasu tez masowo
wycinano lasy.
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2009-12-23 22:20:55)
Pod tym bardzo dlugim linkiem mozna znalezc duzo filmików o Keyline design.
http://video.google.pl/videosearch?q=keyline %20designe &oe=utf-8 &client=firefox-a &rlz=1R1GGGL en-GB
PL348 &um=1 &ie=UTF-8 &sa=N &hl=pl &tab=wv #oe=utf-8 &client=firefox-a &rlz=1R1GGGL en-GB
PL348 &um=1 &ie=UTF-8 &sa=N &hl=pl &tab=wv &q=keyline+design
W Europie nie wystcpuja lawiny blotne, poniewaz mamy inny klimat - umiarkowany. Z tego powodu opady deszczu
sa rozlozone w roku dosc regularnie. W cieplejszych klimatach niz nasz wystcpuja bardziej intensywne deszcze (znane
sa przypadki, ze w ciagu 24 godzin na dany teren spadl deszcz bliski srednim rocznym opadom w Polsce). Zwlaszcza
deszcze monsunowe niosa ze soba to zagrozenie.
Anonymous (2010-05-22 20:09:38)
lawiny blotne moze nie ale obsuniccia terenu, i to dosc grozne tak. Przykladem jest tragedia Jaworzyny Krynickiej
z przed paru lat. Do której, nawiasem mówiac, doprowadzila glupota ludzka i wiara iz regulacja rzek - betonowanie
koryta- uratuje ludzi przed powodziami,a skutek jest wrccz odwrotny. I rzecz jasna idiotyczna masowa wycinka drzew,
lasów, w rejonach górskich, odslaniajac tym samym teren, koryto, dla splywu ogromnych ilosci wody.
Niestety wspólczesny czlowiek zapomnial jak cenne i pomocne jest obserwowanie przyrody i sluchanie jej glosu.
76
Jak kultura moze wplynac na ograniczenie plonów. (2009-12-24 23:54)
[1]
Niektórzy ludzie uwazaja to za rarytas, a Ty?
Dzisiejszy wpis jest konsekwencja swiatecznej rozmowy z moja narzeczona...
Kilka tygodni temu na jednym z forów internetowych zamiescilem wpis o wegetarianizmie. Wklejc tutaj
nieco poprawiony fragment tego wpisu:
”Oczywiscie we wspólczesnym modelu rolnictwa jedzenie micsa jest ”niewydajne”. Zwlaszcza jesli karmi sic
krowy zbozem a nie trawa. Pod tym wzglcdem wegetarianie sa pozyteczni. Jesli wiccej ludzi jadloby micso,
to popyt na zboze (i soje) bylby wickszy, wicc nasze smaczne miccho byloby drozsze:)
Wegetarianizm(jesli mialby miec pobudki etyczne) i mialby byc zastosowany do calosci populacji jest...bardzo
niewydajnym systemem lub hipokryzja.
Wegetarianie jedza mleko - krowa musi sic mniej wiccej raz do roku ocielic, zeby dawala mleko. Mniej wiccej
polowa jej dzieci to byczki. Jak wiadomo byk mleka nie daje:)
Do utrzymania krowy potrzeba okolo 1 ha pastwiska (zakladamy, ze chcemy dbac o zwierzcta i nie karmic je
nienaturalnym pokarmem jakim dla krowy jest zboze).
Po 11 latach mamy 6 krów(jedna matka+5dzieci - jalówek) i 5 byków. Do których utrzymania potrzebujemy
11 ha pastwiska. To wszystko po to by doic 1 krowc! Jak latwo zauwazyc nie jest to system zrównowazony.
Podobnie jest z kurczakami a raczej jajami (z tym, ze mlode kogutki sa od razu zabijane - nie oplaca sic
kurczaków odmian ”jajecznych” tuczyc.)
Bill Mollison - twórca pojccia permakultura projektowal raz system permakulturowy wyznawcom Hare
Kryszna. Oni sa wegetarianami pijacymi mleko. Chcieli hodowac swoje krowy do produkcji mleka, ale
nie moga jesc ich micsa. Mollison powiedzial, to sprzedajcie krowy do rzezni - wtedy ich nie zabijecie i
jeszcze na tym zarobicie.
Nie, nie mozna czerpac korzysci z cierpienia zwierzat, a tym bardziej z ich zabijania. Powiedzial, ze w takim
razie nie moze im pomóc, bo z tej sytuacji nie ma rozsadnego rozwiazania, bo (tutaj przedstawil te obliczenia
o krowach, które napisalem powyzej)
Krysznowcy jednak znalezli rozwiazanie. Nie bylo ono rozsadne, ale rozwiazanie znalezli:
Wieczorem, ”zbcdne”byczki i krowy wypuszczali poza ogrodzenie. Tam po prostu znikaly. Tylko krew i kosci
zostawaly zawsze. Gdy wie sic, ze akcja toczy sic w Indiach, a osada o której mowa znajdowala sic na terenie
gdzie wystcpuja tygrysy chyba nikt nie ma watpliwosci, co dzialo sic z tymi niechcianymi zwierzctami.
Los je spotkal dokladnie ten sam jesli skonczylyby jako kotlet czy tatar:) na ludzkim talerzu. Przy okazji
wiele glodnych ludzi (w Indiach ludzie nadal umieraja z glodu) mogloby sic najesc.
Podsumowujac wegetarianie i micsozercy sa sobie potrzebni i wspieraja sic nawzajem:) Dokladnie jak w
naturalnych, zdrowych ekosystemach:)”
Czy zatem uprzedzenia sprawiajace, ze plony z ha sa mniejsze niz potencjalnie mozliwe dotycza tylko
77
”nierozsadnych” wyznawców Hare Kryszna?
Nie.
To dotyczy równiez nas ”normalnych” Polaków. Ogromna wickszosc Polaków majacych dostcp do ogrodów,
pól, lasów, dzialek, stawów nie wykorzystuje z powodów kulturowych ich pelnego potencjalu. Kto z nas
zjada psy, konie, slimaki, czy zaby?
Wszystkie ww stworzenia sa przez niektóre nacje zjadane, niektóre sa nawet uznawane za przysmak (raz w
Grecji widzialem tackc pól kilogramowa winniczków w cenie 8 albo 20 euro). Nie wykorzystanie poszczególny
plonów moze nawet sprawic, ze spadnie wydajnosc innych plonów. Proszc w tym momencie pomyslec o sli-
makach w grzadce salaty. Przecictny czlowiek pomysli ”o cholera, muszc cos z nimi zrobic (czyms opryskac
lub wyzbierac rccznie), znowu czeka mnie niewdzicczna robota w ogródku”. Francuz pomysli(tak, uzywam
stereotypu:): ” swietnie bcdzie dzis na obiad salatka i smazone slimaki, muszc leciec po jakies dobre wino z
tej okazji”.
Nie wykorzystujac niektórych plonów sprawiamy, ze kilka [2]nisz ekologicznych jest nie zapelnionych, co jest
przyczyna dodatkowej, nieproduktywnej pracy (np. ochrona warzywniaka przed slimakami).
W telewizji swego czasu slyszalem o bezdomnym czlowieku, który zabijal psy i je zjadal. Ludzie z jakiejs orga-
nizacji chroniacej prawa zwierzat zglosili na policjc informacje o popelnieniu przestcpstwa czy wykroczenia.
Pan ten zostal skazany (kara chyba w zawiasach). Jakos nie jestem w stanie potcpic tego czlowieka, a Ty?
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Co o tym myslisz, moze tez znasz tez jakis dobry przepis na slimaki? Zjadlbys psa, konia, zabc, swierszcza?
Jesli nie, to dlaczego?
Zyczc wszystkim smacznego karpia:) wesolych swiat Bozego Narodzenia spcdzonych w rodzinnym gronie i
szczcsliwego nowego roku.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzPx33TqF0I/AAAAAAAAAJI/Cc3260b8koo/s1600-h/SteamyKitchenEscargot.
jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/nisze-ekologiczne-w-permakulturze.html
Anonymous (2009-12-25 16:51:40)
Oprócz kota i psa zjadl bym cala resztc. Populacja psów i kotów jest przez ludzi kontrolowana wicc niema tutaj chyba
problemu.
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2009-12-25 21:15:40)
To, ze populacja psów i kotów jest przez ludzi kontrolowana nie znaczy, ze jest wykorzystywana jako zródlo jedzenia,
czy cos produktywnego. Populacje slimaków w wickszosci ogrodów równiez sa kontrolowane, jednak nie sa zjadane.
Analogicznie populacja krów w przypadku wielbicieli Hare Kryszna byla kontrolowana, jednak nie byla produktywnie
wykorzystywana.
Oczywiscie nie potcpiam, ze nie jesz psów i kotów:) Mozna wiedziec dlaczego bys ich nie jadl? Sam prawdopodobnie
mialbym problemy z ich zjedzeniem. Po prostu stwierdzam fakt, z którym sic nalezy liczyc w procesie projektowania.
Przyznam sic, ze raz próbowalem upiec slimaki. Byly niesamowicie smierdzace i nie podobala mi sic ich ”konsystencja”.
W czerwcu jadc do Prowansji na slub znajomych. Moze tam sic przekonam?
Równiez pozdrawiam.
Anonymous (2009-12-26 15:26:22)
Oczywiscie przez wzglcdy kulturowe.
Piotr
Azzie (2010-01-03 18:13:20)
Ja bym zjadl wszystko, pod warunkiem ze byloby dobrze przyrzadzone i nieszkodliwe. Co za roznica, pies, kot, krowa
czy slimak.
78
Slimaki jadlem, kupilem mrozone z sosem czosnkowym (po burgundzku czy jakos tak ;) ), konsystencja troche jak
grzyby. Nie byly zle, ale jakis rarytas to tez raczej nie.
Wojciech Majda (2010-01-03 19:08:43)
Ja tez mam malo ograniczen kulinarnych. Slimaki, które ja przyrzadzalem byly zebrane przez mnie wlasnorccznie:)
Chcialem wykorzystac te zupelnie nie wykorzystane zasoby, które mam pod nosem. Niestety sztuka kulinarna mnie
pokonala. Nastcpnym razem zamiast je przeglodzic tydzien (trzeba tak zrobic, gdyz moga miec w jelitach rosliny
potencjalnie trujace dla czlowieka) wrzucc im swieze ziele tymianku (gdzies o tym wyczytalem).
skirge (2010-02-07 10:31:12)
Na slimaki proszc uwazac bo przenosza pasozyty (motylica watrobowa).
Wojciech Majda (2010-02-07 11:22:13)
Dzicki za ostrzezenie - nie mialem pojccia. Czy gotowanie/smazenie nie niszczy tego paskudztwa?
Wojciech Majda (2010-02-07 11:33:49)
Wg. Wikipedii to blotniarka moczarowa (nic nie pisza o winniczku) jest zywicielem posrednim. No ale strzezonego
Pan Bóg strzeze... Zwlaszcza, ze Wiki nie zawsze jest najbardziej wiarygodnym zródlem informacji.
Anonymous (2010-02-07 23:47:44)
Witam
Motylica watrobowa jest przenoszona tylko przez blotniarkc moczarowa ;). Wystcpuje ona na podmoklych/wilgotnych
pastwiskach i lakach, a tam chyba nie masz zamiaru sic wypasac :).
Na ”suchym” terenie za to jest motyliczka watrobowa [bardzo podobny pasozyt, ale moim zdaniem wyglada ladniej
;)], na szczcscie z jej strony nie ma ryzyka, bo przenosza ja mrówki.
Pozdrawiam
Hania [studentka zootechniki]
Wojciech Majda (2010-02-08 08:28:55)
Dzickujc za informacje. Moje slimaki zbieralem z okolicznego terenu (zdziczalego parku, laki i bagienka wlasnie.) To
na pewno byly tylko winniczki.
Wczoraj w mojej glowie powstala teoria, dlaczego moje slimaki byly smierdzace i niejadalne:
Niektóre z slimaków podczas glodzenia mogly zdechnac. Jesli by stalo sic w 2 dniu, to potem przez 5 nastcpnych
mogly sic rozkladac... Nastcpnym razem sprawdzc dokladnie i w trakcie ich mycia bcdc tylko te zywe... przetwarzal
(nie chcialem napisac, ze bcdc je gotowal zywcem :)
Corch (2010-08-13 15:16:43)
W tym roku tez próbowalem winniczków.
PRzepis:
http://www.mojegotowanie.pl/przepisy/przekaski/winniczki z czosnkiem
Posilek pracochlonny, a smak i ilosc oprzymanego pozywienia srednia. Jako przystawka moze byc.
Psa, kota, konia bym zjadl, ale jedynie w ekstrymalnej sytuacji.
Co do wegetarian: nie podzielam ich pogladów od strony technicznej jak i idealowych. Technichna stronc opisales
powyzej. Idealy... Szkoda mi zwierza, które sa traktowane jak surowiec, a nie jak cos co zyje. Najlepszym rozwiazaniem
bylo by zywienie sic zwierzctami z wlasnej chodowli jednak nie zawsze mamy do tego warunki.
Sokomaniak (2010-09-29 12:27:37)
Ja to bym zjadl wszystko jakbym musial: konia, psa, kota itd.
Slimaki jadlem w Grecji, zaden dla mnie rarytas. Duzo zucia, wysoka cena, smak raczej blotny.
79
Permakultura i lesne ogrody cz.3 (2009-12-25 21:20)
Jako, ze w sondzie prowadzi temat lesnych ogrodów (to Wy, moi czytelniczy wplywacie na tematykc postów)
postanowilem szybciej niz zamierzalem napisac wpis co lesnych ogrodach cz. 3.
Przechodzac do konkretów, serwujc kolejna dawkc informacji dotyczacych lesnych ogrodów.
Poprzednie wpisy mozesz przeczytac pod tymi linkami:
[1]cz.1
[2]cz.2
Oto kolejne czynniki, na które powinnismy zwrócic uwagc, przy projektowaniu lesnego ogrodu.
Glcbokosc ukorzeniania sic roslin. Powinnismy laczyc rosliny o róznym systemie korzeniowym. np. plytkim,
srednio glcbokim i glcbokim systemie korzeniowym. Pozwoli to uniknac lub zminimalizowac konkurencjc
micdzy roslinami. Wynika to z tego, ze rózne rosliny maja wickszosc korzeni na róznej glcbokosci, dzicki
czemu rosliny ”nie wchodza sobie w paradc”. Przy dobrym projekcie, rosliny nie tylko sobie nie przeszkadzaja,
ale siebie nawzajem wspieraja. Dzieje sic tak zwlaszcza przy wspólpracy roslin o glcbokim systemie ko-
rzeniowym z roslinami o plytkim systemie. Rosliny o plytkim systemie korzeniowym chronia górna warstwc
gleby przed erozja gcsta platanina korzeni. Rosliny o glcbokim systemie korzeniowym wydobywaja wodc
oraz substancje odzywcze dla roslin o plytko polozonych korzeniach. Na skalc przemyslowa wykorzystuja
ta zasadc Chinczycy, którzy w swoich systemach agrolesniczych lacza uprawc zbóz z drzewami. Paulownia
puszysta ( Paulownia tomentosa ) inaczej Cesarskie Drzewko Szczcsci bywa sadzone z pszenica. Nie dosc, ze
drzewo to sluzy za wiatrochron dla pszenicy, co zwicksza plon pszenicy. To jeszcze paulownia puszysta ma
wickszosc korzeni na glcbokosci 40-100 cm, pszenica natomiast na glcbokosci 0-30 cm. Paulownia wychwytuje
zatem wickszosc nawozów sztucznych, które zostana wymyte poza zasicg korzeni pszenicy. Nie dosc, ze za-
pobiega sic w ten sposób zanieczyszczeniu wód gruntowych rzek, strumieni i jezior, to jeszcze przyspiesza to
wzrost drzewa. Czcsc nawozu zostaje jednak ”zwrócona” pszenicy, gdyz paulownia jest drzewem lisciastym

gubiacym liscie na zimc. Liscie przyczyniaja sic zatem do tworzenia gleby i dostarczaja glebie sciólki oraz
dobrego ekologicznego nawozu.
Kolejna dawka porad juz w nastcpnym poscie dotyczacym lesnych ogrodów.
A Ty co o tym myslisz?
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-lesne-ogrody-cz-2.html
Anonymous (2010-03-06 18:19:58)
Wszystko to brzmi wspaniale. Las w moich oczach wyglada na zamknicty i zrównowazony ekosystem - wicc posiadac
taki samoregulujacy sic system w ogrodzie to wspaniala idea.
No i tu nadchodza schody.. Bo opisujesz duzo roslin egzotycznych, piszesz o orzeszkach z sosny, o roslinach z Syberii
i z Chin.. I jakos to do mnie nie trafia :/ Nawet jesli z ciekawosci posadzilbym takie rosliny, to nie wiem czy mialbym
ochotc na zbieranie ich owoców. Nie wiem czy by mnie przekonaly.
Nie wiem na ile moje spostrzezenia pokrywaja sic z wnioskami innych czytelników, nie chcc abys odbieral to jako
krytykc. Chcialbym natomiast poprosic cie o artykul napisany pod polskie realia i polski sceptycyzm.
Czyli - typowy polski ogród/sad przydomowy/dzialkowy - jablonie sadzone po kilka metrów od siebie, a pod nimi
wymagajacy pielcgnacji i grabienia trawnik. Wchodzisz TY - permakulturniak - i sadzisz. Przeksztalcasz bezproduk-
tywny trawnik w krzewy, pnacza itd
(najlepiej aby rosliny byly wieloletnie, i znane w Polsce)
Daloby sic stworzyc taki artykul?
80
Anonymous (2010-03-06 19:34:30)
Pewne zaraz otrzymasz odpowiedz, ze wickszosc polskich roslin wcale polskimi nie sa.
Permakultura nie jest polskim ruchem, wicc i rosliny wymieniane przez kolegc Wojtka, sa jakby obce, wyciagnicte z
zagranicznych schematów.
Jak dla mnie niektóre wpisy czuc jakby trochc, dziecicca naiwnoscia. Klimat i realia mamy trochc inne niz za granica
i nie wszystkie pomysly bcda tak fajnie funkcjonowac, jak sa na blogu opisywane. To samo sic tyczy wzglcdów eko-
nomicznych, sprzedaz plonów i zyski pewnie nie bcda takie super jak bywaja opisywane i trzeba sic z tym liczyc.
Kolega Wojtek z teoria to moze i jest ok, ale zeby jeszcze tej praktyki bylo wiccej.
Pozdrawiam autora i czytelników:)
Wojciech Majda (2010-03-06 19:57:16)
Witam Anonimowy1 i Anonimowy 2.
@Anonimowy1
Wpis dodany do listy oczekujacej.
Za miesiac, dwa (jak juz cieplej bcdzie) to nawet bcdc robil filmik na ten temat, takze cierpliwosci proszc :)
Twój sceptycyzm nie jest oczywiscie bezpodstawny, inni Czytelnicy równiez czcsto poruszaja ta kwestic.
Anonimowy 2 napisal Ci co ja bym napisal (wiele z roslin ”polskich” wcale nie jest polskie:)
W micdzyczasie mozesz przeczytac niedawny wpis o nawozach azotowych:
http://permakulturnik.blogspot.com/2010/03/permakultura-i-nawozy-azo towe-cz3 04.html
Jest w nim zawarty ”przepis”na system agrolesniczy (rokitnik + róza pomarszczona + króliki). Zamiast rokitnika/rózy
mozesz podstawic jablon, czy inne drzewka. Jedyne o czym musisz pamictac, to to, ze niektóre rosliny wymagaja
lepszej gleby. Z czasem poprzez zwickszenie poziomu materii organicznej i ”intensywne” zgryzanie roslin zyznosc gleby
sic wytworzy, no ale do tego czasu rosliny bardziej wymagajace moga sic nie przyjac/slabo rosnac.
W artykule opiszc system bez zwierzat uzytkowych.
@Anonimowy 2
Podane przeze mnie rosliny sa sprawdzone pod katem wytrzymalosci na nasze warunki atmosferyczne.
Masz moze jakies zastrzezenia co do konkretnych przykladów? Latwiej byloby mi odniesc sic jezeli wiedzialbym o co
chodzi.
Które rozwiazania ekonomiczne uwazasz za naiwne?
Moim zdaniem wickszosc przedstawionych tu przykladów polega na dwóch rzeczach:
-ciccie kosztów (np. na nawozach azotowych)
-zwickszanie produktywnosci (intensywne spasanie bydla, keyline, swale)
Doktoratu z zarzadzania nie mam, ale jesli cos jest tansze i mozna tego wyprodukowac wiccej a na dodatek mozna
klientowi zakomunikowac, ze produkt jest lepszy, to dlaczego mialoby to byc naiwne?
Rzeczywiscie mam duza wiedzc teoretyczna, te praktyczna jednak szybko nadrabiam :)
Pozdrawiam wszystkich.
Anonymous (2010-03-06 21:21:18)
Super, w takim razie uzbrojc sic w cierpliwosc, a w tym czasie czytal inne artykuly. Pozdrawiam równiez.
Anonymous (2010-03-08 16:01:35)
Sluchajcie ziomki. W Angli permakultura kwitnie przepieknie. Klimat podobny. Rosliny podobne. Widzialem filmy
i rozmawialem z kilkoma Permacculture Guys z angli i maja juz dawno rozwiniete Food Foresty. Takze i w polsce da
to sie pieknie zrobic. Zwlaszcza, ze klimat jakby ku ocieplaniue sie ma :) Pozdro Wojtek...
Wojciech Majda (2010-03-08 16:14:27)
Witaj Anonimowy.
Rzeczywiscie klimat mamy podobny do angielskiego. Na szczcscie dla nas nie identyczny :)
Zima trochc zimniej, latem trochc cieplej
81
Równiez pozdrawiam.
Anonymous (2010-03-08 18:21:07)
Oj, wiem o Anglii, i widzialem prezentacje angielskich lesnych ogrodów na youtube. Jednak ja 3 lata zylem w Anglii,
i wiem ze klimatu polskiego nie da sic porównac z angielskim.. Przez 3 lata które tam mieszkalem, snieg padal przez
2 tygodnie w sumie, i z tego 1,5 tygodnia podczas zimy 08/09. Zimc 09/10 spcdzalem juz w Polsce, no i nie ma
porównania...
Na wlasny uzytek, uznajc ze w Anglii sa jedynie dwie pory roku - wiosna i jesien. Poza tym, powietrze wydaje mi sic
wilgotniejsze w UK. Czuc po kosciach. Temperatura jakby nizsza niz termometr wskazuje.
Dlatego, nie wydaje mi sic, aby wizyta w angielskim lesnym ogrodzie, sporzadzenie szkiców, ewentualne pobranie
sadzonek i przeniesienie tego na polski grunt zdalo egzamin..
Wystarczy ze spojrzc za okno na polskie gole szare trawniki, gole krzewy itd, a potem spojrzc na zdjccia które
wykonalem rok temu, o tej samej porze w Anglii - soczysta zielen! Wszcdzie!
Do stworzenia takiego lesnego ogrodu potrzeba innych roslin - takich zadomowionych u nas. Hmm, a czy w Niemczech
istnieja takie ogrody? Tu klimat powinien byc zblizony :) Niestety nie znam niemieckiego wicc nawet google nie
pomoze za wiele. Ale mimo to - zaraz sprawdzc :)
Anonimowy - inicjator rozmowy ;) pozdrawia
Wojciech Majda (2010-03-08 18:51:33)
Witaj Anonimowy inicjatorze:)
W Anglii jest klimat umiarkowany morski w Polsce mamy klimat przejsciowy tzn. przejsciowy micdzy morskim a
kontynentalnym.
Sa pewne róznice - jak piszesz w Anglii jest wilgotniej niz u nas. Ma to swoje plusy i minusy (trochc mniej chorób
grzybowych np.)
Sezon wegetacyjny mamy krótszy (210 dni), oni 252 dni ale za to niebo czystsze.
U nas lepiej rosna orzechy, poza tym wiele roslin produkuje wiccej substancji leczniczych i odzywczych.
Wszystko dziala w dwie strony.
Rosliny rzeczywiscie brac lokalne - jak tylko sa...
W Niemczech jest jakas grupa zajmujaca sic permakultura, wicc pewnie i lesne ogrody maja.
Pozdrawiam
Anonymous (2010-03-08 19:25:40)
Przeszukalem net. Rzeczywiscie, maja swoja ”akademic” http://www.permakultur-akademie.net
Znalazlem tez ofertc kursu, niestety szansa na to by byl refundowany juz przepadla :/
http://www.scribd.com/doc/24223789/Permaculture-Design-Course
Wojciech Majda (2010-03-08 20:42:46)
W tym roku bcdzie organizowany PDC w Polsce. Bcdc staral sic, zeby jedna, albo dwie osoby mialy kurs po nizszych
stawkach (pokrywaja koszty wyzywienia)
Anonymous (2010-04-09 20:39:05)
wlasnie znalazlem powyzszy artykul.
jestem pod wrazeniem.juzsobie wyobrazam jak mogloby to wygladac u mnie jak wybuduje domek.
ale jaka dzialka na to. ogród lesny i sad..to sporo miejsca.
no wlasnie ile??
bcdc sledzil ten watek
pozdrawiam
kropekkkk
82
Wojciech Majda (2010-04-09 22:56:51)
Wszystko zalezy od celów jakie sic chce osiagna. Jesli chce sic zalozyc lesny ogród, to juz nie trzeba sadu:) Zeby miec
wickszosc owoców i warzyw wystarczy 500m2. Jesli chce sic miec zwierzcta dobrze jest miec trochc wiccej, choc z
drugiej strony zwierzcta moga jesc rzeczy, których czlowiek nie zje...
Jesli kropekkkk okreslisz co chcesz osiagnac bcdzie latwiej podac przyblizona powierzchnic.
Anonymous (2010-05-07 10:59:16)
Sosna zwyczajna moze byc równiez roslina typu ”2 w 1”. Igliwie (a takze szyszki) mozna wykorzystywac, tak jak to
bylo powiedziane w artykule, do sciólkowania roslin lubiacych kwasne podloze. Sosna zwyczajna jest roslina lecznicza,
olejki sosnowe wykorzystywane sa w aromatoterapii, a z wiosennych paków mozna wytwarzac domowy syrop przeci-
wkaszlowy lub aromatyczna nalewkc. Nie potrzeba izolowac olejku sosnowego aby napawac sic jej zapachem, wystarczy
posadzic chocby jedno drzewo w poblizu domu. Nigdy nie sadzmy duzych drzew w odleglosci mniejszej niz 20 m od
domu, a wysokich i zimozielonych od strony poludniowej. W mniejszych ogrodach nalezy sosnc przycinac. Nasza
rodzima sosna nadaje sic równiez na formowane zywoploty. Oczywiscie do ciccia i formowania nadaja sic jedynie
mlodsze egzemplarze (nie ogolocone od dolu).
Sosna zwyczajna w przeciwienstwie do koreanskiej jest wytrzymala na mrozy na terenie calego kraju.
Sosna syberyjska rosnie bardzo, bardzo wolno i mozemy nie doczekac sic nasion.
Jola
Wojciech Majda (2010-05-10 21:11:15)
Dzicki za informacje. Dane amerykanskie i angielskie mówia, ze orzeszków sosny koreanskiej mozemy doczekac sic juz
po 15-20 latach.
Basia (2010-08-16 16:35:04)
Po raz pierwszy spotkalam sic z takim artykulem.Jestem zachwycona.Mam ogród ,maly lasek i próbujc cos uprawiac
.Jestem amatorka i to co przeczytalam na pewno mi bardzo pomorze.Mój ogród jest prowadzony calkowicie bez sz-
tucznych nawozów i bez oprysków .Dlatego mszyce , slimaki , mrówki maja istny raj.Ja sic nie zniechccam i czytam
takie artykuly jak ten.Z niecierpliwoscia czekam na dalsza czcsc.Pozdrawiam.
Wojciech Majda (2010-08-16 16:50:24)
Jak na razie napisalem 10 wpisów stricte o lesnych ogrodach, takze nie ma co czekac ;)
83
Jak wykorzystujac zasady permakultury zapewnic sobie emeryturc lepsza niz w ZUS’e?
(2009-12-26 09:02)
[1]
Dlatego, ze wielu z czytelników tego bloga interesuje sic ekonomia i sa mlodzi...
Nie mamy co liczyc na emeryturc z ZUS’u, IKE, OFE czy innych (nowo)tworów finansowych. Same OFE
od wrzesnia 2008 do wrzesnia 2009 stracily kilkanascie procent zgromadzonych na nich pienicdzy.
Chcesz dowiedziec sic jak zainwestowac swoje pieniadze i miec roczna stopc zwrotu z inwestycji rzcdu 300
% ? [2]Przeczytaj tego posta.
Czy bcdc chcial Cic wrobic w jakis nowy, super oprocentowany fundusz inwestycyjny? Czy bcdc chcial
zapisac Cic do jakiegos OFE (które od wrzesnia 2008 do wrzesnia 2009 stracilo po kilkanascie procent)?
Nie
Bcdc namawial Cic do tego bys zainwestowal (tylko swój czas) i zapoznal sic z zasadami permakultury i
ogrodnictwa. Czy jestes uczniem, studentem, bankierem, taksówkarzem, czy jestes bezrobotnym( a wlasciwie
zwlaszcza jak jestes bezrobotnym). Zainwestuj swój czas, NAUCZ SII jakichs praktycznych umiejctnosci,
wyprodukuj chociaz czcsc swojej zywnosci. Za zaoszczcdzone pieniadze kupuj sobie kilka srebrnych monet
miesiccznie. Opieraj swoja emeryturc na czyms konkretnym.
Bcdc namawial Cic bys posadz jakies produktywne drzewo. Najlepiej orzechowe, czy kasztany jadalne, gdyz
je mozna jesc i przechowywac caly rok. Jesli bcdziesz samowystarczalny jezeli chodzi o zywnosc, to tak jakby
Twoja emerytura byla wyzsza o minimum 300 zl(za zywnosc ekologiczna, która bcdziesz spozywal zaplacilbys
w sklepie prawdopodobnie ponad 600 zl). Zaprojektuj sobie lub zlec komus projektowanie lesnego ogrodu.
Najprawdopodobniej zajmie to kilka lat nim lesny ogród wejdzie w szczyt produktywnosci. Nie wymaga
on duzych nakladów na utrzymanie (zarówno w robociznie jaki i pieniadzach) a potencjalna korzysc, jaka
mozesz z niego miec jest ogromna)
[3]Posadz bluszcz na pólnocne scianie Twego domu, zeby zaoszczcdzic pieniadze na ogrzewaniu.
Dzicki tym bardzo tanim inwestycjom (kwestia kilkudziesicciu zl na narzcdzia i nasiona) z czasem bcdziesz
mógl przy nie zmienionym dochodzie zaoszczcdzic parc zlotych, które bcdziesz mógl dalej zainwestowac.
Bcdc namawial Cic bys rozwazyl, by wybudowac sic na wsi. Za cenc 1 m2 ziemi w miescie mozesz czcsto
84
kupic 1 ar, czyli 100 m2 ziemi na wsi.
Miej rodzinc, dzieci zwlaszcza - one moga Cic utrzymywac na starosc.
Stary wierszyk naszych przodków glosi:
”Klaczka, pszczólka, i pszenica
wywioda z dlugów szlachcica”
Oni dostrzegali, ze prawdziwe bogactwo to ziemia. Ziemia, która odplaca sic obfitymi plonami, jesli tylko
przestrzegamy jej praw.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
A Ty zabezpieczajac sic na starosc wykorzystasz zasady permakultury ?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzXDRb_xOxI/AAAAAAAAAJQ/eDoJRyJu10A/s1600-h/Lange-MigrantMother.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/09/permakultura-inwestowanie.html
3. http://ekobudownictwo.blogspot.com/2009/10/bluszcz-zywa-izolacja.html
Anonymous (2009-12-26 14:21:53)
Przyznam ze po twoich postach zaczolem brac to na powaznie. Przedewszystkim mozna zmniejszyc koszty stale, a
zyski zainwestowac w cos pewnego.
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2009-12-26 17:30:39)
Oczywiscie, ze to sic oplaca.
Ben Bernanke, szef Rezerwy Federalnej (taki amerykanski bank centralny) powiedzial swego czasu, ze moze zagwaran-
towac, ze rzad amerykanski bcdzie w stanie (dzicki pieniadzom z FED’u) zagwarantowac splatc swoich zobowiazan.
Czego jednak FED nie moze zagwarantowac, to jaka wartosc bcda mialy te pieniadze...
W Polsce przeciez jeszcze okolo 15 lat temu praktycznie kazdy byl milionerem (posiadal milion zlotych).
Tak samo mozemy robic sobie projekcje nt tego ile dostaniemy pienicdzy z OFE, ZUS’u, ale my tych pienicdzy nie
kontrolujemy - w kazdej chwili rzad moze zmienic warunki gry (jak zrobiono to niedawno). Lesny ogród stanowic moze
po pierwsze zródlo oszczcdnosci w poczatkowym okresie zycia, których nadwyzkc mozna zainwestowac lub oszczcdzac
(w formie kruszcu, monet)
Po drugie dojrzaly lesny ogród produkuje masc zywnosci, lekarstw i innych pozytecznych produktów. Zatem nasza
emerytura moze byc mniejsza o kilkaset zlotych (wartosc aktualna) bez uszczerbku dla naszej jakosci zycia.
Równiez pozdrawiam
Anonymous (2009-12-26 18:05:09)
Ja sic w tym wszystkim dosc dobrze orictjc. Na piramidc finansowa nie ma co liczyc to jest jasne :)
Pozdrawiam Piotr
Anonymous (2009-12-26 18:08:45)
A i jeszcze mam pytanie! Bo caly czas mówisz o tym ze z lesnego ogrodu mozna wyciagnac zysk jeszcze na drewnie.
Zalózmy ze posadzc sobie jakies drogie drzewo i bcdc chcial je sprzedac, mówiac szczerze nigdzie nie znalazlem
chctnych, zadnych firm co by sic trudnily takim handlem. Moze jakis post na ten temat. I takie pytanko czy jest
jakies drzewo które dalo by szybki zysk z drewna zalózmy w przeciagu 5 lat ?
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2009-12-26 22:54:06)
Zysk na drewnie z lesnego ogrodu mozna osiagnac, jednak piszac o zysku na drewnie zazwyczaj mialem na mysli inne
systemy agrolesnicze, niz lesny ogród. Najlepsze do produkcji drewna sa nastcpujace rodzaje agrolesnictwa :
-lasy pastwiskowe (na pastwisku rosna drzewa)
-rolnictwo alejowe (micdzy rzcdami drzew rosna ”tradycyjne” uprawy rolnicze)
85
-rolnictwo lesne ( w lesie uprawiane sa np. grzyby shitake, boczniaki lub rosliny cieniolubne typu zen-szen)
Wynika to z kilku przyczyn:
1.Po pierwsze najcenniejsze drewno daja drzewa o strzelistym pokroju, takie o prostym pniu i malej ilosci galczi w dol-
nej czcsci pnia. Im dluzsza deskc mozna wytworzyc z danego pnia tym wiccej mozna uzyskac za dana objctosc drewna.
Przykladowo za deska o dlugosci 1 m kosztuje 10 zl, 2m np 25 zl a 3 m moze kosztowac np 60 zl. Drzewo dajace duzo
owoców, czy orzechów rozni sic pokrojem - by zmaksymalizowac produkcjc drzewo powinno miec rozlozysta koronc.
Drzewo dajace duzo orzechów/owoców jest zatem dokladnie przeciwienstwem drzewa dobrego do produkcji drewna.
2. Koszt sciccia i transportu drzewa moze czasami przekraczac wartosc drewna. Do transportu 1 pnia o dlugosci 15m
potrzeba wynajac przeciez kierowcc i ciczarówkc. Do transportu 10 pni potrzeba tez kierowcc i ciczarówkc, zatem
koszta sic rozkladaja.
3.Drzewo po scicciu musi gdzies spasc. W lesnym ogrodzie zazwyczaj bcda to inne gatunki roslin, które zostana
zmiazdzone podczas powalania drzewa, co oznacza duze straty. W innych systemach agrolesniczych mozna tak za-
planowac, ze w momencie gdy drzewo bcdzie scinane inne plony nie bcda uszkodzone (np. pszenica skoszona z
micdzyrzcdów albo zwierzcta wyjedza darn z pastwiska)
4. Firmy kupujace drewno moga nie chciec przyjechac by sciac 1 drzewo z powodów patrz punkt 2. Rzadko zdarza sic
w warunkach przydomowego ogrodu, zeby miec kilkanascie sztuk drzew w podobnym wieku i tego samego gatunku.
5.Czcsto równiez moga nie chciec kupowac drewna z ”ogrodu” z powodu obawy, ze nie sa w nim umieszczone elementy
typu gwozdzie (które moga uszkodzic pily oraz zanizyc wartosc drewna.
Drzew, które daja plon drewna po 5 latach w klimacie umiarkowanym nie znam. W tak krótkiej skali czasu lepsza
bylaby jakas plantacja ziól albo jezeli chodzi o biomasc, to moze miskantus olbrzymi albo prawoslaz pensylwanski?
Istnieje mozliwosc zainwestowania w plantacje eukaliptusa w Brazylii. Drzewo to rosnie okolo 5 lat, jednak z powodów
etycznych nie polecam tego.
U nas po okolo 10 latach pod topór moze isc Paulowni puszysta. Minusem tego drzewa, jest to, ze w Polsce rynek
(popyt)na to drzewo nie jest jeszcze dobrze rozwinicty (a wlasciwie to w ogóle).
Co do znalezienia chctnych na drewno, to o jakies konkretne chodzi?
Sokomaniak (2010-09-29 16:33:42)
To dobre rady ale... nie dla ogromnej wickszosci ludzi którzy mieszkaja w miastach i miasteczkach. Jak zrobic sobie
lesny ogród mieszkajac w 10 pictrowym bloku?
Wojciech Majda (2010-09-29 18:55:17)
Aktualnie mieszkam w 4 pictrowym bloku :) Jem dzikie owoce, rosnace na nie mojej ziemi, ”zajmujc” sic równiez
okolicznymi zdziczalymi parkami kierujac sukcesjc ekologiczna w stronc produktywnego lesnego ogrodu.
No i oczywiscie szukam ziemi (juz blisko konca)...
Mieszkancom bloku polecam znalezc jakas dzialkc, albo lepiej kupic ziemic rolna w jakims niezbyt praworzadnym
obszarze kraju i postawic tam 2 budynki gospodarcze blisko siebie... Wychodzi duzo taniej niz dzialka budowlana.
Corch (2010-10-08 13:53:42)
To tak jak ja ziom:D Bloki to jest to;)
Poraz kolejny polecam:
http://cohabitat.net/art.html #PgStart
Ja malo tego ze mieszkam w bloku na 4 pictrze to jeszcze jestem u tesciów ;] Tak wicc u mnie nawet balkon odpada;(
Do wiosny mam zamiar zlikwidowac kaktysy z mojego parapetu i w ich miejsce ustawic korytko zielno warzywne.
jeszcze nie mam zadnych typów, ale mam sporo czasu na namysl. Ma ktos jakies pomysly?
korytko bcdzie 30x70 cm wysokosc ok 25 cm.
86
Permakultura i naturalne nawozy cz.4 (2009-12-27 20:20)
[1]
Na zdjcciu wulkan - niszczycielska ale i zyciodajna zarazem sila.
Po przeczytaniu tego postu bcdziesz wiedzial, dlaczego ludzie osiedlaja sic wokól wulkanów, czcsto bcdac o
tym swiadomym.
Wczesniejsze posty na temat naturalnych nawozów mozesz przeczytac pod tymi linkami:
[2]cz.1
[3]cz.2
[4]cz.3
Dzisiaj chcialbym skupic sic na bardzo rzadko w Polsce wykorzystywanym nawozie jakim jest maczka bazal-
towa.
Maczka bazaltowa to nic innego jak rozdrobniony bazalt. Mineral ten to zastygla magma,. Bazalty (bo nie
jest to jednorodna skala) sa powszechnie stosowane jako kruszywo do budowy dróg oraz surowiec na kostki
brukowe. Maczka bazaltowa to ”odpad” powstaly podczas produkcji ww. produktów.
Ludzie od wieków osiedlali sic w miejscach gdzie wybuchaly wulkany. Zazwyczaj nie bcdac tego swiadomym,
jednak czcsto zdawali sobie z tego sprawc. Czy zatem starozytni byli idiotami, którzy lekcewazyli zagrozenie?
Nie, przyczyna takiej kolei rzeczy sa wlasnie skaly magmowe (bazalt to taka wlasnie skala). Skaly te sa bardzo
bogate w mikroelementy (zelazo, selen, cynk...) gleby pochodzenia wulkanicznego sa zatem bardzo zyzne
- to wlasnie bogate plony zywnosci sprawialy, ze ludzie tak czcsto obierali sobie za miejsce osiedlenia tak
ryzykowne lokacje. Bazalt zawiera prawie wszystkie pierwiastki dostcpne naturalnie na ziemi( oczywiscie
wickszosc w niezwykle malym stczeniu) zatem gleba z niego wytworzona jest idealna dla wickszosci roslin.
Istniej mozliwosc reminalizacji ”zmcczonych” wieloletnim nawozeniem nawozami sztucznymi gleb. Taka
dawka mineralów moze pomóc zwlaszcza glebom na których przez wiele lat uprawiano jeden rodzaj roslin.
Wtedy rosliny pobieraja jeden ”zestaw” mikro i makroelementów co doprowadza do spadku produktywnosci
gleby.
Jak dawkowac maczkc bazaltowa? Jeszcze nie ustalono jednoznacznego dawkowania. Sugerowana dawka
wynosi od 100kg - 1t na ha/rok. Skad ta rozpictosc? Wynika to z tego, ze w przeciwienstwie do nawozów
sztucznych maczki bazaltowej nie mozna przedawkowac. Jesli uzyjemy jej wiccej po prostu pozostanie ona
w glebie i rozlozy sic, gdy... bcdzie roslinom potrzebna. Na zachodzie przed zalozeniem np. sadów ekolog-
icznych rozprowadza sic maczkc bazaltowa w ilosci 10t/ha. Zapewni to zapas mikroelementów dla danego
sadu prawdopodobnie na okres calego zycia(albo i wiccej) wlasciciela danego obszaru.
Maczka bazaltowa dostarcza glebie mikroelementów, zatem rosliny na niej rosnace sa w nie bogatsze. Wplywa
to dodatnio na odpornosc roslin na szkodniki oraz choroby. Jako, ze rosliny sa bogate w mikroelementy
poprawia to zdrowie jedzacych je zwierzat i ludzi.
Maczka bazaltowa przydatna bcdzie na kazdej glebie, jednak najbardziej przydatna bcdzie na glebach pi-
87
aszczystych, gdyz sa one zazwyczaj ubogie w skladniki odzywcze. Co szczególnie istotne maczka bazaltowa
nie jest wymywana z gleby przez opady deszczu (jak jest w przypadku nawozów sztucznych), wicc nie moze
zanieczyscic wód gruntowych. Stanowi zatem w glebach piaszczystych stabilny i trwaly rezerwuar mikroele-
mentów, tak waznych by miec zdrowe produkty zywnosciowe.
Ta maczkc skalna mozna wykorzystac równiez jako dodatek do kompostu, obornika czy gnojowicy. Ograniczy
sic wtedy straty azotu (nawet do 27 %), poprzez wiazanie amoniaku.
Kolejnym zastosowaniem maczki bazaltowej sa jej potencjalnie owadobójcze wlasciwosci. Rozpylenie jej
na zaatakowany jakimis szkodnikami obszar zabija je. Dzieje sic tak gdy wykorzystamy maczkc o bardzo
malej frakcji (drobno zmielona). Dlaczego tak sic dzieje? Poniewaz pyl zatyka owadom przetchlinki co
sprawia, ze sic dusza. Owady nie maja pluc, wymiana gazowa zachodzi poprzez przetchlinki, czyli otwory na
calej powierzchni ciala owadów, które prowadza do plucotchawek lub tchawek. Gdy te otwory(przetchlinki)
zostana zablokowane pylem z maczki skalnej owad dusi sic. Maczki skalne (w tym bazaltowe) rozpylone w
okresie zerowania owadów zabija wszystkie stawonogi (czyli np. owady i pajaki) w tym pozyteczne zna-
jdujace sic w zasicgu pylenia (czyli nad ziemia). Jesli chcemy zastosowac maczkc skalna bez szkody dla
owadów musimy rozprowadzic ja w okresie gdy nie ma owadów (np pózna jesienia, zima, wczesna wiosna),
uzyc maczki bazaltowej o duzej frakcji (bez pylów) lub polaczyc maczkc bazaltowa z woda, dzicki czemu
nie bcdzie sic pylic. Maczka skalna nie posiada okresu karencji, czyli nie nalezy sic bac, ze produkt nia
opylony bcdzie szkodliwy dla naszego zdrowia. Wynika z tego jednak fakt, ze po opadnicciu pylu srodek ten
przestaje równiez dzialac na owady... Rosliny nalezy oplukac, co wydaje sic naturalne - jaka to przyjemnosc
jesc zakurzona salatc?
Maczka bazaltowa stanowi dobry srodek na stonkc ziemniaczana
Maczka bazaltowa jest zatem nieselektywnym, totalnym, nietoksycznym insektycydem z zerowym okresem
karencji.
Teraz trochc o kosztach... Maczkc bazaltowa mozna kupic juz za 22 zl za tonc. To cena za niesortowana
wiekosc ziaren (tzn. dostaniemy maczkc skalna w której moga byc czastki wielkosci dziesiatych czcsci mm
jak i 3 cm). Do naszych celów zupelnie to nie przeszkadza. Warto wiedziec jednak, ze im wicksze czastki
tym wolniejszy jest ich rozklad i co za tym idzie wolniejsze dzialanie (ale tez na dluzej wystarcza). Taka
mieszanka o nieregularnej wielkosci jest do celów rolniczych idealna, gdyz czcsc rozlozy sic szybko, a czesc
zostanie na pózniej.
Podana wyzej cena to cena w kopalnaich bazaltu czy miejscach gdzie sic go przetwarza. Do nich nalezy
dodac jeszcze koszt transportu do naszego miejsca.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Co o tym myslisz?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzfQNLKXEhI/AAAAAAAAAJg/UAay5YcukPA/s1600-h/MountRedoubtEruption.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-i-naturalne-nawozy-cz1.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-i-nawozenie-cz2.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-i-naturalne-nawozy-cz3.html
Azzie (2010-01-03 19:36:50)
Mam w rodzinie 10 ha ziemi rolnej, z tego co wiem to jest to klasa 5, sam piach :)
Mysle o wykorzystaniu jej, tylko czy uzyznienie takiej gleby jest oplacalne? Co bys doradzil?
Maczka bazaltowa, sloma, humus? Jaki koszt na ha powinienem zalozyc na doprowadzenie terenu do uzywalnosci?
Wojciech Majda (2010-01-03 21:57:34)
Jak w 99 % przypadków w Polsce najlepszym rozwiazaniem jest zadrzewienie terenu. Systemy agrolesnicze sa na-
jbardziej polecane zwlaszcza na ubogich glebach. W takich miejscach daja one najwicksze korzysci. Nie bez powodu
najgorsze gleby (6 klasy) sa uwazane za nadajace sic tylko pod zalesienie, czy to nie dziwne, ze w miejscu, które nie
nadaje sic do niczego innego przeznacza sic pod las?.
Niestety w momencie gdy dany teren staje sic z prawnego punktu widzenia lasem wlasciciel traci mozliwosc decydowa-
88
nia o swoim lesie. Zyskuje za to niewatpliwa przyjemnosc bycia wykonawca polecen pana lesniczego.
Na duza skalc import slomy jest bardzo nieoplacalny - koszt to pewnie z 6tys zl na ha. Stosowanie slomy do wyt-
worzenia materii organicznej to bardzo dobra i skuteczna technika jednak jest to technika na skalc ogrodu. Slomc na
duza skalc mozna wykorzystac co najwyzej jako sciólkc wokól mlodych drzewek. Stosowanie slomy w konsekwencji
przyczyni sic do stworzenia humusu.
Pod punktem humus zrozumialem import tej substancji do gospodarstwa? Jesli tak, to równiez koszty bcda kosmiczne
i niewspólmierne do potencjalnych plonów.
Zastosowanie maczki bazaltowej to dobry pomysl. Standardowa dawka na ha to 1 tona. Koszt zakupu 1 tony zaczyna
sic od 22 zl. Jest to cena w kopalni bazaltu albo miejscach gdzie bazalt sluzy jako surowiec do produkcji kostki brukowej
itp. Do tego trzeba doliczyc transport. Rozrzucenie tego przez ciagnik na 10 ha bcdzie kosztowac (w zaleznosci czy
posiada sic ciagnik, czy nie..) przy wynajcciu okolo 500 zl (mozna tez rozrzucic taczka, ale wtedy pewnie wyjdzie, ze
placimy sobie z 40 gr na godzinc:)
Koszt zatem wynióslby pewnie z 1500 (liczylem okolo 70 zl za transport) za maczkc bazaltowa. Jest to zatem dosc
dobre i tanie rozwiazanie. Stosowanie maczki bazaltowej to jedynie poczatek, bo przeciez nie chcemy uzalezniac sic
od ciaglego kupowania:)
Dalszym postcpowaniem byloby dobór co z ta ziemia robic...
W tym miejscu mogc powiedziec czego nie robic - nie orac.
Gleby piaszczyste potencjalna zyznosc moga zawdzicczac tylko zyciu glebowemu, czyli dzicki wspólpracy grzybów
mikoryzowych, bakterii wiazacych azot... By móc to uczynic nalezy zwickszyc poziom materii organicznej. Najtanszy
sposób to ten opisany w poscie o projektowaniu Keyline.
Nastcpnym problemem gleb piaszczystych jest woda, a raczej jej permanentny niedobór. Tutaj równiez pomocne
bcdzie maczka bazaltowa oraz zaprojektowanie gospodarstwa w oparciu o maksymalne wykorzystanie wody deszc-
zowej. Chodzi o to by woda jak najdluzej zostawala w glebie i wykonywala jak najwicksza pracc.
Koszt bcdzie równiez zalezal od naszych zasobów(np. czy mamy kombajn i odpowiedni rodzaj pluga), wiedzy, oraz
ilosci pracy jaka jestesmy w stanie wykonac.
Jako, ze najprawdopodobniej wiazac sic to bcdzie z robotami ziemnymi (wynajccie spychacza i koparki), szacujc koszt
na kilkanascie tys zl. Bcdzie to wydatek jednorazowy, który powinien wystarczyc na kilkadziesiat lat.
Permakultura i sól ziemi. (2009-12-29 07:30)
[1]
89
Z dzisiejszego wpisu dowiesz sic dlaczego po tragicznym tsunami z grudnia 2004 r poprawila sic wydajnosc
produkcji rolnej w rejonie nim dotknictym. Oprócz tego napisze dlaczego powinnismy dbac o czystosc naszych
rzek, gdyz przyczynia sic to do zwickszenia produkcji drewna w lesie.
W dniu 26 grudnia 2004 r. W Azji poludniowej mialo miejsce tsunami, które zabilo okolo 300 tys. osób.
Ogromna fala zalala setki miast i tysiace wiosek. To tragiczne wydarzenie przyczynilo sic jednak do
zwickszenia produkcji zywnosci.
Dlaczego?
Niestety najpierw znowu trochc informacji o glebie i geologii:)
W glebie nie wszystkie pierwiastki sa wymywane w jednakowym tempie. Niektóre sa bardzo trwale, niektóre
latwo wymywaja sic z gleby w czasie deszczu. Po tym jak sic wymyja trafiaja do jezior, strumieni, rzek.
Z czasem (mowa tu o geologicznej skali czasu) wymyte pierwiastki trafiaja do mórz i oceanów. Nastcpuje
zubozenie gleby...
Problem ten dotyczy zwlaszcza starych geologicznie gleb (jak np. w Australii), ale równiez gleb, które byly
przez wiele lat orane (przyspiesza erozjc, czyli wymywanie), nawozone nawozami sztucznymi, które zawieraly
tylko kilka pierwiastków (zazwyczaj 3 NPK, czyli N - azot, P - fosfor, K - potas). W pomidorze naukowcy
znajduja okolo 52 pierwiastki.
Wszystkie wymyte mineraly jak juz wspomnialem trafiaja z czasem do mórz i oceanów. Co wydaje sic
logiczne zatem morza i oceany sa bogatsze w substancje, latwo i szybko wymywalne z gleb, ubozsze zas w
te, które sa w glebach stabilne.
W naturalnych ekosystemach raz stracony przez ten ekosystem np. fosfor juz do niego nie wraca (gleby
Australii sa w niego szczególnie ubogie). Nowa ”dostawa” fosforu moze pochodzic z nastcpujacych zródel:
-wybuchy wulkanów (zapewniaja swiezy material do produkcji gleby)
-zalanie terenu woda morska ( tsunami, lub permanentne obnizenie sic terenu)
-ptaki zywiace sic rybami i stworzeniami morskimi wydalaja odchody na ziemic (np. slynne guano)
To dlatego wlasnie po przejsciu tragicznego tsunami w Azji poludniowo wschodniej poprawila sic produkcja
rolna (choc w tym przypadku chodzilo bardziej o mikroelementy zawarte w wodzie morskiej, niz fosfor)
W klimacie umiarkowanym ”zwracac” ekosystemom pierwiastki moze równiez losos, który zywi sic przez
wickszosc czasu w morzu i tylko na tarlo (zeby sic rozmnozyc) wraca do rzeki w której sic urodzil. Dziej sic
glównie poprzez drapiezniki (np. niedzwiedzie, ludzi) jak i padlinozerców (lisy, borsuki, szopy...)
W Ameryce Pólnocnej zauwazyli, ze wokól strumieni, które maja lososie szybkosc wzrostu drzew jest ponad
trzykrotna. Swierk sitkajski (Picea sitchensis) rosnacy przy takim strumieniu potrzebuje tylko 86 lat by
osiagnac 50 cm grubosci w pierscienicy (na wysokosci 130 cm). W strumieniu bez lososi potrzebuje na to
okolo 300 lat. Dlaczego tak sic dzieje? Poniewaz lososie, które zawieraja duzo bialka sa ulubionym daniem
niedzwiedzi. Niedzwiedzie w ciagu 45 dniowego okresu tarla lososi zabijaja okolo 700 lososi. Z tych lososi
zjadaja tylko ”lepsze kaski”, co stanowi okolo 50 % wagi lososia. Przecictnie jedne pozostawione przez
niedzwiedzia resztki
waza okolo 2,2 kg. To wszystko przeklada sic na konkretne ilosci azotu, fosforu, wapnia... Dodatkowo ikra
lososi stanowi pokarm wielu gatunków zwierzat.
Jakie wnioski plyna z tego? Miejmy czyste rzeki - bcdziemy miec darmowy nawóz, lepsza zywnosc.
Drugi wniosek plynacy z tego posta to fakt, ze woda morska moze stanowic nawóz. To jest jednak temat na
kolejny post...
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Proszc zostaw komentarz, jestem ciekaw tego co myslisz, chctnie równiez odpowiem na Twoje pytanie.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/SzmiiUkifrI/AAAAAAAAAJo/nt_Y4fL0ExU/s1600-h/Morze.jpg
Anonymous (2009-12-30 12:41:36)
Czekam na drugi watek ... :)
Piotr
90
Wojciech Majda (2009-12-30 17:25:36)
Doczekanie Twoje;)
Pozdrawiam
Permakultura i naturalne nawozy cz.5 Jak wykorzystac sól morska jako nawóz?
(2009-12-30 13:28)
W [1]poprzednim wpisie byla mowa min. o tym, ze po przejsciu tsunami w 2004r zalane woda morska pola
zaczcly byc bardzie produktywne. Jest w nim wytlumaczone równiez dlaczego tak sic dzieje.
Dzisiejszy wpis bcdzie zawieral praktyczne informacje nt tego jak mozemy wykorzystac sól morska w roli
nawozu.
Dr. Maynard Murray napisal ksiazkc ”Sea Energy Agriculture” w której opisuje róznorodne doswiadczenia
zwiazane ze stosowaniem soli morskiej oraz wody morskiej w roli nawozu. Dlaczego akurat wody morskiej?
Poniewaz zawiera ona wszystkie pierwiastki dostcpne naturalnie na Ziemi. Na dodatek wiccej jest w niej pier-
wiastków, które szybciej sa wymywane z gleby. Znany i powszechnie wykorzystywany przez firmy zajmujace
sic sprzedaza suplementów diety jest fakt, ze rekiny nie choruja na nowotwory. Opakowanie zawierajace
kilkadziesiat gramów chrzatki rekina potrafi kosztowac kilkadziesiat zlotych i wiccej. Mniej znany jest fakt,
ze wsród ryb i organizmów morskich nie wystcpuja choroby degeneratywne (odpowiednik naszego np. artre-
tyzmu, tocznia, Alzheimera...)
Dlaczego?
Poniewaz woda morska zapewnia niezmienne, bogate w mikroelementy srodowisko zycia. Sklad wody
morskiej na przestrzeni milionów lat nie zmienil sic bardzo a jesli sic zmienial, to niezwykle powoli, dajac
zyjacym w morzach i oceanach organizmom czas na przystosowanie. W ostatnich kilkudziesicciu latach jed-
nak sklad wody morskiej (w niektórych miejscach) zostal znacznie zmieniony poprzez róznorodne ”dodatki”
ludzkiego pochodzenia.
Proszc porównac to do gleb uzytkowanych rolniczo, na których rolnicy potrafia przez kilka lat z rzcdu up-
rawiac to samo zboze, np. zyto. Co roku zyto pobiera z gleby okreslone zestaw skladników odzywczych.
Trwanie tego sposobu uzytkowania ziemi jest mozliwe dzicki herbicydom, insektycydom, fungicydom, na-
wozom sztucznym oraz oraniu. Z czasem nawet to nie wystarcza i rolnik jest zmuszony do zmiany rosliny
uprawnej. Jaka zawartosc mikroelementów ma ma takie zyto, które rosnie w jednym miejscu dwudziesty
rok?
Czy jedzenie takiej zywnosci moze zapewnic nam zdrowie i ochronic nas przed wymienionymi wczesniej
chorobami degeneratywnymi? Czy wystarczy lyknac tabletkc z chrzastka rekina i wszystko bcdzie ok? Na
te pytania kazdy powinien odpowiedziec sobie samemu.
Pod terminem ”sól” zazwyczaj mamy na mysli chlorek sodu (NaCl) uzywany w wickszosci domów. Nazwa
handlowa to sól warzona. Jest to bardzo ”oczyszczona” sól kamienna. Sól warzona to w 99,9 % chlorek sodu.
Pozostale 0,1 % to antyzbrylacze oraz róznorodne ”zanieczyszczenia” (mineraly inne niz chlorek sodu).
Sól kamienna to w 97 % chlorek sodu reszta to równiez ”zanieczyszczenia”
Sól morska to w okolo 90 % chlorek sodu, reszta tak samo jak w soli kamiennej z tym, ze jest tych mineralów
wiccej.
Czy jednak sól nie jest szkodliwa dla roslin i zwierzat? Przeciez u ludzi wywoluje nadcisnienie i zawaly serca.
Czy sól nie jest toksyczna dla roslin?
Wszystko zalezny od stczenia oraz rodzaju soli jaki uzyjemy. Dr. Maynard Murray przeprowadzil z sola
liczne doswiadczenia. Podlal roslinc doniczkowa A woda zawierajaca 10 g chlorku sodu (soli stolowej lub
soli warzonej). Roslina zwicdla. Podlal roslinc doniczkowa B roztworem soli morskiej, który zawieral 10g
chlorku sodu + towarzyszace soli morskiej 10 % ”zanieczyszczen” roslina zaczcla rosnac lepiej.
Inne ciekawe doswiadczenie opisane w jego ksiazce to uprawa hydroponiczna pomidorów. Hydroponika to up-
rawa roslin bez gleby. Korzenie roslin co jakis czas opryskuje sic roztworem wody z nawozami. Dr. Maynard
91
Murray uzyl w czcsci uprawy zamiast standardowego roztworu uzyl wody morskiej. Pomidory z roztworem
wody morskiej mialy sic dobrze, nie chorowaly, byly slodsze, byly bogatsze w sole mineralne. Pod wieloma
wzglcdami byly lepsze niz pomidory uprawiane na tradycyjne odzywce dla pomidorów. Co ciekawe woda
morska jest uboga w potas, którego pomidory uprawiane tradycyjnie potrzebuja duzo.
Inne równie ciekawe doswiadczenie przeprowadzono na brzoskwiniach
Drzewko nr. 1 i 3 podlano w marcu woda morska w ilosci 6 l na m2 powierzchni zajctej przez drzewka
(wliczajac koronc drzew) z drzewkiem nr 2 i 4 nie robiono nic. W maju tego samego roku wszystkie drzewka
zakazono grzybem wywolujacym kcdzierzawosc lisci. Drzewko 2 i 4 nie wydalo zadnych owoców nadajacych
sic do sprzedazy z powodu powaznego porazenia tym chorobotwórczym grzybem. Drzewko 1 i 3 nie mialo
zadnych objawów kcdzierzawosci lisci. W ciagu trzech lat trwania eksperymentu drzewa nr. 2 i 4 chorowaly
co roku i w koncu uschly. Drzewa nr 1 i 3 w czasie trwania eksperymentu nie chorowaly. Dodam, ze oprysk
grzybem nastapil tylko w pierwszym roku.
Zwierzcta karmione pasza, która byla nawozona sola morska rosna szybciej, lepiej wykorzystuja pasze, szyb-
ciej zaczynaja znosic jajka, sa mniej chorowite, i sa bardziej plodne. Najprawdopodobniej efekt ten dotyczy
równiez ludzi.
Czy nie mozemy zaoszczcdzic i pola nawozic tradycyjnie a zwierzctom i ludziom dodawac droga sól morska
do pokarmu? Czy nie bcdzie tak taniej niz nawozic cale hektary pól sola morska?
Niestety nie, gdyz ludzie i zwierzcta nie wykorzystuja mineralów i pierwiastki jesli sa one w formie nieor-
ganicznej. By byly skuteczne musza byc zwiazane z atomem wcgla, czyli musza byc ”wrosnicte” w zywnosc
a nie tylko dodane do niej w trakcie gotowania.
Tabelkc z wykazem doswiadczen i rezultatami (po angielsku) mozna zobaczyc pod tym [2]linkiem
Warto wiedziec, ze zasolenie morza z którego brano wodc do eksperymentu wynosi 3,5 % woda w Baltyku
ma zasolenie 1,1 % Nalezy zatem uzyc 3 razy wiccej wody niz w eksperymencie.
Gdy kupujemy sól morska do celów nawozowych i spozywczych nalezy zwrócic uwagc ile NaCl zawiera dana
sól morska. Spotkalem sic z sola firmy o’Sole, która zawiera 99,8 % NaCl. Gdzie sa pozostale mineraly, te
które sprawiaja, ze sól morska jest warta swej ceny? Nie jest to zatem wartosciowa sól. Mam teorie, ze firmy
”oczyszczaja” ja z mineralów innych niz chlorek sodu by nie byla gorzka (chlorek magnezu wystcpujacy w
soli morskiej nadaje jej charakterystyczny gorzkawy smak), by klientowi smakowala. Klient placi z 3-5zl za
kg soli morskiej (która w sumie nie rózni sic niczym od soli warzonej kosztujacej 50 gr za kg) myslac, ze
kupuje zdrowy produkt. Firma sprzedaje drogo, smakujacy klientowi produkt (na mikroelementy na pewno
tez jest nabywca, ale nie jest to klient w sklepie a firmy kosmetyczne, czy produkujace suplementy diety).
Tyle mojej teorii.
Jesli nie stac nas na zakup soli morskiej to lepiej do celów spozywczych uzywac soli kamiennej. Sól warzona
to prawdziwa biala smierc :)
Na ha Dr. Maynard Murray uzywal do 3 ton soli morskiej! Z dobrymi rezultatami (jezeli chodzi o produk-
tywnosc) O ile zadba sic o to by erozja wodna nie zachodzila(czy byla minimalna) ta ilosc wystarczy na 5
lat. Stosowanie soli morskiej, czy wody morskiej ma ekonomiczny sens tylko jesli mieszkamy blisko morza.
W innym wypadku nalezy korzystac z maczki bazaltowej (za cenc 10kg soli morskiej ze sklepu mozna kupic
1 tonc maczki skalnej lub kilkadziesiat g chrzastki z rekina;)
A Ty co o tym myslisz? Zostaw proszc komentarz.
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-sol-ziemi.html
2. http://www.seaagri.com/DrMurraysExperimentsAppendix.pdf
Anonymous (2009-12-30 17:34:11)
Skoro jest to korzystne to dlaczego zasolone gleby australii sa problemem?
Piotr
92
Wojciech Majda (2009-12-30 18:19:43)
Korzystne jest tylko nawozenie sola morska, która zawiera NaCl w ilosci okolo 90 %. W ”magicznych” wlasciwosciach
soli morskiej chodzi raczej o te pozostale 10 %.
W Australii problem zasolenia powstal w wyniku uzywania wód podziemnych do irygacji pastwisk i pól.
W wyniku goraca woda wyparowywala z gleby lub roslin, natomiast sole rozpuszczone w tejze wodzie pozostaly. Proszc
wyobrazic sobie ile wody moze wyparowac w ciagu dnia gdy temperatura gleby dochodzi do 50 stopni i wiccej(na swiezo
zaoranym polu pszenicy nie ma cienia) Z czasem (dziesiatki lat zlego uzytkowania ziemi) ilosc nagromadzonej soli byla
taka duza, ze dochodzila do kilku procent (powyzej zasolenia wody morskiej nawet!). Najpierw przestawiano sic na
rosliny tolerujace wysokie zasolenie. Niestety w tym samym czasie dalej pompowano wodc, co powodowalo dalsze
zasolenie! Po pewnym czasie nic nie moze tam rosnac.
http://en.wikipedia.org/wiki/File:Salinity.jpg
To zdjccie przedstawia co prawda Kolorado(USA), ale daje obrazowy poglad sytuacji. To biale cos,co na pierwszy
rzut oka wyglada na snieg wcale sniegiem nie jest...
Pewna ciekawostka jest to, ze wlasnie z powodu zasolenie wygincla wickszosc cywilizacji ”zyznego pólksiczyca”.
Powstalo blcdne kolo, które tylko permakultura moze przerwac:)
Ostatnio idioci z rzadu australijskiego wpadli na pomysl by wypompowywac zasolona wodc z bagien usunac ja do
morza...
Tak samo jak kozuch nie za bardzo przyda sic mieszkancowi Brazylii, a bcdzie bardzo cenny dla mieszkanca Syberii,
tak samo nie kazda technika rolna, czy sposób nawozenia nadaje sic do kazdego klimatu. Uzywanie soli morskiej czy
wody morskiej nadaje sic do terenów w których opady deszczu przekraczaja potencjalne wyparowanie. ”Nadmiar”
deszczu bcdzie zapobiegal akumulacji soli. Polska jest jeszcze?(patrz stepowienie Wielkopolski) takim krajem. Sól
morska zwicksza tez trochc pH gleby, które na terenach pustynnych czy pólpustynnych jest zazwyczaj i tak za wysokie,
wicc to dodatkowy powód by tego nie robic.
Anonymous (2009-12-31 01:02:46)
To co moze byc rozwiazaniem dla krajów które maja liczne pustynie ? Czy w ogóle da sic w takich warunkach
pozyskiwac jakakolwiek zywnosc? A moze da sic w naturalny sposób poniesc ilosc opadów? Trochc naiwne pytania
ale moze ... juz nie takie rzeczy tutaj wypisywales :)
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-31 08:32:34)
Wcale nie sa to naiwne pytania Piotr, to sa jedne z najwazniejszych pytan jakie ludzkosc musi sobie postawic!
Przeciez w rejonach pustynnych/polpustynnych zyje mnóstwo ludzi, którzy przez zla gospodarkc przyczyniaja sic
to powickszania tych pustyni. Duzy fragment Sahary byl jeszcze w czasach historycznych lasem, jednak popyt na
drewno w Rzymie spowodowal, ze poszedl on pod topór. Wypas kóz dokonczyl dziela zniszczenia uniemozliwiajac
wzrost nowych drzew.
W krajach, które maja liczne pustynie oczywiscie da sic produkowac zywnosc. Wystarczy wykorzystywac wodc, która
nie zawiera soli - znaczy deszczówkc. Zazwyczaj opady na pustyniach sa bardzo obfite. Roczne opady wynoszace
200 mm które sa podawane dla jakiejs pustyni to jest srednia. Moze tak byc, ze w jednym roku nie spadnie nic, a
w drugim spadnie 400mm. Wynika z tego, ze problemem nie jest absolutny brak wody, tylko brak mozliwosci jej
magazynowania. Robia sic z tego jeszcze problem - powstaja rzeki epizodyczne (okresowe), które moga powodowac
wielkie zniszczenia, nie mówiac juz o erozji. Gdyby przechwycic wodc z powiedzmy 10 ha i wykorzystywac ja na 1
ha, to mamy baardzo produktywne miejsce - silne naslonecznienie i 2000mm opadów na ha. Najlepiej wykorzystywac
dany teren jako lesny ogród, albo jakis system agrolesniczy. Pictro najwyzsze bcda to palmy, akacje, kasztan jadalny,
nizsze drzewa np. oliwki, pomarancza, drzewo truskawkowe, drzewo chlebowe... pnacza to winorosl, kiwi... Lesne
ogrody wlasnie w takich terenach maja najwickszy potencjal. Równiez permakultura w takich trudnych miejscach
moze zaoferowac czlowiekowi najwiccej.
Ciekawym rozwiazaniem jest równiez hodowla golcbi. Wlasciwie hodowla to trochc zbyt mocne slowo:) Gdy stworzy
sic schronienie dla golcbi (wywiercajac dziury w skalach, lub budujac specjalne budki) to umozliwi sic im zycie.
93
Pokarm nie jest czynnikiem ograniczajacym mozliwosc zycia na pustyni. Jest nim schronienie i woda. Zatem golcbie
bcda same sic zywic, produkowac nam cenny nawóz. Nasza rola to zbudowanie schronienia i przychodzenie po golcbie
- same sic nie ugotuja:)
Ilosc wody dostcpna dla roslin na pustyni mozna zwickszyc poprzez odpowiednia sciólkc. W tym przypadku z kamieni...
W nocy temperatura na pustyni obniza sic znacznie wicc nastcpuje skroplenie wody. Jesli ustawi sic kilka kamieni
na sobie a wlasciwie porobi sic duzo kopczyków z duzych (kilkanascie cm dlugosci) kamieni to takie ”konstrukcje”
przyczynia sic do zapewnienia kilkunastu - kilkudziesicciu mm wody. Niby niewiele, ale na pustyni moze to byc kilka-
dziesiat procent wody wiccej. W roku suchym moze byc to nawet cala woda jaka dostaje dana roslina. Te kilkadziesiat
mm stanowic mozne róznicc micdzy przetrwaniem a smiercia oraz micdzy przetrwaniem a wydaniem owoców jakiejs
rosliny. Przyklad jak zwykle szedl z natury - sa owady, które calosc swoich potrzeb wodnych zaspokajaja poprzez
wodc skroplona na ich cialo w nocy.
Co do podniesienia ilosci opadów w naturalny sposób. Da sic zrobic - wystarczy posadzic las (lub drzewa). Pylek
drzew, róznego rodzaju wydzieliny drzew, bakterie, drobne czcsci lisci stanowia jadra kondensacji pary wodnej. Sa
skuteczniejsze (zaczynaja dzialac w wyzszej temperaturze) niz zwykly pyl jaki mozna spotkac na pustyni. Drzewa
równiez wyparowuja wiele wody, czym przyczyniaja sic do zwickszania wilgotnosci powietrza. W wielu rejonach
naukowcy dowiedli, ze np. 50 % opadów to woda, która zostala wyparowana z lasu rosnacego blizej wybrzeza. Zetnij
las i o 50 % zmniejsza sic opady w glcbi ladu. Zjawisko to daje sic zauwazyc w Brazylii, czyli lesie deszczowy :( Rosliny
doswiadczaja suszy (jak nie pada przez 2 tygodnie, to tamtejsze gatunki moga odczuwac wielki stres - po prostu sa
zupelnie do tego nie przystosowane.
Nie pisalem na blogu o pustyniach, bo myslalem, ze ludzie wola czytac o tym jak stosowac permakulturc w klimacie
Polski, a gdzie my tam jakies pustynie(uzytkowane rolniczo) mamy .
Anonymous (2009-12-31 11:24:40)
No niemamy pustyn ale temat ciekawy jak caly blog :D
Piotr
Wojciech Majda (2009-12-31 11:58:58)
Dzicki za komplement - bardzo prózny jestem, wicc ziarno trafilo na zyzna ziemic:)
Anonymous (2009-12-31 12:15:18)
:D to dobrze. Jak masz ochotc to napisz co nieco o tych pustyniach i jak ty to widzisz
Permakultura i zwierzcta cz.2 (2009-12-31 09:47)
[1]
Pierwszy post dotyczacy zwierzat w permakulturze mozesz przeczytac pod [2]tym linkiem.
Z dzisiejszego postu dowiesz sic jak wykorzystac smieci by wytworzyc bialko na paszc dla zwierzat wszys-
tkozernych. Czego mozemy uzyc? Zepsute jedzenie (moze byc zepsuta pasza dla zwierzat) a nawet z od-
94
chodów tychze zwierzat czy ich martwych cial. Przy okazji zmniejszy sic populacje much w okolicy:)
Fachowo ten skomplikowany przyrzad nazywa sic: Wiszace wiadro z czerwiam® ;)
Co potrzebujemy do jego wytworzenia i uruchomienia linii produkcyjnej? Oto skladniki:
-Duze wiadro( moze byc dziurawe)
-Prcty metalowe
-Lopatc (jesli chcemy kopac dziurc w ziemi golymi rckami to nawet tego nie potrzebujemy;)
-”Wsad” czyli jakies zepsute jedzenie, kupa, lub padle zwierzcta.
-W wersji haj tech (jak na zdjcciu) równiez drewno na daszek.
Sposób uzytkowania
Jesli nasze wiadro nie jest dziurawe to robimy w nim dziury, co kilka cm, grubosc dziury to okolo 1,5cm. Moze
byc wicksze, lepiej zeby nie byla mniejsza. Wrzucamy do wiadra ”wsad” czyli rzeczy, których nie mozemy
dac bezposrednio kurom albo swiniom (zepsuta pasza, zepsute jedzenie, odchody zwierzat, padle zwierzcta)
Po jakims czasie (zwykle jeszcze w momencie wrzucania wsadu do wiadra;) zleca sic muchy, bcda zjadac
nasz wsad i skladac w nim jaja - zupelnie jak to muchy. Po kilku tygodniach (w zaleznosci od temperatury
otoczenia i rodzaju much jakie sic nam zleca do naszego ”urzadzenia”:) z wiadra bcda wysypywac sic czerwie.
Dlaczego?
Poniewaz poczwarki much gdy chca sic zmienic w imago (postac dorosla owada) oddalaja sic od zródla
pozywienia i szukaja zwyklej ziemi/piasku. Jak je znajduja w naszym systemie?
Po prostu opuszczaja wiadro przez jedna z dziur. Wiadro musimy umiescic na ”stelazu” najlepiej z metalu,
gdyz w innym przypadku do naszego jedzenia dobiora sic lisy, szczury... Stelaz musi byc bardzo mocny jesli
chcemy wypasac swinie.
W tym momencie nastcpuje rzez niewiniatek (jeszcze nie dojrzalych much). Poniewaz na ziemi wokól
wiszacego wiadra z czerwiam® bcda sic szwcdac kurczaki lub swinie (przez nas tam celowo umieszczone).
Zwierzcta te szybko naucza sic, ze wokól wiadra sa smaczne, tlusciutkie czerwie, wicc bcda czcsto patrolowac
ten teren uniemozliwiajac jakiejs poczwarce przeistoczyc sic w formc dorosla.
W ten sposób ograniczona zostanie lokalna populacja much - poniewaz duza czesc much z okolicy skladac
bcdzie jaja w naszym wiadrze, a przytlaczajaca wickszosc tych jaj nie zmieni sic w formy dorosle - zmieni
sic w jajka naszych kur lub smaczne, zdrowe micsko.
Teraz kilka slów o higienie.. Tak, system jest trochc smierdzacy, ale równie smierdzace sa smieci organiczne
w smietniku w cieply, letni dzien:) Zapobiegamy równiez wytworzeniu metanu (to silny gaz cieplarniany) na
wypisku smieci.
Jesli jako wklad uzyjemy padlych swin lub swinskich odchodów nie nalezy tymi czerwiami karmic swin.
Podobnie gdy zródlem pokarmu bcda padle kurczaki lub kurze odchody nie nalezy karmic tymi czerwiami
kur. Po pierwsze istnieje ryzyko przenoszenia chorób, po drugie zwierzcta bcda czuc zapach odchodów,
choroby lub smierci ”swoich” pobratymców, wicc nie bcda ich zjadac by zminimalizowac ryzyko chorób. To
sprawi, ze wszystkie muchy by sic wylcgly w ziemi i mielibysmy prawdziwa plagc, cenny surowiec by sic
zmarnowal zatem.
Istnieja równiez sposoby by wykorzystac owady do produkcji zywnosci z g... na duzo wicksza skalc. Mozna
w ten sposób zminimalizowac szkodliwy wplyw przemyslowych ferm kurzych, czy swinskich. Zastanawiam
sic jednak czy doradzanie takim trucicielom i sprawianie, ze staja sic bardziej produktywni i ekonomicznie
oplacalni jest z zgodne z etyka permakulturowa. Co o tym sadzisz?
Zdjccie ze strony http://www.sustainablechicken.com/
A Ty co o tym myslisz? Chcialbys wybudowac taki system na swojej dzialce?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Szx1hsC9JeI/AAAAAAAAAKI/hSUvyxIQC3I/s1600-h/suspend-maggot-bucket.
jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-zwierzeta-cz1.html
95
96
Chapter 2
2010
2.1 January
Dlaczego teren pagórkowaty nie jest wada wedlug permakultury? (2010-01-01 14:39)
[1]
Zdjccie przedstawia ”idealne” usytuowanie poszczególnych elementów na stoku wg zasad permakultury.
Na jednym ze [2]swoich blogów Krzysztof Lis opisal, jak jego szwagier - rolnik skrytykowal zakup pewnej
dzialki. Oto cytat:
”Generalnie gdy szwagier pierwszy raz uslyszal o dzialce (ze ponad 8 ha za ok. 200 000), stwierdzil, ze warto
ja kupic. Dzis, gdy dowiedzial sic, ze ziemi nadajacej sic do latwej uprawy jest tam niewielka czcsc (o ile
dobrze kojarzc, ok. 2-3 ha), stwierdzil, ze ma to mniejszy sens. Faktycznie, cala reszta dzialki nie zarobi na
siebie w klasyczny sposób, trzeba byloby wymyslic cos zupelnie innego.”
Domyslam sic,(po zdjcciach z innych postów na tamtym blogu), ze chodzilo o to, ze teren jest górzysty,
nierówny i w niektórych miejscach bagienny. Powszechnie uwaza sic, ze tego typu tereny sa mniej produk-
tywne z rolniczego punktu widzenia.
Chcialbym przedstawic permakulturowe podejscie do tego zagadnienia.
Spadek terenu jest potencjalnie ogromnym atutem, gdyz niesie ze soba duze mozliwosci, zwlaszcza jesli chodzi
o :
1.Przemieszczanie wody za pomoca grawitacji. Wodc mozna wykorzystac do irygacji (bez uzycia pompy)
2.Czcsciowo mozna równiez ochronic sic przed przymrozkami.
3.Jesli posiada sic cale wzniesienie, to mamy dostcp do róznych mikroklimatów co daje nam mozliwosc
uprawy wickszosci roslin mozliwych do uprawy w Polsce (a nawet wiccej:) Przykladowo cieple, sloneczne
poludniowe zbocze mozne byc wykorzystane do uprawy winorosli a zimne, ciemne i wilgotniejsze pólnocne
97
do uprawy zen szenia. Na górze zbocza poludniowego jest sucho i slonecznie u podnóza wilgotno i slonecznie.
4. Spadek terenu w systemach agrolesniczych nie jest przeszkoda, gdyz drzewa z czasem stworza zyzna glebc
i zatrzymaja erozjc wodna.
Stoki daja równiez nastcpujace korzysci osobom na nich osiedlajacych sic:
A.Wyzsze partie zazwyczaj sa bardziej wietrzne niz nize polozone miejsca, sa zatem lepszymi miejscami do
postawienia turbin wiatrowych.
B.W rejonach w których wystcpuja powodzie osoba bcdaca wyzej na stoku moze sprawic, ze powódz nie
dotknie jej domu.
C.Cena ”nierównego” terenu jest z reguly duzo nizsza niz terenu nadajacego sic dla konwencjonalnego rol-
nictwa.
Bagna sa równiez potencjalnie bardzo produktywne - od kotewki wodnej, zurawiny, do bardziej konkretnych
rzeczy jak kaczki i nutrie. Bagna naleza do najbardziej produktywnych ekosystemów na ziemi. Niestety
w naszym krcgu kulturowym nie jest zbytnio rozwinicta uprawa roslin wodnych. Jedna z ksiazek, które
przygotowujc dotyczyc bcdzie wlasnie uprawy jadalnych (czy mozne uzytkowych) roslin bagienno - wodnych.
Równiez bagna sa bardzo tanie w porównaniu z zyzna ziemia rolnicza, gdyz uwazane sa za nieuzytki.
Zdjccie pochodzi z ksiazki ”The Earth Care Manual: A Permaculture Handbook for Britain and Other
Temperate Countries” Patrick Whitefield
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sz376A8nGAI/AAAAAAAAAKY/S9MLtOT_3JA/s1600-h/Idealny+Stok.jpg
2. http://tani-dom.blogspot.com/2009/10/krytyka-domu-i-dzialki-nad-drweca.html
Anonymous (2010-01-19 14:04:44)
Pisze Pan ze tworzy rózne ksiazki o permakulturze. Gdzie takowe mozna nabyc, lub kiedy mozna bcdzie? Chetnie
poszerzylbym swoja wiedze z zakresu permakultury z ksiazek ciekawych, z praktycznymi poradami i rozwiazaniami,
w realnej cenie.
Zainteresowany
Wojciech Majda (2010-01-19 15:17:39)
W chwili obecnej ksiazki o permakulturze w j. polskim jeszcze nie ma. Jesli jest Pan zainteresowany, to mogc stworzyc
listc angielskich ksiazek, które czytalem lub posiadam.
Sa równiez pozycje po czesku, niemiecku, hiszpansku, chyba po francusku.
Ceny niestety sa wysokie - taki ”Permaculture Design Manual” Billa Mollisona kosztowal mnie okolo 300 zl. Warty
jednak jest tych pienicdzy.
Moja jedyna publikacja dostcpne w chwili obecnej to ”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy
nie pozwalaja Ci wyciac.” Cena okolo 37zl (zalezy od kursu dolara)
Wkrótce, myslc ze to kwestia kilku - kilkunastu dni pojawi sic mój pierwszy ebook - ”Ogród bez Chemii”. Cena okolo
24zl (jeszcze nie ustalona do konca)
W chwili obecnej piszc ksiazkc nt:
-lesnych ogrodów
-wstcp do permakultury
-35 roslin uzytkowych do cienia
-(jeszcze nie ustalona liczba) roslin uzytkowych/jadalnych do stawu/bagna.
Dosc szybko równiez stworzc zapis bloga w formie ebooka - to bcdzie pozycja dostcpna za darmo.
Na pewno stworzc posta o tym ,ze sa dostcpne moje nowe ksiazki, oraz bcdzie w prawym górnym roku strony staly
link do ksicgarni.
Corch (2010-10-08 14:43:15)
Czy ten ebook z bloga jest jeszcze aktualny?
W zasadzie jestem w trakcie robienia czegos takiego i szkoda by bylo mojej pracy skoro juz cos takiego istnieje ;)
98
Orac, czy nie orac? - oto jest pytanie (2010-01-02 09:18)
[1]
Na zdjcciu orka w akcji. Zwróc uwagc na potencjalna erozjc wietrzna i to w jakim stanie jest gleba.
Czcsto na blogu wspominalem o minusach orania. Dzisiejszy post poswiccony bcdzie temu - oraniu, przekopy-
waniu gleby i tym podobnym praktykom. Jak wickszosc tematów zwiazanych z gleba równiez to zagadnienie
jest bardzo wazne, gdyz oranie jest jedna z glównych przyczyn utraty zyznosci gleby. Nie ma natomiast per-
makultury (ang.permanent agriculture - trwalego rolnictwa) bez posiadania zyznych, produktywnych gleb.
Oto glówne powody dla których sic orze, czy przekopuje ziemic:
-kontrola chwastów
-zabicie szkodników (np. pcdraków)
-zwalczanie ubicia gleby
-szybsze rozlozenie resztek pozniwnych
-zaaplikowanie obornika, kompostu
-wapnowanie
-zabicie nawozów zielonych
-zabicie roslin uzytkowych (np. zmiana uzytkowania terenu z pastwiska na zboza)
-na ziemiach gliniastych rozbija duze bryly ziemi, czym poprawia sic kielkowanie nasion
-przekopywanie ogródka moze byc rodzajem katharsis - czlowiek sic mcczy wicc odstresowuje:)
Oto glówne powody dla których nie powinno sic orac/przekopywac gleby:
-niszczy sic strukturc gleby
-czyni sic glebc podatna na erozjc
-niszczy populacje mikroorganizmów, dzdzownic...
-niszczy sic grzybnie grzybów
-nadmierne natlenienie powoduje stratc materii organicznej
-powoduje ubicie gleby
-wydobywa na powierzchnic nasiona chwastów
-potrzeba do tego duzo energii (ludzkiej albo z paliw kopalnianych), czasem równiez kosztownych maszyn.
By przeorac 1 ha ziemi na glcbokosc 24cm trzeba ”przerzucic” 3600 ton ziemi!
Jak widac oranie pomaga na wiele problemów, które samo wywoluje. Alegoria z przyslowiem, ze socjalizm
to ustrój, który bohatersko zwalcza problemy nieznane w innych ustrojach zupelnie przypadkowe:)
2 najwicksze wady orania to powodowanie ubicia gleby oraz nadmierne utlenianie materii organicznej. Ubicie
gleby wiaze sic ze stosowaniem zbyt ciczkich maszyn rolniczych, zlych opon, zlego rozlozenia ciczaru w tych
oponach oraz wykonywanie prac polowych gdy ziemia jest zbyt wilgotna.
99
Strata materii organicznej w glebie to juz z permakulturowego punktu widzenia grzech ciczki, by nie rzec
smiertelny. To materia organiczna utrzymuje wodc w glebie, to ona sprawia, ze gleby maja ladny, czarny
kolor. To wlasnie humus - inaczej próchnica (jedna z form materii organicznej) sprawia, ze w glebach pi-
aszczystych sa utrzymywane mikro i makroelementy.
Materia organiczna w glebie zapewnia ciczkim, gliniastym glebom dobry drenaz (woda wsiaka w glab i nie
tworza sic kaluze). Jesli wystapi susza to na glebach z wysokim poziomem humusu jej skutki objawia sic
duzo pózniej w porównaniu do gleby z niskim poziomem próchnicy, albo nie objawia sic wcale.
Jesli oramy albo przekopujemy glebc urzadzamy prawdziwy holocaust zyjacym w glebie organizmom. Orga-
nizmy beztlenowe sa wystawione na dzialanie tlenu, wicc gina. Organizmy tlenowe sa zakopywane, przez co
nie majac dostcpu do tlenu dusza sic. Organizmy, które zyja na powierzchni ziemi sa zakopywane natomiast
stworzenia zyjace glcbiej sa wyrzucane na powierzchnic.
Nie zrównujc ludzi z organizmami glebowymi, ale proszc sobie wyobrazic co staloby sic z ludzmi gdyby wraz
z ich domami nagle w ciagu kilku sekund zostali wrzuceni za pomoca gigantycznego pluga kilkaset albo i
kilka tysiccy m pod powierzchnic ziemi? Wynikiem takiego postcpowania bylaby masowa smierc. Dokladnie
to samo dzieje sic z organizmami glebowymi podczas orania, czy przekopywania. Czy kiedykolwiek podczas
przekopywania ogródka zdarzylo sic Tobie przepolowic dzdzownicc na pól? Wyobraz sobie jak wplywa na
populacjc tych pozytecznych istot oranie, które przeciez jest glcbsze i rozleglejsze. Kopanie rcczne jest sto-
sunkowo wolne, dzdzownice slysza nasze kroki - wibracje wicc uciekaja przed nimi. Przed duzo szybszym i
glcbszym zazwyczaj oraniem nie ma dla nich ucieczki.
Podobny wplyw oranie ma na grzyby. Grzyby, które widzimy i zbieramy na jesien w lesie to tak naprawdc
tylko mala czcsc grzyba - kilkadziesiat do kilku tysiccy razy wicksza czcsc grzyba znajduje sic pod ziemia. Ta
podziemna czcsc grzyba to grzybnia. Wickszosc roslin tworzy symbiotyczne (obustronnie korzystne) zwiazki
z roslinami. Grzyb dostarcza roslinie wodc, substancje mineralne. Roslina grzybowi daje cukry. Jesli zatem
niszczymy ta rozlegla, podziemna siec oraniem (plug doslownie przecina czasteczki gleby) to uzalezniamy
rosliny od dostaw nawozów, gdyz grzyby juz nie dostarczaja mineralów z gleby roslinom. Równiez susza jest
bardziej dotkliwa dla roslin bez mikoryzy, bo tak nazywa sic tego rodzaju zwiazek. Wiccej na ten temat
mozesz poczytac tutaj [2]cz.1 oraz [3]tutaj cz.2
Zatem czy nalezy orac, czy nie?
Jak zwykle w takich przypadkach wszystko zalezy od okolicznosci... W permakulturze nawet nawozy sztuczne
czasami sa wykorzystywane. Tak samo jest z oraniem. Jesli oranie ma na celu poprawc zdegradowanej gleby,
lub trwale podniesienie zyznosci wtedy jest to uzasadnione. Dobrym przykladem zastosowania orania jest
[4]Keyline design dzicki któremu mozemy zwickszyc poziom materii organicznej w glebie i znacznie poprawic
jej produktywnosc. W tym przypadku orze sic przez kilka sezonów i potem juz sic tego nie powtarza.
Ostatecznie to Ty zadecydujesz czy bcdziesz oral, czy nie, przekopywal ziemic w swoim ogrodzie. Zawsze jak
bcdziesz to robil wiedz, ze oranie ma nie tylko plusy ale równiez duzo minusów. O alternatywach do orania,
czym mozna je zastapic (jesli trzeba?) przeczytasz w nastcpnym poscie o oraniu..
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
A Ty co o tym myslisz? Masz jeszcze ochotc przekopac ogródek?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sz8i7t9I-MI/AAAAAAAAAKg/ys_xYRzUwDI/s1600-h/Plough.JPG
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-1.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009_10_01_archive.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/keyline-designe-czyli-jak-przyspieszyc.html
Anonymous (2010-01-25 04:28:28)
Oj Panie Wojtku tak sobie czytam i czytam i dochodzc do wniosku,ze jescze nie calkiem to czego nauczyl sic Pan na
kursach zostalo przetrawione wewnctrznie i zaakceptowane jako sposób myslenia a raczej dzialania.
”Jak zwykle w takich przypadkach wszystko zalezy od okolicznosci... W permakulturze nawet nawozy sztuczne czasami
sa wykorzystywane.”
Oczywiscie, ze mozna nawozic nawozami sztucznymi tylko,ze taka uprawa nie ma juz nic wspólnego z permakultura.
100
Co do pytania tytulowego nasuwa mi sic pytanie podstawowe.Po co orac? Czy nie latwiej - jak przystalo na kontem-
plujacego leniucha - podpatrzec jak odbywa sie to w naturze? Polecam ksiazkc Seppa Holzera Permakultur wydana
po niemiecku nakladem wydawnictwa Leopolda Stockera w 2008 r.O polskim tlumaczeniu nie slyszalem. Polecam bo
Holzer to praktyk, który slowa prrmakultura uzyl dopiero wtedy gdy przekonano go, ze to co od lat robi u siebie na
45 ha gospodarstwie to wlasnie permakultura. Przepickna, madra, usiana autobiograficznymi wstawkami ksiazka...
uczaca tego co kazdy chlop( w odrózniniu od rolnika) powinien z natury rzeczy wiedziec.
Wojciech Majda (2010-01-25 08:12:07)
o uzywaniu nawozów sztucznych napisalem calkiem swiadomie i nadal bym to podtrzymywal - istnieja sytuacje, gdzie
uzywanie nawozów sztucznych jest uzasadnione.
Przykladowo uzycie molibdenu. Na glebach w niego ubogich jego deficyt moze sic objawiac uposledzonymi zdolnosciami
wiazania azotu przez rosliny. Dawka tego nawozu to okolo 100 gramów na hektar raz na 10 lat. W Polsce raczej tego
problemu nie mamy, gdyz nasza gleba jest geologicznie rzecz biorac bardzo mloda. W takiej Australii jednak to 100
g na ha / 10 lat zwicksza
plony z ha o kilkadziesiat procent.
Czy jest to nawóz sztuczny? Tak, czy jego uzycie byloby uzasadnione? Czy jest to permakultura, nie wiem, wiem
natomiast, ze projektanci permakulturowi czcsto korzystaja z takiego narzcdzia jak analiza gleby po czym ”sypia”
mikro i makroelementy których w danej glebie brakuje. Zwykle to jednorazowe dzialanie, pomagajace przyjac sic
drzewom.
Czy jest to uzasadnione dzialanie?
Moim zdaniem tak - trzeba patrzec na sprawc calosciowo.
Podobnie ma sic rzecz z oraniem. W poscie jest odnosnik, kiedy moze byc to korzystne - projektowanie Keyline.
Kilkukrotne uzycie kultywatora moze sprawic, ze wytworzymy glebc, która w innych okolicznosciach tworzylaby sic
kilkaset, kilka tysiccy lat.
Co do lenistwa:
W naturze nie wystcpowaly sytuacje, ze jakis teren regularnie przez 1000 lat byl regularnie wywracany do góry nogami.
Czasami trzeba sic wziac do roboty i zaczac robic. Czasami oznacza to równiez, ze trzeba zonie zalozyc chomonto:)
ten ostatni raz...
Piszc czcsto, ze zaleznosc naszego rolnictwa od paliw kopalnianych jest niedobra. Nie przeszkadza mi to jednak uzyc
koparki, czy spychacza, który przeciez zuzywa mnóstwo paliwa do wykopania tamy, czy swale’a. Holzerowi równiez.
Ksiazkc pewnie kiedys kupic, niestety moja znajomosc niemieckiego pozwala co najwyzej na zrobienie zakupów w
niemieckim supermarkecie samoobslugowym:)
Anonymous (2010-01-28 01:48:26)
Panie Wojciechu podoba mi sic generalnie to co Pan pisze, pochwalam równiez Pana zdystansowane podejscie do
wlasnej osoby.
W równie zdystansowany sposób podszedlbym do kwestii plonu z ha bo nie jest on wartoscia jedyna w sobie. To do
czego prowadzi pogon za maksymalizacja q z ha widzimy na wicszosci naszych polskich pól. Monokultury bez obsad-
zonej miedzy z przenawozona gleba nie bedace w stanie wyzywic rodziny. Nie mam zamiaru isc w tym kierunku. Ta
ziemia wycierpiala juz wystarczajaco duzo eksperymentów. Pozwólmy naturze by znalazla na niej znów swoje miejsce.
I nie musimy jej wydzierac ostatniego buraka, ziemniaka czy przetwarzac ostatnie opadlego jablka. Zostawmy cos dla
dzików by nie byly skazane na genetycznie zmodyfikowana kukurydze wysypana przez ”mysliwych”bezposrednio przed
ambona. A jesli skorzystaja z takiego zaproszenia i zryja nam kawalek pola to nie patrzmy na to jak na wielka szkodc
bo mielismy u siebie darmowego pracownika. Zamiast wylewac lzy obsiejmy tak zaorana ziemic i nie zapominajmy
przy zbiorach zostawic cos dla naszego juz teraz darmowego pracownika. Pozdrawiam serdecznie
Wojciech Majda (2010-01-28 08:47:37)
Z ciekawosci zapytam, jestes rolnikiem (bez sarkazmu)?
Powiem Ci Anonimowy, ze poniekad rozumiem tych rolników. System jest tak zaprojektowany, ze marze czcsto sa
101
cienkie jak kartka papieru. Koszty produkcji rolnej sa stosunkowo wysokie, czcsto równiez jedyne co rolnik moze
zrobic to minimalizowanie strat, wlasnie poprzez zebranie wszystkiego. Po prostu rolnicy sa trybikiem w tym sys-
temie, trybikiem, który ma robic w polu, kupowac nawozy sztuczne, pestycydy, traktory...
To co proponuje permakultura to drastyczna redukcja kosztów i czcsto równiez zwickszenie plonów. W takiej sytuacji
te dziki moga sobie zezrec trochc buraków, czy pyrek:) ...
W kazdym miejscy zaprojektowanym zgodnie z zasadami permakultury powinna byc równiez strefa 5 - teren pozostaw-
iony samemu sobie. To z tego miejsca czerpiemy inspiracjc, to tutaj obserwujemy naturc, by móc pózniej powielac
wzorce.
Równiez pozdrawiam
Historia dwóch rodzin (2010-01-02 20:14)
[1]
Run na bank to nie jest wcale rzecz nalezaca do odleglej przeszlosci...
Przedstawic dwa wyimaginowane domy, dwie rodziny.
Rodzina pierwsza nazwijmy ich Kowalskimi jest dosc zamozna (jak na polskie standardy) mieszka w sred-
niej wielkosci miescie. Podtrzymujac stereotyp, ze mczczyznie zarabiaja wiccej;) maz, sredniego szczebla
”kierownik” dostaje pensjc w wysokosci 3500zl brutto na miesiac zona sekretarka 2500zl (te liczby wzicte z
glowy, moga byc trochc nieprawdziwe). Przyszlosc w 2005 roku wygladala rózowo, pan Kowalski mial wkrótce
dostac awans. Pani Kowalska byla w ciazy, wicc panstwo Kowalscy postanowili wreszcie wyprowadzic sic z
domu rodziców. Przez czas gdy Kowalscy pomieszkiwali u rodziców nie placili czynszu - rodzice powiedzieli,
zeby wszystkie pieniadze, które normalnie wydane bylyby na czynsz odkladali na wklad wlasny na przyszle
mieszkanie. Kowalscy tak tez czynili. Udalo uzbierac sic im okolo 50tys zl. Kowalscy kupili dom od dewel-
opera w bardzo dobrej, modnej dzielnicy. Udalo im sic dostac kredyt na sumc 450tys zl (maja w koncu niezle
dochody). Dom kosztowal 390tys zl, 90 tys wydali na jego urzadzenie, 10tys na zalozenie ogrodu. Miesicczna
rata kredytu wynosi 1800zl. Zostalo im 10 tys ”na czarna godzinc”
Dom ma powierzchnic 140m2, ladny czerwony dach (który tak bardzo podobal sic Kowalskiej) o dosc wyrafi-
nowanym ksztalcie(czytaj drogim do remontu). Dzialka Kowalskich jest bardzo duza (jak na tamta okolicc)
- to cale 1050m. Maja duzy trawnik, którym zajmuje sic wynajcty (na czarno) pan. Pani Kowalska lubi
ogrodnictwo - ma do tego naprawdc dobra rckc - jej róze herbaciane sa podziwiane w calej okolicy. Gdyby
tylko nie atakowaly ich tak czcsto mszyce... Na szczcscie stosuje regularnie dobry srodek je zwalczajacy -
Mospilan 20 SP wicc nie sa w stanie zaszkodzic zbytnio picknu jej róz. Oprócz róz Kowalska ma na dzialce
102
imponujaca kolekcjc iglaków - przyjcly sic bardzo dobrze, to zapewne zasluga nawozu do iglaków firmy Sub-
stral. Dla Kowalskich bylo to bardzo wazne, gdyz niektóre krzewy kosztowaly ponad 100zl.
Teraz proszc wyobrazic sobie drugie malzenstwo: Nowaków. Zarabiaja tyle samo co Kowalscy, byli w identy-
cznej sytuacji jak Kowalscy (dziecko w drodze, mieszkali u rodziców, te same oszczcdnosci i ten sam kredyt).
Zamiast domu w miescie kupili jednak stare, gospodarstwo rolne o powierzchni 7 ha (4 ha gruntów rolnych
4 i 5 klasy oraz 3 ha nieuzytków - glównie bagna i zarosnicty kilkuletnia wierzba i olcha staw). Kupili je
okazyjnie po 250 tys zl.
230 tys zl wydali na remont domu, budynków gospodarczych, szklarnic. Zalozyli rekuperator, naprawili
dach, polozyli 15 cm izolacji - styropianu. Do poludniowej sciany domu dobudowali szklarnie, by zyskiwac
dodatkowe cieplo. Dom nie byl zbudowany z mysla o pasywnym ogrzewaniu slonecznym, ale uznali, ze i tak
warto ja wybudowac. Wydali okolo 30tys na urzadzenie domu i równiez 10 tys na zakup sadzonek, nasion.
Zamiast tuj kupili jednak drzewka i krzewy owocowe i orzechowe, trochc nasion, kury, króliki, gcsi. Posadzili
na bagnach jeszcze wiccej olszy, wierzby - ot tak, zeby w przyszlosci bylo czym palic w piecu... Doszli do
wniosku, ze wszystko to dalo sic zrobic na 1 ha, pozostale 3 ha produktywnej ziemi wydzierzawili za 400zl/ha
(czyli 1200zl na rok) do czasu az nie wpadna na pomysl co z nia zrobic - mysla o agroturystyce. Oprócz tego
dostaja doplaty z UE do ziemi rolnej okolo 3000zl na rok.
Czyli lacznie wydali ze swoich poczatkowych 500tys zl 250 tys na zakup domu, 230 tys na remont, 10 tys na
ogród. Zostaje 10 tys zl na ”czarna godzinc”
Wyobraz sobie teraz proszc, ze jest rok 2010, czarna godzina przychodzi - zarówno panstwo Kowalscy jak i
panstwo Nowakowie traca pracc.
Dla której rodziny bcdzie to gorsze? Dla rodziny Kowalskich, którzy nie produkuja nic produktywnego w
swoim domu? Prawdopodobnie rocznie ogrzewanie ich domu kosztuje okolo 3000zl... Czy moze dla rodziny
Nowaków, którzy produkuja duza czesc swojej zywnosci, mozna powiedziec, ze prawie 2,5 raty rocznie maja
oplacone przez ziemic, którzy maja ogrzewanie za darmo?
Jak wplynie to na jakosc malzenstwa Kowalskich? Jak wplynie to na ich dziecko?
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Co o tym myslisz czytelniku? Moze znasz jakas ”trendy” okolicc w której mieszkanie 80m kosztuje 700tys zl
i wiccej?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/Sz-5bPwczgI/AAAAAAAAAKo/8d0u1T2fg2g/s1600-h/Northern_Rock_Queue.jpg
Anonymous (2010-01-02 23:35:46)
No ale zeby sic tak nad polska cteligencja pastwic to kto to widzial !!! A ty wiesz jak musial szlak trafic znajomych
Kowalskich na widok tak picknej Willi jaki metraz co za drogie drzewa w koncu przykleil rachunek na szybe dla
sasiadów to i wiedza:D. Zreszta kto sic przejmuje takimi zeczami podpali sie kilka opon pod sejmem i zaraz kredyty
posplacaja.
Pozdrawiam Piotr
Wojciech Majda (2010-01-02 23:52:02)
Nie zrobilem tego, by sic pastwic. Chcialem sprawic, zeby ludzie którzy chca sic budowac poznali inny niz main-
streamowy punkt widzenia, taki... wlasnie permakulturowy (chociaz opisani tu Nowacy gdy sic budowali nie znali
pojccia permakultury!)
Azzie (2010-01-03 00:06:31)
Doceniam probe pokazania innej drogi, jednakze szkoda ze to nie jest takie proste...! Sam mam podobne dylematy
ale...
Zakup ziemi rolnej w takiej cenie nie jest mozliwy w bliskich okolicach duzych miast (w historii jest mowa o sredniej
wielkosci, wiem ;) ), a wiec w gre wchodzi wieksza odleglosc = koszt paliwa na dojazdy plus stracony czas na stanie
w korkach. Ryzyko, ze w sytuacji skoku cen paliwa praca stanie sie nieoplacalna, nie trzeba czekac na zwolnienie...
Dodatkowo czas potrzebny na opanowanie ogrodu, szklarni, zwierzat... Czy na pewno da sie to polaczyc z normalna
103
praca zarobkowa, wychowaniem dzieci, wolnym czasem, samorealizacja? Wiem, ze autor wyznaje poglad ze praca w
ogrodzie to juz jest czas wolny i samorealizacja, a jak jeszcze dzieci pomagaja to od razu i ich wychowanie :) Poglad
sluszny, ale nie dla wszystkich... Sam nie wiem czy dla mnie by sie to sprawdzilo...
Czy jednak takiemu zyciu ”na wsi” nie trzeba poswiecic calego swojego czasu? Ewentualnie czasu przynajmniej jed-
nego czlonka rodziny? Nie wydaje mi sie zeby pogodzenie pracy ”w miescie” i pracy ”na wsi” bylo takie proste... Ale
chetnie wyslucham praktykow :)
Wojciech Majda (2010-01-03 00:39:51)
Racja, nie wyglada to az tak rózowo gdy jest sic mieszkancem wickszego miasta...
Naklad pracy mozna obnizyc dzicki odpowiedniemu projektowi.
Dobrym przykladem jest produkcja wcglowodanów na duza skalc. Mozna uprawiac rosliny jednoroczne - zboza. Co
roku orac, nawozic, odchwaszczac, siac, zniwa robic. Mozna tez posadzic kasztany chinskie (Castanea mollissima).
To drzewa, zatem sadzi sic je raz na kilkadziesiat/set lat. Zbierac mozna na przestrzeni kilku tygodni. W celu
”odchwaszczania” mozna uzyc zwierzat, np. królików, krów... Nie dosc, ze zwierzcta wykonaja za nas pracc (odch-
waszczanie) to jeszcze sic utucza dostarczajac nam mleka i micsa. Jesli nie ”wytworzymy” tego korzystnego polaczenia
oznaczac to bcdzie, naklad pracy dla nas. Wspólczesne gospodarstwa wiejskie jako, ze nie sa zaprojektowane zgodnie
z uwzglcdnieniem zasad permakultury sa miejscem gdzie ciczko trzeba pracowac. Permakultura nie polega na tym
,ze ”wymyslone” sa rózne ekologiczne techniki i gadzety. Permakultura to bardziej te polaczenia micdzy róznymi
elementami systemu, które sprawiaja, ze nasz dom, ogród, sad potrzebuje mniejszych nakladów energii.Tej ludzkiej
jak i pochodzacej z paliw kopalnianych.
Anonymous (2010-01-03 23:24:34)
To wszystko bardzo pickne, ale:( myslc ze kolega zbyt mocno popuscil wodze fantazji, jesli chodzi o dzierzawc ziemi to
mam 55 ha i bardzo chctnie ja komus wydzierzawic za taki czynsz dzierzawny. Nie trzeba nawet byc bieglym z matmy
by policzyc ile bcdc zarabial rocznie nic nie robiac, w tej chwili nie mam takich zarobków na swojej urodzajnej ziemi.
W naszym klimacie zima nie pozwala na wypasanie krów pod chmurka, trzeba wczesniej zgromadzic zapasy pozywienia
na ten okres, przypominam o karmieniu i (jesli chcemy miec mleko) dojeniu krowy 2 x dziennie, plus obsluga reszty
inwentarza.
Jesli chodzi o uprawc roslin jednorocznych takich jak zboza, to przy malej skali bcdzie trzeba doplacac do tego in-
teresu(wynajccie maszyn), a przy trochc wickszej jak w moim przypadku, to juz nie ma mowy o dodatkowej pracy,
jedna osoba musi byc na stale w gospodarstwie.
Jesli mialo by to byc gospodarstwo zaczynajace od zera, to aspekt ekonomiczny tez nie wyglada rózowo, ziemia jest
bardzo droga, maszyny równie drogie, a ceny za wyprodukowane plony bardzo niskie, do tego dochodzi brak jakiejkol-
wiek przewidywalnosci co do kierunku produkcji, na plony trzeba dlugo czekac, a przez ten czas ceny moga sic zmienic
nawet 100 %, bez wzglcdu na to co hodujemy lub uprawiamy. Jest to smutne ale polscy rolnicy nie posiadajacy
setek hektarów, niedlugo podziela losy rolników z zachodu czy farmerów z USA, czyli pozostana globalne korporacje
uprawiajace tysiace hektarów monokultur i mniejsi od nich rolnicy tkwiacy po uszy w niekonczacych sic kredytach. Z
nadzieja liczc na to, ze nasza globalna wioska opamicta sic i zmieni kierunek tego owczego pcdu, nie tylko pod katem
rolnictwa ale i pozostalych galczi gospodarki.
Co do permakultury to interesuje mnie ten temat i w miarc mozliwosci bcdc wprowadzal ja do mojego ogrodu, uwazam
ze jest to idealne rozwiazanie na ciczkie czasy, dajace niezaleznosc i smaczne zdrowe jedzonko:)
Pozdrawiam;)
Wojciech Majda (2010-01-04 00:42:28)
Co do ceny za dzierzawc, to opieralem sic na cenach z wielkopolski - tutaj wszystko jest drozsze:) Nawet jesli cena za
dzierzawc bylaby mniejsza (powiedzmy 100zl) to i tak Nowacy zrobili duzo lepszy interes niz Kowalscy.
Permakultura oferuje równiez wiele rolnikom. Proszc rozwazyc wykorzystanie pewnych elementów permakultury nie
tylko w ogrodzie ale równiez w polu.
Wartym rozwazenia sa takie elementy jak zywoploty, posadzenie wokól budynków w którym sa zwierzcta pnaczy,
104
które bcda dzialac jako zywa izolacja. Przy odpowiednim zadbaniu, by zwierzaki nie mialy dostcpu do bluszczu, moze
on zmniejszyc straty ciepla z budynków gospodarskich. To przelozy sic na lepsze wykorzystanie paszy przez inwentarz.
http://ekobudownictwo.blogspot.com/2009/10/bluszcz-zywa-izolacja.htm l
Rwniez zywoploty maja duzy wplyw na plony zbóz, gdyz chronia przed wysuszajaca i wychladzajaca sila wiatru.
Jesli wykorzysta sic jako zywoplot rosliny wiazace azot, takie jak karagana syberyjska(http://roslinyuzytkowe.blogsp-
ot.com/2009/11/karagana-sy beryjska.html), robinia akacjowa mozna oprócz posiadania zywoplotu miec równiez paszc
(wszystkie czesci karagany straki w przypadku robinii).
Proszc zaczac powoli, np. od bluszczu wokól obory. Koszt: wycieczka do lasu czy parku po sadzonki, ukorzeniacz
(a i pewnie to nie potrzebne), sekator, lopata, czas, praca i chcci. Pieniadze zaoszczcdzone w ten sposób (na paszy
dla zwierzat) proszc zainwestowac w nasiona karagany syberyjskiej. Koszt kg nasion to okolo 50zl. W ciagu kilku
lat mozna miec kilka tysiccy sadzonek. Jak zwykle proszc zaczac pomalu. Powiedzmy, ze osloni Pan od wiatru pól
ha. Zobaczsz jak to wplynie na produktywnosc upraw. Jesli wyjdzie - powickszysz zywoplot, jesli nie, to przeklinac
bcdziesz jakiegos Majdc z internetu, ze zmarnowales przez niego z 100zl i kilkanascie godzin Twojego czasu.
To jest wlasnie najlepsze w permakulturze - nie trzeba brac pozyczki na kilkaset tysiccy zlotych by cos zdzialac.
Wystarczy para rak i chcc do roboty.
Ogólnie agrolesnictwo to jest cos typowo dla rolników. Daje ono mozliwosc ograniczenia zuzycia nawozów (a to jeden
z wazniejszych pozycji w rubryce ”koszta”). Wszystko to
stanowi alternatywc dla Monsanto i spólki.
Zreszta proszc przeczytac calego bloga - na pewno nie bcdzie to czas stracony.
Anonymous (2010-01-04 01:35:35)
Bloga przeczytalem calego i sledzc na biezaco wszystkie wpisy. Na razie chcc sic skupic na ogrodzie i na 0,4 ha sadu,
pózniej moze jeszcze 3 ha laki. Pola zostawic jeszcze w spokoju, nie wiem czy w wielkopolsce pomicdzy polami sa
miedze itp. ale u mnie w zachodniopomorskim za bardzo nie ma gdzie tego zywoplotu posadzic, miedzy sic nie stosuje,
drogi waskie, a poswiccic swoje pole po obwodzie szkoda, dotego robinia bardzo sic rozsiewa (zaleta ale i spora wada),
co do siania kolejnych obcych roslin to tylko w ogrodzie i to pod kontrola. Ogólnie to zakrzewien za wiele nie ma, a
jak juz sic jakies trafi to niech to... zawsze jakis jelop! smietnisko zrobi:(
U nas uprawia sic glównie zboza i rzepak, wicc za dzierzawc 1ha mogc dostac max 600 zl i jeszcze muszc sic martwic
czy wydzierzawiajacy napewno zaplaci, wicc wolc sam uprawic i wiedziec ze w ”porzadku” ziemia jest utrzymana, co
do doplat to sa one dodatkiem do malej oplacalnosci i otrzymuje je osoba która uprawia pole, a nie wlasciciel.
Wojciech Majda (2010-01-04 08:51:46)
Czyli jednak dobrze napisalem o cenie za dzierzawc. 1200zl na rok to byla cena jaka dostali za lacznie za 3 ha:).
Zacytuje sam siebie;) :
”Doszli do wniosku, ze wszystko to dalo sic zrobic na 1 ha, pozostale 3 ha produktywnej ziemi wydzierzawili za
400zl/ha (czyli 1200zl na rok)”
Wiem, ze doplatc z UE powinna dostawac osoba, która uprawia pole, ale wie pan. Ludzie sic inaczej umawiaja, wiem,
ze to niezgodne z przepisami...Tak przynajmniej ludzie cwaniakuja w okolicach Gniezna;) Jestem jednak przekonany,
ze w rejonach gdzie jest duzy popyt na ziemic rolna jest podobnie.
Co do roslin obcych... Pszenica, ziemniaki, kukurydza, jablon sa obcego pochodzenia. Ziemniaki, robinia i kukurydza
zostaly wprowadzone do Europy w mniej wiccej tym samym czasie.
Tak samo jak robinia. Jesli natomiast robinia Tobie nie odpowiada polecam w zamian niej rodzima olchc lub brzozc
- tez wiaza azot. Dodatkowo (choc to trochc trudne ze wzglcdów biurokratycznych) ma sic od czasu do czasu trochc
drewna opalowego.
W Wielkopolsce mamy miedze.
Zywoplot oplaca sic zalozyc nawet na swojej ziemi.
Bardzo krzepiace jest to, ze, dodatkowe 0,4 ha ziemi bcdzie uprawiane zgodnie z natura:)
105
panika2008 (2010-01-05 10:06:13)
To nie jest takie proste. Panstwo z gospodarstwem maja co prawda utrzymanie zycia i stylu zycia w sensie ekstensy-
wnym, ale nie ma tam za bardzo miejsca na ekspansjc. Panstwo w domu w miescie maja znacznie wicksze pole do
ekspansji - chociazby do swiadczenia dla okolicznych mieszczan uslug, które sa nieporównywalnie bardziej dochodowe,
niz to, co zrobia panstwo wiesniacy - i nie zmieni tego zaden kryzys. Poza tym do roku 2012, gdy nastapi kryzys i
armagedon, panstwo mieszczanie, na skutek bardziej intensywnej pracy, wickszych mozliwosci, wickszych dochodów,
awansów, byc moze splaca w calosci swoje zadluzenie i odloza 100 tys na czarna godzinc. Panstwo wiesniacy bcda
mieli caly czas swoja dychc plus rcce pelne paskudnej roboty na gospodarce, zeby powiazac koniec z koncem i nie
umrzec z glodu. Ze juz nie wspomnc o kosztach wychowania i edukacji dzieci...
Wojciech Majda (2010-01-05 12:34:36)
W dzisiejszych czasach przy pomocy internetu uslugi mozna swiadczyc równiez na odleglosc.
Produkty mozna wysylac poczta. Rzeczywiscie, w miescie jest wiccej mozliwosci zarabiania pienicdzy, jednak koszty
zycia sa równiez wyzsze.
Post jednak nie dotyczy kwestii miasto vs. wies, tylko wyboru jaki dom i ogród wybieramy...
Kowalscy wybrali ogród i dom, który jest kolejnym konsumentem w ich rodzinie. Nic nie produkuje, tylko wymaga
ciaglego wkladu. Ogród Kowalskich, choc maly moze produkowac duzo zywnosci. Polecam zobaczenie tego filmiku:
http://www.youtube.com/watch?v=QIFPFpxBFVE
Wlasciciele dzialki w Kalifornii na powierzchni 1000m produkuja okolo 3tony jedzenia. Oni produkuja bardzo inten-
sywnie - utrzymuja sic z tego.
Fakt, jest tam cieplej, ale w sezonie wegetacyjnym u nas Slonce dluzej swieci.
Przy zalozeniu odpowiedniego ogrodu daloby sic produkowac co najmniej kilkadziesiat (jak nie sporo wiccej) kg
zywnosci z dostcpnych Kowalskim okolo 800m. Proszc pamictac o zasadzie Pareto. W ogrodzie tez ma swoje zas-
tosowanie.
Jak wspominasz w komentarzu wkrótce (kwestia 2 lat Twoim zdaniem) czekaja nas ciczkie czasy. Nie uwazasz, ze
zminimalizowani kosztów i zadbanie o wlasne, niezalezne zródlo zywnosci jest wazne?
W roku 2010 wszyscy czlonkowie rodzin stracili pracc, wicc to na pewno niekorzystnie wplywa na ich karierc i plynnosc
finansowa.
Robota na gospodarstwie nie musi byc paskudna. Mozna zlozyc gospodarstwo ekologiczne bez zwierzat (uzytkowych),
z ang. vegan organic. Jesli sic chce, ma wiedzc i rynki zbytu mozna zajac sic produkcja ziól, grzybów, drewna
(róznego rodzaju)
Edukacja:
Moja narzeczona, mieszkanka wsi jest duzo bardziej (formalnie) wyksztalcona niz ja, na studiach i w szkole równiez
miala i ma duzo lepsze oceny niz ja, ostatnio wygrala micdzyuczelniana olimpiadc z j. ang. na szczeblu powiatowym.
Dojezdzala autobusem, niedawno kupila sobie samochód. W czasach internetu uczyc sic mozna wszcdzie (gdzie jest
dostcp do internetu;) ewentualnie sciagac pdf’y i newsy z dziedziny podczas wyjazdu do miasta. Mimo, ze czytam po
3 ksiazki tygodniowo nie bylem w bibliotece od ponad pól roku, w ksicgarni od kilku miesiccy.
Na studia i tak zwykle wyprowadza sic od rodziców.
Punktu o kosztach wychowania juz zupelnie nie rozumiem, móglbys wytlumaczyc?
W tym roku Polski Instytut Permakultury bcdzie tworzyl centrum demonstracyjne, gdzie zostana zastosowane wszys-
tkie zasady projektowania permakulturowego. W stosownym czasie zaproszc by obejrzec jak moze wygladac ”paskudna
robota” w wydaniu permakulturowym.
Myslc, ze mamy ten sam cel, tylko inaczej widzimy drogc do niego.
panika2008 (2010-01-05 16:14:54)
Oczywiscie, ze mamy ten sam cel. Ja jednak z natury jestem niepoprawnym optymista, co mi przypomina co chwilc
zona, wicc staram sic w ramach równowagi za kazdym razem znajdowac jak najwiccej ”ale” :)
Koszty wychowania i wyksztalcenia to: dowozenie do przedszkola - w miescie koszt maly, na wsi duzy, wymienialny
na opiekunkc - koszt jeszcze wickszy. To koszty ksiazek, rozrywek, sportu i organizacji wolnego czasu (3 ostatnie sa
106
znacznie tansze w miescie) itd. Miasto to naprawdc dobre miejsce do odchowania dzieci :) Fakt, ze doswiadczenie
pracy na wsi jest fantastyczne i nie da sic go zamienic na nic innego, na zadne rozrywki miejskie (pamictam z wlasnego
dziecinstwa robotc na polu - super sprawa!), ale patrzac obiektywnie, w miescie jest 1000 razy wiccej rozrywek i sa
summa summarum tansze.
Edukacja, o której piszesz w przypadku Twojej narzeczonej, to efekt wylozenia przez jej rodziców konkretnych
pienicdzy na wyksztalcenie gdzie?... surprise! w miescie :)
A z tym 2012 to taka byla figura retoryczna, tak na serio to nie sadzc, zeby w ciagu 2 lat nastapil armagedon :) Moze
w ciagu 10-20, hehe...
Chctnie przeczytam o tym centrum demonstracyjnym, trzymam kciuki. Ogród przydomowy - moze nie koniecznie
100 % koszerny permakulturowy, ale na pewno z jakimis elementami technik biointensywnych - mamy zamiar sami
zalozyc przy naszym domu (100 m2 za domem... zawsze cos), tylko najpierw dom sic musi wybudowac :)
Wojciech Majda (2010-01-05 18:28:07)
Rzeczywiscie taniej (przez koszty transportu) jest zapewnic dzieciom rozrywki i róznego rodzaju kursy w miescie.
Narzeczona przez 9 lat uczyla sic na wsi. Nie, nie powtarzala roku;) 6 lat podstawówki + 3 lata gimnazjum. Przez
nastcpne 9 uczyla sic bcdzie sic uczyc w miescie. Takze 50-50 wychodzi. Masz racjc - wyzszych szkól jeszcze nie ma
na wsi.
Widzc, ze jestes panika2008 w tej samej sytuacji jest co ja... Dobrze, ze armagedonu nie bcdzie w ciagu 2 lat;) bo
lesny ogród by mi nie zdazy urosnac:)
Azzie (2010-01-05 19:36:32)
Zgadzam sie, ze obecnie uprawianie ziemi w celach zywnosciowych jest malo oplacalne finansowo. Sa setki sposobow
na lzejsze zarobienie wiekszych pieniedzy.
Ale jest to aberracja naszych czasow. Wystarczy policzyc ile zywnosci mozna obecnie kupic za srednia krajowa, a ile
bylo to kiedys. Przez kiedys rozumiem czasy sprzed rewolucji technicznej. Obecnie za srednia pensje mozna kupic
setki!!! pieczonych kurczakow. Udzial wydatkow na zywnosc w budzetach krajow rozwinietych jest bardzo maly. Jak
to jest ze mimo tak wielkiego wzrostu ludnosci zywnosc jeszcze staniala?
Wg mnie glowna odpowiedz jest jedna: skrajnie tania energia z ropy naftowej. Oczywiscie znaczenie ma tez rozwoj
technik upraw i ogolnej wiedzy, ale wiekszosc i tak jest zalezna od zewnetrznych dostaw energii.
A wiec koniec taniej ropy oznacza koniec taniej energii i wzrost oplacalnosci jej produkcji.
Zreszta chyba wszyscy co tutaj zagladaja dobrze zdaja sobie z tego sprawe :)
Takze o ile wg mnie wartosc ziemi w miastach jest przeszacowana, tak nie uwazam tak samo o ziemii rolnej.
panika2008 (2010-01-05 21:09:43)
@Azzie: co do szacowania wartosci, to wszystko zalezy od czasu. Jesli skutki peak oil mialyby byc odczuwalne za 50
lub wiccej lat, to na dzien dzisiejszy ziemia rolna w Polsce JEST przeszacowana (nota bene, w paru miejscach jest
jedna z drozszych w Europie - na Kujawach np.) - bo alternatywa jest cale spektrum inwestycji dajacych 1-2 % p.a.
powyzej inflacji w miarc niezaleznie od koniunktury w nieruchomosciach i rolnictwie. Jesli peak oil mialby byc za 5
lat, to fakt, oplacaloby sic teraz kupowac ta ziemic, nawet po obecnych cenach. Tyle ze nie bcdzie za 5 lat. Pewnie
bardziej za 50.
Wojciech Majda (2010-01-06 07:10:52)
@Azzie Moim zdanem nie mozna kupic setek pieczonych kurczaków. Powinienes porównywac podobnej jakosci
zywnosc, wicc pieczonego kurczaka z gospodarstwa ekologicznego. Ten jest pewnie z 2 razy drozszy i mozna kupic
pewnie tylko 100;)
Co do przyczyny tak niskiej ceny, to sic zgodzc. Glównie tania energia. Obecnie ludzie uzywaja wiccej azotowych
nawozów sztucznych niz wynosi laczna ilosc zasymilowana przez naturalne ekosystemy. Rocznie ludzie zuzywaja cos
okolo 150 mln ton. Bez taniej energii (nie musi byc z paliw kopalnianych) ta produkcja nie bcdzie tak wysoka.
@panika2008 Ja sic przygotowujc na peak oil juz jakby mialo byc za 5 lat. Watpic, ze bcdzie, ale przygotowac sic
107
przygotowujc. Cena ropy bcdzie caly czas rosnac, na dlugo przed PO moim zdaniem, wicc to z ekonomicznego punktu
widzenia sic po prostu oplaci. Zreszta PO to problem ekonomiczny. Zadna praca, która ropa wykonuje nie jest
niezastapiona. Wszystko to kwestia kosztów i w tym bcdzie tkwic problem.
Wojciech Majda (2010-02-03 21:51:54)
Wyczytalem gdzies, ze wickszosc tworzyw sztucznych do których potrzeba ropy mozna pozyskac z zywicy sosny, wicc
teoretycznie da sic ja czyms innym zastapic. Inna sprawa, ze z jednej sosny (bez uszkadzania drzewa) mozna pozyskac
ilosc zywicy idacej w setki gramów a nie jak w przypadku szybów setek tysiccy, czy nawet miliony ton ropy
mopel44 (2010-02-03 21:57:51)
Uwazam rowniez ze PO to bardzo powazny problem. powinno sie ich wyrzucic z sejmu :))))))))))))))
Wojciech (2010-02-03 22:51:58)
Dobry dzolk :) Na szczcscie w tym przypadku o substytut jest bardzo latwo :D
5 róznic micdzy zwyklym gospodarstwem rolnym a gospodarstwem permakulturowym
(2010-01-03 08:32)
Z powodu wzmozonej akcji marketingowej:) na blogu pojawilo sic wielu nowych czytelników. Z tego powodu
przedstawic 5 róznic micdzy ”zwyklym” gospodarstwem rolnym a gospodarstwem permakulturowym. Myslc,
ze starzy (oczywiscie tylko stazem na blogu;) czytelnicy znajda w tym pewna wartosc równiez.
Zacznijmy od [1]strefy zerowej, czyli domu. Dom mieszkanców zwyklej wsi jest ulozony zazwyczaj frontem
do drogi. Nie jest w
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/09/5-stref.html
108
Pochwala lenistwa - Minimum wysilku maksimum efektów (2010-01-03 11:40)
[1]
Obraz: Jean-Léon Gérôme Targ niewolników. Pan w zielonej szacie sprawdza, czy potencjalny zakup (niewol-
nica) bcdzie nadawac sic do pracy.
Minimum wysilku maksimum efektów. To jedna z zasad permakulturowych. Jedni moga pojmowac to jako
pochwalc lenistwa, drudzy jako normalna zasadc dzialania wolnego rynku. Zgadzam sic z obiema opiniami.
Dlaczego permakultura ma za zasadc lenistwo? To proste, poniewaz jest to przyjazne dla srodowiska (zobacz
[2]post o etyce w projektowaniu permakulturowym)
Czcsto sami przez czynniki kulturowe czynimy sic niewolnikami.
W jaki sposób lenistwo moze przyczynic sic do ochrony srodowiska? Czy nie powinnismy ”dzialac” by zwal-
czyc globalne ocieplenie, ocalic misie polarne, topniejace lodowce? Wlasciwie to nie. To co powinnismy
uczynic ograniczyc nasza ”dzialalnosc”. Przedstawic to na przykladzie:
Jesli zamiast zbóz jednorocznych posadzimy drzewa dajace jadalne orzechy, kasztany, nasiona nie bcdziemy
musieli orac co roku gleby. Orka na glcbokosc 24cm na 1ha gruntów...ornych (czy to nie paradoks?) wymaga
przerzucenia 3600 ton gleby. Jak myslisz jakie ilosci energii (paliw kopalnianych) sa do tego potrzebne? Jesli
tylko bysmy zasadzili produktywne, jadalne drzewa...
I nic (jezeli chodzi o oranie) z ta gleba potem nie robili.
Kolejnym przykladem jest lesny ogród kontra tradycyjny ”warzywniak”. Jesli ”zapelnimy” wszystkie nisze
ekologiczne w naszym lesnym ogrodzie(wiccej o tym [3]tutaj i [4]tutaj) to ograniczymy zdecydowanie takie
czynnosci jak nawozenie, pielenie, ochronc roslin... Ponownie projektujemy ogród w ten sposób, ze nie
bcdziemy musieli nic robic.
Kolejnym przykladem jest dom pasywny. Projektujemy go z mysla o minimalnym zuzyciu energii - czyli po
to by nie musiec dokladac do kominka w kazdy jesienny i zimowy dzien. Nawet jesli mieszka sic na wsi i opala
wlasnym drewnem warto wybudowac dom pasywny. Mimo, ze za to nie placisz, nie oznacza, ze nie spalasz
drewna wartego 3000zl.
Nastcpny przyklad to wykorzystanie deszczówki w miescie. Zwlaszcza w osiedlach domów jednorodzinnych.
Woda z dachu plynie do rynsztoka (gdzie miesza sic z ”normalnymi” sciekami np. z toalety) po czym jest
109
pompowana do oczyszczalni scieków. W czasie ulewnych deszczy ilosc scieków jest tak duza, ze oczyszczalnia
nie jest w stanie ich wszystkich oczyscic, wicc czcsc nieoczyszczonych scieków trafia do jezior, rzek, stru-
mieni(gdzie kapiemy sic latem), wód podziemnych (skad potem czerpiemy wodc do picia). To sztandarowy
przyklad jak stwarzamy sobie pracc. Gdyby deszczówka byla magazynowana wtedy:
-Ograniczamy zuzycie wody wodociagowej
-Mamy bardzo dobra wodc do podlewania ogrodu, splukiwania toalety
-Przyczyniamy sic do poprawy stanu srodowiska.
Klasa sama w sobie jest trawnik, ale to temat na osobny post...
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Co o tym myslisz? Zostaw proszc komentarz, poniewaz ciekawi mnie Twoja opinia.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0CAKXkHhfI/AAAAAAAAAKw/rMfZMZhonEc/s1600-h/Geromeslavemarket.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/etyka-w-projektowaniu-permakulturowym.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/nisze-ekologiczne-w-permakulturze.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
Azzie (2010-01-03 22:26:47)
Moge prosic o wpis nt wierzby energetycznej? Czy oplaca sie jej uprawa: moze lepiej uprawiac cos innego a opal po
prostu kupowac? Z drugiej strony niezaleznosc energetyczna moze byc warta wiecej niz obecna cena opalu...
Wlasnie czytam o uprawach tej rosliny, najwieksze problemy sa w pierwszym roku, gdy trzeba walczyc z chwastami.
Wydaje sie ze idealnym rozwiazaniem byloby posadzenie wierzby wraz z innymi pozytecznymi roslinami ktore za-
gluszylyby chwasty i umozliwily wzrost wierzby... Co na to permakultura ? :)
Wojciech Majda (2010-01-04 00:02:59)
Wkrótce wpis na ten temat bcdzie:) W skrócie wierzby na cele energetyczne uprawiac sic raczej nie oplaca. Roslina
ta jest bardzo zarloczna. By bylo to jako tako oplacalne potrzebne jest tanie zródlo nawozów. Zazwyczaj sa to
osady z oczyszczalni scieków. Osady te oprócz ”swictej trójcy” nawozowej N-azot, P-fosfor, K-potas (makroelementy
potrzebne do uprawy roslin w najwickszej ilosci) dostajesz gratis takie dodatki jak kadm, rtcc, olów. Innymi slowy
zatruwasz sobie glebc. Jesli nie stosuje sic nawozenia to po kilku lat bcdzie sic mialo ”pustynie a nie glebc”. Cytat
mojego (prawie) tescia
Wierzba zawiera duzo wody. W Australii i nie tylko ludzie zajmujacy sic projektowaniem Keyline wykorzystuja
zywoploty z wierzby jako ochronc przed pozarem. Pas wierzby ma pochlonac energic cieplna powstala w czasie
pozaru. Wierzba jest najlepszym do tego celu gatunkiem, bo sic nie pali.
Woda zawarta wierzbie sprawia, ze gdy ja spalamy zostaje ona wyparowana. Parowanie natomiast powoduje
ochlodzenie substancji parujacej (na tym polega system termoregulacji ludzi poprzez pocenie sic). Czyli podczas
spalania wierzby podgrzewamy wodc, której nie jestesmy w stanie wykorzystac.
Wierzba zawiera równiez stosunkowo duzo chloru, który przyspiesza korozjc piecy grzewczych.
Jako podszyt na plantacji wierzby dobra bylaby koniczyna biala, gdyz wiaze azot z powietrza. Nie wiem natomiast
jak wplyncloby to na koszta (1kg nasion koniczyny kosztuje kilkanascie do dwudziestu cos zl) Najprawdopodobniej by
sic nigdy nie zwrócilo.
Pomysl jest zatem z tych dobrych, ale ekonomicznie nie oplacalnych:)
W permakulturze wszystko dziala w dwie strony. To co w jednym przypadku jest wielka wada, w niektórych
okolicznosciach i przy odpowiednim projekcie moze byc zaleta.
”Zarlocznosc” wierzby mozna wykorzystac do oczyszczenia szarej wody, stawu, jezior, z nadmiaru biogenów (NPK).
Nie dosc, ze oczysci sic poprzez eksport NPK z ekosystemu np. staw, czyli wykona sic jakas pracc, to jeszcze pozysku-
jemy (kiepskiej jakosci, ale zawsze) drewno opalowe.
Alternatywnym rozwiazanie jest przekompostowanie wierzby i uzyskanie z tego procesu ciepla. W tym przypadku
wilgotnosc wierzby nie jest problemem - przeciez kompost bcdziemy musieli i tak podlewac.
Na opal do domu lepiej nadaja sic inne gatunki roslin, ale to juz temat na osobny wpis.
110
Permakultura i lesne ogrody cz.4 (2010-01-04 10:31)
[1]
W lesnym ogrodzie znajdzie sic równiez miejsce dla ”normalnych” warzyw.
W dzisiejszym wpisie opiszc jak wkomponowac uprawc roslin jednorocznych w ogrodzie lesnym.
Lesny ogród opierac sic powinien na roslinach wieloletnich, jednak wszyscy jestesmy przyzwyczajeni do
jedzenia np marchwi, ziemniaków, pietruszki... (tak wiem, te rosliny nie sa naprawdc jednoroczne, ale
sa uprawiane jak jednoroczne). Rosliny te przeciez wymagaja pelnego slonca by wydaly jakies sensowne
plony. Ziemniaki to glównie skrobia, marchewka równiez). Pamictaj swiatlo to energia dla roslin. Cukry,
skrobia, tluszcze to przetworzone przez roslinc materialy zapasowe, takie ”zaskórniaki” na gorszy czas (by
np. przetrwac zimc) Jesli zatem jest malo swiatla bcdzie malo materialu zapasowego, czyli ziemniak moze i
urosnie, ale ”zapasów” nie wytworzy, lub bulwy bcda wielkosci grochu (co powodowalo by pewne problemy
z obieraniem;)
Czy mozna wykorzystac stabilnosc i bioróznorodnosc jaka zapewnia lesny ogród i jakos wykorzystac to do
uprawy roslin jednorocznych
Czy mozna zatem miec ciastko i je zjesc zarazem? Nie wydaje Ci sic, ze za duzo wymagasz?
Otóz nie, mozna to osiagnac:)
Wystarczy umiescic w jakis oslonictych od cienia drzew czy krzewów miejscach grzadki warzywne.
Najlepiej tworzyc takie ”wysepki” upraw jednorocznych micdzy poszczególnymi fragmentami opierajacego
sic na roslinach wieloletnich lesnego ogrodu. W ten owadzie szkodniki naszego warzywniaka nie bcda mialy
latwego zycia - ze wszystkich stron, ”z lasu” bcda wychodzic wyglodniale owady owadozerne. Myszce np.
bcda atakowane przez biedronki (których duza ilosc przezimowala w zaschnictych pokrzywach), zlotooki.
Gasienice bcda niszczone przez rózne gatunki os, które dzicki roslinom nektarodajnym mogly przejsc caly
cykl rozwojowy. Ostatnim jej stadium jest osa skladajaca jaja w bielinku kapustniku. Larwy tej osy doslownie
pozeraja za zycia ta gasienicc. Co prawda przez dlugi czas gasienica jeszcze bcdzie zyla i zjadala nam kapustc.
Czego jednak mozemy byc pewni to ze ten osobnik na pewno nie zlozy jaj. Wlasciwie to nieszczcsna gasienica
przyczyni sic do zguby populacji swych sióstr. W koncu w niej rodzi sic wiccej wrogów jej rasy:) Chyba juz
wiecie skad twórcy filmu ”Obcy” czerpali inspiracjc?
111
Tworzenie takich ”wysepek”sprawia, ze mozemy (jesli musimy) uprawiac nawet monokulturc jakis roslin (np.
poletko z ziemniakami), gdyz w szerszym sensie nasz ekosystem nie bcdzie monokultura.
”Wysepki” monokulturowe nie powinny stanowic wiccej jak 1/3 powierzchni lesnego ogrodu.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
A Ty co o tym sadzisz? Masz moze jakies pytania?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0HBF677frI/AAAAAAAAAK8/WbQIWfsICQY/s1600-h/Vegetables.jpg
sylwia (2010-07-07 09:13:39)
Warzywniak wcale nie musi byc monokultura. Uprawa wspólrzcdna warzyw jest dokladnie odzwierciedleniem per-
makultury na poziomie parteru. I tak np. czosnek posadzony micdzy truskawkami zapobiega chorobom grzy-
bowym truskawek. Aksamitki posiane w wolne miejsca micdzy warzywami zalatwia sprawc nicieni, a przy okazji
sa ozdoba. Szpinak jest dobrym sasiadem dla wickszosci warzyw, a jego nadwyzki moga sluzyc za zielony nawóz
(wiaze azot). Lotne wydzieliny marchwi stymuluja rozwój pora. Z kolei koper przyspiesza kielkowanie nasion innych
gatunków warzyw. Takich przykladów dobrego lub niekorzystnego sasiedztwa jest bez liku. Jesli do tego uwzglcdnimy
plodozmian, to bcdziemy mieli nie tylko pelna bioróznorodnosc, ale glebc caly czas okryta roslinami.
Poza tym niektóre ziola i warzywa lubia pólcien (np. micta, czosnek, chrzan, szpinak) i mozna je sadzic pod koronami
drzew owocowych.
Toalety kompostujace cz.1 (2010-01-05 01:09)
[1]
Dzisiejszy post stanowic bcdzie pierwsza czcsc cyklu o toaletach kompostowych.
Pokrótce przedstawic czym jest kompostowanie (czym jest toaleta tlumaczyc chyba nie muszc;)
Kompostowanie to proces tlenowego rozkladu materii organicznej przy udziale organizmów zywych.
Ta bardzo krótka definicja dobrze tlumaczy czym kompostowanie jest. Jak nie trudno sic domyslic :) toaleta
kompostowa opiera sic wlasnie na procesie kompostowania.
Zatem, zeby toaleta kompostowa dobrze i niesmierdzaco:) dzialala musza byc spelnione nastcpujace warunki:
-dobre napowietrzenie (czytaj ”wklad” na kompost nie moze byc zbyt ubity, musi miec dobra strukturc)
-odpowiednia wilgotnosc (czytaj nie za mokro, nie za sucho)
112
-odpowiednia temperatura (czytaj nie za zimno - jak np. kupa zamarznie to zycie w komposcie zamiera,
wicc sila rzeczy proces kompostowania zwalnia)
-odpowiedni stosunek wcgla do azotu. Idealnie 25:1 (tabelka ze stosunkami:) pojawi sic wkrótce.
Korzysci z toalet kompostowych:
-zamknicty obieg materii czyli mikro i makro elementy nie opuszczaja naszego ekosystemu, zatem nie musimy
wydawac pienicdzy na nawozy a potem na oczyszczanie zasranych:) scieków.
-mamy dobry nawóz (kompost)
-ograniczamy zuzycie wody
-w latwy sposób mozna ja zbudowac. Najprostsze modele da sic wykonac w kilkanascie minut.
-nie sramy do wody pitnej (brutalnie powiedziane, ale prawdziwie)
Osoby chcace zglcbic ;) temat zachccam do przeczytania [2]darmowego pdf’a (po angielsku)
Jak wytworzyc idealne warunki dla kompostowania odchodów? To temat na nastcpny wpis.
A Ty co o tym myslisz? Wybudowalbys toaletc kompostowa, zeby byc bardziej ekologicznym i niezaleznym?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0KQ91nNUsI/AAAAAAAAALE/Ny_X6BdtaUg/s1600-h/G%C3%B3wno.JPG
2. http://humanurehandbook.com/downloads/Humanure_Handbook_all.pdf
Anonymous (2010-08-21 15:10:09)
http://tinyurl.com/3a8gr6x - tu mozna pobrac edycjc 2ga w pelnej wesji. Temat bardzo ciekawy moim zdaniem.
170 zdjcc kurzych traktorów (2010-01-05 08:42)
[1]Strona po angielsku, ale i tak chodzi w niej o obrazki.
Nie wiesz co to kurzy traktor? Przeczytaj [2]tego posta.
1. http://home.centurytel.net/thecitychicken/tractors.html
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-zwierzeta-cz1.html
Produkcja biomasy w permakulturze cz.1 (2010-01-06 04:01)
Jak zmaksymalizowac produkcjc biomasy na cele grzewcze? To pytanie slyszc od czytelników bardzo czcsto.
Przedstawic podejscie permakulturowe do tego zagadnienia.
Pierwszym zadaniem to postawienie sobie/klientowi kilku pytan. Mniej wiccej w takiej kolejnosci jak tu
wypisujc:
1.Jaki jest cel produkcji biomasy?
2.Jesli sa nim cele grzewcze, to czy produkcja biomasy jest najlepszym rozwiazaniem? Czy nie daloby sic
zastosowac innego rozwiazanie. Czy jesli produkcja biomasy mialaby byc w celu ogrzewania domu, to nie
daloby sic przystosowac domu, by tracil mniej ciepla? Czy piec w którym spalamy to drewno jest wydajny?
Oszczcdzanie energii jest najczcsciej duzo tansze niz jej produkowanie, wicc na tym nalezy sic skupic.
3.Jesli uznalismy, ze trzeba produkowac ta biomasc, to czy musimy poswiccac do jej produkcji osobny teren,
a nie moze to byc produkt uboczny jakiejs innej produkcji (np. od przycinania sadu, czy trzebiezy w lesie)?
4.Jakie stosunki wodne, swietlne i glebowe panuja w terenie, który ma byc poswiccony na przyszla plantacjc?
5.Jakie inne funkcje moglaby spelniac plantacja?
Do tego dochodzi mnóstwo pytan dodatkowych. Chodzi mi o przedstawienie procesu projektowania. W
innym wypadku moglibysmy dywagowac o tym czy dana technika zwicksza produkcjc biomasy o 1,78 czy
1,84 %? Jaki mialoby to sens jesli piec, którego uzywamy ma sprawnosc 20 % a standardem jest, ze piece
na drewno maja sprawnosc nie nizsza niz 70 % ? Pamictaj, [1]permakultura zachcca do lenistwa.
113
Teraz trochc dywagacji o technikach:) Choc wiedz, ze jesli biomasc uzywasz by ogrzac dom i tak powinienes
sobie zadac ww. pytania.
Po pierwsze nie uprawiaj jednego gatunku roslin na biomasc. Rozwaz uprawc nastcpujacych roslin:
-topinambur
-miskant olbrzymi
-slazowiec pensylwanski
Wszystkie ww. rosliny oprócz tego, ze posiadaja wartosc na cele energetyczne, to moga stanowic paszc dla
zwierzat.
Ww. gatunki roslin posadz w micdzyrzcdach drzew takich jak:
-robinia akacjowa
-brzoza brodawkowa/omszona
-olcha szara/czarna
-[2]karagana syberyjska
Dlaczego akurat micdzy tymi? Poniewaz wiaza one azot atmosferyczny, co dziala jak nawóz dla roslin na
biomasc.
Robinia akacjowa. Szczególnie wydajna jest w tym robinia akacjowa. Sama robinia akacjowa ma spore
przyrosty. Robinia akacjowa daje równiez bardzo wytrzymale, twarde drewno. Co istotne w gospodarst-
wie, drewno akacji bardzo dobrze znosi kontakt z wilgocia i gleba. Wytrzymuje w glebie ponad 30 lat. Jej
odrosty korzeniowe moga zatem sluzyc za paliki do ogrodzen. Wytrzymalosc robinii jest poniekad jej ”wada”
jesli chodzi o pozyskiwanie jej na biomasc (czcsciej trzeba wymieniac i ostrzyc pily). Oczywiscie jest to
wada, gdy widzimy robinic jako cos nadajacego sic tylko do pieca. Zaleta gdy wykorzystamy jako paliki
czy mocne drewno konstrukcyjne. W czasach goraczki zlota w Kalifornii(1848÷1855) drewno robinii górnicy
wykorzystywali jako podpórki stropów w kopalniach.
Hektar monokultury robinii akacjowej jest w stanie zwiazac okolo 250kg azotu na rok. Polska ”akacja” jest w
tym tak wydajna, ze taka plantacja przyczynia sic do zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami! Zupelnie
jak ziemia rolna z której zostana wymyte przez deszcz nawozy azotowe. Z powodu ilosci azotu jaka wiaze
polska akacja nie jest mozliwe uzyskanie wysokiego poziomu materii organicznej w glebie na takiej plantacji.
Znowu jak uzywanie sztucznych nawozów azotowych na polu.
To równiez powód dlaczego nie powinno sic sadzic robinii w okolicach zanieczyszczonych stawów, jezior...
Jesli posadzimy wokól robinii jakies rosliny na biomasc o duzym zapotrzebowaniu na azot(praktycznie wszys-
tkie poza topinamburem), to nie mamy sic o co martwic. ”Akacja” to równiez dobra roslina miododajna.
Olsza daje drewno bardzo dobre do produkcji [3]grzybów shitake, oraz sama jest dobrym drewnem opalowym.
Brzoza daje drewno opalowe oraz leczniczy, bogaty w mikroelementy sok na wiosnc. Z soku mozna zrobic
równiez winko:) w jakze ciczkim dla domowej piwniczki okresie jakim niewatpliwie jest wiosna/wczesne lato.
Opis po ang [4]jak zrobic wino brzozowe oraz jak pozyskac sok z brzozy.
[5]Karagana syberyjska jest bardzo wszechstronna roslina : daje paszc dla zwierzat, to dobry zywoplot, to
wieloletnie warzywo dla ludzi, roslina miododajna...
Czy plon biomasy bcdzie mniejszy? Nie powiedziane, zwlaszcza jesli uwzglcdni sic:
-na plantacji mamy wicksza bioróznorodnosc a wicc mniej problemów ze szkodnikami
-lepiej wykorzystany jest azot. 60kg nawozu azotowego rozlozonego np. na 2 dawki jest gorzej wykorzystane
przez rosliny niz 60 kg dostarczonego do gleby w ciagu calego sezonu wegetacyjnego (jak to jest z wiazaniem
azotu przez rosliny).
Dodatkowo mamy(lub mozemy miec):drewno konstrukcyjne, nizsze koszty nawozenia, paszc dla zwierzat,
jedzenie dla ludzi(straki karagany, grzyby), wiccej miodu, wiccej wina;)
Wiccej informacji juz wkrótce.
A Ty co o tym uwazasz? Napisz, zwlaszcza jesli masz inne zdanie..
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/pochwaa-lenistwa-minimum-wysiku.html
2. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/karagana-syberyjska.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/jadalne-grzyby-w-ogrodzie-i.html
114
4. http://winemaking.jackkeller.net/request133.asp
5. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/karagana-syberyjska.html
panika2008 (2010-01-06 08:09:42)
Nie zgodzc sic, ze oszczcdzanie energii jest zawsze tansze, niz jej produkowanie. Koszt marginalny oszczcdnosci rosnie
bardzo szybko wraz ze spadkiem energochlonnosci. Na poczatku oszczcdzanie to oklejenie domu styropianem - koszt
nieduzy, ale jak sic wyczerpie takie standardowe metody (tez: ustawienie domu do stron swiata, rozmieszczenie okien,
rekuperator), to dalej oszczcdnosci sa juz bardzo drogie, osiagniccie poziomu domu pasywnego to dolozenie lekka rcka
100 tys do normalnego projektu. Jaki jest koszt zwrotu takiej inwestycji? Biorac pod uwagc wyzszy koszt utrzymania
takiego budynku, ten koszt jest ekstremalnie dlugi, pewnie >50 lat, moze >100 lat. Jedynym czynnikiem, który by
skrócil amortyzacjc, jest rychly peak oil, a wlasciwie peak coal+peak gas w naszych warunkach, ale to jest spekulacja
a nie inwestowanie w oszczcdnosc.
Azzie (2010-01-06 09:17:26)
Zgadzam sie z panika2008. Dodam jeszcze ze amortyzacja moze byc dluzsza niz czas zycia naszego usprawnienia. Jesli
wydajniejszy piec amortyzuje sie 50 lat, a po 25 nadaje sie jedynie do wymiany, to ewidentnie cos tu jest nie tak :)
Wojciech Majda (2010-01-06 09:27:29)
Dzickujc za sugestic, poprawiam wpis. Jakos zapomnialem o tym, w momencie pisania.
Co do kosztów domu pasywnego proszc zobaczyc link:
http://www.drewnozamiastbenzyny.pl/czy-oplaca-sie-budowac-domy-skraj nie-energooszczedne/
Wojciech Majda (2010-01-06 17:44:32)
Dodam jeszcze, ze sprawnosc pieca na drewno to nie zaden ”haj-tech”, tylko standard. Piec taki(do domu) moze
kosztowac z 2tys zl. Zeby piec mial sprawnosc 20 % to musi byc wyjatkowo popsuty, lub zaprojektowany do tego by
nie ogrzewal pomieszczenia. Znam takie przypadek w którym osoba wykorzystywala piec kuchenny do ogrzewania
pomieszczenia. Piec ten zaprojektowany byl w ten sposób by nie ogrzewac pomieszczenia (gdyz inaczej kucharki by
sic latem ”ugotowaly”. Ilosc drewna jaka ta osoba zuzywala byla iscie nieziemska. Jako, ze drewno miala ”za darmo”(z
wlasnej ziemi) to nie liczyla jego kosztów.
Bogdan Szymanski (2010-01-07 00:48:09)
Dlaczego biomasc spalac w piecach ? Sa dostcpne kotly na rózne rodzaje biomasy i niektóre sa na prawdc wysoce
sprawne 80-90 %.
Tu sic zgodzc z panika ze oszczcdzanie ma sens do pewnego poziomu dlatego nie budowalbym domu pasywnego lecz
energooszczcdny
Wojciech Majda (2010-01-07 01:42:25)
Dzicki za informacje.
Glód. Just on time (2010-01-06 18:20)
115
Jadalne grzyby w ogrodzie i gospodarstwie permakulturowym. (2010-01-07 01:48)
[1]
Grzyby shitake wyrastajace z pniaka. Zwróc uwagc na bialy punkt - to miejsce w które wlozono grzybnic
shitake.
Grzybobranie to zazwyczaj bardzo mila chwila spcdzona w gronie rodzinnym. Przyjemnosc psuje jedynie
fakt, ze w wickszosci polskich lasów, a zwlaszcza tych znajdujacych sic blisko wickszych miast, konkurencja
wsród grzybiarzy jest bardzo duza. Czyni to pozyskanie wickszej ilosci grzybów nie lada wyzwaniem. W wielu
lasach zapal z jakim grzybiarze zbieraja grzyby doprowadzil do zaniku poszczególnych gatunków grzybów
jadalnych. To nie tylko nieprzyjemne dla grzybiarzy, ale równiez sprawia, ze drzewa w lasach nie wchodza
w najwydajniejsze dla nich zwiazki mikoryzowe. O tym co to jest mikoryza i dlaczego jest istotna [2]mozesz
przeczytac tutaj.
Jaka alternatywc proponuje Polski Instytut Permakultury?
Uprawiaj swoje wlasne grzyby jadalne.
Jak uprawiac mikoryzowe grzyby jadalne (czyli takie jakie znajdujesz w lesie) w swoim ogrodzie mozesz
przeczytac[3] w tym poscie.
Czy to wszystko? Nie, gdyz istnieje równiez mozliwosc uprawy grzybów nie mikoryzowych - saprofitycznych
(destruentów). Ta trochc groznie brzmiaca nazwa to nic innego jak okreslenie grupy grzybów, które zajmuja
sic rozkladem materii organicznej. Najbardziej znanym grzybem z tej grupy jest pieczarka dwuzarodnikowa
(Agaricus bisporus) znana pod nazwa uzytkowa jako pieczarka:)
Materia organiczna jaka ta pieczarka rozklada jest obornik konski lub mieszanka slomy i odchodów kurzych.
Nazwa pieczarka pochodzi od pieczar (jaskin) w których na poczatku rozwijala sic hodowla tego popularnego
grzyba. Dlaczego akurat w pieczarach? Poniewaz panuje w nich stala, wysoka wilgotnosc i oraz jednakowa
temperatura a warunki te sprzyjaja wzrostowi pieczarek.
Nastcpna propozycja jest grzyb pochodzacy z Azji wschodniej: shii take (czytaj szitake) ,(Lentinula edodes)
zwany bardziej po polsku twardziak. To grzyb bcdacy destruentem pierwszego rzcdu drewna. Co to oznacza?
Nic innego jak to, ze grzyb ten rozklada swiezo scicte drzewa, galczie, trociny. Wymienilem przy tej okazji co
jest pozywka dla tego grzyba. Zatem shitake mozna uprawiac na drewnie niemal wszystkich drzew lisciastych.
116
Co wazne nie potrzeba do tego wysokiej jakosci drewna (czytaj o prostych, dlugich pniach). Shitake urosnie
nawet na poskrccanych, cienkich galcziach. Pozywka dla shitake moga byc nawet trociny (choc wtedy daja
grzyby uwazane przez Japonczyków za gorszej jakosci). Twardziak rosnie tylko na drewnie drzew lisciastych.
Wbrew potocznej opinii grzyby nie sa tylko ciczkostrawnym dodatkiem kulinarnym posiadajacym zerowa
wartosc odzywcza... Korzysci zdrowotne ze spozywania grzybów shitake sa tak duze, ze podaje sic je w
Japonii pacjentom podczas chemioterapii. Dlaczego? Poniewaz grzyby shitake zawieraja micdzy innymi (z
ang.) [4]Active Hexose Correlated Compound (AHCC)(nie podejmujc sic przetlumaczenia;) Substancja ta
ma nastcpujace wlasciwosci:
-zwicksza odpornosc organizmu na bakterie i wirusy micdzy innymi na grypc oraz HIV
-zwicksza naturalna zdolnosc organizmu do niszczenia komórek nowotworowych
-poprawia tolerancjc chemioterapii.
Oprócz tego shitake zawieraja witaminc D, B1, B2, B12 (cenne zródlo dla wegan)
Zatem gdzie najlepiej te grzyby uprawiac na domowe potrzeby? Najlepszym miejscem na uprawc grzybów
jest(trochc upraszczajac): wilgotne, wolne od silnych wiatrów, ciemne miejsce. Takie warunki panuja na
dnie lasu...
Jesli myslisz, ze te warunki moga wystapic w lesnym ogrodzie, nie mylisz sic - jakis ciemny kat w glcbi
lesnego ogrodu to idealne miejsce do amatorskiej produkcji grzybów.
Wymienione tu dwa gatunki grzybów to tylko ulamek z grzybów, które mozemy uprawiac.
Podsumowujac grzyby saprofityczne stanowia zatem bardzo ciekawy sposób w jaki mozna z ”odpadów”
zupelnie niejadalnych dla czlowieka wytworzyc jedzenie i lekarstwa o niezwykle dobroczynnych wlasciwosciach
zdrowotnych.
Wiccej szczególów, micdzy innymi jak konkretnie uprawiac poszczególne gatunki grzybów, jak uprawiac je
na skalc komercyjna(zgodnie z zasadami perakultury) oraz jak mozemy wykorzystac do dalszej produkcji
zywnosci ”przerobiony pniak” (próchno powstale po uprawie shitake)... juz wkrótce.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
A Ty co o tym myslisz?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0WalDDZ9TI/AAAAAAAAALQ/ZTKAlF7d-uY/s1600-h/Shitake.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-1.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-2.html
4. http://en.wikipedia.org/wiki/Active_Hexose_Correlated_Compound
panika2008 (2010-01-07 15:06:43)
Te grzyby szitake sa dosc drogie, nie mówiac o ich przetworach. W sumie niezly pomysl na ”cash crop” dla rolników
nie posiadajacych kapitalu wystarczajacego na dochodowe uprawy buraków czy pszenicy (50 ha dla takich upraw to
raczej minimum zeby wyzyc).
Wojciech Majda (2010-01-07 15:27:50)
Tak, na mala skalc kluczowe jest by wytwarzac rzeczy dosc drogie i/lub wytwarzac z nich ”wartosc dodana”. Umozliwia
to wyzycie z ziemi o malej powierzchni.
Paradoksem jest, ze im mniejszy kawalek ziemi chcemy uzytkowac rolniczo tym bardziej produktywny sic on staje. W
tym przypadku mam na mysli ilosc produkowanej zywnosci z ha. Dobrym przykladem byly ogródki dzialkowe, które
za komuny zajmowaly jakos okolo 1 % powierzchni kraju a produkowaly kilkadziesiat procent zywnosci... Socjalizm
oczywiscie tez w tym mial swój istotny udzial. Chinczycy powiadaja, ze ”cien ogrodnik jest najlepszym nawozem”
panika2008 (2010-01-07 17:07:43)
Panie Wojciechu, to nie paradoks, to prawo spadajacych dochodów :) Na duza skalc nie da sic zorganizowac pracy na
tyle efektywnie, co na mala; jakosc zmienia sic w ilosc. Przy pewnej skali jednak wzrost ilosci zaczyna zdecydowanie
wygrywac ze spadkiem jakosci - stad dominacja agrokoncernów.
117
Wojciech Majda (2010-01-07 20:26:45)
Bardzo cieszy mnie to, ze mam tak wyedukowanych czytelników:)
Anonymous (2010-09-18 22:30:06)
Gdzie mozna znalezc nasiona Carqueji?, roslina dziala oslonowo na watrobc na tyle silnie ze stanowi antidotum na
toksync produkowana przez muchomora sromotnikowego.
Carqueja:
http://botanicscience.blogspot.com/2010/07/carqueja-remedium-na-zo adek-i-nie-tylko.html
Dlaczego odradzam kupowanie gruntów rolnych na obszarze Ziemi Odzyskanych?
(2010-01-07 20:27)
[1]
Chcialbym ostrzec czytelników bloga przed zakupem ziemi albo domu na [2]Ziemiach Odzyskanych
[3]Ten link przeniesie Cic czytelniku do serwisu Drewnozamiastbenzyny.pl, do wpisu pod tytulem ”Biopaliwa
pod lupa” o ile sam artykul nie przedstawia jakiejs wyjatkowo wysokiej wartosci ”permakulturowej”, bardziej
w formie ciekawostki) to dyskusja, która wywiazala sic w komentarzach jest bardzo...pouczajaca.
Goraco zaczyna byc od wypowiedzi:
Irek napisal dnia 7. Styczen 2010 o godzinie 15:02.
Dodam tylko, ze opinia tam wyrazona stanowi moja prywatna opinic, a nie stanowisko Polskiego Instytutu
Permakultury. Instytut polityka sic nie zajmuje. Nie mniej uwazam, ze osoby czytajace tego bloga zasluguja
na poznanie... opinii jednego(czyzby?) Niemca.
Dlaczego o tym piszc? Poniewaz permakultura to polaczenie dwóch slów: permanent (trwale) i agriculture
(rolnictwo, uprawa, agrokultura). Co to zatem za trwale rolnictwo jesli po kilku latach przyjdzie Niemiec i
nas wyruguje z ziemi?
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Proszc wszystkich o skomentowanie, tym razem to dotyczy kazdego z nas!
118
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0Y5WsBNWHI/AAAAAAAAALY/i7vXwZDYqyE/s1600-h/Ziemie_Odzyskane.png
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Ziemie_Odzyskane
3. http://www.drewnozamiastbenzyny.pl/biopaliwa-pod-lupa/
Anonymous (2010-01-07 22:29:48)
Tak sic sklada, ze budujc dom i mam gospodarstwo na ziemiach odzyskanych, jedno co powiem, to zywcem mnie nie
wezma!!!
Co do analogii z sasiadem i pozyczka, to ku przestrodze: nalezy mocno uwazac na kredyty, poniewaz juz paru zna-
jomych rolników ma problemy z plynnoscia finansowa i szybki rozwój ich gospodarstwa moze sic zle dla nich skonczyc.
Wszystko za sprawa destabilizacji cen, bcdacej wynikiem tworu wspólczesnej ekonomii zwanym ”wolnym rynkiem”,
dajacego wszystkim (czytaj: majacym duze pieniadze i wplywy) równe mozliwosci rozwoju.
Czcsc ziem w naszej okolicy (woj. zachodniopomorskie) jest juz od jakiegos czasu w nieformalnym posiadaniu Niemców
i Holendrów, którzy wykupuja je na podstawione osoby.
Wojciech Majda (2010-01-07 22:46:34)
Miejmy nadziejc, ze do najgorszego nie dojdzie. Nadzieja to chyba jedyne co nam pozostalo po grudniowej utracie
niepodleglosci.
Jedna kwestia to wykup ziem przez cudzoziemców. Ostatecznie byly wlasciciel dostaje za to pieniadze. Druga, duzo
wazniejsza to fakt, ze Niemcy, którzy zostali ”wypcdzeni” posiadaja starsze akty wlasnosci, niz Polacy aktualnie je
zamieszkujacy. Europejski Trybunal Sprawiedliwosci, czyli de fakto polski ”Sad Najwyzszy” moze uznac ich za pra-
wowitych wlascicieli terenu. W takim wypadku wlasciciel (byly) zostanie wyrugowany z ziemi. Bez odszkodowania.
Kto wie czy nie zloza pozwu o to by to byli wlasciciele terenu nie zaplacili jakiegos oplaty za te wszystkie lata co ”pra-
wowici” wlasciciele nie mogli korzystac z ich wlasnosci. Jak spiewala Anita Lipnicka ”Wszystko sic moze zdazyc”(od
siebie dodam) gdy nie ma sic niepodleglosci.
Anonymous (2010-02-04 20:03:28)
W prawie polskim istnieje zapis o zasiedzeniu (w zlej lub dobrej wierze) i po pewnym okresie (kilkadziesiat lat) nieru-
chomosc/ziemia przechodzi na wlasnosc. Oczywiscie trzeba miec porzadek w papierach i ksiegach wieczystych(to tez
kosztuje, ale zwicksza szanse na to ze nas nie wyruguja), pozatym nie wiem jak sprawa wyglada gdy wlasciciel zyje,
co na to prawo Trybunal, i jest jeszcze sporo innych ”ale”, ale porzadek w papierach wcale nie zaszkodzi...
Anonimowy
Wojciech Majda (2010-02-04 21:06:18)
Oczywiscie Anonimowy porzadek nie zaszkodzi, zabezpieczyc sic mozna.
Chcialbym jednak zwrócic uwagc, ze prawo polskie od 01.12.2009 (wejscie w zycie Traktatu Lizbonskiego) juz nie jest
prawem najwyzszym w naszym kraju.
Nie zmienia to nadal mojego zdania...
119
Zboza wieloletnie i Monsanto w permakulturze (2010-01-08 00:36)
[1]
Próba stworzenia produktywnego slonecznika wieloletniego, to jeden z wielu projektów nad którymi pracuja
naukowcy z The Land Institute. Wszystko to bez modyfikacji genetycznej (GM).
Permakultura to sposób projektowania oraz utrzymywania trwalych siedlisk ludzkich. Niemozliwe jest
natomiast istnienie jakiegokolwiek trwalego siedliska ludzkiego bez zapewnieniu tymze ludziom prawdzi-
wie trwalego i zgodnego z natura sposobu pozyskiwania zywnosci.
Wspólczesny model rolnictwa przy uwzglcdnieniu skali i tempa utraty gleby trudno takim nazwac. Aktualnie
jako protezy pozwalajacej ludzkosci isc dalej uzywa sic energii z paliw kopalnianych. Dodam tylko, ze proteza
ta coraz bardziej koroduje a i ludzi potrzebujacych jej uzywac jest coraz wiccej (okolo pazdziernika 2012 roku
populacja ludzi na Ziemi osiagnie 7 mld). Dodatkowo prawa noga zaczyna dosc powaznie niedomagac co
jeszcze bardziej zwicksza obciazenie protezy (wiele lowisk jest nadmiernie eksploatowanych, [2]zalamaly sic
populacje wielu ryb morskich - zródla bialka dla duzej czcsci ludnosci). Sytuacja wyglada nie ciekawie.
Na szczcscie jest permakultura:) z jej wywrotowym podejsciem do produkcji zywnosci i zapewniania potrzeb
ludzkich.
Jednym z takich lekarstw dla ludzkosci jest zmiana gatunków zbóz jakie sic uprawia. Z jednorocznych na
wieloletnie. Lekarstwo to nie jest moze najlepsze okreslenie, gdyz do okreslenia skali czasowej jakiej potrzeba
na dokonanie tej zmiany lepiej pasuje slowo rehabilitacja. Rehabilitacja okolo dwudziestopiccioletnia (na
tyle szacuje organizacj o której za chwilc, uczynienie zbóz wieloletnich równie produktywnymi jak zboza
jednoroczne).
Wlasnie ta dzialalnoscia zajmuje sic [3]The Land Institute, z ang. Instytut Ziemi(od ziemi rolnej a nie
Ziemi-planety) z Kanzas (USA). Celem Instytutu Ziemi jest wytworzenie polikultury wieloletnich zbóz i
roslin motylkowych, których plon ziaren (i nasion) bcdzie porównywalny z uprawa jednoroczna. Inspiracja
do tego jest naturalna preria(formacja roslinna podobna do stepu). Dlaczego akurat preria? Poniewaz w cza-
sie kilkudziesicciu - stu kilkudziesicciu lat uprawy roslin jednorocznych na tych preriach doszlo do olbrzymiej
erozji gleby. Swego czasu ”standardem” byla utrata przez farmera okolo 40 ton gleby/rok/ha (w naturalnych
warunkach gleba wytwarza sic w tempie okolo 0,2 t/rok, na prerii mozliwe, ze trochc szybciej). Z czasem
farmerzy zaczcli odczuwac konsekwencje (glównie ekonomiczne) zmniejszenie poziomu materii organicznej i
miazszosci (glcbokosci) gleby...
W warunkach naturalnej prerii, gleba zamiast ubywac w tempie 40 ton na hektar na rok, jest wytwarzana.
To wlasnie dzicki prerii, wypasajacym sic na niej bizonom i zarzadzajacymi nia Indianami powstaly zyzne
czarnoziemy.
Instytut Ziemi dazy zatem do tego by uprawa zbóz (ale nie tylko!) przypominala preric.
Jakie cechy ma preria? Oto one:
-Rózne trawy, rosliny zielne, bobowate (dawniej motylkowe) maja korzenie na róznej glebokosci. Dzicki temu
120
zasoby gleby sa lepiej wykorzystywane i gleba jest odporna na erozjc. Korzenie niektórych roslin dochodza
do glcbokosci ponad 2 m.
-Jest bogata w gatunki roslin. Na naturalnej prerii w Kanzas mozna doliczyc sic okolo 270 gatunków roslin.
-Jest odporna na rózne warunki pogodowe. Jesli jeden rok jest suchy to lepiej bcda rosly rosliny sucholubne,
jesli rok jest wilgotny to lepiej bcda rosly potrafiace ta wilgoc wykorzystac.
-Jest odporna na ataki szkodników - duza bioróznorodnosc roslin zapewnia bogactwo róznych owadów, które
trzymaja szkodniki w szachu.
Instytut Ziemi skupia sic zatem na tym, by ”uwieloletnienie” produktywne zbóz jednorocznych oraz
by zwickszyc plony ziaren traw wieloletnich. Dodatkowo próbuje skomponowac taka kombinacjc roslin
motylkowych i ziól, by rosliny nie wymagaly nawozów sztucznych lub wymagaly ich zdecydowanie mniej.
Jak latwo sic domyslic uzywanie herbicydów jest wykluczone. Aktualnie polikultura uprawna Instytutu
Ziemi sklada sic z okolo 8 gatunków roslin.
Jakie korzysci zboza wieloletnie bcda dawaly rolnikowi?
-wyeliminowanie corocznej orki
-wyeliminowanie corocznego siewu
-wyeliminowanie/zmniejszenie kosztów nawozenia
To wszystko sklada sic na konkretne oszczcdnosci - po prostu wiccej pienicdzy bcdzie zostawac w rckach rol-
nika. Wg amerykanskich danych 90 % ceny produktów rolnych to koszta. Z tego powodu zeby sic utrzymac z
rolnictwa potrzeba coraz wickszej powierzchni pól. Jesli nie powickszysz swojego arealu, to niestety wkrótce
nie jestes w stanie sic utrzymac z produkcji rolnej. Opis dotyczyl sytuacji w USA. Jakze prawdziwy i trafny
jest ten opis do warunków polskich.
Zapewne czytelnicy mysla, ze Instytut Ziemi to prcznie dzialajaca organizacja dotowana przez rzad, w koncu
chodzi o przyszlosc amerykanskiego rolnictwa, no nie?
No nie.
Instytut Ziemi z trudem zbiera srodki na swoje cele statutowe. Jego roczny budzet to okolo 3 mln dolarów.
Proszc to porównac z zyskiem ze sprzedazy herbicydu nr 1, firmy Monsanto.
W 2008 roku wyniósl on 1,8 mld (1,8 miliarda dolarów), czyli 1800 mln dolarów.
Jak czytelnicy bloga sadza, ze firma taka jak Monsanto, która kontroluje kilkadziesiat procent rynku
sprzedazy nasion soi, rzepaku, kukurydzy zapatruje sic na dzialalnosc Instytutu Ziemi? Jako, ze 90 % ww.
upraw w USA uprawy GMO (zmodyfikowane genetycznie). Nasiona sa opatentowane przez Monsanto, rolnik
zatem nie ma prawa ich oszczcdzic na nastepny rok. Monsanto to korporacja która zamierza wprowadzic(juz
je wyprodukowala, teraz trzeba tylko zalatwic sprawc od strony legislacyjnej!) nasiona GMO z genem ter-
minacji, czyli takim, który uniemozliwi drugiemu pokoleniu roslin wzejscie. Jak taka firma zapatruje sic na
dzialalnosc Instytutu Ziemi, który sprawi, ze:
-zmniejszy sic popyt na herbicydy
-rolnik nie bcdzie musial kupowac nasion co roku
Budzet Instytutu Ziemi to 3 mln dolarów na rok, budzet Monsanto w 2008 roku to 11,365 miliarda dolarów
czyli 11365 mln dolarów. Zysk Monsanto to 2,02 miliarda dolarów. Teraz juz wiesz Szanowny Czytelniku
dlaczego o Instytucie Ziemi i permakulturze nikt prawie nie slyszal, a zywnosc zawierajace produkty Mon-
santo zjadasz prawdopodobnie codziennie? Jaki interes maja firmy agrochemiczne w sprawieniu, ze rolnik
nie bcdzie potrzebowal?
[4]”Swiat wg Monsanto” film ma napisy po polsku. Oto link do pierwszej czcsci na youtubie(resztc czcsci
znajdziesz równiez na youtubie). Goraco polecam.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Wkrótce przenosiny na inna domenc, proszc sic zatem nie obawiac przekierowywania. Osoby chcace pomóc
w tym proszone sa o kontakt. W zamian oferujc pól godziny konsultacji skypowej na wybrane przez osobc
sklona pomóc temat.
Link do opisu [5]stewii rosliny - slodzika.
Zostaw proszc komentarz - to przeciez wazna kwestia.
121
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0aPDA3F9rI/AAAAAAAAALg/qKJ5DkzaI78/s1600-h/Annual%26perennial_
sunflowerheads%26text.jpg
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Cod_fishing_in_Newfoundland
3. http://www.landinstitute.org/vnews/display.v
4. http://www.youtube.com/watch?v=ePhDyDbbO-M
5. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/stewia.html
Anonymous (2010-01-08 08:12:33)
Gen terminacji ma swoje plusy, tak a propo GMO. Powoduje on brak skazenia srodowiska poniewaz dana sekwencja
genetyczna wymiera w 2 pokoleniu. Przyznam sic ze myslalem ze ten gen wymyslil jakis instytut panstwowy w USA
i jego patent jest darmowy wlasnie na taki uzytek. Widac sic mylilem :) A z monsanto problem nie polega na tym ze
istnieje tylko na braku wolnego rynku, na tym ze duze fermy sa dofinansowywane przez rzad USA ( UE ma wicksze
subsydia). Na wolnym rynku ten rolnik który zniszczy glebc i bcdzie mial nizsze dochody z ha upadnie w wyniku
konkurencji. Caly mit z tym ze spoleczenstwa sa leniwe i wola robic zakupy w supermarketach bo jest taniej jest
za nasze pieniadze, dlaczego duze sklepy dostaja zwolnienia podatkowe oraz DOFINANSOWANIA DO BUDOWY
NOWYCH SKLEPÓW !!! jak masz mniejszy biznes to panstwo najwyzej cic laskawie zlicytuje ot i caly problem.
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-08 08:57:14)
Piotrze problem jest jednak trochc bardziej skomplikowany, niz brak wolnego rynku i dotacje do rolnictwa. Dzialanie
panstwa jest w tej kwestii jednak kluczowe. Bez panstwa nikt nie móglby zabronic np.stosowania konkretnych naklejek
na produktach. Lobbysci tej firmy a lobbing jest wrzucany w KOSZTA funkcjonowania firm!!!
Problem z Monsanto polega micdzy innymi na tym, ze istnieje. Ta firma jest Zla przez duze ”Z”. To oni stoja za
takimi rzeczami jak:
-popularnosc aspartamu i zakaz uzywania stewii jako naturalnego slodzika.
-Agent Orange
-Roundup ready technology - technologia produkowania roslin ”gotowych na Roundup”. Rosliny GMO (tej firmy) sa
w stanie przetrwac oprysk herbicydem totalnym - Roundupem, co ma ponoc zwickszac wydajnosc.
-to sa ludzie, którzy POZYWAJA farmerów w USA i Kanadzie jesli geny opatentowanych roslin znajda sic na Twoim
polu a jesli w danym roku nie podpisales umowy na zakup nasion. Fakt, ze Ty nie wysiewales ich nasion, tylko geny (z
okolicznych pól poprzez pylek) skazily Twoja uprawc nie ma nic do rzeczy. Wielu farmerów zostalo pozwanych. Koszt
samego rozpoczccia procesu jest wprost niewyobrazalny dla ”average Joe, the farmer”(przecictnego rolnika Józka).
Proszc sobie wyobrazic, ze czasami wydaja (rolnicy) 25tys dolarów, zanim jeszcze wejdzie do sali rozpraw. Kogo na
to stac? Na kosztowna batalic prawna na pewno stac Monsanto.
-Monsanto posrednio odpowiada, za smierc wielu plantatorów bawelny w Indiach. Naobiecywalo rolnikom gruszki na
wierzbie (duzo wyzsze plony bawelny) jesli tylko posadza specjalna GMO odmianc ”bawelny bt.”, która jest odporna
na atak jakiegos szkodnika i oprysk Roundup’em. Rolnikom zostalo powiedziane, ze skoro nie bcdzie chwastów to i
plon bcdzie wyzszy. Rolnicy zadluzyli sic u lokalnych lichwiarzy. Obliczyli, ze skoro plon bcdzie duzo wyzszy, to i tak
bcdzie oplacac im sic zakupic drozsze niz zwykle nasiona od Monsanto, Roundup od Monsanto i nawozy od Monsanto
Niestety plony nie byly jednak duzo wyzsze niz zakladali rolnicy, byly nawet nizsze niz z uprawy tradycyjnej. Do-
datkowo resztki pozniwne, którymi karmiono bydlo(robiono tak od wieków) sprawialy, ze bydlo chorowalo. Rolnikom
zostaje kredyt do splacenia, na którego splatc nie maja pienicdzy, nie maja pienicdzy nawet na zakup ”normalnych”
nasion (nie moga wykorzystac nasion z ich uprawy, gdyz byloby to pogwalceniem umowy). Rolnicy w obliczu utraty
ziemi i niemoznosci wykarmienia swojej rodziny popelniaja samobójstwo. Wypijajac Roundup.
Teoretycznie wszystko ”wolnorynkowo” sic
dzieje. Rolnik przeciez przeczytal i zrozumial umowc? No nie? Malym druczkiem bylo zapewne gdzies napisane, ze
Monsanto nie gwarantuje wyzszych plonów, tylko takie wyniki osiagnclo na polu doswiadczalnym w takich i takich
warunkach. A, ze swiadomosc prawna malorolnego chlopa z indyjskiej prowincji jest delikatnie mówiac niewielka, to
jest jak jest. Prawdopodobnie nic z tego nie rozumial, wicc przedstawiciel handlowy mu to ”objasnil”. Teoretycznie
122
chlop sam sobie jest winny, przeciez widzialy galy co braly, mógl zrobic przeciez ”research”. Sam podpisal, sam jest
sobie winny. Czyzby?
O genie terminacji juz za chwilc.
Wojciech Majda (2010-01-08 09:39:09)
To o czym piszesz Piotrze to tylko pozorna jego zaleta. Dla srodowiska moze to i zaleta, ale dla ludzkosci potencjalna
katastrofa. Juz tlumaczc na przykladzie:
Murzynek bambo w Afryce mieszka, ladny ma domek ten nasz kolezka... Bambo postana zainwestowac trochc pienicdzy
w swoje gospodarstwo rolne. Uslyszal od Simby (przedstawiciela firmy Monsanto), ze jest tak plyn co zabija chwasty.
Interesujace pomyslal Bambo, Bambowa nie bcdzize musiala tak czcsto wychodzi w pole plewic chwastów, bcdzie
mogla ladniej wysprzatac dom. Simba powiedzial, ze na dodatek ta roslina daje wyzsze plony. Co wiccej Bambo
bcdzie pionierem tego sposobu w jego kraju (bcdzie wymieniony na jakiejs ”stronie internetowej”)
Minus jest taki, ze trzeba kupic nasiona co roku, bo niby nie wzejda w innym przypadku. No i trzeba kupic ten plyn.
Bambo obliczyl co trzeba bylo. W sumie sic oplaca, niezle na tym zarobi. Jak tak dalej pójdzie to za 2 lata kupi sobie
samochód.
Bambo wysial nasiona sorgo z genem terminacji. Rzeczywiscie byly nawet trochc bardziej produktywne niz jakby mial
normalnie uprawiac pole. No i Bambowa ma duzo czasu wiccej na sprzatanie chaty! Bambo zakupil i wysial nasiona
w drugim roku równiez. Sasiedzi Bambo mówili mu, ze jak drugi rok bedzie mial taki urodzaj, to tez wezma kredyt i
sobie kupia nasion i tego plynu.
Nadchodzi pora deszczowa. Daje duzo dobrze rozlozonego w czasie deszczu. To bcdzie dobry rok dla rolników w
wiosce Bambo....
Nasiona Bambo kielkuja ladnie... Z nasionami sasiadów Bambo jest cos nie tak. Nie kielkuje okolo 80 % nasion (jak
to jest zwykle) tylko jakies 30-50 %. Ciekawe dlaczego? Czyzby bogowie nas pokarali za to, ze o nich zapomnielismy
i czcimy jedynego Boga Jahwe?
Do wioski Bambo zaglada widmo glodu.
To nie sprawka bogów. To konsekwencja ludzi sie w niego bawiacych. To gen terminacji przeniósl sic z pylkiem z pola
Bambo na pola sasiadów i uniemozliwia skazenie srodowiska genami terminacji poprzez uniemozli kielkowania ziaren
zawierajacych ten gen. Rozwiazanie tego problemu na szczcscie jest bardzo proste - wystarczy, ze wszyscy mieszkancy
wioski Bambo co roku kupia nasiona od Simby.
Anonymous (2010-01-08 13:11:02)
Masz racje poza jednym ! Nie ma zadnego wolnego rynku. Ja chcc jesc to co mi sic podoba a nie to co mi panstwo
pozwoli.
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-08 13:34:30)
Ja tez bym tak chcial, jednak bez obrazy Piotr, ale... chciec to my maluczcy mozemy sobie chciec. Permakultura
proponuje na szczcscie praktyczne rozwiazania, które mozna zastosowac mimo tego zlego, korporacyjno - urzcdniczego
systemu w którym uczestniczymy.
Inna sprawa, ze w przypadku GMO nie ma kompromisu. Albo bcdzie mozliwa ich uprawa i wszystkie uprawy danego
gatunku roslin bcda w mniejszym lub wickszym stopniu skazone genami GMO albo nie bcdziemy miec ich wcale.
Proszc sprawdz jeszcze raz posta, uaktualnilem go trochc dodajac link do 1 cz. filmu z youtuba pt. ”Swiat wg Mon-
santo” Film ma napisy po polsku. Goraco polecam.
panika2008 (2010-01-08 17:29:59)
Stewia zostala zalegalizowana w USA w 2008, wicc moze nie wszystko spisek, co smierdzi, parafrazujac powiedzenie o
zlocie :)
Czekam z niecierpliwoscia na ciag dalszy wpisu, interesuje mnie to, jak w praktyce wygladaja takie ”pomieszane” up-
rawy, w szczególnosci, jak wyglada zbiór plonów (jakos mi to sobie trudno wyobrazic), kontrola chwastów/szkodników,
123
jakie sa w praktyce plony, i czy to sic w ogóle stosuje do naszej strefy klimatycznej.
Anonymous (2010-01-08 19:36:43)
Film widzialem. Jest ciekawy ale stronniczy niestety co odrzuca bo wyglada on jak propaganda za PRL...
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-08 19:51:35)
Panika2008 tu o zaden spisek nie chodzi, tylko zwykly biznes:) i kasc.
Stewic mozna kupic legalnie w USA, jednak nie mozna jej uzywac jako slodzik:) Mozna ja sprzedawac jako suplement
diety z racji jej walorów zdrowotnych (wlasciwosci min. bakterio, grzybobójcze, leczenie cukrzycy typu II).Polecam
mój wpis na ten temat, uaktualnilem posta, dodajac na dole linka do artykulu o niej.
Bron Boze nie mozna jej sprzedawac czy marketingowac jako roslina slodzik albo wykorzystywac jej wlasciwosci w
tym celu, np. uzywajac na masowa skalc w produktach typu light. Po co miec tania, naturalna konkurencjc (której
nie mozna opatentowac) skoro jest sic wlascicielem patentu na aspartam? Rynek slodzików to potczny biznes w USA.
Zbiór wyglada normalnie. Przejezdza sic kombajnem i zbiera ziarno i slomc. Po czym rosliny czcsciowo odrastaja
przed zima( dzicki temu energia sloneczna jest lepiej wykorzystywana) - pole nigdy nie jest puste. Zapobiega to
równiez przed erozja.
Zarzadzanie tego typu systemem jest bardziej skomplikowane niz w przypadku upraw jednorocznych. Wykorzystuje
sic takie narzcdzia jak: ogien, kontrolowany wypas zwierzat...
Problem z chwastami jest zwalczany za pomoca odpowiedniej mieszanki nasion i temu, ze na polu cos zawsze rosnie.
Juz tlumaczc na przykladzie:
W uprawie roslin jednorocznych pole przez duza czcsc roku jest puste. Mozna to porównac to wojny. W momencie
gdy dany teren jest wolny od wojsk przeciwnika przejac jest go stosunkowo latwo - oporu prawie nie ma. Natomiast
gdy zostawi sic na tym terenie jakis, maly nawet oddzial zdobycie takiego terenu jest duzo trudniejsze, gdyz oddzial
ten moze sic okopac, zbudowac umocnienia.
Tak samo duzo latwiej jest chwastom zajac puste pole niz dojrzaly ekosystem (jakim miejmy nadziejc bcdzie ”jadalna”
preria). Dochodzi do tego zajccie wszystkich nisz ekologicznych jakie sa mozliwe w tym systemie przez rosliny jadalne.
W ten sposób dochodzimy do tego czy uprawa takiej jadalnej prerii jest mozliwa w naszym klimacie.
Tak, to jest mozliwe z uwzglcdnienie nastcpujacego czynnika:
w naszej strefie klimatycznej ekosystemem klimaksowym (czyli takim do którego ”dazy”natura) jest las. Zatem zawsze
bcdzie tendencja do tego by nasza preria zmienila sic w las. Jednak koszt (energetyczny i finansowy) powstrzymy-
wania tego procesu nie jest zbyt duzy. Mlode drzewka niezbyt dobrze rosna w 2-3 m trawie:) (taka wysokosc ma
preria). Dodatkowo drzewa bardzo nie lubia gleby zdominowanej przez bakterie (jak to jest w glebach na których
rosna trawy)...
Zatem takie rozwiazanie jest nawet w naszej strefie klimatycznej lepsze niz uprawa roslin jednorocznych. Zreszta ilosc
opadów na Kujawach wynosi okolo 450mm na rok. Jeszcze trochc spadnie, a globalne ocieplenie prawdopodobnie do
tego doprowadzi, to na Kujawach ekosystemem klimaksowym bcdzie step (czyli z amerykanska preria;). Stepowienie
Wielkopolski równiez daje sic zauwazyc (poprzez zmianc szaty roslinnej)
Aktualnie ”wydajnosc” takiej prerii wynosi 70 % wydajnosci roslin jednorocznych. Kwestia do badan jest
wlasnie stworzenie takiej odpowiedniej mieszanki. Równiez trzeba zsynchronizowac datc dojrzewania ziaren/nasion
poszczególnych gatunków roslin, tak by wszystkie dojrzewaly w mozliwie tym samym okresie.
Jak widzisz panika2008 temat jest ogromnie ciekawy i ogromnie rozlegly. Na pewno nie jeden PhD daloby sic na ten
temat napisac.
Instytut Ziemi istnieje od 30 lat, wymienione przeze mnie w poscie 25 lat to czas jaki szacuje, ze zajmie mu by wyt-
worzyc naprawdc produktywna, ekonomicznie oplacalna alternatywc dla zbóz jednorocznych. Informuja równiez, ze
mozne byc to duzo pózniej. Nie da sic jednak ukryc, ze to kierunek w którym nalezy podazac, jesli chcemy spozywac
ziarna zbóz w czasach Peak Oil.
124
Wojciech Majda (2010-01-08 19:54:47)
Móglbys Piotrze wymienic na czym polega wg Ciebie stronniczosc tego filmu? Ogladalem go juz dawno temu, a
niestety napicty grafik nie pozwala na obejrzenie go ponownie...
Anonymous (2010-01-08 21:05:03)
Po prostu przedstawia tylko jedna stronc konfliktu to po pierwsze. A po drugie taki klimat opisujacy monsanto jak
jakiegos szatana:) na pewno wickszosc informacji jest prawdziwa ale to wina przede wszystkim postcpujacego socjal-
izmu jak pisalem wyzej. Jakie masz uczucia jak widzisz film który albo cos wychwala pod niebiosa albo to demonizuje?
Od razu podsuwa sic skojarzenie z reklama.
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-08 21:20:32)
Kwestia tylko co reklamuje?
IMO Monsanto w calej okazalosci zasluguje na taka opinic. Szatanem nie jest, tylko firma patrzaca jedynie na zysk
wlascicieli. Bez jakiegokolwiek zwazania na takie duperele jak etyka, czy moralnosc. Rzeczywiscie to postcpujaca
faszyzacja ustroju USA (i UE) doprowadza do takich sytuacji. Jednak:
Na wolnym rynku gracz, który posiada taka przewagc nad ”indyjskim chlopem” jaka posiada Monsanto moze robic z
nim praktycznie co chce. I robi.
”Wladza demoralizuje, wladza absolutna demoralizuje absolutnie”
panika2008 (2010-01-09 10:11:42)
Jeszcze o stewii - wyglada jednak na to, ze zakazana (niezaaprobowana przez FDA) jest tylko sama roslina jako slodzik,
natomiast oczyszczone ekstrakty sa zaaprobowane (od niedawna) i zaczynaja byc stosowane. W wickszosci cywili-
zowanych krajów (m.in. Kanada, Australia) swiata mozna stosowac sama roslinc jako slodzik. Takze nie jest do konca
prawda, ze roslina jako zródlo slodzika konkurencyjne dla syntetyków jest eliminowana - bo zezwalaja na stosowanie
ekstraktów, a ze wzglcdu na b. duza slodkosc glikozydów stewii (300x sacharoza), wysokie stczenie w lisciach (do
10 %) i prosta procedurc ekstrakcji (ekstr. wodna w temp. pok.), koszt w stosunku do pozyskanego ekstraktu jest
maly. Potrafic sobie wyobrazic, ze FDA nieaprobujac stosowania nieoczyszczonej rosliny zaslania sic domniemanym
szkodliwym (teratogennym, byly takie badania gdzies chyba w latach 80) dzialaniem, które nie wystcpuje dla czystych
ekstraktów.
Wojciech Majda (2010-01-09 10:51:46)
Dobrze slyszec, ze sic cos zmienia. Ja sam bcdac w UK zakupilem 100g A-rebaudiozydu - jednej z substancji
wplywajacej na slodki smak stewii. Zainteresowalem sic tym, gdyz nie mogc spozywac cukru, a bylem swiadomy,
czym jest aspartam. Mój ”naturalny”
;) slodzik importowalem z Kanady. Proceder ten byl widocznie tak popularny, ze Kanadyjska firma miala wypozy-
cjonowana stronc na ebay’u kanadyjskim, w którym od razu podawala cenc w funtach. Opis byl równiez w brytyjskim
angielskim. Z tego co pamictam w UE sprzedaz stewii jest nie dopuszczalna do spozycia dla ludzi.
Ludzie bardzo sprawnie obchodza ten zakaz (i chwala im za to). Informuja na wstcpie, ze nie jest to roslina przeznac-
zona do spozywania przez ludzi. Pisza, ze jakbys jednak PRZEZ PRZYPADEK;) spróbowal te roslinc, to poczulbys
przyjemnie slodki smak... Równiez opisuja jak jest uzywana w Japonii.
Prosba o pomoc (2010-01-08 23:48)
W zwiazku ze zmiana domeny z blogspotowej na ”normalna”(permakultura.org) potrzebny bylby czlowiek z
elementarna znajomoscia informatyki:) [1]potrafiacy zrobic cos takiego (opis po angielsku)
Chodzi o uaktualnienie jakis ustawien DNS , czyli stworzenie jakis CNAME i ANAME :)
Domena jest wykupiona w firmie cal.pl
125
Nagroda jest pól godzinna konsultacja skypowa na wybrany przez osobc, która tego dokona temat. Z góry
jednak zaznaczc, ze na poezji sic nie znam:)
1. http://www.google.com/support/blogger/bin/answer.py?hl=pl&answer=55373
Corch (2010-10-08 16:12:10)
Czy to jeszcze aktualne?
Dlaczego zywnosc GMO nie jest rozwiazaniem dla problemu glodu na swiecie? I co
wlasciwie nim jest... (2010-01-09 01:01)
[1]
Temat Monsanto i GMO wywolal lawinc (jak na skalc tego bloga;) komentarzy. Postanowilem trochc bardziej
podrazyc temat.
Wg. Monsanto rozwiazaniem problemu glodu jest uprawa zywnosci modyfikowanej genetycznie. Dalej bcdc
uzywal skrótu GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Zmodyfikowane Genetycznie.
GMO maja dawac wicksze plony, gdyz:
1.Monsanto dobralo najbardziej produktywna odmianc danej rosliny uprawnej.
2.Dzicki wbudowaniu genu odpornosci rosliny na oprysk herbicydem Roundup mozna te rosliny opryskiwac
tymze herbicydem (srodkiem do niszczenia chwastów). Niszczy sic chwasty, zatem rosliny uzytkowe maja
mniejsza konkurencjc(o skladniki odzywcze, wodc, swiatlo...)
3.Dzicki np. wbudowaniu do genomu (zbioru wszystkich genów organizmu) genów bakterii Bacillus
thuringiensis kukurydza GMO produkuje w kazdej swojej komórce toksync pochodzaca z ww. bakterii.
Toksyna ta dziala jak insektycyd (srodek zabijajacy owady). Jesli zatem jakis szkodnik zacznie chrupac
nasza kukurydzc, to ginie - z kazdym kcsem faszeruje sic wicksza dawka smiertelnej trucizny.
Mozna by zatem powiedziec: To rozsadne, rzeczywiscie powinno zwickszyc to plony roslin. Stanowi zatem
jakies rozwiazanie w walce z glodem.
Wszystkie ww. punkty maja równiez inne oblicze, te nie PR-owe, by nie uzyc dosadniejszego stwierdzenia,
te prawdziwe.
1.Nie ma czegos takiego jak najbardziej wydajna odmiana. Jest tylko najbardziej wydajna odmiana w
danych warunkach glebowo - klimatycznych. Rosliny (zwierzcta równiez) pochodzace z konkretnego ob-
szaru po dluzszym czasie (powiedzmy kwestia kilku, kilkunastu pokolen) zaczynaja przystosowywac sic do
lokalnych warunków klimatyczno-glebowych. Osobniki slabiej przystosowane gina lub slabiej plonuja przez
126
co nie zostaja wybrane przez rolnika do wysiewu w nastcpnym roku. To dlatego mamy tysiace odmian jablek,
gruszy, sliw, zbóz... Rosliny z laboratoriów Monsanto (i innych firm produkujacych GMO) nie sa w stanie
byc dostosowane do lokalnych warunków glebowo - klimatycznych. Tak samo jak nie da sic w jednym garnku
ugotowac potrawy, która spelni oczekiwania tysiaca osób. Dodatkowo na przestrzeni czasu nie zachodzi pro-
ces przystosowywania sic danej linii roslin do lokalnych warunków. Dlaczego? Poniewaz rolnik musi co roku
kupowac ziarno od Monsanto. Tak jest zapisane w kontrakcie. Monsanto nie jest w stanie wyprodukowac
co roku setki odmian, wicc skupia sic na tym ,zeby produkowac odmiany najbardziej produktywne. I tu
jest pies pogrzebany. Najbardziej produktywne, ale w jakich warunkach? W warunkach optymalnych, czyli
wlasciwa wilgotnosc, wlasciwa ilosc nawozów sztucznych... Jesli jakis z tych czynników nie jest spelniony to
produktywnosc dramatycznie spada. Dlaczego? Poniewaz dana odmiana roslin nie jest przystosowana do
konkretnych warunków klimatyczno - glebowych. Odmiany ”lokalne” sa bardziej przystosowane do zmien-
nych warunków pogodowych. Daja moze mniejszy plon, ale daja stale, co roku...
2. Rosliny odporne na Roundup zawieraja wicksze ilosci jego pozostalosci. Pozostalosci[2] Roundup’u sa
szkodliwe dla zdrowia szczurów. Jak myslisz w jaki sposób wplywa to na zdrowie ludzi? Zwierzcta zjadajace
resztki pozniwne chorowaly i spadala im plodnosc.
3.Bt nie jest równiez neutralne dla zdrowia zwierzat. Równiez notuje sic spadek plodnosci lub nawet
bezplodnosc. Bacillus thuringiensis byla równiez swego czasu stosowana przez rolników i ogrodników eko-
logicznych. Namnazali te bakterie po czym opryskiwali pola zainfekowane szkodnikami(srodek rzadko i tylko
doraznie stosowany). Niestety na skutek uprawy roslin GMO zawierajacy te geny owady znacznie uodpornily
sic na ta toksync, przez co rolnicy ekologiczni stracili jeden z biologicznych sposobów ochrony roslin.
Jakie jest zatem rozwiazanie?
Nalezy patrzec calosciowo na problem biedy i glodu w panstwach trzeciego swiata. Jedna z glównych bolaczek
tych krajów (oraz praprzyczyna biedy i glodu zarazem) jest postcpujace pustynnienie. Pustynnienie jest
spowodowane nadmiernym wypasem bydla, uprawa roli i wycinaniem drzew na opal. Po co trzymac bydlo?
Poniewaz krowy robia krowie placki, które jest dobrym paliwem. Krowy zarazem uniemozliwiaja regeneracjc
drzew. Drzewa zreszta zostaly wycicte z powodu potrzeby paliwa. Uprawia sic w tych krajach ryz, sojc,
soczewicc, sorgo, proso, kukurydzc, pszenicc...
Jaki to ma ze soba zwiazek?
Zeby to zrozumiec trzeba sic zastanowic po co biednym, glodujacym ludziom w Afryce paliwo. Chyba nie
dlatego zeby sic ogrzac?
Potrzebuja tego paliwa by gotowac jedzenie. Po co w Afryce gotowac jedzenie, przeciez chyba nie po to, zeby
sic rozgrzac?
Jedzenie gotuje sic dlatego, ze w innym przypadku jest nie jadalne. Produkty typu soja (zródlo cennego dla
np. Murzynów bialka) wymaga okolo godziny gotowania. Ryz minimum pól godziny. Do tego gotowania
potrzeba paliwa, którego ciagle brak i które codziennie trzeba znalezc poswiccajac na to wiele godzin... Robia
to glównie dzieci, które zamiast chodzic do szkoly, chodza po polach szukajac krowiej kupy...
Problemy pustynnienia, glodu i biedy mozna by rozwiazac w ogrodzie. W lesnym ogrodzie. W jaki sposób?
Poprzez odpowiedni dobór roslin, które daja jadalne plony bez potrzeby ich gotowania. Takie jak (w
zaleznosci od rejonu):
Orzechy: kasztan jadalny, migdaly, orzechy Macadamia,nanercz zachodni(daje orzechy nerkowca), pistacje,
araukaria chilijska, pekany, orzechy wloskie, palmy kokosowe, palmy olejowe... Kilkanascie wiccej
Owoce:awokado, dzakfrut, owoc drzewa chlebowego, figi, oliwki, mango, banany, daktyle pomarancza,
cytryny, ananasy... Kilkaset wiccej
Z drzew da sic zapewnic wszystkie skladniki odzywcze potrzebne czlowiekowi (wszystkie potrzebne aminok-
wasy, wcglowodany, tluszcze, witaminy).Zwlaszcza w klimacie tropikalnym i subtropikalnym.
Dzicki temu mamy jedzenie, nie musimy zywic krów, bo nie potrzebujemy tyle paliwa, wicc i las moze sic
zregenerowac. Trzy pieczenia na jednym roznie. To jest az tak proste.
Jesli ktos z Was zna jakiegos misjonarza pracujacego w rejonie, który dotyka glód lub niedozywienie.
Przekazcie mu proszc linka do tego posta, lub bezposrednio niech wysle do mnie meila, (znajdziesz w zakladce
o mnie, po prawej). Udzielc w miarc potrzeby (oczywiscie bezplatnych) konsultacji.
127
Pamictaj równiez proszc, ze niedlugo nastapi przeprowadzka na inna domenc - nie obawiaj sic przekierowa-
nia.
Zdjccie pozyskane na zasadzie fair use ze strony [3]http://permaculturedesigns.blogspot.com/
P.S. Wiem, ze palmy to nie drzewa a trawy. Chodzi mi o funkcjc
Zostaw proszc komentarz, interesuje mnie Twoja opinia.
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0fgAbaXwTI/AAAAAAAAALo/-TV6y49mrmc/s1600-h/Food+forest.png
2. http://polska-wolna-od-gmo.org/gmofree/
przykady-zagroenia-dla-zdrowia-w-ywnoci-genetycznie-modyfikowanej-jeffrey-m-smith/
3. http://permaculturedesigns.blogspot.com/
Anonymous (2010-02-03 01:03:35)
9-go lutego w polskim Sejmie ma byc poddana glosowaniu ustawa uswiccajaca sprowadzanie do Polski oraz uprawc
roslin GMO. Z inicjatywy organizacji ICPPC pod wodza Pani Jadwigi Lopaty pod koniec stycznia odbyly sie w calej
Polsce spotkania poslów i senatorów z rolnikami ekologicznymi. Spotkania mialy na celu uswiadomienie przedstaw-
icielom narodu czym grozi przyzwolenie na uprawc i konsumpcjc roslin GMO ( glównie chodzi o kukurydzc i sojc) . I
ja uczestniczylam w takim spotkaniu... Refleksja? Pan posel mial argument nie do odparcia - silc lobby plantatorów
kukurydzy oraz hodowców wszelkiej zwierzyny rzeznej. Smutne :(
Eko - Wielkopolanka
mopel44 (2010-02-03 01:11:41)
Niech sie Pani nie przejmuje, wolnosc wygra , predzej czy pozniej i predzej czy pozniej tych panow powiesimy ....
pozdrawiam!
Wojciech Majda (2010-02-03 08:27:04)
mopell44 Ty niepoprawny optymisto :D
Ja chyba takim nie jestem. Bo czy po ”obaleniu komunizmu” w 89 przyszla do nas wolnosc?
@Eko-Wielkopolanka
Niestety, interes calosci narodu przegrywa z pieniazkami przekazanymi w odpowiednie rcce, odpowiednim ludziom w
odpowiednim czasie.
Jeszcze jeden powód, zeby wziazc sic do roboty (szpadla) i zasadzic z dwa kasztany chinskie i samemu robic sobie z
nich makc i zeby na wlasne potrzeby jakiegos swiniaczka utuczyc.
To tylko kwestia czasu zanim lista roslin, które mozna uprawiac zostanie rozszerzona. Najtrudniejszy zawsze jest
pierwszy krok. Zwykle z tego powodu jest on baaardzo maly...
Pozdrawiam
Anonymous (2010-02-05 00:13:27)
Trzeba jednak przyznac ze jednego murzynom w Afryce nie brakuje - slonca. Najprostszym sposobem zeby zmniejszyc
ilosc krówek to piec sloneczny. To kopula albo odpowiednio ulozone fragmenty folii aluminiowej, lub wypolerowanej
blachy, która skupia promienie sloneczne na garnku. Takie ”sloneczne ognisko”pozwala na darmowe gotowanie posilku
caly dzien - wystarczy obracac piec podazajac za sloncem. Mozna uzyskac dostatecznie duza temperature aby ugotowac
nawet warzywa wymagajace calodziennego gotowania/pieczenia. O slonce najlatwiej tam gdzie najtrudniej o drewno
- na pustyni czy tez na sawannie. A ze slonca nie trzeba przynosic, to murzynki bambo moga chodzic do szkoly:)
Problem moze sic pojawic gdy bcda chcieli ugotowac cos wieczorem, albo podczas pory deszczowej, ale zaoszczcdzone
w ciagu roku drewno mozna wtedy wykozystac. Mozna tez zbudowac system gromadzenia ciepla ze slonca, w którym
skupione promienie slonca nagrzewalyby skaly/mur do temperatury kilkuset stopni, tak ze nawet po zmroku moznaby
cos ugotowac/upiec i miec ciepla wode. A do oswietlenia pokoju wystarczy bateria sloneczna, akumulator i zarówka.
Myslenie nie boli, ale mcczy, wicc ludzie nie mysla. A czasami wystarczy tak jak w permakulturze popatrzec zeby
zauwazyc...
Slonecznik
128
Wojciech Majda (2010-02-05 08:43:39)
Rzeczywiscie dobry pomysl.
”Problem moze sic pojawic gdy bcda chcieli ugotowac cos wieczorem, ” - na noc i tak nie powinno sic objadac;)
Wywiad z Bill’em Mollisonem, twórca pojccia permakultura. (2010-01-09 21:37)
[1]
Wywiad z Bill’em Mollison’em przeprowadzony przez Alan’a AtKisson’a wiosna 1991 roku. Bill Mollison jest
twórca pojccia permakultura. Przetlumaczone przez Wojciecha Majdc.
W wywiadzie, umiescilem tekst oryginalny, dzicki czemu osoby znajace lepiej angielski bcda mogly go
porównac. Jesli zauwazycie Drodzy Czytelnicy, ze moje tlumaczenie w istotny sposób sic nie zgadza z
oryginalem (mam na mysli, ze sens wypowiedzi sic zmienia, proszc wpisac w komentarzu). Nie jestem za-
wodowym tlumaczem wicc dopuszczam taka mozliwosc.
Alan: Permaculture is a slippery idea to me. But from what I read, it seems that not even those who actually
do permaculture really know what it is.
Alan: Permakultura to jak dla mnie sliska idea. Z tego co czytalem wynika, ze nawet ci co zajmuja sic
permakultura nie wiedza naprawdc czym ona jest.
Bill: I’m certain I don’t know what permaculture is. That’s what I like about it - it’s not dogmatic. But
you’ve got to say it’s about the only organized system of design that ever was. And that makes it extremely
eerie.
Bill: Jestem pewien, ze ja nie wiem czym permakultura jest. To jest wlasnie to co w niej lubic ÷ nie jest
dogmatyczna. Co jednak mozna o niej powiedziec, to to, ze jest jedynym zorganizowanym systemem projek-
towania, który zostal kiedykolwiek stworzony. I to wlasnie sprawia, ze jest to niesamowicie straszne
Alan: Why ”eerie”?
Alan: Dlaczego straszne?
Bill: There’s no other book about design for living. Don’t you think that’s eerie? I mean, how can we
129
possibly expect to survive if we don’t design what we’re doing to be bearable?
Another thing I find extremely eerie is that when people build a house, they almost exactly get it wrong.
They don’t just get it partly wrong, they get it dead wrong. For example, if you let people loose in a
landscape and tell them to choose a house site, half of them will go sit on the ridges where they’ll die in the
next fire, or where you can’t get water to them. Or they’ll sit in all the dam sites. Or they’ll sit in all the
places that will perish in the next big wind.
But then, at least half of every city is wrong. From latitude 30 degrees to latitude 60, say, you’ve got to have
the long axis of the house facing the sun. If the land is cut up into squares, that makes half of all houses
wrong if they face the road. Even houses way in the country, and way off the road, face the bloody road.
And from there, you just go wronger all the way.
One of the great rules of design is do something basic right. Then everything gets much more right of itself.
But if you do something basic wrong - if you make what I call a Type 1 Error - you can get nothing else
right.
Bill: Nie ma innej ksiazki o projektowaniu zycia (projektowaniu sposobu zycia). Nie uwazasz tego za straszne?
Mam na mysli to, ze jak niby mamy oczekiwac, ze przezyjemy jesli nie projektujemy tego co robimy by bylo
znosne
Nastcpna rzecza jaka uwazam za niesamowicie straszna jest to, ze gdy ludzie buduja dom, niemal na pewno
buduja go zle. Oni nie buduja go w sposób, który sprawia, ze dom jest trochc zle wybudowany, buduja go
przerazajaco zle. Na przyklad, jesli dasz ludziom wybór gdzie maja wybudowac dom(na wsi), to polowa z
nich wybuduje sic na krawcdzi szczytu, gdzie zgina w nastcpnym pozarze albo gdzie nie da sic doprowadzic
do nich wody. Albo umiejscowia dom w miejscu gdzie powinien byc staw. Albo jeszcze wybuduja sic gdzies,
gdzie zgina podczas nastcpnej wichury.
Co wiccej przynajmniej polowa z naszych miast jest zle wybudowana. Od szerokosci geograficznej 30 do 60
stopni musisz miec os dluga domu zwrócona do slonca. Jesli ziemia jest pocicta na kwadratowe dzialki to
sprawia, ze polowa domów jest zwrócona frontem do drogi. Nawet domy na wsi i takie zupelnie na odludziu
sa zwrócone frontem do cholernej drogi. Jesli popelnisz ten podstawowy blad w konsekwencji jest pózniej
tylko gorzej.
Jedna ze swietnych zasad projektowania jest ”zrób cos fundamentalnie dobrze”. Wtedy wszystko zaczyna do
siebie pasowac. Ale jesli zrobisz cos fundamentalnie zlego ÷ jesli popelnisz to co nazywam blcdem rodzaju
pierwszego nie mozesz juz zrobic nic dobrego.
Alan: When you say ”we,” do you mean humans in general, or Western humans especially?
Alan: Kiedy mówisz ”my” masz na mysli ludzi ogólnie, czy zwlaszcza czlowieka cywilizacji zachodniej?
Bill: Human beings in general. There are a few societies that show signs of having been very rational
about the physics of construction and the physics of real life. Some of the old middle-Eastern societies had
downdraft systems over whole cities, and passive, rapid-evaporation ice-making systems. They were rational
people using good physical principles to make themselves comfortable without additional sources of energy.
But most modern homes are simply uninhabitable without electricity - you couldn’t flush the toilet without
it. It’s a huge dependency situation. A house should look after itself - as the weather heats up the house
cools down, as the weather cools down the house heats up. It’s simple stuff, you know? We’ve known how
to do it for a long time.
Bill: Ludzi w ogóle. Istnieje kilka spoleczenstw, które pokazuja oznaki bycia bardzo racjonalnym jezeli
chodzi o fizykc budowli i fizykc zycia. Niektóre ze starych bliskowschodnich spoleczenstw uzywalo systemu
przeciagów na skalc calych miast, i pasywne, gwaltownie wyparowujace wodc systemy do tworzenia lodu.
To byli racjonalni ludzie uzywajacy dobrych zasad fizyki by uczynic swoje zycie wygodnym bez potrzeby
dodatkowego zródla energii.
Mimo to wickszosc wspólczesnych domów jest po prostu niezamieszkiwalna bez elektrycznosci ÷ nie mozesz
nawet bez niej spuscic wody w toalecie. To wytwarza sytuacjc ogromnej zaleznosci. Dom powinien sam
utrzymywac odpowiednia temperaturc ÷ jesli pogoda sic podnosi, dom powinien sic ochladzac. Jesli pogoda
sic ochladza, dom powinien sic ogrzewac. To sa proste rzeczy, wiesz? Wiedzielismy jak to robic juz dawno
temu.
130
Alan: And it’s eerie that we don’t do it.
Alan: I to jest wlasnie straszne, ze tego nie robimy.
Bill: And that we don’t design the garden to assist the house is much more eerie. That we don’t design
agriculture to be sustainable is totally eerie. We design it to be a disaster, and of course, we get a disaster.
Bill: A to, ze nie projektujemy ogrodów by wspóldzialaly z domem jest jeszcze straszniejsze. To, ze nie
projektujemy naszego rolnictwa, by bylo trwale (zrównowazone) jest CALKOWICIE straszne. Projektujemy
je katastrofalnie i oczywiscie dostajemy katastrofc.
Alan: There’s an old Chinese expression: ”If we don’t change our direction, we’ll wind up where we are
headed.”
Alan: Jest takie stare, chinskie przyslowie : ”Jesli nie zmienimy kierunku w którym zmierzamy dojdziemy
tam gdzie jestesmy zwróceni (tam gdzie zmierzamy).
Bill: Exactly so. I think we probably have a racial death wish. We don’t understand anything about where
we live, and we don’t want to. We’re happy to power on to the end - like Mr. Bush. He could have saved
more oil than he needed from Iraq, but he preferred to go and ”kick ass” - kill people - and use more oil in
the process.
America is an eerie society. It seems to want to live on a dust bowl. But as one of your own Indians said,
”If you shit in bed, you’ll surely smother in it.”
Bill: W rzeczy samej. Myslc, ze mamy marzenie by zniszczyc nasza rasc. Nie rozumiemy niczego na temat
tego, gdzie mieszkamy i nie chcemy zrozumiec. Wolimy polegac na sile do konca ÷ jak np. Pan Bush (w
1991 roku mowa byla o Bushu seniorze). Móglby zaoszczcdzic (mowa o calym USA) wiccej ropy niz w ogóle
potrzebowal z Iraku, jednak wolal wyslac zolnierzy, by ”skopac tylki” ÷ zabijac ludzi- i zuzyc wiccej ropy w
trakcie tego procesu.
Amerykanie to straszne spoleczenstwo. Zdaje sic, ze chca zyc na [2]dust bowl (doslownie ”miska kurzu”,
nazwa na silna erozjc w czasie lat 30 ubieglego wieku). Ale jak to powiedzial jeden z waszych Indian ”Jesli
srasz do swojego lózka, na pewno jestes dokladnie pokryty swoim wlasnym gównem”
Alan: Let’s get back to permaculture. What’s your current best definition of it?
Alan: Wrócmy do permakultury. Jaka jest Twoja obecna najlepsza jej definicja?
Bill: You could say it’s a rational man’s approach to not shitting in his bed.
But if you’re an optimist, you could say it’s an attempt to actually create a Garden of Eden. Or, if you’re a
scientist, you could liken it to a miraculous wardrobe in which you can hang garments of any science or any
art and find they’re always harmonious with, and in relation to, that which is already hanging there. It’s a
framework that never ceases to move, but that will accept information from anywhere.
It’s hard to get your mind around it - I can’t. I guess I would know more about permaculture than most
people, and I can’t define it. It’s multi-dimensional - chaos theory was inevitably involved in it from the
beginning.
You see, if you’re dealing with an assembly of biological systems, you can bring the things together, but you
can’t connect them. We don’t have any power of creation - we have only the power of assembly. So you
just stand there and watch things connect to each other, in some amazement actually. You start by doing
something right, and you watch it get more right than you thought possible.
Bill: Mozna powiedziec, ze jest to podejscie racjonalnego czlowieka do niesrania w swoje lózko.
Jesli jestes jednak optymista, mozna powiedziec, ze jest to próba stworzenia ogrodu Eden. Albo jesli jestes
naukowcem mozesz porównac ja do cudownej garderoby, do której mozesz powkladac kolekcjc z kazdej nauki
i kazdej sztuki by miec pewnosc, ze zawsze pasuja harmonijnie do siebie i do wiszacych tam juz wczesniej
ubran. To konstrukcja, która nigdy nie przestanie sic ruszac, ale która zaakceptuje informacje zewszad.
Ciczko to ogarnac ÷ ja nie potrafic. Wydaje mi sic, ze wiem o permakulturze wiccej niz wickszosc ludzi,
ale ja nie potrafic jej okreslic (wyznaczyc granic). Permakultura jest wielowymiarowa ÷ teoria chaosu byla
zwiazana z permakultura od poczatku.
Wiesz, jesli masz do czynienia ze zbiorowiskiem systemów biologicznych, mozesz pozbierac poszczególne
rzeczy do kupy, jednak nie zmusisz ich by wytworzyly polaczenia. Nie mamy zadnej mocy wytwarzania ÷
mamy tylko moc tworzenia odpowiednich zbiorowisk (roslin, zwierzat i innych elementów). Wicc stoisz tam
131
i patrzysz jak rzeczy same wytwarzaja micdzy soba polaczenia, z pewna doza zdziwienia. Zaczynasz robiac
cos dobrze, potem patrzysz jak udaje sic to zrobic nawet lepiej niz myslales, ze to mozliwe.
Alan: This reminds me of John Todd and his work with artificial ecosystem assembly
Alan: To przypomina mi tworzenie zbiorowisk sztucznych ekosystemów
Bill: There are lots of words for it these days. But the day I brought out my first book, Permaculture One,
there was no word for it, though that’s what it means: artificial ecosystem assembly. I would agree with
anyone who said that if Permaculture had to be written, I wasn’t the person to write it. I’m sure the John
Todds and Hunter Lovinses of this world would have done a far better job than I. But it had to be written
by somebody sooner or later, and historically it was just bad luck that it was me.
Bill:Jest na to dzisiaj wiele nazw. Ale gdy wydalem moja pierwsza ksiazkc ”Permaculture One” (Permakul-
tura jeden) nie bylo na to nazwy, jednak to jest dobra nazwa oddajaca to, czym naprawdc to jest: zbiorowiska
sztucznych ekosystemów. Zgodzc sic z kazdym, który powie, ze jesli Permakultura musiala byc napisana, to
nie ja powinienem ja napisac. Jestem przekonany, ze John Todd i Hunter Lovinses tego swiata zrobiliby to
duzo lepiej niz ja. Ale musialoby to nastapic wczesniej czy pózniej i historycznie rzecz biorac pech chcial, ze
trafilo na mnie.
Alan: How did you come up with the idea of permaculture? What led up to it?
Alan: Jak wpadles na idec permakultury? Co cic do tego doprowadzilo?
Bill: I’d come into town from the bush - after 28 years of field work in natural systems - and become an
academic. So I turned my attention to humans, much as I had to possums in the forests. Humans were my
study animal now - I set up night watches on them, and I made phonograms of the noises they make. I
studied their cries, and their contact calls, and their alarm signals. I never listened to what they were saying
- I watched what they were doing, which is really the exact opposite of the Freuds and Jungs and Adlers.
I soon got to know my animal fairly well - and I found out that it didn’t matter what they were saying. What
they were doing was very interesting, but it had no relation whatsoever to either what they were saying, or
what questions they could answer about what they were doing. No relationship. Anyone who ever studied
mankind by listening to them was self-deluded. The first thing they should have done was to answer the
question, ”Can they report to you correctly on their behavior?” And the answer is, ”No, the poor bastards
cannot.”
Then I sort of pulled out for a while in 1972 - I cut a hole in the bush, built a barn and a house and planted a
garden - gave up on humanity. I was disgusted with the stupidity of the University, the research institutions,
the whole thing.
When the idea of permaculture came to me, it was like a shift in the brain, and suddenly I couldn’t write
it down fast enough. Once you’ve said to yourself, ”But I’m not using my physics in my house,” or ”I’m not
using my ecology in my garden, I’ve never applied it to what I do,” it’s like something physical moves inside
your brain. Suddenly you say, ”If I did apply what I know to how I live, that would be miraculous!” Then
the whole thing unrolls like one great carpet. Undo one knot, and the whole thing just rolls downhill.
Bill: Przybylem do miasta z buszu ÷ po 28 latach pracy w obrcbie naturalnych systemów ÷ stalem sic
wykladowca akademickim. Wicc zwrócilem uwagc na ludzi, w ten sam sposób jak obserwowalem wczesniej
np. oposy (gatunek malych zwierzat nocnych wystcpujacych w Australii) w lesie. Ludzie stali sic wtedy
moimi obiektami badan ÷ robilem nocne obserwacje ich zachowan, robilem fonogramy (zapisy dzwicków)
odglosów jakie wydaja. Studiowalem ich okrzyki, sposoby w jaki sic do siebie zwracaja, ich sposoby alar-
mowania o zagrozeniach. Nigdy nie sluchalem tego co mówia ÷ po prostu obserwowalem co robia, co jest
doklanym przeciwienstwem Freud’a, Jung’a i Adlers’a.
Wkrótce dobrze poznalem moje zwierzc calkiem dobrze ÷ zauwazylem, ze nie liczy sic co mówia. Co robia
bylo bardzo interesujace, jednak nie mialo jakiegokolwiek zwiazku z tym o czym mówia albo z odpowiedzia
na pytanie co robia. Zero zwiazku. Kazdy kto kiedykolwiek studiowal ludzkosc na podstawie sluchania ich
sam sic oszukiwal. Pierwsza rzecza jaka powinien on zrobic, to zadac sobie pytanie ”Czy potrafia dokladnie
zdac sprawozdanie z ich zachowania?” odpowiedz brzmi ”Nie, biedne dranie nie potrafia”.
Potem wycofalem sic na trochc w 1972 ÷ wycialem trochc buszu, zbudowalem stodolc, dom i zalozylem
ogród ÷ ludzkosc juz sobie odpuscilem. Bylem zniesmaczony glupota uniwersytetu, instytucji badawczych,
132
tego wszystkiego.
Kiedy idea permakultury pojawila sic u mnie, to byla jak fizyczna zmiana w mózgu. Nagle nie potrafilem
spisac tego odpowiednio szybko. Jesli jednak uswiadomisz sobie ”ale ja nie uzywam fizyki w domu” albo ”nie
uzywam ekologii w moim ogrodzie, nigdy nie uzylem jej do niczego w moim zyciu”. Jesli sobie to uswiadomisz,
to jakby cos fizycznego ruszalo sic w moim mózgu. Nagle powiedzialem sobie, ze ”jesli zastosowalbym to co
wiem, do tego jak zyje to byloby to cudowne”. Wszystko sic rozwinclo, jak gigantyczny dywan. Rozwiaz
jeden supel a caly dywan leci w dól.
Alan: At this point, permaculture is not just a way of designing things - it’s a movement. What have you
started?
Alan:W tym momencie permakultura to nie jest tylko sposób projektowania, to ruch. Cos ty zaczal?
Bill: Well, anything that’s any good is self-perpetuating. I’ve started something I can no longer understand
- it’s out of control from the word go. People do things which I find quite amazing - things I would never
have done and can’t understand very well.
For example, one of the people I had trained in 1983, Janet McKinsey, disappeared with a friend into the
bush - two women with children. They decided they could cut down their needs a lot, and they made a very
scientific study of how to do that in their own houses. They’ve now started something called ”Home Options
for Preservation of the Environment” - HOPE.
They point out, for example, that there are only four things in all cleaners - whether it’s shampoo, laundry
detergent, whatever.You buy them in bulk and you mix them up properly, and they all work. It doesn’t
matter if they call the stuff ecologically friendly or have dolphins diving around on the label - it still has
these damn four things in it. Anything else is just unnecessary additions to make it smell good or color it
blue when it goes down the toilet.
Bill:Wiesz, wszystko co dobre jest samonapcdzajace sic. Rozpoczclem cos, czego sam nie mogc juz zrozumiec
- to poza nasza kontrola, niczym pocisk pistoletu po wystrzeleniu. Ludzie robia rzeczy, które uwazam za
niesamowite - rzeczy, których nigdy bym nie zrobil i nie potrafic ich dobrze zrozumiec.
Na przyklad jeden z ludzi, których przetrenowalem (kurs projektowania permakulturowego) w 1983r Janet
McKinsey przepadla wraz z przyjaciólmi w buszu ÷ dwie kobiety z dziecmi. Opisaly jak mozna ograniczyc
swoje potrzeby i opisaly to w bardzo naukowy sposób. Zrobily opis jak uczynic to w normalnych domach.
Zalozyly cos zwanego HOPE (czyli nadzieja) Domowe Sposoby na Ocalenie Srodowiska.
Podkreslily np., ze istnieja 4 substancje czyszczace ÷ nie wazne czy to szampon, proszek do prania, cokolwiek.
Kupujesz je w duzych ilosciach i potem mieszasz w odpowiednich proporcjach i one dzialaja. Nie wazne czy
nazywaja to srodkiem ekologicznym, czy ma nalepkc z delfinem ÷ zawsze ma te 4 cholerne rzeczy. Cala reszta
to niepotrzebne dodatki, zeby ladnie pachnialy, albo barwily na niebiesko muszlc po splukaniu toalety.
Alan: So would you call what they’re doing permaculture as well?
Alan: Wicc nazwalbys to co one robia permakultura równiez?
Bill: Oh, I don’t know what you call it. But they got there after a permaculture course. When they first came
to town - Benala, in Australia - and lectured, all the women of the town said, ”Oh this is marvelous, we’ll
all do it!” The women started to order these bulk canisters - so then the shops in the town had to change,
because they couldn’t sell them that other crap anymore. Then the Council had to change, to institute
recycling.
So the women - and women spend the money of society on its goods - examined every item they bought in
relation to its energy use and its necessity, and just eliminated those that were energy expensive and unnec-
essary. Simply by women learning exactly what to buy and how to buy, the whole thing can be brought back
to sanity. That’s spreading like mad - like every good idea does.
So my students are constantly amazing me. Here’s another story: I gave one permaculture course in
Botswana, and now my students are out in the bloody desert in Namibia teaching Bushmen - whose language
nobody can speak - to be very good permaculture people.
Bill:Nie wiem jak to nazwac, ale one zaczely to robic po kursie projektowania permakulturowego. Kiedy
napierw przybyly do miasta Benala w Australii i powiedzialy kobietom w tym miescie, to kobiety powiedzialy
”to cudowne, wszyscy bcdziemy tak robic!”. Kobiety zaczcly zamawiac w ilosciach hurtowych ÷ wicc potem
133
sklepy musialy sic przystosowac poniewaz nie mogli juz dalej sprzedawac tamtego starego gówna. Potem
rada miasta musiala sic zmienic, by wprowadzic recykling.
Wicc kobiety ÷ a kobiety wydaja pieniadze w spoleczenstwie na dobra ÷ zbadaly kazda rzecz, która kupily
w oparciu o zuzycie energii i tego czy dana rzecz jest rzeczywiscie niezbcdna. Po czym wyeliminowaly, te
rzeczy, które sa energozerne i zbcdne. W prosty sposób poprzez swiadome kupowanie wszystko moze zostac
przywrócone do normalnosci. To rozszerza sic jak szalone ÷ zreszta jak kazda dobra idea.
Wicc moi uczniowie caly czas mnie zadziwiaja. Oto inna historia: Zrobilem kurs projektowania permakul-
turowego w Botswanie a teraz moi uczniowie sa na pustyni Namib uczac Buszmenów ÷ których jczyka nikt
nie zna jak byc dobrymi projektantami permakultury.
Alan: What can they teach the Bushmen that the Bushmen wouldn’t already know?
Alan: Czego moga nauczyc Buszmenów, czego oni jeszcze by nie wiedzieli?
Bill: Gardening. Because the Bushmen can no longer go with the game, and the game have been killed by
the fences put up by the European Commission to grow beef. Just like the Australian Aborigine, 63 % of
what they used to live off is extinct, and the rest is rare now. You can’t live like a Bushman or an Aborigine
anymore, so they’ve got to rethink the whole basis of how they’re going to live. Permaculture helps you do
that easily.
Bill:Ogrodnictwa. Poniewaz Buszmeni nie moga dluzej polowac na zwierzync, bo zwierzyna zostala zabita
przez ploty postawiaone przez Komisjc Europejska, by hodowac wolowinc. Calkiem jak w Australii 63 %
tego z czego zwykli sic utrzymywac i na co zwykli polowac wyginclo. A to co przetrwalo jest rzadkie w
dzisiejszych czasach. Nie mozesz juz zyc jak Buszmen albo Aborygen, wicc musisz przemyslec cala podstawc
na której bcda opierac swoje zycie. Permakultura pozwala zrobic ci to w prosty sposób.
Alan: So permaculture seems to be as much a change in perception as anything else - a change in where one
begins to look at things from.
Alan:Zmiana percepcji w przypadku permakultury jest równie, jesli nie bardziej, wazna niz zbiór konkret-
nych zasad. To zmiana gdzie zaczyna sic patrzec inaczej na wszystko.
Bill: I think that’s right. For me, having suffered through a Western education, it was a shift from passive
learning - you know, ”this is how books say things are” - to something active. It’s saying (and this is a
horrifying thought for university people) that instead of physicists teaching physics, physicists should go
home and see what physics applies to their home.
Now, they may teach sophisticated physics at the university. But they go home to a domestic environment
which can only be described as demented in its use of energy. They can’t see that, and that blindness is
appalling.
Why is it that we don’t build human settlements that will feed themselves, and fuel themselves, and catch
their own water, when any human settlement could do that easily? When it’s a trivial thing to do?
Bill: Myslc, ze masz racjc. Dla mnie, kóry mial to nieszczcscie odebrac wyksztalcenie w stylu zachodnim, to
byla zmiana z uczenia biernego ÷ wiesz, cos w stylu ”oto jak ksiazki mówia, ze jest” ÷ na uczenie aktywne.
To jest mówienie (a to jest przerazajace dla wykladowcy akademickiego), ze fizyk zamiast nauczac fizyki
powinien isc do domu i zobaczyc jak mozna stosowac fizykc w domu.
W dzisiejszych czasach ucza naprawdc skomplikowanych rzeczy na uniwersytetach na wydzialach fizyki. Ale
pózniej ida do swojego srodowiska domowego, które moze zostac opisane tylko jako calkowicie dysfunkcyjne
jezeli chodzi o sposób uzywania energii. Nie moga tego dostrzec, a ta slepota jest ztrwazajaca.
Dlaczego nie budujemy osiedli ludzkich, które same bcda zywic, dostarczac paliwa, wody, skoro kazde siedlisko
mogloby robic to z latwoscia? Skoro jest to takie proste.
Alan: Perhaps because we’re so wealthy that we believe we don’t have to.
Alan: Moze jestesmy tak bogaci, ze myslimy, ze nie musimy tego robic.
Bill: Well, I don’t call that wealth. You want a definition of wealth from Eskimos, the Inuit? Wealth is
a deep understanding of the natural world. I think Americans are so poor it’s pitiful, because you don’t
understand the natural world at all.
Bill: Cóz, ja nie nazwalbym tego bogactwem. Chcesz definicjc bogactwa wg Eskimosów, Inuitów? Bogactwo
to glcbokie zrozumienie swiata natury. Myslc, ze Amerykanie sa tak strasznie ncdzni, poniewaz nie rozu-
134
miecie swiata naturalnego dookola was.
Alan: If you want to do permaculture, and there isn’t a teacher around, where do you start?
Alan: Jesli chcialbys zaczac dzialac w permakulturowym stylu, a nie ma wokól nauczyciela, gdzie powinno
sic zaczac?
Bill: Just start right where you are.
Bill: Zacznij tam gdzie jestes.
Alan: I read somewhere that you’ve said, ”You start with your nose, then your hands ...”
Alan: Przeczytalem gdzies, ze powiedziales ”Zaczynasz przy nosie, potem rckach...”
Bill: ”... your back door, your doorstep” - you get all that right, then everything is right. If all that’s wrong,
nothing can ever be right. Say you’re working for a big overseas aid organization. You can’t leave home in
a Mercedes Benz, travel 80 kilometers to work in a great concrete structure where there are diesel engines
thundering in the basement just to keep it cool enough for you to work in, and plan mud huts for Africa!
You can’t get the mud huts right if you haven’t got things right where you are. You’ve got to get things
right, working for you, and then go and say what that is.
Bill:”...potem przy drzwiach, potem za progiem” ÷ to bcdzie dobrze, to wszystko bcdzie dobrze. Jesli to
spieprzysz, nic nie moze byc w ogóle dobrze. Powiedzmy, ze pracujesz dla wielkiej zagranicznej organizacji
charytatywnej zajmujacej sic pomoca. Nie mozesz odjechac z domu Mercedesem, podrózowac 80 km do
pracy w wielkim, betonowym budynku, w którym musza pracowac potczne silniki diesle’a tylko po to by
utrzymac go w niskiej temperaturze, bys mógl planowac budowc lepianki gdzies w Afryce! Jesli nie mozesz
wybudowac lepianki dobrej dla siebie, nie mozesz zaplanowac dobrej lepianki dla Afryki. Musisz sprawic, ze
bcdzie ci sluzyc i potem mówic jak to jest.
Alan: Doing permaculture seems to be the opposite of abstraction.
Alan: Dzialania permakulturowe zdaja sic byc przeciwienstwem abstrakcji.
Bill: Oh, I put it another way. I can easily teach people to be gardeners, and from them, once they know
how to garden, you’ll get a philosopher. But I could never teach people to be philosophers - and if I did, you
could never make a gardener out of them.
When you get deep ecologists who are philosophers, and they drive cars and take newspapers and don’t grow
their own vegetables, in fact they’re not deep ecologists - they’re my enemies.
But if you get someone who looks after himself and those around him - like Scott Nearing, or Masanobu
Fukuoka - that’s a deep ecologist. He can talk philosophy that I understand. People like that don’t poison
things, they don’t ruin things, they don’t lose soils, they don’t build things they can’t sustain.
Bill: Hmm, ja bym to inaczej powiedzial. Mogc w latwy sposób nauczyc ludzi jak byc ogrodnikami, a stamtad
jesli wiedza jak uprawiac ogród, zmienia sic w filozofa. Ale nie móglbym nigdy nauczyc ludzi jak byc filozo-
fami, a nawet jeslibym nauczyl, nigdy nie zrobilbym z nich ogrodników.
Jesli masz glcbokiego ekologa (osobc wyznajaca prad filozoficzno-ideologiczny zwany glcboka ekologia),
którzy sa filozofami, jezdza samochodami, kupuja gazety i nie maja swojego warzywniaka, to tacy ludzie
nie sa naprawdc glcbokimi ekologami ÷ sa moimi wrogami.
Jesli wezmiesz kogos, kto sam zaspokaja swoje potrzeby i tych którzy sa wokól niego ÷ jak Scott Nearing
albo Masanobu Fukuoka ÷ to sa glcbocy ekolodzy. Moze mówic o filozofii i ja go rozumiem. Tacy ludzie nie
zatruwaja niczego, nie niszcza niczego, nie traca gleby, nie buduja rzeczy, których nie moga utrzymac.
Alan: Everything you’ve done suggests that turning around and going another direction is really not that
hard.
Alan: Wszystko, co zrobiles sugeruje, ze odwrócenie sic i pójscie w innym kierunku nie jest takie trudne.
Bill: I think mine is a very rich life. I probably lead a very spoiled life, because I travel from people interested
in permaculture to people interested in permaculture. Some of them are tribal, and some of them are urban,
and so on. I believe humanity is a pretty interesting lot, and they’re all really busy doing and thinking
interesting things.
Bill: Myslc, ze moje zycie jest bardzo bogate. Myslc równiez, ze jestem bardzo rozpuszczony przez zycie,
poniewaz podrózujc od ludzi zainteresowanych permakultura do ludzi zaintereswowanych permakultura.
Niektórzy z tych ludzi to czlonkowie plemion, niektórzy z nich to mieszkancy miast i tak dalej. Wierzc, ze
135
ludzkosc to calkiem interesujaca dzialka (np.obserwacji), i ze ludzie sa bardzo zajcci robieniem interesujacych
rzeczy i mysleniem o nich.
Alan: Permaculture involves tampering with nature, but how far do you think we should go? Should we be
doing genetic engineering, creating hybrids, etc.?
Alan: Permakultura wymaga ingerowania w naturc, ale jak myslisz, jak daleko mozemy sic posunac?
Powinnismy stosowac organizmy zmodyfikowane genetycznie, tworzyc hybrydy?
Bill: The important thing is not to do any agriculture whatsoever, and particularly to make the modern agri-
cultural sciences a forbidden area - they’re worse than witchcraft, really. The agriculture taught at colleges
between 1930 and 1980 has caused more damage on the face of the Earth than any other factor. ”Should we
tamper with nature?” is no longer a question - we’ve tampered with nature on the whole face of the Earth.
If you let the world roll on the way it’s rolling, you’re voting for death. I’m not voting for death. The
extinction rate is so huge now, we’re to the stage where we’ve got to set up recombinant ecologies. There
are no longer enough species left, anywhere, to hold the system together. We have to let nature put what’s
left together, and see what it can come up with to save our ass.
At the same time, anything that’s left that’s remotely like wilderness should be left strictly alone. We have
no business there any more. It’s not going to save you to go in and cut the last old-stand forests. You should
never have gotten to the stage where you could see the last ancient forests! Just get out of there right now,
because the lessons you need to learn are there. That’s the last place you’ll find those lessons readable.
Bill: Wazna rzecza jest niestosowanie zadnego rodzaju rolnictwa, a zwlaszcza uczynienie wspólczesnej nauki
rolniczej strefa zakazana ÷ te dwie rzeczy sa gorsze niz czarownice, naprawdc rolnictwo nauczane na uni-
wersytetach micdzy 1930 a 1980 uczynilo wiccej szkód obliczu Ziemi, niz jakikolwiek inny czynnik. ”Czy
powinnismy ingerowac w naturc?” to nie jest kwestia dyskusji ÷ juz ingerowalismy w naturc praktycznie na
calej Ziemi.
Jesli pozwolisz by swiat zmierzal w kierunku w którym zmierza, to tak jakbys glosowal za smiercia. Ja
nie glosujc za smiercia. Tempo wymierania gatunków jest tak ogromne, ze jestesmy na etapie, ze musimy
tworzyc zmodyfikowane ekosystemy (glównie chodzi o agroekosystemy ÷ ekosystemy rolnicze). Juz nie ma
wystarczajacej ilosci gatunków, by utrzymac te systemy w calosci. Musimy zatem pozwolic naturze wyko-
rzystac to co zostalo i zobaczyc co z tego bcdziemy mogli wykorzystac by ocalic nasze dupy.
W tym samym czasie wszystko co choc przypomina dzikosc powinno byc pozostawiaone w spokoju. Juz nie
mamy tam co robic. To naprawdc cic nie ocali, jesli pójdziesz i wytniesz ostatni starodrzew. Nigdy nie
powinnismy byli dopuscic do togo, ze mozemy zobaczyc ostatni dziewiczy las! Po prostu jedz go zobaczyc,
bo lekcje, które musisz opanowac sa wlasnie tam. To ostatnie miejsce gdzie sa one jeszcze czytelne.
Alan: How has permaculture been received? What do reviewers say about your books, for example?
Alan: Jak permakultura jest odbierana? Co np. recenzenci mówia o ksiazkach?
Bill: The first time I saw a review of one of my permaculture books was three years after I first started
writing on it. The review started with, ”Permaculture Two is a seditious book.” And I said, ”At last someone
understands what permaculture’s about.” We have to rethink how we’re going to live on this earth - stop
talking about the fact that we’ve got to have agriculture, we’ve got to have exports, because all that is the
death of us. Permaculture challenges what we’re doing and thinking - and to that extent it’s sedition.
People question me coming through the American frontier these days. They ask, ”What’s your occupation?”
I say, ”I’m just a simple gardener.” And that is deeply seditious. If you’re a simple person today, and want
to live simply, that is awfully seditious. And to advise people to live simply is more seditious still.
You see, the worst thing about permaculture is that it’s extremely successful, but it has no center, and no
hierarchy.
Bill:Pierwszy raz gdy zobaczylem jakas recenzjc jednej z moich ksiazek trzy lata po tym jak zostala wydana.
Recenzent zaczal od ”Permaculture Two to bardzo wywrotowa ksiazka”. Pomyslalem ”wreszcie ktos to zrozu-
mial, czym jest permakultura”. Musimy przemyslec to, jak zamierzamy zyc na tej Ziemi ÷ przestac gadac o
tym, ze to niepodwazalny fakt, ze musimy miec rolnictwo, musimy eksportowac, poniewaz to oznacza smierc
dla nas. Permakultura kwestionuje to, co robimy i jak myslimy ÷ w tym sensie jest wywrotowa.
Gdy mijalem amarykanska granicc urzcdnicy pytali mnie,” Jaki jest twój zawód?” odpowiedzialem ”Jestem
136
prostym ogrodnikiem”. I to wlasnie jest bardzo buntownicze. Jesli jestes prosta osoba dzis i chcesz wiesc
proste zycie, to to juz jest cholernie buntownicze. Doradzac innym by wiedli prostsze zycie jest nawet jeszcze
bardziej wywrotowe.
Widzisz, najgorsza sprawa w permakulturze jest to, ze jest niesamowicie skuteczna (odnosi sic sukces), ale
nie ma centrum i nie ma hierarchii.
Alan: So that’s worst from whose perspective?
Alan: To jest najgorsze, ale z czyjej perspektywy?
Bill: Anybody that wants to extinguish it. It’s something with a million heads. It’s a way of thinking which
is already loose, and you can’t put a way of thinking back in the box.
Bill: Kazdego, kto chce ja zatrzymac. To cos zawiera milion glów. To sposób myslenia, który juz jest w
ludzkich glowach i nie dasz rady wyrzucic sposobu myslenia spowrotem do pudelka
Alan: Is it an anarchist movement?
Alan: Czyli jest to ruch anarchistyczny?
Bill: No, anarchy would suggest you’re not cooperating. Permaculture is urging complete cooperation be-
tween each other and every other thing, animate and inanimate. You can’t cooperate by knocking something
about or bossing it or forcing it to do things. You won’t get cooperation out of a hierarchical system. You get
enforced directions from the top, and nothing I know of can run like that. I think the world would function
extremely well with millions of little cooperative groups, all in relation to each other.
Bill: Nie, anarchia sugerowalaby brak wspólpracy, Permakultura zada calkowitej wspólpracy pomicdzy
kazdym (ludzmi), pomicdzy wszystkim, ozywionym i nieozywionym. Nie mozesz wspólpracowac uzywajac
sily albo zmuszajac cos by robilo cos. Nie bcdziesz mial wspólpracy w systemie hierarchicznym. Dostaniesz
rozkazy z góry a nic co wiem, ze umie biegac nie lubi tego. Myslc, ze swiat funkcjonowalby niezwykle dobrze
z milionami malych wspólpracujacych ze soba grup, wszystkie z pozostalymi.
Alan: Given all the study you’ve done of our behavior and your work in spreading permaculture, do you
have reason to hope we’ll make it as a species?
Alan: Uwzglcdniajac wszystkei twoje studia nad zachowaniem ludzi i twoja wiedzc w szerzeniu permakul-
tury, czy mamy nadziejc przetrwac jako gatunek?
Bill: I think it’s pointless asking questions like ”Will humanity survive?” It’s purely up to people - if they
want to, they can, if they don’t want to, they won’t.
I would say, use all the skills you have in relation to others - and that way we can do anything. But if you
lend your skills to other systems that you don’t really believe in, then you might as well never have lived.
You haven’t expressed yourself.
If people want some guidance, I say, just look at what people really do. Don’t listen to them that much.
And choose your friends from people who you like what they do - even though you mightn’t like what they
say.
It’s us chickens that are doing it. There’s no need for anyone else - we are sufficient to do everything possible
to heal this Earth. We don’t have to suppose we need oil, or governments, or anything. We can do it.
Bill: Myslc, ze nie ma sensu zadawac pytan w stylu ”Czy ludzkosc przetrwa”. To zalezy tylko od ludzi. Jesli
chca przetrwac to przetrwaja, jesli nie, to nie.
Powiem w ten sposób: uzyj wszystkich umiejctnosci w zwiazku z innymi ÷ to mozemy wszystko. Jesli jednak
wypozyczysz swoje umiejctnosci do innych systemów, w które tak naprawdc nie wierzysz, to równie dobrze
móglbys nie zyc. Nie udalo ci sic przeciez wyrazic.
Jesli ludzie chca wskazówek to powiedzialbym, zeby popatrzec na to co ludzie naprawdc robia. Nie sluchaj
ich za bardzo. Wybieraj przyjaciól z ludzi których lubisz, to co robia, nawet jesli nie lubisz tego, co mówia.
Mamy pietra to zrobic. Nie potrzebujemy kogos innego ÷ jestesmy zdolni zrobic wszystko by uzdrowic tc
Ziemic. Nie musimy zakladac, ze potrzebujemy ropy, rzadu czy czegokolwiek innego. Damy radc!
Koniec
Nalezy uwzglcdnic, ze Bill Mollison jest Australijczykiem. W Australii prawdziwa plaga sa pozary buszu,
susze i niesamowita degradacja gleb poprzez na skutek zasolenia.
Jest osoba bardzo kontrowersyjna.
137
Pamictaj Czytelniku, wkrótce przenosiny na inna domenc, nie obawiaj sic przekierowania.
Spodziewam sic burzy komentarzy. Co o tym myslisz?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0jq0eVSpkI/AAAAAAAAAMA/1NOuHI3oO94/s1600-h/Bill+Mollison.jpg
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Dust_Bowl
Karol (2010-01-11 13:20:29)
” Nie oczernianie wladzy, lecz glcboka wobec niej nieufnosc jest tym
co charakteryzuje reakcjonistc”
Nicolas Gomez Davila
Od poczatku jakos tak 6 zmyslem czulem, ze permakultura to wywrotowa nauka, pewnie z tego powodu od razu
przypadla mi do gustu :)
Odnosnie Monsanto ÷ z wczesniejszych wpisów, to oni robia to co robia dzicki slabosci panstwa i moralnosci. Zeby
ich powstrzymac wystarczylo by wprowadzic odpowiedzialnosc za skutki skazenia (polowa nasion mi nie wzeszla bo
jakiegos .terminatora¨ wiatr przywial - odszkodowanie). Roundup w zywnosci ? ÷ skazona wycofac ze sprzedazy
itp. Tu nie ma co filozofowac o chciwosci i zadzy zysku, to tak jakby zlodzieja zdefiniowac jako firmc dazaca do
maksymalizacji zysku kosztem otoczenia i wnioskowac o to by wprowadzic komunc.
Mam jedno zasadnicze pytanie, zalózmy, ze bcdc chcial wybudowac sobie dom pod miastem i zbudowac przy nim
lesny ogród. Jakiej wielkosci powinna byc dzialka ?
Zalozenia:
- rodznia 2+2
- okolo (100 godzin pracy w ogrodzie / rok) + czas poswiccony na zbieranie owoców (o ile bcdzie mi sic chcialo)
Wojciech Majda (2010-01-11 16:08:13)
Jakze trafny cytat - chyba jestem reakcjonista:)
Jezeli chodzi o Monsanto. Oni tworza panstwo. Maja tyle pienicdzy, ze sa w stanie obstawiac obydwie opcje polityczne
(mowa o USA). Nie wiem, czy ich dzialalnosc, to nie wlasnie skutek silnego panstwa. Silna rola panstwa w gospodarce
umozliwia takie rzeczy. Juz starozytni Grecy zadawali pytanie: ”Tylko kto przypilnuje strazników?”
To co Karol opisales, to sic fachowo nazywa eksternalizacja kosztów - niech sic inni martwia i sprzataja balagan.
Wkrótce pojawi sic wpis o GMO w Polsce.
Odpowiedz na temat wielkosci lesnego ogrodu bcdzie bardzo niejednoznaczna, gdyz podales mi trochc za malo danych:)
Martin Crawford z Agroforestry Research Trust poswicca na rok okolo 10 dni, czyli okolo 80h na utrzymanie lesnego
ogrodu o powierzchni 1ha. To glówne zródlo zywnosci dla niego i jego rodziny.
Dobrze zaprojektowany 1 hektarowe siedlisko bcdzie w stanie zapewnic wszystkie potrzeby rodziny jezeli chodzi o
zywnosc i opal. Naklad pracy bcdzie wickszy, gdy chcemy miec zwierzcta inne niz ryby...
Karol (2010-01-12 11:22:02)
Z odpowiedzi odnosnie wielkosci gospodarstwa jestem usatysfakcjonowany :) ÷ chodzilo mi o przyblizona wartosc.
Odnosnie Monsanto ÷ panstwo jest za wielkie i z tego powodu slabe i podatne na wplywy.
Ja generalnie jestem przychylny likwidacji koncepcji ograniczonej odpowiedzialnosci, gdyz to daje ogromna przewagc
wszelkim spólkom z o.o. nad normalnymi przedsicbiorcami.
Jezeli móglbym zasugerowac jak promowac ta filozofic dzialania to proponowal bym przedstawienie przynajmniej
jednego gotowego planu na ogródek permakulturowy w naszym klimacie (wersja bez zwierzat, czerwi, much, kur,
oborników).
Mocno zainteresowala mnie takze informacja, ze wszystkie srodki czystosci skladaja sic z 4 pólproduktów. Jezeli
móglbys to rozwinac tak zebym mógl 4 beczki do garazu kupic i sam sobie mieszac to by bylo ciekawe.
Wojciech Majda (2010-01-12 14:21:14)
Za podpowiedz dzickujc
Wywiad byl udzielony okolo 19 lat temu, wicc cos moglo sic zmienic. Po sprawdzeniu: srodka do mycia WC, proszku
138
do prania, plynu do naczyn znalazlem takie wspólne skladniki:
niejonowe srodki powierzchniowo czynne oraz anionowe srodki powierzchniowo czynne,
W rumiankowym szamponie do wlosów znalazlem cos co chyba bcdzie zaliczac sic do kationowych srodków powierzch-
niowo czynnych. Nie wiem czy dobrze przetlumaczylem, bo w kosmetykach sklad podaje sic w jczyku, który chyba
jest mieszanka laciny z nie wiadomo czym;)
Do takiego mieszania potrzebna jest odpowiednia wiedza (której ja nie posiadam). Np. jesli zmiesza Pan anionowe
i kationowe srodki powierzchniowo czynne, to bcda sic neutralizowac, a co za tym idzie nie bcda skuteczne. Bylbym
bardzo wdzicczny, gdyby ktos mógl podobny projekt zrobic w Polsce.
Wieczorem postaram sic namówic siostrc na komentarz - ona jest mgr. inz. technologii chemicznej, wicc cos powinna
o tym wiedziec:)
Wojciech Majda (2010-01-12 14:22:27)
Acha i prawie wszcdzie jeszcze woda jest:)
bart smithson (2010-01-19 17:07:51)
Bill’em Mollison’em - Billem Mollisonem
Alan’a AtKisson’a - Alana AtKissona
http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629617
Wojciech Majda (2010-01-19 20:36:48)
Dzicki, mam nadziejc, ze zapamictam i nastcpnym razem bcdzie lepiej.
Jak w permakulturowy sposób ulepszyc przydomowy warzywniak? (2010-01-10 08:22)
[1]
Na zdjcciu wzniesiona grzadka zbudowana bez zwazania na kwestie estetyki. Mozna duzo ladniej:)
Po kilku postach trochc jakby filozoficznych i dla wickszosci ludzi mocno teoretycznych (przecictny czlowiek
nie ma hektarów ziemi, tylko maly ogródek) nalezny wrócic na ziemic. Postanowilem zrobic to niemal
doslownie - dzis bcdzie trochc o glebie, trochc o warzywach. Warzywach uprawianych na wlasny uzytek.
Jesli zastanawiasz sic gdzie umiescic swój warzywniak na dzialce, najlepiej umiesc go gdzies w lesnym
ogrodzie, wiccej na ten temat [2]przeczytasz pod tym linkiem.
Jak go umiescic, to jedno, ale jak w permakulturowy sposób uprawiac warzywniak? ”Permakulturowy” czyli
139
jaki?
-niskonakladowy (finanse) w budowie i utrzymaniu
-niskonakladowy jezeli chodzi o energic (z paliw kopalnianych i ludzka)
-dajacy zywnosc ekologiczna
-nie zatruwajacy srodowiska
-dajacy duze plony
Teraz czas na stala wstawkc gleboznawcza:). Nie martw sic, same potrzebne Ci Czytelniku konkrety.
W naturalnych ekosystemach (a z nich projektant permakulturowy czerpie inspiracjc) zbyt czcsto nie
wystcpuje takie zjawisko jak naga, gola gleba bez jakiejs okrywy. Czy widziales Drogi Czytelniku, by w
Biebrzanskim Parku Narodowym wystcpowala gdzies gola gleba? Zapewne tak, wzdluz wartkich strumieni,
ewentualnie gdzies gdzie KILKA DNI TEMU przewrócilo sic potczne, stare drzewo. O ile pierwsza z sytu-
acji spotykana jest dosyc rzadko (kto z nas ma wartki strumien w swoim ogrodzie?). To druga, czytaj
wywracajace sic drzewo odslaniajace nieco golej gleby wystcpuje juz ekstremalnie rzadko.
Natomiast sytuacja, ze gleba bez okrycia wystcpuje na duzym, zwartym obszarze w naszym klimacie w nat-
uralnych warunkach wystcpuja raz na... kilkaset? kilka tysiccy lat? moze wiccej?
Mowa o pozarach pochodzenia naturalnego.
Dlaczego o tym piszc? Poniewaz chcc pokazac jak nienaturalnie traktowana jest gleba w ogrodzie. Reg-
ularnie przekopywana, regularnie pozostawiana przez duza czcsc roku bez jakiekolwiek okrywy, regularnie
eksportowane sa z niej skladniki odzywcze, regularnie potem importuje sic je/kupuje (z innego zródla).
Poprzez nasze praktyki zmniejsza sic zawartosc materii organicznej w glebie po czym ciczko pracujemy nad
tym by ja podniesc (dodajac kompost i o zgrozo mieszajac go z z wierzchnia warstwa gleby)... Wszystkie te
dzialania wymagaja pracy. To dlatego wielu ludzi nie bierze sic za ogrodnictwo, bo kojarzy sic im z bólem
pleców.
Zeby przekopac górne 24 cm gleby( mniej wiccej tyle ile ma szpadel) na 10m2 trzeba przerzucic 3,6 tony gleby.
Tak, 3600kg. To dobre dla mlodziana, który chce sobie ”przypakowac”, dla osoby która musi rozladowac duzy
stres (dla gleby to nie jest dobre ale to juz inna historia,[3] o której mozesz przeczytac tutaj), lub dla osoby
pragnacej schudnac. Czy taki wysilek jest jednak odpowiedni dla starszego czlowieka, który ma problemy
z krcgoslupem, albo dla drobnej kobietki wazacej 50 kg? Smiem watpic. To dlatego wiele osób jest ”zmus-
zonych” porzucic ogrodnictwo, lub uwaza uprawc ogrodu za... orkc na ugorze:)
Wreszcie przyszedl czas na rozwiazania:
Wzniesiona grzadka (WG). W duzym uproszczeniu... Kopiemy rów (tak, raz trzeba sic narobic) glcbokosci
40 cm lub jesli jestesmy bardzo leniwi to glcbszy (to inwestycja w oszczcdzanie na pochylaniu!) szerokosci
okolo 40-50 cm. Ziemic przerzucamy na boki rowu. Dzicki temu mamy latwiejszy dostcp do grzadki - nie
musimy sic schylac, by móc z nimi pracowac. Grzadka ma szerokosc 80 - 120cm. Dodatkowo ostatni raz
przekopujemy glebc. Co sprawia, ze jest pulchna i... znacie te ”korzysci”;) Grzadka ma taka szerokosc jaka
ma, poniewaz jesli bylaby szersza musielibysmy po niej deptac w czasie pracy. Tego - ubicia gleby chcemy
unikac nawet bardziej niz diabel swicconej wody. Dlaczego? poniewaz grzadki juz nigdy nie bcdziemy wiccej
przekopywac. Dostcp do grzadki bcdziemy miec 40 - 60 cm z jednego rowu i 40-60 cm z drugiego rowu. Sze-
rokosc grzadki zalezy od dlugosci rak (moja nauczycielka anatomii zabilaby mnie za takie okreslenie, chodzi
oczywiscie o konczyny górne;) ogrodnika.
Nastcpna wazna rzecza jest stworzenie okrywy glebie. Mowa o sciólce. To kluczowy element tej wzniesionej
grzadki. WG powinna byc zawsze pokryta sciólka. Najlepszym materialem jest mieszanka lisci i slomy w pro-
porcjach 50:50. Sciólka sprawi, ze z czasem nawet najgorszy piach zmieni sic w zywa glebc. Nie bcdzie trzeba
przekopywac jej pózniej, zeby gleba byla pulchna i miala dobra strukturc, gdyz brak udeptywania gleby oraz
wysoki, poziom materii organicznej sprawia, ze dzdzownice bcda ”przekopywac” nam glebc. Równiez one
zajma sic utrzymywaniem w niej zyznosci. Nasza robota to tylko dostarczac im w razie potrzeby pozywienia -
sciólki. W pierwszym roku grzadka bcdzie ”konsumowala”znaczne ilosci sciólki. W drugim roku i nastcpnych
latach ta ilosc powinna spasc.
WG mozna dostosowac do potrzeb osób niepelnosprawnych, nawet osoby na wózkach inwalidzkich moga
zajmowac sic ogrodnictwem. Wymaga to trochc cegiel i zaprawy murarskiej, ale jest wykonalne. Jesli jestes
140
przedstawicielem jakiejs organizacji zajmujacej sic aktywizacja osób niepelnosprawnych i uwazasz, ze poprzez
ogrodnictwo mozna to osiagnac - skontaktuj sic ze mna, udzielc bezplatnych konsultacji.
Emilia Hazelip stworzyla filmik pt ”Synergistic garden”(ogród synergistyczny). [4]Dostcpny pod tym linkiem.
Jczyk angielski, momentami napisy po francusku. Film ten traktuje wlasnie o ogrodzie w którym jedynym
nawozem jest sciólka.
Zdjccie autorstwa Aleksandry Majdy
Pamictaj Czytelniku, wkrótce przenosiny na inna domenc, nie obawiaj sic przekierowania.
Co o tym myslisz? Zostaw proszc komentarz.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0meYhajlQI/AAAAAAAAAMQ/ehUyLRb2CSo/s1600-h/Wzniesiona+grz%C4%85dka.
JPG
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/permakultura-i-lesne-ogrody-cz4.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/orac-czy-nie-orac-oto-jest-pytanie.html
4. http://video.google.com/videoplay?docid=2865701754864235132
Ewa S. (2010-01-22 17:13:18)
Wojtku, zglcbiam uwaznie twój blog w poszukiwaniu inspiracji do uprawy mojej ziemi. Wstcpnie: od roku jestem
wspólwlascicielka malego gospodarstwa (3 ha) na Podlasiu, hajnowszczyzna. Ziemia tu bardzo slaba, V-VI klasa, czcsc
to ugór, kawaleczek lasu, stary sad. W zasadzie wicc, jak sic dowiadujc z lektury, wymarzony teren pod permakulturc.
No, grzadki, które opisujesz wygladaja obiecujaco. Poniewaz moim problemem jest fakt, ze pole lezy na wydmowych
piaskach i warstwa humusu jest bardzo cienka. Nawet plytka orka odkrywa piasek, taki plazowy. Miejscowi ludzie
radza sobie w ten sposób, ze sprowadzaja do swoich ogrodów ”czarnoziem” kupiony przy róznych robotach drogowych.
Jednak koszt przyczepy takiego humusu jest ciczki do udzwigniccia, to kilkaset zlotych, co w przeliczeniu na duza ich
ilosc potrzebna do nawiezienia w ogóle sic nie kalkuluje. Stad metoda zbudowania warstwy zyznej gleby przypadla mi
do gustu. Zwlaszcza, ze lisci i slomy u nas nie brakuje. Jednak mam powazna watpliwosc, patrzac na zamieszczone
zdjccie. Piszesz, ze ”sciezka” micdzy grzadkami ma miec glcbokosc ok. pól metra. Co jednak wtedy z nawodnieniem
gleby? Przeciez woda deszczowa bcdzie sciekac z takich ”wzgórz” do owych rowów i efekt podlewania bcdzie stracony,
a gleba, zwlaszcza slaba, w okresach posuchy nie utrzyma stosownej ilosci wilgoci. Czyzby permakultura lubowala sic
w rccznym podlewaniu? To klóci sic z jej filozofia.
Pozdrawiam i liczc na odpowiedz, bo sezon ogródkowy niedlugo ruszy, a mam chcc do takiej pracy.
Ewa S.
Wojciech Majda (2010-01-22 18:15:46)
Dzicki za dobre pytanie Ewo S.
W ten rów pogarsza nawodnienie grzadki, nie da sic tego ukryc. Jednak z czasem gleba na tej grzadce stanie sic zyzna
dzicki duzej zawartosc materii organicznej. To sprawi, ze gleba stanie sic jak gabka pochlaniajaca i utrzymujaca wodc
z opadów atmosferycznych, która w przeciwnym razie szybko stalaby sic niedostcpna dla korzeni roslin.
Dodatkowo sciólkowanie zapobiegnie wyparowaniu wody z gleby.
Jesli chcesz mozesz zrobic sciólkowana grzadkc (bez kopania) jednak wtedy musisz uwzglcdnic ten czynnik, ze trzeba
sic schylac.
Dlatego dobrze jest umiescic warzywniak kolo zródla wody i na dodatek w strefie 1, dzicki temu bcdziemy miec wygodc
(bez schylania) i nawodniony warzywniak.
W krajach bardzo suchych ( 200 mm deszczu na rok, czyli 3 razy mniej niz srednia dla Polski) tworzy sic obnizone
sciólkowane grzadki. Wg. mojej wiedzy, nie jest to potrzebne w naszym kraju.
Wszystko jest kwestia kompromisu, w Polsce raczej nie trzeba sic martwic tak bardzo o nawodnienie sciólkowanej
grzadki.
Pozdrawiam
141
mopel44 (2010-01-22 20:34:33)
Taka grzadka w pewnych miejsach jest wymagana - jezeli mozna sie wtracic :) - w przypadku ulew nie ryzykuje sie
rowniez porwaniem czy wyplukaniem gleby przez wzburzona wode.
Moja propozycja - grzadki zaplanowac pozostawiajac miejsce na poglebione sciezki - w przyszlosci czesc wywiezc
taczka - czesc przerzucic na grzadki - bedzie moze trzeba odchwascic :(
Wojciech Majda (2010-01-23 01:14:23)
Materia organiczna w glebie sprawia, ze gleba jest mniej podatna na wyplukiwanie. Informacje nt. wszystkich cech
zyznej gleby mozna zdobyc z mojej ksiazki ”Ogród bez chemii”
Ewa S. (2010-01-23 13:15:24)
Ok.przyjclam do wiadomosci. Choc w moim przypadku sprawa jest taka, ze zlobiac owe rowy zasypic humus wydoby-
wana ziemia na grzadce, czyli czystym piaskiem. Sciólka tworzy glebc, jak mniemam co najmniej rok i wiccej, zatem
w pierwszym roku nie ma co liczyc na jakies sensowne zbiory, czy tak?
Druga rzecz, na mojej ziemi jedynym zródlem wody jest studnia w obejsciu, kilkadziesiat metrów od planowanego
warzywnika. W okolicy niema zadnej rzeczki, strugi ani nawet stawu. Melioracja polska porobila juz wielkie szkody,
bo co ciekawe, wies pierwotnie posadzona byla na bagnie! a moje pole stalo nad nim jak wyspa. Szczcsciem, ze woda
nie uciekla glcbiej i mozna bylo studnic wlasnym sumptem wykonac. Podlewanie to ciczka rcczna robota zatem. Lub
wydatek na kran gdzies w polu. Chyba jednak od noszenia konewek wolc schylanie sic. ;-)
Pozdrawiam i dzickujc za poradc.
Ewa S.
mopel44 (2010-01-23 14:45:46)
Niestety naklady sa konieczne. Choc przy sciezce szerokosci 50 cm taczka powinna przejechac , nie jestem teraz
pewien. Wiec pozniejsze wybranie piasku nie powinno byc problemem, jednak traci sie miejsca - nawet sporo.
Ewentualnie pozniej przerobienie , lub zakup taczki na wymiar 40 lub mniej- to nie duzy koszt a na pewno sie przyda
przy wszelkich pracach baaaardzo przydatne i naklady pracy pewno nizsze i uzysk wyszszy niz kopac na szerokosc 50
cm. Przerobienie taczki to dla zdolnego mezczyzny z katowka i spwarka - mniej niz 1,5h , koszty tarczy 15 pln .
Szerokosc taczki proponuje jednak sprawdzic - bo dawno nie mialem z nia kontaktu , a pamiec zawodna.
Pozniejszym dokladaniem kompostu mozna podniesc grzadke , bez potrzeby wybierania i wspomniane tachaci tez
bedzie latwiej z taczka.
Co do podlewania mozna latwo ”podrasowac” tanie jak barszcz weze np dostepne w Castoramie - 11 pln za 20m -
zlaczki sciagamy cybankami z gumowym wnetrzem - tanie jak barszcz - nie beda przepuszczac - dosyac tanio mozna
uzyskac duzy metraz - rozgalezienia tez sa dostepne - w niektorych sklepach po 5 pln.
Pompy dla studni mozna juz kupic ponizej 200 pln, jednak potrzebny prad przemienny - taki wystarczaja w zupelnosci
do podlewania.
Na forach duzo jest opisywane. Badalem juz wstepnie sprawe- planuje 3 pojemniki po 1000l do zbierania deszczowki
- u nas woda ze sciekami po 9 pln :(
Z kolei na poczatek mozna pomyslec o drzewach okrywkowych - opisywanych przez p.Geoffa Lawtona - w filmie -
Establishing a Food Forest the Permaculture Way (2008). Beda dawaly dodatkowy cien, i zwiaza wode , wytworza
duzo grzybni. Do doboru to pewno szybkorosnace - wymagaja przycinania - jednak daja rowniez biomase na sciolke
- bezposrednio na grzadce - moze autor sie wypowie. W filmie prezentowana jest ciekawa - troszke inna koncepcja
zakladania lesnego ogrodu ( moze cos przeoczylem czytajac blog :) - przedstawione lasy zakladne sa w innej strefie
klimatycznej ale z logicznego punktu widzenia i teori przedstawionej w filmie - dobra koncepcja.
pozdrawiam.
Wojciech Majda (2010-01-23 15:05:00)
Czcsto w przypadku permakultury mozna zjesc ciastko i miec ciastko zarazem:) Tak tez jest w tym przypadku, choc
wymagac bcdzie to jednak trochc wiccej pracy (tylko poczatkowo).
142
Na zachodzie maja duzo wickszy szacunek do gleby - pierwsza rzecza jaka sic robi podczas robót ziemnych to zebranie
górnej warstwy gleby (topsoil) i odlozenie jej na jedno miejsce. Potem przeprowadza sic wykopy, kladzie sic np. jakis
kabel, czy naprawa rurc, po czym zakupuje sic dziurc/rów ziemi. Na koñcu dopiero kladzie sic górna, zyzna warstwc
gleby.
Jesli zbierze Pani taczka górna warstwc gleby z miejsca gdzie bcdzie grzadka oraz górna warstwc gleby z rowu to
pózniej gdy rzuci Pani ta glebc na wierzch wzniesionej grzadki to zwickszy Pani poziom humusu w górnej czcsci gleby.
Nie straci zatem Pani nic z zyznosci, a nawet Pani zyska...
Zrobi Pani zatem dokladnie to samo, co ludzie, którzy kupuja humus z terenów budowy.
Nawet w przypadku gdy nie robi sic tych zabiegów, to w pierwszym roku mozna uzyskac dobre plony - trzeba jednak
nawozic tradycyjnie, gdyz zycie glebowe nie jest odpowiednio rozwinicte, by zaopatrzyc rosliny samoczynnie w wszys-
tkie potrzebne skladniki odzywcze. Najlepiej wykorzystac do tego celu rozwodniony mocz (proporcje 1:10).
W mojej ksiazce ”Ogród bez chemii” opisalem metodc budowania wzniesionej grzadki bez kopania, która na dodatek
umozliwia uzyskanie dobrych plonów nawet w pierwszym roku, be zuzywania moczu, czy innych nawozów.
Wojciech Majda (2010-01-23 15:32:09)
@mopel44
Jak zakladac lesny ogród troch juz opisalem, na blogu, jednak o tym mozna rozprawy pisac.
Jezeli chodzi o rosliny pionierskie, to w Polsce musimy uzyc roslin owocowych wiazacych azot - to wazne, bo inaczej
mozemy nie otrzymac pozwolenia na wyciccie i potem klops bcdzie...
Jezeli chodzi o kompost, to ogólnie trochc szkoda czasu na jego robienie (zazwyczaj). Lepiej rzucic na wierzch gleby
albo np. jakies odpadki kuchenne wrzucic pod sciólkc - ot zeby estetyki nie psuly. Dla gleby i ludzi jest to bardziej
korzystne, niz najpierw robienie kompostu i potem przenoszenie go na miejsce. W trakcie tworzenia kompostu czcsc
substancji odzywczych jest wymywanych z niego. Lepiej wicc, by te substancje byly wymywane w zasicgu korzeni
roslin. W ten sposób nasza grzadka przypomina bardziej naturalny ekosystem, z normalnym krazeniem materii...
Trzeba pamictac o zasadzie: ”Minimum wysilku, maksimum efektu” ;)
Inna sprawa, gdy uzywamy kompost do wytwarzania ciepla, lub potrzebujemy go do rozmnazania roslin lub wysiewa-
nia nasion i cos z jego nadmiarem trzeba zrobic (wiem, nie ma czegos takiego jak nadmiar kompostu:)
mopel44 (2010-01-23 16:46:39)
Wazna kwestie poruszyles - cieplo - zalatwiam ksiazke p.Paina. Angielskojezyczny internet milczy w tym tematacie :(
Wojciech Majda (2010-01-24 02:22:29)
Powiem tak jesli mozesz wspomóc autora to proponujc zakupic jego ksiazkc, jesli nie mozesz, to na torentach czy
emulach mozna sciagnac jego ksiazkc, pt. ”Another kind of garden”
Wojciech Majda (2010-01-24 02:28:45)
A internet anglojczyczny nie milczy na ten temat:). Darren Doherty stworzyl filmik na tematm jak stworzyc prysznic
ogrzewany kompostem. Oto link :
http://www.youtube.com/watch?v=CT3Uz sW0tI
Ewa S. (2010-01-24 11:31:31)
No, cóz mam to szczcscie miec do czynienia z taczka codziennie, nawet teraz, w ten mrozny czas (sluzy do zwozenia
drewna na opal na taras, skad latwo czerpac zasoby do pieca bezposrednio, bez magazynowania we wnctrzu domu).
Ma, moja przynajmniej 60 cm szerokosci. ;-)
Pozdrawiam i mam nadziejc, ze teoria okaze sic miec zwiazek z praktyka za niedlugo, w naszym oczywista klimacie
dalekim od Australii.
Ewa S.
A propos studni i hydroforów oraz pomp do nich, elektrycznych a jakze zdobylam juz sprawnosc. Jednak elektryka jest
zwodnicza w naszym swiecie, dlatego jednak klaniaja sic pompy rcczne. Takie sa dostepne, ale ich moc ssaca jest na
143
ok. 7 metrów. Mam to szczcscie, ze lustro wody w mojej studni zalapuje sic na taka pompkc, lecz co maja wymyslic
ci, którzy maja wodc na glcbokosci np. 30, 40 metrów? Chyba jedynie baterie sloneczne ich ratuja. Ewentualnie
jakies gigantyczne zurawie. To tez ciekawy temat do zbadania a propos. ES
Wojciech Majda (2010-01-24 13:58:48)
Jedna z propozycji jest wiatrak do pompowania wody. Nie taki na prad, tylko wykorzystujacy bezposrednio energic
kinetyczna wiatru do pompowania. Na wszystkich westernach (lesternach;) widac takie wiatraki. One sluzyly wlasnie
do pompowania wody. To prosta i skuteczna technologia. Dzicki temu, ze jest tam malo elementów które moga sic
popsuc jest bardzo latwa i tania w eksploatacji. Mozna zatem na niej polegac. Zwykle takie pompy laczylo sic z
jakims zbiornikiem wody, zeby miec zapas równiez na dni bezwietrzne.
Rzeczywiscie to bardzo ciekawy temat na osobny wpis...
Wróbel (2010-06-06 07:58:15)
Panie Wojciechu, interesuje mnie jedna sprawa dot. WG. W jaki sposób siac warzywa na zasciólkowanej grzadce?
Mam odgarnac sciólkc w miejscu, gdzie bcdc sial?
Wojciech Majda (2010-06-06 11:30:08)
Tak, trzeba trochc odgarnac sciólkc.
Ewentualnie przesadza Pan wczesniej wysiane (np. w szklarni) mlode rosliny.
Glód. Just in time (2010-01-11 09:22)
[1]
Konsekwencje strajku niektórych grup zawodowych sa powazniejsze niz w przypadku krawców...
”Just in time” to w wolnym tlumaczeniu (z ang.) ”Po prostu na czas, dokladnie na czas”. To system dys-
trybucji i logistyki obowiazujacy we wspólczesnym swiecie. Dotyczy zwlaszcza duzych firm, gdyz wlazie tam
przynosi on najwicksze korzysci finansowe.
Jakie sa zalozenia tego systemu dystrybucji?
Nieco upraszczajac ”ograniczamy koszty magazynowania”. Nie jest tak, ze np. supermarket Tesco czy
Biedronka maja wielki magazyn, w którym przechowuja makc zakupiona tuz po zniwach. Maka mialaby
wystarczyc na zaopatrzenie sieci sklepów do nastcpnych zniw. Taka sytuacja nie ma miejsca. Dlaczego?
Poniewaz magazynowanie czegokolwiek jest kosztowne. Zostajac przy mace, Tesco czy Biedronka musialyby:
wynajac magazyn, zaplacic ludziom za jego pilnowanie, zaplacic z ochronc przed gryzoniami (1 szczur jest
w stanie zniszczyc okolo 150kg zboza rocznie), zaplacic ludziom za zaladunek do magazynu i pózniej za za-
144
pakowanie tego ponownie na inna ciczarówkc. Wszystko to kosztuje, a w branzy takiej jak spozywcza marza
jest bardzo mala - liczy sic kazdy grosz a nawet jego ulamek. Na milionach sztuk robi sic z tego juz jakis
pieniadz.
Duzo lepiej (pod wzglcdem finansowym dla ww. supermarketów) wyglada wlasnie system dystrybucji ”just in
time”. Zaladunek wyglada mniej wiccej w ten sposób. Producent maki (mlyn znaczy sic;) wysyla ciczarówkc
do centrów dystrybucji supermarketu. Z tej ciczarówki towary przerzucane sa bezposrednio do ciczarówek,
które rozwoza produkty do poszczególnych supermarketów (konkretnych sklepów). Organizuje sic to w ten
sposób, ze po prostu nie trzeba miec magazynu, zatem tnie sic koszta. System ten jest dosc skomplikowany
(jak zrobic, zeby ciczarówki producentów byly w tym samym czasie co zaladunek do poszczególnych sklepów
jak i ciczarówki supermarketu nie staly zbyt dlugo, bo to wszystko kosztuje). Zgranie tego wszystkiego jest
nie lada wyzwaniem. Producent jesli spózni sic choc trochc placi potczne kary...
Tesco i Biedronka nie sa wyjatkami, ”just in time” to standard, Uzylem ich tylko jako przyklad, a nie zeby
napictnowac te dwie konkretne firmy.
Dlaczego o tym piszc?
Zeby cos Ci Czytelniku uswiadomic. Ten sposób dystrybucji jakkolwiek z ekonomicznego punktu widzenia
ma bardzo duzy sens, tak niesie ze soba równiez duze zagrozenie. Ma kilka slabych ogniw.
Najslabsze z nich to transport.
Jesli transport zawiedzie, to towary nie zostana dostarczone do sklepów. Zgadnijcie co sic wtedy stanie,
wiedzac, ze w konkretnych sklepach (chodzi o konkretne placówki) tez stosowana jest zasada ”just in time”?
Sklepy nie maja równiez duzego magazynu, maja tylko miejsce gdzie towary stoja co najwyzej kilka dni.
Sytuacja w której zawiódl transport miala miejsce w roku 2000 w Wielkiej Brytanii. Zastrajkowali rolnicy
i kierowcy ciczarówek przeciwko wysokim cenom ropy. Zablokowali oni rafinerie ropy naftowej i punkty jej
dystrybucji.
Protest rozpoczal sic 5 wrzesnia.
Dotknicte zostaly takie branze jak transport, sluzba zdrowia (chociazby paliwo do karetek pogotowia), prze-
mysl, przede wszystkim jednak sklepy z zywnoscia. Rozpoczcto racjonalizowanie jedzenia. Gdyby strajk
przedluzyl sic jeszcze trzy dni dluzej w kraju pojawilby sic glód. Przypomnc, ze chodzi o panstwo
rozwinicte (UK) pod koniec XX wieku.
Jak myslisz ile trwal strajk? 3 miesiace, pól roku, rok?
Nie...
...strajk trwal 9 dni
Moze jednak warto byc [2]samowystarczalnym energetycznie i zywnosciowo? Nawet jesli nie daje to
bezposrednich profitów. Zycie ma to do siebie, ze czasami sytuacja sic zmienia i... lepiej po prostu byc
na to gotowym.
O szczególach protestu z 2000 roku mozesz [3]poczytac tutaj (po angielsku)
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
A Ty co o tym myslisz? Ile jedzenia jest w Twojej spizarni?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0rhXmhiGhI/AAAAAAAAAMg/WjwbuPVz44w/s1600-h/Strajk.jpg
2. http://www.drewnozamiastbenzyny.pl/
3. http://www.iwar.org.uk/cip/resources/PSEPC/fuel-price-protests.htm
panika2008 (2010-01-11 10:17:07)
Techniczna uwaga: czcsciej stosuje sic okreslenie just in time (JIT) - just in time inventory.
Wojciech Majda (2010-01-11 11:43:43)
Rzeczywiscie... Aktualizujc artykul. Dzicki za uwagc.
145
piotr34 (2010-01-11 23:10:40)
W UK po paru dniach opadow i mrozow drogi sa zablokowane i juz zaczyna sie w niektorych regionach zle dziac.W
sklepach puste polki a klienci zaczynaja panikowac-nawet BBC to pokazuje.Na szczescie kierujac sie swoim wschod-
nioeuropejskim instynktem przetrwania ;) zrobilem wieksze zakupy jakis czas temu wiec spokojnie siedze i grzane
winko pije-ale tubylcy momentami zaczynaja tracic rozum jakby to byla zima stulecia.
Wojciech Majda (2010-01-12 08:19:53)
@piotr34
Czcsciowo mozna ich zrozumiec, ze panikuja - w koncu grozi im glód, albo w lepszym wypadku ich jakosc zycia spadnie
drastycznie... Np. nie dowioza mrozonych frytek i bcda musieli obejsc sic smakiem albo zjesc warzywa czy produkty,
których normalnie nie trawia (bo przeciez nie obiora ziemniaków i nie zrobia sami frytek;)
GMO, niewygodny list i jeszcze bardziej niewygodne pytania. (2010-01-11 21:18)
Idac sladami slynnych blogerów (jak np. Kominka) postanowilem napisac list do jednej z firm. Moja ofiara
padla firma Vitalpol, której sojc ostatnio kupilem. Soja miala byc zmieniona przez mnie w kotlety sojowe.
Mozna by pomyslec ”dobrze, ze Wojciech Majda dba o siebie, bcdzie nam mógl dlugo pisac wartosciowy
content na blogu;)”
Soja przeciez jest zdrowa, no nie? Na swojej stronie internetowej Vitalpol nawet ma taka informacjc:
Vitalpol propaguje haslo: ”warzywa straczkowe to zdrowa zywnosc przez caly rok!”
Jakze bylo moje zdziwienie gdy po powrocie do domu znalazlem na opakowaniu informacjc, ze soja w tym
opakowaniu pochodzi z Kanady. Mozna by pomyslec, no i co z tego?
Juz tlumaczc
1.Konferencja skypowa (2010-01-11 23:23)
Proponujc konferencjc skypowa dnia 14.01.2010 tj. czwartek o godzinie 21.00 czasu polskiego. ”Wstcp”
wolny
Konferencja bcdzie polegac na zadawaniu pytan, ja bcdc próbowal na nie odpowiedziec:)
Proszc je zatem przygotowac.
Tematyka: Lesne ogrody
Proszc wpisywac sic w komentarzach na ”listc obecnosci”, gdyz w przeciwnym razie nie bcdzie konferencji.
Do prowadzeniu dialogu wewnctrznego nie potrzebujc skypa;)
Uaktualnienie 1:
Mój login na skypie to:
wojciech.majda
Mile widziane przybycie (na skypa) o 20:55, zeby punkt 21 zaczac godzinna czcsc merytoryczna.
Krzysztof Lis (2010-01-13 12:14:48)
To ja sic zglaszam. :)
Wojciech (2010-01-13 12:48:22)
Ok, jak narazie jests jedyny, wicc to jakbys mial 50 zl za darmo:)
146
Krzysztof Lis (2010-01-13 14:56:43)
Bardzo mnie to cieszy. Przygotujc pytania, zeby Twój czas dobrze wykorzystac. :)
Wojciech Majda (2010-01-13 17:39:33)
Uaktualnilem posta, proszc przeczytac.
Anonymous (2010-01-13 20:42:35)
Ja sic zglaszam :)
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-13 20:57:09)
Ok, cieszy mnie wzrastajaca popularnosc:) konferencji:)
Wojciech Majda (2010-01-14 19:39:39)
Zmiana godziny konferencji.
Zaczynamy o 21:35.
Krzysztof Lis (2010-01-14 21:34:25)
Ja juz jestem, nie wiem, co dalej. :) Wyslalem Ci juz nawet zaproszenie. :)
Wojciech Majda (2010-01-14 21:35:06)
Juz jestem, przepraszam za spóznienie
Anonymous (2010-01-14 22:54:02)
Konferencja byla poprostu ZAJEBISTA. Durzo przydatnwj wiedzi. Bardzo ciekawy watek o autonomii. Krzysiek
rozkreciles rozmowc od samego poczatku :)
Piotr
Krzysztof Lis (2010-01-15 10:23:16)
Nie da sic ukryc. Wielka porcja swietnych i bardzo przydatnych informacji. Dobrze, ze mialem kilka pytan, to od
razu wymcczylem Wojciecha o to, co mnie interesuje. :)
Wojciech Majda (2010-01-15 11:12:33)
Dobrze, ze sic podobalo. Juz wkrótce nastcpna. Wstcpnie 30 stycznia. Jaka godzina myslicie, ze bcdzie najlepsza?
Proszc o sugestie
147
GMO, niewygodny list i jeszcze bardziej niewygodne pytania. (2010-01-11 23:26)
[1]
Idac sladami slynnych blogerów (jak np. Kominka) postanowilem napisac list do jednej z firm. Moja ofiara
padl Vitalpol, której sojc ostatnio kupilem. Soja miala byc zmieniona przez mnie w kotlety sojowe. Mozna
by pomyslec ”dobrze, ze Wojciech Majda dba o siebie, bcdzie nam mógl dlugo pisac wartosciowy content na
blogu;)”
Soja przeciez jest zdrowa, no nie? Na swojej stronie internetowej Vitalpol nawet ma taka informacjc:
Vitalpol propaguje haslo: ”warzywa straczkowe to zdrowa zywnosc przez caly rok!”
Jakze bylo moje zdziwienie gdy po powrocie do domu znalazlem na opakowaniu informacjc, ze soja w tym
opakowaniu pochodzi z Kanady. Mozna by pomyslec, no i co z tego?
Juz tlumaczc... W roku 2006 60 % soi uprawianej w Kanadzie bylo soja genetycznie zmodyfikowana (nie
dysponuje nowszymi danymi). Jednoczesnie Kanada nie wymaga od producentów rolnych informowania o
tym, czy dany produkt zawiera rosliny GMO, czy nie. Wynika to z tego, ze rzad kanadyjski, na wzór rzadu
amerykanskiego uznal rosliny GMO za ”w zasadzie nie rózne” od tych naturalnych. Plony pochodzace od
roslin GMO oraz tych nie GMO sa wsypywane do tych samych spichlerzy. I my to pózniej jemy... Dlaczego
nie chcc jesc roslin GMO? Poniewaz jako mlody, bezdzietny czlowiek zalezy mi na mojej plodnosci.
Oto tresc listu wyslanego do firmy Vitalpol dnia 10 stycznia 2010r.
”Witam,
nazywam sic Wojciech Majda, jestem blogerem http://permakulturnik.blogspot.com/
Dzis zakupilem opakowanie Waszej soi. Trochc mnie zaniepokoilo, gdy zauwazylem, ze soja, która zakupilem
pochodzi z Kanady. Wedlug mojej wiedzy wickszosc soi uprawianej w Ameryce Pólnocnej jest zmodyfikowana
genetycznie. W zwiazku z tym proszc o odpowiedz na nastcpujace pytania:
1.Czy Wasza soja zawiera sojc GMO?
2.Jesli nie, to w jaki sposób zapewniacie to, ze przez przypadek nie zostanie zmieszana z soja GMO?
3.Jak upewniacie sic, ze soja Waszych dostawców jest sadzona jako nie GMO, skoro moze dochodzic do
zapylenia krzyzowego z soja GMO?
Proszc równiez o podanie Panstwa dostawców soi.
Uprzejmie informujc, ze mój meil wraz z Panstwa odpowiedzia zostanie opublikowany na ww. blogu.
Z powazaniem Wojciech Majda”
Do chwili obecnej nie doczekalem sic jeszcze odpowiedzi. Szczerze mówiac sic nie spodziewam... Kto wie,
moze ich czlowiek od PR’u cos wymysli? Co myslicie?
Jaki z tego moral? Czytajcie Drodzy Czytelnicy informacje na opakowaniu. Przed a nie po zakupie:)
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Co myslicie o nowym szablonie(wygladzie) bloga?
148
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0ulwsgG4_I/AAAAAAAAANA/GM4unU3p-Ws/s1600-h/List.jpg
mopel44 (2010-01-12 11:32:30)
Witam. :) na panskiego bloga trafilem z blogu p.Adama Dudy po wpisie w ktorym opisywal Pan idee ogrodu lesnego.
Od dziecka interesuje mnie temat ogrodnictwa , wakacje na wsi :) rodzina z korzeniami rolniczymi te sprawy. Temat
ekologii bardzo mnie intersuje , nie w kwestii ocieplenia klimatu - jestem bardzo sceptyczny.
Bardzo intersowalby mnie wpis o trawniku o ktorym Pan wspomnial w ktoryms z wpisow. PRzeczytalem od wczoraj
caly blog i pomysl oraz cala ideologia to wspaniale idee :) Mam troszke ziemi , ktora stoi ugorem - gleba tragiczna ,
systematyczne koszenie , polepsza sie , nie mniej jednak 50 cm gleby , pod nia picha :( mam kawalek ogrodka , maly
sad - kilka jabloni i duzy trawnik z orzechem wloskim, kilka porzeczek, grusza obok domu.
Rozumiem ze na ugorze budowlanym powinienm zaczac od zywoplotu - bliskosc torow - halasu ( jedna funkcja juz
jest ) - brzega spadzisty ( 45 stopni ) :( poprzednie proby sie nie udaly. JAki pomysl na zywoplot - tragiczna gleba -
moze byc slaozowiec ? Dzika roza ? pozdrawiam! super wszystko to sprawa!
mopel44 (2010-01-12 11:33:12)
piach mialo byc - pod gleba
Wojciech Majda (2010-01-12 12:37:17)
Wlasnie jestem w trakcie pisania artykulu na inny temat, wicc dzisiaj nie da rady, ale obiecujc jutro napisac wpis o
trawniku.
Za bardzo nie zrozumialem o co chodzi z tymi 45 stopniami, czy chodzi o to, ze rosliny sic nie przyjcly? Przy
takim spadku terenu zalecalbym posadzenie roslin w swale’u (jesli jest to gleba dobrze przepuszczalna). Proble-
mem stoków/skarp polega na tym, ze gleba latwo eroduje (wicc nie jest zyzna) dodatkowo woda szybko splywa po
powierzchni, wicc rosliny maja zawsze niedobór wody. Polecam na zywoplot blisko torów iglaki, gdyz one bcda
”wygluszac” równiez zima. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie tuja moze byc dobra propozycja. Micdzy tujami moze
rokitnik - wiaze azoto, wicc przyspieszy wzrost tuj. Po roku dosadzic bluszcz - to zimozielone pnacze ”uzupelni” luki
w zywoplocie. Umozliwi to posiadanie w miarc ciekawego zywoplotu, który wygluszy skutecznie.
Od wewnctrznej strony sugerowalby posadzenia cisów - wolno rosna, ale daja swieze owoce w srodku zimy.
Slazowiec bcdzie dobry w celach rekultywacji gleby, ale nie zapewni tak skutecznego zima wygluszania dzwicków.
Równiez pozdrawiam.
mopel44 (2010-01-12 13:22:21)
Co do trawnikow to tak wykorzystalem moj glos co to kirunku bloga :) mam nadzieje ze moze kilka porad co zrobic
zima, trawnik niestety - przez ojca nawozic nie moge ( mamy 2 domy na jednej dzialce i to taka wpolnota ;/ sic ) ,
nie chce sie tez zgodzic na uzycie piasku ( nie rozumiem dlaczego skoro ja go pielegnuje ale raczej na jego czesci on
sie znajduje, moja czesc bedzie w przygotowaniu , dobrze ze ten blog powstal). Nawozenie trawnika tez tragicznie
, bo azotowo jak to azotowe , ronie jak glupia a nic specjalnego. Nawozy bardziej bogate - drogie;/ i taka bidula
sobie rosnie. Niestety co do zwierzac to on sie nie zgodzi a ja obecnie nie dam tez nie dam rady. Nawoze twen
trawnik popiolem z kominka ale jak Pan pisal - to sredni nawoz - chociaz trawa ma sie duzo lepiej nim zaczalem ja tak
wspomagac. O trawnikach conieco czytalem ale raczej zniechecilem sie. Bardzo wyczekuje na PIP’owskie spojrzenie
na sprawe trawnika.
Od dawna tez chcialem trawnik pod jabloniami zagospodarowac - bo rosnie raczej ziele - lisciom pozwalam zgnic ,
gleba tam slaba byla zawsze- dookola pni wydzielic okrezne grzadki- lecz czas mi nie pozwala by podjac projekt...
widze jednak ze mozna leniwie to zrobic ;) Sporadycznie sypalem wapno na snieg + popiol ostatnimi czasy. Maczka
bardzo mnie zaciekawila. Moje osobiste zdanie , to by na blogu zamieszczac pewne przepisy na gildie . Widzialem
ze dla jabloni bylo , sprobuje pomys wcielic w zycie.Pozdrawiam! Super sprawa. Mam nadzieje ze w przyszlosci bede
mogl sie podlaczyc by cos dac temu blogowi. Uwazam ze promowanie takiego stylu zycia i myslenia to doskonala
sprawa. Po co wozic salate i paic rope jezei moge miec ja w ogrodku! Logika obecnego rozwiazania jest conajwyzej
mierna. Niestety biologia w rezymowej szkole to poroniona sprawa. Takiego czegos powinno sie uczyc , ale wole unikac
149
rozwazan nad rozwiazaniami systemowymi.
Pozdrawiam!
mopel44 (2010-01-12 14:29:58)
hehe ale bzdury tam popisalem. Jak pisalem ten post mialem kilka tel. i wychodziem na zakupy :( na domiar tego
kompletowalem liste, z tego co rodzinka potrzebuje :( mam tez jedno zasadnicze pytanie i mam pomysl na kolejnego
postra / nie pamietam czy znalazlo sie o tym szerzej na blogu - prosilbym o szersze napisanie o braku skladnikow odd-
zywczych w wazywach ”uprawianych” ;))) np. przez magikow z NL. Intereowal sie P. tematem terapii p.dr. Gersona
? Pozdrawiam! :) m.
mopel44 (2010-01-12 15:33:28)
Malo sie ostatnio krece po terenie a z botaniki jestem kiepski. Odszczepki by sie przydaly - by z zywoplotem co
zawalczyc , od lat zajmuje sie Bonsai. Moge sie pochwalic pozyskaniem 3 wisni i jednej czeresni :) oraz orzecha ktory
rosnie w ogrodzie ( 23 lata ) ale to za dzieciaka- szczescie mi pomoglo :) pozdrawiam! m.
Wojciech Majda (2010-01-12 17:24:11)
mopel44 powiedzial: ”Bardzo wyczekuje na PIP’owskie spojrzenie”
Dochodzc do wniosku, ze moglem pomyslec nad lepsza nazwa:)
Post o zawartosci skladników odzywczych w glebie to rzeczywiscie ciekawy pomysl, dzickujc za niego.
Co do terapii ww. dr Gersona to po pobieznym zapoznaniu sic z opisem jednej z jego ksiazek mogc zalozyc, ze jest
ona racjonalna. Niestety nie jestem lekarzem, wicc nie czujc sic na silach wypowiadac w temacie, czy dana terapia
jest dobra, czy zla. Na mój chlopo-robotniczy rozum ta teoria ma to rcce i nogi..
Bloga (a raczej autora;) bcdzie mozna wkrótce wesprzec poprzez zakup publikacji pt:
”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac.”
Istnieje równiez mozliwosc platnych konsultacji.
W niedalekiej przyszlosci (kwestia miesiaca) nadam Instytutowi oficjalna strukturc prawna, wtedy bcdzie mozna
równiez wplacac darowizny.
Jednak najwickszym wkladem w pomoc tej stronie bcdzie wyslanie linków do osób, które moga byc ta idea zaintere-
sowane.
Zyczc dalszych sukcesów ogrodniczych. To naprawdc nie jest trudne!
mopel44 (2010-01-12 17:37:41)
Tak dzialac na pewno nie. Tutaj nie chodzi o trud, pewien musi byc , nawet nie maly , ale przekopywanie grzadek +
reszta by miec marchew jest nieekonomiczne. Zasadzenie marchwii w mini-ekosystemie i wyjecie jej to jest to!
Co do diety - na pewno nie zaszkodzi myslalem nad taka maszynka - prezent - dla osoby ktorej nic juz nie jest w stanie
pomoc, a nadzieja bedzie mile widziana.Wlasnie nie wiem jak jej odszukac w internecie a film o terapii mi sie zagubil
i jakos nie sprawdzilem co mozna przez nawal obowiazkow.
Dziekuje za zyczenia i odwzajemniam.
Pozdrawiam:)
m.
mopel44 (2010-01-12 21:30:54)
maszynka - mialem na mysli te prase dr Gersona. pozdrawiam.
m.
Wojciech Majda (2010-01-14 07:58:34)
Trudno mi oceniac, czy rzeczywiscie nadzieja to dobry podarunek... Potem ponownie przychodzi rozczarowanie. Nie
mniej skoro nic nie ma do stracenia? Mam nadziejc, ze pomoze
150
Bogdan Szymanski (2010-01-19 12:58:55)
Sa jakies rzetelne dowody ze GO powoduje bezplodnosc
Wojciech Majda (2010-01-19 14:33:01)
http://www.againstthegrainnutrition.com/newsandnotes/2009/04/14/gene
tically-engineered-corn-may-cause-allergies-infertility-and-diseas e/
To link do artykulu na ten temat. Referencje sa na dole artykulu.
Dodatkowym czynnikiem, który moze wplywac na plodnosc jest zwickszona ilosc pozostalosci Roundup’u w uprawach
odpornych na ten herbicyd. W koncu w uprawie konwencjonalnej Roundup stosowany jest tylko przed zasiewem, w
uprawach ”Gotowych na Roundup” rozpyla sic go równiez na rosliny, które pózniej jemy.
mopel44 (2010-01-19 18:41:47)
@Bogdan Szymanski:
Czy chce Pan jesc produkty modyfikowane wbrew naturze , traktowane chemia ? W dodatku dostarczone przez prze-
siebiorstwo ktore przed nikim nie odpowiada w zadnym aspekcie swojej dzialanosci ? Ew.kary nakadanie na M. sa tak
smieszne ze w gruncie rzeczy sytuacja sprowadza sie do tego co napisalem.
@blogowicze.
Jestem bardzo ciekaw co z tego GMO wyjdzie. Czytalem gdzies ze cala bawelna ,w jakims kraju bardzo tropikalnym,
dostarczona przez M. padla w jednym roku , nie wiadomo czemu....
Naukowcy udowadniaja ze przeszczepianie genu, tego co GMO i w taki sposob powoduje powazne zwyrodnienia roslin.
Nie zglebilem jeszcze tematu , moze ktos zglebi i p.Wojciech moze uzyczy miejsca chociaz na linkownie do powaznych
opracowan. To moze byc powazne i miec b.tragiczne konsekwencje :(
pozdrawiam
m.
Wojciech Majda (2010-01-19 19:30:29)
Jezeli chodzi o bawelne to z tego co mi wiadomo nie jest tak, ze cala pada. Chodzi bardziej o to, ze nie daje plonów
tak wysokich jak reklamuja sprzedawcy nasion. Przy duzo wyzszych kosztach uprawy (na która rolnicy sic zadluzyli)
robi sic z tego dramat. Dodatkowym czynnikiem negatywnie wplywajacym na cala ekonomikc i zdowie ludzi jest fakt,
ze resztki pozniwne zawierajace wiccej Roundupu niz normalne uprawy. Wplywa to negatywnie na zdrowie i plodnosc
zwierzat i pózniej na jedzacych je ludzi (lub pijacych mleko tych zwierzat)
mopel44 (2010-01-19 20:58:22)
o jednym przypadku czytalem. Nie mowie ze cala i zawsze. Jednak nie jest to dziwne - taka plantacja z tego jak sie
ja opisuje i reklamuje to juz totalna- monokultura. Wiec nie zdziwilbym sie ...
Wojciech Majda (2010-01-19 23:16:40)
Tak. Sojc ”Odporna na Roundup” trzeba nawet nawozic nawozem azotowym. Normalna soja wchodzi w zwiazki
symbiotyczne z bakteriami brodawkowatymi, wicc uprawiajac sojc nie trzeba nawozic azotem, gdyz bakterie zwiaza
azot atmosferyczny. Efekt taki, ze po uprawie soi ziemia byla bogatsza w ten pierwiastek.
Niestety Roundup niszczy nie tylko chwasty, ale i tez te ”dobre bakterie” wicc sojc trzeba dodatkowo nawozic (a wicc
placic za to).
151
Zboza bez orania, czyli o uprawa zbóz jednorocznych w permakulturze. (2010-01-12 13:40)
[1]
Pole kukurydzy w uprawie zerowej
Masanobu Fukuoka (1914 - 2008) to w jeden z najwickszych innowatorów produkcji rolnej XX wieku. Nie
zawsze zajmowal sic jednak rolnictwem, ten z wyksztalcenia mikrobiolog pracowal swego czasu dla
Prawdopodobnie nazwisko to nie brzmi dla Ciebie znajomo Drogi Czytelniku nawet jesli jestes rolnikiem.
Ten wielki Japonczyk odkryl sposób w jaki mozna uprawiac zboza bez orania. Jemu zatem nalezy przypisac
palmc pierwszenstwa jezeli chodzi o tzw. ekologiczna uprawc zerowa.
Uprawa zerowa to termin bardziej znany juz przecictnemu rolnikowi. W skrócie chodzi o to, ze gleby sic
nie orze(dlaczego sic nie orze? [2]Przeczytaj ten wpis), a chwasty kontroluje sic poprzez opryskiwanie her-
bicydami. Zatem zamiast orania mamy zwickszone ilosci zuzywanych herbicydów. Trudno mi powiedziec
co lepsze. Ot jak firmy z branzy agrochemicznej potrafia ”przerobic” niezwykle ciekawa idec ekologicznej
uprawy zerowej na pieniadze. Bez sprzedazy herbicydów i nawozów sztucznych nie zarobia one po prostu
pienicdzy - zwykly biznes.
152
[3]
Masanobu Fukuoka
Jakie sa zalozenia rolnictwa naturalnego (jak zwal je twórca tej metody)?
1.Nigdy nie zostawiamy gleby bez okrycia
2.Nie stosujemy nawozów sztucznych
3.Nie odchwaszczamy przez oranie
4.Nie wjezdzamy ciczkim sprzctem na pole
5.Nie przycinamy drzew/krzewów
Fukuoka regularnie uzyskiwal plony równe lub wyzsze niz najwydajniejsi rolnicy konwencjonalni w jego
okolicy. Znany jest równiez z tego, ze opracowal on sposób uprawy ryzu eliminujacy jego czasochlonne prze-
sadzanie. Ogranicza to naklad pracy w jego uprawie do 1/5 ”normalnej” uprawy.
Jak zatem od strony ”technicznej” wyglada dany sposób uprawy?
W klimacie Japonii mozliwe jest uzyskanie dwóch plonów na rok. System, który Masanobu Fukuoka opra-
cowal równiez to wykorzystuje. Latem zbiera sic ryz jary a zima zbiera sic jcczmien. Kazde z tych zbóz jest
sadzone jeszcze zanim poprzednie zostalo zebrane. Wykorzystuje sic kuleczki gliniane. Te kuleczki gliniane
to kulki zrobione z nasion, kompostu, gliny i wody. Dzicki temu ziarna maja dobre warunki do wzrostu i nie
zostaja zjedzone przez ptaki. Z jcczmieniem w ryz wysiewa sic równiez koniczync biala - ona ma dostarczac
azot do gleby. Wkrótce jcczmien przerasta koniczync w naturalny sposób ja przygluszajac.
Gdy jcczmien dojrzewa wysiewa sic ryz. Gdy jcczmien jest juz dojrzaly, to ryz juz trochc podrósl. Zbiera
sic jcczmien. Zostaje nam wicc pole mlodym ryzem i koniczyna. Jako, ze ryz jest mlody a koniczyna
juz ”wyrosnicta” stanowilaby duza konkurencjc dla ryzu (poza tym ryz jest niska roslina). Jakie jest za-
tem wyjscie? Masanobu Fukuoka wymyslil, ze mozna zalac poletko na tydzien. Powaznie oslabi to wzrost
koniczyny (a nie zabije), wicc ryz bcdzie mógl rosnac bez konkurencji. Zalewanie poletka zabija równiez
wickszosc chwastów. Duzo ich i tak nie ma, poniewaz na glebie caly czas cos rosnie, wicc nie jest latwo
chwastom sic ustabilizowac. Na krótko przed tym, jak ma sic zebrac ryz zalewa sic poletko jeszcze raz.
Wpuszcza sic tym razem ryby - karpie. Zjadaja one rózne pasozyty, typu slimaki. Dodatkowo oslabia to
trochc wzrost koniczyny, która wkrótce konkurowalaby z jcczmieniem.
To w uproszczeniu przedstawiony sposób w jaki Masanobu Fukuoka uprawial swoja ziemic. Mozna
153
powiedziec, ze u nas w Polsce sic nie da, bo u nas ryzu nie mozna uprawiac, nie mówiac juz o dwóch
zbiorach w roku. Oczywiscie mozna tak powiedziec, z tym ze nie bcdzie to prawda. O tym jak uprawiac w
Polsce zboza bez potrzeby orania juz wkrótce.
Masanobu Fukuoka napisal trzy ksiazki
”The One-Straw Revolution: An Introduction to Natural Farming”
”The Natural Way of Farming: The Theory and Practice of Green Philosophy”
”The Road Back to Nature: Regaining the Paradise Lost”
Dwie pierwsze z nich sa dostcpne na Scribd.com, torrentach, emulach...
Co o tym myslisz?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0xuk0HMBII/AAAAAAAAANg/WVgpaTx4jvI/s1600-h/corn_no_till.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/orac-czy-nie-orac-oto-jest-pytanie.html
3. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S0xuWOdidVI/AAAAAAAAANY/bokGphc94fA/s1600-h/Masanobu+Fukuoka.jpg
piotr34 (2010-01-12 16:23:10)
Ta permakultura zaczyna coraz ciekawiej wygladac.Mniej wkladasz ale wiecej wyjmujesz.Mniejszy naklad
pracy,mniejszy naklad srodkow finansowych,mniej nawozow,mniejsze zniszenie ekosystemu a wydajnosc porownywalna
z najbardziej wydajnymi tradycyjnymi gospodarstwamia a do tego lepsza jakosc.To mogloby byc swietne rozwiazanie
dla polskiego niedoinwestowanego rolnictwa tym bardziej ze te produkty mozna sprzedawac na zachodnie rynki jako
zywnosc ekologiczna za grube pieniadze.Kiedys czytalem ze przed wstapieniem do UE Austria miala podobny problem
jak Polska(male i niezbyt wydajne gospodarstwa rolne)i wlasnie przerzucili sie na zywnosc organiczna ktora obecnie
zalewaja cala UE robiac na tym ogromne pieniadze.
mopel44 (2010-01-12 17:02:18)
No jak najbardziej - cos na wzor ogrodow lesnych , produkowac grzyby i Niemcom sprzedawac , beda placic Ojro
i juz! Borowki, jagody te sprawy. Peak Oil tuz za rogiem, to by moglo nas wyciagnac na wyzyny - a najlepiej to
robic swoje , sasiedzi podpatrza i sie zainteresuja , darmowa ,dobra i pozyteczna promocja ( masz swoja zywnosc
)- moim zdaniem to dobra droga by cos zrobic w tym kraju. Z duza iloscia osob mozna z tym wyjsc na kraj. Ja
juz zaczynam :) zamowilem rotkitnika - na zywoplot - jeszcze musi mi szanowny p.autor bloga pomoc by dopasowac
reszte. pozdrawiam :)
m.
Wojciech Majda (2010-01-12 21:28:00)
Istnieja równiez sposoby, by to ludzie z lokalnej spolecznosci bcda korzystac z dobrych, a nie jakies Niemcy:) Istnieja
sposoby, by wykorzystac ta stala produkcjc jaka zapewnia lesny ogród w celach komercyjnych. Opis tego systemu
pojawi sic na blogu juz wkrótce.
Zachccam równiez na zapisywanie sic na konferencjc skypowa. W czwartek o 21. Jak na razie nikt sic nie zapisal,
wicc sic nie odbcdzie!
mopel44 (2010-01-12 21:33:13)
Prosze sie tym nie martwic! Ja nie dam rady. Pozatym musze sie doksztalcic.Pozdrawiam.
m.
Wojciech Majda (2010-01-12 23:36:05)
Nie martwic sic. To bylo w formie informacji
Polecono mi, bym organizowal takie konferencje w weekendy i z 2 tygodniowym wyprzedzeniem.
piotr34 (2010-01-12 23:56:56)
Przyznams sie szczerze ze jako czytelnik od dosc niedawna musze sie jeszcze doksztalcic bo jeszcze nie wiem jakie
154
pytania chcialbym zadac.Mysle ze blog zdobywa dopiero grono czytelnikow ktorzy tak jak ja na razie nadrabiaja
zaleglosci-jak nadrobimy to komentarzy i pytan bedzie wiecej.Ale prosze kontynuowac bo temat jest jak najbardziej
przyszlosciowy-sam zamierzam kupic duza dzialke tej wiosny i na pewno cos tam z permakultury zaimplementuje.
panika2008 (2010-01-13 14:56:08)
Fajne, ale po pierwsze - hodowla ryzu to trochc nie bardzo pomysl na naszych szerokosciach ;), po drugie - bardzo
mnie ciekawi czy ktos robil konkretne, ilosciowe badania tych metod.
Wojciech Majda (2010-01-13 18:57:11)
@ Piotr34. Cieszy mnie to niezmiernie, ze udalo mi sic przekonac do tego by stosowal zasady permakultury. Tak z
ciekawosci , co masz na mysli mówiac duza dzialkc? Bo to pojccie bardzo wzglcdne:)
@ panika2008 Juz wkrótce bcdzie wpis o uprawie zerowej w warunkach polskich.
Link to artykulu z wikipedii (ten jest w miarc trafny) o uprawie zerowej (po angielsku) Sa tam wymienione korzysci
i minusy.
http://en.wikipedia.org/wiki/No-till farming
Uprawa zerowa jest stosowana na setkach tysiccy hektarów w USA, jest to powoli element mainstreamu rolniczego.
Badan ilosciowych co do metody Masanobu Fukuoka niestety nie posiadam (nie liczac informacji z jego ksiazek i osób
nasladujacych go). Jesli one Cic interesuja, to napisz - postaram sic wygrzebac je.
Jola (2010-01-21 12:15:06)
Witam, gratuluje otwarcia instytutu! Permakultura i forest gardeningiem interesuje sie od niedawna ale calekiem
mnie pochlonely. Poki co pracuje za biurkiem ale juz nie moge sie doczekac wlasnego hektara:)
Wojciech Majda (2010-01-22 19:42:04)
Dzickujc, zyczc zatem szybkiego doczekania sic swojej ziemi. Wkrótce napiszc artykul o tym, jak mozna wybudowac
siedlisko rolnicze nie majac ziemi w ilosci powyzej sredniej gminnej (czyli warunek wybudowania siedliska).
bosastopa (2010-02-07 06:53:09)
Zamierzam w kwietniu wsiac jednoczesnie nasiona amarantusa oraz koniczyny bialej a nastepnie polozyc warstwc
sciólki ok. 5cm. Czy moje myslenie jest prawidlowo pozytywne? Pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-02-07 07:57:50)
Raczej takiego sposobu nie polecam. Po pierwsze amarantus jest podatny na przymrozki, wicc nawet w
Lubuskiem(jeden z najcieplejszych rejonów w naszym kraju) sadzi sic go po przymrozkach majowych.
Po drugie taka warstwa sciólki zatrzyma kielkowanie wszystkich nasion (no moze poza kokosami :) Mozna zakladac,
ze im mniejsze nasiono, tym jest w stanie sic przebic przez ciensza warstwc sciólki.
Sciólka nie jest selektywna w tym, ze zatrzymuje kielkowanie chwastów, a ”dobre” nasiona przepuszcza.
Wazne jest tez z czego skladac sic bcdzie ta gruba warstwa sciólki. Tak gruba warstwa np. scinków traw sprawi, ze
powstana w glebie warunki beztlenowe, co moze zabic niektóre roslin...
Do uprawy amarantusa polecam nieco zmodyfikowana odmianc gildii ”trzy siostry”. Wiccej informacji w tym wpisie:
http://permakulturnik.blogspot.com/2009/09/gildie-roslinne-permakult ura.html
Zamiast kukurydzy uzywasz bosastopo amarantusa. Na mala skalc mozesz pokusic sic o robienie sadzonek amaran-
tusa. W tym przypadku mozesz zaczac wysiew w kwietniu (pod oslona) i przesadzac po 20 maja na otwarty teren.
Równie wartosciowe co nasiona a. jest zielenina tej ciekawej rosliny.
Opisz proszc bosastopo co chcesz osiagnac poprzez taka mieszankc (koniczyna + amarantus + sciólka) to bcdc moze
mógl cos wiccej doradzic.
155
sylwia (2010-07-07 16:07:33)
Mam pytanie odnosnie zalozen rolnictwa naturalnego.
1. Nigdy nie zostawiamy ziemi bez okrycia.
Jak wicc zasiac np. koperek lub salatc? Jak uniknac golej gleby po siewie?
I drugie.
4.Nie przycinamy drzew i krzewów.
Dlaczego, skoro to wplywa korzystnie na owoce?
Wojciech Majda (2010-07-07 23:22:18)
Dobre pytania Sylwio.
Nalezy delikatnie rozsunac sciólkc, ewentualnie przesadzac mlode rosliny. Kwestia niepozostawiania ziemi bez okrycia
dotyczy warunków poza szklarnia. W szklarni, która jest miejscem w którym pracuje sic duzo intensywniej i do której
”importuje sic” zyznosc (np. w postaci kompostu) mozna sobie pozwolic na tego typu praktyki.
Jezeli chodzi o kwestie przycinania drzew, to Fukuoce chodzilo chyba o to, ze jesli na poczatku drzewo ma naturalny
pokrój to jest z natury produktywne.
Osobiscie nie jestem (jeszcze) zadnym specjalistom od przycinania drzew/krzewów, wicc niestety to wszystko co moge
w tej kwestii powiedziec.
Z drugiej strony drzewa i krzewy w lesie sa ”przycinane” np. przez wiatr czy przygryzane przez zwierzync
sylwia (2010-07-08 17:26:30)
Niektóre warzywa mozna siac w szklarni, a potem przesadzac na miejsce stale (np.pomidory, papryka, seler itd), ale
niektóre sieje sic od razu do gruntu jak np. koperek czy szpinak. I o takie przypadki mi chodzi. Wtedy poza szklarnia
musi byc ziemia odkryta, bo sciólka utrudnilaby kielkowanie. Dla mnie jest wazne, aby wspominac o takich czy innych
wyjatkach od reguly.
A odnosnie przycinania drzew. Wlasnie od samego poczatku przycina sic drzewa. Najpierw po to zeby wyrównac
proporcje micdzy galazkami a korzeniami, bo gdy kupujemy drzewko z golymi korzeniami to sa one czcsciowo ucicte
i trudno im udzwignac obslugc wszystkich galazek. A potem gdyby nie przycinac galczi (np. jabloni) to roslyby w
duzej czcsci pionowo do góry, albo do srodka drzewa, albo w zbyt duzym zagcszczeniu. I owoce z takiego drzewa
bylyby bardzo male, z trudem by dojrzaly i nie bylyby zbyt dobre. Obserwujc to zjawisko u siebie jako, ze przejclam
po poprzednim wlascicielu stary sad. I wlasnie przycinanie starych drzew odmladza je.
A drzewa owocowe, które sic kupuje to nie sa drzewa rosnace naturalnie, bo sa np. szczepione i nie mozna ich trak-
towac jak drzewa naturalne.
Wydaje mi sic tez ze nie chodzi o to, zeby odrzucic wszystko co klasyczne ogrodnictwo proponuje tylko dokonywac
nieustajaco wyborów co w danej sytuacji jest lepsze.
Ja osobiscie wolc czeresnic szczepiona niz dzika. Rosna u mnie obok siebie i mam porównanie.
Wojciech Majda (2010-07-10 18:32:15)
Ok, bcdc staral sic na przyszlosc bardziej jednoznacznie opisywac dane metody i techniki.
We wpisie opisalem metodc w jaki sposób Fukuoka uprawial swoja ziemic. Dla niego to dzialalo o czym swiadczy to,
ze nie zbankrutowal, mial wielu uczniów.
W swojej ksiazce opisuje on, ze ”naturalne rolnictwo”w przypadku drzew owocowych nie polega na tym, ze po odziedz-
iczeniu sadu ”konwencjonalnego” zaprzestaje sic przycinac drzewa. Wg. Fukuoki zaprzestac przycinac drzewa mozna
dopiero po osiagnicciu przez drzewo tego, co on nazwal naturalnym pokrojem.
Widocznie drzewka które on sadzil byly inaczej szczepione - w taki sposób, ze nie wymagaly przycinania.
Jeszcze inna kwestia, która mozna miec wplyw na to, ze musimy przycinac drzewka jest fakt, ze aktualnie odmiany
dobierane sa tylko pod katem tego, zeby byly smaczne i produktywne a nie, zeby wymagaly mniej ciccia?
156
Tadz mahal, ogród, trawnik i koszt alternatywny (2010-01-13 01:31)
[1]
Tadz Mahal
Historia trawnika:
Historia pochodzenia trawnika sicga kilka wieków wstecz. Pewien wladca (Szahdzahana) w Indiach tak
oplakiwal smierc swojej zony w roku 1632, ze postanowil wybudowac jej pickny grobowiec ÷ Tadz Mahal.
Chcial by grobowiec byl widoczny z daleka, wicc w przestrzeni wokól niego postanowil posadzic glównie
trawc. By nic nie zaslanialo pickna budowli. Jednak trawa jak to trawa ma tendencjc do tego, ze rosnie,
no nie? Zatem by trawnik byl ladny ciagle musial ktos go strzyc. Mozna by uzyc oczywiscie krów lub
owiec by kontrolowaly wzrost darni. Niestety wg Shahdzahany czynnosc fizjologiczna jaka jest wydalanie (a
krowy robia niezle kupy!) nie wspólgralaby z powaga miejsca spoczynku szacownej malzonki. Postanowil
wykorzystac do kontroli darni cos, co moze nie robic kupy w miejscu gdzie kontrolowana jest wysokosc trawy.
Wybór padl na ludzi.
Strzyc to bardzo trafnie dobrane slowo, gdyz w XVII wieku nie bylo jeszcze nawet mechanicznych kosiarek.
Stosowanie kos nie dawalo odpowiednio równego i estetycznego wygladu. Pierwszymi ludzkimi kosiarkami
bylo 27 wdów, które codziennie na kolanach z nozyczkami kontrolowalo dlugosc trawy - to im przypadl ten
niewatpliwy zaszczyt strzyzenia prawdopodobni pierwszego królewskiego trawnika. Ich zal przypominac mial
(komu?) zgryzotc jaka odczuwa wladca po utracie ukochanej zony - Mumtaz Mahal.
Po dluzszym czasie przybyli do Indii Brytyjczycy i szybko podchwycili pomysl i przeslanie, które stalo za
trawnikiem. Idealnie wpisywalo sic w koncepcjc potcgi Imperium Brytyjskiego...
Do utrzymywania ”prawidlowego” trawnika potrzebni byli ludzie gotowi wykonywac tc zmudna, ciczka i
niewdzicczna pracc ÷ tylko naprawdc potczne osoby, zwykle posiadajaca niewolników, lub ludzi bliskich tego
statusu mogla sobie na to pozwolic. Wykorzystanie zwierzat do tego celu bylo ”pase”, bo skoro nie mozesz
miec ludzi, którzy bcda dla ciebie wykonywac tc robotc, to co z ciebie za pan?
Ponadto po to by miec pickny trawnik potrzebny by duzy teren ”wylaczony” z produkcji. Przeciez 1 ha past-
wiska moze spokojnie wyzywic kilka owiec. Równiez tylko bogaci mogli sobie na to pozwolic a to oznaczalo
status. Jestes bogaty to masz trawnik, jestes biedak to masz pastwisko wokól domu.
Potem wynaleziono w 1830 pierwsza mechaniczna kosiarkc. Ten wynalazek niesamowicie podniósl wyda-
jnosc (i ”równosc” koszenia). Dzicki temu kazdy, nawet osoba nie posiadajaca niewolników mogla miec ladny
trawnik, a co sic z tym wiaze aspirowac do grona ludzi sukcesu. Wystarczylo, ze samemu stalo sic niewol-
nikiem... trawnika.
157
Trawnik dzisiaj:
Trawnik to teren na którym rosnie trawa:) Nie jest to jednak zwykla trawa, gdyz musi to byc trawa o kolorze
soczystej, szmaragdowej zieleni. Wszelkie rosliny z innej grupy niz trawy (czyli np. rosliny zielne typu
mniszek lekarski, krwawnik, cykoria) sa niemile widziane. Na tyle niemile, ze niszczy sic je róznorodnymi
preparatami (herbicydami selektywnymi).
Przemysl zyjacy z trawników zdolal nawet sprawic, ze ludzie uwazaja koniczync, która przeciez wiaze azot z
powietrza za chwast, który szpeci teren zielony, wicc nalezy sic go pozbyc...
Oczywiscie rozkladajace sic zdzbla trawy sa prawdziwym koszmarem estetycznym. Wszelkie scinki traw
nalezy ladnie wygrabic i sic ich pozbyc. W ten sposób pozbywamy sic duzej ilosci mikro i makroelementów.
Na szczcscie latwo mozna uzupelnic te niedobory skladników odzywczych w glebie. Sa przeciez rózne gran-
ulki, plyny, które firmy agrochemiczne ochoczo dostarczaja potrzebujacym... Wlasciciele trawników placa
przeciez za nawozy sztuczne tc sama cenc za kilkadziesiat gramów substancji, co rolnicy za kilogram lub
nawet wiccej.
Nawozy sztuczne sa dosyc nieprzyjazne dla róznych organizmów zyjacych w glebie. Zabijaja np.
dzdzownice, co sprawia, ze gleba szybko staje sic podatna na ubicie, slaby drenaz...Jak zwykle przemysl
trawnikowy spieszy z pomoca ÷ wystarczy kupic aerator.
Kolejna konsekwencja stosowania nawozów sztucznych jest zniszczenie grzybni grzybów mikoryzowych ÷ to
dalej uposledza mozliwosc pozyskiwania przez trawy substancji mineralnych w naturalny sposób.
Natura nie znosi prózni - brak ”ochrony” grzybów mikoryzowych powoduje, ze nasze rosliny podatne sa na
ataki grzybów chorobotwórczych. Pojawiaja sic brzydkie plamy na trawniku. Znowu na odsiecz przychodza
nam firmy produkujace chemic rolna. Tym razem lekarstwo to fungicydy(srodki grzybobójcze). Nazwa brzmi
trochc strasznie, ale nie nalezy sic martwic ÷ przemysl zadbal o to by byly one bezpieczne. Wystarczy, ze
nie bcdziemy pozwalac naszym dzieciom czy zwierzakom bawic sic na trawniku przez kilka dni a wszystko
bcdzie dobrze.
Jesli myslisz Czytelniku, ze fungicydy ”dobijaja” grzyby mikoryzowe to myslisz Czytelniku bardzo logicznie.
W Polsce mamy klimat umiarkowany przejsciowy, tzn jest to klimat ”pomicdzy klimatem morskim a klimatem
kontynentalnym. W duzym uproszczeniu klimat morski to taki, w którym sa male róznice temperatur na
przestrzeni roku, powietrze jest wilgotniejsze, opady z reguly bardziej obfite i czcstsze, lata sa chlodniejsze.
Klimat kontynentalny to duze róznice temperatur (na zimnej Syberii latem standardem jest temperatura
okolo 30 stopni Celsjusza), opady sa mniejsze i rzadsze, powietrze suche. Polska zatem jest gdzies posrodku.
Latem u nas zdarzaja sic okresy gdzie nie pada przez 30 dni i wiccej.
Pickne, szmaragdowe trawniki w UK lub Irlandii to skutek czcstej mgly, jeszcze czcstszych deszczy, i mniej
intensywnego swiatla. W Polsce odtworzenie takich warunków jest bardzo kosztowne ÷ zarówno jezeli chodzi
o pieniadze, wodc i koszty dla srodowiska.
Czcsto w komentarzach pojawiaja sic twierdzenia, ze uprawa zywnosci w ogrodzie jest nieoplacalna, gdyz
potrzeba na to poswiccac czas, który niektórzy czytelnicy bloga okreslaja na powiedzmy 50 zl za godzinc.
Jesli zatem chcemy uprawiac marchewkc to by bylo to ”oplacalne”trzeba by dzicki godzinie pracy wytworzyc
ponad 25 kg marchewki (przy uwzglcdnieniu, ze marchewka kosztuje 2zl za kilogram). Czy to takie proste
jest?
Nie, poniewaz zazwyczaj malo kto uwzglcdnia koszt alternatywny, czyli np. utrzymanie trawnika. Nie sa
one wcale male uwzglcdniajac czas na chociazby koszenie.
Oczywiscie mozna wickszosc dzialki wybetonowac, choc to tez kosztuje.
Nie twierdzc, ze trawnik jest absolutnym zlem, nie, tak nie jest. W ogrodzie permakulturowym tez jest na
niego miejsce. Gdzies przeciez trzeba grac w pilkc z dziecmi, opalac sic, grilowac. Scinki z trawnika stanowic
przeciez moga sciólkc na nasza sciólkowana grzadkc. Koniczync, mniszka i inne chwasty nalezny polubic ÷
stanowia przeciez zródlo nektaru dla pszczól i lekarstwo.
Nie dajmy natomiast sobie sprzedac tego ”American dream” jakim jest domek z pieskiem i trawnikiem. Jesli
ktos chce nam go sprzedac wiedzmy, ze dla coraz wickszej rzeszy ludzi American dream okazuje sic byc
zwyklym koszmarem.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
158
A Ty co o tym myslisz?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S00Wh5eDssI/AAAAAAAAANw/dU0CTPrJLsw/s1600-h/Taj_Mahal_in_March_2004.
jpg
mopel44 (2010-01-13 08:21:58)
Hmmm :) Dziekuje. Wiec mikrokoniczyna ? tylko z tego co ludzie pisza to ona taka miro nie jest. A raczej mega jesli
wziac pod uwage ekspansje. Jakis pomysl na to ? pozdrawiam
m.
Wojciech Majda (2010-01-13 09:23:45)
To kwestia podejscia i patrzenia na ”problem”. Ekspansja? Masz na mysli dobry wzrost paszy i materialu na sciólkc:)
? Dla mnie bomba:) Królik albo wzniesiona grzadka rozwiaze problem ekspansji.
Koniczyna biala dorasta do jakis okolo 40 cm. W dzien, czy nawet miesiac nie przyjmie kontroli nad ogrodem...
Problemem jest koniczyna jesli przyjmie sic zalozenie, ze jest zla. Nie ma zalozenia, nie ma problemu. Jako roslina
wiazaca azot powinna byc witana z otwartymi rckami w kazdym ogrodzie. Na kazdym pastwisku na pewno jest.
mopel44 (2010-01-13 09:34:59)
Mialem na mysli kwestie trawnika - nie mam mozliwosci wcielania zwierzat do projketu - i to sie szybko nie zmieni.
Mam na mysli obecne eksperymenty z mikrokoniczyna - niby mala chociaz z kilku zdjec na internecie - jakos ich malo
;) to ”trawnik” nie wyjdzie raczej ”koniczynnik” ;) trawnik potrzebny i jest miejsce. Po panskim poscie nabralem dys-
tansu do trawnika. Jakos nigdzie nie podaje sie jego pochodzenia ani celu w jakim zaistnial w kulturze. Postanowilem
zadzialac w kwestii mulcowania trawnika.
Acha zapomnialbym - w planach jest instalacja na deszczowke - u nas na Slasku w moim miescie woda 8 pln ;( ( ze
sciekami ) :/
mopel44 (2010-01-13 09:45:24)
a co do koniczyny kwestie zrozumialem ale skad wzniesiona grzadka przy temacie trawnikow? :) chyba sie nie zrozu-
mielismy. A co do koniczyny walcze z nia bo zjada moj trawnik - nie dlatego ze jej nie lubie :) ale nie ma tam
praktycznie nic trawy - jak wytargam ja ( oczywiscie pod drzewko idzie ) to gola ziemia pod spodem . Co nie tak ? :(
m.
Wojciech Majda (2010-01-13 11:26:07)
Chodzilo mi o wytworzenie polaczenia micdzy tymi elementami (trawnik - wzniesiona grzadka). Jesli wykorzysta sic
scinki z trawnika do sciólkowania wzniesionej grzadki, to wytworzy sic pozytywne polaczenia. Nada to trawnikowi
bardziej uzytkowy charakter. Koniczyna moze sugerowac, ze Panski ”trawnkik” :) ma niedobory azotu. Mozna na to
poradzic uzywajac nawozów sztucznych, albo roztworu moczu 1cz moczu na 10 cz. wody. Powtarzac co 2 tygodnie w
ilosciach okolo 1 litr na m2.
Moze zbyt rzadko Pan kosi swój trawnik, moze zbyt wysoko... Niestety nie jestem trawnikologiem :D
159
Rolnictwo wspierane przez wspólnotc. (2010-01-13 09:41)
[1]
Na zdjcciu przykladowy tygodniowy koszyk produktów z CSA. Jak dla mnie trochc malo, ale to wszystko
kwestia udzialów i dogadania sic.
Dzisiejszy wpis nie bcdzie o tym, czy doplaty do rolnictwa sa male, czy duze, sluszne, czy nie sluszne ÷
przeciez o to chodzi politykom, by poprzez system podatkowy i redystrybucji ”napuszczac” jedna grupc za-
wodowa/klasc na druga. Jest to zaslona dymna ,która zarzucona zostala by przecictny czlowiek skupial sic
na problemach nieistotnych a nie dostrzegal istotc problemu.
Kolejny rok dlug publiczny RP bcdzie powickszony. Czyz nie lepiej jest zrucic winc na np. rolników? Gdyby
tylko placili ZUS a nie KRUS, gdyby tylko nie dostawali doplat... O tym wszystkim dzisiejszy wpis nie
bcdzie.
Bcdzie natomiast o prawdziwym rolnictwie wspieranym przez wspólnotc. Nie, tc biurokratyczno ÷ totali-
tarna ”Wspólnotc” Europejska, tylko taka prawdziwa, lokalna.
Termin rolnictwo wspierane przez wspólnotc (dalej po prostu RWPW)to doslownie przetlumaczony ter-
min angielski Community-supported agriculture (skrót CSA). CSA to system spoleczno ÷ ekonomiczny,
który stanowi atrakcyjna alternatywa dla rolników. Dzicki temu systemowi nie uczestnicza oni w typowym
”lancuchu pokarmowym” zywnosci.
Konwencjonalny system zaopatrzenia w zywnosc przecictnego czlowieka wyglada mniej-wiccej tak: rolnik->
hurtownia -> dystrybutor -> sklep. Co mozna powiedziec o tym systemie to na pewno, nie to, ze zapewnia
on rolnikom ogromne profity. Jak w wickszosci przypadków najwiccej zgarnia posrednik.
Na zachodzie rolnicy organiczni (ekologiczni) doszli do wniosku, ze jesli skróci sic maksymalnie ten lancuch
to zysk dla rolnika jest najwickszy. CSA to jedna z konsekwencji tego ”skracania”.
Na czym RWPW polega?
Klient ”wykupuje” udzial w rocznej produkcji danego rolnika. Co tydzien dostaje w zamian pewien udzial
produkcji rolnej danego rolnika. Dodatkowo rolnik dostaje pieniadze z góry, dzicki czemu moze uniezaleznic
sic od kredytów bankowych. Eliminuje to kolejne koszta i zapewnia spokój umyslu.
Posiadanie ”udzialów” w produkcji rolnej sprawia, ze klient dostaje produkty, które sa w sezonie. Jesli pomi-
dory nie udaly sic trudno, jest jeszcze kilka innych rzeczy jakie klient dostaje w ”koszyku”. Jesli natomiast
sa obfite zbiory to klient równiez ma w nich udzial.
Produkcja zatem powinna byc rozlozona w czasie, stabilna ÷ ludzie chca przeciez dostawac swieze jedzenie
co tydzien w ilosciach, które sa w stanie zuzytkowac. Nie mozna przeciez najesc sic na zapas (wiem, ignorujc
problem nadwagi;) Idealnie nadaje sic zatem do ”peramakulturowego” rolnictwa, zwlaszcza lesnego ogrodu.
Zwykle kwestie logistyczne zalatwione sa w ten sposób:
Rolnik wklada do koszyków odpowiednie, róznorodne plony, co tydzien przyjezdza jeden z czlonków CSA
by odebrac od rolnika zywnosc. Ten czlowiek zajmujacy sic dystrybucja to oczywiscie posrednik, jednak w
przypadku CSA zadowala sic on zwykle rabatem na udzialy lub jesli odleglosc jest wicksza, lub czlonków
CSA jest wiccej to ma on swoje udzialy za darmo (tzn bez placenia pienicdzy). Zmniejsza to dalej potrzebc
zarabiania pienicdzy przez rolnika. Jesli CSA jest wicksze, to takich osób co rozwoza jedzenia w zamian za
udzialy jest odpowiednio wiccej.
Dodatkowo czcsto udzialowcy przyjezdzaja na ”swoja” farmc i pomagaja w pracach na ziemi. W koncu prze-
160
ciez jesli pomoze to bcdzie mial wicksze plony. Dla mieszczuchów taki wypad to jak wakacje pod grusza...
Jak zatem CSA przyciagaja klientów, którzy sa sklonni wylozyc kasc za jedzenia na caly rok z góry? Stosuja
zazwyczaj strategic, niskich cen. Koszt zywnosci ekologicznej w supermarketach sa z reguly o kilkanascie-
kilkadziesiat procent wyzsze jak zwyklej zywnosci. Rolnik z CSA moze zaoferowac klientom cenc nizsza za
zywnosc ekologiczna, jak supermarket za zwykla zywnosc.
Dodatkowo czcst tworza na swoich farmach place zabaw dla dzieci, miejsca gdzie mieszczuchy moga zrobic
ognisko (i kupic drewno) lub np grilla(i kupic wcgiel drzewny). Rolnicy z CSA wykorzystuja zatem zasadc
marketingowa, ze nie sprzedaja zwyklego produktu a sprzedaja styl zycia (zdrowy, ekologiczny, zgodny z
natura, gdzie zwierzcta sa dobrze traktowane). Zachodnie CSA mocno przyczynily sic do propagowania
nowych warzyw i owoców. Po prostu klient dostaje pewnego razu w koszyku dziwnie wygladajaca roslinc
wraz z karteczka z instrukcja ”jak to sic je”.
Dodatkowym plusem jest mozliwosc kupowania strasznego, zlego, potcpianego przez UE i inne SANEPIDY
surowego mleka. Wlasciwie to sic tego mleka nie kupuje, tylko odbiera, przeciez ma sic udzialy... No nie?
Oczywiscie pewnie z polowa z tych rzeczy nie jest w Polsce legalna (barter np.), ale przeciez jestesmy Po-
lakami (wickszosc czytelników przynajmniej) wicc umiemy kombinowac:) Czerwonych komuchów pokon-
alismy (zalózmy) to mamy sic teraz dac niebieskim?
A Ty co o tym myslisz?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S02Hmu3K4jI/AAAAAAAAAN4/E-yQeZAH34Y/s1600-h/CSA+koszyk.jpg
Anonymous (2010-01-13 15:00:57)
Znam te tematy :) Po pierwsze w Polsce barter jest legalny tylko trzeba zaplacic podatek. Sam nawet myslalem zeby
zalozyc jakies stowarzyszenie ale o szerszym zakresie tak aby pomóc zwyklym ludziom w zmniejszeniu wydatków.
Np takie proszki mozna zastapic zwyklym proszkiem technologicznym czyli tym samym ale w hurcie i kilkakrotnie
tanszym, i tak mozna zrobic wiele zeczy. Tylko z doswiadczenia wiem ze niestety Polacy maja tylko zadania i najlepiej
zeby im za darmo dali i pod drzwi przywiezli...
Ale to byl by bardzo dobry sposób promocji monarchizmu i normalnego stylu zycia.
Piotr
panika2008 (2010-01-13 15:05:04)
Koncepcja interesujaca, ale z punktu widzenia inwestora indywidualnego jest to straszna ruletka - to tak naprawdc
spólka placaca duza, ale nadzwyczajnie nieprzewidywalna dywidendc... Nie sadzc, zeby kiedykolwiek taki system mógl
uzyskac popularnosc. Od sredniowiecza trendem jest centralizacja transportu, dystrybucji i przechowania zywnosci
- i ma to swój bardzo glcboki sens ekonomiczny, podzial pracy prowadzi do wysokiej efektywnosci, której skutkiem
ubocznym jest, fakt, spadek cen zywnosci, ale argumentowac za odwróceniem tego trendu to trochc jak argumentowac
za tluczeniem szyb, by dawac pracc szklarzom (Ce qu’on voit et ce qu’on ne voit pas Bastiata sic klania...)
Wojciech Majda (2010-01-13 17:34:55)
@ Piotr w jaki sposób mozna by przy pomocy RWPW promowac monarchizm, bo zwiazku przyczynowo-skutkowego
nie widzc za bardzo?
@panika2008
Nie twierdzc, ze ten system stanie sic dominujacym w Polsce sposobem pozyskiwania przez ludzi zywnosci zywnosci.
Nie argumentujc zebysmy zamkncli supermarkety - przedstawiam jak juz pisalem alternatywc, dzicki czemu zwlaszcza
gospodarstwa permakulturowe prosperuja. Moze ”supermarketowy” lancuch zywnosci jest ekonomicznie wydajny - nie
da sic ukryc, skoro od tylu lat rozwija sic i przejmuje coraz wicksza czcsc rynku zywnosci.
Jednak czcsc ludzi ma go dosc - CSA stanowi wlasnie rozwiazanie. W Tesco i Sommerfild’dzie, w którym kupowalem
(zródlo jedynej zywnosci organicznej w miasteczku w którym mieszkalem) takie sliwki (te z uprawy ekologicznej) byly
zbierane gdzies na 2-3 tygodnie przed osiagnicciem dojrzalosci konsumpcyjnej. Teoretycznie wicc sliwka nawet ta
”ekologiczna” nie byla bardzo smaczna. Najlepsze owoce jakie jadlem w Anglii to byly jezyny, mirabelki i fuksje, cisy,
które rosly na drodze z domu do pracy. Jako osoba, która przyjechala zebrac kapital nie bylo mnie stac na zywnosc
161
organiczna, która i tak nie byla zbyt smaczna. Ta ”ekonomicznosc” ma zatem niewymierna cenc, która zostaje prz-
erzucona na klienta.
Gdyby nie fakt, ze dowiedzialem sic o tym systemie pózno i to, ze bylem w UK tylko rok, to na pewno bym w to
wszedl - to po prostu sic oplaca, zwlaszcza jak chce sic zdrowo odzywiac.
Na zachodzi ten system bardzo prcznie sic rozwija. Dodatkowo umozliwia on zycie z ziemi na bardzo malym obszarze.
W sumie to dochodzc do wniosku, ze jednak argumentujc za odwróceniem tego trendu. Nie po to by dawac prace
szklarzom, tylko po to by szklo bylo dobrej jakosci, nie mialo przebarwien i nikomu nie spadlo na glowc podczas
silniejszego podmuchu wiatru. Do osiagniccia tego celu prawdopodobnie bcdziemy potrzebowac wiccej szklarzy...
Wojciech Majda (2010-01-13 17:49:52)
@ Piotr
Praca organiczna, u podstaw nie jest latwa. Nie mniej nie nalezy sic zniechccac.
Co do proszków do prania, to wickszosc proszku to doslownie ”proszek” (chyba rózne sole sodu) który sprawiaja, ze
proszku jest wiccej, sa one zatem ”wypelniaczem”, Klientowi gorzej by bylo pogodzic sic z mysla, ze placi za tak mala
ilosc substancji.
Anonymous (2010-01-13 17:53:12)
Wojtku takiego zwiazku nie zjandziesz w zadnej organizacjii parapolitycznejtrudnioacej sic szeroko pojcta pomoca (
jest ich dosc sporo na swiecie o zgroza najwiccej lewicowych). Poprostu polega to na zasadzie my jestesmy tacy i tacy,
ludek otrzymuje jakas korzysc i wtedy mówi sic o widzisz ile mozesz z nami skorzystac! Takie przekupstwo polityczne
ale w dzisiejszych czasach w polityce bez przekupstwa nie ujedziesz, a idea monarchizmu jest dosc egzotyczna jak na
Polskc. Prcdzej w Brazylii doszlo by do monarchii wojujac ideami i argumentami ( poparcie tam wachca sie nawet
pod 20 % a to jest naprawde sporo).
Piotr
panika2008 (2010-01-13 20:35:55)
@WM: w proszkach duza czcsc to balast - borany i fosforany, ale one maja jednak sens; poza tym, który wymieniles
(optycznie ”duzo”, ale tez ulatwia to dozowanie), maja one wplyw na rozpuszczalnosc innych skladników i ich efekty-
wnosc kompleksujaca, pH wody (m.in. wlasnosci buforujace) i skutecznosc srodków powierzchniowo czynnych.
Wojciech Majda (2010-01-13 20:59:46)
Widzc, ze bcdc musial sic doksztalcic z chemii, dzicki za info.
mopel44 (2010-01-13 22:42:31)
@Panika2008 mysle ze peak oil moze nas wrecz zmusic do takiego modelu - ale tak powoli - jak dobiera sie nam wladza
do gardla - by przynajmniej zywnosc byla wytwarzana lokalnie - niestety bez drastycznej zmiany diety sie nie obejdzie
...
Co do ROI vs risk inwestycji - z tego co autor nam tutaj prezentuje na blogu - permanenta - stala gospodarka ziemia
ma byc z zalozenia odporna na niurodzaj i plagi. Wiec i ryzyko i potencjalne profity raczej sa stale, z malymi od-
chyleniami - mysle ze w porownaniu ze spolkami S.A. to raczej blizej mu obligacjom i to nawet nie tym smieciowym.
@autor. Mysle ze taki model to tworzenie permanentnej gospodarki - gdy na danym obszarze jest zrodlo super jakosci
niedrogiej zywnosci - sadze ze w miare wzrostu ceny ropy w dluzszym terminie - nawet taniej - siedliska ludzi stana
sie trwalsze. Czekam na wiecej o lesnych ogrodach bo trzeba dzialac na swoim placu:) a nie ogladac sie na innych.
Co do posta to mysle ze w naszym tubylczej prowincji bezprawia taki system moze sie sprawdzac na zasadzie sasiedzkiej
- sasiadka opowie sasiadce jakie jej dobre orzechy dostarczasz i jakas masz super marchew na abonament. Na wzor
tej rodziny z Californi o ktorej film zlinkowales. Pozatym sasiada ciezko orznac i nei ma sensu - poopowiada innym
sasiadom i biznes lezy.
pozdrawiam
m.
162
Wojciech Majda (2010-01-13 23:10:02)
Marketing wirusowy zdecydowanie jest najskuteczniejszym rodzajem reklamy. Gospodarstwa permakulturowe sa
bardziej odporne na niekorzystne czynniki atmosferyczno - biologiczne. Z prostej przyczyny - uwzglcdnia sic takie
rzeczy w projekcie...
Jesli w danym roku kompletnie nic by nie wzeszlo w permakulturowym gospodarstwie CSA, to oznaczaloby, ze mamy
wickszy problem niz tylko finanse (jakas bomba atomowa, albo wybuch wulkanu, taki jak np. w 1816:)
Równiez pozdrawiam
mopel44 (2010-01-14 15:49:34)
Nie az tak na mysli finansow.Mialem raczej na mysli to ze z samej idei dajemy bardzo stabilna co do warunkow umowe
z mala liczba zmiennych po stronie ryzyka. Do tego powinno sie to raczej traktowac jako headge dla obydwu stron -
bardzo symetryczna, uczciwa i przynoszaca b.wiele korzysci dla obydwu stron umowa. W wykonaniu opisywanym w
poscie - mysle od strony prawnej stosunkowo latwa ale moge sie mylicl;/ tutaj juz nic nie moze byc latwe i proste ;/
pozdrawiam.
m.
mopel44 (2010-01-14 15:52:31)
nawet juz nie poprawiam. Co za tydzien :(
Wojciech Majda (2010-01-15 11:04:48)
@Piotr i mopel44 tu nawet nie chodzi o podatek dochodowy dla rolnika, ze on ma zyski ze sprzedazy, tylko chodzi o
to,ze osoba rozwozaca zywnosc po domach w zamian za jedzenie prowadzi nielegalna dzialalnosc gospodarcza. Mu-
sialaby zarejestrowac firmc, placic z 800 zl ZUS’u miesiccznie...
Wydaje mi sic, ze szansa, ze takiego rozwoziciela zlapia jest bardzo mala, wicc nie nalezy sic tym przejmowac. Chodzi
mi tylko o to, ze prawne rozwiazania mocno utrudniaja wprowadzenie tego systemu.
Panstwo lubi przeciez kontrolowac wszystko...
Anonymous (2010-02-04 20:40:14)
Rozwiazanie prostrze. Zywnosc rozwozi rolnik, albo okoliczni mieszkancy przyjezdzaja do niego sami po jedzenie.
Mozna tez handlowac na targowiskach. Teraz mozna bcdzie sprzedawac produkty przetworzone do 5000zl rocznie.
Czyli pieczywo, dzemy, przetwory wazywne, mrozonki, wcdliny, i inne(oprócz alkoholu). A gdyby zalozyc agrotu-
rystyke w gospodarstwie moznaby urzadzac jakies Eko-wakacje wczasowiczom, jakies atrakcje, wycieczki po lesnym
ogrodzie(dobra promocja nie musi kosztowac wiele, a zachwyca konsumentów i przynosi zyski)
Malorolny
Wojciech Majda (2010-02-04 23:14:20)
Jak mówisz Malorolny. Jak jest sic kreatywnym i robotnym, to mozna cos wykombinowac i zarobic. Moze kokosy to
nie bcda, ale bcdzie sic miec wysoka jakosc zycia. Wazne jest tez równiez, ze czlowiek sic az tak bardzo nie stresuje,
bo nie musial zaciagac kredyt na nawozy, maszyny itd...
Wazne jest tez to, ze dywersyfikuje sic zródla dochodu.
cudzinka (2010-09-28 16:10:12)
Jest taki projekt w trakcie realizacji. W Dolnoslaskiej Fundacji Ekorozwoju prowadzi go (prowadzila?) Monika
Onyszkiewicz i projekt ten nazywa sic EkoPaczka. Przyklad przyszedl z Niemiec; rolnik produkuje i dowozi odbior-
com, którzy u niego zamówili konkretne ilosci produktów, które on akurat ma.
www.eko.wroc.pl
163
”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci
wyciac.” (2010-01-13 21:10)
[1]
”[2]Zlikwiduj drzewo,czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac.” To pierwsza
platna publikacja wydana przeze mnie.
Oto streszczenie:
Ksiazka opisuje 5 skutecznych metod, dzicki którym uzyskamy pozwolenie na bezplatne wyciccie kazdego
drzewa. Nawet takiego, którego urzcdnicy wczesniej zabronili nam usunac.
Publikacja ta nie jest zatem poradnikiem dotyczacym tego gdzie wyslac wniosek o zgodc. Odpowiada na
potrzebc ludzi, którzy dostali odpowiedz odmowna, lub których nie stac na zaplacenie horrendalnej oplaty.
[3]Mozna ja zakupic w sklepie smashwords.com po kliknicciu w tego linka, koszt to niecale 40 zl. Jest krótka,
ale niezwykle rzeczowa. Polecam wszystkim potrzebujacym.
W chwili obecnej by ja zakupic nalezy zalozyc konto w serwisie smashwords.com, pracujc nad tym by to
zmienic, tzn. by wystarczyl tylko paypal lub karta debetowa/platnicza.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S043E3RLueI/AAAAAAAAAOI/7M_yJ2Pb-Wc/s1600-h/okladka+zlikwiduj+
drzewo+(2).jpg
2. https://www.smashwords.com/books/view/8536
3. https://www.smashwords.com/books/view/8536
164
Idealne proporcje, czyli kilka slów o szybkosci robienia kompostu, jak tym mozna
zarzadzac i jak to mozna wykorzystac. (2010-01-14 10:44)
[1]
Na zdjcciu pryzma kompostowa w zima. Widac duze ilosci niewykorzystanej energii ulatniajacej sic z kom-
postu.
Kompostowanie to proces tlenowego rozkladu materii organicznej przy udziale organizmu zywych Do jego
produkcji potrzebne sa nastcpujace skladniki:
Do procesu kompostowania potrzebne sa nastcpujace skladniki:
º wcgiel
º azot
º woda
º tlen
Skladniki te musza znajdowac sic w materiale do kompostowania w odpowiednich proporcjach.
Jesli zatem chcemy pozyskiwac [2]energic z kompostu (wiccej o tym w tym linku) to mozemy dostosowac
tempo tego procesu poprzez zmienianie proporcje poszczególnych czcsci kompostu (mowa o wodzie, tlenu,
azocie, wcglu).
Zmienic ilosc wody w komposcie jest stosunkowo latwo - wystarczy kompost podlac lub nakryc folia, by nie
padal na niego deszcz. Nadmiar wody w komposcie wypiera powietrze, co prowadzi do strat azotu, kompostu
i niesamowitego smrodu.
Zmienianie ilosci dostcpnego tlenu jest juz trochc trudniejsze. Na krótka metc mozna ”przerzucic” pryzmc
kompostowa. Jest to mcczace, ale wykonalne. Nie da sic tego okreslic jako typowa ”permakulturowa” tech-
nikc - za duzo roboty na dluzsza metc. Ta metoda zapewni takze zapotrzebowanie na tlen przez mala chwilc
- aktywna pryzma kompostowa zuzyje ten tlen w ciagu kilku/kilkudziesicciu minut.
Co zatem nalezy zrobic, by zapewnic tlen pryzmie kompostowej? Nalezy zastosowac rozwiazania systemowe,
by nie rzec strukturalne. Kompost musi miec odpowiednia strukturc. Musi byc ”puszysty” by powietrze
latwo dochodzily nawet do jego srodka.
Przykladem ”pryzmy kompostowej” (tego nawet nie godzi sic tak nazwac;) o zlej strukturze jest kopiec zro-
165
biony ze scinków traw. Jako, ze nie nadaja one kompostowi odpowiedniej struktury, to pryzma zmienia sic
wkrótce w smierdzaca, obslizgla strukturc nie majaca zbyt wiele wspólnego z kompostem. Dlaczego?
Poniewaz rozklad tej materii organicznej (przynajmniej wewnatrz ”pryzmy”) zachodzi w warunkach
beztlenowych - brak przestrzeni micdzy materialami sprawia, ze organizmy tlenowe nie maja tlenu do oddy-
chania i nie sa w stanie w nim zyc. Podobnie jak my nie mozemy oddychac pod woda, nie dlatego, ze woda
nam szkodzi, tylko dlatego, ze nie ma tam w odpowiedniej ilosci tego, co potrzebujemy - tlenu.
Dobra pryzma kompostowa ma zatem sporo malych przestrzeni na powietrze. By to osiagnac powinnismy do
scinków trawy dodac np trochc galczi z przycinanego zywoplotu. Galczie stworza male ”kieszenie powietrza”
i drogi którymi bcdzie dochodzilo do wymiany gazowej.
Przesadzic mozna równiez w druga stronc, czyli ze mamy za duzo powietrza w naszej pryzmie - galczie
ulozone w kupc moga rozkladac sic nawet kilkanascie i wiccej lat. Chodzi zatem o maksymalizowanie efektu
brzegu - czyli miejsca gdzie lacza sic dwa srodowiska. Pierwsze to rozkladajaca sic materia organiczna, drugie
srodowisko to powietrze.
Nastcpne skladniki potrzebne do procesu kompostowania to azot i wcgiel. Omówione zostana one wspólnie.
Idealny stosunek wcgla do azotu (ile czesc wcgla na ile czcsci azotu w materiale na kompost) miesci sic
micdzy 25:1 a 30:1. Proporcje te zapewnia optymalne przekompostowanie materialu z którego kompost jest
stworzony. Zbyt duzo materialu bogatego w azot sprawi, ze nasz kompost zacznie wydzielac nieprzyjemny
zapach i dojdzie do strat azotu. Zbyt mala ilosc azotu spowolni proces kompostowania.
Proporcje wcgla ( C ) do azotu (N) w poszczególnych materialach:
Materialy bogate w wcgiel:
Karton 350:1
Lcty kukurydzy 75:1
Odpady od owoców 35:1
Liscie 60:1
Gazety 175:1
Lupiny od orzeszków ziemnych 35:1
Igliwie sosen 80:1
Trociny 325:1
Sloma 75:1
Zrcbki drzew 400:1
Materialy bogate w azot:
Mocz 0,8 :1
Lucerna 12:1
Koniczyna 23:1
Fusy kawy 20:1
Odpady kuchenne 20:1
Odpady ogrodnicze 30:1
Scinki traw 20:1
Siano 25:1
Obornik 15:1
Wodorosty morskie 19:1
Resztki warzyw 25:1
Chwasty 30:1
Nie jest tak, ze musimy dazyc zawsze do stworzenia ”idealnych” proporcji wcgla do azotu. Zalezy to od
naszych celów. Jesli chcemy bysmy z naszej kupy kompostowej pozyskiwali cieplo a mamy w sumie malo
materialów, to powinnismy dazyc do proporcji 25:1 a nawet mniejszych. Mozna zatem zalozyc, ze im
wiccej azotu (do pewnej granicy, prawdopodobnie okolo 12:1) tym szybciej zachodzi proces
kompostowania, a co sic z tym wiaze, tym wiccej ciepla jest produkowane. Niestety tym wicksze
sa równiez straty azotu i wcgla. Co to oznacza?
No to, ze bcdziemy miec mniej kompostu niz jeslibysmy wykorzystali materialy bogatsze w wcgiel. Nie za-
166
wsze jednak te wady sa bardzo dotkliwe, da sic to nawet w pewnych okolicznosciach wykorzystac. Jednym z
takich zastosowan jest cieply inspekt. Cieply inspekt to w pewnym uproszczeniu pudelko wypelnione gdzies
na glcbokosc 30 cm obornikiem konskim, na to przychodzi warstwa okolo 10cm ziemi. Na górc pudelka
naklada sic szybc. Cieplo z rozkladajacego sic obornika umozliwia wczesniejsze rozpoczccie sezonu oprawy
warzyw. Dodatkowo tracony azot jest czcsciowo wykorzystywany przez rosliny w inspekcie.
Jesli stosunek C:N podniesiemy, wydluzy to czas potrzebny do przekompostowania. Regula: Im mniej azotu,
tym wolniej przebiega proces kompostowania. Moze to byc zaleta w momencie, gdy chcemy wykorzystac ten
proces do wytwarzania ciepla. Robimy pryzmc, instalujemy caly sprzct i system bcdzie dzialal dluzej, zatem
jest to zaleta. Wtedy jednak pryzma kompostowa musi byc wicksza, minimum 3 metry szescienne mate-
rialu. Taki kompost jest równiez bardziej ”grzybowy”, co jest preferowane przez wickszosc roslin wieloletnich.
Dlaczego jest bardziej ”grzybowy”? Poniewaz bakterie nie przepadaja za rozkladem materii ubogiej w wcgiel.
Do rozkladu materialu bogatego w wcgiel (ligniny, celulozy) potrzeba dosc silnych enzymów. Bakterie ich
nie posiadaja. To micdzy innymi dlatego stosuje sic impregnaty do drewna.
Dodatkowo w takim komposcie ”z drewna” nalezy bardzo zadbac o zmaksymalizowanie brzegu. Uczynic
to nalezy poniewaz ze wzglcdu na ”trudny material”(ubogi w azot) wyeliminowalismy spora grupc destru-
entów - bakterii (oczywiscie nie wszystkie, chodzi o wickszosc). Maksymalizuje sic brzeg poprzez zwickszenie
powierzchni micdzy dwoma elementami. W tym przypadku równiez micdzy drewnem (bo to glówny material
bogaty w wcgiel) a powietrzem. Robi sic to za pomoca rozdrobnienia tego drewna. Obrazowo przedstawic
to w ten sposób:
Zlozony zeszyt 16 kartkowy o wymiarach 10x20 cm to bryla majaca powierzchnic troszkc ponad 400 cm2
(200cm2 na okladkc, 200cm na tyl plus jakas nieistotna wartosc na brzegi zeszytu). Jesli ten zeszyt rozlozymy
i polozymy ”na kant”to jego powierzchnia zwicksza sic do okolo 7200 cm2 (16 dwustronnych kartek + okladka
+ tyl).
Zwickszona powierzchnia pozwala zatem na zwickszenie powierzchni na jaka bcda dzialac grzyby - przyspiesza
to zatem tempo kompostowania.
Jak zwykle nie nalezy przesadzac i rozdrobnic drewna w pyl, czy nawet trociny - wtedy zmniejszymy brzeg
wicc nie wykorzystamy jego potencjalu. Dlaczego zmniejszymy? Gdyz pod wplywem wagi nasza ”pryzma”
straci strukturc - nie bcdzie wiec wtedy powietrza, zmniejsza sic zatem brzeg.
Obrazowo mozna przedstawic to tak: w torebce maki jest malo powietrza, w torebce cukru trochc wiccej,
[3]w paczce GMO soi jeszcze wiccej, w paczce jablek jeszcze wiccej. Kwestia znalezienia równowagi. Wiem,
sa równiez produkty pakowane prózniowo:)
Zauwazylem, ze zapomnialem kontynuowac wpisów o pojcciu ”brzegu” w permakulturze. Jak widzicie jest
to niesamowicie istotne.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Lista proporcji C:N w poszczególnych materialach pochodzi z mojego wkrótce ukazujacego sic ebooka ”Ogród
bez chemii”
Co o tym sadzicie?
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S07oc6Cr7HI/AAAAAAAAAOY/SMg0G6W3O2Q/s1600-h/Kompost.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-kompost.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/gmo-niewygodny-list-i-jeszcze-bardziej.html
mopel44 (2010-01-14 16:54:39)
czekamy na ebooka, zima powoli sie konczy a trzeba jeszcze zaplanowac :)
Wojciech Majda (2010-01-14 22:52:04)
Ciesze sic, ze bcdzie klient:)
167
jako (2010-03-29 15:45:20)
Ciekawy wykres pokazujacy w jakich panstwach uzywa sic kompostowania jako metodc utylizacji smieci:
http://dobrowol.org/blog/2010/03/smieci 2.html
cedric (2010-04-24 22:41:37)
Wyczerpujacy tekst o zakladaniu kompostu
http://podszarotka.republika.pl/index1.html?http %3A %2F %2Fpodszarotka.republika.pl %2Fnawozy.html
cedric (2010-04-24 22:48:23)
O biohumusie
http://podszarotka.republika.pl/index1.html?http %3A %2F %2Fpodszarotka.republika.pl %2Fnawozy.html
Zdjccie lasu (2010-01-14 12:04)
[1]
Zdjccie zwyklego lasu, jakich w Polsce sporo, kliknij w nie, zeby powickszyc.
Wiccej na temat tego [2]jak wykorzystac to zdjccie do celów ogrodniczych pod tym linkiem.
Zdjccie autorstwa Aleksandry Majdy.
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S076efxsODI/AAAAAAAAAOw/EAYNRqh09ug/s1600-h/Pi%C4%99tra+w+lesie.JPG
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
Ameba (2010-01-16 15:04:10)
Skoro jestesmy przy tematyce lasu. Jak wykorzystac w sposób ekologiczny wykopane z ziemi pniaki brzozowe - po-
zostale po wyrcbie kawalka lasu.
Wojciech Majda (2010-01-16 15:12:49)
Jesli sa swieze mozna spróbowac je zaszczepic grzybnia shitake lub boczniaków. Jesli starsze, to rozdrobnic i przerobic
na sciólkc (jesli mamy sprzct). Sam pniak pozostawiony pod jakims drzewem bcdzie korzystny dla niego - bcdzie
rozkladal sic powoli stanowiac prawdziwy raj dla grzybów, owadów itp. Dzicki temu ekosystem ogrodu bcdzie bogat-
szy a co sic z tym wiaze bardziej odporny na ataki ”szkodników”.
Mozna równiez pniak wrzucic na wzniesiona grzadkc - przyczyni sic (na bardzo dluga metc) do zwickszenia poziomu
168
materii organicznej w glebie.
Pniak przy odpowiednich wymiarach moze sluzyc jako zwykly siedzenie.
Odpowiedz z Vitalpolu (2010-01-15 10:51)
[1]
Na zdjcciu niezyjacy juz praktyk z dziedziny Public Relations (PR).
Wczoraj przyszla odpowiedz z Vitalpolu. Dla tych, co zapomnieli przypominam, ze kwestia dotyczy soi z
Kanady, która kupilem niedawno. Najprawdopodobniej soja ta zawiera sojc GMO. Dlaczego? Przeczytaj
[2]tego posta zawiera on równiez mój pierwszy list, który wyslalem do Vitalpol’u - sprzedawcy, który dostar-
cza sojc z Kanady do supermarketów.
Oto odpowiedz z Vitalpolu PPH:
”Witam,
Uprzejmie informujemy, ze zgodnie z przepisami obowiazujacymi w Polsce produkty rolne importowane musza
posiadac swiadectwo o niemodyfikowaniu genetycznym produktu. Zapewniam, ze nasi dostawcy surowców
takie swiadectwa posiadaja. Jednoczesnie informujemy, ze od 2010 roku zaprzestajemy konfekcjonowania soi
w naszej firmie.
Pozdrawiam
Edyta Warchulska
Vitalpol PPH
tel. 041 377 62 82”
Pani Edyta Warchulska myslala, ze zadowoli mnie taka, PR-owa odpowiedz - mylila sic. Oto list, który do
niej wyslalem:
”Witam,
Dzickujc za odpowiedz. Niestety nie odpowiedziala Pani na pytanie nr. 2 i 3 z poprzedniego meila. Przesylam
je zatem jeszcze raz:
2.Jesli nie, to w jaki sposób zapewniacie to, ze przez przypadek nie zostanie zmieszana z soja GMO?
169
3.Jak upewniacie sic, ze soja Waszych dostawców jest sadzona jako nie GMO, skoro moze dochodzic do
zapylenia krzyzowego z soja GMO?
Z poszanowaniem Wojciech Majda”
Co Ty o tym myslisz? Czy Twoim zdaniem swiadectwo o niemodyfikowaniu genetycznym produktu
zapobiega przed zapyleniem krzyzowym? Jesli masz na ten temat informacje - proszc podziel sic ze mna i
naszymi Czytelnikami. Ja niestety nie mam doktoratu z biotechnologii, jestem zwyklym chlopo-robotnikiem.
To co wiem natomiast, to fakt, ze papier i e-mail lyknie wszystko.
[3]Link do artykulu po angielsku o szkodliwosci kukurydzy GMO
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Uaktualnienie 1
Odpowiedz na drugi list:
Witam,
Uprzejmie informujemy, ze Pana szczególowe pytania powinny zostac skierowane bezposrednio do produ-
centów soi. Osoby i firmy odpowiedzialne za ta galaz produkcji oraz za wystawianie odpowiednich cer-
tyfikatów znaja sposoby na ustrzezenie sic przed przypadkowym zanieczyszczeniem ziarna. Niestety jako
importer towaru nie mamy mozliwosci uczestniczyc w procesie produkcyjnym. Ze strony importera mozna
tylko zapewnic konsumenta, ze doklada on wszelkich staran, aby importowac towar od solidnego i wiarygod-
nego partnera handlowego, który posiada niezbcdne zabezpieczenia i certyfikaty.
Pozdrawiam
Edyta Warchulska
Vitalpol PPH”
Moja odpowiedz:
”Dzickujc, za odpowiedz, uzyskalem w ten sposób odpowiedzi na wszystkie pytani.
Z powazaniem Wojciech Majda.”
Moje podejrzenia byly sluszne. Nasza soja ma certyfikat, wicc juz nic innego nas nie interesuje. Wolimy
tematu nie drazyc....
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1A6wAgKJKI/AAAAAAAAAO4/fEaE3mcO-EQ/s1600-h/Goebbels.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/gmo-niewygodny-list-i-jeszcze-bardziej.html
3. http://www.huffingtonpost.com/2010/01/12/monsantos-gmo-corn-linked_n_420365.html
panika2008 (2010-01-16 19:18:43)
Z drugiej strony trudno wymagac od firmy handlowej, swoja droga chyba nieduzej, zeby tworzyla pion badan genety-
cznych...
Wojciech Majda (2010-01-16 22:31:32)
Nie mam nic do Vitalpolu osobiscie. Chodzi mi o to, ze takie certyfikaty daja ludziom poczucie bezpieczenstwa. Z
bezpieczenstwem prawdziwym nie ma to duzo wspólnego...
Co to oznacza? Zywnosc GMO jest w Polsce nie tylko w postaci paszy dal zwierzat, ale równiez bezposrednio jako
produkt, który my konsumujemy. Korporacje i rzad robi z nas króliki doswiadczalne. IMO eksperymenty na ludziach
mozna przeprowadzac tylko pod warunkiem, ze obiekt badan sic na nie zgodzi. Inaczej to zwykla bolszewia. Moim to
zdaniem kolejny powód, zeby wziac sprawy w swoje rcce i uprawiac swoja zywnosc.
Wojciech Majda (2010-01-18 08:37:32)
Proszc to polaczyc z tematem o Centralnym Osrodku Badan Odmian Roslin Uprawnych. Widzisz panika2008 jak to
wszystko do siebie pasuje?
Nie chodzi mi o jakas spiskowa teoric dziejów, nie. Chodzi mi o to, ze ww. osrodek powstal i dziala w interesie duzych
firm a nie obywateli. Wszystko na nasz koszt - to my ponosimy tego koszty w postaci wyzszych cen na produkty rolne
a na dodatek drastycznie ogranicza sic nam wybór roslin jakie mozemy uprawiac.
170
Pojccie brzegu w permakulturze cz.2 (2010-01-15 16:36)
[1]
Rózne rodzaje produktywnych brzegów w permakulturze.
Dlugo nie pisalem juz wpisu, w calosci poswicconego pojcciu brzegu.
”Brzeg” to okreslenie na miejsce gdzie lacza sic (co najmniej) dwie rzeczy, dwa srodowiska. Dlaczego jest ono
tak wazne?
Poniewaz wplywa to na wlasciwosci materialów, produktywnosc ekosystemów (nasz lesny ogród, czy nawet
zwykle pole ziemniaków to tez ekosystem)... Praktycznie na wszystko. Pojccie brzegu, to jedna z tych rzeczy,
które zaczyna sic sobie zauwazac dopiero gdy sic z nim zapoznamy,
Najlepiej przedstawic kilka przykladów.
1.W jednym z wczesniejszych postów napisalem o komposcie z drewna i tym, jak wazne jest by byl on material
na niego byl odpowiednio rozdrobniony, by wykorzystac efekt brzegu.
2.Bcdac nadal przy drewnie. W USA ciesle na budowach pracuja bez rckawiczek - nie musza bac sic o drzazgi
wchodzace im w dlonie. Dlaczego poniewaz drewno konstrukcyjne jest bardzo dobrze wyheblowane. Nie robi
sic to jednak w celu ochrony dloni ciesli - dobre wyheblowanie drewna to jedna z metod która sprawia, ze
nie trzeba uzywac do jego konserwacji impregnatów chemicznych. Dlaczego? Poniewaz zminimalizowalo
sic brzeg. Grzyby, mrówki i termity nie maja ”punktu zaczepienia”. Spowalnia to zatem rozklad materii
organicznej.
3.Dobre miejsce na polowanie to teren przy wodzie, gdyz np. sarna musi sic napic, czyli korzysta z zasobów
jednego srodowisk - wodnego. Jesli chce jesc to korzysta z innego, np. las lub pole. Ponownie da sic zauwazyc,
ze gdyby nie mialy dostcpu do zasobów z jednego z tych srodowisk w wystarczajacej ilosci, to populacja saren
bylaby nizsza. Przykladowo, gdyby nie wystarczylo wody dla wszystkich, to zwierzcta najnizej w hierarchii
umieraja z pragnienia, lub cierpia duzy stres.
4.Drzewa owocowe najwiccej owoców daja na zewnctrznej czcsci korony, gdyz tam jest najwiccej swiatla.
Drzewo mogloby dostarczyc substancje odzywcze wszcdzie, jednak ”woli” robic to na zewnctrznej czcsci
171
korony, zeby zaoszczcdzic energic na transporcie. Dlatego lesny ogród, który maksymalizuje powierzchnic
korony jest bardziej produktywny i jest w nim wicksza bioróznorodnosc. Wicksza bioróznorodnosc, to
bardziej stabilny i bardziej odporny na szkodniki ekosystem.
5. Ludzie bez ”dwóch” srodowisk tez nie sa w stanie funkcjonowac. Przynajmniej w naszym klimacie.
Jesli nie mamy schronienia zima zamarzamy. Jesli nie mamy srodowiska poza domem, to giniemy z glodu.
Mozna teoretycznie uprawiac/hodowac cala zywnosc w domu, ale jakim kosztem? Dlaczego NASA nadal
woli dowozic na stacje kosmiczne wickszosc jedzenia (a koszt transportu 1 kg to okolo 6-11 tys $)?
6.Minimalizuje sic brzeg, w celu ograniczenia strat energii. To dlatego domy pasywne i energooszczcdne
maja prosta brylc - zmniejsza sic w ten sposób powierzchnic wypromieniowania ciepla.
7.Gleba to brzeg micdzy skala macierzysta i powietrzem. Jesli ten brzeg jest ”duzy” tzn gleba jest dobrze
napowietrzona, to gleba jest duzo bardziej produktywna, niz ubita gleba, czy naga skala.
Mam nadziejc, ze udalo mi sic przedstawic pokrótce o co chodzi. Masz moze Czytelniku jeszcze
jakies przyklady? Temat jest daleki od wyczerpania...
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1CQRV7VjAI/AAAAAAAAAPA/eJXOKZ_8jYk/s1600-h/Brzeg.gif
GMO i samowystarczalnosc. (2010-01-16 08:37)
[1] CENTRALNY OSRODEK BADANIA
ODMIAN ROSLIN UPRAWNYCH
Z rozmów z Wami oraz z informacji z komentarzy wiem, ze najbardziej interesuja Was posty o lesnych
ogrodach oraz sposoby jak osiagnac samowystarczalnosc energetyczna. Cel to pelna (lub niemal pelna)
niezaleznosc. Dzisiejszy post bcdzie wlasciwie o samowystarczalnosci, a raczej jednym z najwickszych za-
grozeni dla niej...
Mowa bcdzie o nasionach. Co to niby nasiona maja do samowystarczalnosci? Bardzo duzo, juz tlumaczc.
UE narzucila Polsce (jak i innym krajom czlonkowskim) by mozna bylo handlowac tylko zarejestrowanymi
odmianami roslin. W Polsce ich rejestracja zajmuje sic CENTRALNY OSRODEK BADANIA ODMIAN
ROSLIN UPRAWNYCH. Na podstawie takich krajowych osrodków UE tworzy tzw. Wspólnotowy Katalog
Odmian Roslin Rolniczych (CCA) oraz Wspólnotowy Katalog Odmian Roslin Warzywnych (CCV). Po co
podaje te pozornie nieciekawe informacje?
Zeby poinformowac Cic Drogi Czytelniku, ze nie mozna wytwarzac czy sprzedawac nasion (fachowo materialu
siewnego) odmian roslin nie bcdacych w CCA i CCV. Dotyczy to roslin, którym CCA i CCV bylo laskawe
sic zajac: [2]Oto link do spisu tych roslin
Jesli zatem roslina nie jest tam wymieniona, to (jeszcze?) mozemy spokojnie handlowac jej materialem
siewnym. Jesli jest to mozemy nim handlowac tylko pod warunkiem, ze konkretna odmiana tej rosliny up-
rawnej jest w CCA lub CCV.
Jak zwykle najlatwiej operowac na przykladzie.
172
Rolnik Wojciech ma 5ha ziemi. Sadzi na niej zazwyczaj marchew odmiany ”Pickny Wojtus”. Marchew ta
bardzo dobrze sic sprzedaje - o tej odmianie dowiedzial sic od swego ojca. Jest bardzo slodka, daje duze plony
na jego dosc podlej jakosci glebie. Nasiona Wojciech kupowal co roku od lokalnego sprzedawcy. Pewnego
razu, gdy Wojciech chcial jak co roku kupic nasiona ”Picknego Wojtusia” okazalo sic, ze kupic ich nie moze.
Stach - sprzedawca nasion powiedzial: ”Wiesz, chcialbym Ci je móc sprzedac nawet na lewo, ale nie moglem
ich nigdzie dostac. Niestety nikt nie wystapil o przedluzenie wpisu do CCV - nikomu by sic to nie oplacalo -
za mala sprzedaz. Od tego roku handel ”Picknym Wojtusiem” (nasionami) jest juz nielegalny i praktycznie
rzecz biorac niemozliwy.”
Spis oplat znajdziesz pod [3]tym linkiem. Na pierwszy rzut oka widac, ze taniej jak okolo 3000zl nie da sic
zarejestrowac danej rosliny uprawnej. Przedluzenie jest trochc tansze.
Czlowiek uprawiajacy nasiona ”niszowe” nie ma racji bytu. Ile nasion jednej odmiany marchwi musialby
sprzedac, zeby oplacic same oplaty rejestracyjne, nie mówic nawet o tym, by mial jakis zysk, ilu rolników
musialby zaopatrzyc w nasiona?
Taka sytuacja sluzy oczywiscie wielkim koncernom, je stac na to by zaplacic oplaty rejestrowe. One
sprzedadza kilka odmian danej rosliny na terenie calej UE, stac je zatem na oplatc. Jest to dla nich bardzo
wygodne wrccz, bo uzywajac fachowych ekonomicznych terminów ”podnosi sic koszty wejscia” na rynek.
Czas na stala wzmiankc o naszej ulubionej firmie na M... [4]Magazyn Forbes przyznal Monsanto tytul ”Firmy
roku 2009”. Kolejny rok, mimo kryzysu Monsanto notuje wzrost zysków. Tym razem (rok 2009) to 2,1 mld
dolarów. Planuje równiez wejsc w rynek owoców i warzyw - jestem po prostu zachwycony, nie mogc sic
wprost doczekac. Co to oznacza? Ze firmy, tak zle i niemoralne nie tylko nie sa karane, ale notuja wzrost
zysków. Zwickszenie dochodów oznacza zatem, ze bcda mogly robic wiccej i bcda robic dalej to co robily,
bo najwyrazniej sic to oplaca.
Na szczcscie istnieja sposoby jak obejsc to Zle prawo. Tworzy sic organizacjc, najlepiej w formie sto-
warzyszenia. Co roku czlonkowie wplacaja okreslona kwotc na to stowarzyszenie. Zazwyczaj istnieja rózne
”poziomy” czlonkostwa. Dzicki temu jesli jest sic bogatszym, to mozna wplacac wiccej na stowarzyszenie.
Stowarzyszenie zajmuje sic wymiana nasion micdzy czlonkami. Skladka czlonkowska sluzy utrzymaniu sto-
warzyszenia, oplaceniu kosztów przesylania nasion micdzy czlonkami, oraz w miarc potrzeby utrzymania
jednego miejsca gdzie hoduje sic nasiona rzadkich odmian roslin.
Na stronie [5]http://www.seedsavers.org/ mozna kupic nasiona jako nie-czlonek organizacji. Jednak po zare-
jestrowaniu ma sic dostcp do duzo wickszej ilosci nasion. Seed Savers Exchange to organizacja z USA, wiem,
ze sa takie równiez w UK. Jak tam sic da, to u nas tez musi sic to udac.
Te wszystkie CCV i CCA powstaly jak wickszosc struktur biurokratycznych oczywiscie dla naszego dobra.
Broni nas przed tym, bysmy nie mieli zbyt róznorodnych, niezharmonizowanych, niestandaryzowanych roslin
uprawnych.
Od ochrony bioróznorodnosci jest przeciez zupelnie inny program unijny, no nie?
Co Ty o tym myslisz? Czy przeszkadza Ci moje nielegalistyczne podejscie?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1FtvLOFrbI/AAAAAAAAAPQ/bZ5vGE1Qrsg/s1600-h/cobo.jpg
2. http://www.coboru.pl/Polska/Rejestr/Wykaz%20gatunk%C3%B3w%20KR%202010.pdf
3. http://www.coboru.pl/Polska/Rejestr/cennikro.htm
4. http://www.forbes.com/forbes/2010/0118/americas-best-company-10-gmos-dupont-planet-versus-monsanto.html
5. http://www.seedsavers.org/
Anonymous (2010-01-16 12:06:58)
Takie podejscie wrccz mi sic podoba :) ale pamictaj ze w Polsce namawianie do nieplacenia podatków jest karalne.
Piotr
P.S. Co z postem uprawy zburz bez orania w Polsce.
173
Wojciech Majda (2010-01-16 13:01:27)
Ja nie namawiam do tego by lamac prawo, ja tylko informujc jak to zle i niedobrze jest w innych krajach;) Tak bez
kontroli panstwa. Az mnie dziwi, ze Ci ludzie wszyscy sic jeszcze nie potruli...
Co do placenia podatków, to uwazam, ze trzeba oddawac Bogu co boskie a cesarzowi co cesarskie.
Cesarz na szczcscie czcsto nie jest w stanie zorientowac sic ile jest jego cesarskiego. Jesli istnieja sposoby, zeby zmini-
malizowac ucisk podatkowy to czemu nie? W koncu wickszosc metod proponowanych przez permakulturc, to sposoby,
które zmniejszaja potrzebc ”robienia zakupów”. Dzicki temu panstwo ma mniej, wicc mniej moze szkodzic ludziom...
Posta o zbozach postaram sic na jutro napisac.
piotr34 (2010-01-16 13:56:24)
Dobrze prowadzone i przystosowane do lokalnych warunkow rolnictwo to podstawowa sprawa w zapewnieniu bez-
pieczenstwa zywnosciowego kraju.Kiedys czytalem ze w ZSRR przydomowe ogrodki zajmowaly tylko 1 %(slownie
jeden procent)ziemi uprawnej ale dostarczaly 50 %(slownie piedziesiat procent)zywnosci konsumowanje w ZSRR.To
robi wrazenie.
Wojciech Majda (2010-01-16 14:03:00)
Tak,tez slyszalem o tych danych. Mollison gdzies mówil, ze w jakims miejscu w Chinach z 8tys ha ziemi zyje 40 tys
ludzi. To powiedzial w kontekscie, tego, ze jeden z ranczerów w Australii byl zagrozony bankructwem gospodarujac
na podobnym obszarze.
Przy tych danych z ZSRR nalezy uwzglcdnic bardzo wplywowy czynnik socjalizmu:)
Anonymous (2010-01-16 15:54:10)
Widzisz Wojtku jak socjalizm wplywa pozytywnie na robotnosc narodu a ty tak na niego wszystkie zlosci zrzucasz :)
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-16 18:19:17)
Wiem, ze to sarkazm:) Oczywiscie chodzilo mi i (chyba)Piotrowi34 jak niewydajny jest socjalizm (równiez;) jezeli
chodzi o produkcjc rolna.
Anonymous (2010-01-16 18:43:42)
Sarkazm sarkazmem ale jak przyjdzie zyc nam w czyms takim to juz niebcdzie nam do smiechu! A sic zapowiada ...
Piotr
Adam Duda (2010-01-16 18:49:08)
niezle tempo Panie Wojciechu... proszc oszczcdzac sily intelektualne na dlugi termin :D
Wojciech Majda (2010-01-16 18:59:12)
@Piotr. Zywcem mnie nie wezma;) Jakiegos airsoft guna sobie kupic. Podobno zabic mozna z 200 m:)
@AD Proszc sic nie martwic, zamierzam sic tym zawodowo zajmowac:) Temat jest tak glcboki, ze zycia nie starczy...
Anonymous (2010-04-27 10:54:34)
a ja namawiam do lamania prawa. Z czasem niestety przyzwyczajamy sic do tych szkodliwych idiotyzmów! Uwazam,
ze jawna glupotc nie tylko trzeba slowem obnazac ale i czynem.
Te ”spóldzielnie” to wlasnie ten czyn. Nie wbrew prawu, tylko w ramach szacunku do prawa. Przypominam ze prawo
ma sluzyc spoleczenstwu, a nie byc jemu wbrew.
Tyle sic zrzcdzi o wolnosci wyboru, demokracji, wolnym rynku, a tak na prawdc to prawo nas coraz bardziej zniewala.
Dziwilam sic ze jest taka ubogosc na rynku nasion, ze coraz ciczej jest dostac w handlu stare dobre odmiany, a tu
okazuje sic ze znikaja one nie same z siebie tylko zostal skonstruowany do tego prawny mechanizm!
Wrzucam Pana stronc do ulubionych, czy tego Pan chce czy nie!
174
Pozdrawiam
M.
www.boskawola.pl (2010-04-27 15:03:01)
No i proszc: jak to przyklad roslinek do klasyki socjalizmu odsyla! Wszak wedle Lenina, najwyzszym stadium rozwoju
kapitalizmu jest imperializm, kiedy to do glosu dochodza monopolistyczne firmy, wplywajace na politykc panstwa.
Mozna miec tu uzasadnione watpliwosci, co jest pierwsze: czy to nie przypadkiem chcc panstwa do wsciubiania nosa
w nieswoje sprawy nie sprawia, ze takie firmy moga powstac i przetrwac..? Bo przeciez bez tego rodzaju regulacji,
zwykle wlasnie troska o zdrowie, bezpieczenstwo i higienc populacji motywowanych, 99 % tego rodzaju firm padlaby
najdalej w trzecim pokoleniu po smierci zalozyciela - jak to sic zwykle bylo dzialo do tej pory... Chyba jakiegos posta
na ten temat machnc!
Wojciech Majda (2010-04-27 19:48:28)
@M
Dzicki M. za dodanie do ulubionych i podoba mi sic to :D
Rzeczywiscie to nie przypadek co sic dzieje z nasionami a celowe i zamierzone dzialanie kilku korporacji. Politycy sa
bardzo sklonni do dbania o nasze zdrowie i bezpieczenstwo - a jak ktos im posmaruje, zasponsoruje kampanie wyborcza
czy zatrudni po zakonczeniu kadencji na intratnym stanowisku to juz ze skóry wychodza by nam robic dobrze.
Wielkim fanem Korwina nie jestem, ale trzeba przyznac, ze zna duzo ciekawych powiedzonek. Jak ulal pasuje tutaj
”jak ktos nam robi dobrze na silc to to sic gwalt nazywa”.
Te haselka (wolny rynek, demokracja...) to wygodne sa do manipulacji. W praktyce politykom i tym którzy rzadza
politykami nie oplaca sic by ludzie byli naprawdc wolni.
@Pan Jacek
To leninowskie spostrzezenie bardzo sluszne jest. Przeciez jak sic ma 90 % rynku to duzo nie ma sic do zyskania -
mozna tylko stracic.
Chyba bcdc musial poczytac ”klasyków” :)
Na Panski wpis bcdc czekal z niecierpliwoscia.
Uprawa zbóz jednorocznych w Polsce bez orania. Metoda FUKUOKA-BONIFILS
(2010-01-17 13:36)
[1]
Jedna roslina pszenicy uprawiana wg metody Bonfilis’a
Opiszc metodc uprawy zbóz bez orania, która moze byc zastosowana w naszym klimacie.
Opis tutejszy opis jest tlumaczeniem artykul ”How to grow winter wheat?
The Fukuoka-Bonfils method” Jest to opis dotyczacy doswiadczenia we Francji, wicc poszczególne terminy
(okresy) bcda sic róznic od tych wystcpujacych w Polsce. Nie mniej zasada jest ta sama.
Oto przetlumaczona tresc artykulu
”Pszenica ozima zwykle siana jest w okolicach wrzesnia-pazdziernika i rosnie bardzo nieznacznie zanim we-
jdzie w stan spoczynku. To spoczynek zimowy wyzwala w niej kwitnienie. Wzrost nastcpuje ponownie w
styczniu, rosliny produkuje okreslona ilosc zdzbel (krzewienie sic) i koncu w okolicach sierpnia sa zbierane
(rosliny). Jest wiele minusów w uprawie pszenicy ozimej w sposób konwencjonalny. W przededniu zimy
rosliny sa ciagle male, co sprawia, ze gleba jest podatna na silna erozjc. Krzewienie sic zachodzi w lutym-
175
marcu, gdy temperatury dla tego procesu fizjologicznego sa nieoptymalne. Rosliny sa malo bardzo podatne na
ataki szkodników wicc musza byc poddawane rozlicznym zabiegom przeciwko grzybom i chwastom. Czcste
przejazdy traktorami powoduja zas ubicie oraz zle napowietrzenie gleby.
[2]
Tradycyjny sposób uprawy pszenicy ozimej
Metoda Marc Bonfils’a
Czy istnieje jakas alternatywa? Czy mozemy poprawiac stan naszej gleby i jeszcze ciagle uprawiac na niej
jedzenie, które potrzebujemy? Marc Bonfils eksperymentowal przez wiele lat nad róznymi alternatywnymi
sposobami uprawy w Beauce we Francji i opracowal system, który wpisuje sic w ogólne zasady permakultury.
Mimo, ze metoda Bonfils’a zostala stworzona do uprawy pszenicy, latwo mozna ja zaadaptowac równiez do
uprawy innych zbóz. Bonfils opracowal sposób uprawy zbóz bez orania dla klimatu europejskiego, podobnie
jak Masanobu Fukuoka zrobil to dla Japonii.
Pod koniec czerwca ÷ znacznie wczesniej niz w uprawie konwencjonalnej sieje sic czy moze lepiej wciska
sic pszenicc w glebc w rozstawie okolo 60 cm. Glebc pokrywa w tym czasie dywan koniczyny wieloletniej,
wczesniej posianej w kwietniu. Koniczyna zapewnia azot , lepsza florc bakteryjna gleby, oraz rozwój glonów,
które równiez wiaza azot z powietrza. Podczas tego dlugiego okresu wegetacyjnego pszenica wytwarza ro-
zlegly i glcboki system korzeniowy. Wszystko to zasluga lepszemu dostcpowi do skladników mineralnych i
aktywnosci bakterii. To zapewnia roslinie dobry start w przyszlym roku. Plony rzcdu 15 ton na hektar (6
ton na akr) byly uzyskane w ten sposób. Porównanie niektórych parametrów:
Konwencjonalne Bonfils
Roslin na m2 350 1.5-4
Zdzbel na roslinc 0-3 100-150
Klosów na roslinc 12-15 35
Ziaren na klos 20-30 40-60
Waga ziaren niska wysoka
Nawet przed zebraniem klosów nowa pszenica jest od razu siana w okrywc z koniczyny micdzy ”krzaki”
pszenicy. Koniczyna jest wieloletnia, wicc nie jest siana co roku, lecz tylko scinana do wysokosci, która nie
uszkadza pszenicy.
Po zbiorach w sierpniu sloma i jest wracana na pole. W tej metodzie uprawa jest ograniczona do niezbcdnego
minimum, unikajac w ten sposób praktyk jak oranie i co sic z tym wiaze ubijanie gleby. Pomaga to regen-
eracji gleby.
Zalety:
Optymalna temperatura dla krzewienia sic zbóz to 20-25 stopni Celsjusza. W Metodzie Bonfils’a w przeci-
wienstwie do konwencjonalnej uprawy krzewienie zaczyna sic w sierpniu roku w którym rosliny sa sadzone,
czyli wtedy, kiedy temperatury sa blizsze optymalnym. Rozwija sic zatem lepszy system korzeniowy a co za
tym idzie, lepsze rosliny. Redukuje sic wymywanie substancji odzywczych zima. Wicksze rosliny zdaja sic
równiez bardziej wytrzymale na zimno niz male siewki. Wicksza odleglosc micdzy roslinami powoduje duzo
intensywniejsze krzewienie sic a kazde dodatkowe zdzblo to wiccej klosów. Okres kloszenia zaczyna sic w
sierpniu, jest zatem duzo dluzszy, niz w konwencjonalnej uprawie pszenicy ozimej.
Problemy:
Glównym niebezpieczenstwem jest zly dobór odmiany: jesli odmiana pszenicy nie bcdzie bezwzglcdnie ozima,
to roslina bcdzie próbowala przejsc pelen cykl wegetacyjny przed zima w konsekwencji produkujac mniej niz
w metodzie konwencjonalnej.. Wickszosc wspólczesnych odmian jest hybrydami micdzy jarymi a ozimymi
176
wicc ma ta tendencjc. Wynika z tego, ze powinno sic szukac tradycyjnych odmian produkujacych duzo
slomy, silnym wzrostem wegetatywnym, silnie sic kloszacymi i dajacych gcsta okrywc.
Zbiór mechaniczny stanowi problem w metodzie Bonfils’a poniewaz zniwa maja miejsce posród mlodych,
podatnych na zniszczenie roslin. Ciccie powinno sic zatem przeprowadzac minimum 5 cm nad poziomem
gleby.
Problemem zwiazku pszenica-koniczyna jest to, ze pszenica rosnie bardzo wysoko, poniewaz gleba jest bo-
gata w azot. Duzy odstcpy micdzy poszczególnymi roslinami pozwalajacy na maksymalny dostcp swiatla
redukuje ryzyko wylegania sic zbóz.
[3]
Pszenica uprawiana w metodzie Bonfils’a
Wersja oryginalna:
”Winter wheat is normally sown in
September-November and
grows just a little before going
dormant in winter. The winter cold triggers
flowering. After the floral initiation in
January, the plants develop a number of
tillers and are finally harvested in August.
There are a number of drawbacks in
growing winter wheat the conventional
way. As the plants are still small at the onset
of winter, soil erosion is high. Tillering
takes place in February-March when temperatures
are sub-optimal for this physiological
stage of plant growth. The plants are
vulnerable and require numerous treatments
against weeds and fungi. The frequent
tractor passes over the land lead to
compaction and bad aeration of the topsoil.
Marc Bonfils` method
Is there an alternative? Can we regenerate
our soils and still grow the food we need?
Marc Bonfils has experimented with alternative
cultural measures in the region of
Beauce, France, for many years and has
developed a system that embraces the general
principles of permaculture. Although
Bonfil`s method is primarily for wheat, it is
easily adaptable to other cereals. Bonfils
found a way of growing food without
ploughing in the European climate, as
Masanobu Fukuoka did in Japan.
At the end of June ÷ much earlier than
in the traditional way - wheat is sown, or
177
rather pressed into the soil at a spacing of
60cm, through the carpet of spreading perennial
clover, previously sown in April. The
clover cover assures Nitrogen fixation, better
bacterial life, and development of algae
that are also capable of fixing Nitrogen.
During its long vegetative period the wheat
plant makes deep roots before winter sets
in, thanks to better availability of nutrients
and greater bacterial activity. This gives the
plants a head start for the next summer.
Yields of over 15 tons per hectare (6 tons
per acre) have been obtained in this manner.
A comparison of some parameters:
Conventional Bonfils
Plants/m 350 1.5-4
Ears/plant 0-3 100-150
Earlets/plant 12-15 35
Grains/ear 20-30 40-60
Weight of grains Low High
Even before harvesting of the ears, the new
wheat crop is already pressed in through
the clover carpet amongst the maturing
'bushes` of wheat. Clover is a perennial: it is
not sown each year but simply cut down at
the beginning of the season, at a height that
does not damage the wheat plants.
After harvesting in August, the straw
and chaff are returned to the field. In this
method, tillage is reduced to a bare
minimum, avoiding practices like
ploughing and compaction that retard the
process of revitalising the soil.
Advantages
The optimal temperature for tillering is
20-25ºc. In Bonfils` method, unlike in the
conventional, tillering starts already in
August of the year of sowing, when temperatures
are closer to the optimal. A better
root system develops and a better plant
stand is obtained, reducing leaching of
nutrients in winter. These bigger plants
appear to resist the cold better than young
seedlings. With a wider stand, much more
tillers are produced, each tiller leading to an
ear. The tillering period starting in August is
much longer than with the conventional
winter wheat growing method.
Problems
The main danger lies in the wrong choice
178
of variety: if a strictly winter variety is not
used, then the plants will go to grain before
winter, producing less than the standard
methods. Most modern varieties, being
hybrids between winter and spring or
warm-climate types, have this tendency.
Therefore, one should seek long-straw,
traditional varieties, with strong vegetative
vigour that gives plenty of side-shoots and
dense foliage.
Mechanical harvesting constitutes a
problem in the Bonfils method, as harvesting
takes place amidst young, vulnerable
seedlings. Cutting should be at least 5 cm
above the soil.
A problem of the wheat-clover association
is that the wheat grows too tall
because of the richness in soil Nitrogen.
Sowing wide, permitting maximum sunshine
and thus reducing the risk of lodging
of the wheat, can counteract this.
n
Adapted from
- Marc Bonfils. Le blé d`hiver et sa physiologie
végétale selon la méthode Fukuoka-Bonfils.
Permaculture Pyrénées. Association las Encantadas.
B.P. 217. F-11300 Limoux, France.
- Marc Bonfils. The harmonious wheatsmith: can we
regenerate our soils and still grow the food we
need? Permaculture Association, Old Cuming Farm,
Buckfastleigh, Devon TQ11 0LP, UK.
Similar experiences are presented in:
- Sayre KD, Moreno Ramos OH. 1997. Applications of
raised-bed planting systems to wheat. Mexico, DF
(Mexico): CIMMYT. 36 p. Series: CIMMYT Wheat
Special Report (WPSR) No. 31.”
Podczas pisania tego wpisu znalazlem taki [4]link, z nieco rozszerzonym artykulem (po angielsku)
Co o tym sadzisz? Interesuje mnie Twoja opinia, zwlaszcza jesli jestes rolnikiem - proszc o
komentarz.
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1MEexAdBMI/AAAAAAAAAPY/EL9ReDIo1Z8/s1600-h/Pszenica+bonfils%27a.PNG
2. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1MEtvy99jI/AAAAAAAAAPg/BBbj9yADLcc/s1600-h/Konwencjonalna+uprawa+
ozima.PNG
3. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1ME-aNNWsI/AAAAAAAAAPo/uytrHsyDlLg/s1600-h/Bonfils.PNG
4. http://eap.mcgill.ca/CPW_9.htm
Anonymous (2010-01-17 14:04:39)
O ile dobrze zrozumialem to sieje sic zborze w odstepach co 60 cm w kupkach ? I taki sposób daje 15 ton/ha we
Francji. A jakie sa zbiry w standardowym rolictwie?
Piotr
179
Wojciech Majda (2010-01-17 17:37:40)
Sadzi sic jedno ziarno, w odstcpach co 60 cm. Plony pszenicy wahaja sic w granicach 0-10 t moze maks okolo 11 ton
z ha. Standardowo to cos w granicach 4-8t. Obrazek 1 w tym wpisie pokazuje jedna roslinc zawierajaca wiele klosów.
Wojciech Majda (2010-01-17 17:38:17)
Zawierajaca wiele klosów i wiele zdzbel.
Anonymous (2010-01-17 17:53:20)
Zaszokowalo mnie to ze z jednego ziarna moze wyrosnac tyle klosów. Co wplywa na takie wachania plonów ?
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-17 18:07:40)
W uprawie konwencjonalnej, czy metoda Bonfils’a?
Jesli chodzi CI o uprawc konwencjonalna, to glównie pogoda. Jesli jest sucho na wiosnc, jesli w zlym momencie pada
grad, ataki szkodników, ”kultura rolna”...
Anonymous (2010-01-17 18:26:18)
chodzi mi o metodc Bonifils’a 0-10 t to ogromna rozbierznosc.
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-17 18:34:19)
0-10t to wydajnosc konwencjonalnej uprawy.
W metodzie Bonfils’a pewnie tez moze byc 0 (jak sic spali pole:)
panika2008 (2010-01-18 11:27:31)
Szokujacy jest ten plon. W Polsce srednie zbiory ozimej sa na poziomie 4 t/ha, moze te 15 to jakis odosobniony
przypadek na wyjatkowo zyznym stanowisku gdzies na poludniu Francji?
panika2008 (2010-01-18 11:31:25)
Kurcze, az sic prosi zeby to wypróbowac w praktyce. Czy ktos zna przypadki takich upraw w Polsce?
Anonymous (2010-01-18 12:02:08)
Raczej nie Wojtek jest chyba pierwszym który o tym wogóle pisze. Ale zwsze jak masz gdzie to mozesz eksperymen-
talnie na jakims kawalku wyprubowac metodc. Z oisu to bardzo malo pracy wymaga. Sam bym sprubowal.
Piotr
panika2008 (2010-01-18 12:08:23)
No wlasnie pola to ja mam jak kot naplakal (900 m2), a i to zostanie niedlugo zabudowane. Chyba ze wuja na
Kujawach namówic, chociaz nie sadzc, zeby mu sic chchialo z tym bawic.
Anonymous (2010-01-18 12:44:28)
Mi sie wydaje ze do testów wystarczy 100 m2 ale jak kto ma mozliwosci :)
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-18 13:08:41)
Poczekamy, zobaczymy. W tym roku kupujc ziemic. idealnie bylaby to ziemia 6 klasy, albo nawet teren do rekul-
tywacji, po jakiejs kopalni odkrywkowej, zwirowni byloby idealnie. Z rok zajmie rekultywacja/budowa domu itd.
Jakos w czerwcu 2011 roku (mam nadziejc) bcdc sial zboze:) wlasnie ta metoda.
180
Co do poletka doswiadczalnego, to na takim malym obszarze jak 100m2 mozna zarzucic, ze rosliny wykorzystuja sub-
stancje mineralne z obrzezy poletka, wicc nie bcdzie to miarodajne (znowu efekt ”brzegu”:). Moze uda mi sic namówic
przyjaciela, by wypróbowal tc metodc na jakims 0,1 ha juz w tym roku. To juz cos bcdzie znaczyc...
Zeus (2010-01-18 14:59:06)
Serdecznie witam Cic Wojtku i wszystkich obserwatorów,
od niedawna regularnie czytam pojawiajace sic tu teksty i powoli stajc sic zwolennikiem permakultury.
Co prawda bardziej interesuje mnie lesny ogród, ale z racji zerowego stanu jego realizacji, mogc bez problemów przez-
naczyc 0,1 ha na eksperyment permakulturowej uprawy pszenicy.
Niestety zupelnie nie znam sic na agrotechnice i nie mam zadnych doswiadczen w uprawie czegokolwiek.
Z mojej interpretacji Twoich informacji Wojtku wynika, ze moja dzialka ma bardzo duzy potencjal .permakulturowy¨
(2/3 to wzgórze o poludniowej wystawie, miejsce gdzie kiedys byl sad dworski, a u jego podnóza kiedys bilo zródelko
(zasypane przez poprzedniego wlasciciela) i plynal sobie strumyczek, w ubieglym roku tylko do wrzesnia).
Nie wiem tylko, czy nie mam za dobrej gleby, bo w wickszosci to klasa IIIA. Przed trzema laty bylo to pole uprawne
(pszenica, rzepak, buraki) a potem pastwisko z wysiana konczyna z tym, ze jak ogladalem je w lecie glówna roslinka
byl mniszek.
Myslisz, ze w takie cos mozna byloby wysiac konczync a pózniej pszenicc? Czy nalezaloby wczesniej przeprowadzic
jakies inne zabiegi agrotechniczne?
pzdr
Wojciech Majda (2010-01-18 15:48:50)
Witam, równiez.
Jeszcze bcdc musial poczytac wiccej na ten temat, by wypowiadac sic co do konkretnych zabiegów agrotechnicznych.
Bonfils opublikowal kilka dokumentów i chyba ksiazkc po francusku nt. fizjologii pszenicy i tego jak konkretnie
stosowac ta metodc - muszc to przeczytac zanim sic wypowiem.
Lesny ogród to rzeczywiscie jedna z najciekawszych koncepcji permakulturowych.
Z opisu widzc, ze dzialka rzeczywiscie ma duzy potencjal. Wzgórze o wystawie poludniowej o nachyleniu 5 % to
jakbys posiadal plaski teren polozony 50km bardziej na poludnie. W polaczeniu z efektem stawu, a mozna winogrona
i brzoskwinie uprawiac na Suwalszczyznie:)
Gleba nie moze byc ”za dobra” dla lesnego ogrodu. Pewne gatunki roslin jak np. jagoda kamczacka daja ponoc
smaczniejsze owoce na gorszej glebie, ale to raczej wyjatek. Lesny ogród dalej poprawi zyznosc gleby która posiadasz,
bo w przeciwienstwie do uprawy roslin jednorocznych w lesnym ogrodzie jest wytwarzana gleba, a nie tracona.
Zwykle gdy opisywalem lesne ogrody przedstawialem je w kontekscie tego, ze gleba jest równiez tworzona. Byla to
zachcta do ich tworzenia. Jesli natomiast masz juz dobra glebc, to tym lepiej dla Ciebie, zaoszczcdzisz sobie sporo
pracy i Twój ogród bcdzie bardziej produktywny.
Wg badan przeprowadzanych we Francji systemy agrolesnicze sa najbardziej ekonomicznie oplacalne na gorszych gle-
bach. Na tych najlepszych (I i II) jednak bardziej oplacalna jest uprawa konwencjonalna.
Pewnym wyzwaniem zwiazanym z dobra gleba moga byc trudnosci z zakladaniem ”plantacji drzew”na dobrych glebach
- pod ta nazwa zakladane sa zwykle zywoploty. Urzcdnicy nie sa w stanie tego zrozumiec, ze zywoplot moze spelniac
kilka funkcji (poza ochrona przyrody) wicc trzeba brac dendrologa by ocenil jakie gatunki maja byc posadzone na
zywoplot.
Co do zabiegów agrotechnicznych - bcdziemy w kontakcie mam nadziejc, to powiem jak juz przeczytam.
Równiez pozdrawiam.
panika2008 (2010-01-18 18:01:37)
Apropos gleby VI klasy, pokopalnianej itd - jest to temat mnie tez niezwykle interesujacy. Wojtku, znasz moze jakies
metody (najlepiej naturalnej, nie musi byc szybka) rekultywacji takiej gleby, zeby z biegiem czasu osiagnac np. IV-III
klasc? (O ile sic da oczywiscie). Takie nieuzytki sa tansze, niz normalna ziemia uprawna, i to moglaby byc fajna
inwestycja.
181
Wojciech Majda (2010-01-18 19:35:17)
Jezeli chodzi o rekultywacjc gleby zdegradowanych, to polecam posta o projektowaniu Keyline.
Dodalbym do tego maczkc bazaltowa + trochc nawozów sztucznych. W poczatkowych okresie jesli na glebie prakty-
cznie nic nie rosnie to pierwsza rzecza, jaka nalezy zrobic to ograniczyc erozjc wodna poprzez oranie w poprzek stoku
oraz ustabilizowanie jakiejkolwiek okrywy roslinnej, chocby perzu. Potem kultywatorem metoda P. A. Yeomans’a z
wypasem zwierzat. Dodatkowo na terenie wypasu (czyli rekultywowanego terenu) zwierzcta dokarmia sic sianem bo-
gatym w nasiona. Dzicki temu bcda dobrze kielkowac, w naturalnej otoczce:) Najlatwiej osiagnac to poprzez system
pastwiskowy lub jakas z form agrolesnictwa - wazne,zeby gleba byla caly czas okryta roslinnoscia.
Co do zmiany klasyfikacji bonitacyjnej gleby, to chcialbym zauwazyc, ze jest to twór zarówno gleboznawczy jak i
biurokratyczny - celem jego powstania bylo okreslenie ile dany rolnik ma dostarczyc zboza. Wiaza sic z tematem
zmiany klasy ziemi nastcpujace kwestie:
-klasy te byly ustalane kilkadziesiat lat temu, przez nie zawsze kompetentne osoby. Znajomy architekt powiedzial mi,
ze to wygladalo w ten sposób, ze szedl pijany geodeta i mówil: tu bcdzie 3, tu bcdzie 5. Jesli komus za bardzo nie
zanizyl (czyli nie uznal, ze gleba jest za dobra) to nikt nie protestowal. W koncu jesli mial oficjalnie lepsza glebc, to
bardziej mógl socjalizm wesprzec wyzsza dostawa zboza...
-od ziemi lepszej (nizszej klasy) trzeba zaplacic wickszy podatek
-ziemie klasy VI sa chyba nawet zwolnione z podatku gruntowego
-istnieja doplaty do za trudne warunki uprawy(czy cos w tym stylu) klasa gleby nierozerwalnie sic z tym wiaze
-zmiana klasy gleby jest kosztowna, zwykle dziala sic, zeby podniesc klasc gleby - tzn, zeby z lepszej zrobic gorsza.
Latwiej jest cos takiego odrolnic.
-na biurokratycznie lepszej ziemi trudniej Ci dzialac inaczej niz rolniczo. Decyzjc o odrolnieniu gleby klasy I podejmuje
chyba minister rolnictwa!
Zatem jesli chcialbys ja pózniej sprzedac to ja szedlbym w ta stronc - rozmawiasz z rolnikiem i mówisz:
”Sluchaj rolnik, to jest ziemia VI klasy, z takim a takim poziomem materii organicznej, tu masz proszc aktualna
analizc gleby. Jak widzisz, mimo, ze jest VI klasy, to da sic uprawiac na niej buraki i pszenicc. Nie bcdziesz za nia
placic podatku gruntowego, dostaniesz doplatc, ze trudne warunki uzytkowania, wicc dawaj Pan wiccej kasy na stól,
bo wiccej tez z tej ziemi wycisniesz”
panika2008 (2010-01-18 19:46:52)
Dzicki za bardzo wartosciowe uwagi! No to czas doczytac :)
panika2008 (2010-01-18 19:59:20)
A jeszcze spytam o jedna rzecz, mam nadziejc ze Cic nie zamcczc ;) Wspomniales, ze kupilbys ziemic, a kiedys
wczesniej pisales, ze jestes przeciwny kupowaniu w pasie potencjalnych roszczen niemieckich. Gdzie wicc zamierzasz
kupowac? I czy z zamyslem stalego osiedlenia sic, czy tez raczej eksperymentalnej/domowej uprawy, albo inwestycji?
Ja, jesli bym kupowal (moze za parc miesiccy, raczej w przyszlym roku albo jeszcze pózniej - bo przewidujc spadek
cen ziemi rolnej), to w kongresówie, po prawej stronie wisly, gdzies pewnie micdzy Warszawa a Lublinem :)
Wojciech Majda (2010-01-18 20:22:13)
Nie mecza mnie pytania Czytelników - bardzo je lubic, sam jestes blogerem to wiesz, ze lepiej nie pisac w próznic:)
Ja kupowac bcdc równiez po prawej stronie Wisly, albo w obrcbie Konina - to wstcpne zalozenia.
Na pewno jednak nie na Ziemiach Odzyskanych - to z góry odpada (z wiadomych wzglcdów).
Zamierzam tam wybudowac dom, cale siedlisko i przede wszystkim centrum demonstracyjne. Do tego moje firmy
(wykorzystujace zasady permakultury:) tam umiejscowic. Teren bcdzie zatem kupiony z kazdego wymienionego przez
Ciebie powodu:)
Mam nadziejc, ze to bcdzie taka siedziba ordynacji Majdów;)
182
panika2008 (2010-01-18 21:12:17)
O zesz, ”P. A. Yeomans zauwazyl, ze przy odpowiednim sposobie gospodarowania ziemia da sic wytworzyc kilka cm
gleby w ciagu 1-3 lat”... myslalem, ze da sic trochc szybciej, bo w tym tempie to z totalnego nieurodzaju w miarc
zyzna gleba to sic zrobi dla wnuków...
A kojarzysz temat terra preta? Jakas metoda nad która pracuja w Brazylii na podstawie pólnaturalnego glebotwórstwa
dokonywanego przez plemiona wcdrowne tamtych okolic, glówny skladnik to w odpowiednim momencie karczowanie
i czcsciowe wypalanie.
Zastanawiam sic tez nad tym, czy tego procesu w naszych warunkach by sic nie dalo przyspieszyc jakimis sztucznymi
metodami, jakimis nawozami, wysianiem jakichs ekstremofilnych roslin? Cos kojarzc, ze np. kapary sa takimi roslinami
rosnacymi praktycznie na zupelnej pustyni, tyle ze oczywiscie nie w naszym klimacie. Jest cos takiego mozliwe w
naszych warunkach?
Wojciech Majda (2010-01-18 21:39:15)
panika2008 termin gleba przetlumaczylem w znaczeniu ”topsoil”, czyli górna warstwa gleby. Do uprawy warzyw, czy
zbóz teoretycznie wystarczy 20-30 cm tego ”topsoil”wlasnie. Przy odpowiednim gospodarowaniu juz po jednym sezonie
takiego uzytkowania poprawa jest znaczaca. 3 sezony pozwalaja na nieurodzajnej glebie sadzic nawet drzewa. To w
chwili obecnej najszybsza metoda. Naturalnie ten proces tworzenia 1 cm ”topsoil” trwa okolo 1000 lat. W tradycyjnej
uprawie nawet takie tempo jest niemozliwe do uzyskania.
Terra preta to znane mi pojccie. Opiszc ta kwestic szerzej w platnych newsletterach. W skrócie powiem tylko, ze
trzeba trzymac wcgiel w beczce/pojemniku z moczem przez kilka tygodni i potem wyrzucic to na pole.
Roslina bardzo ekspansywna, która ja bcdc uzywal do rekultywacji jest kudzu - olownik latkowaty. Wiaze równiez
azot atmosferyczny, jest cenna roslina paszowa, zarówno czcsci zielone jak i klacze. Jesli natomiast z rekultywacji nic
nie wyjdzie, to mozna uzyc korzen kudzu by wyleczyc sic z alkoholizmu :D
W kazdym z tych systemów chodzi jednak o zwickszenie poziomu materii organicznej, materia organiczna to glównie
wcgiel, wicc mozna uzyc go jako substytutu.
mopel44 (2010-01-25 13:58:46)
badalem temat i publikacje o metodzie podaja w zrodlach ksiazke : The Harmonious Wheatsmith by Mark Moody -
mozna ja kupic on-line - najtaniej widzialem za 4,5 $ , nie kupuje jednak bo znajomy odmowil mi wykonania testu a
ciocia jest juz wiekowa , nie nauczy sie nowych sztuczek. Moze jak ojciec i o ile te ziemie przejmie sprobuje :)
Wojciech Majda (2010-01-25 15:19:22)
Trochc szkoda, no ale nie da sic ukryc, ze to wielka nowosc jest, wicc pewna doza konserwatyzmu jest zrozumiala. No
miejmy nadziejc, ze jednak ziemia bcdzie w Waszych rckach.
mopel44 (2010-02-11 07:18:53)
http://pacovercrop.ning.com/profiles/blogs/new-highboy-cover-crop-se eder
Wojciech Majda (2010-02-11 08:04:12)
Ciekawy filmik. Szkoda tylko, ze nie pokazali jak wyglada pole po scicciu kukurydzy zaraz.
mopel44 (2010-02-11 08:41:57)
chodzi Panu czy jest tam koniczyna ? Wlasnie w metodzie p.Bonfils’a opis mowi ze nasiono jest ” pressed ” do gruntu.
Wiec taka metoda jak Hi-boy nie odpowiada tej metodzie.
tutaj ciekawe o okrywce i jej wlasciwosciach :
http://www.attra.org/attra-pub/PDF/covercrop.pdf
jak rowniez i :
http://www.sare.org/publications/bsbc/bsbc.pdf
bardzo duzo darmowych opracowan i ksiazek jest o cover crops - tego trzeba szukac a nie no-till. pozdrawiam
183
m.
Wojciech Majda (2010-02-11 11:13:18)
Chodzilo mi o to jak wysokie jest to zytko zaraz po scicciu kukurydzy. Dzicki za wartosciowe linki :D
Przemeyslaw Dereszewski (2010-02-20 15:27:56)
Czy stosujac uprawc bez orania trzeba stosowac plodozmian?
mopel44 (2010-02-20 15:38:31)
A tak wracajac - to najgorsze jest sadzenie ! kulki nasienne ? co wlasnie z tym ”pressed” do gruntu - odnosnie ziaren
;/ sadzenie mechaniczne wydaje sie wrecz niemozliwe, reczne rowniez klopotliwe. Hi-boy - ten seeder z filmiku ktory
wkleilem , nie da rady przy koniczynie - czy sie myle ? pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-02-20 16:36:59)
@ Przemeyslaw Dereszewski
Juz stosowanie koniczyny jest swego rodzaju plodozmianem. Jesli daloby sic wplesc w to równiez inne rosliny, to byloby
to na pewno bardzo korzystne. Niestety nie znam sic bardzo na tym, jeszcze calej ksiazki Fukuoki nie przeczytalem.
@mopel44
Moze byc problem z Hi-boyem. Waga nasiona nie jest na tyle duza, ze bcdzie w stanie ”wbic” sic w glebc, jesli bcdzie
na niej jakas okrywa.
Kulki nasienne sprawia, ze nie bcdzie potrzebne ich wciskanie do gruntu, poza tym sa na tyle ciczkie, ze na pewno
trafia na ziemic, a nie zatrzymaja sic np. na lisciu koniczyny.
Anonymous (2010-02-21 16:09:47)
Czy mozna do zwozenia plonów z pola uzywac koni i wozu konnego? nie bcdzie to zbytnie jak na ta metodc ugniatanie
ziemi?
I jeszcze jedno pytanie jesli mozna, to zalózmy ze kupujemy pole, na nim sciernisko jest, to czy trzeba jakos przygo-
towac teren do uprawy ta metoda?
Anonymous (2010-03-01 00:01:49)
Jak wytlumaczyc fakt, ze metoda uprawy dajaca plon pszenicy 15t/ha, który jest ewenementem na skalc swiatowa,
nie zostal rozpowszechniony?
Próbowalem znalezc jakies opisy badan albo doswiadczen osobistych rolników, po polsku i angielsku.. Niestety, inter-
net milczy na ten temat. Widnieja jedynie te same wersje powyzszego artykulu, entuzjastyczne i baardzo teoretyczne.
Pod linkiem http://overclover.com/CerealsOverClover.html
znajduje sic jeden opis stosowania tej metody, bez rezulatów (pszenica wyklosila sic w tym samym roku - przed zima).
k.
Wojciech Majda (2010-03-01 08:56:13)
@Anonimowy
Wydaje mi sic, ze taki kon nie powinien powodowac zbytniego ubicia gleby, wicc sic nadaje. W sciernisku trzeba
bcdzie wysiac koniczync. Wydaje mi sic, ze nie wystarczy wysiac koniczync w pierwszym roku. Zaznaczc tylko, ze
ja ta metoda pszenicy nie uprawialem (zadna metoda nie uprawialem:) To jest metoda nowatorska, u nas jeszcze nie
sprawdzona. Wydaje mi sic, ze w tym roku powstanie kilka takich poletek doswiadczalnych.
@k.
Ja widzc kilka potencjalnych powodów:
1.Nalezy zadac sobie pytanie ”kto korzysta”. Jaki interes maja firmy agrochemiczne, produkujace traktory itp w tym
by promowac ta metodc?
Dlaczego np. Bawelna BT zrobila taka furorc w Indiach mimo, ze przyczynila sic do bankructwa i samobójstw wielu
184
rolników? Monsanto i inne firmy rolnicze posiadaja po prostu duzo lepsze kanaly dystrybucji.
2.To jeszcze duza nowosc
W artykule o tej metodzie znalazlem odnosnik do tego raportu - pisza, ze podobne rezultaty (jeszcze nie czytalem)...
http://www.cimmyt.org/english/docs/tech pubs/plantsyswheat.pdf
Wkrótce zaladujc na chomika kilka artykulów Bonfilsa. Tlumaczy od strony fizjologii pszenicy co i jak.
mopel44 (2010-03-01 11:27:24)
Mam gdzies dane dotyczace wiazania azotu przez zywa okrywke - koniczyna biala zapewnia ponad polowe wiecej niz
sypia nawozow w UK.
Rekord swiata ciagnikiem NEW holland wykazal 10,2 t/ha.
Nalezy zwazyc iz - bodaj w tabeli w linku podanym przez autora jest ta informacja - klosow wypada wiecej na m2 niz
przy normalnej uprawie.
Sa wieksze. Ziarna sa duzo wieksze i ciezsze.
Oceniam ze jest to jak najbardziej mozliwe ale na pewno nie w pierwszym roku.
Zgodne jest to z angielskojezyczna fizjologia pszenicy P.Bonfilsa.
Ok - niech bedzie 10 ton - to i tak super wynik przy braku potrzeby nawozenia , orania i oprysku? Zgodzi sie Pan
Anonimowy ?
@WM : czy przy takim wieloletnim stosowaniu pszenicy na danym terenie wystapi mikroryza ? Nie znalazlem szer-
szych opracowan szczepienia mikroryza pszenicy. Co Pan o tym mysli ?
Pozdrawiam
mopel44 (2010-03-01 11:34:29)
Anatomia pszenicy dostepna jest w sieci za free , nie wiem tylko czy to calosc czy nie.
Nalezy popatrzec kto robi na czym biznes ?
Firmy prosukcyjne na sprzecie - w tej metodzie potrzeba mniej sprzetu.
Firmy energetyczne na ropie / smarach.
Monsanto na GMO .
A Pan Bonfils anatomie dal za darmo w sieci - a druga swoja ksiazke o pszenicy sprzedaje za smieszne 4funciaki - kto
ma biznes ?
Pozatym problemem w tej metodzie jest sadzenie - zbior moim zdaniem mozna rozwiazac.
Bez wsparcia producentow sprzetu mozna zapomniec o tej metodzie na wieksza skale.
Wojciech Majda (2010-03-01 16:48:26)
Myslc mopel44, ze istotna kwestie poruszyles.
Jezeli chodzi o mikoryzc w przypadku pszenicy to zapewne z czasem sic pojawi. Zarodniki grzybów mikoryzowych
sa w glebie, tylko zwykle w bardzo malych ilosciach. Jesli zapewnimy odpowiednie warunki (zwlaszcza nie bcdziemy
uzywac fungicydów i nie bcdziemy orac) to z czasem sic ona rozwinie samoczynnie.
Podobnie jest z drzewkami owocowymi. Nie trzeba ich szczepic mikoryza - wystarczy zapewnic warunki w jakich grzyby
mikoryzowe ”maja dobrze”i same sic pojawia. Zwykle jednak w warunkach ogrodu mozna to poprawic poprzez szczepi-
enie grzybnia grzybów jadalnych - wtedy mamy dodatkowy plon.
Motylkowate w runi pastwiska wiaza wg ksiazki ”Lakarstwo” Macieja Rogalskiego od 100 do 270 kg azotu na ha.
Najwyzsza wydajnosc wykazuje lucerna - w zasiewach monokulturowych dochodzi do 600kg.
Srednio na 1 % udzialu koniczyny bialej w runi pastwiska wiaze 3-5kg na ha.
Na 1 ha pszenicy wali sic gdzies do 150 kg azotu (wiccej nie jest uzasadnione ekonomicznie). Chyba okolo polowa z
tego jest bezposrednio wykorzystywana przez pszenicc.
Takze teoretycznie wystarczy :)
P.S. Nie panujmy sobie, ja w tym miesiacu mam 24 urodziny. Jeden z moich znajomych mówi, ze ”panów wybili
komunisci” inny znowuz ”na pana to trzeba miec pieniadze i wyglad” Ja co najmniej jednego jeszcze nie mam;)
185
mopel44 (2010-03-01 22:38:32)
Tak , poziom przy bialej jest bardzo duzy - jednak w metodzie Bonfilsa okres wegetacyjny jest dluzszy - wiecej moze
wykorzystac - do tego jezeli juz mikroryza bedzie w glebie - naprawde efekty moga zaskoczyc. Zapomnialem dodac ze
nalezy zwrocic uwage iz sciolka i lepsza gleba lepiej przytrzyma wode poczawszy od stopionej ze sniegu - co samo w
sobie da dodatkowego ”kopa”.
Tabela opisujaca fizjologiczne cechy pszenicy jest troszke ubozsza w przytoczonym linku niz w pdfie.
No i nalezy nadmienic ze zastrzega on by stosowac specyficzne gatunki pszenicy.
Jestem bardzo ciekaw efektu - niby jakies malzenstwo bada te metode - jest stronka w sieci - trzeba by sie z nimi
skontaktowac.
Wojciech (2010-03-02 07:51:22)
Móglbys podac linka do strony tego malzenstwa?
mopel44 (2010-04-26 10:57:19)
E ten firefox, odpowiedziale juz raz ale nei zamiescilo. to strona overclover.com.pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-04-27 19:49:23)
Dzicki
mopel44 (2010-05-01 16:08:47)
to tam trudno wyszukac - http://overclover.com/COC-2008.html
Anonymous (2010-05-02 13:48:37)
intrygujaca metoda, ale trzeba ja sprawdzic i dopracowac na wlasnym terenie i z dostcpnymi odmianami. Myslc, ze
mozna sprawdzic nawet na niewielkich poletkach i zasiac (wcisnac) rccznie w istniejaca koniczync (lucernc czy inne
motylkowe) sprawdzajac warianty zagcszczenia, terminu, odmiany i pielcgnacji. Jesli potencjal jest 15 t/ha gra warta
swieczki. Potem zbudowanie siewnika nie powinno byc wielkim wyzwaniem.
Testowalem metodc fukuoki na swoim terenie - jest bardzo zawodna powód nieregularne opady deszczu. Na wyspie
Sikoku gdzie przez lata Fukuoka dopracowal sic swojego systemu sa regularne pory deszczowe, które pobudzaja
otoczkowane w glinie nasiona do kielkowania i wspieraja zakorzenienie sic mlodej siewki i wzrost. U nas niestety
czcsto nie kielkuja, lub po wykielkowaniu zasychaja.
Anonymous (2010-05-02 14:02:42)
Cos mi tu nie pasuje
Konwencjonalne Bonfils
Roslin na m2 350 1.5-4
Zdzbel na roslinc 0-3 100-150
Klosów na roslinc 12-15 35
jesli dobrze rozumiem to z jednego ziarna wyrasta jedna roslina. W fazie krzewienia wyrasta kilka zdzbel, które w
fazie kloszenia zakonczone sa klosem. Wicc od biedy jest fizycznie mozliwe, ze klosów bcdzie mniej niz zdzbel chociaz
malo prawdopodobne ze ich 100 - 150 da 35 klosów. Ale jak wytlumaczyc, ze na 0 - 3 zdzblach bcdzie 12 - 15 klosów?
Wojciech Majda (2010-05-10 21:29:04)
@Anonimowy 1
Bez testów rzeczywiscie sic nie obcdzie. Dzicki za informacje nt. Twoich rezultatów z ta metoda.
@Anonimowy 2
Mozliwie, ze zle przetlumaczylem ten fragment:
”Conventional Bonfils
Plants/m 350 1.5-4
Ears/plant 0-3 100-150
186
Earlets/plant 12-15 35
Grains/ear 20-30 40-60
Weight of grains Low High”
Przyznam sic, ze nie bylem pewien tego, czy to dobrze tlumaczc a w slownikach które posiadam/internetowych ni-
estety nie ma tlumaczenia tych slów.
Aleksander (2010-07-03 01:59:10)
Czesc wszystkim:)
Zaciekawila mnie metoda Bonfilsa, bo wlasnie na moim picknym >10-arowym trawniku stoi 30-40 cm wody gruntowej,
która wyszla podczas wysokiej fali na Wisle i zmusila mnie do szukania sposobów na nowe zagospodarowanie terenu.
Gleba jest wislana, wicc bardzo dobra choc specyficzna (gliniasta), ale nie mam czasu na uprawianie, wicc dotychczas
byla tam po prostu trawa (plus ogródek i ziemniaki na wlasne potrzeby). Z tego powodu, jak i poniewaz nascie lat
wczesniej byla w tym miejscu szkólka iglaków, ziemia jest mocno zakwaszona, a gnijaca trawa ja zapewne jeszcze
bardziej dokwasi.
Tak wicc ewentualne dzialania w zakresie permakultury bcdc mógl zaczac dopiero w przyszlym roku, czyli mam caly
rok na naukc i przygotowania.
W internecie znalazlem ciekawy link, którego chyba tutaj jeszcze nie bylo:
http://www.permies.com/permaculture-forums/1568
0/permaculture/fukuokabonfils-winter-wheat-method-for-chicken-feed
Pisza tam m.in.:
With a traditional system, one seed of wheat gives you an average of 375 grains of wheat.
With this alternative syste, one seed of wheat gives you an average of 6250 grains of wheat.
I suppose it is wise for most operations to plant their wheat much closer together so that it grows straight and tall
for the combine.
FYI: there are about 15,000 grains of wheat in a pound.
Czyli w skrócie: ziarno tradycyjnej pszenicy daje 375 ziaren plonu, a ziarno uprawiane wg Bonfilsa - 6250 ziaren. Na
funt liczy sic 15 tys. ziaren, czyli >33 tys. ziaren / kg
Mozna wicc oszacowac potencjalne plony.
Pisza takze o odmianach:
- pszenica:
Regarding varieties, the Harmonious Wheatsmith by Mark Moodie specifies the following characteristics:
”Varieties pre-dating 1826, long straw, strong vegetative vigour, broad area of side-shooting, high resistance to cold,
very late maturity, pure winter type, floral initiation requiring at least 6-700ˆo T-Sum, large leaf area for better
photosynthesis, absence of carbon starvation and highly developed roots to avoid drying of immature grain, 1 part
above ground, 2 parts below.
Such varieties are; ble siegle (or Bled Siegle or Ralet); Autumn Victoria (victoria d’Automne); Prince Alber; Autmn
Chiddam; Golden Top; Dattel; Sharrif Squarehead; Poulard d’Auvergne; The Giant Squareheaded Hybrid Wheat
(tritical 1907); Schlanstedt Rye.
Trials have also begun with Dinkel; Champlein; Red Standard; Chidham Red and White Chaff (related to Chiddam?);
Squarehead Master; Percival’s blue cone; and Maris Wigeon.
- i owies:
Oats being tried include Radnorshire Sprig; land oat; ceirch du Bach; Cornish; Old Cornish and Hen Gardie.
Anonymous (2010-07-03 02:03:26)
Czesc wszystkim:)
Mam ciekawy link którego tu jeszcze nie bylo:
http://www.permies.com/permaculture-forums/1568
0/permaculture/fukuokabonfils-winter-wheat-method-for-chicken-feed
Podaja dane o wydajnosci:
187
With a traditional system, one seed of wheat gives you an average of 375 grains of wheat.
With this alternative syste, one seed of wheat gives you an average of 6250 grains of wheat.
I suppose it is wise for most operations to plant their wheat much closer together so that it grows straight and tall
for the combine.
FYI: there are about 15,000 grains of wheat in a pound.
Pisza tez o odmianach:
- pszenica:
Regarding varieties, the Harmonious Wheatsmith by Mark Moodie specifies the following characteristics:
”Varieties pre-dating 1826, long straw, strong vegetative vigour, broad area of side-shooting, high resistance to cold,
very late maturity, pure winter type, floral initiation requiring at least 6-700ˆo T-Sum, large leaf area for better
photosynthesis, absence of carbon starvation and highly developed roots to avoid drying of immature grain, 1 part
above ground, 2 parts below.
Such varieties are; ble siegle (or Bled Siegle or Ralet); Autumn Victoria (victoria d’Automne); Prince Alber; Autmn
Chiddam; Golden Top; Dattel; Sharrif Squarehead; Poulard d’Auvergne; The Giant Squareheaded Hybrid Wheat
(tritical 1907); Schlanstedt Rye.
Trials have also begun with Dinkel; Champlein; Red Standard; Chidham Red and White Chaff (related to Chiddam?);
Squarehead Master; Percival’s blue cone; and Maris Wigeon.
owies:
Oats being tried include Radnorshire Sprig; land oat; ceirch du Bach; Cornish; Old Cornish and Hen Gardie.
Wojciech Majda (2010-07-06 22:35:00)
Dzicki Aleksander za wklejkc.
Aleksander (2010-07-08 23:05:50)
Ciekawi mnie sprawa roku 1826, tj. ze odmiany musza pochodzic sprzed tego roku.
Czy to data graniczna upowszechnienia nawozów sztucznych (po której jak przypuszczam powstawaly odmiany z
nawozami wbudowanymi w metabolizm), czy tez cos innego?
Gdzie w Polsce mozna kupic takie odmiany?
Wojciech Majda (2010-07-10 18:17:31)
Gdzie mozna kupic takie odmiany nie mam pojccia niestety. Dlaczego autor wybral datc akurat 1826 nie wiem
dokladnie. Jednak ja wiazalbym to ze stosowaniem guana a nie nawozów sztucznych (których powstanie i stosowanie
na szeroka skalc to raczej druga polowa XIX w.
Odmiany zbóz z nawozami wbudowanym w metabolizm, to raczej dopiero kwestia przyszlosci (GMO).
jackommm (2010-09-29 01:12:56)
Metoda Bonfilsa mnie równiez zaintrygowala. Od roku mam pole 26a II klasy w wiekszosci (choc klasy jak Wojtek
wczesniej zauwazyl nie wiele znacza) Zeszlej jesieni zasialem bezposrednio w sciernisku recznie biala koniczyne - polowe
pola 13a , gesciej niz sugeruje bonfils (aczkolwiek nie wiem czy jest taka koniecznosc). Druga polowe na wiosne plytko
zaoralem wysialem koniczyne , a potem pare innych upraw. Koniczyne skosilem co najmniej raz , niekiedy wiecej.
Efekt koncowy - pole jest pokryte w wiekszosci dywanem bujnej, grubej koniczyny i wiecej koszonej tym lepszej.
Chwasty lacznie z perzem i 2 arami zasadzonych poziomek zostaly mocno zagluszone.
Dodatkowe obserwacje:
1.przy sianiu w sciernisku dobrze jest rownomiernie rozprowadzic pozostala slome. tam gdzie bylo jej grubo koniczyna
slabo rosla
2.jesienna koniczyna nie dala jeszcze wiekszych efektow nawozowych(na wiosne lato). Sadzilem w nia pomidory, dynie,
ogorki i inne - wszystko roslo marnie - wyrazny brak azotu tudziez innych skladnikow(A pole I i II klasa!!! :) )
zobaczymy w przyszym roku...
3.Jedynie w miarc udaly sic marchewki, bób, rzodkiew biala, salata, drobne fasolki
188
Wysialem tydzien temu 2 garsci pszenicy tak na probe czy cos wyjdzie na wiosne ( ale to taka byle jaka pszenica i
siana pozno wiec d
alem sobie spokoj z odstepami)
Na wiosne skosze konicz i wysieje troche jeczmienia a moze i innych zbóz...
Jesli chodzi o datc 1826 to powstala wtedy pszenica Noah - krzyzówka zimowej odmiany rodem z pónocnej Afryki
ze sródziemnomorska odmiana wiosenna - jak pisze Bonfils w ”Fizjologii pszenicy”. Dzisiejsze odmiany wywodza sic
wasnie z Noah. Brak im cech stricte zimowej pszenicy
Z kupowaniem tych odmian jest problem..Byc moze bank genów móglby odpalic 100 ziarenek...Bede jeszcze szukal...
pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-09-29 12:28:23)
Dzicki za komentarz!
Dlaczego systemy permakulturowe musza byc wydajniejsze niz tradycyjne rolnictwo.
(2010-01-18 10:47)
[1]
Od przebisniegów mozemy nauczyc sic, jak nie kopac sic z koniem...
Dzisiejszy post ma dosc odwazny, by nie rzec arogancki tytul. Mam nadziejc, ze po jego przeczytaniu bcdziesz
równiez tak uwazal.
Zacznc od poczatku, czyli energii.
Zdecydowana wickszosc energii, która czlowiek ma do dyspozycji jest to energia sloneczna w jednej albo
drugiej formie. Wcgiel, ropa, czy gaz ziemny, to przeciez nic innego jak ”zasoby” energii slonecznej z
przeszlosci. Wykorzystujac paliwa kopalniane korzystamy z energii slonecznej, która setki milionów lat
temu pradawne rosliny (i nie tylko) przerobily na wcgiel lub wcglowodory. Jako, ze sa to zasoby nieodnaw-
ialne
mozna zalozyc, ze kiedys sic skoncza. W niektórych rejonach swiata juz to nastapilo tzn. skonczyly sic
zapasy paliw kopalnianych na danym obszarze. Zostaly zuzyte, spalone i nie wróca wiccej (w ludzkiej skali
czasu), koniec.
Nasze zycie opiera sic na energii. Energia ta moze pochodzic z paliw kopalnianych (wcgiel, ropa...) jed-
nak zasoby te jak wiadomo kiedys sic skoncza. Zródlem energii dla tych nosników energii (poza uranem)
bylo slonce. Wspólczesny swiat zyje zatem na energetyczna ”krechc”, z rolnictwem jest podobnie. Wzrost
produktywnosci w rolnictwie zostal osiagnicty glównie poprzez nawozy sztuczne, do których zuzyto paliwo
189
wytworzone miliony lat temu.
Co staloby sic z wydajnoscia, gdyby nie nawozy sztuczne i paliwo do traktorów?
Nie twierdzc, ze nie nalezy wykorzystywac paliw kopalnianych, ze jest to zle z natury (nie móglbym pisac
tego bloga bez nich), nalezy je wykorzystywac odpowiedzialnie, np. do pisania bloga o permakulturze:) albo
robót ziemnych, które poprawiaja produktywnosc i sprawiaja, ze trwale zwicksza sic zyznosc gleby itp.
Jak zwykle w systemach permakulturowych staramy sic pracowac z tym, co mamy.
Co zatem mamy? Mamy slonce, które swieci caly czas. Powinnismy wykorzystac je jak najbardziej produk-
tywnie. Np. do dogrzania szklarni, domu , winorosli, brzoskwin...
Rolnictwo konwencjonalne moze sobie pozwolic na marnotrawstwo energii slonecznej, na tracenie gleby...
Niedobory przeciez zawsze mozna uzupelnic paliwami kopalnianymi, utracona glebc ”granulkami” z NPK.
Czym innym jak nie marnotrawstwem energii slonecznej jest pozostawianie pól pustymi przez okres od sierp-
nia do marca?
Na pastwisku w okresie poczatek sierpnia - koniec pazdziernika powstaje 35 % procent biomasy (w ujcciu
rocznym). Czy rozsadne byloby pozbawianie sic np. 1/3 ciepla z kolektorów slonecznych? Najwyrazniej
jednak mozemy sobie pozwolic na niewykorzystywanie tego, jestesmy energetycznie ”bogaci” a przynajmniej
praktyki rolnicze przystosowane sa do tego, ze dysponujemy bogatym zródlem energii.
Jakie jest zatem alternatywne, permakulturowe rozwiazanie?
Zboza jednoroczne produkowane [2]Metoda FUKUOKA-BONIFILS,
[3]uprawa zbóz wieloletnich i przede wszystkim [4]lesny ogród, czy na wicksza skalc [5]agrolesnictwo.
Dlaczego te systemy lepiej wykorzystuja energic sloneczna? Poniewaz produkcja zachodzi w nich gdy tylko
jest odpowiednio cieplo. Na zwyklym polu zyta czcsto gleba jest gola, czyli padajace promienie sloneczne
nie sa przetwarzane na biomasc. W lesnym ogrodzie natomiast wykorzystuje sic rosliny, które rozwijaja
sic zanim nawet drzewa wydadza liscie. Zazwyczaj sa to rosliny jadalne, ale mozna uzyc tez takie jak np.
przebisnieg. Roslina ta przystosowala sic do zycia w lesie. ”Wie”, ze nie dalaby rady konkurowac z drzewami
na wysokosc - jest przeciez smiesznie niska. Stosuje inna, równie skuteczna strategic - przechodzi wicksza
czcsc swojego cyklu zyciowego gdy drzewa nie maja jeszcze lisci, zatem nie ma problemu z dostcpem do
swiatla, substancji mineralnych i wody.
Po co kopac sic z koniem, zwlaszcza gdy ten kon jest wickszy i silniejszy? Nie lepiej go obejsc?
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Co Ty o tym myslisz?
Aktualizacja 1. Uprawa zbóz wieloletnich jest jeszcze na etapie wczesnych eksperymentów - plony w tym
przypadku sa (jeszcze) nizsze w porównaniu do uprawy konwencjonalnej.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1QuTfATiAI/AAAAAAAAAPw/DI34dCNZhos/s1600-h/Przebi%C5%9Bnieg_
przebija_si%C4%99_przez_%C5%9Bnieg.JPG
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/uprawa-zboz-jednorocznych-w-polsce-bez.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/zboza-wieloletnie-i-monsanto-w.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-agrolesnictwo.html
Ksiazka o lesnych ogrodach (2010-01-18 17:24)
Wlasnie zaczalem pisac ksiazkc o lesnych ogrodach, w zwiazku z tym prosilbym byscie w komentarzach opisali
jakie sa Wasze prosby, propozycje i zadania:) O czym chcielibyscie przeczytac, na co zwrócic uwagc. Jednym
zdaniem, czego potrzebujecie.
Goraco zachccam do komentowania, gdyz dzicki temu ksiazka ta bcdzie lepsza, bardziej wartosciowa, bardziej
odpowiadac bcdzie Waszym wymaganiom. To Wy w koncu bcdziecie za nia placic ;p wicc lepiej, by byla
tego warta!
190
Anonymous (2010-01-18 18:28:55)
Byl bym trochc ostrozny z placeniem za Twoja ksiazkc. Poniewaz wydaje mi sic, ze teoria która nam wykladasz
na blogu jest pobieznym skrótem publikacji innych osób, jestem równiez sceptycznie nastawiony do Twojego
doswiadczenia w dziedzinie Permakultury (wiedzy o naturze nie da sic wchlonac tak hop siup;) potrzeba do tego
dobrych paru lat praktyki, myslc ze doswiadczenie z Twoim wlasym, funkcjonujacym juz, ogrodem lesmym w naszym
klimacie, bylo by czyms co by mnie prekonalo do zakupu ksiazki), a chyba nie posiadasz za wiele praktyki w dziedzinie
ogrodnictwa czy rolnictwa. Jesli mam racjc, to uwazam, ze lepiej bys przetlumaczyl któras ksiazkc zagranicznych
autorów np. Mollisona.
Jesli sic mylc, to proszc naprostuj moja zblakana duszc;)
Nie negujc Twoich artykulów na blogu, sa pomocne, ale jako punkt zaczepienia.
Lepiej skorzystac z doswiadczen innych, którym sic udalo i poprawnie funkcjonuje, niz odkrywac Amerykc na nowo:)
Pozdrawiam
daek (2010-01-18 19:48:09)
Permakultura wydaje sic czyms racjonalnym, skupia sic na rozwoju gleby i roslin, zamiast na czystej eksploatacji.
Natomiast z informacji, które znalazlem wynika, ze jest to fajny sposób spcdzenia czasu na dzialce i jakis malych
projektów. Brakuje mi informacji jak ta wiedzc zamienic na cos wickszego(moze kilkadziesiat ha), i jednoczesnie
utrzymac produktywnosc wykorzystujac maszyny i technologic.
Nie wyobrazam sobie duzych gospodarstw korzystajacych tylko i wylacznie z pracy rak (wydaje mi sic, ze powyzej
pewnej wielkosci traci to sens ekonomiczny, chctnie wyslucham argumentów jesli sic mylc).
Uwazam, ze znalezienie sposobu na polaczenie permakultury z technologia bcdzie tym czym mozna zainteresowac
rolników do takiej uprawy na duza skalc.
Jak komentarz powyzej, tez chctnie dowiem sic o Twoich praktycznych projektach w naszym klimacie.
Pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-18 19:54:47)
Nie mylisz sic anonimie - moje doswiadczenie ogrodnicze jest skromne - raptem okolo roku. Wpisy tu prezentowane
zazwyczaj sa przystosowanymi na nasze potrzeby rzeczami, które inni juz stosuja. W koncu po co odkrywac Amerykc
- jak zreszta zauwazasz:) Wiedzc nt. ekologii zdobywalem juz w gimnazjum. Sic pochwalc, ze w liceum wygralem
powiatowy konkurs ekologiczny - glówna nagroda byl rower górski :D Przeczytalem setki ksiazek i tysiace artykulów na
tematy zwiazane z ekologia/ogrodnictwem/agrolesnictwem/permakultura. W dziedzinach tych czujc sic kompetentny.
Wiedzc o permakulturze da sic ”wchlonac” szybko - kurs projektowania permakulturowego to 72 godziny wykladów i
cwiczen podczas których czlowiek uczy sic sposobu myslenia, a nie konkretnych, ”magicznych” technik.
Oczywiscie doswiadczenie jest cenne - zdobywam je równiez teraz, jednak chcialbym zauwazyc, ze w pewnych kwestiach
nie trzeba miec doswiadczenia. Czy potrzeba doswiadczyc tego by stwierdzic, ze nasiono w odpowiednich warunkach
kielkuje?
Co do ksiazek Mollisona, to nie koniecznie bylaby przydatne przecictnemu czytelnikowi, gdyz duza jej czcsc poswiccona
jest zagadnieniom takim jak: pustynie, permakultura na wyspach, w tropikach, w klimacie podzwrotnikowym...
To czym bcdzie moja ksiazka to wlasnie doswiadczeniem innych ludzi z tym, ze ze skupieniem sic na klimacie polskim.
Po co mialby polski Czytelnik kupowac ksiazkc w której opisane sa techniki jak stworzyc gildic oparta o banany i
palmy daktylowe? Czy nie lepiej skupic sic na jablkach?
Po co na nowo odkrywac Amerykc?
Dzickujc bardzo za opinic i rozumiem Pana/Pani punkt widzenia. Równiez pozdrawiam.
Zeus (2010-01-18 20:08:21)
Co prawda permakultura zainteresowalem sic bardzo niedawno, ale smiem twierdzic, ze na dzien dzisiejszy nikt jeszcze
w Polsce nie ma ogrodu lesnego. Co prawda organizowane sa juz warsztaty permakultury (w okolicy Warszawy i
Lublina), w oparciu o wlasne doswiadczenia praktyczne, ale dotycza one glównie zasad ogólnych takich jak zakladanie
grzadek, uprawy warzyw itp. Nigdzie nie znalazlem informacji o tym, ze ktos w Polsce wykorzystuje staw w celu do-
191
grzania lub doswietlenia budynku, szklarni, czy tez wymagajacych tego cieplolubnych roslin, czy ma w swoim ogrodzie
Swale.
Jezeli jest inaczej to bardzo proszc o info.
Odzywalem sic przy watku dotyczacym uprawy zbóz jednorocznych w Polsce metoda FUKUOKA-BONIFILS.
Przy okazji drobne sprostowanie, jesli mogc?
Dzickujc.
We wspólczesnej agrotechnice sa znane i z powodzeniem stosowane przede wszystkim na duza skalc metody uprawy
bezorkowej, ale metody te niewiele, albo jeszcze mniej maja cokolwiek wspólnego z uprawa permakulturowa.
Reprezentujc organizacjc pozarzadowa non-for-profit, która od konca ubr. uzytkuje ok. 1,5ha dzialkc. Naszym pier-
wotnym zalozeniem bylo stworzenie ogrodu rózanego w oparciu o ekologiczna uprawc .owocowych¨ odmiany dzikiej
rózy.
Permakulturowa zasada .Minimum wysilku maksimum efektów¨, jest mi szczególnie bliska.
Na poczatek pomyslalem, ze skoro i tak mamy na dzialce kilka kilkudziesiccioletnich drzew jabloniowych (resztki pod-
worskiego sadu), to dlaczego nie spróbowac pobawic sic w gildie z kiwi, czosnkiem i innymi ziolami. I tak miclismy
zamiar posadzic drzewa od pólnocy, to dlaczego nie stworzyc ogrodu lesnego? Logiczne?
Nie dzialamy dla osiagania zysków, dlatego bez problemu ponownie zglaszam nasza dzialkc do eksperymentowania.
Na poczatek mozemy poteoretyzowac, spróbowac stworzyc zalozenia projektowe, itp. Jak bcda chctni to mogc Was
zaprosic na wizjc lokalna itp.
[1]... wspomniana dzialka ”z lotu ptaka¨
pzdr
1. http://www.2bs.pl/permakultura/2bsd.jpg
Wojciech Majda (2010-01-18 20:08:42)
@Daek
Na wicksza skalc permakultura proponuje agrolesnictwo, projektowanie Keyline, Metoda Bonfils’a i w przyszlosci
zboza wieloletnie.
Elementy, które mozna zastosowac na duza skale, to np zywoploty, drzewa paszowe, drzewa wiazace azot z powietrza...
Podsumowujac redukcja kosztów. Oszczcdnosci na np. azocie, jakie mozna osiagnac przy malej skali sa male, przy
skali kilkudziesicciu ha to robia sic powazne pieniadze.
Wkrótce napiszc post o wykorzystaniu drogi do celów permakulturowych. To równiez bcdzie mozna wykorzystac na
duza skalc.
Lesny ogród, to system odpowiedni raczej do skali przydomowego ogrodu lub malego gospodarstwa rolnego. Przy-
pomnc, ze ksiazka dotyczyc bcdzie lesnych ogrodów, a nie permakultury jako calosci:)
prosilbym zatem o skupienie sic na tej kwestii.
Oczywiscie dzickuje za wszystkie opinie - dzicki nim ten blog bcdzie lepszy.
Równiez pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-18 20:32:47)
@Zeus w Dziadowicach mialy byc latem 2009 roku warsztaty, gdzie ktos mial dawac warsztaty permakultury. W planie
bylo nauka wytyczania i budowy swale’i. Niestety z powodu zlych warunków atmosferycznych warsztaty nie odbyly
sic. Skadinad dziwne, ze dali sic pokonac pogodzie na warsztatach permakultury:) Inna sprawa, ze tam ostry rezim
wegetarianski by panowal i jeszcze np wieczorem piwka by nie dali wypic, tak po calym dniu nauki...
”Permakulturowa zasada .Minimum wysilku maksimum efektów¨, jest mi szczególnie bliska.” Mi równiez:) i chyba
kazdemu leniowi równiez;)
Zeus (2010-01-18 20:51:05)
W takim razie wcale sic nie dziwic, ze wymickli.
Po co budowac swale jak sic nie ma w planach degustacji nalewek z owoców lesnego ogrodu.
Moze to zle, ale nie interesuja mnie zadne ideologie w tym tez i te zwiazane z tworzeniem wydzielonych spolecznosci,
jak np. eko wioski. Jestem zwyczajnym czlowiekiem, cenic tolerancjc i (bio)róznorodnosc.
A ja tlumaczc sobie to tak, ze bez wymyslania tego .jak robic aby sic nie narobic¨ nijaki rozwój nie bylby mozliwy.
192
pzdr
Anonymous (2010-01-18 21:06:20)
Moze (napewno) trochc nie na temat, ale mam pytanie do Zeusa (a moze ktos inny tez dysponuje taka wiedza), myslc
ze pozostali bcda równiez zainteresowani odpowiedzia:
Jak ta dzika rózc pózniej wykozystac do wyrobu np. dzemu?
Usunelem z niej pestki, ale przy próbie usuwania wlosków z lupinki dalem sobie spokój przy drugiej sztuce.
Sprawdzalem w róznych zródlach i nigdzie nie jest nawet wspomniane, ze wloski te sa jadalne, albo niejadalne, a
niechcial bym eksperymentowac na sobie.
Wracajac do ksiazki to bylo by fajnie gdyby pojawily sic w niej glównie gildie roslin uznane jako ”typowo polskie”,
czyli uprawiane u nas od dawna, nie jestem przeciwny ”nowym” roslinom, ale chcc ich jak najmniej w moim ogrodzie,
zreszta np. kiwi z tego co czytalem nie wychodza u nas najpepsze
Pozdrawiam :)
Zeus (2010-01-18 21:20:09)
@Anonimowy
Jeszcze nie mialem nigdy takich ilosci owoców rózanych aby myslec o zrobieniu z nich konfitur. Na ten cel mozna
wykorzystac przeciez platki.
Niestety nie znam .permakulturowej¨ metody na usuwanie nasion z owoców dzikich róz. Wiem jedynie, ze nasionka te
sa jadalne. Co niektórzy tlocza z nich doskonaly olej. Trochc eksperymentowalismy z ich namaczaniem, co by wyko-
rzystac róznice ciczarów (same nasionka sa trochc lzejsze). Mozna tez pod cisnieniem strumienia wody przecisnac
nasionka przez sito. Do wyrobu nalewki, taki stopien czystosci w zupelnosci wystarcza.
pzdr
Anonymous (2010-01-18 21:51:11)
Konfitury chcialem zrobic z dzikiej rózy (tej podluznej) w malutkich sloiczkach, jako lekarstwo na zimowe przezicbienia
i nie tylko, wlasciwosci dzika róza ma calkiem sporo. Chodzilo mi konkretnie o krzemionkowe wloski (swcdza po wrzuce-
niu za koszule i potarciu:) a nie o pestki. Domyslam sic, ze sa nie szkodliwe ale pewnosci brak.
Mimo to dzicki za odpowiedz.
Pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-18 22:04:16)
Niestety nie wiem, czy te wloski sa szkodliwe, czy nie. Permakulturowe rozwiazanie tego problemu to wybór lepszego
gatunku rózy:)
Dzika róza jako tako nie jest najlepszym gatunkiem wyjsciowym do przetwórstwa, czy nawet na potrzeby domowe.
Duzo lepsza jest róza pomarszczona - ma wiccej miazszu, kótry na dodatek latwo odchodzi od pestki, mniej pestek i
wiccej witaminy C niz róza dzika. Koszt jednej sadzonki w szkólkach lesnych to okolo 30 groszy za 20-30 cm roslinkc.
http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/12/roza-pomarszczona.html
Wojciech Majda (2010-01-18 22:13:52)
Dzickujc anonim za sugestic dotyczaca ksiazki. Ja moje kiwi posadzilem latem, wicc pierwsze owoce zobaczc pewnie
za 2-3 lata. Piszac kiwi mialem na mysli mrozoodporne kiwi, czyli aktinidic ostrolistna
http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/12/mrozoodporne-kiwi-aktini dia-ostrolistna.html
Znajomy zapewnial mnie, ze smak owoców z jego ogrodu (w Polsce) byl duzo lepszy niz tych supermarketowych,
slodsze i wchodzace w melonowo-ananasowy smak:) Niestety chatc sprzedal i przeprowadzil sic, wiec przyjdzie mi
czekac na poznanie tego smaku:)
Kiwi znane ze sklepu to inny gatunek - ten rzeczywiscie byloby trudno uprawiac w warunkach polskich.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Aktinidia smakowita
Wracajac do rózy pomarszczonej pamictam, ze jadlem je jakos w pazdzierniku/listopadzie. Z tego co pamictam udalo
193
mi sic golymi rckami oddzielic od pestki miazsz, bez zadnego problemu z wloskami. Dodam, ze to juz bylo po przym-
rozkach.
Krzysztof Lis (2010-01-19 19:29:58)
Ja od takiej ksiazki oczekiwalbym przede wszystkim rozdzialu opisujacego w sposób wyczerpujacy jedna lub kilka
sciezek do zalozenia wlasnego ogrodu lesnego na przestrzeni kilku-kilkunastu lat. Czyli co po kolei sadzic, najlepiej,
jak wspomnialem, w kilku wariantach – od wariantu dla cierpliwych, ale leniwych (malo roboty, ale duzo czekania na
efekt) do wariantu dla niecierpliwych dysponujacych wolnym czasem w duzych ilosciach (efekt osiagnie sic szybciej,
ale trzeba wlozyc wiccej pracy).
Idealem byloby jakby ta ksiazka byla potem uaktualniana w razie potrzeby.
Jakby co, sluzc namiarem na swietne wydawnictwo, które mogloby chyba wydac Twoja ksiazkc. W razie czego, pisz
na priv. :)
Wojciech Majda (2010-01-19 20:25:26)
Dzicki za informacjc o oczekiwaniach. Na pewno to uwzglcdnic.
Opiszc w niej teoric stojaca za powstawaniem lesnego ogrodu, sporo o sukcesji ekologicznej. Wszystko to napisane
przystcpnym jczykiem. Czytelnik zatem dostanie nie tylko przepis na gotowy lesny ogród, ale równiez wiedzc stojaca
za tym. Bcdzie wicc rozumial dlaczego dany element jest w konkretnym miejscu i ewentualnie czym go zastapic i w
jakim czasie.
Uaktualnienia w przypadku ebooka sa jak najbardziej mozliwe i w miarc latwe. Zamierzam z tego zyc, wicc na pewno
bcdc tak czynil.
Normalnie juz piszc jak sprzedawca:)
mopel44 (2010-01-19 21:41:50)
Jaka przewiduje Pan cene - gdyz jak widac ,sa glosy ktore mowia ze nie zaryzykuja kupna :) mysle ze 40 pln to nie
ryzyko :)
Rowniez sklaniam sie ku propozycji by w opisach gildii bardziej egzotyczne rosliny stosowac jako alternatywe - np
co do m.o. kiwi zainteresowalem sie juz i na forach ogrodniczych pisza ze owocow nie dostali , o zgrozo, nie kwitly
nawet - rozumiem ze w rozwiazaniu permakulturowym duzo latwiej o owoce - duzo lepsze warunki, lecz jednak jestem
sceptyczny. Pozatym to kiwi moze padnac mimo wszystko przy mrozach niegdys normalnych w naszym klimacie -
wiec troszke problematyczne to z zalozeniami permakultury.
Wojciech Majda (2010-01-19 22:50:34)
Myslc, ze cena bcdzie wlasnie w okolicach 40 zl. Jeszcze zobaczymy ile czasu mi to zajmie (czyzbym byl wyznawca
laborystycznej teorii wartosci? :)
Oczywiscie bcda przedstawione rózne rodzaje roslin: te znane, te tradycyjne, ale trochc zapomniane (jak np. deren
jadalny) i te ”egzotyczne”.
Czego jednak bym sic nie obawial, to problemów z przemarzaniem aktinidii ostrolistnej znosi mrozy do -32 stopni,
aktinidia pstrolistna do -40 stopni.
Oczywiscie to nie jedyne ”jadalne” pnacze, które mozna stosowac w lesnym ogrodzie. Jest jeszcze nasturcja, chmiel,
cytryniec chinski...
Klimat staje sic cieplejszy - to fakt, którego nikt nie kwestionuje. Co jest dyskusyjne, to czy czlowiek jest tego przy-
czyna.
Bcdc jednak bronil roslin ”egzotycznych”, poniewaz umozliwiaja one zwickszenie plonów z naszego ogrodu. Wiele z
nisz ekologicznych jest niezagospodarowanych nawet w naturalnych ekosystemach. Skoro dysponujemy gatunkami z
calego swiata, to dlaczego ich nie wykorzystac? Jesli je uzyjemy, to nasz ogród bcdzie bardziej produktywny, a co sic
z tym wiaze bcdzie bardziej ”ekologiczny”.
Rdzenna flora Europy jest dosc uboga (w porównaniu do Azji) glównie z powodów uksztaltowania terenu, ale to temat
na odrcbna dyskusjc...
194
Juz wiem jaki bcdzie temat jutrzejszego posta:)
Droga jako struktura przeciwdzalajaca erozji, pozarom, suszy i powodzi (2010-01-19 12:28)
[1]
Kliknij na rysunek, zeby powickszyc.
Czy droga moze pelnic wszystkie ww funkcje? Moze, jesli zaprojektuje sic ja w odpowiedni sposób wyko-
rzystujac zasady [2]projektowania Keyline.
W projektowaniu Keyline i permakulturze dazy sic do tego, by wodc przechwycic w mozliwie najwyzszym
miejscu. Dlaczego?
Poniewaz im wyzej jest woda tym wicksza energia potencjalna dysponujemy. Obrazowo mozna to przed-
stawic w ten sposób:
Jesli mamy 5 kg mlotek 2mm nad czyjas glowa i go upuscimy, to osobie prawdopodobnie nic sic nie stanie
- mlotek jest nisko, wicc zawiera w sobie malo energii potencjalnej. W czasie spadania energia potencjalna
zmienia sic w energic kinetyczna, czyli przekladajac na chlopo-robotniczy:) rozum mlotek nie zdazyl nabrac
szybkosci, czyli nic lub prawie nic glowie nie zrobi.
Teraz jesli 5kg mlotek znajduje sic 20 metrów nad czyjas glowa i upuscimy go to energia potencjalna, (której
mlotek umieszczony wysoko posiada sporo) zacznie sic zmieniac w energic kinetyczna. Z glowy zatem zostanie
mokra plama*
Nie róbcie tego doswiadczenia w domu :)
Podobnie jest z woda, im wyzej jest ona magazynowana, tym wicksza energic potencjalna ona posiada i tym
wiccej mozemy z nia zrobic bez uzycia zewnctrznego zródla energii.
Zatem jesli umiescimy tamc lub staw nisko, to bcdziemy musieli uzywac do transportu wody pomp. Czy to
elektrycznych, czy wiatrowych to juz kwestia wtórna - koszta zwicksza sic i tak. Dochodzi do tego dodatkowy
element, który moze zawiesc w czasie gdy bcdziemy go potrzebowac (np. pozar).
Jesli na naszej posesji mamy wodc ”wysoko” to mozemy ja uzyc do tego by nawadniac pola, lasy, pastwiska,
sady w celu poprawy produktywnosci. O tym jak wazna jest woda nie trzeba chyba nikomu mówic...
Wodc ze stawu, czy tamy mozemy wykorzystac równiez, w czasie pozaru - po prostu bardzo silnie nawadni-
amy teren podatny na pozar. Nawet jesli nie zatrzymamy ognia calkowicie, to rosliny pobiora maksymalnie
duzo wody, dzicki czemu zwickszy sic jej procentowa zawartosc w lisciach, lodygach. Parujaca (z lisci i lodyg)
woda obnizy temperaturc pozaru, zatem istnieje mozliwosc, ze w np. lesie temperatura pozaru nie bcdzie na
tyle wysoka, ze dojdzie do pozaru koron drzew. Dodatkowo, ta nizsza temperatura znacznie utrudni postcp
pozaru i da dodatkowy czas strazy pozarnej lub dodatkowe minuty na ucieczkc.
Odpowiednio zaprojektowana droga zmniejsza równiez erozjc wodna - spowalnia splyw wody po powierzchni,
co przeklada sic równiez na zapobieganie utracie zyznosci gleby.
195
Jako, ze mniej wody splywa od razu, a duza czesc jest magazynowana, to zmniejsza sic zagrozenie powodziowe.
Droga musi miec maly spadek oraz powinna miec kanal, którym bcdzie plyncla woda do stawu. Umiejscowie-
nie stawu jest kompromisem miedzy potencjalna ”zlewnia” stawu” - im wyzej tym mniejsza ilosc wody bcdzie
splywac do stawu. Jednak tym wicksza pracc moze wykonac woda z danego stawu bez potrzeby dodatkowego
zródla energii. Najlepiej jest stworzyc kilka mniejszych jak jeden duzy.
W takim stawie mozna [3]oczywiscie cos hodowac a swiatlo, które odbija sic od lustra wody wykorzystac
do uprawy roslin cieplolubnych, lub dogrzania i doswietlenia domu. Pozary nie zdarzaja sic czcsto, ale sic
zdarzaja. Wtedy mozna wykorzystac wodc ze stawu do ratowania dobytku. W koncu nie czas zalowac ryb,
gdy plona ludzie i lasy.
Jak zapewne stali czytelnicy juz zauwazyli, to permakultura to nie jest jakas fizyka jadrowa. W projektowa-
niu permakulturowym wykorzystuje sic proste zasady fizyki i ekologii w celu stworzenia produktywnych,
bezpiecznych i trwalych siedlisk ludzkich.
P.S. Obiecujc, ze kiedys nauczc sic stosowac inne programy do tworzenia ”grafiki” niz paint ;) Znacie moze
jakies darmowe i dobre programy, takie zeby nie byly zbyt skomplikowane? Po prostu odpowiednie:)
A co Ty o tym myslisz? Jest to rozsadne?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1WXfveIWxI/AAAAAAAAAP4/aL_Dt2qsBNo/s1600-h/Droga+przeciw.png
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/keyline-designe-czyli-jak-przyspieszyc.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-akwakultura-cz1.html
Krzysztof Lis (2010-01-19 20:04:46)
GIMP do rastrowej (np. obróbki zdjcc) i InkScape do wektorowej (np. rysunki i schemaciki). Oba darmowe. :)
Wojciech Majda (2010-01-19 20:57:04)
Ten drugi juz sic instaluje, dzieki.
Anonymous (2010-09-16 20:47:34)
Na Windowsa dobry i darmowy jest Paint.NET, program ma najczcsciej uzywane funkcje z Photoshopa. Jak dobrze
sic poszuka na forum przy oficjalnej stronie programu to mozna znalezc spolszczenie.
Wojciech Majda (2010-09-16 20:52:19)
Dzicki, mam juz obydwa programy.
Powstaje Polski Instytut Permakultury! (2010-01-19 22:45)
[1]
O co chodzi?
196
Na poczatku Polski Instytut Permakultury byl pewna idea (w mojej glowie;), która urzeczywistnila sic w
formie tego bloga. Jutro idc do notariusza zlozyc tzw. oswiadczenie woli. Wolc, która bcdc oswiadczal to
chcc ufundowania Polskiego Instytutu Permakultury. Doszedlem do wniosku, ze najskuteczniej i najlatwiej
bcdzie mi propagowac i dzialac w obrcbie permakultury wlasnie w formie fundacji.
Jako fundatorowi przysluguje mi prawo wyznaczenia czlonków zarzadu fundacji. Tymi czlonkami i
czlonkiniami(zeby byc polipoprawnym:) bcdc ja (Wojciech Majda) i moja siostra (Aleksandra Majda). Sobie
wyznaczylem funkcjc prezesa:) siostra (autorka wielu ilustracji i fotografii na tym blogu) bcdzie wicepreze-
sem. Jak na razie pracujemy jako wolontariusze - mamy nadzieje, ze wkrótce sic to zmieni i bcdziemy mogli
zajac sic tym ”na pelen etat”.
Wkrótce równiez (kwestia miesiaca) nastapi przeprowadzka na inna domenc, zmienimy równiez szatc
graficzna na bardziej profesjonalna, powstanie równiez permakulturowe forum.
W planach jest równiez zakup ziemi, by wybudowac pierwsze w Polsce permakulturowe centrum demon-
stracyjne. Takie z wzniesionymi grzadkami, lesnym ogrodem w pelni, energooszczcdnym i zintegrowanym z
otoczeniem domem, zwierzctami, kilkoma przykladami systemów agrolesniczych, lasem odroslowym, sys-
temem akwaponicznym, polikulturowa akwakultura ryb... Oczywiscie z uwzglcdnieniem równiez zasad
projektowania Keyline. W skrócie z wszystkim o czym piszc na blogu:) Zadaniem centrum demonstra-
cyjnego bcdzie... demonstrowanie:) co mozna osiagnac stosujac zasady permakultury. W centrum bcda
przeprowadzane kursy z tematyki permakultury, lesnych ogrodów, uprawy grzybów, ogrodnictwa ekolog-
icznego...
Nie chce tworzyc kolejnej ekowioski, poniewaz nie odpowiadalby mi taki styl zycia i zapewne wickszosci
czytelników nie chcialaby mieszkac w jakiejs nowoczesnej komunie.
To bcdzie dobry rok, a na pewno bardzo pracowity.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1ayRqxtn5I/AAAAAAAAAQA/mpaFndxbQ-k/s1600-h/creation.jpg
197
Egzotyczne czy krajowe? (2010-01-20 12:24)
[1]
Barszcz Sosnowskiego - jedna z roslin obcego pochodzenia. Skadinad dar ZSRR dla bratniego PRLu.
Chyba kazdy ekologicznie nastawiony ogrodnik zastanawial sic kiedys nad tym, czy dobrze posadzic jest
konkretna rosliny w swoim ogrodzie. Niektóre mogly zostac zdyskwalifikowane z tego wzglcdu, ze nie sa
.rodzime¨, ¨krajowe¨, lub sa egzotyczne, inwazyjne. Przedstawic kilka ciekawych informacji...
Co to jest roslina .krajowa¨ a co egzotyczna? O ile te druga grupc latwiej okreslic to z ta pierwsza juz nie
jest tak latwo. Rosliny zawsze sic rozprzestrzenialy przy pomocy zwierzat (w tym ludzi), wiatru, czy wody.
Jeszce kilkanascie tysiccy lat temu na terenie pólnocnej polski z powodu zlodowacenia nie bylo zadnych roslin.
Czy to oznacza, ze kazda roslina tam rosnaca jest egzotyczna?
Dodam tylko, ze wickszosc (ponad 50 %) naszego kraju jest pokryte roslinnoscia obcego pochodzenia. Bo
czyz krajowym, czy rdzennym mozna nazwac
pszenicc, zyto, owies pochodzace z Azji?
Ziemniaki, pomidory, kukurydza, tyton, dynia pochodza z Ameryki Poludniowej i Pólnocnej
Len pochodzi z Afryki
Nawet nasza jablon domowa nie jest polskiego (czy nawet europejskiego) pochodzenia.
Jak zatem wygladalby polskie sady, pola, czy ogrody bez tych roslin? A przede wszystkim jak produktywne
bylyby?
Wiele szumu wywolywane jest, ze jakas roslina jest nie tutejsza, ze jest roslina inwazyjna. Slowo .inwazja¨
wiaze sic z silnym nacechowaniem emocjonalnym.
Tlumaczy sic, ze wypiera rodzime gatunki roslin. Prawda jest natomiast, ze ekosystemy zmieniaja sic, i z
czasem dostosuja sic do wszystkich nowych roslin i innych organizmów.
Ten czas szacuje sic srednio na 300 ÷ 500 lat. To duzo liczac ludzka skala czasu, ale bardzo malo w skali
natury.
Stosunkowo niedawno w Polsce pojawil sic szrotówek kasztanowcowiaczek ÷ owad zywiacy sic liscmi kasz-
tanowca zwyczajnego (popularnie zwanego kasztanem), niektóre dane donosza, ze niektóre gatunki ptaków
(glównie sikory) zaczynaja sic nim zywic. To w taki sposób wytwarza sic naturalne wiczi micdzy gatunkami.
198
Gdy zwicksza sic dostcpnosc jakiegos typu pozywienia, po jakims czasie pojawiaja sic jego amatorzy.
W celu ochrony kasztanowców (i nie tylko) warto wicc instalowac budki lcgowe dla ptaków dostosowane dla
sikor, oraz dokarmiac je zima wykladajac sloninc lub nasiona oleiste (slonecznik, konopie...) Tak przy okazji.
Kasztanowiec zwyczajny równiez nie jest roslina pochodzenia polskiego...
Zatem czy ogród ekologiczny moze zawierac takie .egzotyczne¨ rosliny? Moim zdaniem nawet powinien.
W dzisiejszych czasach dysponujemy roslinami z praktycznie kazdego miejsca, latwo wicc mozemy dostac
rosliny z podobnych stref klimatycznych jak klimat Polski, jednak znajdujacych sic na .drugim koncu swiata¨
(Japonia, Chiny, Chile, Argentyna, Stany Zjednoczone, Kanada).
Równiez duzy potencjal w dostarczaniu uzytecznych roslin maja kraje dawnego Zwiazku Radzieckiego:
Ukraina, Kazachstan, Mongolia, Rosja.
Dzicki temu mozemy sprawic, ze nasz ogród bcdzie bardzo produktywny. Bo ogród prawdziwie ekologiczny
to ogród, który dostarcza nam duzej ilosci pozywienia.. Sprawa staje sic bardziej jasna, gdy uswiadomimy
sobie, ze rolnictwo jest jednym z glównych przyczyn zanieczyszczenia srodowiska. Grunty rolne zajmuja w
Polsce niemal 60 % powierzchni. Jesli wokól naszego domu bcdziemy uprawiac tylko rosliny ozdobne, czy
bcdziemy chcieli stworzyc maly rezerwat dzikiej przyrody to bcdzie dobre dla przyrody...lokalnej. Jednak
warzywa i owoce, które bcdziemy spozywac bcda musialy gdzies rosnac. Najprawdopodobniej zas bcda rosly
w sadach, polach monokulturowych, w których stosuje sic herbicydy, fungicydy, nawozy sztuczne. Do tego
dochodza zanieczyszczenia, które powstaja w trakcie transportu.
Uprawiajac nasz ogród w sposób zgodny z natura przyczynimy sic do tego, ze bcdzie on zarówno produkty-
wny jak i przyjazny dla natury.
Tresc wpisu pochodzi z mojej ksiazki ”Ogród bez chemii”, która ukaze sic w tym tygodniu (mozliwe nawet,
ze jutro).
A Ty co teraz myslisz o uprawie mrozoodpornego kiwi i pomidorów w swoim ogrodzie?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1boTiNl6hI/AAAAAAAAAQI/v-ZcS_RErkU/s1600-h/Barszcz+Sosnowskiego.jpg
Anonymous (2010-01-20 16:29:26)
Mam wrazenie ze ten post jest wynikiem moich paru komentarzy.
Ile ludzi na swiecie tyle punktów widzenia, w tym niemal kazdy ma swoja racjc. Idealem byl by zloty srodek. Przed-
stawic zatem mój punkt widzenia, mozecie sic zgodzic lub nie.
Nie negujc wprowadzania nowych roslin do naszych ogrodów ani naszych krajobrazów, ale odnoszc wrazenie ze zbyt
wiele uwagi przywiazujesz do wprowadzania ”egzotycznych” roslin do naszych ogrodów. Mamy wiele odmian owoców,
warzyw itd., które juz dawno przystosowaly sic do naszego klimatu. Sa one mocno odporne na nasze warunki kli-
matyczne, choroby, a i szkody wyrzadzone
przez szkodniki nie czynia tak wielkiego spustoszenia jak dla nowych odmian. Moim zdaniem na sam poczatek
powinnismy wprowadzac ”nasze krajowe” rosliny, tworzyc gildie z nimi, a ”egzotyczne” powinny byc brane pod uwagc
na drugim planie. Borówka nie ma u nas wielu wrogów (szkodniki, choroby) przez co nadaje sic do uprawy ekolog-
icznej, ale jak pisalem dopiero na drugi plan.
Rozumiem ze to byly uprawy na duza skalc, ale moze mimo to ku przestrodze podam co stalo sic z tysiacami odmian
kukurydzy uprawianych w Ameryce Pólnocnej, zostaly one zastapione przez jedna moze kilka odmian w tym GMO
(podejrzewam, ze te stare odmiany przepadly). Tak wicc na pierwszy plan wysuwam rodzime roslinki jak i zwierzcta,
przy okazji bcda one mogly posluzyc jako bani genów czy nasion.
Pozdrawiam Marcin.
Wojciech Majda (2010-01-20 17:03:41)
Poruszyles wazna kwestic Marcin, na która jak piszesz nie ma jednego rozwiazania.
Jesli roslina spelniajaca dana funkcjc (np. wiazanie azotu) bcdzie krajowa, to uzyjc krajowej. Jesli nie bcdzie krajowej
to nie zawaham sic uzyc jakiejs egzotycznej.
Lokalne odmiany roslin sa z reguly lepiej przystosowane do danego klimatu/gleby.
Jednak w niektórych okolicznosciach rosliny obcego pochodzenia (inne gatunki) moga byc bardziej produktywne niz
199
krajowe. Wynika to z tego, ze nie maja w nowym srodowisku wrogów.
Inna sprawa, ze ludzie przyzwyczajeni sa do jedzenia zywnosci ”egzotycznej” tzn. bananów, pomaranczy itd. Czy nie
lepiej bcdzie gdy gatunki egzotyczne bcdziemy uprawiac w ogrodzie, jak kupowac w supermarkecie (gdzie sa impor-
towane z daleka)?
Co do roslin z Ameryki. Monsanto tworzy sojc produkujaca kwasy omega 3 :|
Anonymous (2010-01-20 18:52:44)
”Co do roslin z Ameryki. Monsanto tworzy sojc produkujaca kwasy omega 3”
I tu tez mamy gotowe rozwiazanie, a mianowicie roslinc o wszechstronnym wykorzystaniu i walorach odzywczo-
leczniczych równiez zawierajaca kwasy omega 3, a jest nia juz trochc zapomniany LEN.
Ze trochc oberwalo mi sic za ksiazkc Mollisona, mam okazjc sic odegrac;) bananów i pomaranczy w ogrodzie raczej
uprawiac sic nie da -taki zarcik;)
Dopóki mam jeszcze jablka ze swojego ogrodu (jeszcze nie lesnego, ale juz nie dlugo), to staram sic nie kupowac
owoców w sklepie.
Do wiazania azotu mozna uzyc motylkowych, wypróbuje koniczync biala jako podszycie, do tego moze jeszcze bób,
groszek i fasolkc, choc nie wiem czy bcda sic same rozsiewac.
Pozdrawiam Marcin
Wojciech Majda (2010-01-20 19:23:42)
Nie potrzebnie odebrales to jako ”oberwanie” - moje intencje byly czyste niczym woda w Morski Oku pod koniec
sezonu turystycznego:)
Roslin i zwierzat zawierajacych kwasy tluszczowe omega 3 nie brakuje. Kiedys ludzie jedli dziesiatki a nawet setki
rodzajów roslin. Dzisiaj przemysl spozywczo-rolniczy zmienil to w ten sposób, ze jemy 4 rosliny przerobione na
dziesiatki a nawet setki sposobów...
Len nie jest rodzima roslina;) wartosci odzywcze ma bardzo dobre - jak pamictam by jesc go przez kilka dni to mam
pózniej bardzo ladne, lsniace wlosy:) Mózg sklada sic w duzej czcsci z tluszczy wicc na pewno dobrze na niego wplywa.
Bananów nie da sic uprawiac, ale da sic asyminc trójklapowa:) - daje on owoce o smaku budyniu bananowego.
Jakis dobry substytut pomaranczy pewnie wkrótce tez wykombinujc. Jestesmy wicc kwita:)
Mozna uzyc koniczyny, grochu, ale mozna równiez wieloletniego oliwnika wielokwiatowego, oliwnika baldaszkowatego,
czy rokitnika. Dwie pierwsze daja smaczne owoce jadalne na surowo. Zawieraja równiez kwasy tluszczowe omega 3 -
dosc rzadka cecha jak na owoce.
Anonymous (2010-02-15 23:56:54)
Gdzies czytalem , ze w Himalajach znaleziono gatunek banana ( male owoce i niesmaczny )do uprawy w naszym klima-
cie , wytrzymuje ponizej -20st. C , a wicc wiccej niz musa basjoo . Poniewaz banan jest bylina , mozna go porzadnie
przykopcowac na zimc , zeby odbil na wiosnc . Jesli to prawda , to kiedys rusza prace hodowlane i doczekamy sic
bananów do uprawy w naszym klimacie .
Podobnie jest z kameliami , sa odmiany , które moglyby przetrwac zimc w ok. Szczecina .
Cedric
Wojciech (2010-02-16 00:20:04)
Ciekawe.
Brytyjczycy w tych skrajnie poludniowych czcsciach swojej wyspy tez uprawiaja banany. Nie zeby mieli owoce, no ale
uprawiac uprawiaja :)
Potencjal rzeczywiscie jest duzy. Jest tyle owoców, które wymagaja tylko trochc uwagi i nakladów ze strony po-
mologów, czy ambitnych ogrodników - amatorów... Chociazby wymieniona wyzej asymina trójklapowa (paw paw)
Inna sprawa, ze globalne ocieplenie ma miejsce, wicc nasze mozliwosci uprawy cieplolubnych roslin sic poprawia.
Jak to spiewal Monty Python ”Always look on the bright side of life”
200
Wygodna toaleta na budowc, czyli toaleta kompostujaca cz.2 (2010-01-20 22:02)
[1]
Toaleta kompostujaca moze wygladac niemal picknie
Drugi post na temat toalety kompostujacej ([2]pierwszy jest dostcpny pod tym linkiem) bcdzie dotyczyc jej
zastosowania, oraz jak sprawic, by proces kompostowania odchodów ludzkich przebiegl... sprawnie i bezwon-
nie:)
W kluczowym czynnikiem do tego by proces ten byl szybki, latwy i przyjemny jest zadbanie o to by odchody
kompostowaly sic, czyli rozkladaly sic przy udziale tlenu i za pomoca organizmów zywych. Potrzebujemy
do tego 4 rzeczy:
-tlenu
-wody
-wcgla
-azotu
O tym jak dokladnie powinien przebiegac proces kompostowania przeczytasz [3]pod tym linkiem
Musisz wiedziec Drogi Czytelniku, ze pewne substancje staja sic wybuchowe dopiero po zmieszaniu (np. tlen
i woda). Podobnie jest z mieszaniem odchodów stalych (czytaj kupy:) z moczem. Osobno latwo jest je
”zneutralizowac”, zmieszane razem stanowia bardzo klopotliwa substancjc. Przez mocz nie przenosza sic (w
naszym klimacie) zadne choroby. W momencie opuszczenia naszego ciala jest zwykle niemal sterylny (prawie
robi jednak róznicc).
Wynika to z tego, ze mieszajac mocz z odchodami zwickszymy znacznie ilosc substancji niebezpiecznych
(wczesniej to tylko kupa;). Dodatkowo stworzymy idealne warunki do namnazania sic patogenów, gdyz duza
ilosc wody (zatem warunki beztlenowe), która jest w naszej ”mieszance” + duza ilosc pozywki to po prostu
marzenie bakterii takich jak E. Cola.
Jakie jest zatem rozwiazanie?
Oddzielac obydwa surowce:) u zródla, czyli miec specjalne siedzisko w którym odchody spadaja w dól, a
mocz odprowadzany jest do innego miejsca.
Zwykle kupc zasypuje sic trocinami po kazdym uzyciu (zamiast splukiwania toalety)
201
Mocz jest odprowadzany na baloty slomy lub trociny (kazdy inny material bogaty w wcgiel bcdzie dobry).
Pisuary dla mczczyzn sa duzo latwiejsze do zbudowania - wystarczy ustawic kostkc slomy:)
Istnieja systemy w których wybiera sic kompost, istnieja równiez systemy w których sic go nie wybiera -
teren wokól toalety obsadza sic wierzba oraz zywokostem. Obie rosliny sa bardzo zarloczne jezeli chodzi o
mikro i makroelementy a zwlaszcza o azot.
Toaletom z których wyjmuje sic kompost zwykle pozwala sic lezakowac okolo roku po ostatnim uzyciu.
Zapewnia to dodatkowa redukcjc potencjalnych patogenów. Zwykle kompost z toalety kompostujacej wyko-
rzystuje sic do nawozenia roslin, których jadalne czesc nie maja kontaktu z gleba. Nadaje sic zatem pod
jablonie, grusze, maliny...
Toalety kompostowe sa bardzo dobrym rozwiazaniem w przypadku budowy. Dzicki nim zaoszczcdza sic
pieniadze na wynajmie toi-toi i watpliwej przyjemnosci czyszczenia tej jednostki. Autor korzystal przez 2
tygodnie z takiej toalety kompostujacej - nie bylo nigdy zadnych przykrych zapachów. Z 2 jednostek ko-
rzystalo 15 osób.
[4]
Istnieja prostsze wersje - budowlane
A Ty co o tym myslisz?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1dvhAKuO8I/AAAAAAAAARI/3KXBQJMT9Ys/s1600-h/Toaleta+kompostuj%C4%
85ca+deluxe.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/toalety-kompostujace-cz1.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/idealne-proporcje-czyli-kilka-sow-o.html
4. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1dvvV4MCvI/AAAAAAAAARQ/Ja6HXa0VkHE/s1600-h/Composttoilet.jpg
bosastopa (2010-02-19 18:39:27)
Toaleta kompostujaca winna byc kucana, gdyz jest to pozycja najlepsza. W latach 60 tych byly ogólnie
obowiazujace.Obecne muszle <koncertowe? sa nieergonomiczne.
Anonymous (2010-03-03 20:26:23)
Kucajac? Jak wtedy zapobiec wpadnicciu kupy do spodni spuszczonych na kostki?
Wojciech Majda (2010-03-03 21:28:33)
To co bosastopa pisze to prawda.
Proszc zwrócic uwagc na pierwsze zdjccie - kibelek taki jest bardzo niski, poza tym jest w nim taki podnózek - wszys-
tko to sprawia, ze pozycja jest bardziej fizjologiczna a co za tym idzie... Czlowiek przystosowany jest do wyprózniania
sic w pozycji kucajacej - nogi mocno podgicte, w jamie brzusznej jakby ciasniej, wicc latwiej sic zalatwic. Siedzac
na przecictnym WC nogi sa pod katem 90 stopni, wtedy w jamie brzusznej jest wiccej miejsca, dlatego trzeba sic
dodatkowo wysilic.
Kiedys pracowalem w branzy medycznej i prowadzilem cwiczenia lecznicze podczas praktyk.
Gdy osoby mialy problem z zaparciem to zalecane byly ”brzuszki”, przysiady itp. Gdyz to pobudza perystaltyke jelit...
Mam nadziejc, ze to co napisalem kupy sic trzyma;) ?
Anonymous (2010-03-04 15:22:22)
Tak, wszystko jasne :) Czyli zwykla domowa muszla klozetowa równiez jest ergonomiczna - bo mozna podciagnac nogi
pod tylek, ulozyc je po bokach muszli. A plecy pochylic.
Chyba ze znowu spodnie owinicte wokól kostek nie pozwola na ergonomiczna pozycjc ;)
202
Czyli, reasumujac, toaleta ze zdjccia ponizej artykulu (slawojka) ma nie najlepszy ksztalt pod wzglcdem ergonomii.
Ale bcdzie chronila opuszczone spodnie przed zabrudzeniem.
cedric (2010-04-12 00:01:33)
W temacie toalety znalazlem cos takiego
http://ekoblogia.pl/kombi-z-sanitariatow-nawet-do-kawalerki
cedric (2010-04-12 00:37:25)
I jeszcze jeden model
http://ekoblogia.pl/sanitariaty-w-szufladach
Wojciech Majda (2010-04-12 09:11:12)
Czego to ludzie nie wymysla :)
Propaganda, piramida zywienia i omega 3 (2010-01-21 09:39)
[1]
Rysunek przedstawia dlaczego w USA salata jest drozsza niz BigMac. Kliknij zeby powickszyc. Piramida
na lewo przedstawia jak procentowo rozkladaly sic subwencje dla rolnictwa w USA a piramida na prawo
przedstawia zalecana (przez te sama instytucjc!) idealna, zdrowa dietc.
Dzisiejszy wpis zawierac bcdzie trochc informacji o zywnosci, ukazujacym w dosc nieobiektywny sposób
dlaczego nasza dieta wyglada jak wyglada.
Znajdziesz tutaj informacje nt:
-ustalania przez rzad piramidy zywnosciowej
-roslinach bogatych w kwasy tluszczowe omega 3, które mozna uprawiac w ogrodzie.
-jak sprawic, ze zywnosc przez Ciebie uprawiana/hodowana miala duzo kwasów tluszczowych omega 3.
Zdrowa dieta sklada sic z róznorodnych produktów w odpowiednich proporcjach.
W 1992 roku amerykanski odpowiednik naszego ministerstwa rolnictwa stworzyl cos zwanego piramida
zywienia. W obrazowy sposób przedstawia co, jak czcsto i w jakich ilosciach. Im wyzej tym mniej i rzadziej
nalezalo dany produkt jesc.
Ta pierwsza piramida (bo piramida jest zmieniana co 5 lat) na u podstawy miala produkty zawierajace
wcglowodany, pictro wyzej warzywa i owoce jeszcze wyzej. Na 3 (od dolu) poziomie zostaly umieszczone(obok
ryb i smalcu) tak straszne produkty jak orzechy, rosliny straczkowe. Na tym samym poziomie umieszczono
203
równiez produkty mleczne i jajka. Szczyt piramidy wienczy: cukier, alkohol, tluszcz. Dlaczego? Bo wg
twórco piramidy sa one zle i nie powinny byc spozywane, lub powinny byc spozywane tylko okazjonalnie.
Interesujace jest, ze twórcami tej piramidy byl departament rolnictwa a agencja ds. zywnosci i leków.
Skoro oficjalnie zalecane jest spozywanie duzej ilosci wcglowodanów, to dlaczego dziwimy sic, ze ludzie maja
problemy z cukrzyca? Pieczone ziemniaki zwickszaja poziom glukozy we krwi szybciej niz cukier (sacharoza)
W Polsce tez kiedys w dwudziestoleciu micdzywojennym rzad propagowal haslo ”Cukier krzepi”(o tym, ze
cukrzycc juz nie mówil). Dzis rzad promuje haslo ”Pij mleko bcdziesz wielki!”... O tym, ze mleko jest
niezdrowe (dla doroslych ludzi), o tym, ze zaden dorosly ssak nie potrzebuje mleka by zyc tez nie jest
mówione.
O czym sic zatem mówi?
O tym co trzeba - mamy ”mleczna górkc” - no to robimy program skierowany do dzieci, bcdziemy rozdawac
mleko w szkolach. Rozdawac to jednak nie jest dobre okreslenie, bo za to mleko przeciez ktos (podatnik) nam
zaplaci. Gdy sluchamy czyis rad nalezy wiedziec jaka motywacjc ma dana osoba/instytucja i jaki interes.
Ja nie jestem wyjatkiem - ”sprzedajc” Wam idec permakultury, chcc byscie kupili moje ksiazki, skorzys-
tali z moich uslug, zastosowali te zasady w swoich domach/ogrodach/gospodarstwach nawet nie placac mi -
posrednio przeciez bcdzie promowac to Instytut i mnie. Jakis znajomy przyjdzie i zobaczy Wasz lesny ogród,
zapyta sic jak go stworzyc a Wy wyslecie go na stronc PIP:)
Kwasy tluszczowe omega 3 sa bardzo wazne dla zdrowia czlowieka (i nie tylko). Micdzy innymi maja
wlasciwosci zmniejszajace stany zapalne. Skutecznie poprawiaja jakosc zycia osób chorych na np. reumatyzm,
artretyzm, toczen...
Jak sprawic, ze produkty, które hodujemy bcda mialy wiccej kwasów tluszczowych omega 3?
Odpowiedzia nie jest zakup soi ”podrasowanej” przez Monsanto, tylko:
Wolny wypas zwierzat. Zwierzcta zywiace sic na pastwisku produkuja wiccej kwasów omega 3. Dotyczy to
zarówno kur (wtedy jajka maja wiccej kwasów omega 3) jak i krów. Krowy daja mleko bogatsze w te dobre
tluszcze jak i wolowina zawiera duzo tego dobrego tluszczu. Wynika to z tego, ze pasza (trawa) zawiera
kwasy omega 3.
Mozna to wykorzystac do marketingu - widzialem w Kauflandzie 6 jaj o zwickszonej zawartosci kwasów
omega 3 w cenie chyba z 5 zl.
Alternatywnym zródlem kwasów omega 3 dla ludzi i zwierzat moze byc:
-rokitnik zwyczajny (owoce, olej z nasion)
-oliwnik baldaszkowaty (owoce, olej z nasion)
-oliwnik wielokwiatowy(owoce, olej z nasion)
-siemic lniane (nasiona)
-orzechy wloskie
-orzechy pekan
-orzechy laskowy
Liscie trzech pierwszych gatunków roslin zawieraja równiez duze ilosci kwasów tluszczowych omega 3,
stanowia zatem doskonale ich zródlo dla: królików, kóz, koni, krów, swinek morskich, owiec... Te trzy
rosliny sa równiez dobrymi kandydatami na zywoplot, wiaza równiez azot, urosna nawet na najgorszych
glebach. Oliwniki sa wyjatkowo odporne na susze.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1gS--KHE5I/AAAAAAAAARY/hwHFgVJueis/s1600-h/food+subs+pyramid.jpg
mopel44 (2010-01-21 16:54:44)
Witam. Wklejal pan film o jakims staruszku ktory prezentowal ogrod - nie mam na mysli p.Seppa Holzera tylko jakis
inny , nie umiem go odnalezc. Moglby go Pan przywolac ? dziekuje i pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-21 17:11:26)
http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/linki-do-zobaczenia.html
Oto on. Ten staruszek to Mollison:)
204
Dodalem równiez nowa etykietc - filmiki.
mopel44 (2010-01-21 18:30:14)
chodzilo mi o inny film, duzo starszy mezczyzna :) a jak wyglda p. to wiem :) tamten nie mial brody :)
futrzak (2010-01-22 05:29:39)
No dobrze, ale jak te rosliny wlaczyc do diety? Jakies przepisy?
Wojciech Majda (2010-01-22 08:03:26)
Zastrzegam sobie, ze nie jestem kucharzem, czytaj co zlego to nie ja:) :
rokitnik - na surowo (dla ludzi lubiacych kwasne smaki) moze byc stosowany jako zamiennik dla cytryny. Rokitnik
zasypany cukrem to jedna ze smaczniejszych rzeczy jakie w zyciu jadlem. Slodko - kwasny syrop o smaku i zapachu
ananasa i cytryny. Pychota. Jest skladnikiem wina zimowego.
Oliwniki mozna zjadac na surowo, mozna równiez je suszyc (jak rodzynki), dodajac np. do musli. Nasiona ponoc
róniez sa jadalne, ale je to lepiej wypluwac i dawac np. kurom (sa dosc twarde). Oliwniki to owoce. Nadaja sic
równiez do przetworów
Siemie lniane ja zjadam z malym dodatkiem stewii. Mielc je zawsze sam, gdyz kwasy omega 3 sa bardzo podatne na
rozklad pod wplywem swiatla, tlenu i wysokiej temperatury... Zmielone w paczce szybko traci swoje prozdrowotne
wlasciwosci.
Orzechy pekan uzywac identycznie jak orzechy wloskie.
Pozostale rosliny (orzech wloski i orzech laskowy) sa na tyle popularne, ze latwo znajdziesz je w sieci (np.google).
Innym dobrym zródlem przepisów na uzycie orzechów sa strony internetowe wegetarnianskie/weganskie. Oni tam
zwykle tworza przepisy tak, by w przepisie rózne bialka roslinne sic uzupelnialy, dzicki czemu mozna uzyskac bialko
o wyzszej wartosci niz zwierzcce.
Wojciech Majda (2010-01-22 08:05:01)
@ mopel44 Niestety nie wiem o który filmik chodzi. Moze jakbys podpowiedzial bardziej temetykc, to bym wiedzial...
Anonymous (2010-05-19 14:59:01)
proszc pamictac, ze europejczycy maja dosc stara mutacjc przystosowawcza, pozwalajaca im trawic mleko przez cale
zycie (a np na dalekim wschodzie tego genu nie maja). Nie widzc wicc powodu, by mleka nie pic - w koncu ma wiele
pozytecznych substancji, chocby latwo przyswajalny wapn.
(nie jestem mleczarzem, a nawet niezbyt mi osobiscie mleko smakuje - chyba ze swieze ’jeszcze cieple’)
Wojciech Majda (2010-05-19 21:41:48)
Jako typowy, mlody mieszczuch muszc sic przyznac, ze nie pamictam smaku surowego mleka...
Sam nie widzc powodu by pic mleko. Jego przetwory - maslo i smietana to oczywiscie co innego :) Zwlaszcza jesli
krowa karmiona jest naturalna pasza - trawa, ziolami i liscmi drzew.
Permakultura na duza skalc. (2010-01-22 08:15)
Permakultura na duza skalc.
Jeden z Czytelników zasugerowal w komentarzach, bym napisal jak permakultura moze byc stosowana na
duza (kilkudziesiat ha i wiccej), jak moze byc stosowana przez rolników dysponujacymi maszynami. O tym
wlasnie bcdzie ten wpis ÷ permakulturze na duza skalc. Jednak Czytelnicy nie posiadajacy hektarów pól,
lak i sadów równiez znajda w nim uzyteczne informacje.
Pierwsze co rolnik musialby zrobic to okreslic po co gospodaruje na ziemi. . Zwykle chodzi o osiagniccie
odpowiedniego poziomu dochodów, ot ”zeby zarobic na chleb”. Nalezy zatem albo zwickszyc przychody albo
205
zmniejszyc koszty produkcji rolnej, a najlepiej obydwie te rzeczy naraz.
Permakultura ma w obydwu dziedzinach wiele do zaoferowania.
Zaczniemy od strefy 0 czyli obejscia. Jesli rolnik prowadzi produkcjc zwierzcca powinien zadabac on o
odpowiednia temperaturc w oborze/chlewie/kurniku. Za niska temperatura powodowac bcdzie straty en-
ergii ÷ zwierzcta bcda zuzywac ja do utrzymania stalej temperatury ciala. Wickszosc z hodowanych w Polsce
zwierzat to ssaki i ptaki, sa to zwierzcta stalocieplne. Im wicksza róznica temperatury micdzy temperaturom
otoczenia a temperatura optymalna dla danego gatunku zwierzat, tym wiccej bcdzie dane zwierze zuzywac
energii na utrzymanie swojej temperatury. Oznacza to bcdzie po prostu wicksze zuzycie paszy, czyli wyzsze
koszta. Jesli zatem w oborze/chlewie/kurniku bcdzie blizsza optymalnej tym mniej paszy zuzyja nasze
zwierzcta. Prosta fizyka i biologia, no nie?
Jak zatem utrzymac ta optymalna temperaturc? Przychodza mi do glowy takie koncepcje:
Pierwsza to zainstalowanie rekuperatora, czyli wentylacji z odzyskiem ciepla. Jest to koncepcja, na która
trzeba sic trochc wykosztowac(10 tysiccy zl i w górc), jednak jest to bardzo dobra inwestycja.
Drugi pomysl to wykorzystanie roslin jako zywej izolacji. Najlepszym gatunkiem wydaje sic byc bluszcz
pospolity. Nalezy jednak zabezpieczyc inwentarz w ten sposób, by nie mial mozliwosci zjedzenia go, gdyz
jest dla zwierzat trujacy. Jest to pomysl w realizacji tani jak barszcz. Kwestia wybrania sic do lasu/parku
gdzie bluszcz rosnie i pobranie kilkunastu/kilkudziesicciu 20 cm kawalków tej rosliny. Nie potrzebuje nawet
ukorzeniacza. Bluszcz rosnie raczej wolno ÷ okolo 1m na rok, jednak po 3-4 latach bcdzie on pokrywal sciany
naszego budynku gospodarczego, czym wydatnie przyczyni sic do ograniczenia strat ciepla. Co sic z tym
wiaze zmniejsza sic koszta ponoszone na paszc, a to = wyzsza oplacalnosc = wiccej pienicdzy.
Istnieja równiez sposoby na zamianc odchodów zwierzat w paszc o wlasciwosciach podobnych do maczki
rybnej, (ale tym sposobem dzielc sic tylko podczas projektowania). Z odchodów zwierzat uzyskuje sic paszc
(dla swin, kur, nie dla roslinozerców) w ilosci 20 % wagi odchodów. Zmniejsza to zatem ilosc odchodów
(która w hodowli na duza skale moze byc problemem) i produkuje sic wartosciowa paszc.
Oddalajac sic od budynków gospodarczych dochodzimy do pól. Tutaj projektowanie permakulturowe moze
dac rolnikowi najwiccej. Przede wszystki projektowanie Keyline ÷ dzicki wykorzystaniu zasad tego typu
(magazynowanie wody wysoko, zwickszenie poziomu materii organicznej gleby, dzicki specjalnemu sposobowi
uzywania zwierzat i kultywatora). Zwickszony poziom materii organicznej w glebie = wyzsza zyznosc gleby.
Lepsze nawodnienie upraw = wyzsze plony = wiccej pienicdzy.
Mozna do poprawy kondycji gleby i zaszczepienia jej pozytecznymi organizmami uzyc aktywnie napowietr-
zonej herbatki kompostowej. Ta tajemnicza mikstura (o której bcdzie mozna przeczytac w mojej ksiazce
”Ogród bez chemii”) sklada sic glównie z wody, jednka zawiera 4 razy wiccej pozytecznych bakterii niz sam
kompost!
Nastcpnym elementem, który dobrze jest zastosowac jest zywoplot chroniacy od wiatru. Jesli zostanie za-
sadzony w odpowiedni sposób, to rolnik bedzie w stanie zwickszyc plony o kilka ÷ kilkanascie procent (nawet
z uwzglcdnieniem terenu zajctego przez ten zywoplot). Oczywiscie zywoplot moze sluzyc nie tylko jako wia-
trochron, ale równiez miejsce gdzie produkuje sic drewno, paszc...
Skoro przy wykorzystaniu zywoplotów jestesmy to nastapna ciekawa propozycja dla rolników sa systemy
agrolesnicze. Agrolesnictwo umozliwia stopniowe przejscie z uprawy roslin jednorocznych na uprawy wielo-
letnie.
Permakulturc nie trzeba stosowac od razu ”totalnie” na calym obszarze. Mozna w jednym roku wypróbowac
jakis element, np. zywoplot, jesli sic sprawdzi po roku, dwóch, to stosujemy na wickszym obszarze.
A Ty obszarniku;) co o tym myslisz?
206
Permakultura na duza skalc. (2010-01-22 08:37)
[1]
Permakultura na duza skalc.
Jeden z Czytelników zasugerowal w komentarzach, bym napisal jak permakultura moze byc stosowana na
duza (kilkadziesiat ha i wiccej), jak moze byc stosowana przez rolników dysponujacymi maszynami. O tym
wlasnie bcdzie ten wpis ÷ permakulturze na duza skalc. Jednak Czytelnicy nie posiadajacy hektarów pól,
lak i sadów równiez znajda w nim uzyteczne informacje.
Pierwsze co rolnik musialby zrobic to okreslic po co gospodaruje na ziemi. . Zwykle chodzi o osiagniccie
odpowiedniego poziomu dochodów, ot ”zeby zarobic na chleb”. Nalezy zatem albo zwickszyc przychody albo
zmniejszyc koszty produkcji rolnej, a najlepiej obydwie te rzeczy naraz.
Permakultura ma w obydwu dziedzinach wiele do zaoferowania.
Zaczniemy od [2]strefy 0 czyli obejscia. Jesli rolnik prowadzi produkcjc zwierzcca powinien zadbac on o
odpowiednia temperaturc w oborze/chlewie/kurniku. Za niska temperatura powodowac bcdzie straty en-
ergii ÷ zwierzcta bcda zuzywac ja do utrzymania stalej temperatury ciala. Wickszosc z hodowanych w Polsce
zwierzat to ssaki i ptaki, sa to zwierzcta stalocieplne. Im wicksza róznica temperatury micdzy temperaturom
otoczenia a temperatura optymalna dla danego gatunku zwierzat, tym wiccej bcdzie dane zwierze zuzywac
energii na utrzymanie swojej temperatury. Oznacza to bcdzie po prostu wicksze zuzycie paszy, czyli wyzsze
koszta. Jesli zatem w oborze/chlewie/kurniku bcdzie blizsza optymalnej tym mniej paszy zuzyja nasze
zwierzcta. Prosta fizyka i biologia, no nie?
Jak zatem utrzymac ta optymalna temperaturc? Przychodza mi do glowy takie koncepcje:
Pierwsza to zainstalowanie rekuperatora, czyli wentylacji z odzyskiem ciepla. Jest to koncepcja, na która
trzeba sic trochc wykosztowac(10 tysiccy zl i w górc), jednak jest to bardzo dobra inwestycja.
Drugi pomysl to [3]wykorzystanie roslin jako zywej izolacji. Najlepszym gatunkiem wydaje sic byc bluszcz
pospolity. Nalezy jednak zabezpieczyc inwentarz w ten sposób, by nie mial mozliwosci zjedzenia go, gdyz
jest dla zwierzat trujacy. Jest to pomysl w realizacji tani jak barszcz. Kwestia wybrania sic do lasu/parku
gdzie bluszcz rosnie i pobranie kilkunastu/kilkudziesicciu 20 cm kawalków tej rosliny. Nie potrzebuje nawet
ukorzeniacza. Bluszcz rosnie raczej wolno ÷ okolo 1m na rok, jednak po 3-4 latach bcdzie on pokrywal sciany
naszego budynku gospodarczego, czym wydatnie przyczyni sic do ograniczenia strat ciepla. Co sic z tym
wiaze zmniejsza sic koszta ponoszone na paszc, a to = wyzsza oplacalnosc = wiccej pienicdzy.
Istnieja równiez sposoby na zamianc odchodów zwierzat w paszc o wlasciwosciach podobnych do maczki
rybnej, (ale tym sposobem dzielc sic tylko podczas projektowania). Z odchodów zwierzat uzyskuje sic paszc
(dla swin, kur, nie dla roslinozerców) w ilosci 20 % wagi odchodów. Zmniejsza to zatem ilosc odchodów
(która w hodowli na duza skale moze byc problemem) i produkuje sic wartosciowa paszc.
Oddalajac sic od budynków gospodarczych dochodzimy do pól. Tutaj projektowanie permakulturowe moze
dac rolnikowi najwiccej. Przede wszystkim Keyline ÷ dzicki wykorzystaniu zasad tego typu (magazynowanie
wody wysoko, [4]zwickszenie poziomu materii organicznej gleby, dzicki specjalnemu sposobowi uzywania
zwierzat i kultywatora). Zwickszony poziom materii organicznej w glebie = wyzsza zyznosc gleby.[5] Lepsze
nawodnienie upraw = wyzsze plony = wiccej pienicdzy.
Mozna do poprawy kondycji gleby i zaszczepienia jej pozytecznymi organizmami uzyc aktywnie napowietr-
zonej herbatki kompostowej. Ta tajemnicza mikstura (o której bcdzie mozna przeczytac w mojej ksiazce
”Ogród bez chemii”) sklada sic glównie z wody, jednak zawiera 4 razy wiccej pozytecznych bakterii niz sam
kompost!
Nastcpnym elementem, który dobrze jest zastosowac jest zywoplot chroniacy od wiatru. Jesli zostanie za-
sadzony w odpowiedni sposób, to rolnik bcdzie w stanie zwickszyc plony o kilka ÷ kilkanascie procent (nawet
207
z uwzglcdnieniem terenu zajctego przez ten zywoplot). Oczywiscie zywoplot moze sluzyc nie tylko jako wia-
trochron, ale równiez miejsce gdzie produkuje sic drewno, paszc...
Skoro przy wykorzystaniu zywoplotów jestesmy to nastcpna ciekawa propozycja dla rolników sa [6]systemy
agrolesnicze. Agrolesnictwo umozliwia stopniowe przejscie z uprawy roslin jednorocznych na uprawy wielo-
letnie.
Permakulturc nie trzeba stosowac od razu ”totalnie” na calym obszarze. Mozna w jednym roku wypróbowac
jakis element, np. zywoplot, jesli sic sprawdzi po roku, dwóch, to stosujemy na wickszym obszarze.
Juz wkrótce opiszc prawdziwe przyklady rolników, którzy skorzystali z wprowadzenia systemów ag-
rolesniczych na swojej ziemi.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
A Ty obszarniku;) co o tym myslisz?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1lWRxKdXUI/AAAAAAAAARg/44SWEFexI1c/s1600-h/800px-Dairy.JPG
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/09/5-stref.html
3. http://ekobudownictwo.blogspot.com/2009/10/bluszcz-zywa-izolacja.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/keyline-designe-czyli-jak-przyspieszyc.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/droga-jako-struktura-przeciwdzaajaca.html
6. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-agrolesnictwo.html
Anonymous (2010-01-30 02:39:01)
”Istnieja równiez sposoby na zamianc odchodów zwierzat w paszc o wlasciwosciach podobnych do maczki rybnej, (ale
tym sposobem dzielc sic tylko podczas projektowania). Z odchodów zwierzat uzyskuje sic paszc (dla swin, kur, nie
dla roslinozerców) w ilosci 20 % wagi odchodów. Zmniejsza to zatem ilosc odchodów (która w hodowli na duza skale
moze byc problemem) i produkuje sic wartosciowa paszc.”
Oj Panie Wojtku, Panie Wojtku tyle wysilku i wszystko na nic. Skoro jestesmy juz przy absudrach to zapytam wprost:
Co Pan na to zeby przetwarzac ludzkie odchody na pokarm dla ludzi? Po co isc okrczna droga ? Co madrego wyczytal
Pan na ten temat? Smacznego.Po co odkrywac swiat na nowo?
Prosciej chyba wrócic od starych ras np. swin , ktore chodowano ongis na tej ziemii. Nie potrzebuja one ani zadnych
chlweni, ani rekuperatora, ani klinatyzacji bo sa przystosowane do warunków w których zyja. A to dzieki selekcji
naturalnej i wieloletniej pracy hodowlanej madrych i cierpliwych ludzi. Moze nie jest to wtedy ”wysokowydajna
produkcja micsna” ale micso tych zwierzat ma nieporównalnie lepsze walory smakowe i juz teraz moze osiagac duzo
lepsze ceny przy odpowiednim markietingu regionalnym. Malo tego ze wzglcdu na to, ze hodowla jest ekstensywna
praktycznie nie wymagajaca dokarmiania nawet zima przestaje istniec ”swinska górka”. Ta jest bowiem raczej prze-
jawem ludzkich nie swinskich zachowan stadnych. Co do stolu do, krórego mozemy zaprosic nasze swinki to polecam
”mieszankc pionierska”. Swinkom wystarczy tylko czcsc plonu. Reszte mozna zebrac na wlasne potrzeby a najlepiej
zostawic na pastwisku gdzie bcdzie jesli nie zostanie zjedzona zielonym nawozem. Jesli do tego dodamy drzewa
owocowe uszlachetnione i dzikie, orzechy, wloskie, laskowe, kasztany owocujace zywoploty dajace schronienie i pokarm
ptakom to mamy niepelny obraz sielanki. A co robi w tym czasie nasz obszarnik skoro nie jest juz przywiazany jak
chlop pansczyzniany do widel albo maszyny skarmiajacej? Kontempluje? Knuje jak ulepszyc pastc powstrzymujaca
zwierzcta przed obgryzanie mlodych galazek drzew owocowych? Eksperymentuje z ziolami do gnojówki ziolowej
dzialajace przeciw mszycom? Czyta pamictniki babci w nadziei znalezienia przepisu na ta kielbasc, która zawsze
podawala na wielkanoc? Zapewne moze juz sobie na to pozwolic zaraz po tym jak dokonczyl rachunek ekonomiczny i
energetyczny takiego przedsicwziccia. Ale najpierw musi dokonac jednego: zmienic swoj stosunek do natury, do misji
zyciowej, do wlasnej godnosci a przede wszystkim zrozumiec, ze prawnie jest wprawdzie wlascicielem tej ziemii ale z
ewolucyjnego punktu widzenia jest tylko jej gosciem.
Pozdrawiam Panie Wojtku
Wojciech Majda (2010-01-30 07:46:03)
Witam,
Technika o której mowa (zamiany odchodów w paszc) jest bardzo wartosciowa. Nie polega na tym, ze skarmia sic
208
swinie podgrzanymi odchodami czy cos, tylko za pomoca odpowiednio zaprojektowanego systemu i uzyciu okreslonego
gatunku owada zmienia sic te odchody w larwy. Larwy wlasnie maja ww. wlasciwosci maczki rybnej.
Odchody ludzkie skadinad równiez mozna by przetworzyc za pomoca tej techniki. Gdyby nie kwestie logistyczne, nie
widzialbym problemów by przerabiac je na pokarm, dla swin/kur. Dla ludzi sic to raczej nie nadaje z 2 powodów:
-kto (w naszym kraju) chcialby zjadac larwy owadów?
-kwestie potencjalnego zagrozenia patogenami.
Idealnie by bylo, zeby larwy tuczone na odchodach swin byly dawane kurczakom i na odwrót.
Nie robi sic nic innego jak wydluza lancuch pokarmowy - w naturze dziki tez zra larwy wystcpujace w odchodach (nie
swoich). Dzicki temu lepiej wykorzystuje sic energic sloneczna. Chcialbym zauwazyc, ze w tym systemie nie karmi sic
zwierzat nimi samymi (tym samym gatunkiem zwierzat).
Ja równiez wolalbym, zeby wszystkie zwierzcta pasly sic na wolnym wybiegu...
Wpis jest odp na prosbc jednego z Czytelników, który chcial bym opisal, co permakultura moze zaoferowac wielokob-
szarowym rolnikom, z uwzglcdnieniem maszyn oraz technologii.
Zgodzisz sic Anonimowy, ze latwiej przekonac rolnika, do ulepszenia jego gospodarstwa stosujac ww technologic (te
larwy, rekuperator, zywa izolacjc), niz by zmienil calkowicie sposób produkcji trzody chlewnej (na wypas pastwiskowy).
Opisany przez Ciebie wypas dla swin jest bardzo ciekawy, wkrótce o tym mialem napisac:)
Móglbys/moglabys Anonimowy napisac kilka slów, o roslinach tworzacych takie pastwisko, kilka juz opisales/las ale
prosilbym o wiccej, zwlaszcza roslin tworzacych run pastwiskowa.
Równiez pozdrawiam.
Cezary (2010-02-01 05:04:30)
Panie Wojtku groch i groszek z kukurydza tworza niezastapiona mieszankc.Moga byc razem zbierane. Kukurydza jest
wysokoenergetyczna i rewelacyjnie nadaje sic na paszc zawieza niestety b. malo bialka. Ten brak uzupelnia doskonale
groszek z grochem. Ekologicznie ujmujac Kukurydza stanowi doskonale rusztowanie dla groszków, które z kolei
oddaja azot poprawiajacy wzrost ”rusztowania”. Najnizsze pictro stanowi kolorowa mieszanka z róznych rodzajów
koniczyn,które zapewniaja odpowiednia wilfotnosc gleby. Dla swin szczegolnie dobrze nadaje sic topinambur,kapusta
pastewna i rosyjska, burak.Dla rozrzutnych równiez wszystkie warzywa ale wtedy stoimy w bezposredniej konkurencji
pokarmowej do naszych zwierzaków ;-)Lubin maze okrasic nasze pastwisko. Pozdrawiam.
Wojciech Majda (2010-02-01 07:52:08)
Dzickujc za informacje. Czy taka mieszankc trzeba wysiewac albo podsiewac co roku?
209
Ksiazka ”Ogród bez Chemii” juz w sprzedazy! (2010-01-22 11:20)
[1]
Wreszcie w sprzedazy:) moja pierwsza ksiazka - [2]”Ogród bez chemii”. Ksiazka wydana zostala przez
wydawnictwo e-bookowo. Jak mozna sic domyslic ksiazka jest ebookiem, czyli ksiazka elektroniczna.
Zawarlem w niej wiedzc z kilku moich blogów, oraz jest w niej sporo informacji nt. o których jeszcze nie
pisalem. Wbrew nazwie zawarte sa tam równiez informacje przydatne równiez rolnikom. Zwlaszcza rozdzial
o aktywnie napowietrzanej herbatce kompostowej. Dla osób, które korzystaja z technologii Efektywnych
Organizmów na duza skalc, wiedza zawarta w tej ksiazce pozwoli zaoszczcdzic setki jak nie tysiace zlotych
rocznie.
”Ogród bez chemii” kosztuje 24 zl. Myslc, ze jest to cena dosc przystcpna.
[3]Ksiazkc mozna zakupic pod tym linkiem
Równiez pod tym samym linkiem mozna sciagnac darmowy fragment ksiazki. Goraco polecam.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1l8J_SFE-I/AAAAAAAAARo/ToHllB_UUv0/s1600-h/Ok%C5%82adka.jpg
2. http://www.e-bookowo.pl/ebooks/5/194/poradniki/ogrod_bez_chemii/
3. http://www.e-bookowo.pl/ebooks/5/194/poradniki/ogrod_bez_chemii/
mopel44 (2010-01-23 14:09:38)
Ksiazka zakupiona , ma byc w poniedzialek :)
Wojciech Majda (2010-01-23 14:51:46)
Swietnie:)
Tak z ciekawosci pytam Ty ja kupiles i bcdzie w poniedzialek, czy kupisz w poniedzialek?
Pytam, bo chcc wiedziec, jak wyglada wprzedaz w tym wydawnictwie, jak wygodna jest dla klienta.
Dzicki
210
mopel44 (2010-01-23 14:57:39)
zakupilem wieczorem i moj bank internetowy obsluzy przelew dopiero w poniedzialek - pewno z rana o 7 czy 9. Dam
znac co i jak. Haslo jest permanentne ? Np. jak utrace z HDD czy bede mogl znajac haslo odzyskac moja kopie ?
pozdrawiam!
m.
Wojciech Majda (2010-01-23 15:09:32)
Szczerze mówiac to nie wiem, skontaktujc sic z wydawnictwem. Nastcne ksiazki bcda wydane w trochc ”lepszych
miejscach” - nie powinno byc tak, ze klient placi i dopiero po zaksicgowaniu jest wysylany ebook.
mopel44 (2010-01-23 15:15:41)
Mysle ze gdybym platnosc karta zrobil to bym mial instant, jednak nie uzywam tego wynalazku ( sam nie wiem czemu
:) - kilka lat temu wiem ze byly problemy z oszustwami w USA i do tego wirusy/trojany moga ugryzc potrfela :)
zabezpieczony jestem dobrze wiec sie nie martwie a i tak w weekend nie mam czasu zaglebic. Mysle ze jednak kwestia
dostepnosci to nie problem - na normalne ksiazki tez sie czeka. Gdyby zrobil rano przelew pewno przed poludniem
jeszcze bym dostal - mysle ze cena jednak gra role wiec proponuje przeanalizowanie zmiany rozwiazania publikacji.
pozdrawiam!
Wojciech Majda (2010-01-23 15:33:39)
Dzicki za opinic.
Wojciech Majda (2010-01-25 11:49:24)
W kwestii utracenia ksiazki z dysku, to w razie czego wyslij meila do wydawnictwa, a jak bcda robic problemy jakies,
to wyslij do mnie melia i to jakos zalatwimy:)
mopel44 (2010-01-25 12:56:17)
Pieniadze doszly , hasla jeszcze nie dostalem.
Wojciech Majda (2010-01-25 15:16:37)
Juz wyslalem wiadomosc do wydawnictwa w tej sprawie.
mopel44 (2010-01-25 15:48:03)
O 14:25 doszla, wieczorem zabiore sie do lektury :) pozdrawiam
mopel44 (2010-01-25 15:50:32)
E niepotrzenie ta wiadomosc , przy perzelewach gorzej bywa , np. statica czasem uruchamiala mi usluge dopiero po
2,5 dniach od zaksiegowania .... Choc ogolnie nie znam sie na standardach obslugi zamowien elektronicznych, nie
kupuje praktycznie poza allegro. pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-25 16:17:11)
No to najwazniejsze, milej lektury zyczc.
211
Jak obejsc glupie prawo cz.1 - Prezes;) Polskiego Instytutu Permakultury idzie do ODR’u
(2010-01-23 13:37)
[1]
Posag Temidy z terenu Uniwersytetu Chuo w Tokio
Wczoraj bylem w powiatowym ODRe (Osrodku Doradztwa Rolniczego) mieszczacego sic przy ulicy Roosvelta
114 w Gnieznie. Cel tej wycieczki dydaktycznej to zadanie kilkunastu (niewygodnych:) pytan. Pan urzcdnik
i Pani urzcdniczka zapytani o nazwisko spytali sic bardzo uprzejmie a po co mi to? (Ja sic wczesniej
przedstawilem.) Gdy odpowiedzialem, ze piszc na temat permakultury i czytelnicy mojego bloga chcieli by
miec informacje ”prawne” zwiazane z permakultura, czyli rolnictwem ekologicznym itp. Pan odpowiedzial
mi, ze w takich sprawach (jak podanie nazwiska do upublicznienia wypowiedzi urzcdnika panstwowego?),
to powinienem sic kontaktowac z centrala w Poznaniu, oni sa tu tylko filia. Nie nalegalem, na zdradzenie
nazwisk - nie bylo celem mej wizyty przeciez poznanie nazwisk lokalnych urzcdników... Mimo wszystko
dziwne.
Pierwsze pytanie brzmialo:
1.Czy mozna zasadzic wielofunkcyjny zywoplot, czy trzeba to zglaszac itp? Zywoplot mialby byc zasadzony
glównie w celu ochrony plonów przed wiatrem, co przyczyni sic do wickszej produktywnosci.
Pan odpowiedzial, ze program doplat do nasadzen sródpolnych sic skonczyl, zatem mozna to robic, bez prob-
lemu, tylko nie dostanie sic doplat za obszar zajcty przez zywoplot.
2.Czy jesli chcialbym pózniej wycinac drzewa z tego zywoplotu, czy byloby to mozliwe?
Pan odpowiedzial: Drzewa, to bylby problem, bo trzeba by zglaszac to w geodezji, zreszta teraz ze zgoda na
wyciccie drzew jest ciczko - trzeba do gminy o pozwolenie wystapic, a ostatnio to ciczko zgodc uzyskac.
3.Chcialbym zalozyc system agrolesniczy, czyli na jednym obszarze sa posadzone drzewa i np. wypasane sa
krowy, czy to jest mozliwe?
Nie, no albo sa drzewa, albo laka, no teren jest zaklasyfikowany jako las, plantacja albo laka, pastwisko. A
krowy moze pan sobie wypasac wszcdzie, nikt przeciez nie bcdzie pana za to scigal. Pan urzcdnik sic myli -
najlepszy przyklad to próba wypasania zwierzat w lesie i co na to lesnicy...
4.Jesli chcialbym posadzic orzecha czarnego, pozyskiwac z niego orzechy, wypasac na tym terenie zwierzcta
212
i jeszcze po okolo 40 latach wyciac je by pozyskac drewno, czy cos takiego jest mozliwe?
Skoro sa drzewa i chce sic je wycinac, to trzeba to pytanie do nadlesnictwa, a nie do nas.
5.Chcc uprawiac zboze bez orania metoda Fukuoka-Bonfils, czy to mozliwe?
Tak, uprawa bezorkowa jest nawet zalecana, gdyz chroni glebc przed erozja.
Wreszcie jakies pozytywne informacje:)
6.Chcc miec na jednej przestrzeni uprawiac wiele gatunków roslin i zwierzat. Czy dostanc doplaty z UE
takie jak przysluguja np. za uprawc monokultury zyta i jakie, w jakiej wysokosci? (Zadajac je mialem na
mysli lesny ogród)
Jesli sa to drzewa to owocowe to mozna zakwalifikowac to jako sad. Nie ma znaczenia ile jest
tam gatunków drzew owocowych, wazne by byly to gatunki owocowe, a nie jakies iglaki np.
Równiez nie bcdzie panu nikt sprawdzal, czy ma pan tam królika, czy krowc.
W trakcie rozmowy z Panem i urocza Pania z ODRu dowiedzialem sic duzo nt. tego jak obchodzic te glupie
wymogi klasyfikacji gruntu jako grunt orny sad, plantacjc, lakc.
W duzym uproszczeniu mozna robic prawie wszystko (poza wycinaniem drzew), jesli nie bierze sic doplat z
UE, gdyz to wlasnie ARIMR (Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) najwiccej kontroluje co
dzieje sic z ziemia. Cel to zapobiezenie wyludzeniu doplat - stosuje sic zatem metodc kija i marchewki.
Jesli chce sic miec system agrolesniczy i miec doplaty do niego, to najlepiej zaklasyfikowac go jako sad lub
plantacjc drzew. Jesli wybieramy ”drogc sadu” to trzeba wiedziec, ze drzewa owocowe mozemy wycinac bez
zezwolenia. To przeciez normalne, ze usuwa sic co jakis czas drzewka, które robia sic mniej produktywne.
Kluczowe jest pojccie co to jest drzewo owocowe - jest to drzewo, które rózni sic od typu (podstawowego
gatunku) tym, ze jest bardziej produktywne, produkuje bardziej wartosciowe owoce... Takze wyciccie jabloni
odmiany Kortland jest ok, ale wyciccie dziczki jabloni juz ok moze nie byc. Kwestia interpretacji urzcdnika.
Podobnie jest z orzechem wloskim (czy czarnym). Jesli rosnie w sadzie, to jest to drzewo owocowe, jesli
gdzies w parku jest to drzewo ozdobne czyli wg prawa nie owocowe:). Kretynskie prawo, ale prawo. Za-
tem osoba chcaca zalozyc system agrolesniczy w oparciu o orzecha czarnego moze zglosic, ze sadzi sad z
orzechami czarnymi odmiany owocowej. Trzeba zatem posadzic odmiany szlachetne owocowe, albo posiadac
certyfikat, czy dowód, ze sadzimy takie odmiany;) np. rachunek, ze kupilismy kilka kg orzechów odmian
szlachetnych owocowych. Po czym kupujemy sadzonki albo orzechy odmian dobrych do produkcji drewna.
Drzewa w sadzie prowadzimy w sposób, który zmaksymalizuje jakosc drewna (dlugie, strzeliste, wysoko sic
rozgalcziajace). Taki sposób prowadzenia sprawi, ze bcdzie mniej orzechów, ale wartosc drewna bcdzie duzo
wyzsza. W poczatkowych latach zbieramy z tego terenu siano, pózniej mozemy wpuszczac zwierzcta (os-
troznie nadzorujac!)
Zatem da radc w Polsce uprawiac permakulturc na duza skalc:) wystarczy dobrze kombinowac:).
Wkrótce udajc sic do nadlesnictwa, wypytac sic trochc o zagadnienia zwiazane z sadzeniem lasu i plantacji.
Jakie drzewa mozna sadzic jako drzewa plantacyjne itd...
Oczywiscie Drodzy Czytelnicy zostana o tym poinformowani :)
Niestety kretynskie, antywolnosciowe prawo sprawia, ze trzeba poswiccac na to wiccej czasu i trudniej
pozyskac wielorakie plony z jednego obszaru. Podobny problem porusza moja ksiazka ”[2]Zlikwiduj drzewo,
czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac”. W normalnym kraju takie drzewo
po prostu by sic wyciclo, a nie musialo najpierw sprawiac, ze drzewo zachoruje i wycinac dopiero pózniej.
Takie prawo jest bardzo nieekologiczne, gdyz w normalnej sytuacji takie drzewo mozna by wykorzystac do
produkcji mebli itd. Drewno z drzewa zakazonego grzybami pasozytniczymi jest bardzo podlym materialem
do wyrobu mebli...
A Ty co o tym myslisz? Znasz moze jakies sposoby jak stosowac permakulturc mimo glupiego
i zlego prawa? Daj cos proszc temu blogowi poprzez opisanie tego sposobu w komentarzach.
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1rucfa4n0I/AAAAAAAAARw/p9f35ICt2M4/s1600-h/Temida.jpg
2. http://www.e-bookowo.pl/ebooks/5/195/poradniki/zlikwiduj_drzewo,_czyli_jak_pozbyc_sie_drzewa,_ktorego_
urzednicy_nie_pozwalaja_ci_wyciac/
213
mopel44 (2010-01-23 14:06:35)
no niestety , bolszewicki kraj , nawet moja energia uzyskana ze slonca czy wiatru nie jest moja , o moich drzewach , na
mojej ziemi , wysadzonych i pielegnowanych przezemnie to juz nie ma co mowic. Nie lubie szafowac takimi epitetami
ale tak niestety juz jest :(
Moj dab na mojej ziemi ? chca go to niech doplacaja ! i juz !
panika2008 (2010-01-23 14:45:32)
Co do wycinania drzew, to jest prosty myk - wystarczy, ze drzewo jest mlodsze, niz 5 lat. Jak bcdzie mialo 6 czy 7, to
raczej tez nikt nic nie zrobi, bo musieliby zamawiac ekspertyzc dendrologiczna, zeby to wykazac, a przeciez nie bcda
sic w to bawili jak wytniesz trochc badyli na miedzy. (Chyba ze miedza ma 5 km, hehehe).
Z ta uprawa bezorkowa to rzeczywiscie niezle zaskoczenie. Wyglada na to, ze biurokraci sa bardziej postcpowi, niz
zwykli rolnicy.
Anonymous (2010-01-23 14:47:28)
Z tymi nazwiskami to tak w kazdym urzcdzie juz jest poprostu niechca podawac bo wola cic olac i zle obsluzyc niz
popracowac. A jak poznasz nazwisko takiej pani to mozesz zlozyc zarzalenie i zadac oficjalnych wyjasnien na pismie.
Jacy ludzie taki kraj ...
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-23 15:11:12)
@mopel44
Powiem Ci, ze ja bym chcial, zeby oni nie doplacali i nic nie gadali. Podobnie jest z lasem - niech nie doplacaja, ale
pozwalaja robic w nim co sic chce...
@panika2008
znam sytuacjc, ze sasiad doniósl o wycicciu KRZEWÓW starszych niz 5 lat i zostala nalozona kara...
@Piotr
Tak, najlepiej nie miec zadnej odpowiedzialnosci niestety sic z Toba muszc zgodzic.
mopel44 (2010-01-23 15:20:38)
Rozumiem jeszcze w przypadku lasu - znajomy lesnik mi omowil sprawe - ze jeden kolezka pokpil sobie ochrone przed
szkodnikami - oraz nakaz wycinki i trzeba bylo wyciac 150 ha dookola - karmniki i budki dla dzieciolow powinny mimo
wszystko takie problemy rozwiazywac prawda ? Jednak to co sie dzieje to przesadza i jakas patologia najciezszego
kalibru - jak sobie posadze przed domem to nie moge sciac - to bolszewizm pelna geba!
Wojciech Majda (2010-01-23 16:04:05)
Jesli zle zarzadzanie jednym lasem sprawia, ze przez niego trzeba wyciac taki obszar, to problem zapewne jest wickszy
i nie wiem, czy same budki poradza sobie... Pewnie sadzono monokultury sosnowe? To jest cos w stylu blcdu typu
pierwszego o którym mówil Mollison w wywiadzie. Budki dla ptaków to wazny element, ale jednak jest to dodatek.
Widocznie taki system (zle zaprojektowany) wymaga takiej bolszewickiej metody zarzadzania. Nie znam szkodnika,
który jest szkodnikiem wszystkich gatunków drzew - a od tego trzeba by zaczac...
Przy innym zalozeniu na pewno mozna by stworzyc las /system agrolesniczy, który móglby byc zarzadzany z nizszego
(poziom wlasciciela) poziomu. To dowód na to, ze te systemy (lasy) byly (za komuny/lub sa teraz) projektowane w
ten sposób, ze wymagana jest wiedza, obecnosc i wladza panstwowych lesników. Czyz nie jest to genialne uzasadnienie
potrzeby ich istnienia?
Przeciez gdyby tylko wladza lesników byla wicksza, do tej straty by nie doszlo...
A ze to oni go zaprojektowali - to taki nieistotny szczegól.
214
mopel44 (2010-01-23 16:09:48)
p.Holzer w ktoryms filmie rowniez bardzo atakuje rzady za takie monokultury.
Bolszewickie to mialem na mysli w kwestii drzewka na moim placu. A co do systemow lesnych w PL to bolszewizm
rozwiazan nie wynika z tego ze sa zle zaprojektowane - niech sobie tam ramola lesnicy ze trzeba dbac - ok to mozna
zrozumiec- jednak dlaczego nie mozna wyciac ? to jest bolszewickie! Sprzedaliscie - jest to moje to o co kaman ?
Pomijajac juz to ze przydaloby sie wycinac , przerzedzac by zasadzic monokultury... pisalismy juz o tym kiedys na
blogu p.Dudy .Wiem ze to wszystko nie takie proste ale trzeba cos robic i zmieniac podejscie. Ale tutaj juz nie ma o
czym pisac - zmykam na mecza paczec :) pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-23 16:43:52)
A ja koszulc na imprezc prasowac :)
Karol (2010-01-25 11:03:15)
Mam takie pytanie, w rodzinie jest 1 ha lasu, lezy (a raczej stoi) on .odlogiem¨. Czy w zwiazku z tym, ze jest sic
posiadaczem lasu mozna zarobic jakiekolwiek pieniadze ? Czy tez jest to cos co jest zupelnie bezwartosciowe ? Bo
jedyny sposób jaki mi do glowy przychodzi to stopniowe jego wycinanie i zasadzanie nowego ÷ ale z tego co wiem
to nikt mi nic bez znajomosci wyciac nie pozwoli. Las jest okolo 40 km od mojego miejsca zamieszkania tak wicc
.permakultura¨ chyba odpada ...
Wojciech Majda (2010-01-25 11:40:16)
No odleglosc moze byc przeszkoda. Wycinanie drzew w lesie nie jest ”trudne”. Sugerowalbym skontaktowac sic z
nadlesniczym, on powie co i jak. Wycinanie drzew w lesie jest duzo latwiejsze od strony prawno-biurokratycznej niz
wycinanie ich gdzies indziej (no poza sadem moze).
Co mozna rozwazyc, to uprawa zen-szenia, kwiatów lesnych dla milosników ogrodów naturalnych, moze grzyby jakies
wypas swin. Jedna z osób wypasa w lesie swinie (przez 1 miesiac w roku) dzicki temu maja lepszy smak, gdyz ten 1
miesiac to ostatni miesiac ich zycia. Dzicki temu maja lepszy smak i sa zdrowsze. Sprzedaje je wicc nie jako swinie,
tylko jako swinie ”wykanczane” w lesie, wicc uzyskuje wyzsza cenc.
Niestety duzym problemem z powodu odleglosci i trudnosci z nadzorowaniem moze byc zlodziejstwo.
Równiez nie wiem jak ww. rzeczy bcda sic mialy do wladzy lesników, bo to oni naprawdc rzadza w lesie.
Wojciech Majda (2010-01-25 17:36:55)
@Karol
Mozesz równiez rozwazyc wejscie w jakiegos rodzaju uklad z osoba mieszkajaca w okolicy Twojego lasu. Zalozysz jakis
system i osoba ta w zamian za udzialy bcdzie go dogladac.
Anonymous (2010-02-02 12:26:03)
Dziwny jest ten swiat.... Chcielismy posadzic las - ponoc unia zabiega o wzrost lesistosci i wspiera finansowo takie
inicjatywy. Okazalo sic, ze jestesmy w obszarze Natura2000 i wsparcia finansowego brak :( Owszem - mozemy go sobie
posadzic , ale na koszt wlasny. Gwoli informacji - pierwsze drewno opalowe mozna pozyskac po ok. 20-tu latach. No
i kicha ...
Pozdrawiam - eko- wielkopolanka
Wojciech Majda (2010-02-02 13:34:27)
Odradzam sadzenie lasu - przestajesz eko-wielkopolanko byc wtedy zarzadca tej ziemi. Proszc pomyslec o wielo-
gatunkowej plantacji drzew :) Pamictajac, by struktura nasladowala las. Trzeba uzyc gatunków obcego pochodzenia.
Alternatywnie mozna zalozyc las z drzew owocowych. Wazne by uzyc drzewa odmian szlachetnych - by nie robili
pózniej problemu z wycinaniem. Dzis napiszc jak mozna w szybszy sposób uzyskiwac dochód z lasu, wczesniej niz po
20 latach. Drewno na opal, to jedno z najmniej dochodowych produktów z lasu.
Warunek, to móc go kontrolowac, czyli de facto nie moze byc to las w sensie prawnym. Jako, ze równiez mieszkasz w
215
Wlkp, to musisz wiedziec, ze u nas jest to bardziej kontrolowane i przepisy sa bardziej restrykcyjnie egzekwowane niz
na ”dzikim”;) wschodzie. Trochc trudniej jest sic równiez ”jakos dogadac” jesli wiesz, o co mi chodzi...
W sumie powinna sic Pani cieszyc, ze nie moze Pani tego zrobic;) - przy odrobinie kombinowania, sporej ilosci wiedzy
mozna sprawic, ze taki ”las” bcdzie zdrowszy niz las zaprojektowany przez lesników. A na pewno bardziej produkty-
wny i zapewniajacy nam wickszy dochód.
Bcdc musial sic wybrac do nadlesnictwa wkrótce, by dowiedziec sic kilku rzeczy...
Równiez pozdrawiam eko - Wielkopolanin:)
Anonymous (2010-02-02 22:41:23)
Mhm... Prawdc mówiac mam jakis psychiczny opór przed wprowadzaniem obcych gatunków :( Czy wytrzymaja nasz
klimat ? Sprawa druga - ów skromny splachetek gruntu ( 1,5 ha) lezy sobie pod sosnowym lasem ( prawie 60-letnim)
i daleko od domu. Ziemia tam licha a potencjalne drzewa owocowe narazone na ataki zwierzyny. Nie myslelismy
o sadzeniu monokultury sosnowej ( ze zrozumialych wzglcdów) , ale o mieszaninie sosnowo- lisciastej z gatunków
rodzimych.
Ale chlonc wszelkie sugestie - Pan reprezentuje nowatorskie stanowisko. Swoja droga - z przyjemnoscia obserwujemy
sukcesjc dcbów, malin i jezyn w tym 60-letnim sosnowym borze.
Odnosnie opieki merytorycznej nadlesnictwa - rzeczywiscie maja obowiazek nadzorowania prac w lasach prywatnych,
który to tlumacza latwoscia rozprzestrzeniania sic szkodników na lasy panstwowe oczywiscie ( bcdace wickszoscia)i
naszym ( rolników) niedoinformowaniem w tej dziedzinie. Nie jest to jednak nic przykrego ( ten nadzór) co stwierdzam
na podstawie wlasnych doswiadczen. Po prostu pan nadlesniczy przyslal nam dwóch zwawych podlesniczych a ci wyce-
chowali drzewa najpierw w tzw. czyszczeniu póznym a potem w trzebiezy ( tak sic fachowo nazywa ten zabieg) .
Widzialam onegdaj las prywatny, w którym wlasciciel wycial co popadnie...a najpickniejsze drzewa przede wszystkim.
Ruiny i zgliszcza... :( Czasem warto skorzystac z rady fachowców i nie dyskredytowalabym ich wszystkich w czambul
:)
Pozdrawiam eko - Wielkopolanka :)
Wojciech Majda (2010-02-02 23:29:22)
Nie mam nic przeciwko temu, ze lesnicy doradzaja - maja przeciez dosc rozlegla wiedzc na ten temat. Gdyby tylko
na doradztwie konczyla sic ich rola, bylbym bardzo szczcsliwy.
Chodzi o to, ze to oni decyduja (wlasciwie to ustawy, ale oni je wcielaja w zycie) o tym jakie gatunki drzew (i nie
tylko) bcda sadzone w lesie - za bardzo nie mozna tutaj decydowac.
Wlasciciel, który idiotycznie zarzadza swoim lasem sam sobie strzela w kolano. Ciekawa kwestia jest, dlaczego zle
zarzadzany jeden las moze przyczynic sic do tego, ze zniszczone zostana setki. Czy to jest dobry system?
Istnieja drzewa jak robinia akacjowa, które na pewno zniosa nasz klimat sa mrozoodporne, odporne na suszc. Daja
wartosciowe drewno, drzewo to szybko rosnie, radzi sobie dobrze na nieuzytkach, wiaze azot z powietrza... I nie jest
sadzona przez lesników ( i chyba nie mozna posadzic jej w ”lesie”), gdyz uwazana jest za chwast lesny...
Anonymous (2010-02-02 23:45:19)
Robinia ? Fakt - widzialam ja tylko na skraju lasów - a i to byl zapewne przejaw samowolki ;)
Oprócz niewatpliwych zalet ma i wady - na przyklad plytki i rozlegly system korzeniowy silnie osuszajacy glebc, liczne
odrosty korzeniowe. Z drugiej strony...nie ma ceny na miód akacjowy :)
Pozdrawiam ...liczac na dalsza ciekawa lekturc - eko - Wielkopolanka
Wojciech Majda (2010-02-03 00:47:13)
Liczne odrosty korzeniowe to w przypadku odpowiedniego sposobu zarzadzania niesamowita zaleta. Juz wkrótce wpis
na ten temat.
216
Permakultura i lesne ogrody cz. 5 - wiccej nie znaczy lepiej (2010-01-24 16:31)
[1]
Dzisiejszy wpis bcdzie poswiccony swiatlu w lesnym ogrodzie. Znajdziecie tutaj równiez informacje nt
fizjologii rosli, lesnictwa, ekologii, produkcji biomasy i ekonomii - ot zwykly permakulturowy wpis... Wszys-
tko podane w bardzo przystcpny sposób, tak by kazdy chlopo-robotnik mógl to zrozumiec:)
Wiele osób jest zafascynowane idea samowystarczalnosci, chce produkowac duzo zywnosci na bardzo malym
obszarze. Nie ma oczywiscie w tym nic zlego. Sadza wicc drzewa owocowe/orzechowe bardzo gcsto - w koncu
wiccej drzew to wiccej zywnosci... No nie?
Nie.
Zbyt gcste posadzenie powoduje, ze efekt koncowy jest odwrotny od zamierzonego, czyli ogród produkuje
mniej zywnosci, niz gdybysmy posadzili mniej drzew.
Dlaczego tak jest?
By odpowiedziec na to pytanie nalezy poznac takie pojccie z dziedziny ekologii (nauki) jak produktywnosc
pierwotna ekosystemów.
Istnieje cos takiego jak produktywnosc pierwotna brutto - to calkowita ilosc energii chemicznej, która zostala
wytworzona przez rosliny* na danym obszarze.
istnieja równiez ekosystemy, w których producentami nie sa rosliny ani nawet organizmy przeprowadzajace
fotosyntezc, ale w warunkach lesnego ogrodu nie maja one znaczenia.
Produktywnosc pierwotna netto, to produktywnosc pierwotna brutto po odjcciu energii zuzytej przez rosliny
do oddychania - to taki koszt uzyskania ”przychodu” energetycznego.
W to wliczone sa takie procesy jak transport wody z gleby do lisci. Do tego roslina musi zuzyc energic by
np. silc silc grawitacji.
Czlowiek wykorzystac jest w stanie wylacznie produktywnosc pierwotna netto, i to na dodatek nie cala.
Zwykle przeciez nie jemy korzeni pszenicy. Z drugiej strony te niedostcpne nam korzenie pelnia wazna rolc
w np. zachowaniu zyznosci gleby.
W lesnym ogrodzie rosliny pozyskuja energic ze slonca. Jesli zatem tego slonca jest malo, to moze to wplynac
negatywnie na produkcjc pierwotna brutto. Dlaczego? Poniewaz koszt uzyskania przychodu bcdzie zbyt
wysoki - rosliny bcda musialy konkurowac ( a konkurencja jest energetycznie ”kosztowna”). Ta konkurencja
sprawia, ze ”zysk energetyczny” spada, a spada bo srodki zostaly przeznaczone na walkc z konkurencja.
Mozna to porównac do rynku. Jesli jest sic jedynym dostawcom zywnosci, to nie trzeba za bardzo tworzyc
zadnych dzialów marketingowych, ani pracownicy firmy nie musza tracic energii na np. roznoszenie ulotek
reklamowych - ludzie i tak musza kupic (zwlaszcza gdy jeszcze stworzy sic prawo zabraniajace ludziom bez
zezwolenia produkowac zywnosci). Na wolnym rynku, firma musi zatrudniac np. ludzi do marketingu, czy
217
placic za reklamy, wicc zysk jest mniejszy. Wickszosc wlascicieli firm chcialaby miec monopol i nie miec
konkurencji, z prostego powodu - to sic po prostu oplaca.
Innym porównaniem bcdzie praca kopaczy rowów. Kto na dluzsza metc jest w stanie wykonac wiccej pracy?
Jeden kopacz z lopata, na diecie dziennej wynoszacej 4000 kcal dziennie, czy 10 kopaczy z lopata , którzy
dostaja po 400 kcal dziennie?
W przecictnym ogrodzie jednak rzadko zdarza sic sytuacja, w której sadzenie zbyt gcsto drzew mialoby
ograniczyc produkcjc pierwotna netto. Jednak w przypadku uprawy owoców/orzechów nie chodzi przeciez
o maksymalny przyrost biomasy roslin, tylko chodzi o owoce/orzechy. Nie jemy przeciez galczi jabloni, tylko
jablka.
W przypadku gdy sadzimy drzewa zbyt gcsto to wickszosc energii idzie w biomasc drzewa. Drzewa rosna
wysoko, sa strzeliste, maja malo galczi na dole pnia. Dlaczego? Poniewaz poswiccaja cala energic na wzrost,
by pokonac konkurencjc innych drzew i zdobyc dostcp do ograniczonego (w tych warunkach) zasobu - swiatla.
Na produkcjc owoców/orzechów juz wiele energii nie zostaje).
Proces ten mozna wykorzystac na nasza korzysc - w lesie, czy systemie agrolesniczym. Dzicki temu bcdziemy
miec proste, dlugie pnie bez scków (takie sa najbardziej wartosciowe). Dzicki temu mamy maksymalny przy-
rost biomasy, choc w tym przypadku nalezy juz zwrócic baczna uwagc na czy zbyt gcste sadzenie nie powoduje
zbyt duzych wydatków rosliny na ”koszty konkurencji”
Zatem podczas projektowania naszego lesnego ogrodu powinnismy zrobic wszystko, by zmniejszyc
konkurencjc micdzy poszczególnymi gatunkami organizmów. Ten post byl o zmniejszeniu konkurencji o
swiatlo, ale nalezy takze pamictac o innych zasobach o które rosliny moga ze soba walczyc, takie jak woda,
substancje odzywcze, zapylenie... Dlatego powinnismy wykorzystywac rosliny, które maja rozne nisze eko-
logiczne - zmaksymalizuje to plony, które mozemy uzyskac z danego obszaru i unikniemy konkurencji.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
A Ty co o tym myslisz?
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S1xoKyoxzWI/AAAAAAAAAR4/5-WLFpKio_M/s1600-h/A_deciduous_beech_
forest_in_Slovenia.jpg
Anonymous (2010-01-28 06:50:45)
Szanowny Panie Wojtku!
Panskie artykuly sa wspaniale.Przymierzamy sic zalozenia ogrodu lesnego na dzialce 0,22ha wydzierzawionej na 20
lat. Prosze o umieszczenie mnie do konferencji 30 tego stycznia. Mam dopiero 60 lat i zajmuje sic agroturstyka.
Pozdrawiam skaype: stacholat
Wojciech Majda (2010-01-28 18:55:45)
Dzickujc, proszc w odpowiednim czasie (przed konferencja) wyslac mi prosbc o dodanie do kontaktów (na skypie).
Mój login to wojciech.majda
Anonymous (2010-02-28 22:55:56)
Nie za bardzo rozumiem porównanie nt. kopaczy z lopata. Czy tych 10 kopaczy ma tylko jedna lopatc?
Dieta 400 kcal nie wystarczy do podstawowej przemiany materii totez nawet czlowiek medytujacy bcdzie pra-
wodopodobnie tracil na wadze.
k.
Wojciech Majda (2010-03-01 08:03:09)
@Konrad
Nawet jakby mialo 10 lopat, to bcda tracic na wadze, a w dalszej prospektywnie umra. Wlasnie o to chodzi... Mam
nadziejc, ze tym razem bardziej zrozumiale :)
Chodzi o to, ze np. w lesie posadzonym przez czlowieka sadzi sic powiedzmy 10tys sosen na ha. Jesli nie zrobi sic
218
trzebiezy to produktywnosc tej plantacji spadnie, mimo, ze jest tak duzo sosenek. Wynika to wlasnie z tego, ze nawet
sosna zuzywa jakas ilosc energii na wlasne procesy zyciowe (podobnie jak kopacze). Dlatego drzewa, które rosna zbyt
gcsto nie dadza tyle biomasy (drzew).
Osobna kwestia jest produkcja owoców/orzechów. Do tych rzeczy potrzeba duzej ilosci energii, jesli ta energia jest
poswiccana na na procesy zyciowe (np. wzrost wegetatywny w górc, zeby nie zostac zagluszonym przez inne drzewka)
to produkcja owoców maleje. Wynika to z tego, ze kazde drzewko zuzywa duzo energii na walkc o byt. Dysponuje
zatem mala nadwyzka energii, która mozna by zainwestowac w produkcjc owoców.
2 konferencja skypowa (2010-01-24 22:03)
Dnia 30 stycznia tj. sobota o godzinie 18 odbcdzie sic godzinna konferencja skypowa.
Temat przewodni to gleba - wszystko co chcielibyscie o niej wiedziec, ale wstydzicie sic zapytac:) Na poczatku
dam krótki wyklad o roli materii organicznej i o tym jak wytwarzac glebc dobra do odpowiednich gatunków
roslin.
Odpowiadac bcdc na pytania czytelników. Jesli pytania bcda z innej dziedziny (i bcdc znal odpowiedz:), to
równiez na nie odpowiem. Zachccam do przygotowania listy pytan. Jest to okazja do darmowych konsultacji,
za które normalnie biorc 50zl/h dlatego goraco polecam.
Pozwolc sobie zacytowac co napisali uczestnicy 1 konferencji po jej zakonczeniu:
”Konferencja byla poprostu ZAJEBISTA. Durzo przydatnwj wiedzi. Bardzo ciekawy watek o autonomii.
Krzysiek rozkreciles rozmowc od samego poczatku :)
Piotr”
”Nie da sic ukryc. Wielka porcja swietnych i bardzo przydatnych informacji. Dobrze, ze mialem kilka pytan,
to od razu wymcczylem Wojciecha o to, co mnie interesuje. :)”
Tradycyjnie juz proszc o wpisanie sic na ”listc obecnosci” w komentarzach.
Jesli nie masz Drogi Czytelniku skypa to zachccam do zalozenia konta. Jesli wykupi sic abonamant w
wysokosci 23 zl miesiccznie mamy 10000 minut (ponad 150 godzin) na telefony stacjonarne w Europie. Nie
mam zadnego programu partnerskiego ze skypem, po prostu to wartosciowy produkt:)
Aktualizacja 1
Mój login na skypie to wojciech.majda
Anonymous (2010-01-28 06:58:30)
Umiescilem linka do Panskiej strony . Adres mojej strony to www.bosastopa.comze.com
pozdrawiam.
stacholat
Wojciech Majda (2010-01-28 09:02:52)
Dzicki bardzo.
Czy mam wyslac tabelc na adres znajdujacy sic na tamtej stronie internetowej, zaczynajacy sic na bosa....?
Wojciech Majda (2010-01-28 19:34:17)
Na konferencji bcdzie: Pan o nicku stacholat
tfaruk2 (2010-01-30 09:28:17)
Postaram sic uczestniczyc w konferencji.
Wojciech Majda (2010-01-30 10:39:48)
Swietnie
219
Wojciech Majda (2010-01-30 17:57:06)
Zaczynamy za moment, proszc sic zalogowac.
tfaruk2 (2010-01-31 08:07:29)
Super sprawa taka konferencja. Wiedza wylozona jak na talerzu w prosty i zrosumialy sposób.
Uzyskalem wyczerpujace odpowiedzi na moje pytania.
Polecam kazdemu, jczeli nastepne konferencje bcda organizowane ja postaram sic w nich uczestniczyc.
Krowy jedza deser najpierw, czyli o tym jak zwickszyc wydajnosc pastwiska 5 krotnie.
(2010-01-25 11:19)
[1]
Stado gnu pasace sic gdzies w Afryce.
Postanowilem kontynuowac opisywanie, co permakultura moze zaoferowac rolnikom wielkoobszarowym.
Wiedza w tym poscie zawarta moze byc jednak wykorzystana na bardzo mala skalc, do hodowania kilku
kur, czy królików. W koncu czy osoba posiadajaca malo ziemi, nie musi jej intensywniej uzywac niz obszar-
nicy?
Krowy jedza deser najpierw. Co to oznacza?
Krowy (i inne zwierzcta równiez) najpierw jedza to co im smakuje i co ladnie pachnie. To przeciez oczywiste.
Jak jednak wiaze sic ten truizm z permakultura?
Jak zwykle lepiej wspólpracowac z natura, czyli jesli wykorzystamy naturalne tendencje zwierzat to bardziej
nam sic to oplaci, niz jesli mielibysmy walczyc z tymi prawami.
Jak zatem ”hodowla” bydla wyglada lub raczej wygladala w naturze? Czy zwierzcta przemieszczaly sic w
obrcbie malego obszaru i jadly rosliny rosnace na tym terenie?
Zalezy od gatunku. Krowa pochodzi od tura a tur to bylo zwierze lesne, zyjace w malych grupach na sto-
sunkowo stalym obszarze.
To co chcc opisac, to w jaki sposób inne duze gatunki roslinozerców korzystaly i ”utrzymywaly” past-
wiska. Jednym z takich najwickszych pastwisk swiata byly pólnocnoamerykanskie prerie. Utrzymywaly
one doslownie miliony (naukowcy szacuja, ze od 30 - 200 mln) sztuk! W dniu dzisiejszym w USA populacjc
krów szacuje sic na 96,669,000 sztuk(96 milionów). Co zatem (poza obszarem) stanowilo tajemnicc tak duzej
wydajnosci? Przeciez nie bylo nawozów sztucznych, na prerii mogly rosnac chwasty, które bez nowoczesnych
herbicydów zaraz by ”zjadly” cala preric.
Jednak mimo braku tych nowoczesnych srodków preria nie tylko utrzymywala duza populacjc bizonów, ale
równiez caly czas zwickszala swoja zyznosc. Proszc to porównac z wspólczesnym rolnictwem, które moze
co najwyzej minimalizowac straty materii organicznej z gleby. Czyli caly czas zyznosc sic zmniejsza, jednak
220
dzicki nowoczesnej technice proces ten jest wolniejszy. Swietne rozwiazanie.
Jak zatem zwickszyc wydajnosc pastwiska i jeszcze zwickszac zyznosc gleby?
Trzeba nasladowac jak to robi sic w naturze. A robi sic to tak:
Antylopy gnu ogromnym stadem liczacym po dziesicc tysiccy sztuk i wiccej wchodza na dany teren. Duza
wielkosc stada jest spowodowana wzglcdami bezpieczenstwa - w kupie latwiej sic obronic, kupa smierdzi,
kupy nikt nie ruszy;) Zgryzaja go bardzo intensywnie. Jako, ze jest duza konkurencja antylopy wiedza, ze
nie moga byc wybredne - musza zrec wszystko co jest i robic to szybko. Darn zostaje wyjedzona bardzo
nisko, gnu pozostawiaja równiez duze ilosci odchodów oraz kopytami ”wzruszaja” ziemic, czym sprawiaja, ze
nasiona róznych roslin maja ulatwione kielkowanie (to samo dzieje sic gdy mamy grzadkc - gola gleba to raj
do kielkowania nasion chwastów). Dodatkowo rosliny majace rozbudowane systemy korzeniowe i okreslona
ilosc lisci i lodyg nad ziemia sa zmuszone ”amputowac” sobie czcsc korzeni. Wynika to z tego, ze nie byly
by w stanie utrzymac takiej ich ilosci, przeciez dana masa korzeni byla dostosowana do duzo wickszej ilosci
”zieleniny” nad ziemia. Zatem w ten sposób dostarcza sic duzej ilosci materii organicznej do gleby.
Proces wytwarzania gleby metoda opracowana przez P.A Yeomansa opiera sic na tym procesie, przeczytac o
tym [2]mozesz w tym poscie.
Jak to wykorzystac te zasady w gospodarstwie, czy ogrodzie? Przeciez w Polsce nie ma antylop gnu.
Odpowiedza na to pytanie jest odpowiednia gcstosc zwierzat na dany teren pastwiska. i to duza gcstosc. W
Afryce trzyma sic bydlo w kwaterach dochodzacych dokilku tysiccy sztuk bydla na hektar Tak, dobrze
czytasz, kilka tysiccy krów na jednym ha. Oczywiscie krowy sa tam bardzo krótko, raptem kilka godzin.
W filmie tu umieszczonym rolnik z USA posiadajacy gospodarstwo o powierzchni 220 ha (550 akrów) wyko-
rzystuje te zasady. On trzyma krowy w kwaterach 0,2 ha w ilosci okolo 100 sztuk. Codziennie krowy
przenosza sic na inna kwaterc. Wszystko jest bardzo latwe - rolnik ten korzysta z elektrycznego pastucha.
Wystarczy, ze przeniesie plot i zawola krowy a one same biegna w to miejsce - w koncu tam jest nowa, swieza
roslinnosc. Umozliwilo mu to zwickszenie wydajnosci pastwiska. Normalnie 1 akr (0,4 ha) pastwiska w jego
rejonie ma wydajnosc roczna 80 krowo-dni (nie wiem, czy dobrze przetlumaczylem;). On stosujac ta metodc
zwickszyl ja do 400 krowo-dni. Wszystko to bez stosowania nawozów sztucznych i podsiewania od 50 lat...
Jak to ma sic do redukcji kosztów i zwickszania wydajnosci na duza skalc?
[EMBED]
Od 4 minuty zaczyna sic wytlumaczenie dlaczego i jak system ten dziala.
Mechanizm dlaczego jest to mozliwe zostanie opisany w nastcpnym poscie temu poswicconym.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii. Jak widzicie widzicie;) pierwszy filmik na tym blogu, coraz lepszy
webmajster sic ze mnie robi :D
A co Ty o tym myslisz?
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S11yXjKFuTI/AAAAAAAAASA/bfIOIrWdOSk/s1600-h/Gnu.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/keyline-designe-czyli-jak-przyspieszyc.html
piotr34 (2010-01-26 00:26:46)
Niektore te Twoje dane mnie po prostu szokuja.TAAAAKA wydajnosc?Nigdy nie mialem byc rolnikiem ale normalnie
zaczynam o tym myslec(tym bardziej ze niektorzy specjalisci od inwestycji(np:Jim Rogers)widza w tym najlepszy
biznes na przyszlosc).
Wojciech Majda (2010-01-26 02:20:06)
Tak... Takie rzeczy dzieja sic, gdy nie ignoruje sic zasad ekologii i fizyki. Wiele osób bogatych ja kupuje - ziemi nie
przybywa, ziemi rolnej jest coraz mniej (zasolenie i pustynnienie) a w 2012 ludzi bcdzie juz 7 mld. Do tego biopaliwa...
Wojciech Majda (2010-01-26 02:21:28)
To 7 miliardów ludzi, to pod warunkiem, ze swiat sic nie skonczy. Wszyscy przeciez wiemy, ze kalendarz Majów
konczy sic wlasnie na 2012 roku...
:D
221
Anonymous (2010-02-09 00:46:08)
Jezeli chodzi o wypasanie zwierzat to wypas wielopastwiskowy jest bardzo dobry. Jezeli mamy 10 pastwisk na stado
[dopasowanych wielkoscia oczywiscie] mozna bardzo zmniejszyc ryzyko wystcpowania pasozytów u naszego bydla [koni,
swini, kur, owiec...]. Srednio czas wylcgania pasozyta trwa 3 dni [wtedy pastwisko jest ”bezpieczne” :)]. Okres, przez
jaki larwy pasozytów sa inwazyjne [moga zarazic nasze zwierzaki] trwa ok. 28 dni. Oczywiscie jezeli kwatera sic do
tego nadaje to mozna na niej np. po koniach wypasac kozy, po kozach króliki, a na sam koniec wpuscic tam drób.
Króliki musza byc przed drobiem...
Piszc to tak na wszelki wypadek, moze komus ta wiedza sic przyda :).
Pozdrawiam
Hania
Ps. Od razu mówic, ze filmu nie ogladalam, jezeli sic powtarzam to musicie mi to wybaczyc... o tej porze pól godziny
ogladania to dla mnie za duzo ;)
Wojciech Majda (2010-02-09 08:01:21)
Dzicki, w filmie farmer opowiada, ze on nie musi szczepic swoich zwierzat, wlasnie z tego powodu rotacji.
Moglabys powiedziec dlaczego króliki musza byc na pastwisku przed drobiem?
Anonymous (2010-02-09 10:38:37)
Drób przenosi grozna dla królików chorobc [teraz z glowy nie powiem, o jaka chorobc chodzi, musialabym sprawdzic].
Z tego powodu nie mozna trzymac królików na jednym wybiegu z drobiem [chyba, ze najpierw sa one, a pózniej drób],
nie moga byc trzymane w jednym pomieszczeniu itp... Po prostu trzymajac te zwierzcta razem ryzykujemy, ze nasza
hodowla królików skonczy sic w bardzo szybki i nieprzyjemny [chyba nikt nie lubi patrzec jak mu zwierzaki padaja]
sposób.
Przypomnialo mi sic tez, ze swietnym, naturalnym srodkiem odrobaczajacym jest.... dynia. Wydaje mi sic, ze daloby
sic wykorzystac ja np. w ”trzech siostrach” zamiast kabaczka.
Pozdrawiam
Hania
Wojciech Majda (2010-02-09 12:01:35)
A to ciekawe - dobrze wiedziec. Dynic mozna jak najbardziej wykorzystac w ”trzech siostrach”. Dynia i kabaczek
krzyzuja sic ze soba dajac plodne nasiona...
Pozdrawiam
Anonymous (2010-02-09 13:22:53)
O tym, ze dynia i kabaczek sic krzyzuja nie wiedzialam :).
A tak swoja droga pomysl wykorzystania dyni w trzech siostrach przysnil mi sic dzisiaj w nocy ;). Jeszcze parc innych
pomyslów na ogród lesny mi sic przysnilo, bcdc musiala sic nad tym zastanowic. Zwlaszcza nad wykorzystaniem dcbu
[z zolcdzi mozna robic makc]...
Pozdrawiam
Hania
Wojciech (2010-02-09 15:36:16)
Gwarantuje, ze to nie pierwszy permakulturowy sen jaki bcdziesz miala :)
Jesli chcemy oszczcdzac swoje nasiona, to musimy oddzielac dynie i kabaczki/cukinie bo moze nam sic w nastcpnym
roku cukidyna :) z malymi i twardymi pestkami np. Albo inne dziwne rzeczy :D
Co do maki z zolcdzi polecam te przepisy :
http://wolny-strzelec.blogspot.com/2010/02/jak-przygotowac-zoedzie-d o-jedzenia.html
222
Co sadzic na nizszych pictrach w lesnym ogrodzie? (2010-01-26 02:43)
Dzisiejszy post bcdzie opisem tego jak zdobyc informacje nt tego co sadzic na nizszych pietrach w lesnym
ogrodzie. Pewnie zawsze zastanawiales sic Drogi Czytelniku co tam posadzic?
Zdobyc potrzebna wiedzc mozna bardzo szybko, przy okazji pomagajac wypromowac Polski Instytut Per-
makultury (PIP).
Wystarczy, ze umiescisz gdzies (forum, wzmianka na blogu...) minimum 2 linki do Twoich 2 ulubionych
wpisów z bloga PIP lub moga byc to linki do strony glównej:
http://permakulturnik.blogspot.com/
Gdy je umiescisz wyslij mi meila z linkami do miejsc gdzie je umiesciles, a ja po weryfikacji przeslc Ci na
Twojego meila tabelc 44 roslin, których uzywam gdy projektujc lesne ogrody. Tabela zawiera nazwc polska,
po lacinie, wysokosc i szerokosc roslin, wymagania swietlne i glebowe oraz krótko opisane zastosowanie danej
rosliny. Sa w tej grupie zarówno dynamiczne akumulatory, rosliny przyciagajace pozyteczne owady, rosliny
dajace owoce, rosliny na salatkc, jak i przyprawy. Czy wiedziales Drogi Czytelniku, ze mozesz w Polsce
uprawiac substytut imbiru?
Jesli nie, a zalezy Ci na duzym stopniu samowystarczalnosci to goraco polecam wziccie udzialu w tym ”pro-
gramie partnerskim”:) Normalnie musialbys poswiccic kilkanascie godzin by zdobyc tc wiedzc. Tutaj zostanie
Ci ona podana niemal na talerzu, w zamian za 5 minut Twojego czasu.
Jesli umiescisz staly link (np na Twoim blogu lub innej stronie internetowej) do strony PIP, to wystarczy,
ten jeden link.
mopel44 (2010-01-26 02:49:48)
nie posiadam :( moze ilosc merutorycznych postow :P pozdrawiam
Anonymous (2010-01-26 03:02:13)
mopel44 napewno jestes zarejestrowany na jakims poczytnym forum i jak masz dosc sporo postów i sic udzielasz to
wystarczy ze wstawisz link z jakims opisem w stopkc. Powinno to wystarczyc.
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-26 04:18:16)
Albo wystarczy, ze w jakims komentarzu napiszesz cos w stylu:
”Skoro o inwestowaniu mówimy, to co myslicie o tym:
http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-agrolesnic two.html
czyli o inwestowaniu w uprawc drzew? Moga rosnac drzewa i jednoczesnie zwierzcta sic pasc na tym samym terenie.”
Cos takiego, to juz jest jeden link. Wicc jak bys jeszcze jeden komentarz napisal na forum ogrodniczym i dal linka do
wpisu o lesnym ogrodzie to to juz wystarczy, potem wysylasz melia do mnie z linkami, gdzie sa te komentarze i potem
ja wysylam tabelkc:)
Wojciech Majda (2010-01-26 04:21:17)
Dodam jeszcze, ze nie mozne to byc komentarz na stronie PIP :)
mopel44 (2010-01-26 04:30:50)
kurka co to o tej porze juz nie spisz czy pracujesz tak jak ja ? Cale zamieszanie zrobilem bo nie doczytalem, da sie
zrobic :) ksiazki nie doczytalem , cwiartke walnalem :) hihi ide kimac bo jutro nie wstane w formie :( pozdrowki i
spac.
Wojciech Majda (2010-01-26 14:20:23)
Oj trochc za wczesnie poszedlem spac i obudzilem sic w srodku nocy:)
223
Zeus (2010-01-26 21:55:33)
@Wojciech, do umieszczenia stalego linku na stronie przydalby sic banerek, najlepiej wyrazny przy 100 pikselach
szerokosci.
pzdr
Wojciech Majda (2010-01-26 22:08:55)
Czy zrobienie takiego banera, to tylko zrobienie obrazka, czy cos jeszcze trzeba robic (jakies programowanie, html-e
itp.?
Zeus (2010-01-26 22:33:52)
To zalezy tylko i wylacznie od Ciebie. Jak sic zgodzisz to mogc umiescic to wczowe drzewko z niniejszego blogu, po
kliknicciu na które otworzy sic Twój blog.
pzdr
p.s.
nt. zlecenia poprowadzenia warsztatów mozemy rozmawiac tu, czy wolisz e-milia?
Wojciech Majda (2010-01-26 23:07:43)
Wolc na gg, jesli mozesz, lub w drugiej kolejnosci na meila.
Proszc, mozesz umiescic to drzewko z wczem Uroborosem:)
Zeus (2010-01-27 22:43:43)
Ok. napiszc do Ciebie niebawem.
Sprawdz, czy taki link Ci pasuje [1]www.2bs.pl
1. http://www.2bs.pl/
Wojciech Majda (2010-01-27 23:51:18)
Jak najbardziej, dzicki
Fosfor ma znaczenie (2010-01-26 11:33)
Dzisiejszy wpis jest pierwsza czcscia tlumaczenia artykulu, który ukazal sic na stronie [1]Australijskiego In-
stytutu Badan Permakulturowych (The Permaculture Research Institute of Australia). Jak sic okazalo (tzn.
bylo to jasne od poczatku, ale nie zwrócilem uwagi:) autorem jest Polak ÷ Pan Dr. Marcin Gerwin. Ory-
ginalny artykul o tytule '[2]Phosphorus Matters II ÷ Keeping Phosphorus on Farm¨ dostcpny jest pod tym
linkiem na ww australijskiej stronie. Artykul napisany zostal pickna angielszczyzna, tlumaczenie na jczyk
polski jest moje, wicc wszystkie blcdy sa wynikiem mojego .ciczkiego pióra¨ (czy moze bardziej laptopa;),
ewentualnych braków znajomosci j. angielskiego i polskiego;) Tlumaczenie za zgoda autora:
”Przedmowa administratorów strony ( The Permaculture Research Institute of Australia): Peak Phosphorus
-szczyt wydobycia fosforu (dalej PP) rzadko kiedy przyciaga uwagc. Zwykle jest problem jest niezauwazalny
z powodu pozostawania w cieniu swojego wickszego brata, Peak Oil (szczyt wydobycia ropy naftowej). Mimo
tego konsekwencje PP sa duzo bardziej dramatyczne. O ile obydwa .szczyty¨ wiaza sic z potcznymi brakami
w produkcji zywnosci, to PP z latwoscia zgarnalby nagrodc w dziedzinie najwicksza katastrofa.
Ostatnie badania dowodza, ze szczyt wydobycia fosforu to sprawa, której nie mozemy sobie pozwolic dluzej
ignorowac:
...swiatowy szczyt wydobycie fosforytów (skal z których produkuje sic nawozy fosforowe) szacuje sic na rok
2033. O ile to wydaje sic odlegla przyszloscia, obecnie nie ma obecnie na rynku zadnych alternatyw, które
moglyby na duza skalc zastapic fosforyty. Budowa nowej infrastruktury i rozwiazan instytucjonalnych moze
zajac cale dziesicciolecia.
224
Rolnicy na calym swiecie potrzebuja nawozów fosforowych, jednak wickszosc zlóz fosforytów sa pod kontrola
tylko kilku panstw w tym Chin, Maroko i USA. Chiny ostatnio nalozylo 135 % clo eksportowe
na wywóz fosforytów co w praktyce oznacza zatrzymanie eksportu tych skal z Chin. Rezerwy w USA sza-
cuje sic, ze wyczerpia sic w ciagu 30 lat. Maroko aktualnie okupuje Saharc Zachodnia i jej potczne zasoby
fosforytów. Wszystko wbrew rezolucji ONZu .÷ [3]Western Sahara Resources Watch
Marcin, podium jest Twoje.
Jak zatrzymac fosfor na farmie, Marcin Gerwin (kontynuacja artykulu 'Closing the Phosphorus Cycle - jak
domknac cykl krazenia fosforu)
.Zaraz po czystej wodzie, fosfor bcdzie jednym z czynników, które w nieunikniony sposób bcda ograniczac
populacjc ludzi na Ziemi¨ napisal Bill Mollison w ksiazce .Permaculture: A Designers` Manual . (Permakul-
tura: Podrccznik projektanta) ponad 20 lat temu. (1). Jest wazne bysmy uwzglcdniali recykling fosforu w
naszych systemach produkcji i dystrybucji zywnosci. Fosfor (P) jest kluczowym pierwiastkiem do uprawy
kazdego rodzaju upraw i bez niego nie powstanie zadna tabliczka czekolady, owsianka, czy dzem wisciowy.
Uaktywnianie fosforu obecnego w glebie
W wielu glebach fosfor jest naturalnie obecny w wystarczajacych ilosciach, jednak jest chemicznie zwiazany
i nie wystcpuje w formie dostcpnej dla roslin. Wickszosc gleb uzytkowanych rolniczo w Zachodniej Europie
i Ameryce Pólnocnej jest nadmiernie nawozona ogromnymi dawkami superfosfatów, c o skutkuje wiazaniem
fosforu z innymi pierwiastkami, co czyni go niedostcpnym dla roslin. To powoduje, ze fosfor jest neiwyko-
rzystany w glebie. W konsekwencji koncentracja fosforu sicga 750 ppm (czcsci na milion), podczas gdy
do normalnego wzrostu zbóz potrzeba 45 ppm(2). By okreslic, czy masz odpowiedni poziom fosforu w
glebie najlepszym sposobem jest zrobienie analizy gleby. Jesli poziom fosforu jest w normie, ale Twoje
rosliny zdradzaja oznaki niedoboru fosforu ( rózówawe liscie, porazone lodygi), mozesz potrzebowac pomocy
wyspecjalizowanej druzyny wydobywajacej fosfor ÷ grzybów. Grzyby sa specjalistami od rozkladu. Enzymy
przez nie wydzielane pozwalaja rozkladac ligninc, celulozc, pancerzyki chitynowe owadów oraz kosci zwierzat.
Wszystkie te skladniki sa zbyt trudne do rozkladu przy udziale bakterii. Lyzka zdrowej gleby moze zawierac
kilka metrów niewidzialnej golym okiem grzybni.
Grzybnia okreslonych gatunków grzybów ma niesamowicie wazna funkcjc. Produkuje silne kwasy, które
pozwalaja im im doslownie rozpuszczac skaly i wydobywac z nich fosfor. Te grzyby tworza obopólnie ko-
rzystne zwiazki z korzeniami roslin i moga dostarczac fosfor w ten sposób roslinom. Te grzyby to grzyby
mikoryzowe.
Grzyby mikoryzowe moga zwickszac powierzchnic chlonna korzeni roslin od 700 do 1000 razy (4). Grzyby te
moga pobierac fosfor z ogromnych odleglosci, wiele metrów od drzewa. Ten transport równiez odbywa sic za
pomoca grzybni. Grzyb dostarcza roslinie fosfor, a roslina odwdziccza sic cukrami stworzonymi w procesie
fotosyntezy. Grzyby nie maja chlorofilu, wicc nie moga fotosyntetyzowac.
Sadzonki drzew, krzewów i roslin wieloletnich moga zostac zaszczepione grzybem mikoryzowym juz gdy rosna
w szkólce. Wazne jest by dostac odpowiedni rodzaj zarodników dla Twojej rosliny. Mozesz zaszczepic równiez
grzyby mikoryzowe na drzewach doroslych poprzez wykopanie dziury w poblizu drzewa, tak by odslonic korze-
nie . Nastcpnie nalezy wysypac zarodniki lub grzybnic na korzenie. Nasiona roslin jednorocznych i warzywa
moga równiez zostac zaszczepione , jednak rosliny z rodziny kapustowatych ( Brasicaceae), buraki i szpinak
nie tworza zwiazków mikoryzowych.
Optymalne pH do pobierania fosforu przez rosliny, to 6.0 ÷ 7,5, odchylenia od tego przedzialu sprawiaja, ze
fosfor robi sic niedostcpny. Konwencjonalne rozwiazanie to dodanie siarki na glebach zbyt zasadowych lub
wapna na glebach zbyt kwasnych. Jednak moze byc to dosc drogie rozwiazanie, zwlaszcza gdy mamy dzialac
na duzym obszarze. Ale jesli chcemy uprawiac rosliny kwasolubne takie jak np. borówka amerykanska to co
mamy uczynic? Przeciez dla borówki optymalne pH wynosi 3,5 ÷ 4,8. jesli bcdzie wyzsze roslina moze nawet
uschnac. Wicc skoro fosfor jest niedostcpny przy taki niskim pH , to w jaki sposób ta roslina moze w ogóle
rosnac? Mozna przeciez dostawac fosfor poprzez partnerstwo z konkretnymi grzybami mikoryzowymi, które
maja sic dobrze w glebie o tak niskim pH i które wydobywaja dla borówki fosfor.
Mozna równiez dostosowac pH poprzez zmienianie równowagi micdzy bakteriami a grzybami w glebie.
Mozesz uzyc .brazowej¨ sciólki, takiej jak zrcbki drewna, rozdrobnione galczie, by stworzyc srodowisko
225
dobre do wzrostu grzybów i obnizenia pH ponizej 7. Z drugiej strony poprzez aplikowanie .zielonych¨ sciólek
(trawy,obornika) lub aktywnie napowietrzanej herbatki kompostowej by podniesc pH gleby do trochc ponad
7. Powodem dla którego tak sic dzieje jest to, ze sluz bakterii jest zasadowy, a kwasy wydzielane przez
grzyby sa... kwasne, wicc obnizaja pH gleby.
Niektóre pierwiastki sa dostcpne dla roslin w niskim pH a niektóre w wysokim. pH gleby bcdzie zmieniac
sic micdzy mikrosiedliskami na danym terenie i rola organizmów glebowych jest tego kontrolowanie. Jesli
uzyjemy np. wapna, to caly system zostanie czasowo zdeterminowany przez to dzialanie i skutecznosc dostar-
czania róznych pierwiastków z róznych mikrosiedlisk zostanie ograniczona. Wicc zamiast aplikowac mineraly
w celu uaktywnienia fosforu za pomoca reakcji chemicznych, mozemy stymulowac wzrost odpowiedniej,
zdrowej sieci pokarmowej w naszej glebie. Ta zróznicowana, zdrowa, pelna zycia gleba dostarczy roslinom
wszystkie kluczowe pierwiastki i wspierac bcdzie ciagly ich recykling.
[4]
Uzywanie herbicydów gdy grzyby mikoryzowe sa obecne w glebie moze przyniesc niespodziewane konsek-
wencje. Grzyby moga transportowac nie tylko mineraly, ale równiez rózne pestycydy. Badania w Chinach
ujawnily, ze grzyby mikoryzowe moga transportowac toksyczny herbicyd ÷ atrazync (od 2008 roku w Polsce
nie mozna jej stosowac ÷ przypis W.M.) która zostala uzyta na polu kukurydzy(5). Prawdopodobnie podobne
zjawisko zaszlo na tym australijskim pastwisku ze zdjccia. Na przodzie pastwisko dobrze zarzadzane (kom-
post, aktywnie napowietrzana herbatka kompostowa), w tle po latach aplikowania pestycydów drzewa sa
albo martwe albo umieraja.(6)
Przypisy:
1 B. Mollison, Permaculture: A Designers` Manual, 2004, p. 192.
2 Ibid
3 J. Lowenfells, W. Lewis, Teaming with Microbes, 2006, p. 53.
4 Ibid, p. 61.
5 Honglin Huanga, Shuzhen Zhanga, Xiao-quan Shana, Bao-Dong Chena, Yong-Guan Zhua and J. Nigel B.
Bellb, Effect of arbuscular mycorrhizal fungus (Glomus caledonium) on the accumulation and metabolism of
atrazine in maize (Zea mays L.) and atrazine dissipation in soil.
6 See also: K. Lewis, B. McCarthy, Nontarget tree mortality after tree-of-heaven (Ailanthus altissima) in-
jection with imazapyr, Northern Journal of Applied Forestry, 25(2):66-72, 2008. In this study a herbicide
imazapyr was injected to Tree-of-heaven (Ailanthus altissima), which in some regions is an invasive tree.
The results showed that imazapyr injections not only killed all injected tree-of-heaven, but also 17.5 % of
neighboring (within 3 m) noninjected tree-of-heaven and eight other tree species 62 weeks after treatment.
The possible ways of transmission of the herbicide were root grafts, mutually shared mycorrhizal fungi, root
exudation and absorption, and/or leaf senescence. ”
1. http://www.permaculture.org.au/
2. http://permaculture.org.au/2009/07/23/phosphorus-matters-ii-keeping-phosphorus-on-farms/
3. http://www.wsrw.org/index.php?cat=105&art=1216
4. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S17GnPcXr_I/AAAAAAAAASQ/SZ6lE5h5GLU/s1600-h/Atrazyna+na+pastwisku.
226
.PNG
Anonymous (2010-01-26 12:04:57)
Super artykul. Takie male wtracenie wiesz moze cos bardziej szczególowo o tych enzymach rozkladajacych ligninc i
celulozc ?
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-26 12:31:28)
Ciesze sic, ze autor - Marcin Gerwin sic zgodzil - sam bym takiego dobrego nie napisal.
Te enzymy to ligninazy i celulazy. Jakiejs glcbokiej wiedzy na ten temat nie mam niestety. Z tego co wiem, jednak,
to chyba tylko grzyby rozkladaja te substancje. Bakterie preferuja ”latwiejsze” materialy. Latwiejsze, czyli takie o
mniejszym stosunku wcgla do azotu (jak mocz, obornik, scinki traw...) Grzyby sa ”przyciagane” przez takie materialy
jak papier, drewno, galczie, liscie... Wlasciwie to grzyby równiez ”lubia” materialy bogate w azot, tylko przegrywaja
konkurencje z bakteriami, które duzo szybciej sic rozmnazaja.
Anonymous (2010-01-26 13:25:18)
A widziales moze gdzies jakis artykul na ten temat ? Moze ktos juz sic pokusil o hodowle grzybni w celu uzyskania
tych enzymów?
Piotr
Wojciech Majda (2010-01-26 14:05:20)
Ksiazki na ten temat, to praktycznie wszystkie nt. konserwowania drewna. Caly przemysl jest na tym zbudowany.
Hoduja juz grzyby rozkladajace ligniny w celach komercyjnych, oto link do artykulu po polsku:
http://micro.org.pl/doku.php/grupa14:index
Artykul ma duzo wzorków chemicznych, wicc pewnie Cic zainteresuje:)
mopel44 (2010-01-26 16:29:18)
czyli mozna zastosowac takie cos ?
http://www.motoallegro.pl/item879345816 zywa grzybnia lesne grzyby w twoim ogrodzie.html
gdzie kupic grzybnie by zaaplikowac ? - wlasciwie zaaplikowac ?
Wojciech Majda (2010-01-26 18:10:04)
Myslc, ze ten sprzedawca z Twojego linka jest ok. Wiodacym sprzedawca w Polsce jest Mykolfor. Maja stronc inter-
netowa:
http://www.mikoryza.pl/
Przepis jak dokladnie zaaplikowac jest na stronie i pewnie bcdzie tez na opakowaniu. Ja bym dodal jeszcze do tego
duzo sciólki bogatej w wcgiel (drewno, galczie, papier, karton, sloma...) po zaaplikowaniu. Grzyby uwielbiaja takie
srodowisko (wilgotne i bogate w ”pokarm”)
panika2008 (2010-01-27 14:03:49)
Wg moich niejawnych, dosc wiarygodnych informacji nie ma peak’u fosforowego, bcdzie duzo pózniej, niz peak ropy i
prawdopodobnie wcgla, wicc w tym zakresie nie ma co sic bac :)
mopel44 (2010-01-27 14:31:44)
Mysle ze 35 PLN + przesylka na 20 drzewek to nie problem finansowy.
Mam pytanie do autora : czy ma sens zaszepianie drzewek jabloni ktore rosna na terenie gdzie nie bylo nic opryskiwane
czy przekopywane przynajmniej od 20 lat ? Jablonie 30 letnie . Pony z jablek sa super od 5 lat. Musze zrzucac mae
jabluszka bo jest ich tak duzo ze mialbym malutkie. pozdrawiam!
227
Wojciech Majda (2010-01-27 15:51:02)
Myslc, ze mimo wszystko moze to pomóc. Mikoflor ma chyba szczepionki specjalnie do drzew owocowcy.
Mozliwe, ze nie byly stworzone optymalne warunki dla wzrostu grzybów mikoryzowych, czyli np. grabiono i palono
liscie. To cos do rozwazenia.
@panika2008 ciekawosc mnie zzera teraz ...wrrr :)
Istnieja pewnego rodzaju substytuty fosforu. Tzn. skaly zawierajace mniej fosforu niz te wykorzystywane dzisiaj.
Mamy je nawet w Polsce, ale trzeba wybudowac infrastrukturc i jest to surowiec gorszej jakosci. W polaczeniu z PO
(chodzi o Peak Oil, choc Platforma Obywatelska u wladzy tez by w sumie pasowala;) sytuacja bcdzie dosc nieprzy-
jemna. Jakies totalne zalamanie produkcji zywnosci nam nie grozi, ale jak za zwyczaj w takich sytuacjach - biedni
bcda mieli prze.....
Wykorzystanie pracowników, którym placi sic za dzien mniej niz miskc ryzu dziennie -
lesny ogród i permakultura dla wegan. (2010-01-27 08:47)
[1]
Wbrew pozorom jedzenie weganskie to nie tylko salata i kielki...
W dzisiejszym poscie chcialbym opisac, jak permakultura, czy lesny ogród moze zaspokoic potrzeby wegan,
czyli osób, które nie spozywaja/uzywaja zadnych produktów pochodzenia zwierzccego. Mimo, ze sam nie
jestem weganem, ani nawet wegetarianinem, to wiem, ze co najmniej kilku Czytelników bloga stosuje taka
dietc. Myslc, ze informacje zawarte w tym wpisie bcda przydatne równiez dla osób, które chcialyby stosowac
permakulturc, czy zalozyc lesny ogród, ale nie chca miec zwierzat gospodarskich.
Zapewne zauwazyles Drogi czytelniku, ze napisalem ”...ale nie chca miec zwierzat gospodarskich.”. Nie oz-
nacza to, ze w takim ogrodzie nie ma zwierzat i ich nie wykorzystujemy.
Permakulturowe systemy produkcji zywnosci staraja sic dazyc do zamkniccia obiegu materii w obrcbie
naszego agroekosystemu. Co to oznacza? Po prostu staramy sic wrócic wickszosc pierwiastków, które
”pobralismy” w jedzeniu do naszego ogrodu. Cel ten osiaga sic przez uzywanie moczu jako nawozu oraz (w
wersji dla bardziej odwaznych) poprzez toalety kompostowe.
Mimo, ze nie chcemy wykorzystywac zwierzat (w przypadku wegan) to nie oznacza, to ze ich nie bcdzie w
lesnym ogrodzie. Na pewno sic pojawia. Nawet naszym zadaniem jest stworzenie im odpowiednich warunków
do zycia. Mozna powiedziec, ze bcda one pracowac za ”wikt i opierunek”.
Wczesniej wspomnialem, ze permakulturowy ogród, ”pole” czy sad przypominac ma normalny, naturalny
ekosystem. W naszym klimacie w wickszosci (naturalnych) srodowisk wystcpuje mnóstwo gatunków zwierzat.
Zwierzcta te pelnia okreslone funkcje w tym ekosystemie. Jesli nie zapewnimy w naszym ”sztucznym”ekosys-
temie (lesnym ogrodzie) miejsca dla zwierzat, to czeka nas dodatkowa praca.
228
Jaka praca? Juz tlumaczc.
Jedna z istotniejszych funkcji zwierzat jest kontrola szkodników. Zaraz, przeciez te szkodniki, to tez
zwierzcta, a my ich nie chcemy, jestesmy weganami...
Czy myslisz Drogi Czytelniku, ze jakis prawdziwy Polak;) (który nie jest amatorem slimaków, ani nie hoduje
ich na eksport) celowo przynosi do swojego ogrodu slimaki? Raczej nie, one po prostu sic same pojawiaja.
Musimy zatem uwzglcdnic jak bcdziemy je kontrolowac. Mozna to robic rccznie, jesli nie chcemy ich zabijac
to wywozimy gdzies daleko do lasu. [2]Tam zjedza je ”tygrysy”. Ten sposób jest bardzo czasochlonny. Mozna
tez uzywac chemii do ich niszczenia, ale wtedy zabija sic zwierzcta i czy chcemy miec w swoim ogrodzie
produkty, od których moze zdechnac nasz pies, czy zatruc sic nasze dziecko? Skoro czytasz tego bloga, to
pewnie tego jednak nie chcesz.
Istnieje trzecia droga:) i w przeciwienstwie do ekonomii, w przypadku kontroli szkodników ona dziala dosc
dobrze. Do jej zastosowania trzeba wykorzystac zwierzcta, które zywia sic slimakami - tez sa likwidowane,
ale my mamy raczki czyste :)
Te zwierzcta to zaby, ropuchy, zólwie, wcze czy inna gadzina;) By pojawily sic plazy wystarczy wykopac
male oczko wodne, lub postawic w cieniu zatkany korkiem stary zlew. Trzeba równiez stworzyc bezpieczna
drogc wyjscia dla zab, czy ropuch, które wejda do zlewu - w przeciwnym razie sliskie i glcbokie zlewy stana
sic pulapka dla zab, które wkrótce umra z wyczerpania. Mozna wykorzystac równiez jeze. Przyciaga sic je
robiac kompost z którego wyjadaja rozne ”robaki”. By zwickszyc szansc, ze jeze przezimuja usypuje sic kupki
lisci na zimc (dodatkowy powód, poza utrata cennej materii organicznej, by nie palic lisci na jesien). Liscie
takie mamy za darmo lub mozemy je zdobyc za darmo z przedszkoli, szkól - w miejscach tych zwykle pali
sic ten ”odpad”...wrr. Na nasza korzysc dziala, ze majac tc wiedzc, mozemy w ciagu sezonu podniesc poziom
materii organicznej w naszej glebie do niesamowitego poziomu. Ja jestem z Gniezna, kolebki (Wielko;)Polski
i prawdc mówiac bardzo do mnie przemawia, ze bcdc mial pracownika, który bcdzie dla mnie robil przez
kilkadziesiat dni w roku za kupc lisci (tansze niz ryz):)
Chyba jednak nie tylko Wielkopolanie lubia taka oszczcdnosc...
Podobnie jest w przypadku zapylenia owoców/orzechów. Jesli nie zadbamy o to, by rosliny mialy odpowied-
nie zapylenie (glównie pszczoly miodne) to wlasnie odpowiednie zapylenie roslin moze stanowic czynnik
ograniczajacy nasze plony. Weganskie rozwiazanie, które ja bym proponowal, to zrobienie ”ula” w której
umiesci sic kupiony wczesniej rój pszczól. Dzicki temu bcdziemy miec dobrze zapylone rosliny. Wystarczy
zamknicta skrzynka z mala dziura, by pszczoly mogly wlatywac i wylatywac. Taka konstrukcja jest bardzo
tania - nie musimy tam zagladac i wybierac miodu, wicc zwykla skrzynia wystarczy. Alternatywa dla zapy-
lania przez pszczoly miodne jest:
-zapylanie rcczne - niesamowicie czasochlonne
-zapylanie przez gatunki inne niz pszczola miodna - niestety zwykle niewystarczajace
W nastcpnej czcsci wpisu poswicconego weganom bcdc opisywal jak w lesnym ogrodzie rozwiazac dwie
kwestie, które sa dosc kontrowersyjne
-witaminc B12
-jak uzyskac pelnowartosciowe bialko w warunkach polskich z lesnego ogrodu.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Masz moze jakies pomysly, jak mozna ”ulepszyc” weganski lesny ogród lub system permakul-
turowy? Ciekawi mnie Twoja opinia.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2Az0t3jb4I/AAAAAAAAAS4/QfcqpwaO73U/s1600-h/Raw_vegan_lunch.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/jak-kultura-moze-wpynac-na-ograniczenie.html
Ewa S. (2010-01-27 09:12:56)
Picknie i spokojnie to brzmi. Ale sa jeszcze takie zwierzcta jak zajace i dzikie króliki, dziki, sarny, losie i jelenie
oraz zubry w naszym polskim klimacie. Nie wspomnc o zwyklych psach i kotach albo kurach (no, weganie moze
kur nie hoduja, ale jest to mozliwe, wystarczy nie miec na stale koguta, a stare kury zostawiac na dozywociu), które
potrafia zrobic szkody, zeszpecic i rozdrapac ogródek. Z zubrami nie zart. Jest to pewien problem w okolicy, w której
229
mieszkam. ;-) Jak je wszystkie zaprzac do pracy?
Pozdrowienia z prawie-puszczy, Ewa S.
Wojciech Majda (2010-01-27 13:49:59)
Zubra, raczej do pluga zaprzac sic nie da:)
Odpowiedz na te pytanie jak je zaprzac do pracy to bcdzie caly, dlugi wpis - dzicki za podrzucenie kolejnego ciekawego
tematu.
Na szczcscie jest mozliwe zabezpieczenie sic przed sloniem, wicc 6 razy mniejszy zubr nie bcdzie stanowic problemu:)
Niestety bcdzie sic to wiazac z robotami ziemnymi..
Znam jednego weganina, który hodowal nawet kaczki - uzywal je do kontroli slimaków w swoim warzywniaku.
Ewa S. (2010-01-28 10:21:33)
Znajomy rolnik po prostu z góry kladzie na straty plony z pola sasiadujacego z lasem. Brzeg tego pola po prostu
obsiewa rzadziej. Nie obsiac sic go tam tez zaden zysk, bo zwierzyna zjadlaby obrzeza pola w glcbi. Co do zubra to
rózne widzialam patenty. Lacznie ze sciganiem zwierza na traktorze w obstawie burka z podwórka, albo atakiem z
widlami na byka. To drugie co prawda skonczylo sic wiadomosciami w telewizji, pogotowiem dla poturbowanej osoby
i zlamana rcka, a potem odstrzalem byka-ludozercy w majestacie prawa polskiego.
Temat jest taki: jedne zwierzcta sluza, ale inne szkodza. Tych drugich jest jakby nawet ostatnio trochc wiccej (np.
dzików), pewnie z powodu zaburzonej równowagi na duzych obszarach. Zwlaszcza na terenach przy-lesnych, których
w Polsce jest o wiele wiccej, niz na zachodzie.
Pozdrawiam z zasniezonego lasu, Ewa S.
Wojciech Majda (2010-01-28 12:25:56)
To tez problem prawny, bo gdyby rolnik mógl odstrzelic dzika i potem sprzedac jego micso, to pewnie nie traktowalby
tego jako stratc...
Sposób na zabezpieczenie sic przed zubrem, który opiszc jest (po zbudowaniu) bardzo pasywny - nie wymaga paliw
kopalnianych, traktorów, czy nawet widel:)
Anonymous (2010-01-28 20:22:00)
Gdyby rolnik mógl prawnie odstrzelic dzika zwierzync (wlasnosc Skarbu Panstwa), to szybko dziki, sarny itd. bysmy
ogladali tylko w zoo.
Na szczcscie w moim przypadku dziki nie stanowia duzego zagrozenia dla moich upraw, ale jak juz wyrzadza szkody,
to wystarczylo by, by
Skarb Panstwa za posrednictwem np. kola lowieckiego wyplacal rzetelnie odszkodowania lub dokladal sic do zabez-
pieczen upraw przed szkodami, jedno i drugie jest traktowane po macoszemu i jesli jest cos w ogóle wyplacone to w
smiesznych kwotach.
Pozdrawiam;)
Wojciech Majda (2010-01-28 22:11:32)
Wlasnie chodzilo mi, ze w tym momencie dzik to tylko i wylacznie szkodnik. Gdyby mozna bylo prowadzic odstrzal,
to dzik stanowilby pewnego rodzaju ”zasób”. Nie chodzi tylko o wartosc micsa, czy skóry, ale równiez pieniadze, jakie
mozna by uzyskac gdy umozliwi sic komus polowanie.
W ten sposób wchodzimy tez w bardzo grzaski temat jakim jest monopol PZL na organizowanie polowan. Jak w
wickszosci przypadków monopol jakiejs instytucji sprawia, ze instytucja ta jest niewydajna. W normalnej sytuacji
(rynkowej) sprawc ”zarzadzania” dzikami, jesli PZL placilby jakies smieszne odszkodowania przekazalby Pan innej,
konkurencyjnej organizacji. W Polsce niestety nie mamy takiej mozliwosci. Mamy jeden PZL, mamy jeden PZPN,
jeden system emerytalny (piramidka)...
W chwili obecnej PZL i posrednio Skarb Panstwa zeruja na wlascicielach ziemi (Skarb Panstwa to nawet bardzo
bezposrednio;).
230
W Afryce (Kenia bodajze) po sprywatyzowaniu parków narodowych (i zyjacej w niej zwierzyny) zniknal problem
klusownictwa (bo wlasciciel dba o swoje), zwickszyla sic populacja sloni i innych zagrozonych zwierzat. W Polsce
na pewno byloby podobnie - kwota jaka móglby rolnik uzyskac za pozwolenie na odstrzal przekraczalaby wszystkie
potencjalne straty jakie taki dzik/sarna/jelen/zubr wyrzadza.
W Kenii wlasciciele parków narodowych urzadzaja safari. Mozna ”polowac” z aparatem fotograficznym, lub za do-
datkowa oplata ze strzelba. Wlasciciel dba o to, by za duzo nie zabic zwierzat, bo kto by chcial przyjechac na safari,
co zadnego slonia nie ma?
Bylaby to dodatkowa zachcta dla ludzi by sadzili lasy... No ale do tego potrzeba panstwa, które ceni wolnosc ludzi.
Prawo zakazujace hodowac dzikie zwierzcta równiez nie pomaga.
Anonymous (2010-01-29 00:43:36)
Nadal jestem przeciw polowaniom na dzikie zwierzcta, jako podstawowy argument stawiam fakt iz nie mamy ich na
tyle, by umozliwic polowania dla przecictnego Kowalskiego.
Mimo wadliwie dzialajacego systemu zarzadzania zasobami lesnymi, uwazam ze prywatyzacja lasów czy tez zwierzat
bez kontroli panstwowej mogla by byc nie obliczalna w skutkach dla przyrody, mam na mysli przemianc w pieniadz
wszystkiego co rosnie i co sic rusza (na drzewo nie ucieka, bo juz by bylo wycicte;)
Sama idea jest w porzadku, ale mentalnosc Polaków i pomyslowosc czasami nie sa powodami do dumy.
Zreszta mozemy sic przekonac z telewizji, ze nawet ci, których wybral lud (czyli my) nie sa godni zaufania.
Co do hodowli zwierzat lownych, to powinna istniec mozliwosc ich hodowli, w zamknictym (odgrodzonym) terenie.
Wtedy mozna by bylo urzadzac sobie polowania, czy co tam sic chce. Problem moga stanowic spore rozdrobnienie
dzialek, oraz koszty ich odgrodzenia, bo szkody spowodowanej przez zwierzync na drodze moze nie wynagrodzic nam
zadne odszkodowanie.
Co do zakladania nowych prywatnych lasów i robienia z drzewami co nam sic podoba to jestem za,
ale istniejace dorodne drzewa niech sobie spokojnie rosna.
Pozdrawiam Marcin
mopel44 (2010-01-29 01:32:34)
Jak czytam lub slysze ze wszedzie mozna , lub tam i tam mozna a odpowiedz ze w PL nie mozna bo ludzie to wariaci
i pomylency to az mi sie stawia.
A ktos kto sadzi ze ludzie wybrani przez lud mieliby byc odpowiedzialni i godni zaufania to za przepraszeniem musi
byc idiota. Nie powinno to byc dziwne w kraju ktory jest :
.demokratycznym panstwem prawnym, urzeczywistniajacym zasady sprawiedliwosci spolecznej¨.
Broni nie mozna , decydowac o swojej emeryturze nie mozna, haty jaka sie chce postawic w szczerym polu nie mozna ,
pustelnikiem czy zebrakiem byc nie mozna. To w ogole pozamykac wszystkich w zakladach bo przeciez tutaj mieszka
banda wariatow! Dziekuje .
Wojciech Majda (2010-01-29 06:28:48)
@Marcin
Przyslowiowy przecictny Kowalski raczej by sobie nie polowal, tylko robiliby to ”burzuje” :) Cena odstrzalu ustalana
bylby rynkowo. Z racji gcstosci zaludnienia w Polsce ta cena bylaby dosc wysoka.
W chwili obecnej PZL placi rolnikom bardzo nierynkowe stawki - moze sobie pozwolic to robic, bo rolnik nie moze nic
zrobic, PZL ma prawny monopol na polowania. Koszty sa zatem przerzucane na rolnika (to on ma zniszczone plony)
a smietankc - korzysci (przyjemnosc z polowania, micso, skóry, trofea) zbieraja czlonkowie PZL.
Fachowo nazywa sic to eksternalizacja kosztów, zwykle stosowana przez duze koncerny, w kwestii ochrony srodowiska:
”Wyprodukowac produkt, ale my nie zalozymy filtru na komin, bo oczyszczanie wyziewów z naszej fabryki byloby
kosztowne. Fakt, ze pózniej lokalna spolecznosc w wyzszych kosztach leczenia zaplaci 30 razy wiccej nie ma duzego
znaczenia - w koncu my nie placimy.”
Panie Marcinie, ludzie to nie sa kretyni, bardzo czcsto jak Pan zauwaza kieruja sic chccia zysku. Przeciez latwo bcda
mogli sobie obliczyc:
231
”Ten dzik zezarl mi buraków za 600zl, zniszczen mi narobil za 1000, wicc jak za odstrzal dostanc 3000zl to i tak sic
bcdzie oplacac” Nie zajdzie jakas orgia zabijania (na pewno nie wicksza jak dzisiaj na polowaniach ”kolesi”).
Rolnicy to czcsto ludzie prowadzacy hodowlc zwierzat. Wiedza wicc, ze jak sprzeda/zabije sic stado rozplodowe, to
juz pózniej nie bcdzie nowych zwierzat. To jest tak proste.
mopel44 poruszyl niezwykle istotna kwestic - brak odwagi. Czcsto slyszy sic, ze ”Polacy jeszcze nie dorosli
do demokracji”, ”ze jeszcze nie doroslismy to tego czy owego”... Jak mamy dorosnac, skoro nie daje sic nam
odpowiedzialnosci?
Panie Marcinie, co jesli ta pomyslowosc ludzie mogliby ”poswiccac” na np. zwickszanie produktywnosci gospodarstw
rolnych, lasów a nie na kombinowanie jak obejsc jedno, drugie, czy setne prawo.
Pozdrawiam
Wojciech Majda (2010-01-29 06:49:25)
@ Marcin
Sam jestem za pozostawieniem pomników przyrody itp. Jednak wickszosc lasów w Polsce to nie zadne dorodne drze-
wostany, tylko monokultury sosnowe. Ich wartosc biologiczna nie jest zbyt wysoka. Oczywiscie kazdy las pelni wazne
funkcje (retencja wody, oczyszczanie wody, miejsce rekreacji, produkcja drewna... Jednak duzo lepszy dla srodowiska
bylby zwykle las, inny niz plantacje sosny.
Dosadniej mówiac, nie ma czego zachowywac, a na pewno nie trzeba tworzyc calej struktury biurokratyczno-kontrolnej
jaka jest ten cyrk z kontrola i wladza lesników w lasach. Nieprecyzyjnie sic trochc wyrazilem - nie trzeba tego tworzyc,
gdy chodzi nam o dobro i produktywnosc lasów, a nie o utrzymaniu statusu quo, który jest bardzo wygodny dla wielu
osób. Kto o zdrowych zmyslach pozbywa sic wladzy dobrowolnie?
No na pewno nie lesnicy...
Anonymous (2010-01-29 15:28:56)
@mopel44
Moim zdaniem osoby zarzadzajace jakimkolwiek dobrem wspólnym, równiez osoby sprawujace wladze panstwowa,
czy tez na poziomie gminy, powinny kierowac sic prawem, dobrem ludzi, a ich dzialanie nie powinno opierac sic
terazniejszych zyskach, bo to co dobre w danej chwili w przyszlosci moze okazac sic bardzo zlym w skutkach po-
sunicciem. Wiem ze rzeczywistosc czasami pokazuje cos innego:)
Do prawdziwej demokracji jeszcze nam daleko, zreszta nie tylko nam. Poza tym demokracja, demokracja ale ktos musi
mimo to czuwac nie tylko nad demokracja, ale równiez nad innymi ludzmi jak i przyroda, którym dzialanie jakiegos
”wolnego goscia” moze powaznie zaszkodzic.
Nie mam broni, uwazam ze nie jest mi potrzebna i cieszc sic ze inni tez nie maja do niej swobodnego dostcpu, uwazam
ze to daje mi wicksze bezpieczenstwo niz posiadanie jej nie tylko przeze mnie ale i innych.
Jesli uwazasz, ze ludzie wybrani przez lud nie musza wykazywac sic odpowiedzialnoscia i byc godnymi zaufania, to
brak mi slów.
Moze mam pecha i mieszkam w innej Polsce, ale wokól mnie istnieja niestety ”wariaci i pomylency” w tym sensie, ze
nie zalezy im na naszym srodowisku, liczy sic tylko biezacy zysk za wszelka cenc. W ostatnim czasie wlasciwie nie
ma problemu z uzyskaniem pozwolenia na wyciccie topoli. Moze niezbyt urodziwy krajobraz, zostal prawie ogolocony
z drzew, bo wickszosc drzew rosnacych przy polach i drogach to topole. Drzewa te spelnialy wiele przydatnych
funkcji od tworzenia mikroklimatu (wiatr, cien itp.) do schronienia dla zwierzat, glównie ptaków. Minclo juz trochc
czasu od wyciccia tych drzew, a nikt nie nasadzil nowych, natomiast jesli zdarzyl sic wyjatek i nasadzil (z obawy
przed urzcdowa kara), to zadbal o to by one jednak nie wyrosly, bo bcdzie mial wiccej pola pod monokulturc- to
przyklad obliczen ekonomicznych, ludzi bcdacych w posiadaniu ziemi(pola), majacymi mozliwosci wycinania drzew,
bcdacymi rolnikami, ale tylko z definicji, a nie z przekonan(chyba ze do pieniadza). Do tego dochodzi wycinanie przez
tzw.”nurków” wszystkiego co rosnie, mam na mysli grubsze krzewy czy male drzewa, taki permakulturowy zywoplot.
Uwazam, ze w wickszosci przypadków zanim wytnie sic te niby bezwartosciowe plantacje, to powinno sic juz miec w
pewnym stopniu, odrosnicty ten funkcjonalny pelnowartosciowy las, bo drzewa nie odrosna w kilka lat.
Mam nadziejc ze nie przynudzilem:)
232
Pozdrawiam Marcin
Wojciech Majda (2010-01-29 18:16:53)
Nie przynudzasz Marcin - to b ciekawa kwestia. Nie chcc, zeby blog zmienil sic w kóleczko wzajemnej adoracji:)
Nie wiem, co mopel44 mial na mysli, ale ja zrozumialem jego wypowiedz w ten sposób:
Nie chodzi o to, ze ludzie wybrani przez lud nie musza byc odpowiedzialni itp., tylko o to, ze ludzie wybierani przez
lud nie sa odpowiedzialni/kompetentni.
Co do broni- mozna w Polsce kupic za 3500zl airsoft guna. Czytalem gdzies, ze tym mozna z 200m komus czaszkc
rozwalic, jakos nie slyszalem o fali zabójstw z tej wiatrówki...
Bron jak nazwa wskazuje sluzy do bronienia sic. Zaborcy juz w XVIII wieku nas rozbroili, wszystkie wladze kontynuuja
ta politykc - ludzie z widlami nie sa w stanie duzo zrobic policjantowi z karabinem. W przypadku wojny natomiast
(a wojny sic zdarzaja co kilkadziesiat lat, szczególnie w Polsce) nie jestesmy nic w stanie zrobic. Irakijczycy moga sic
opierac amerykanskim najezdzca, a my co bysmy zrobili? Przypomnc, ze armia iracka zostala rozbita w tydzien albo
dwa, ile zajcloby zniszczenie Wojska Polskiego? Co zrobimy po tym jak wojsko skapituluje? Mamy kolejny raz isc na
rzez jak barany? Jak nie bcdziemy miec broni, to taki los nas czeka.
W sprawie zywoplotu - potrzeba do tego wiedzy i uswiadomienia jak korzystny on jest (zwlaszcza na monokulturowym
polu). Nie stosowanie go, to po prostu strata pienicdzy, juz nawet abstrahujac od jego wartosci dla srodowiska - to
sic po prostu oplaca (wyzsze plony).
Wracajac do lasu. Mój przyjaciel nie mógl posadzic lasu na swojej ziemi, bo w planach zagospodarowania dany teren
mial pozostac gruntem rolnym. Im wiccej drazyl temat, tym bardziej odchodzil od tego pomyslu, bo dowiadywal sic
coraz wiccej, ze przestaje byc wlascicielem lasu a zostaje podwykonawca zalecen pana lesniczego.
On by chcial zasadzic z 2 ha lasu. Nawet jak bcdzie to mozliwe, nie zrobi tego z powodów prawnych.
Wkrótce wyruszc do nadlesnictwa i dowiem sic jakie rosliny mozna uprawiac na plantacji drzew. Postaram sic stworzyc
projekt ”analogu lasu” tzn. Wielogatunkowej plantacji drzew obcego pochodzenia. Dzicki temu bcdzie mozna miec
las, bez rzadów lesniczego. Zalozenie brzmi picknie, zobaczymy jak to wyjdzie w praktyce i czy jest to wykonalne od
strony prawnej.
Pozdrawiam
Anonymous (2010-02-02 15:38:38)
Co do pszczól jako pszczelarz musze stanowczo zaprotestowac! :)
Pszczoly sa niewatpliwie dobrymi zapylaczami dla wielu roslin(ale nie dla wszystkich), jednak co do warunków ich
bytowania, sprawa nie ogranicza sic do ”drewnianego pudla z dziurka”.
Pierwszym powodem jest zima - rodzina pszczela nie spi jako tako, ale tylko zwalnia matabolizm i zywi sic pokarmem
zgromadzonym w lecie. W ciagu zimy wewnatrz ula panuje mróz , jednak pszczoly skupiaja sic w tzw: klab, w którym
ogrzewaja sie wzajemnie. Natomiast na wiosne, królowa zaczyna skladac jaja i do ich rozwoju potrzebna jest tem-
peratura 36 stopni(jesli dobrze pamietam) - i tu drewniana skrzynka nie wystarczy. Potrzebny jest ul z prawdziwego
zdazenia z ociepleniem, albo grubymi sciankami.
Zyczliwy pszczelarz
Anonymous (2010-02-02 15:39:42)
cd.
Druga sprawa to to, ze nawet jesli te pszczoly dotrwaja do wiosny, i nie zgina z glodu zuzywajac na ogrzanie ula o slabej
izolacji cale swoje zapasy, to i tak nie beda w stanie ogrzac go dostatecznie - a wtedy zaczynaja sie rozwijac choroby
grozne nie tylko dla tej rodziny, ale takze dla innych pasiek, np: nosemoza(biegunka pszczól) czy zgnilec(martwica,
jest tak niebezpieczny dla pszczól, ze jest zwalczany z urzcdu i wykrycie go w pasiece oznacza zniszczenie wszystkich
uli z pszczolami oraz kwarantanne i zakaz sprzedarzy miodu z pasiek sasiednich!!!). A to juz nie przelewki, bo choroba
jest nieuleczalna.
Zyczliwy pszczelarz
233
Anonymous (2010-02-02 15:40:39)
cd.
Po trzecie, nawet jesli rodzina nie zlapie tej czy innej choroby, to nie leczona nie przetrwa inwazji pasorzyta warroa
destructor, który wylcga sie na larwach pszczól, roznosi rózne wirusy i potrafi zniszczyc cala kolonie w ciagu 2 lat.
Pozatym taka nie leczona rodzina staje sic wylegarnia pasorzyta i roznosi go na inne pasieki w okolicy. Wlasnie ten
pasorzyt spowodowal, ze wygincly wszystkie dzikie pszczoly!!!
Po czwarte, pomijajac choroby, pszczola to nie slimak, i potrafi byc niebezpieczna. Obecnie hodowane pszczoly nie sa
agresywne, jednak w przypadku gdy królowa ma wiccej niz 3 lata, pszczoly staja sic niebezpieczne dla wszystkiego
co sie rusza w promieniu kilkuset metrów. Bronia one swojej kolonii, jednak im starsza królowa, tym jej potomstwo
jest agresywniejsze. Pszczola zadlac wstrzykuje jad i wyrywa sobie zadlo, po czym ginie. Dla normalnego czlowieka
100-200 urzadlen to dawka smiertelna. Dla osoby uczulonej jedno urzadlenie, bez podania surowicy moze sic skonczyc
smiercia przez uduszenie... A w lecie w jednej rodzinie zyje kilkadziesiat tysiccy pszczól... Wicc raczej o spokojnej
pracy w ogrodzie mozecie zapomniec... A w przypadku porzadlenia np: sasiada przez nieubezpieczone pszczoly ma
prawo wystapic o odszkodowanie.
Zyczliwy pszczelarz
Anonymous (2010-02-02 15:42:15)
cd.
Po piate, pszczoly zdobywaja nowe tereny przez podzial rodziny - wychowuja sobie nowa królowa, a nastepnie stara
królowa zabiera czcsc pszczól i idzie z nimi szukac nowego miejsca na gniazdo. Zazwyczaj rojeniu sie towarzyszy
latanina pszczól wszcdzie w promieniu kilkudzisicciu metrów(wiec moga kogos porzadlic). Pszczoly znajduja sobie
jakas galaz, dziuple, pudlo, strych, gdzie zamieszkaja. I w ten sposób powielaja sie wyzej wymienione poblemy.
Po szóste, mimo wszystko pszczelarstwo to wdzicczne zajecie, które moze byc uzupelnieniem permakultury i do-
datkowym zródlem dochodu, badz hobby, gdyz kwitnace drzewa, krzewy, ziola i inne rosliny z lesnego ogrodu stanowia
wspaniale zródlo pylku i nektaru potrzebnego pszczolom przez caly rok, a o którego staly przybytek trudno w monokul-
turach. Samo pszczelarstwo jest tak skomplikowane jak permakultura, o ile nie bardziej, i do wlasciwego gospo-
darowania (zarówno dla nas jak i pszczól) potrzebna jest wiedza. Oczywiscie kazdy moze byc pszczelarzem, jednak
bez wiedzy i umiejctnosci, to tak jak z nozem - mozemy zrobic krzywde sobie lub innym. Jezeli jednak ktos chcialby
zostac pszczelarzem, powinien zajac sie teoria na temat pszczól czy metod pracy w pasiece, pózniej poprosic jakiegos
pszczelarza o pomoc czy porade(a najlepiej kilku, bo w pszczelarstwie to jak w polityce - kazdy ma swój punkt
widzenia na te same rzeczy) i odbyc u niego jakies praktyczne szkolenie, przy którym przekonamy sie czy ta praca
jest dla nas, kiedy pszczoly larza nam po rekach kiedy pracujemy i czasem nas urzadla :) A potem mozemy zakupic
pszczoly, chociaz to tez sport nie najtanszy, bo nowy ul to ok 250zl, a rodzina pszczela to od 100zl wzwyz. Jednak
kazdy zaczynal i niektórzy zyja tylko z swoich pasiek - wlasnie dzieki wiedzy która posiadaja.
Ps: Za duzo znaków, wicc dodalem w czcsciach
Pozdrawiam
Zyczliwy pszczelarz
Wojciech Majda (2010-02-02 19:07:17)
Dzickujc Zyczliwy pszczelarzu za bardzo wartosciowe uwagi. Celem ”weganskiego pszczelarza” nie jest pozyskanie
miodu , wicc to trochc zmienia sposób zarzadzania ulem. Skoro nie pobiera sic miodu, to pszczoly maja wiccej ”ma-
terialu zapasowego” by przetrwac zimc.
Czy pszczoly miodne nie sa najwazniejsze do zapylenia? Gdzies wyczytalem, ze wczesna wiosna populacja innych
owadów zapylajacych jest na tyle mala (zwlaszcza w ”tradycyjnych” uprawach monokulturowych), ze hodowla pszczól
jest kluczowa do uzyskanie obfitych plonów.
Nawet nie wiedzialem, ze to az tak skompilowane:) Terminowac u jakiegos pszczelarza na pewno bcdc:)
Postaram sic wkrótce przedstawic ”permakulturowe” podejscie do hodowli pszczól. Mój znajomy pszczelarz z Wlk.
Brytanii przedstawil mi kilka sposobów jak sobie radza tam. Oni (Brytole) maja u siebie nawet wiccej ”chemii” w
rolnictwie, duzo wiccej samolotów i co sic z tym wiazc nizsza odpornosc rojów.
234
Jeszcze raz dzicki za cenne informacje.
Anonymous (2010-02-02 20:19:58)
Nie ma za co :) tylko jako pszczelarz poczulem sie w obowiazku poinformowac o pewnych ”zagrozeniach” zwiazanych
z pszczolami, które dla osób nieznajacych zagadnienia sa obce.
Znam taka metode zwana ”pszczelarstwo naturalne”, chociaz sam jej nie stosuje. Polega ona na hodowaniu pszczól nie
tylko dla zapylania, ale dla samego faktu obcowania z natura. Niekiedy nie pozyskuje sie od nich miodu, nie stosuje uli
drewnianych czy innych, ale np: slomiane. U znajomego w Wlk Brytani moze skrzynia wystarczy, bo klimat lagodny, u
nas to nie przejdzie. W pszczelarstwie naturalnym wykorzystuje sic metody jak najbardziej naturalne i nieinwazyjne,
co jest jednak bardziej problematyczne. Przykladowo zwalczanie pasorzyta warroa destructor odbywa sic srodkami
chemicznymi poza sezonem produkcji miodu, ale mozna stosowac takze inne metody, np: kwasy organiczne, chociaz
jest to metoda o wiele bradziej pracochlonna bo trzeba ja wykonac kilkakrotnie i posiadac odpowiedni sprzct, a to
kosztuje czas i pieniadze, wicc na wicksza skale nie stosuje sie tego.
Z tym miodem na zime tez nie taka prosta sprawa, bo np: miód spadziowy(z cukrowej wydzieliny mszyc filtrujacych
soki drzew) zawiera duzo zanieczyszczen, co moze prowadzic do rozerwania pszczoly w zimie(pszczoly nie zalatwiaja
sic w ulu), wiec nie kazdy miód sie nadaje, a spadz wystcpuje szczególnie w górach jesienia.
Zyczliwy pszczelarz
cdn
Anonymous (2010-02-02 20:20:53)
Zeczywiscie, na wiosne pszczoly sa najwickszymi ilosciowo zapylaczami zwlaszcza monokultur typu sady czy rzepak,
bo sa jedynymi owadami które zimuja ”stadnie”, pomimo zimowego zmniejszenia liczebnosci. Inne pszczolowate,
motyle, muchy zimuja samotnie a w trakcie sezonu tez nie tworza rodzin. Natomiast osy, trzmiele i szerszenie tworza
rodziny, ale zimuja tylko królowe. Chemizacja rolnictwa, monokultury, niszczenie badz”adaptacja”naturalnych siedlisk
skutecznie zmniejszyly populacje innych owadów.
Skomplikowane jest i to bardzo, jednak pszczoly to najdziksze z hodowanych przez czlowieka stworzen, bo wszystkie
zwierzatka mozna udomowic(oswoic), a pszczoly nie. Pszczelarze to raczej opiekuni ula i osoby które lecza pszczoly,
natomiast jezeli chcemy pozyskac miód czy co kolwiek innego, to tak jak w permakulturze, musimy sic ”przystosowac”
do naturalnego zachowania pszczól i je w tym celu wykozystac. Bo szkodzac pszczolom, szkodzimy sami sobie. Dlatego
pszczelarstwo daje mozliwosc poznawania natury i wykozystania wiedzy o niej w obcowaniu z nia.
Jak widzisz pszczelarstwo nie jest zagadnieniem prostym, wicc jako pszczelarz prosilbym o mozliwosc merytorycznego
”ocenzurowania” artykulu przed publikacja. Inaczej bcde sial spustoszenie na forum ;p
Mój mail to: czosnaczek1@o2.pl
Zyczliwy pszczelarz
Wojciech Majda (2010-02-02 22:09:02)
Jesli to spustoszenie, bcdziesz Zyczliwy pszczelarzu sial bcdziesz nadal w formie merytorycznych uwag (jak dotad),
to moja wolnosciowa dusza nigdy nie zgodzi sic na zadna cenzurc:). Ba zachccasz mnie bym bzdury pisal :)
Pozdrawiam.
Anonymous (2010-02-05 02:18:26)
Zyczliwy pszczelarzu - zapanuj nad ortografia tak dobrze jak nad pszczolami. Twoja wiedza w zakresie zwierzatek
jest imponujaca ale BLIDY AZ KLUJA W OCZY!!!!
Anonymous (2010-02-05 14:54:07)
Przeciez to nie blog ortograficzny, Facet ma wiedzc na temat, na który wickszosc z nas nie ma pojccia i milo ze sic z
nami ja dzieli. Mnie te blcdy mocno nie kluja (moze mam slabszy wzrok:). Wazniejsze sa dla mnie informacje zawarte
w tekscie niz ogonki czy inne bla bla. Zreszta do uprawy roslin lub hodowli zwierzat albo jakichs zyjatek ortografia
nie jest potrzebna.
235
Anonymous (2010-03-25 17:57:49)
Ale ”zeczywiscie” i inne cuda sa powalajace. Tak samo w algorytmice ortografia nie jest niezbcdna ale ”kozeni grafu”
nie chcc widziec.
Wojciech Majda (2010-03-25 19:06:56)
Oj badzmy wyrozumiali... Sam walc takie byki, ze glowa boli (Czytelników;). Ja na szczcscie wpisy mogc pózniej
edytowac - w przypadku komentarzy nie ma takiej opcji.
Nie czepiajmy sic pierdól, bo to nie od tego miejsce.
Pozdrafiam wshystkih ;)
Najwazniejsze jest niewidoczne dla oczu - Najwickszy organizm na Ziemi (2010-01-28 10:05)
[1]
Maly-wielki grzybek
Prawidlowa odpowiedzia z ankiety ”Najwickszy organizm na Ziemi nalezy do królestwa:”
Jest
Grzybów.
Konkretnie jest to grzyb opienka ciemna, (Armillaria ostoyae). Jeden grzyb zajmuje powierzchnic okolo 900
ha( 8,9km2) w lesie w Oregonie (USA). Wazy okolo 600 ton. Badania genetyczne potwierdzily, ze to jeden
organizm.
To co widac na fotografii to tylko, owocnik tego grzyba - on dorasta do wysokosci 20 cm. To co ”najwazniejsze
jest niewidoczne dla oczu”* - tak jest równiez w przypadku grzybów. To grzybnia osiaga tak imponujace
rozmiary.
Cytat z ”Malego Ksiccia”, Antoine de Saint-Exupéry
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Czy nadal chcesz ignorowac to potczne królestwo? Ja w kazdym razie nie zamierzam - bo
król jest naprawdc wielki.
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2FTkH_3IeI/AAAAAAAAATA/S5HWmT9XhSE/s1600-h/Armillaria_ostoyae.jpg
236
Jak chronic gospodarstwo i ogród przed wickszymi zwierzctami? (2010-01-28 14:32)
Jedna z Czytelniczek bloga - Ewa S. zainspirowala mnie do napisania wpisu o ochronie pól i ogrodów przed
dzikimi zwierzctami.
Istnieja cztery ogólne strategie:
-odizolowanie od naszej posesji tych zwierzat
-uprawa roslin, które te zwierzcta lubia bardziej niz to co my chcemy zebrac
-kontrola populacji
-stosowanie repelentów (srodków chemicznych, które sprawiaja, ze opryskane nimi rosliny bcda mialy dla
zwierzat nieprzyjemny smak i/lub zapach)
Kazda z tych metod ma swoje plusy i minusy, nie ma niestety zadnej magicznej metody.
Dzis skupic sic na pierwszej strategii.
Zatem jak sprawic, ze taki np. zubr nckajacy Ewc S. ;) nie bcdzie jej przeszkadzac? Teoretycznie mozna
wybudowac ogrodzenie. Jednak jakie silne ogrodzenie musialoby to byc, by zatrzymac to wazace niemal tonc
zwierzc? I ile by to mialo kosztowac. W przypadku ogrodzenia pola koszt takiego ”ciczkiego” ogrodzenie
(pewnie trzeba by bylo wybudowac fundament pod kazdy slupek) bylaby kosmiczna, pewnie i tak nigdy by
sic nie zwrócila. Pewnym rozwiazaniem tego problemu jest zastosowanie techniki, która zaczcto stosowac w
Afryce by ogrodzic pola uprawne i sady przed sloniami. Zubr je dziennie okolo 40-60 kg paszy, slon natomiast
jest w stanie zjesc dziennie okolo 200-250 kg. Jako, ze slon to zwierzc stadne a nie sa niezwykle stada liczace
po sto i wiccej sztuk, to mozna wyobrazic sobie skalc zniszczen jakie te zwierzcta moga dokonac. Jeden
”lunch” takiego stada moze oznaczac glód dla calej wioski...
Zwykle rolnicy ustawiaja straze, w razie czego slonie sa odstrzeliwane.
Istnieje jednak sposób, który sprawi, ze slonie i ludzie moga wspólzyc razem. Sposób ten opisal Mollison. Ta
technika nazywa sic plot ”Ha Ha!” Polega na wykopaniu rowu o glcbokosci 2 metrów. Wazne by rów mial
strome brzegi. Szerokosc rowu moze byc rozna, ale nie mniejsza na 2 metry. Na dnie rowu mozna równiez
cos uprawiac. Slonie nie moga zejsc na dól. Dlaczego nazwa ”Ha Ha!” Bo rolnik moze stac po drugiej stronie
rowu i smiac sic sloniowi w twarz (czy moze trafniej w trabc;). Mollison ma bardzo specyficzne poczucie
humoru...
Skoro metoda dziala na 3 metrowe slonie, to zapewne zadziala na 2 metrowe zubry.
Nastcpnym dosc popularnym szkodnikiem jest zajac/dziki królik. Z nimi jest taki problem, ze zwykly plot nie
wystarczy, bo stwory te moga kopac. Martin Crawford z Agroforestry Research Trust, którego lesny ogród
przylega do lasu wynalazl dosc ciekawy sposób na radzenie sobie z tymi zwierzctami(choc w Anglii maja
duzo wiccej królików niz zajccy - odwrotnie niz w Polsce). Zauwazyl, ze króliki sa w stanie zrobic podkop
pod plotem, nawet dosc glcboki. Zakopywanie siatki metalowej na glcbokosc 1 metra byloby niezwykle
mcczace. Zauwazyl równiez, ze króliki zaczynaja podkop zaraz przy plocie. Postanowil wicc zalozyc siatkc
równiez na ziemi, od strony lasu (czyli skad przychodza króliki do jego lesnego ogrodu). Polozyl 40 cm siatki
metalowej. Króliki gdy chcialy dobrac sic do jego roslin zaczynaly podkopywac sic przy plocie. Gdy jednak
po kilku próbach natrafialy na siatkc i nie mogly sic przekopac, to musialy sobie odpuscic. Króliki nie sa
zbyt inteligentnymi zwierzctami - nie sa w stanie wpasc na to, ze 45 cm od plotu juz siatki nie ma.
237
Znowu widac jak wazna jest obserwacja natury - wystarczy patrzec, a rozwiazanie przyjdzie samo...
Anonymous (2010-01-29 14:08:50)
Z tymi zajacami/królikami to chyba nie glupi pomysl. Ale wykopanie fosy i umocnienie jej scian to na pewno nie maly
koszt, musieli bysmy miec naprawdc wartosciowa uprawc by oplacalo sic ja w ten sposób chronic od zwierzat. A w
zwiazku z tym ze w wickszosci (chyba wszystkie) uprawy u nas sa na granicy oplacalnosci, to taki rów raczej nie wypali.
No chyba ze mamy na tyle pienicdzy ze nam na nich nie zalezy. Tanszym choc mniej skutecznym rozwiazaniem bylo
by ogrodzic teren siatka lesna lub pastuchem elektrycznym. Rozpcdzonego stada sloni to nie zatrzyma;) ale spokojnie
pasace sic zubry na pewno.
Poza tym, ta fosc raczej i tak nalezalo by ogrodzic, poniewaz byla by niemalym zagrozeniem dla ludzi i zwierzat.
Pozdrawiam Marcin
Wojciech Majda (2010-01-29 14:52:44)
Racja, chyba zubry az takich strat nie wyrzadzaja. Nie mniej jest to jakies rozwiazanie w przypadku, gdy nie ma sic
pienicdzy, a ma mnóstwo czasu i ochoty ”przypadkowac” :)
Problem oplacalnosci upraw jest kwestia odpowiedniego zarzadzania i wiedzy. Wykorzystujac zasady permakultury
mozna zmniejszyc koszty i zwickszyc produkcjc. Pastuch elektryczny, to rzeczywiscie wazny wynalazek, czcsto wyko-
rzystywany w systemach permakulturowych.
Anonymous (2010-01-29 18:07:02)
Myslc, ze oplacalnosc ze sprzedazy produktów wytworzonych na zasadach premakultury, bcdzie zalezec równiez od
skali naszej uprawy, bo przy zbyt duzej (obszarowo i ilosciowo) produkcji moze byc problem ze zbytem produktów,
tym bardziej ze czcsto sa to produkty nie goszczace na stole przecictnego Kowalskiego czy Nowaka.
W tej chwili mogc podniesc oplacalnosc z hektara mojego pola bez stosowania zasad permakultury, poprzez uprawc
warzyw zamiast zbóz, ale problem jest ze sprzedaza tych warzyw, obrót tonami na bazarze(raczej sic nie da) lub
sprzedaz hurtowa po niskich cenach.
Pozdrawiam Marcin
Wojciech Majda (2010-01-29 21:37:07)
To przy zalozeniu, ze jako rolnik produkujesz tylko zywnosc. Mozesz równiez produkowac przeciez wartosciowe drewno
róznego rodzaju, tyczki bambusowe...
Zasady permakultury mozna wykorzystac na kazda skalc i nie ignorowanie praw natury poplaci na kazda skalc. Takie
rzeczy jak zywoploty, przeciez zwickszy wydajnosc praktycznie kazdej uprawy. Czy to np. jagody goji, borówek,
czy ”najnormalniejszych” zboza, typu zyto, pszenzyto, pszenica. Taki zywoplot zwickszy równiez oplacalnosc uprawy
warzyw. Kilka - kilkanascie procent wicksze plony to przeciez nie tak malo. Zwlaszcza, gdy uwzglcdni sic, ze zywoplot
moze miec tez inne funkcje i nie jest to teren wylaczony z produkcji. Nie musisz nawet zmieniac sposobów produkcji
na taka bez chemii. Po prostu wiatr nie bcdzie wysuszal tak gleby i upraw, wicc bcda wyzsze plony.
Moze skoro sa problemy ze zbytem, mozna rozwazyc czy nie przestawic sic teraz powoli na jakies wieloletnie uprawy
(typu kasztany chinskie). Gusta kulinarne ludzi sic zmieniaja i bcda sic zmieniac. Ludzie chca nowosci i egzotyki -
trend ten bcdzie postcpowal.
Warto byc w czyms pierwszy. Ja z moim przyjacielem zakladamy pierwsza w Polsce ”plantacjc” (oczywiscie nie
monokulturowa) jagód goji (kolcowój pospolity). Takich produktów, w których mozna byc pierwszym jest mnóstwo...
238
Jezeli chodzi o zbyt...
Jesli stworzy pan stosunek z klientem to bcdziesz w stanie sprzedawac mu bezposrednio, klient nawet przyjedzie ode-
brac towar. Musi miec tylko powód.
”Taniosc” zakupu nie jest powodem, bo jesli uwzglcdni sic koszt transportu to wcale nie wychodzi mu taniej.
Kiedys slyszalem, ze jeden z rolników otrzymal pytanie od klienta. ”Czy podaje Pan swoim brojlerom i nioskom
antybiotyki w paszy?” Rolnik odp. ”tak, bo inaczej by chorowaly przeciez” klient zrezygnowal z zakupu i odszedl.
To dalo mu do myslenia.
Zaden z klientów nigdy, mu nie podzickowal i nie powiedzial cos w stylu ”wie pan, bardzo cieszc sic, ze sypie pan
te wszystkie hormony wzrostu, i daje antybiotyki swoim kurczakom. Dzicki temu jak kupuje tego kurczaka i robic z
niego rosól, to mogc odpuscic mojej córce popoludniowa dawkc antybiotyków gdy jest chora na zapalenie oskrzeli.”
Nigdy tez nie uslyszal, ze klient cieszy sic, ze wali na pola nawozy sztuczne, opryskuje je nawozami sztucznymi. Gdy
przemienil sic na uprawc ekologiczna (nie permakulturc, bo w tamtym czasie o tym jeszcze nie wiedzial). Slyszal rzeczy
w stylu ”ze klienci dzickuja mu za to, ze te kurczaki sa z wolnego obiegu i nie sa faszerowane antybiotykami, a krowy
zywione sa pasza, które nie zawieraja jej kuzynek.
Moze to jest jakies rozwiazanie?
Wojciech Majda (2010-01-29 21:38:39)
Do tego mozna stworzyc stronc internetowa. Np. na blogspocie - czas 10 minut, koszt 0 zl.
nawet jesli nie bcdziesz od razu miec certyfikatu, zes ekologiczny, a np. bcdziesz komunikowal (na blogu) ze starasz
sic przestawisz, albo chociaz prowadzic zintegrowana produkcjc rolna i starasz sic zminimalizowac zuzycie chemii, to
jestes w stanie stworzyc wicz z klientem. Juz nie bcdziesz dla niego ”producentem rolnym”, ale ”naszym” rolnikiem
Marcinem, który co prawda pryska pola chemia, ale stara sic minimalizowac zuzycie, wicc sila rzeczy lepiej kupic
od niego pietruchc niz od jakiegos Iksinskiego na bazarze o którym nic nie wiesz. Takie blogi ”farmowe” sa bardzo
popularne na zachodzie...
Ja na tym blogu równiez stworzylem wicz z czytelnikami. Nie jestes dla mnie jakims ”czytelnikiem”, tak samo ja nie
jestem dla Ciebie ”jakims kolesiem co pisze bloga”, tylko jestem dla Ciebie Wojciech Majda, czlowiek, którego mniej
wiccej znam, wiem, czego mozna sic po nim spodziewac
Skoro umiesz pisac komentarze pod tym wpisem, to umiesz tez napisac wpis na blogu - to jest proste jak barszcz.
Proszc zobacz jak wygladaja moje pierwsze wpisy. Krótkie, stylistycznie ”waga ciczka”. Jak linka wklejalem to
ani nie klikalny, ani nic... Teraz juz sa linki klikalne, sa równiez zdjccia, ba filmiki! :) Jakies akcje marketingowe
przeprowadzam... Wszystko dla ludzi i wszystkiego mozna sic nauczyc, to nie jest takie trudne jak sic wydaje.
Pozdrawiam równiez i mam nadziejc, ze moje ”rady marketingowe” na cos sic przydaly :D
Sic tak rozpisalem, ze gógiel kazal mi na 2 czcsci podzielic mój komentarz :D
Wojciech Majda (2010-01-29 22:14:51)
Czytalem w ksiazce ”Wyróznij sic lub zgin”, ze jakis browar w USA zaczal komunikowac w reklamach, ze czysci swoje
butelki ”goraca para”. Ludzie zaczcli kojarzyc ten browar jako ”bardzo higieniczny”, bo czysci butelki goraca para
przeciez. Za etykietka ”bardzo higieniczny” przyszla wyzsza sprzedaz. Na zasadzie efektu aureoli (to cos w stylu, ze
skoro np. jestes ladny, to ludzie przypisujac Ci równiez inteligencje, madrosc ...)
Fakt, ze wszystkie browary uzywaly dokladnie tej samej technologii do czyszczenia butelek nie zmienil niczego. Ot jak
ludzki umysl dziala...
Anonymous (2010-06-09 21:57:50)
Piszecie o zajacach, zubrach. A co z sarnami? Na mojej dzialce zniszczyly mi mnóstwo swiezo posadzonych drzewek.
Robic przerózne zabezpieczenia, np. z patyków, siatki plastikowej. Co mozna jeszcze zrobic?
sylwia
MaQ (2010-06-10 14:19:07)
Mialem ten sam problem co Sylwia.
239
- ”Co mozna jeszcze zrobic?”
1. Ogrodzic :) najtaniej siatka lesna i slupkami drewnianymi co 10 -15 metrów.
2. Slyszalem tez o ”mydelku” kupujemy tanie mydelko zapachowe w sklepie i spinacze kroimy na kawalki (moga byc
naprawdc malutkie chodzi o zapach) i wieszamy po jednym na drzewku jak bombki na choince. Mozna blisko pnia
tak zeby za duzo deszcze nie splukaly.
Pozdrawiam
sylwia (2010-06-28 08:38:23)
Ogrodzenie to dobry pomysl, ale nie w kazdych warunkach sic sprawdza. Mam duza dzialkc o nieregularnym ksztalcie
i koszt takiego ogrodzenia bylby zbyt wysoki jak dla mnie. Do tego ogradzajac cala dzialkc odciclabym dostcp sarnom
do mojego lasu, albo siebie odgrodzilabym od lasu gdyby ogrodzenie zrobic przed nim.
A co do mydelka. Nie do konca przekonuje mnie ten pomysl, bo deszczu sporo i wydaje mi sic, ze mogloby go splukac.
Poza tym w zimie moga byc galazki oszronione albo osniezone i po zawodach. A o zimc mi glownie chodzi.Gdyby ktos
juz wypróbowal ten pomysl i opowiedzial o swoich doswiadczeniach to co innego.
Anonymous (2010-09-23 16:29:04)
witam
jaki jest koszt miesieczny utrzymania elektrycznego pastucha czy ktos moze podac przyblizone zuzycie pradu w okresie
jednego miesiaca na terenie 0,1ha
pozdrawiam arga
Wojciech Majda (2010-09-23 18:06:08)
Koszty sa zapewne znikome jezeli korzystasz z pradu z elektrowni. Mozna je równiez zasilac z akumulatora samo-
chodowego podlaczonego do malego ogniwa fotowoltaicznego.
Najlepiej jakbys argo napisala do producentów. Np. tego:
http://www.pastuchelektryczny.pl/kontakt.html
Wojciech Majda (2010-09-23 18:41:39)
Na godzinc elektryzator, który zapewni napiccie dla 10 km linki (zwykle w jednym boku ogrodzenia sa 2-3 linki)
zuzywa zaledwie 5W.
Na miesiac zuzyje sic zatem okolo 3,6 KWh. Prad ten jest zatem wart okolo 2 zlotych (w zaleznosci od taryfy +- 1zl
).
240
Permakultura i lesne ogrody cz. 6 - dlaczego w lesnym ogrodzie drzewa nie maja
uszkodzen mrozowych? (2010-01-29 11:50)
[1]
Z racji mrozów postanowilem poruszyc temat uszkodzen mrozowych drzew, zwlaszcza owocowych... Dlaczego
powstaja one w sadzie, a nie ma ich np. w lesie?
By odpowiedziec na to pytanie i wykorzystac to do zwickszenia produktywnosci nalezy poznac mechanizm
dzialania pogody.
Zrozumiec zimna pogodc:
-wilgotne powietrze nagrzewa sic wolniej, jednak równiez wolniej traci cieplo. Spowalnia zatem zmianc tem-
peratur.
-chmury blokuja przeplyw ciepla. W pochmurna pogodc ziemia wolniej sic nagrzewa, ale równiez wolniej
traci cieplo w nocy.
-zimne powietrze jest ciczsze niz cieple
-wiatr moze przyczynic sic do szybkiej utraty ciepla i wilgoci
To bardzo podstawowe informacje.
By zrozumiec mechanizm uszkodzen mrozowych nalezy jeszcze dowiedziec sic dlaczego one wystcpuja.
Ich przyczyna jest zamarzanie wody w tkankach roslin - wystcpuje to w przypadku naprawdc srogich mrozów.
Drugim powodem jest duza dzienna róznica temperatur. Pien drzewa w mrozny dzien szybko sic nagrzewa,
nastcpnie w czasie nocy temperatura gwaltownie sic obniza. To powoduje pekanie kory. Kora jest natomiast
bariera chroniaca drzewo przed atakami insektów, bakterii, grzybów. Podobnie jest z ludzmi, jesli mamy
nieopatrzona ranc jest to niebezpieczne. Jedno male zadrapanie nic nam nie zrobi, jednak zniszczenie skóry
na wickszej powierzchni jest juz grozne. Zwykle w sadach stosuje sic z tego powodu wapnowanie pni. Proces
przeciwny mozna wykorzystac do zniszczenia niechcianego drzewa. Szerzej proces ten opisujc w mojej ksiazce
[2]”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa, którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac”.
Dlaczego zatem uszkodzenia mrozowe nie wystcpuja w lesie? Gdyz klimat w lesie jest bardziej lagodny. Jest
natomiast lagodniejszy poniewaz:
-drzewa na obrzezach zatrzymuja/spowalniaja wiatr - nie jest zatem w lesie tak chlodno i jest wilgotniej, co
zmniejsza amplitudy temperatur
-pnie drzew w lesie nie sa wystawione na bezposrednie promieniowanie sloneczne - inne pictra roslinnosci
zwykle (choc czcsciowo) oslaniaja pnie przed bezposrednim promieniowaniem slonecznym, co zapobiega na-
grzewaniu sic ich w trakcie slonecznego dnia.
Co zatem moze sprawic, ze w lesnym ogrodzie bcdziemy mieli mniej uszkodzen mrozowych?
-zywoploty chroniace przed zimnym, suchym wiatrem
241
-sadzenie roslin, które oslonia pien przed bezposrednim promieniowaniem slonecznym choc czcsciowo.
Mozemy uzyc takich roslin jak pnacza jadalne jak [3]Mrozoodporne kiwi lub krzewy takie jak malina, jezyna,
[4]kolcowój pospolity. Mozna tez w cieniu drzew posadzic takie rzadko uznawane za krzew owocowy rosliny
jak cis pospolity - swieze owoce w srodku zimy, z wlasnego ogrodu, to dosc cenna i niespotykana rzecz.
W ten sposób mozna dalej zmniejszyc ilosc pracy (nie musimy wapnowac), zwickszyc zdrowie drzew w
ogrodzie i jeszcze miec wyzsze plony - na tym w sumie opiera sic idea lesnego ogrodu.
Wszystko co musimy robic to obserwowac naturc i zastosowac ta wiedzc. Za kopiowanie z tego doskonalego
wzoru nikt nas do sadu nie pozwie...
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Wsród uczestników 2 konferencji skypeowej zostanie rozlosowana paczka 50 nasion
kolcowoju pospolitego (jagody goji). Warunek, to wpisac sic w komentarzach na listc obecnosci - to nic nie
kosztuje! [5]Zapisac sic mozna pod tym linkiem
A Ty co o tym myslisz?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2K_yJcPGAI/AAAAAAAAATY/v8P-qCKWqJ4/s1600-h/Winter_Forest_Near_
Erzhausen_II.jpg
2. http://www.e-bookowo.pl/ebooks/5/195/poradniki/zlikwiduj_drzewo,_czyli_jak_pozbyc_sie_drzewa,_ktorego_
urzednicy_nie_pozwalaja_ci_wyciac/
3. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/12/mrozoodporne-kiwi-aktinidia-ostrolistna.html
4. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/kolcowoj-pospolity.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/2-konferencja-skypowa.html
Anonymous (2010-01-30 01:23:35)
Witam i cieszc sic , ze trafilem na Pana blog . Akurat od paru lat zakladam wickszy ogród , na razie 40 arów (
piasek , kl.V , poludniowy stok ), potem ok 1 ha . W sumie jest tego 1,4 ha . Na razie ogród lesny to kilka arów
zagajnika brzozy samosiejki , ale prawie kompletnie obsadzony , wysypany kora . Rosna tam kozaki , podgrzybki ,
jest kolekcja takich roslin jak miodunki, epimedia , trójlisty i jagodowiec , barwinki , obuwiki - odmiany ,poziomki
i truskawki ozdobne , jasnoty i meehania ,tawulki i hosty, fiolki , rodgersje , zurawki , tiarelle , skalnice , tolmiea,
kolekcja konwalii,kiregeszoma ,psizcby, arum odm. marmoratum , wiele pelnokwiatowych odmian ciemiernika i gera-
nium , cyklameny wiosenne i jesienne , brusznica i borówka amerykanska . Wyzsze pictro to klony palmowe , masa
azalii i rózaneczników , lilaki , glogi ,hortensje i piwonie , ostrokrzewy , laurowisnie , pierisy , derenie ,rózowiec ,
rzadsze drzewa jak parrotia , howenia , euptelela , itd .
Ogród traktujc bardziej jako ozdobny , nawet mam swoja idec , która polecam innym , mianowicie sadzenie w kcpach
brzozy pozytecznej lub jej odmian np. Doorenboos , które posiadaja najbardziej biala korc ze wszystkich brzóz i
która nie ciemnieje z wiekiem lub brzozy brodawkowatej Gracilis i Lacinata - pickne liscie , tworza ladny azurek. Do
zadarniania uzywam barwinka odmian Illumination i Reticulata ( zimozielone najladniejsze liscie ), ten szkielet nadaje
sic do obsadzania róznymi roslinami , ja preferujc azalic Nabucco , chyba najciemniejsza z azalii . Tworzy to ladny
efekt , niebiesko -bialy i bialo czerwony .
Druga pasja sa iglaki - cedry , choiny , daglezje itd . Mam kolekcjc brzóz , buków , dcbów , wszystko na razie
kilkuletnie , czeka na lekkie formowanie .
Wsród takich roslin dosadzam borówki amerykanskie - na sloncy i w lekkim cieniu . Owocowanie zaczyna sic czasem
na sloncu pocz. lipca , a w cieniu trwa do pol. wrzesnia . Staram sic zdobywac wszystkie nowe odmiany malin ,
leszczyny , agrestu , porzeczek . Na wlasne potrzeby posadzilem kilka czeresni o róznych terminach dojrzewania ,
wisnie i czerechc . Na sloncu króluja sosny ( co tylko jest ladnego )i swierki ( ladne jest zestawienie odm. Rydal (
czerwone mlode pcdy ) i Aurospica ( kremowe pcdy wiosenne ). Generalnie preferujc rosliny , które tworza zmiany
aranzacji , jak swierki odm. Konca , Bialobok , Maigold . Picknie prezentuja sic sosny z gatunku parviflora , czcsc
kosodrzewin .
pomicdzy nimi sadzc róze parkowe , miskanty , szczodrzence .
Czcsc wokól domu jest zostawiona na ogród skalny.
Obecnie najbardziej poszukujc przebisniegów odm. angielskich przede wszystkim zóltych .
242
Z iglaków polujc na choinc kanadyjska Gentsch White i jodlc koreanska Icebreaker .
Cedric
Wojciech Majda (2010-01-30 07:57:57)
Zwróciles Cerdic uwagc, na bardzo ciekawa kwestic - jak rozlozyc produkcjc owoców w czasie, poprzez umieszczenie
roslin w róznych stanowiskach swietlnych. Dzicki za podrzucenie pomyslu.
Na tym blogu, pragniemy zwrócic uwagc, na to by produkowac duza ilosc zywnosci, ale jak widac zasady mozna
wykorzystac równiez do nasadzen typowo ”estetycznych”.
http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las- lesne-ogrody-w.html
Prosilbym Cic, bys napisal jakie gatunki glogów masz na swojej dzialce?
Anonymous (2010-01-31 02:22:10)
Zwykly dziki i odmiany ozdobne : Variegata , Paul’s Scarlet i Giroudii .
www.zszp.pl ma rosliny dostcpne w Polsce , duza oferta jest u szmit.pl .
Cedric
Wojciech Majda (2010-01-31 10:10:41)
Dzicki
Anonymous (2010-02-01 00:15:50)
W przyszlosci pomyslc o uprawie szarlatu na wlasne potrzeby . Na razie obowiazki zawodowe nie daja mi odpoczywac
za duzo w ogrodzie .
W Polsce ruszyly na masowa skalc uprawy szarlatu na lubelszczyznie . Jest nazywany ”zbozem ” XXI w. - male
wymagania , duzo bialka . Z roslin ozdobnych i jadalnych warte zainteresowania sa kanny , lilie , palka wodna ,
slonecznik bulwiasty , tatarak .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-01 08:48:27)
Szarlat to rzeczywiscie bardzo wartosciowa roslina. Dzicki za sugestie dotyczace ciekawych roslin uprawnych.
Anonymous (2010-02-01 11:31:45)
Na Allegro w zeszlym roku byl w sprzedazy topinambur ( slonecznik bulwiasty ) odmiana czerwona i biala chyba w
cenie 4 zl za kilogram .
Dobrze rosnie ( chwasci ) na podmoklych terenach i daje duzy plon biomasy .
http://www.ekoswiat.com.pl/ekologia/pdf/2006-04-47.pdf
Ok. 20 lat temu wydana byla dobra ksiazka Z. Podbialkowskiego ” Rosliny uzytkowe ” .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-01 12:28:41)
Widzialem zdjccie topinambura, którego jedna ”bulwa” wazy z 2-3 kg i jest duzo wicksza niz zacisnicta picsc.
Anonymous (2010-05-10 01:48:04)
Czy sa jakies pozytki z mchu w lesie, dla roslin sadzonych w na dzialce lesnej?
W necie prawie nie ma glosów za. Do tej pory na blogu tez nic nie bylo na ten temat.
Wojciech Majda (2010-05-10 21:04:20)
Obecnosc mchu wskazuje kilka rzeczy:
-kwasna ziemic
-raczej kiepskie warunki wodne (moze byc warstwa filcu potrawnikowego)
243
-wilgoc
Mech zapobiega erozji gleby i wyparowaniu z niej wody. Zatem jesli sic go usunie (a nic nie posadzi sic na jego miejsce)
to ww zjawiska moga zachodzic.
Nie widzc osobiscie powodu dla którego mielibysmy zwalczac mech dla samego zwalczania.
Jaka zywnosc produkowac w domu i szklarni zima? (2010-01-30 08:50)
Caloroczna produkcja swiezy warzyw i owoców, to taki Swicty Graal samowystarczalnosci
Dzisiejszy wpis dotyczyc bcdzie produkcji zywnosci w domu/przydomowej szklarni i co tam sugerowalbym
hodowac.
Nie bcdzie to lista, z konkretnymi roslinami, poznacie Drodzy Czytelnicy zasady, jakimi ja bcdc sic kierowal,
gdy bcdc hodowal rosliny w szklarni zima i jakie rosliny bcdc hodowal w domu.
Ogólna zasada jest, by zima uprawiac rosliny, które nie potrzebuja zapylenia. Dlaczego? poniewaz zima o nie
bardzo trudno. Zasady ta tyczy sic równiez uprawie roslin w domu. Mozna oczywiscie bawic sic w pszczólkc
i chodzic z pcdzelkiem, jednak jest to czasochlonne. Po co robic to, jesli istnieje duza grupa roslin, która
nie potrzebuje zapylenia, by dala nam plony. Te rosliny to np. salata, pietruszka, ziola kulinarne, aloes,
[1]stewia...
Innym sposobem jest uprawa roslin, które nie wymagaja zapylenia w czasie zimy. Ten sposób jest
szczególnie pozyteczny, gdy chcemy uprawiac w naszej szklarni owoce egzotyczne - takie jak figi, czy (chyba)
pomarancza.
Warto pomyslec o tym, by szklarnia nie stala ot tak sobie w srodku ogrodu, tylko by przylegala pólnocna
sciana do czegos. Najlepszym rozwiazaniem bcdzie by to cos (ta sciana) miala duza pojemnosc cieplna i by
byla ciemna. W ten sposób sciana moze magazynowac cieplo zdobyte za dnia i powoli oddawac je szklarni
w nocy - zmniejszy to róznice temperatur micdzy dniem i noca.
Zwykle w systemach permakulturowych szklarnia przylega do kurnika. Powietrze z kurnika jest bogate w
CO2, wicc sluzy to jako nawóz. Dodatkowo szklarnia dogrzewa scianc kurnika za dnia, a kury wydzielajac
cieplo dogrzewaja szklarnic w nocy. To taka sytuacja typu win-win (jak zwykle zreszta w permakulturze;)
Polecam równiez wykorzystac efekt stawu do dogrzania/doswietlenia szklarni. Swiatlo odbite od lustra
wody bcdzie doswietlac i dogrzewac szklarnie. Kat padania promieni slonecznych 22 grudnia wynosi okolo
15 stopni, w trzeciej dekadzie marca i wrzesnia ten kat to 40 stopni. Kat padania promieni slonecznych 21
czerwca to okolo 60 stopni. Promieni czerwcowych jednak nie chcemy (w szklarni), gdyz prawdopodobnie
przyczyniloby sic to do przegrzania szklarni.
[2]
244
Dodatkowo mozna w szklarni [3]kompostowac rózne materialy. W trakcie procesu kompostowania wyt-
warzane jest duzo ciepla (i CO2) wicc ulatwi to utrzymanie odpowiedniej temperatury.
Kazda z tych metod z osobna nie znaczy zbyt wiele, jednak w polaczeniu przedluzaja one znacznie sezon
wegetacyjny, by nie rzec, ze umozliwiaja ciagla produkcjc zywnosci w szklarni - prawie jak na równiku;)
Ilustracja pochodzi z mojej ksiazki [4]”Ogród bez chemii”
A ty co o tym sadzisz?
1. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/stewia.html
2. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2PmlgiEd1I/AAAAAAAAAT8/E6i167ztntg/s1600-h/promienie+zimowe.jpg
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/permakultura-i-kompost.html
4. http://www.e-bookowo.pl/ebooks/5/194/poradniki/ogrod_bez_chemii/
bosastopa (2010-02-05 18:51:24)
Ciekawe sa pomysly wykorzystania energii slonecznej.Podobno mozna ugotowac obiad ustawiajac odpowiednio pod
katem aluminiowy kolnierz, do którego wstawia sic garnek. Co Pan otym sadzi.Prosze o podanie przepisu z rysunkiem.
Czcsto ogladam Panskie blogi. Sa nowoczesne i ciekawe.Pozdrawiam.bosastopa
Wojciech Majda (2010-02-05 19:41:42)
Bosastopo wlasnie dodalem do listy ”wpisów do napisania” temat o kuchence slonecznej.
Nie jest trudno uzyskac temperaturc 150 stopni w sloneczny dzien. Slyszalem o ludziach, co w takich solarnych
piecykach piecza chleb nawet.
To dobry pomysl, zwlaszcza na lato i gorace dni. Nie ma chyba nic gorszego jak dodatkowe dogrzewanie mieszkania
przez gotowanie w nich jedzenia.
Dzickujc:)
Jak zdobyc wartosciowe nasiona? (2010-01-30 12:32)
[1]
Jesli chcialbys zdobyc nasiona wartosciowej rosliny, która ma dziesicc razy wiccej przeciwutleniaczy niz
borówka amerykanska i zarazem chcialbys rozpropagowac Polski Instytut Permakultury proszc pomóz
nam. Wystarczy umiescic na forach internetowych, lub np. we wpisie na blogu lub w komentarzach do
245
jakiegos wpisu na blogu(nie musi to byc Twój blog) 3 linki do artykulu na blogu, lub na stronc glówna
http://permakulturnik.blogspot.com/
Alternatywnie mozna umiescic jeden link staly na stronie internetowej/blogu.
W komentarzach umieszczc przyklad umieszczenia 1 linka w komentarzach - zrób takie cos w 3 miejscach
(ale innych niz moje blogi) a ja wyslc Ci nasiona.
W zamian otrzymasz nasiona [2]jagody goji (kolcowoju pospolitego) - to jedna z roslin nalezaca do grupy
zywnosci funkcjonalnej. Wraz z 40 nasionami wysylam opis uprawy.
Po umieszczeniu linków do bloga proszc o wyslanie meila z adresami miejsc, gdzie umiesciles linki oraz
adresem pocztowym na jaki mam wyslac nasiona.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2QZ9q4oVPI/AAAAAAAAAUE/3XQQeMB-oQE/s1600-h/Goji.JPG
2. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/kolcowoj-pospolity.html
Wojciech Majda (2010-01-30 12:34:45)
Czesc, skoro rozmawiamy o samowystarczalnosci to polecam tego bloga, duzo informacji nt ekologicznej uprawy roslin.
http://permakulturnik.blogspot.com/
pi kwadrat (2010-02-03 10:49:39)
Witam,
wikipedia nie zawsze jest dobrym zródlem informacji ale jest tam napisane iz kolcowój jest uwazany w Polsce za roslinc
trujaca. Czy móglby sic Pan do tego ustosunkowac?
Pozdrawiam serdecznie
http://pl.wikipedia.org/wiki/Kolcow %C3 %B3j pospolity
Wojciech Majda (2010-02-03 12:18:06)
Witam pi kwadrat.
Znany jest mi ten wpis w Wikipedii. Zawiera przestarzale/nieprawdziwe informacje. Podaje zreszta, info o badaniach
w Tajlandii. Proszc spojrzec na link do angielskiej wersji
http://en.wikipedia.org/wiki/Wolfberry.
Ja osobiscie zjadlem z kilka paczek suszonych jagód goji (taka jest nazwa marketingowa owoców kolcowoju pospo-
litego) Jeszcze zyjc, wicc powinno byc ok. Suszone maja bardzo ciekawy, charakterystyczny smak - to taka typowa
przekaska, dodatek do musli... Niestety 1 kg suszonych kosztuje 90-160 zl.
Na swieze owoce jeszcze czekam (wysialem moje nasiona w listopadzie 2009).
Kiedys jak nauczc sic edytowac Wikipedie to to zmienic - mogc sic powolac na powazne zródlo - moja ksiazkc ”Ogród
bez chemii” :)
Pozdrawiam.
tfaruk2 (2010-02-09 15:52:55)
Witam Panie Wojtku,
Wlasnie dostalem list z nasionami i instrukja wysiewu. Bardzo dzickuja i idc zasadzic rosliny ....
Pozdrawiam,
Lukasz
Wojciech (2010-02-09 16:17:50)
Ciesze sic, ze dotarly. Dziwne, ze dopiero teraz, bo wyslalem dokladnie tydzien temu :) Pocztówka z Anglii szla krócej
:)
mopel44 (2010-02-09 22:46:12)
do mnie nie doszly ,a zwyklym listem poszly ?
246
Wojciech Majda (2010-02-09 23:16:36)
Tak, jesli nie dojda w ciagu 2 dni, to wyslc nastcpna paczkc.
tfaruk2 (2010-02-20 12:13:36)
No no, Wojtek napisal w ”Instrukcji wysiewu i uprawy” dolaczonej do nasion, ze ”pierwsze kielki powinny pojawic sic
po okolo 10-14 dniach”.
Dzis wlasnie mija 10 dni i sa pierwsze kielki :-) Co za dokladnosc !!! A juz zaczynalem bac sic czy cokolwiek z tego
bcdzie bo mój kot doniczkc w której zasadzilem goi chcial potraktowac jako kuwetc ;-)
Pozdrawiam,
Lukasz
Wojciech Majda (2010-02-20 14:17:47)
Ciesze sic, ze wszystko ok. Wczoraj widzialem jak moi nowi znajomi mieli zabezpieczone przed kotem swoje kielkujace
nasiona - przykryli je metalowa, sztywna ”siatka”. Patent skuteczny, bo korytko nie przykryte bylo niezle rozryte...
Jak ochladzac latem szklarnic/dom bez uzywania pradu? (2010-01-31 10:06)
[1]
By pokrzepic Czytelników w ten zimny dzien chcialbym odejsc na chwilc od problemu tego, jak ogrzac
dom/siebie/szklarnic/zwierzcta. W tym poscie skupic sic na problemie, który dopiero bcdzie nas czekal za
kilka miesiccy, a który pewnie w tej chwili wickszosc z nas chcialaby miec.
Chodzi o nadmiar ciepla, zwlaszcza w szklarni.
Rysunek przedstawia szklarnic, która ma zainstalowany jeden, dodatkowy maly element. Tym elementem
jest czarny kominek z malym ”daszkiem”. Czemu on sluzy?
Do tego by to zrozumiec trzeba przypomniec sobie/poznac;) jedna z zasad fizyki.
Zasada ta glosi, ze cieple gazy sa lzejsze niz te zimniejsze.
To dosc oczywiste - na tej zasadzie opiera sic dzialanie balonów oraz kominów. W tych drugich róznica
temperatur sprawia, ze cieple, zuzyte, bogate w CO2 powietrze idzie do góry. Nieszczelnosciami w domu, lub
szybem wentylacyjnym natomiast naplywa nowe, (zwykle zimne i swieze powietrze). Taki sposób wentylacji
jest swoja droga bardzo niewydajny - traci sic duzo ciepla w ten sposób.
Nasz czarny kominek równiez dziala na tej samej zasadzie. Jako, ze jest czarny, szybko sic nagrzewa. Gdy
247
material z którego jest zrobiony sic nagrzeje, to zaczyna ogrzewac powietrze w kominku. Cieple powietrze jak
juz wiemy;) jest lzejsze niz to ciczsze. Zatem to lzejsze, cieplejsze powietrze unosi sic do góry. W kominku
wytwarza sic podcisnienie, wicc z dolu kominka zasysane jest powietrze. Po czasie w calej szklarni wytwarza
sic podcisnienie i szklarnia musi zassac swieze, zimniejsze powietrze z zewnatrz.
Mozna równiez zbudowac wydajniejsza wersjc - z uzyciem rury biegnacej pod ziemia. Wtedy ziemia bcdzie
ochladzac powietrze wchodzace do szklarni. Minusem tego rozwiazania jest to, ze owady zapylajace nie bcda
w stanie w ten sposób wleciec do szklarni, ewentualnie ich praca bcdzie znacznie utrudniona. Trzeba o tym
pamictac.
[2]
Co ciekawe, to fakt, ze sam w sobie system ten ma wbudowane sprzczenie zwrotne. Im bardziej sloneczna
pogoda, tym bardziej nagrzewa sic kominek, a co za tym idzie tym intensywniej wentylowana jest szklarnia.
System ten nalezy tak skonstruowac, by mozna go bylo ”wylaczyc” w zimie, na jesien czy na wiosnc.
Widzialem równiez systemy, w których wykorzystuje sic ta zasadc do trzymania w chlodzie warzyw i owoców.
A Ty co o tym myslisz? Przydatne to, czy nie?
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2VIlzjvxlI/AAAAAAAAAUc/kmgKiyB-vik/s1600-h/Klimatyzacja.png
2. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2VIPKok0HI/AAAAAAAAAUM/4PmzgicIuZQ/s1600-h/Klimatyzacja2.png
Anonymous (2010-02-01 00:49:37)
Ogrodnicy stosuja w szklarniach najczcsciej automatyczne zaslony , badz domowy sposób to bielenie szyb ( u chryzan-
tem skracanie dnia pobudza do kwitnienia na Wszystkich Swictych . Poniewaz nie zamierzam budowac szklarni
ograniczylem sic tylko do cieniowania domu od strony wschodniej i poludniowej sadzac drzewa zrzucajace liscie na
zimc . Tym sposobem mam w lecie naturalna klimatyzacjc na poludniowym stoku , a w zimie solidne naturalne
grzanie .
Polecam do sadzenia brzozy , ich faktura daje przeswit nie ograniczajac calkowicie widoków - najlepsza odmiana to
Lacinata , o nitkowatych , powcinanych lisciach . Inny wybór to metasekwoje , modrzewie . U mnie sa brzozy i
modrzew , poniewaz metasekwoja wymaga wiccej wilgoci , ale picknie sic przebarwia , podobnie jak cyprysnik blotny
przed zrzuceniem lisci .
Ladnie prezentuje sic tez lipa Henry’ego , swieze liscie od spodu srebrno -omszone , z wierzchu nieco purpurowe ,z
dlugimi nitkami , pózniej zielenieje .
http://forum.garten-pur.de/attachments/Tilia henryana Austrieb.jpg
Do poprawy powietrza wokól domu polecam sadzenie jalowca pospolitego - dowolna odmianc , lawendc ( podobno
248
odstrasza komary i dziala kojaco na uklad nerwowy , takze pózniej scicta do domu )oraz sosny . Do naturalnego
odkazania gleby mozna posadzic aksamitkc . Natomiast zeby zmniejszyc wahania temperaturowo - wodne gleby
oprócz sciólkowania
mozna dorzucic rozdrobniony styropian - w upaly ziemia sic tak nie nagrzewa i nie wysycha , a w zimie korzenie ,
cebule i bulwy tak nie przemarzaja .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-01 08:30:13)
Pomysl z drzewami jest rzeczywiscie dobry. Co do bielenia szyb w szklarni - w ten sposób ogranicza sic równiez
doplyw swiatla, wicc rosliny w jakims stopniu slabiej rosna. W nastcpnym okresie tzn jesien - wiosny chcemy w naszej
szklarni wiccej swiatla. Co wtedy musimy zrobic? Czyscic kazda szybc? To bardzo duzo czasu by zabralo. Dlatego
uwazam, ze bielenie szyb jest kiepskim pomyslem, dajacym rozwiazanie jednego problemu, ale przy okazji znacznie
zmniejszajacym potencjal szklarni.
Automatyczne zaslony to ciekawy pomysl. Mozna je wykorzystac równiez do zabezpieczania szklarni przed utrata
ciepla zima.
Czy dzialanie styropianu sprowadza sic do tego, ze jest bialy i odbija promienie sloneczne?
Anonymous (2010-02-07 20:25:43)
A dodawanie styropianu do gleby to takie permakulturowe i ekologiczne jest?
Wojciech Majda (2010-02-07 21:58:36)
Czekam na odpowiedz, zebym mógl ocenic :)
Anonymous (2010-02-07 22:23:58)
Styropian stosuje wielu ogrodników , jest tez polecany w ksiazce Edgara Gugenhana 777 rad z ogrodnictwa . Zalecana
ilosc to 1-2 m3 na 100 m2 rozprowadzone w mozliwie najmniej wietrzny dzien .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-08 08:56:11)
Czyli dzialanie styropianu, to glównie odbijanie promieni slonecznych i sprawianie, ze gleba jest ”lzejsza”?
Anonymous (2010-02-08 09:56:19)
Styropian jest mieszany z ziemia kompostowa , badz rozrzucany po ziemi . Bialy jest tylko kilka dni , kiedy jest czysty
. Deszcz , podlewanie , prace ziemne to szybko usuwaja .
Cedric
bosastopa (2010-02-18 04:50:33)
Jest fajny film o budowaniu domu okraglego w ksztalcie kopuly wykonanego z ziemi. Eko kopula na stronie
www.vismaya-maitreya.pl/news z instrukcja budowania. Czynilem próby z turbina Pawlaka o konstrukcji pionowej
jako wiatrak.Udane. Pomimo, ze mieszkam w dolku ale skarpa ,utwardzony plac kostka i sadzawka powoduja za-
wirowania powietrza dla wiatraka.
Wojciech (2010-02-18 08:45:50)
Niestety link nie dziala.
249
Jak przestawic gospodarstwo ze zwyklego na gospodarstwo permakulturowe.
(2010-01-31 12:15)
[1]
Kliknij w obrazek, zeby powickszyc.
Zapewne ten temat interesuje wielu Czytelników bloga.
Z moich postów mozna wnioskowac, ze jestem orcdownikiem tego, by do produkcji zywnosci w naszym
klimacie wykorzystac glównie drzewa...
Co prawda sa to rosliny wieloletnie, do ich ”uprawy” nie potrzeba tak drogich maszyn... Maja jednak jedna
wadc, która moze zniechccac do ich stosowania - potrzebuja czasu zanim zaczna dawac plony.
Chcialbym pokazac, jak mozna sprawic, ze bcda na ziemi dorastac drzewa i jednoczesnie nie bcdzie to
ziemia wylaczona z produkcji rolnej. Oznacza to, ze rolnik moze przestawiac swoje gospodarstwo na uprawc
roslin wieloletnich uprawiajac na danej ziemi równiez rosliny jednoroczne, które zapewniaja mu potrzebne
pieniadze. Dzicki temu nie musi zamrazac pienicdzy i ziemi na dlugie lata. Oto tlumaczenie jednej historii.
”Bob Carruthers, farmer z Morrilton w stanie Arkansas, stana przed wyborem: albo stanie sic wickszy, albo
zmieni produkcjc albo bcdzie czekal jak zostanie wypchnicty z rynku. Zdecydowal sic posadzic na swych
równiutkich polach pekany (drzewa dajace orzechy podobne do orzechów wloskich). Drzewa posadzil w
rzcdach, micdzy nimi postanowil nadal uprawiac rosliny jednoroczne w czasie gdy drzewa sa nadal male.
Wybral kilka rodzajów pekanów, na które jest duzy popyt i takie które dojrzewaja na przestrzeni dlugiego
czasu. Posadzil je w odstcpach 10,5 metra. Rzcdy sa oddalone od siebie o 18 metrów. Zainstalowal równiez
nawadnianie kropelkowe, przez pierwsze kilka lat nawozil w oparciu o analizc gleby oraz lisci. Cztery lata po
posadzeniu uzyskal juz jakis plon orzechów pekan, które sprzedaje w hurcie po 1,5 dolara za funta(okolo 3,20
dolara za kg). Planuje zakupic mechanicznego dziadka do orzechów, zeby mógl dodawac wiccej wartosci do
swojego produktu i sprzedawac bezposrednio konsumentowi, bez posrednictwa hurtowni.
Micdzy swoimi 18 metrowymi rzcdami Carruthers uprawia bezorkowo pszenicc i sojc z 17 % spadkiem w
plonach w porównaniu do poprzedniego monokulturowego pola. Planowal, ze nastapi zmiana w dostcpnosci
swiatla w miarc, jak drzewa bcda dorastal. Gdy swiatlo bcdzie niewystarczajace do produkcji soi ograniczy
produkcjc micdzy rzcdami tylko do pszenicy. Okolo roku 22 zetnie co drugie drzewo w rzcdzie. Bcda rosly
250
zatem w rozstawie, 18 na 21 metrów. Poczatkowo obliczal, ze koszt zalozenia zwróci sic w 13 roku, teraz
spodziewa sic jednak, ze nastapi to w 10 albo 11 roku. W micdzyczasie uprawa w micdzyrzcdach zapewnia
przeplyw gotówki i wykorzystanie ziemi, gdy dochód z drzew jest minimalny.”
Warto zauwazyc, ze Bob Carruthers nie stosowal jako tako permakultury, tylko stworzyl system agrolesniczy -
jeden z elementów projektowania permakulturowego. Prawdopodobnie w swojej uprawie bezorkowej stosowal
herbicydy.
Tlumaczenie historii jest moje, oryginal mozna znalezc w artykule ”Agroforestry overview” (Omówienie
agrolesnictwa). Calosc w jczyku ang [2]dostcpna pod tym linkiem.
Ilustracja pochodzi z ksiazki Billa Mollisona ”Permculture: A Designers manual”
Zasoby:
[3]Agrolesnictwo od strony prawnej
[4]Wydajnosc z ha systemu agrolesniczego
[5]Oplacalnosc produkcji rolnej w systemach permakulturowych
[6]Kasztan jadalny, chinski, amerykanski - ciekawe drzewa do systemu agrolesniczego
A Ty co o tym myslisz?
1. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2VnDPWP4HI/AAAAAAAAAUk/Wapujvqu75c/s1600-h/Przestawienie.PNG
2. http://www.attra.ncat.org/attra-pub/PDF/agrofor.pdf
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/jak-obejsc-gupie-prawo-cz1-prezes.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-maksymalne-plony-kalorii.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-opacalnosc-produkcji.html
6. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2010/01/kasztan-jadalny-kasztan-amerykanski.html
Anonymous (2010-02-01 01:03:17)
Nie wiem czy ten ogrodnik sprzedaje te rosliny jadalne i owocowe , ale zawsze byl do przodu z nowosciami i rarytasami
.
http://garden-of-dreams.fm.interia.pl/owocowe.htm
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-01 07:52:43)
Sprzedaje, sprzedaje. Mam gdzies na dysku jego cennik nawet.
Anonymous (2010-02-09 00:53:50)
Ponizej wklejam ciekawe artykuly o sadownictwie
http://www.forumakad.pl/archiwum/2001/01/artykuly/17-sad poczatku xxi wieku.htm
http://www.szkolkarstwo.pl/article.php?id=609
http://www.ogrody-krzekowo.pl/index.php?option=com content &view=article &id=181 %3Ajabonie-baleriny
&catid=29 %3Aporady &Itemid=64 &794b9fd83b340478cb0629ef6cab73f0=8838ee866492d10fec0feac574fa4984
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-09 08:24:05)
Bardzo ciekawe artykuly, polecam.
251
2.2 February
Albedo i ignorancja. (2010-02-01 10:46)
W trakcie jednego z moich programów partnerskich ([1]nasiona linki), sprawdzajac, czy linki rzeczywiscie
istnieja zauwazylem, ze jeden z moderatorów (rafaloku)na forum usunal link do wpisu o ”efekcie stawu”
(wlasnie chcac zalinkowac do tamtego watku na forum okazalo sic, ze juz ten temat usunicto.)
tfaruk2 pokrótce opisal w czym rzecz, po czym umiescil linka.
Odpowiedza moderatora bylo usuniccie linków oraz bardzo rzeczowa odpowiedz w stylu ”bzdura” albo ”to o
czym ten czlowiek pisze w tym linku to bzdura”. Nie pamictam dokladnie, zacytowac nie mogc, bo watek
na forum juz nie istnieje.
tfaruk2 poprosil o odpowiedz i jakies uzasadnienie nazwania tego bzdura. W chwili gdy sprawdzalem linki
odpowiedzi moderatora jeszcze nie bylo, dzis z ciekawosci zajrzalem na tamto forum ogrodnicze i wpis zostal
skasowany, wicc nie wiem, czy odpowiedzial, czy nie...
Rozumiem, ze mozna nie miec informacji na ten temat - sam ich kiedys nie mialem. Jednak z racji tego,
ze jest sic moderatorem elementarne zasady rzetelnosci wymagaja, by cos sprawdzic, zanim sic to usunie.
Nie chodzi mi o wypróbowanie w praktyce, ale chociazby wygóglowanie danego tematu. Moderator rafaloku
poszedl na latwiznc intelektualna i temat nie pasujacy do jego aktualnej wiedzy i wizji swiata po prostu
usunal.
Ten wpis nie bcdzie o jednak o rafaloku, a o tym, jakie informacje chcialem mu przeslac. Podzielc sic nimi
z Wami, myslc, ze Drodzy Czytelnicy bardziej na tym skorzystaja...
Albedo to wg Wikipedii: ”Albedo (bialosc) ÷ to stosunek ilosci promieniowania odbitego do padajacego, jest
parametrem okreslajacym zdolnosc odbijania promieni przez dana powierzchnic.” Ta definicja dosc trafnie
oddaje czym albedo jest.
W uproszczeniu oznacza to, jak dobrze od danej substancji odbijaja sic promienie swietlne. Od sciany
pomalowanej na czarno promienie odbijaja sic slabo - czarna sciana pochlania energic, a nie ja odbija. Taka
biala sciana odbija duza czcsc energii, dlatego biale pomieszczenia wydaja sic... jasniejsze niz pomalowane
na czarno:)
Wazne w zjawisku albedo jest jeszcze faktura substancji na jaka padaja promienie swietlne. Im gladsza,
tym lepiej odbija promienie swietlne w okreslonym kierunku. Przykladem jest koszulka bawelniana - zwykla
brazowa koszula nie jest zbyt ”swiecaca”, ma zatem niskie albedo. Koszula wykonana z tego samego surowca
(bawelny) i tego samego koloru (brazowy) moze miec wicksze albedo, gdy jest gladka. Takim przykladem
bylaby brazowa, aksamitna koszula. Aksamit, to nic innego, jak odpowiednio utkana bawelna.
Co jest rzecza, która jest bardzo gladka? Taka rzecza jest lustro. Albedo lustra nie jest 100 %, gdyz w
naturze nie ma rzeczy doskonalych, jest jednak bardzo wysokie (mocno powyzej 90 %).
Albedo wody:
Zapewne wickszosc Czytelników slyszala okreslenie ”lustro wody”. Nie jest to tylko zwiazek frazeologiczny.
Przeciez w spokojnej wodzie mozna sic przejrzec... To, ze mozemy siebie dostrzec w wodzie, to nic innego
jak odbicie promieni swietlnych.
Albedo wody nie jest wartoscia stala, jak sic okazuje. Zalezy od kata padania promieni slonecznych. W
uproszczeniu im wickszy kat, tym mniej promieni swietlnych jest odbijane od powierzchni wody, a tym
wiccej jest przez lustro wody pochlanianych. . To bardzo ciekawa wlasciwosc. Oznacza, ze latem (gdy kat
padania promieni slonecznych jest wickszy) to lustro wody odbija mniej promieni slonecznych. Wiosna
i jesienia wiccej, a najwiccej zima! Znowu mozemy wykorzystac ta zasadc fizyki, do poprawy jakosci zycia i
produktywnosci, np. w domu pasywnym albo ekologicznym, szklarni, czy do zwickszenia produkcji owoców,
czy orzechów. W ten sposób zmniejszymy koszty ogrzewania i oswietlenia. Jak zwykle w projektowaniu
permakulturowym, gdy wykorzysta sic zasady fizyki, mozna na tym zarobic/zaoszczcdzic i byc ekologicznym
w tym samym czasie.
[2]
252
Tabelka pochodzi [3]z tej strony internetowej , jej autorzy to: Sebastian Wypych i Mateusz Kaminski.
Warto wiedziec, ze kat padania promieni slonecznych w grudniu jest najnizszy (srednia dla Polski) to 15
stopni, w czerwcu jest najwickszy i wynosi 60 stopni.
Im dalej na pólnoc tym bardziej zmniejsza sic kat padania promieni slonecznych, zatem ”efekt stawu” jest
wickszy. Nie sa to jakies kosmiczne wielkosci - w okresie zimy raptem kilkanascie procent wiccej, ale zawsze.
Snieg równiez ma niezle albedo, wicc przestrzen przed domem dobrze miec ”wolna” (pod warunkiem, ze
mamy duzo szyb od poludnia).
Jak zatem widac to nie bzdura, tylko zwykla fizyka...
A Ty co o tym myslisz?
Aktualizacja 1
Zostala zmieniona nazwa moderatora na rafaloku. Okazalo sic, ze to administrator forum
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/jak-zdobyc-wartosciowe-nasiona.html
2. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2ajHFzDqRI/AAAAAAAAAUs/unbvkoFmc3A/s1600-h/Albedo.PNG
3. http://www.atmosphere.mpg.de/enid/2__Klimat_obszar_w_zurbanizowanych/-_Bilans_promieniowania_138.html
Anonymous (2010-02-01 14:31:07)
Wojtku przepraszam za brak kontaktu ale internet mi nawalil pisze z komputera kolegi. Jak bcde mógl to sic odezwc.
Piotr
Wojciech (2010-02-01 15:05:33)
Nie ma sprawy.
Anonymous (2010-02-01 19:22:35)
Witam,
Poniewaz nazywa mnie Pan ignorantem i pisze ”Jednak z racji tego, ze jest sic moderatorem elementarne zasady
rzetelnosci wymagaja, by cos sprawdzic, zanim sic to usunie.” pozwoli Pan, ze sic do tego odniosc.
Zacznijmy od tego, skad sic wzial wpis na moim forum. Byl to wpis osoby, która weszla na forum tylko po to aby
podlinkowac do Pana bloga. Jak sic pózniej okazalo, o czym sam Pan pisze na blogu, osoba ta byla uczestnikiem
Panskiego programu partnerskiego. W ramach wspólpracy oferuje Pan nasiona wartosciowej rosliny w zamian za
umieszczanie linków do Pana bloga.
W takim razie ja sic pytam Pana, czy ma Pan pojccie o podstawowych zasadach netykiety (to taka etyka w internecie).
W ramach programu partnerskiego zachcca Pan ludzi do linkowania do Pana bloga i tym samym rozsiewania SPAMU.
Tak, niestety wpis umieszczony na naszym forum to SPAM reklamujacy Pana bloga, lamiacy regulamin naszego forum.
Tym samym chcial Pan (za posrednictwem innej osoby) wykorzystac nasze forum do zrobienia sobie darmowej reklamy.
To przykre, bo jest Pan aktywny w internecie, pisze Pan ciekawego bloga, a posuwa sic Pan do takich metod...
Zgodnie z regulaminem forum spamowy wpis zostal usunicty. Nie dlatego, ze ktokolwiek z nas nie zgadza sic ze
zjawiskiem albedo lub jest przeciwny Pana blogowi i idei permakultury. Nie mamy nic przeciwko temu ale nie
zgadzamy sic na SPAMOWANIE naszego forum.
Proszc sobie wyobrazic, ze tego dnia usunclismy kilkadziesiat wpisów spamowych - linków do allegro, reklam sklepów
internetowych, polecajacych jakies produkty itp. W wickszosci sa to wpisy osób które wchodza na forum tylko po
to aby SPAMOWAC, w pierwszym napisanym poscie umieszczaja reklamc i znikaja. Przez takie wpisy uzytkownicy
forum sa zdezorientowani. Nie wiedza który produkt lub strona www sa naprawdc dobre, godne polecenia, a kiedy to
dzialalnosc SPAMERÓW takich jak Pan.
Póznym popoludniem trafilem na wpis reklamujacy Pana bloga, z którego jedna z moderatorek usuncla juz linki.
Dlaczego napisalem, ze to co bylo w tym wpisie to bzdura? Bo na tyle tylko bylo mnie stac po calym dniu walki
ze spamem. Negatywne komentarze do wpisów ze SPAMEM sa celowe, maja zniechccac autorów takich wpisów do
dalszego SPAMOWANIA.
Zachccajac w swoim programie partnerskim do umieszczania wpisów z takimi linkami zasmieca Pan nasze forum.
Marnuje Pan nasz czas, bo musimy to usuwac. Czy to dobra reklama dla Pana bloga? Watpic. Mu juz mamy Pana
253
na ”czarnej” liscie SPAMERÓW. Wysylamy tez informacje do administratorów zaprzyjaznionych for ogrodniczych o
zwróceniu uwagi na takie spamerskie wpisy, aby zwrócili uwagc na posty z linkami do Pana strony. Tak, niestety -
walka ze SPAMEM jest trudna, musimy wspólpracowac i pomagac sobie z innymi forami.
Oczywiscie trzeba jakos reklamowac swoja stronc www. Ale sa inne metody, nawet bezplatne. Mozna np. potrudzic
sic aby napisac do wlascicieli innych stron www z propozycja wymiany linków. O, ja sic wymienilem z wieloma
osobami, które mi to proponowaly:
http://poradnikogrodniczy.pl/linkownia.php
Lubic wspólpracowac z autorami innych stron www ale nie mogc pozwolic aby ktos spamowal moja stronc czy forum
i wykorzystywal moja pracc wlozona w rozwój forum do robienia sobie darmowej reklamy moim kosztem i kosztem
naszych moderatorów.
Proszc sic zatem zastanowic nad swoim SPAMERSKIM postcpowaniem, zanim nazwie Pan kogos ignorantem...
to przykre, ze piszac o ekologii i recyclingu, zasmieca Pan internet SPAMEM.
Anonymous (2010-02-01 22:08:19)
Ja tak na marginesie
Albedo to nie jakies odkryte novum - ucza tego powszechnie - w szkolach. Wicc dlaczego z tych tysiccy czy milionów
uczacych sic nikt nie wpadl na ”genialny” pomysl z wykorzystaniem tafli jeziora do odzyskiwania wickszej ilosci energii
cieplnej? Czyzby sami ignoranci uczyli sic na uczelniach i nie potrafili skojarzyc takich prostych faktów ?
Otóz nie. Miejmy tu na uwadze to, ze wsród osób zawodowo zajmujacych sic problemem, czyli w glównej
mierze inzynierów srodowiska, najbardziej eksploatowanym obecnie tematem i najmodniejszym dla potencjalnych
uzytkowników jest tzw. dom pasywny oraz ogólnie pojcty odzysk energii.
Temu tematowi poswiccona po czcsci zostala równiez ostatnia Budma 2010. Czyli potocznie mówiac naprawdc wiele
osób nad tym siedzi i duma ;). Jednak fakt, ze nikt pomyslu powyzszego nie wykorzystuje, nie swiadczy o pelnej
ignorancji naszych inzynierów (skadinad juz znanych na swiecie ze swej fachowosci w branzy), ale raczej o tym, ze
pomysl z wielu wzglcdów jest niepraktyczny.
Chocby z takiego prostego powodu, ze korzystne dla ww idei albedo faktycznie wystcpuje w Polsce, jednak jedynie
w okresie najkrótszych i najzimniejszych dni. Czyli w skrócie - bardzo krótkie dni i rzadko sloneczne (skoro juz
albedo to i chocby meteorologia ;) ) nie pozwalaja na konstruktywne wykorzystanie tej energii, juz to z prostej zasady
ekonomii. A z ekonomii niestety tez ”mccza” na inzynierii, a jesli nawet nie, to zycie szybko ten fakt weryfikuje samo
;). Nadmienic nalezy, ze te zimne dni zazwyczaj maja jedna wadc - moze zaczac padac snieg, jak obecnie, a wówczas
tafli jeziora niestety nie widac. A w zwiazku z powyzszym albedo z tafli jeziora szlag trafia... (bo plaszczyzny sniegu
juz sic nie da zaprojektowac, pomimo korzystnego albedo ;) )
Tak przy okazji jest to równiez powód dlaczego kolektory sloneczne w wickszosci przypadków nie moga zagwarantowac
100 % energii do podgrzania wody w zimie ;)
Natomiast latem, polozone blisko domu oczko/jeziorko, raz ze moze powodowac efekt olsnienia, a dwa ze przyciaga
wszcdobylskie komary... Mozna oczywiscie debatowac co zrobic aby tego uniknac tylko... po co. Zysk na poziomie
ulamka procentowego energii w skali zapotrzebowania, masa problemów (w tym ekonomicznych i technicznych) aby
wlasciwie zaprojektowac zbiornik, a efekt - mizerny, jesli nie zaden.
Takie projekty znajduja zainteresowanie oczywiscie, ale tylko do pierwszej analizy ekonomicznej i wskazania tempa
zwrotu - niestety. Potem umieraja smiercia naturalna.
Oczywiscie gratulujc otwartego umyslu i wykorzystania prostych skojarzen, jednak z przykroscia stwierdzam, ze nie
mogc zapromowac akurat tej idei w budownictwie pasywnym.
Natomiast chcialabym zwrócic uwagc na glówna wadc przedstawionej idei - brak jakichkolwiek konkretnych danych, z
którymi mozna by polemizowac. Bo przeciez z sama idea wykorzystania zjawiska albedo, powszechnie znana i wyko-
rzystywana juz z duzo lepszym skutkiem w budownictwie - nie sposób.
Pozdrawiam i dzickujc za porcjc usmiechu w ten chmurny poniedzialek (nimbostratus).
Wojciech Majda (2010-02-01 22:21:58)
Czy informacja w tym wpisie, sa bezwartosciowe dla czytelników Pana forum? Czy w linku znajdzie Pan informacje
254
o nowym, swietnym srodku przeczyszczajacym? Nie. W linku zawarte byly rzetelne, potwierdzone naukowo infor-
macje ”na tematy zwiazane z pielcgnacja ogrodu i uprawa roslin” (jakby Pan nie zauwazyl cytat pochodzi z punktu
pierwszego regulaminu forum).
Jak zatem odróznic spam od informacji ”na tematy zwiazane z pielcgnacja ogrodu i uprawa roslin”? Czyzby kryterium
bylo wysokosc wplaty na konto?
Uzytkownik tfaruk2, podlinkowal wlasnie taki wpis. Zgodzc sic, ze zarejestrowal sic po raz pierwszy. Podal linka,
pokrótce wytlumaczyl o co chodzi i zapytal ”co o tym myslicie”. Odpowiedzia moderatora bylo ”bzdura” i usuniccie
linku.
tfaruk2 nastcpnie zadal pytanie dlaczego tak mysli, moze jakies argumenty. Ewidentnie, widac bylo, ze dalej chcial
dyskutowac. Sam (jak wynika z wpisu) chcialem zabrac udzial w dyskusji i (co juz z niego nie wynika)zarejestrowac
sic na ww. forum. Szczerze mówiac juz tego nie zrobic, skoro dyskusjc konczy sic w taki sposób.
Sugerujc zmianc sposobu doboru moderatorów i strategii walki ze spamem - obecna sprawia, ze jakosc bardzo spada.
”Wysylamy tez informacje do administratorów zaprzyjaznionych for ogrodniczych o zwróceniu uwagi na takie spamer-
skie wpisy, aby zwrócili uwagc na posty z linkami do Pana strony. ”
Proszc jeszcze nie zapomniec naskarzyc do googla.
To przykre, ze piszac o ogrodnictwie tworzy Pan takie ”kfiatki”.
Anonymous (2010-02-01 22:56:09)
Pyta Pan jak rozróznic spam od normalnej dyskusji na forum? Jesli ktos rejestruje sic na forum i w pierwszym wpisie
linkuje do jakiejs strony z tekstem ”co o tym sadzicie?” to jest to wlasnie typowa zagrywka spamerska majaca zwrócic
uwagc czytelników np. na czyjegos bloga. Jak widzc nadal Pan nie zrozumial co Pan robi i wydaje sic Panu ze taki
program partnerski, zachccajacy do siania spamu jest ok, ze zawalanie for linkami których nikt nie prosil jest ok.
Wklejam Panu ofertc firmy spamerskiej, która to co Pan robi nazywa ”marketingiem szeptanym” na forum. Najgorsza
forma spamu wprowadzajaca ludzi w blad. Róznica micdzy tymi cwaniakami a Panem jest tylko taka, ze Pan za
spamowanie i zasmiecanie for linkami rozdaje nasiona.
Cytowana oferta spamerska:
Witam
Bardzo proszc o zapoznanie sic z oferta wspólpracy przy promocji Panstwa oferty na forach internetowych przez firmc.
Specjalizujemy sic w kampaniach wizerunkowych na forach
internetowych.
Postaram sic Panstwu przyblizyc szczególy wspólpracy. Tworzac nasza ofertc bylismy przekonani, ze istnieje zapotrze-
bowanie rynkowe, na skuteczny i profesjonalny marketing szeptany. Jak doskonale wiemy, kazdy z nas przynajmniej
raz w zyciu dokonal zakupu produktu, uslugi z polecenia innej osoby.
Polecenie i opinia wydawana na temat produktu przez osobc, która juz nabyla dany produkt i funkcjonuje w danej
spolecznosci jest niemalze 100 procentowym gwarantem, ze potencjalny klient dokona zakupu wlasnie u Panstwa.
Specjalizujemy sic w tworzeniu nowych tematów na forach branzowych, prosimy o zapoznanie sic z produktem poprzez
odwiedzenie linku do sklepu, strony firmowej. Mamy pewnosc, ze aby forumowicz skutecznie pomógl, wczesniej musi
zapoznac sic z opisem uslugi badz tez produktu. Kontynuujemy rozpoczcte wczesniej watki, budujac tym samym
wiarygodnosc marki.
Kolejna forma reklamy jest propagowanie oferty na istniejacych juz watkach, zakladanych poprzez forumowiczów.
Kazdy z nas szukal opinii na temat produktu, uslugi. Staramy sic takie prosby o pomoc wyszukiwac i skutecznie
.sprzedawac¨ klientowi Panstwa ofertc.
Zeby nie byc nachalnym i nie popsuc wizerunku firmy coraz czcsciej stosujemy metodc tzw. .produktu unikalnego¨
Polega ona na podaniu w tresci wypowiedzi dokladnej nazwy produktu, którego nie posiada konkurencja. Uzytkownik
kopiuje wtedy nazwc towaru do wyszukiwarki internetowej, a w wynikach wyszukiwania Panstwa oferta pojawia sic
na pierwszym miejscu! Tym samym na forach nie jestesmy posadzani o reklamc.
Na Panstwa zyczenie dodajemy równiez opinie na portalach typu ceneo.pl, skapiec.pl, nokaut.pl, dedo.pl, opineo.pl
czy tez sklepy24.pl Czcsto ostatnim krokiem przed dokonaniem zakupu jest szukanie opinii klientów, wlasnie w tego
typu portalach, dobrze jest miec nie zepsuta reputacjc.
255
Swoja pracc wykonujemy na najpopularniejszych forach internetowych, w danej branzy, co gwarantuje nam duze
zainteresowanie i moc potencjalnych klientów.
Nasze ceny wahaja sic od 200 ÷ 300zl netto miesiccznie. Oczywiscie mozliwa indywidualna negocjacja ceny.
Pod koniec miesiaca rozliczeniowego oczywiscie dorcczamy raport, który zawiera opis wykonanych prac oraz fakturc.
Zapraszamy do wspólpracy.
Wojciech Majda (2010-02-01 23:21:25)
Oczywiscie, albedo to nie jest jakies nowe odkrycie. Dlaczego tak malo osób wykorzystuje ta zasadc? A dlaczego
nie wykorzystuje sic zywoplotów do zwickszania produktywnosci pól? Z braku znajomosci zasad projektowania per-
makulturowego:)
Nigdy nie twierdzilem, ze na polskich uczelniach ucza sami ignoranci. Po prostu jesli nie mysli sic w okreslony
sposób, to trudno dostrzec i polaczyc pewne rzeczy. Transfer kazdej technologii, czy wiedzy potrzebuje czasu, nawet
w dzisiejszych czasach.
Mam swiadomosc, ze domy pasywne sa teraz na topie. Twierdzenie, ze pomysl ten nie jest wykorzystywany w Polsce,
wicc jest niepraktyczny, jest naprawdc kuriozalny. Dobrze, ze Kopernik i Galileusz nie mieli podobnego podejscia.
Nie wiem, czy jest Anonimowy inzynierem, ale z Twojej wypowiedzi mozna wnioskowac, ze do konca nie rozumiesz
Anonimowy idei albedo. Albedo wystcpuje zawsze, tylko w zaleznosci od kata padania promieni slonecznych i mate-
rialu rózni sic sila. Albedo sniegu jest wyzsze niz wody ÷ w okolicy 90 %. Nie bez powodu mówi sic o slepocie snieznej
(link do wikipedii) http://pl.wikipedia.org/wiki/ %C5 %9Alepota %C5 %9Bnie %C5 %BCna
Albedo sniegu:
http://en.wikipedia.org/wiki/Albedo #Snow
Wracajac do ekonomii ÷ budowa takiego stawu jest rzeczywiscie niezbyt oplacalna na dzialce w miescie, jednak w przy-
padku, gdy mieszkamy na wsi i planujemy wybudowac dom, to wykopanie stawu w momencie, gdy i tak wynajclismy
koparkc (by wykopala fundamenty) nie jest bardzo drogie. Jako, ze to blog o permakulturze, to staw nie sluzylby
tylko do ogrzewania domu. Sluzylby równiez za staw rybny, do nawadniania upraw, jako staw przeciwpozarowy...
Jesli chcemy hodowac ryby na swoje potrzeby, to czyms godnym rozwazenia jest umieszczenie stawu w odpowiedniej
odleglosci od domu.
Jakich danych Ci jeszcze Anonimowy brakuje?
Kat padania promieni slonecznych w Polsce:
http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-jak-wykorzys tac-stawu-do.html
Albedo wody w zaleznosci od kata padania promieni slonecznych znajdziesz w tabeli w tym wpisie.
Mi jakos nie jest do smiechu, pozdrawiam równiez.
Wojciech Majda (2010-02-01 23:28:51)
Anonimowy, czy informacje zawarte w linku do wpisu byly dla uzytkowników szkodliwe, wprowadzaly ich w blad,
próbowaly im cos sprzedac? Czy poznanie wiedzy zawartej w tym wpisie zwickszy wiedzc uzytkowników forum o
wazne, uzyteczne informacje, które przyczynia sic do tego, ze bcda lepszymi ogrodnikami?
Wojciech Majda (2010-02-02 09:05:33)
Jeszcze do Anonimowego od chmur (nimbostratus)
http://www.okna.pl/aktualnosci,1082,W nurcie EKO - budownictwo pasywne.html
Pod tym linkiem znajdziesz informacje, ze jednak w pasywnym budownictwie uwzglcdniaja ”efekt stawu”.
mopel44 (2010-02-03 01:32:19)
Jezei mozna sie wtracic. Wiele z wpisow byly dosc merytoryczne , a takze podnosily poziom forum i uwazam ze prezen-
towaly uzytkownikom bardzo ciekawe zrodlo wiedzy. I jak zaznaczyl p.Wojciech nie bylo w nich zadnego oszustwa
czy korzysci majatkowej. Nie rozumiem w tym wszystkim panicznego zachowania panow moderatorow , gdyz nie bylo
tutaj zadnej konkurencji dla panstwa forum. Dodatkowo akcja byla lojalnosciowa , a promowala nic innego jak bardzo
ciekawe i pozytywne i ekologiczne ( w tym pozytywnym znaczeniu tego slowa ) podejscie do tematu prowadzenia
256
ogrodu czy uprawy roli.
A co do efektu stawu - podczas mojego zamieszkiwania w bloku jeden pokoj w mieszkaniu byl poludniowy , drugi
polnocny i w poludniowym ( zima byla bardzo pogodna ) zuzycie na podzielnikach ciepla kaloryferow bylo o 15 %
nizsze.
pozdrawiam.
m.
bosastopa (2010-02-05 05:52:49)
KOncentrowanie sic na braku pienicdzy powoduje powickszenie tego braku /wiccej pracujesz i masz wieksze
potrzeby/.A jesli twierdzisz, ze bcdziesz bogaty to znaczy , ze obecnie nie jestes bogaczem. Wykorzystujac prawo
Gedbelsa /min propagandy III Rzeszy/ ”nawet wierutna bzdura wielokroc powtarzana staje sic prawda” warto chwalic
sic bogactwem /którego chwilowo nie ma/ dajac czas na jego materializacjc.
Wojciech Majda (2010-02-05 08:39:44)
Szczerze mówiac, mimo ”osiagnicc” Goebbelsa nie zmierzam brac z niego przykladu. Klamac, czy opowiadac bzdur
równiez - chyba nie chwialbys bosastopa, zeby wszystko co piszc na tym blogu bylo klamstwem ”w oczekiwaniu” na
jego materializacjc.
Wojciech Majda (2010-02-15 04:26:01)
Dzickujc rafaloku (administratorze strony, której dotyczy wpis) za podsuniccie dobrego pomyslu na promowanie PIP
- wymiany linków.
Jak zarobic na lesie zanim drzewa dorosna? (2010-02-02 21:57)
Do napisania dzisiejszego wpisu zainspirowala mnie Nasza Czytelniczka - eko-wielkopolanka.
Czy na lesie mozna zarobic? Na pewno na dluzsza metc. Mozna i nie trzeba byc [1]Pawlem Piskorskimby
zarobic na lesie uczciwie, czy nawet bez doplat i to w krótkim okresie.
Potrzebna do tego jest:
-wiedza
-mozliwosc zarzadzania lasem/terenem.
Osoby uwaznie czytajace komentarze wiedza, ze delikatnie mówiac nie jestem wielkim milosnikiem tego, ze
wlasciciele lasu maja w nim mniej do mówienia, niz pan lesniczy oraz ze sa takie problemy z wycicciem
drzewa na wlasnej posesji. Napisalem nawet poradnik pt. [2]”Zlikwiduj drzewo, czyli jak pozbyc sic drzewa,
którego urzcdnicy nie pozwalaja Ci wyciac”. Jak zatem mozna pozyskac dochód z lasu, szybciej niz za kilka-
dziesiat lat i to bez dotacji?
Istnieje na to kilka sposobów:
Pierwszym z nich jest wypas swin w lesie. W sredniowieczu wartosc lasu okreslano nie na podstawie wartosci
drewna, ale na ilosci swin, które w tym lesie mozna wypasac. To jedno z potencjalnych zródel dochodu. Joe
Salatin wykorzystuje do tego celu swój mlody las. Kupuje zwykle swinie, które potrzebuja okolo miesiaca
do tego, by byly w pelni utuczone. Na miesiac ”przemyslowe” swinie pasa sic w lesie. Dzicki temu oszczcdza
na paszy, zjadane sa chwasty, pcdraki i inne pasozyty drzew zwickszajac zdrowie drzew i tuczac sic zarazem.
Ponadto swoimi odchodami uzyzniaja drzewa. Joe Salatin sprzedaje swoje swinie po wyzszej cenie, gdyz nie
sa to zwykle swinie, a swinie, które ”konczyly” w lesie. Dzicki temu wytworzyl wartosc dodana, za która
dostaje wiccej pienicdzy.
[EMBED]
O wypasie swin w lesie zaczyna sic w 21:11 minucie video.
Nastcpnym sposobem na zwickszenie produkcji lasu zanim jest gotowy do sciccia jest uprawa w nim grzybów.
Mozna rozwazyc hodowlc grzybów zyjacych na drewnie - dwa przyklady to shitake i boczniaki. By wypro-
257
dukowac dobrej jakosci drewno trzeba dokonac kilka razy trzebiezy - jest to zabieg pielcgnacyjny polegajacy
na wycicciu drzew, które nie sa proste, rosna za wolno lub za szybko. Wartosc drewna z trzebiezy jest bardzo
niska gdyz drzewa sa cienkie, krzywe... Zwykle trzebiez jest kosztownym zabiegiem - trzeba oplacic robot-
ników, koszty maszyn i paliwa. Nalezy ten malo wartosciowy material wywiesc z lasu, gdyz pozostawiony w
lesie stanowi zagrozenie pozarowe. Ewentualnie skupuja go elektrownie i elektrocieplownie, by spelnic normy
ekologiczne. Przerobienie malowartosciowego drewna na jadalne grzyby stanowi dobry przyklad wytwarza-
nia wartosci dodanej. Kilogram odpadów drzewnych kosztuje okolo 40gr (nie szukalem zbyt rzetelnie) cena
za [3]25 gramów suszonych grzybów shitake (na pierwszej w googlu ofercie) to 5,99 To sic nazywa wartosc
dodana!
Nastcpna propozycja jest uprawa roslin cieniolubnych. Drogi zen-szen jest dobrym przykladem - jeden dzien
bezposrednie slonca zabilby tc wartosciowa roslinc.
Na zachodzie sa równiez szkólki lesne, które produkuja i sprzedaja ziola i kwiaty lesne.
To nie wszystkie sposoby, jak mozna produktywnie wykorzystac las. Jedna rzecz jest jednak wspólna - trzeba
móc nim zarzadzac, a nie tylko byc popychadlem lesniczego...
Aktualizacja 1:
1 ha lasu dostarcza farmerowi (w formie zaoszczcdzonej paszy) na rok okolo 750 - 1250 dolarów.
Nalezy równiez pamictac, ze kazde zwierzcta mozna wpuscic dopiero, gdy system jest na nie gotowy
(odpowiednio dojrzaly).
A Ty co o tym myslisz?
1. http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci/artykul/piskorski;wykupuje;ziemie;na;pomorzu,27,0,154139.html
2. file://localhost/mnt/ext/blogbooker/tmp/3tcv67gb/Zlikwidujdrzewo,czylijakpozby%C4%87si%C4%99drzewa,kt%C3%
B3regourz%C4%99dnicyniepozwalaj%C4%85Ciwyci%C4%85%C4%87
3. http://www.alejahandlowa.pl/tr/produkt/
grzyby-shitake-cale-kapelusze-25g-www-skworcu-pl-siemianowice-slaskie_3701436.html
Anonymous (2010-02-03 12:23:17)
Dopóki nie nastapi zmiana mentalnosci ludzkiej , nie ma co liczyc na wielkie dochody z lasu . Uprawy i hodowle
intensywne zawsze pokonaja drobnych producentów , gdyz samo wyprodukowanie czegokolwiek chyba nie jest polowa
sukcesu . Wickszym problemem jest przechowywanie , sprzedaz (rejestracja dzialalnosci gosp. , kasa fiskalna , haracz
dla panstwa , siec dystrybucji , normy sanitarne , opieka weterynaryjna .Produkcja na mala skalc to moze byc hobby
, gdy sic ma dobry zawód . Ale rodzinc z tego utrzymac bcdzie trudno , nie mówiac o oszczcdzaniu .
Nastawiajac sic na taki profil ogrodniczej czy hodowlanej warto szukac dzialalnosci niszowej . Uprawa roslin rzadkich
, trudniejszych w rozmnazaniu , uzyskiwanie wlasnych odmian , hodowla zwierzat ( np. ozdobne gatunki drobiu ,
kotów , królików itp.) .
Jako dobry przyklad podam jeszcze raz uprawc przebisniegów( ang. snowdrops ) . Uprawa ich w GB jest dosc modna
, nastawiona na wydobywanie nowych cech , jak zwickszanie ilosci barwy zóltej badz pomaranczowej w kwiatach , albo
zieleni w platkach korony . Inna cecha jest termin kwitnienia i jego wydluzanie ( sa przebisniegi kwitnace jesienia ) ,
wysokosc roslin , ilosc platków i ich ksztalt , to samo dotyczy lisci . Myslc , ze mozna by zwickszyc ilosc pozyskiwanych
cebul przez wprowadzenie spoczynku ”zimowego ” latem w lodówce ( w woreczku z ziemia ) by uzyskac drugi wzrost
jesienia .
Ceny cebul w GB sa dosc wysokie , zwlaszcza nowosci . W Polsce na razie sa niedostcpne ,nawe dosc stare odmiany.
Linki do zdjcc i cen w GB :
www.judyssnowdrops.co.uk
www.harveysgardenplants.co.uk/galanthus.asp
ceny do 40 funtów za bulwkc .
Inne rosliny , których nowe odmiany daja szansc na sukces :
-brunnera ;
-pluskwica;
-rodgersja;
258
-miodunka;
-trójlist;
-epimedium;
-szachownice (rzadkie gatunki);
-pigwowce pelnokwiatowe ( na Allegro jest Yukigoten -bialy , a na grafice w Google mozna wpisac Chaenomeles
Hagoromo Nishiki- i kliknac obrazek - pokaza sic zdjccia rarytasów z Japonii) ;
-sniezyczki;
-przylaszczki japonskie;
-storczyki gruntowe ;
-sanguinarnia ( odm .Rosea i Plena , rozmnazanie dosc proste - na Allegro sa po 50 zl za sztukc );
-trawy ozdobne.
Cedric
Wojciech (2010-02-03 15:35:07)
Cedric nie jest tak tragicznie. Przedstawilem wczesniej w wpisie o CSA, jak nawet maly rolnik moze zwickszyc dochód
ze swojego gospodarstwa. Jak napisalem we wpisie na sprzedazy kwiatków mozna zarobic, nie wiedzialem jednak, ze
to az o takie pieniadze chodzi!
Do wickszosci rodzajów dzialalnosci rolniczej nie trzeba rejestrowac firmy. Pomysl ze znalezieniem niszy jest genialny
w swojej prostocie. Przy okazji przebisnieg to taki kwiat, który moze nas nauczyc jak nie kopac sic z koniem.
Anonymous (2010-04-11 13:20:39)
Myslc ze jest troszkc inaczej niz wam sic wydaje.
Trzebiez jest zabiegiem który dostarcza calkiem sporych ilosci drewna opalowego, gdyz wykonuje sie go w drze-
wostanach kilkudziesicciu-letnich.
Uzyskanie wiec dochodu z takiego kilkudziesiccioletniego lasu jest o wiele prostsze, wystarczy sprzedac drewno opalowe-
na opal, trzeba jednak te kilkadziesiat lat poczekac, wczesniej koryguje sic las na drodze tzw czyszczen czyli wlasnie
usuwania drewna które jest za drobne na opal handlowy-jednoczesnie równiez nie nadaje sic do uprawy grzybów, bo
ich nie hoduje sic na chruscie, tylko albo na drzewnych klocach albo na substracie.
Wykonanie substratu wymaga oczywiscie przetworzenia pozyskanego chrustu, np przy pomocy rcbaka na zrcbki lub
wióry.
Takie zrcbki tez mozna oczywiscie sprzedac, i jesli mamy je w duzych ilosciach( takich ciezarówkowych) to kupia je
elektrownie, ale zeby je przetworzyc trzeba uzyc rcbaka , który w wersji wydajnej profesjonalnej jest bardzo drogim
urzadzeniem, wymagajacym dostarczenia paliwa badz energii elektrycznej i obslugujacej sily roboczej.
Zatem koszty to : wykonanie zabiegów w drzewostanie(praca), rcbak( zakup lub wypozyczenie), obsluga rcbaka,
paliwo+zaladunek na transport do odbiorcy. zrcbki i wióry sa dosc tanie i zasadniczo calosc tego zabiegu jest
nieoplacalna.
Hodowla grzybów w naszych warunkach klimatycznych jest klopotliwa, grzyby sa wrazliwe na rozne patogeny, a plon
jest uzalezniony od wielu zmiennych, wobec czego nie wystarczy zaszczepic grzybni na pniaczku w ogrodzie, aby
zarobic, poniewaz aby zarobic, nawet jesli szczcsliwie uzyskamy plon nalezy go jeszcze umiec szybko sprzedac, a nie
jest to proste, a grzyby sa nietrwale.
uprawa ziól to zblizona historia, nie bcdziemy uprawiac ich w mlodniku bo ten jest za gcsty, mozna próbowac uprawy
w dojrzalym drzewostanie, ale wydajniej jest po prostu zacienic jakiks ibszar plachtami i tam hodowac niz narazac
cenne plony na oddzialywanie calego zespolu szkodników w lesie.
Z kolei nasze rodzime ziola sa skupowane p[rzez herbapole np w tak niskich cenach , ze nie tylko o uczciwym zarobku
, ale o jakimkolwiek sensie takiej dzialalnosci mozna zapomniec.
Dodam ze nie wystarczy podeprzec sic tu wirtualna rzeczywistoscia, ze ktos znalazl w sieci jakies ziolo za tyle i tyle,
zbierz, oczysc, wysusz a potem spróbuj sprzedac np 50 kg surowca zielarskiego, jak to zrobisz i bcdzie to oplacalne,
opisz jak i gdzie, rzeczywistosc bywa okrutna..
W mlodniku nie da sic hodowac swin poniewaz dcby rodzime zaczynaja owocowanie w póznym wieku, podobnie buki,
259
a ziola i inne byliny zaczynaja w nim rosnac dopiero gdy faza mlodnika sic konczy, a drzewostan dojrzewa i rozluznia
sic, dopuszczajac do dna lasu wiccej swiatla.
Wczesniej nie ma tam wiele do jedzenia dla swin, a trzeba im ów lasek ogrodzic coby nie zwialy, zapewnic wodc do
picia, miejsce do odpoczynku, zeby was organizacje obrony zwierzat nie zlinczowaly, pilnowac, nic nie jest proste i
za darmo.Dodatkowo swinie , jak to swinie taki las mocno dewastuja, co jest zasadniczym powodem zakazu wypasu
zwierzat na terenie lesnym w w naszym kraju.
Przebisniegi tez w mlodniku specjalnie dobrze nie rosna ze wzglcdu na zacienienie i konkurencjc mlodych drzew,
kwiaty rosna w dojrzalych przerzedzonych drzewostanach, zreszta niech ktos moze zbierze garsc cebul przebisniegów
i je sprzeda z zyskiem, co jest nielegalne bo sa chronione, a wtedy ujrzy wszelkie komplikacje marketingowo-prawne
oraz pracochlonnosc któras sie z tym wiaze.
Czasem w sweirkowych mlodnikach ostro bradzaja rydze, nawet po kilkaset kilo z ha, mozna zebrac, ale zbierzcie i
sprzedajcie pierwsze 10 kg, zrozumiecie, dlaczego nie jest to zlota zyla, choc rydze ponoc drogie..
pozdrawiam
Leszy
Wojciech Majda (2010-04-12 08:11:29)
@Leszy
Nie rozdrabnialem sic nad konkretnymi terminami (moze powinienem), nazywajac trzebieza równiez czyszczenia.
Rzeczywiscie bcdzie do tego trzeba rozdrabniarki, która moze kosztowac od kilku tys. (uzywana) w górc. Co do
sprzedazy - odpowiedni marketing oraz sprzedaz bezposrednia (model CSA).
Przecictny, mlody las jest IMO bardzo kiepska inwestycja, która bez doplat nie jest w stanie funkcjonowac, no chyba,
ze ktos ma bardzo duzo pienicdzy. Dlatego projekt nasadzen typu 5000 sadzonek na ha jest zly. Zamraza sic kapital
na kilkadziesiat lat.
Wojciech Majda (2010-04-12 08:55:32)
Mlodnik to zreszta kwestia 15-30 lat. Technicznie rzecz biorac jest to zanim las dojrzeje:)
Po tym okresie polecalbym przerzedzic drzewostan dosc mocno. Wtedy bcdzie wiccej swiatla na dnie lasu zatem
bcdzie runo.
Sprzcty dla swin rzeczywiscie trzeba kupic (poidlo) + elektryczny pastuch + akumulator. Jest to inwestycja rzcdy
tysiaca+ zlotych (w zaleznosci od wielkosci). Obroncom przyrody chyba da sic wytlumaczyc, ze swinia pochodzi od
dzika, czyli zwierzccia lesnego? Wystarczy duza blaszana buda wyscielana sloma...
Dewastacja drzew przez swinie to kwestia odpowiedniego zarzadzania tymi swiniami (dlatego pastuch elektryczny).
Nie moze byc tak, ze swinie sa na jednym fragmencie caly czas - wtedy rzeczywiscie zdegraduja dany obszar. Jesli
wprowadzi sic wypas kwaterowy lub bcdzie sic swinie wpuszczac przez miesiac - dwa w roku to ich wplyw moze byc
korzystny. Zwierzcta same w sobie nie degraduja ekosystemu - to zwierzcta przebywajace w danym miejscu za dlugo
lub w nieodpowiednim czasie to robia.
Co do przebisniegów...Równiez chodzi o znalezienie rynku. Stanie przy drodze z produktami raczej tym nie nazwc.
Leszy wypas zwierzat w lesie jest zakazany? Czy tyczy sic to tylko LP czy moze równiez tych prywatnych?
Anonymous (2010-05-10 21:32:04)
Faktycznie trzeba miec pewna wiedzc jesli ma sic zamiar hodowac swinie w lesie.I nie jest to tak ze sic je do lasu
wypusci a za miesiac-dwa zabierze ”wypasione”.Pewna rsp zrobila tak kiedys w mojej okolicy i swinie tak zdegrad-
owaly las ze po deszczu kilka utonclo w blocie(doslownie).Ale myslc ze jesli ktos wie jak taki wypas zorganizowac to
z pewnoscia na tym zarobi.
260
Audyt energetyczny (2010-02-03 19:33)
Dzisiejszy wpis nie bcdzie o tym, jak otrzymac swiadectwo energetyczne domu. Bcdzie natomiast o tym
czym jest projektowanie permakulturowe.
Projektowanie permakulturowe to takie cos przypominajace audyt zewnctrzny w firmie. Przyjezdza os-
oba z zewnatrz i przyglada sic jak firma funkcjonuje, wypytuje pracowników tej firmy i wlasciciela o wiele
pozornie nieistotnych rzeczy. Wszystko w celu wykrycia nieprawidlowosci, czy jakichs niewydajnych pro-
cesów/zachowan. Nie robi sic tego ot tak tylko, zeby popsuc dzien pracownikom i by wlascicielowi napsuc
nerwów - przeciez taka usluga kosztuje.
Podobnie jest z projektowaniem permakulturowym. Zadaniem projektanta jest dokonanie takiego au-
dytu danego gospodarstwa/ogrodu/domu/firmy. W pierwszej kolejnosci równiez zadaje sic duzo pytan
dotyczacych warunków terenowo-klimatycznych. Czcsto juz na pierwszy rzut oka widac jakie ”energie”
najbardziej wplywaja na dany teren. Przyklad, to drzewa, które moga byc odpowiednio ”przycicte” przez
wiatr. To wskazówka, gdzie nalezy posadzic zywoplot.
Zadaniem projektanta jest odnalezienie miejsc w którym tracona jest z systemu energia oraz materia.
Przykladem na tracenie energii sa wiatry. Jedna sprawa, ze mozna pozyskiwac z nich energic, a druga,
ze jesli sa ”niezagospodarowane” to moga przyczyniac sic do obnizenia plonów (poprzez utratc ciepla przez
rosliny).
Utrata materii moze nastcpowac równiez poprzez wiatr - moze on przyczynic sic do zwickszonej utraty wody
przez rosliny, a to równiez oznacza mniejsze plony.
Miejscem gdzie równiez czcsto tracona jest materia jest gleba, a konkretnie jej erozja i wymywanie substancji
mineralnych.
Zadanie projektanta to dostrzezenie tych strat i znalezienie sposobu by je zminimalizowac.
To jednak nie wszystko. Równie wazne jest, by wytworzyc maksymalnie duza ilosc wartosciowych polaczen
micdzy poszczególnymi elementami systemu - w ten sposób zminimalizujemy naklad pracy i srodków.
Przykladem jest sadzenie w sadzie z orzechami wloskimi oliwników - roslin wiazacych azot. Jesli ich nie
posadzimy (lub innych wiazacych azot) to drzewa bcda rosly o 30-50 % wolniej.
Podobnie jesli chcemy np. miec jablka oraz micso/jajka. Mozemy hodowac np. gcsi i mozemy miec sad
w którym trzeba bcdzie kosic trawc. Jezeli nie stworzymy micdzy tymi dwoma elementami polaczenia, to
bcdzie trzeba dostarczyc paszy gcsiom oraz kosic trawc w sadzie. Zaoszczcdzimy dzicki temu sobie pracy
oraz sprawimy, ze ziemia bcdzie wydajniej wykorzystywana.
Projektowanie permakulturowe to dzialanie interdyscyplinarne. Trzeba znac sic po trochu na rol-
nictwie/ogrodnictwie ekologicznym, ekologii, biologii, lesnictwie, prawie, architekturze. Jednak i tak na-
jwazniejszy jest zmysl obserwacji.
Zwykle projekty dwóch róznych projektantów nie sa takie same.
Jesli czujesz sic na silach mozesz sam dokonac takiego audytu swojego ogrodu czy gospodarstwa, mozesz tez
wynajac do tego wykwalifikowanych ludzi :D Wazne by tego dokonac, bo samo sic nie zrobi.
Najlepiej juz dzisiaj (w tej chwili) zastanów sic gdzie w Twoim ogrodzie/gospodarstwie wystcpuja najwicksze
straty i pomysl, jak je usunac/zminimalizowac stosujac rozwiazania systemowe. Swoimi przemysleniami
podziel sic proszc z innymi Czytelnikami w komentarzach. Zacznij od jednej rzeczy, która Twoim zdaniem
zrobi najwicksza róznicc.
Anonymous (2010-02-08 23:36:59)
Projektujac posesjc pod katem maksymalizacji pozyskiwania energii naturalnej do ogrzania domu wydaje mi sic , ze
powinnismy zastanowic sic ,czy dana dzialka oferuje nam dobre warunki wodno - swietlno - termiczne . Na tym etapie
warto poszukac i nabyc mozliwie najlepsza dzialkc . Stosunek ceny dzialki agrolesnej do kosztu budowy domu sugeruje
, ze posiadana nienajlepsza dzialka nie powinna popychac nas do budowy na niej domu na cale zycie , gdzie rosnace
koszty ogrzewania i energii elektrycznej dadza nam sic na emeryturze we znaki .
Najlepszym rozwiazaniem byloby nabycie dzialki na lekkim wzniesieniu , na poludniowym stoku , gdzie w granicy
261
plynie potok , o areale powyzej 1 ha .
Cedric
Anonymous (2010-02-09 00:02:35)
Budowany dom nalezaloby postawic osia dluga ze wschodu na zachód ze wzglcdu na kierunek wiatru i strona z na-
jwicksza liczba okien sciennych i dachowych na poludnie . Dach czterospadowy , koperta z solidna wiczba , z zaporami
sniegowymi ( o czym pózniej ).
Zaglcbienie budynku w teren oslania przed wiatrami z innych stron , tworzy skarpc , która mozna wykorzystac jako
skalniak umocniony glazami narzutowymi ( wprawny majster jest w stanie wymurowac nam naturalnie wygladajacy
” diabli kamien ” ) , miniaturowymi iglakami z dodatkiem roslin jagodowych np. calosezonowe poziomki .
Dodatkowo taka skarpa odbija swiatlo i oswietla dom od tylu ,gromadzi i oddaje cieplo od strony pólnocnej . Taras
wokól domu moze sluzyc o kazdej porze dnia - w poludnie mozna skryc sic w cieniu od strony pólnocnej , w pozostalych
godzinach mozemy cieszyc sic ladnymi widokami z wzniesienia na otwarta przestrzen .
Cedric
Anonymous (2010-02-09 00:18:28)
W projektowaniu permakulturowym podoba mi sic podejscie ” gdy nie mozesz czegos pokonac , to sic przylacz ”
. Takim wrogiem - sprzymierzencem moze byc snieg . Snieg zawiewajacy posesjc jest utrudnieniem . Jednak snieg
pozostawiony na dachu z zaporami sniegowymi stanowi izolacjc . Snieg odrzucony we wlasciwe miejsce chroni wrazliwe
rosliny przed przemarzaniem . Snieg zatrzymany przez rosliny zimozielone tworzy scianc dla wiatru .
Wreszcie zgromadzony w cieniu roslin zimozielonych moze topniejac dostarczac na wiosnc wodc roslinom cebulowym
- woda , slonce , nawóz to najwazniejsze czynniki dla dobrego rozmnazania sic i kwitnienia krokusów , przebisniegów
i innych .
Cedric
Anonymous (2010-02-09 00:35:18)
Jedna z najwazniejszych rzeczy stwarzajacych korzystne stanowisko termiczne jest umiejctne obsadzenie roslinami
zimozielonymi od zachodu i pólnocy . Dobrze sprawdzaja sic tu sosna pospolita , czarna i wydmowa - u mnie rosnie
dosc strzeliscie ( jej podgatunek Pinus longaeva jest jedna z najdluzej zyjacych roslin na swiecie - w ksiazce A. Blooma
” Iglaki ” jest zdjccie rosliny , która ma 5000 lat ) , a jako uzupelnienie cisy i jalowiec pospolity . Tworzac ze skalni-
akiem wokól domu otulinc roslinno -ziemna zatrzymuja snieg i wiatry , wylapuja swiatlo i cieplo sloneczne oddajac
na dom . Mozna powiedziec , ze jest to taki naturalny kolektor sloneczny .
Wysokie gcste rosliny iglaste moga byc wykorzystane do torowania ciagów powietrznych na lopaty wiatraka .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-09 08:25:30)
Ciekawe informacje :)
”Wysokie gcste rosliny iglaste moga byc wykorzystane do torowania ciagów powietrznych na lopaty wiatraka .”
Raz takie cos wykorzystalem w jednym projekcie :)
Anonymous (2010-02-10 22:19:45)
Za jakis czas chcialabym kupic nieduze gospodarstwo. Chcialabym miec przydomowa szklarnic [polaczona z domem].
Zastanawiam sic, czy nie byloby dobrym rozwiazaniem polozenie takiej szklarni od strony poludniowej, tak, zeby
wylapywala jak najwiccej ciepla?
Co pan o tym mysli, panie Wojtku?
Pozdrawiam
Hania
262
Wojciech Majda (2010-02-10 23:19:11)
To jest bardzo dobre rozwiazanie :)
Wazne jest jednak, by nie byl to kolejny pokój w którym utrzymuje sic temperaturc pokojowa zima/wiosna/jesienia
domu, jesli szklarnia ”wystaje”. W takim przypadku bylaby to bardzo kosztowna energetycznie zabawa.
Oto link do ”wystajacej” szklarni:
http://www.ogrodyzimowe.com/index.php?id=2 &temat id=7
Jesli szklarnia ma byc ”Wystajaca” to moze poprawic trochc bilans cieplny budynku, jesli nie bcdzie specjalnie dogrze-
wana. Na lato dobrze jest posadzic jakies jednoroczne pnacza (np. fasolka szparagowa) na zewnctrznej scianie szklarni,
zeby szklarnia nie zmieniala sic w piekarnik sloneczny. Równiez motyw z czarnym daszkiem pomoze w chlodzeniu.
Pozdrawiam
Wojciech (2010-02-10 23:34:55)
Jeszcze dodam, ze ogólnie dla ”cieploty” szklarni, jest lepsze, by do jakiejs sciany przylegala - w ten sposób slaba
izolacja (szklo) jest z 3 a nie z 4 stron, zawsze to trochc zmniejsza straty ciepla. Dodatkowo masa termalna jaka
stanowi sciana sprawi, ze szklarnia nie bcdzie sic tak wolno ozicbiac w nocy.
Setny wpis (2010-02-04 09:00)
[1]
To juz setny wpis na tym blogu. Wymaga to pewnego rodzaju podsumowania, refleksji oraz przedstawienia
planów PIP na przyszlosc.
Podsumowanie i refleksjc zrobilem w glowie. Oto wnioski:
1.Za malo ludzi wie o permakulturze. Jest to bez watpienia bardzo dobra koncepcja, jednak niestety równiez
malo popularna.
2.Nalezy permakulturc rozpropagowac
3.Trzeba znacznie zwickszyc dochody PIP (bo moje oszczcdnosci juz sic powoli koncza:)
Plany sa zwiazane z wnioskami :), czy moze opracowane w oparciu o nie. I tak:
1.Nalezy zintensyfikowac i poprawic sposób promocji PIP. Wiecie marketing i te inne sprawy.
2.W celu zdobycia wickszej ilosci pienicdzy trzeba:
a)zdobyc wicksza ilosc klientów na projektowanie, doradztwo, konsultacje...
b)miec produkty, za które klient bcdzie sklonny zaplacic
c)zdobyc fundraiserów
d)zorganizowac kursy
W chwili obecnej pracujc nad wszystkimi czterema dziedzinami.
a)By zwickszyc ilosc osób, które skorzystaja np. z projektowania zamierzam zatrudnic posredników, którzy
bcda dostawac okreslony procent od kazdego projektu/uslugi wykupionej przez klienta takim posrednikiem
263
mozesz byc równiez Ty.
b)W przygotowaniu jest projekt o roboczej nazwie ”Przyjaciel Polskiego Instytutu Permakultury” W skrócie
w zamian za oplatc miesicczna lub roczna, osoba bcdzie otrzymywac dostcp do materialów niedostcpnych
dla osób nieplacacych oraz bcda dysponowac znizkami w róznych reklamujacych sic na lamach (nowej) strony
PIP (która jest w budowie) firm.
Oczywiscie reklamodawcy bcda dobierani pod katem ”permakulturowym”. Firm produkujacych herbicydy
raczej nie uswiadczycie;) Szkólkc z ciekawymi jadalnymi roslinami, owszem. Do programu bcdc ciagle staral
sic dorzucac nowe bonusy (np.ebooki) oraz nowe znizki. Pamictaj, to bcdzie dodatek do unikatowych mate-
rialów...
c)Juz skontaktowalem sic z paroma fundraiserami.
d)Jeden kurs permakultury juz jest w planach, jednak on bcdzie zamknicty (nie bcdzie mozna w nim uczest-
niczyc)
Jesli chcialbys pomóc (równiez nie za darmo) z punktem a) lub c) skontaktuj sic na meila. Z racji bardzo
malej ilosc pienicdzy jaka (jeszcze;) PIP dysponuje wszelka zaplata jest na zasadzie prowizji.
Jesli jestes osoba, która bylaby zainteresowana reklama na stronie, oferujesz jakies produkty/uslugi, które
moga byc wartosciowe dla osób zainteresowanych permakultura i bcdziesz w stanie dac znizki osobom
placacym za bycie ”Przyjacielem PIP” takze skontaktuj sic ze mna.
Równiez jesli dysponujesz infrastruktura do zorganizowania kursu (pole namiotowe, kuchnia, prysznic,
miejsce gdzie mozna przeprowadzic wyklad...) i chcialbys sic podjac spraw organizacyjnych to takze proszc
skontaktuj sic ze mna.
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii
Aktualizacja 1
Jesli masz moze jakas, dzialajaca kamerc cyfrowa i jej nie potrzebujesz a chcialbys miec zrobiony profesjon-
alny projekt permakulturowy - skontaktuj sic równiez pewnie sic dogadamy:)
Aktualizacja 2
Z powodu duzej ilosci zgloszen od osób, które chca by zostal zorganizowany kurs na ich posiadlosci informujc,
ze istnieje taka mozliwosc, pod warunkiem jednak, ze osoba ten kurs zorganizuje tzn. zdobcdzie kursantów
itp. Ja bcdc wystcpowal tylko w roli instruktora.
A Ty co o tym myslisz? Masz moze jeszcze jakis pomysl jak mozna wypromowac PIP oraz zwickszyc ”obroty”
?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2p_Jr0xaOI/AAAAAAAAAU4/3tfmtNrRJHY/s1600-h/Gabe-birthday-part.jpg
jako (2010-02-11 16:27:19)
Metoda promocji byloby ’wbicie’ sic w organizacjc jakiegos oficjalnego szkolenia dla rolników na tematy ’uprawy
bezorkowej’.
Skoro urzcdnicy zalecaja tc metodc, a jest malo znana wsród rolników, to jest to nisza do wykorzystania i przy
odrobinie staran udalo by sic nawet uzyskac wsparcie urzcdników.
Kolejna rzecz, to popularyzowanie tematu. Polecam wyszukanie duzych spolecznosci mogacych potrzebowac konsul-
tacji w tym zakresie, nastcpnie wyszukac fora najpopularniejsze w tych srodowiskach, monitorowac je, i udzielac sic.
W ten sposób poznac mozna potrzeby potencjalnych klientów i informowac o swojej wiedzy/uslugach (’agresywnosc’
informacji o swoich uslugach nalezy dobrac do poziomu akceptowanego na danym forum).
Przykladowo, obiecujacym srodowiskiem moga byc osoby budujace dom, lub planujace jego budowc. Duzo tej
spolecznosci udziela sic na forach Muratora. Sprawdzilem, ze na tym forum (ponad 110tys uzytkowników) slowo
permakultura wcale sic nie pojawia.
jako (2010-02-11 16:48:14)
Zapomnialem o jeszcze jednym: pozycjonowanie w Google.
Niniejszy serwis przy wyszukiwaniu slowa ’permakultura’ jest na razie na czwartym miejscu. To dobrze, ale powinien
byc na pierwszym, bo wczesniej wymienione serwisy zawieraja znacznie mniej informacji.
264
Myslc, ze przez regularne ’podciaganie’ przez obecnych czytelników, da sic stosunkowo szybko umiescic niniejszy blog
na pierwszym miejscu.
Wystarczy co jakis czas wyszukiwac w Google slowo ’permakultura’ (lub inne pod którymi chcemy by blog
byl znajdowany), i w wynikach wyszukiwania klikac link do blogu (a do innych nie). Warto to robic z
róznych miejsc/komputerów/przegladarek, bo dzicki temu algorytm wyliczajacy trafnosc potraktuje nas jako kilku
uzytkowników.
Wojciech Majda (2010-02-11 18:41:24)
Na muratorze od dzis PIP zaczalem lansowac :D
Pozycjonowac ciut pozycjonujc, z braku srodków stosujac akcjc ”nasiona za linki”:) Na forum o yerba mate store tak
sic promowal - myslc, ze to dobry pomysl.
O tym, ze wchodzenie przez linki jest tez wazne w pozycjonowaniu nie mialem pojccia - dzicki za wartosciowe infor-
macje.
Wojciech Majda (2010-02-11 19:47:53)
Dzicki za podpowiedzi - bardzo dobry pomysl z tym muratorem. Juz kilkanascie osób przeczytalo mojego posta :D
Anonymous (2010-02-11 22:33:31)
Poniewaz dopiero wgryzam sic w temat permakultury , nie mam wystarczajacej wiedzy , aby cos podpowiadac .
Nie wiem jak w podrccznikach permakultury potraktowana jest tradycyjna architektura krajobrazu , projektowanie
ogrodów . Tego co mi najbardziej do tej pory brakuje w projektowaniu permakulturowym to malo estetyczne ogrody
ogladane na filmach . Duzo jest o drobiu ,kompostach jednak obawiam sic , ze wiele osób chcialoby permakulturc
wprzasc w tradycyjny ladny ogród , bez zwierzccych zapachów .
Permakultura jest mozna powiedziec ”przewrotem kopernikanskim ” w pojmowaniu srodowiska . Przewartosciowuje
projektowania i architekturc krajobrazu , jednak uwazam , ze powinna korzystac z dotychczasowych zdobyczy garden
design . Sadzc , ze wszystkie rozdzialy projektowania ogrodu powinny zostac napisane ponownie z uwzglcdnieniem
postulatów permakultury. Kamien w ogrodzie , woda w ogrodzie , sciezki i drózki , nawierzchnie , trawy , krzewy ,
drzewa , mam nadziejc , ze tematy te bcda obecne na blogu w ”refreshening way” .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-11 23:37:00)
Rzeczywiscie za bardzo nie uwzglcdnialem kwestii estetyki na blogu, choc wiele permakulturowych ogrodów, które
widzialem bylo naprawdc przepickne.
Niestety mój zmysl estetyczny nie jest zbyt dobrze rozwinicty, nie jest tez w ogóle wyrafinowany - mi podoba sic
jablon, której galczie uginaja sic pod ciczarem owoców :D
jako (2010-02-12 11:25:01)
Zauwazylem, ze na forum Muratora wycinaja Ci reklamy ze stopek.
Moze warto tam zawrzec cos, co posrednio naprowadzi na Twój blog, a nie bcdzie traktowane jako reklama.
Np. ”Permakultura, czyli jak mieszkac, uprawiac i hodowac tanio, zdrowo i w zgodzie z natura”, albo inne haslo tego
typu.
Oczywiscie wazne tu jest pozycjonowanie, o którym juz pisalem, by zainteresowani po wyszukaniu permakultury
Googlami, trafiali na Twoja stronc.
Wojciech Majda (2010-02-12 12:42:23)
Dzicki, za sugestic
Wojciech Majda (2010-02-12 13:00:35)
Juz zmienilem :D
265
W sumie to najwazniejsze jest, by znalezli wartosciowe informacje o permakulturze. Jak bcda na innych stronach, ale
bcda z linkiem do PIPu to i tak bcdzie dobrze.
Mam nadziejc, ze wkrótce bcdc pierwsza trójkc w googlu okupowac :D
jako (2010-02-12 16:32:51)
Widzc, ze na muratorze udzielasz sic na calego :)
Mam nadziejc, ze dzicki temu bcdzie duzo wejsc na tego bloga, za co trzymam kciuki.
Ale wiem po sobie, ze osoba trafiajaca tutaj moze byc na poczatku nieco przytloczona duza iloscia informacji. Brakuje
wprowadzenia w zagadnienia poruszane na tym blogu. Taki dokument powinien byc jakos wyrózniony, by latwo bylo
do niego dotrzec. W jego tresci moznaby zawrzec wprowadzenie do permakultury i zestaw linków do postów pole-
canych na poczatek.
Wiem, ze niektóre z postów mozna potraktowac jako wprowadzenie do permakultury, ale sa one zaszyte gdzies glcboko
- brakuje czytelnego komunikatu ”Jestes poczatkujacy? Zacznij tutaj”.
Dzicki temu, gdy ktos juz trafi na ten blog, to bcdzie mógl latwo wejsc w temat, a natcpnie bcdzie drazyl to, co go
interesuje.
Wojciech Majda (2010-02-12 20:08:45)
Tak, jak sic okazalo, to bardzo dobre zródlo nowych czytelników, jeszcze raz dzicki Anonimowy za radc.
Jako dzicki znowu za podrzucenie ciekawego pomyslu - zacznc przygotowywac artykul wprowadzajacy i bcdzie do
niego staly link z boku.
Fajnie miec takiego bloga - ludzie ciagle za darmo podrzucaja dobre pomysly, za które pewnie specom od mar-
ketingu/useability/SEO musailby placic gruba kapuchc :D
jako (2010-02-14 16:41:06)
Trochc klikania i linków i ...
permakulturnik wskoczyl na czolo wyników wyszukiwania w Google :)
Gratulujc!
jako (2010-02-15 08:24:48)
Chyba jeszcze nie jest tak dobrze jak myslalem :(
Chyba bylem zalogowany do Google i ’spersonalizowane wyszukiwanie’ wyswietlilo mi permakulturnik jako pierwszy
:(
Ale co sic odwlecze, to nie uciecze, jak powiadaly nasze babcie :)
Wojciech (2010-02-15 11:35:16)
”Cierpliwosc jest nagroda sama w sobie”
”Nadmierny pospiech burzy wewnctrzna harmonic”
Takie wschodnioidalne powiedzonka :D
Anonymous (2010-05-02 11:36:14)
Od dawna z podziwem obserwujc Twoja ”pracc” w necie. O kursie w Krakowie dowiedzialem sic bo jestem na liscie
ZIG-u. W czerwcu bcdzie kolejna konferencja w Krakowie - http://zig.eco.pl/s35 konferencje.html. Moze warto sic
tam pojawic. Poza tym czy zetknales sic juz z platforma barterowa - http://www.bartersystem.pl/serwis/? Dzicki
niej mozesz miec dostcp do tego na co nie masz gotówki a sam zareklamowac i sprzedac swoje uslugi w czym pomoze
Ci broker, oczywiscie jesli wejdziesz do systemu. Nie jest to za darmo, ale ma swoje zalety.
Podobnie jak Tobie podoba mi sic po prostu owocujacy i niezbyt uporzadkowany sad, czy urozmaicona grzadka z
warzywami ale pewnie i to mozna jakos fajnie zakomponowac. Jesli nie jest to Twoja mocna strona to moze warto
stworzyc zespól.
”Albowiem zniwo jest wielkie, tylko robotników malo” :)
266
Thilien (2010-06-07 15:11:22)
Witam! Bardzo fajny, interesujacy blog. Czytalam sporo na temat upraw ekologicznych czy biodynamicznej uprawie,
natomiast pierwszy raz ”slyszc” o pojcciu permakultury. Bcdc tu zagladac :-)
Ale zeby bylo na temat. Proponujc zrobienie programu partnerskiego. Osoba przystcpujaca do takiego programu
otrzymalaby numer referencyjny i za zwabienie klienta otrzymywalaby prowizjc - procent. Ja na przyklad prowadzc
bloga roslinnego i chctnie bym umiescila link do takiego kursu.
Anonymous (2010-09-17 12:15:29)
Bardzo lubic poszerzac swoja wiedzc na podstawie zawartych tu artykulów jednak...
brak rozsadnego spisu tresci praktycznie uniemozliwia mi powrót odo czytanego artykulu na przyklad na innym kom-
puterze
PROSZI o spis artykulów nie tylko po dacie wpisu ale równiez po tytule co znacznie ulatwi nawigacjc nie tylko po
slowach kluczowych
dzickujc za blog edukacyjny :D
marillka
Wojciech Majda (2010-09-17 19:00:01)
Witam, niestety formula bloga nie za bardzo pozwala na tworzenie spisów tresci. Jedyne co mogc polecic to korzys-
tanie z etykiet, które mozna znalezc po prawej stronie.
Czy traktujesz swój ogród/gospodarstwo jak ekosystem? (2010-02-04 20:56)
[1]
Tzw. lancuch pokarmowy to uproszczenie, by dzieci w szkole mogly zrozumiec pewna koncepcjc. W naturze
wystcpuja sieci pokarmowe.
Czy uwazasz, ze Twój ogród/sad/pole to ekosystem?
Jesli nie, to koniecznie przeczytaj ten wpis. Jesli tak, to przeczytaj go równiez - znajdziesz w nim duzo
267
ciekawych informacji, nt. tego jak:
-zwickszyc plony
-zmniejszyc naklad pracy
Zawarte tutaj informacje bcda ogólne, bowiem sa to rozwiazania systemowe a nie konkretne techniki, typu
”jak zwickszyc produkcjc ziemniaków uzywajac sciólki”.
Co to jest ekosystem?
By odpowiedziec na pytanie z tematu dzisiejszego wpisu nalezy dowiedziec sic co to jest ekosystem. W
uproszczeniu (jesli chcesz naukowej definicji sprawdz np. Wikipedic) ekosystem to polaczenie nieozywionych
i ozywionych skladników przyrody. Wazne jest do zrozumienia tego pojccia, ze ekosystem to cos wiccej
niz suma wszystkich elementów. Elementy ekosystemu wywieraja na siebie wplyw, przez co tworza ”nowa
jakosc”. Wlasnie dzicki tym interakcjom w ekosystemach ciagle sic cos dzieje. Zwykle w ekosystemach kli-
maksowych (najbardziej dojrzalych) ”dzieje sic” najwiccej i wlasnie te ekosystemy sa najbardziej stabilne i
wytrzymale na zmianc, czy niekorzystne warunki srodowiska( bardziej odporne na suszc jest las dcbowy niz
np. pole pszenicy). W miarc dojrzewania ekosystemu wytwarzaja sic nowe, coraz bardziej skomplikowane
polaczenia micdzy róznymi elementami. Na poczatku sukcesji ekologicznej te zaleznosci sa bardzo proste.
Zwykle, gdy nie ma jeszcze gleby, czyli ekosystem jest na poczatkowym etapie sukcesji wygladaja one tak:
skala - porosty - roslinozercy. [2]Wiccej o sukcesji mozesz przeczytac po kliknicciu tutaj.
Czasami warto, by rzeczy byly skomplikowane
W dojrzalych ekosystemach istnieja duzo bardziej skomplikowane polaczenia. Wystcpuja np. pasozyty
pasozytów (przykladem sa pasozytnicze osy, które pasozytuja na mszycach, które z kolei pasozytuja na
roslinach. Kiedys wyczytalem, ze znaleziono pasozyta szóstego stopnia, oznacza, ze wystcpowal lancuch
pokarmowy, który wygladal w ten sposób:
skala macierzysta - roslina - zwierzc - pasozyt pierwszego rzcdu - pasozyt drugiego rzcdu (czyli pasozyt
pasozyta) - pasozyt trzeciego rzcdu (czyli pasozyt pasozyta pasozyta)... i tak dalej do szóstego rzcdu. Ni-
estety nie jestem w stanie znalezc zródla w tej chwili.
Jak juz wczesniej napisalem im bardziej dojrzaly ekosystem, tym stabilniejszy on jest i tym wiccej zaleznosci
w nim wystcpuje. Jako mozna to wykorzystac?
Czasami warto, rzeczy komplikowac na silc
Osoby bcdace zarejestrowane na fejsbóku wiedza, ze w rubryce ”Stan cywilny” mozna wybrac wiele opcji,
jedna z nich jest ”to skomplikowane”. O ile w odniesieniu do czlowieka to dziwne, to w przypadku relacji
w ogrodzie/polu chcemy miec jak najwiccej takich ”to skomplikowanych” zwiazków. Jednym ze sposobów
na zwickszenie ilosci róznorodnych zwiazków, jest zwickszenie bioróznorodnosci w obrcbie ekosystemu -
[3]wykorzystanie efektu brzegu. Bioróznorodnosc mozna zwickszyc poprzez :
-Wytworzenie róznych ekosystemów w obrcbie malego obszarów (np. las, step, trawnik, pole, staw, plaski
teren, stok...). Lesny ogród z [4]wzniesiona grzadka to jeden z takich przykladów.
-Stworzyc warunki, jakie wystcpuja w dojrzalych ekosystemach . Jednym z przykladów jest stworzenie grubej
warstwy rozkladajacej sic materii organicznej [5]bogatej w wcgiel (sciólki, która wolno sic rozklada). Takie
”sztuczne postarzenie” ekosystemu. Dzicki temu wytworzymy na slabej, polnej, zdominowanej przez bakterie
glebie, warunki, które przypomina stary, dojrzaly las (w takich drzewka owocowe czuja sic najlepiej).
Jak zatem mozna zwickszyc plony i zmniejszyc naklad pracy?
Poprzez wytworzenie odpowiednio skomplikowanych zwiazków. Jednym z najlepszych przykladów jest za-
szczepienie drzewek jadalnymi grzybami mikoryzowymi - nie trzeba drzew nawozic (po kilku latach wystarcza
liscie spadajace z drzew + ewentualne wysikanie sic od czasu do czasu pod drzewkiem). Dodatkowo mamy
plony w postaci jadalnych grzybów.
Nastcpnym przykladem jest zadbanie, o ww. pasozytnicze osy - zloza one jaja w mszycach lub gasienicach,
zapobiegajac dzicki temu namnozeniu danego gatunku. Nie dosc, ze mamy mniej pracy (np. nie musimy
przygotowywac wywaru z pokrzyw, by je zniszczyc) to jeszcze mamy wicksze plony.
Nie oznacza, to, ze nie nalezy stosowac róznych ekologicznych pestycydów (takich jak np. gnojówka z
pokrzyw, czy [6]maczka bazaltowa. W niektórych przypadkach trudno o stworzenie calego ekosystemu (jak
w przypadku produkcji zywnosci zima w szklarni). Sam wlasnie odmrazam gnojówkc z pokrzyw, gdyz dzisiaj
268
zauwazylem na mojej stewii (która rosnie na parapecie w domu) mszyce.
W przyrodzie istnieje picc królestw organizmów. Zwykly ”chemiczny” ogrodnik polega glównie na jednym -
roslin. Ogrodnik permakulturowy stara sic zaprzac do roboty przedstawicieli nastcpujacych królestw:
-rosliny (bez komentarza;)
-grzyby (np. [7]grzyby mikoryzowe)
-monera (bakterie wiazace azot)
-protista (plankton w stawie)
-zwierzcta (np. dzdzownice, które napowietrzaja glebc)
Mozna wykorzystac równiez twory, które nie zaliczaja sic do zadnego z królestw (jak np. wirusy)
W ten sposób sprawiamy, ze w naszym ogrodzie, lesie, sadzie, polu pracuje wiccej specjalistów. Zaden
naprawdc dobry specjalista w jakiejs dziedzinie nie bcdzie pracowal za darmo, czy w kiepskich warunkach -
rola ogrodnika jest stworzyc takie dobre warunki. Nie jest to trudne, wickszosc specjalistów w ogrodzie,[8]
bcdzie pracowac za mniej niz miskc ryzu dziennie,
Czasami jednak najprostsze rozwiazania wcale nie sa najlepsze. A Ty czy nadal za-
mierzasz ignorowac specjalistów i chcesz wykonywac cala pracc samemu? Podziel sic swoimi
przemysleniami w komentarzach
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2snOlOx-yI/AAAAAAAAAVI/T1pxkD0CGFQ/s1600-h/Sie%C4%87+pokarmowa.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/11/nie-byoby-nas-byby-las-lesne-ogrody-w.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/pojecie-brzegu-w-permakulturze-cz2.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/jak-w-perrmakulturowy-sposob-ulepszyc.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/idealne-proporcje-czyli-kilka-sow-o.html
6. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-naturalne-nawozy-cz4.html
7. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-2.html
8. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/wykorzystanie-pracownikow-ktorym-paci.html
Zasady projektowania produktywnego zywoplotu cz.1 (2010-02-05 20:53)
[1]
Na zdjcciu posadzone od pólnocy domu sosny, których glównym zadaniem jest ochrona przed wiatrem.
Dodatkowo drzewa zostaly zaszczepione grzybami mikoryzowymi (juz daja duze ilosci jadalnych grzybów).
Widac, specjalnie wybudowane waly ziemne, które maja zapobiegac szybkiemu splywowi wody, widac równiez
duzo slomy - idealnej sciólki dla drzew. W przyszlosci bcda tam równiez posadzone borówki. Zdjccie pochodzi
269
z pierwszego domu pasywnego w Polsce w którym zastosowano zasady permakultury.
Czcsto wspominalem na lamach tego bloga (i nie tylko) o tym, ze zywoploty moga zwickszyc wydajnosc np.
pola pszenicy, sadu, czy ogrodu. Czas bym napisal trochc wiccej na ten temat.
Podstawowe powody do stworzenie zywoplotu moga sic róznic. W niektórych sytuacjach ochrona przed wia-
trem moze byc mniej wazna jak ochrona przed wzrokiem przechodniów czy halasem od ulicy lub torów.
Juz we wstcpie mozna zobaczyc, ze zywoplot moze miec rózne zastosowania. Oto wszystko, co w tej chwili
przychodzi mi do glowy:
1.ochrona przed halasem
2.ochrona przed wiatrem
3.zwicksza nasza prywatnosc
4.poprawia estetykc
5.zwicksza bioróznorodnosc
6.stanowi ostojc szkodników
7.stanowi ostojc dla pozytecznych zwierzat i innych organizmów
8.moze wiazac azot
9.zródlo zywnosci dla dzikich zwierzat
10.zródlo zywnosci dla ludzi
11.zródlo paszy dla zwierzat gospodarskich
12.zródlo drewna do uprawy grzybów
13.zródlo drewna na slupy do ogrodzen
14.zródlo nektaru i pylku dla pszczól
15.ochrona przed erozja
16.ochrona przed wiatrem poprawia zapylanie roslin polegajacych na pszczolach
Wszystkie ww. punkty stanowia w odpowiednich okolicznosciach plus (nawet punkt 6).
W dzisiejszym wpisie skupic sic na punkcie 2, czyli ochronie przed wiatrem.
Wytlumaczc dlaczego dobrze zaprojektowany zywoplot moze zwickszac plony i ograniczac koszta. Dobrze
zaprojektowany zywoplot dzicki zmniejszeniu sily wiatru, ma na chroniony teren nastcpujacy efekt:
-zwicksza wzglcdna wilgotnosc powietrza
-lagodzi temperaturc gleby i powietrza
-ogranicza wyparowanie wody z gleby, czyli poprawia wilgotnosc gleby
-moze zatrzymywac snieg, czyli zwickszac ilosc wilgoci dostcpnej roslinom na wiosnc
Zapewne kazdy z nas wie, ze pranie w wietrzny dzien suszy sic duzo szybciej. O ile w tym przypadku jest to
dal nas korzystne, to w przypadku wilgoci odebranej roslinom jest to dla nas duza strata.
Skutecznosc zywoplotu zalezy od kilku czynników:
-wysokosci zywoplotu
-gcstosci
-czy jest zwarty, czy nie
-czy wystcpuja w nim przerwy, czy nie
Skutecznosc zywoplotu zmniejsza sic w miarc oddalania od niego. Przy zalozeniu, ze zywoplot zatrzymuje 90
% sily wiatru, to na odleglosc 1 razy wysokosc prcdkosc wiatru bcdzie wynosic okolo 10 % poczatkowej. Gdy
dojdziemy do odleglosci 8 razy wysokosc zywoplotu to jego skutecznosc spadnie do okolo 50 %. Efekt wia-
trochronu da sic zaobserwowac nawet na odleglosci okolo 20 razy wysokosc zywoplotu. Na takiej odleglosci
jednak szybkosc wiatru zmniejszona jest jedyne o kilka procent.
Polecam obejrzenie filmiku video o wiatrochronach. Twórcami filmu jest Uniwersytet Missouri (USA)
[EMBED]
Cz.1
[EMBED]
Cz.2
Zywoploty nie sa elementami, które mozna wykorzystac tylko w rolnictwie czy ogrodnictwie. Ich zastosowanie
w budownictwie jest równie wazne. [2]Wg. wydzialu Lesnictwa Uniwersytetu Toronto (Kanada). Odpowied-
270
nio zaprojektowany zywoplot mozne ograniczyc koszty ogrzewania zima az o 25 %. W Polsce dobrze jest
miec zywoplot od pólnocy - zabezpieczy nas przed mroznymi wiatrami polarnymi.
Juz wkrótce napiszc o tym, jak wykorzystac zywoplot by zwickszyc wydajnosc silowni wiatrowej oraz jak
ustrzec sic najczcsciej popelnianych blcdów podczas projektowania zywoplotów.
Jak widac zagadnieniami takimi jak zywoploty i agrolesnictwo zajmuja sic w USA uniwersytety. Miejmy
nadzieje, ze wkrótce w Polsce tez zostanie dostrzezona ich rola.
A Ty co o tym myslisz?
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S2x4xTc1qOI/AAAAAAAAAVQ/JFhnGkHaiFA/s1600-h/P1110155.JPG
2. http://www.lrconline.com/Extension_Notes_English/pdf/wndbrk_bnfts.pdf
Anonymous (2010-02-13 16:07:10)
Myslc , ze malo klopotliwa biurokracyjnie forma pozyskiwania drewna na opal móglby byc zywoplot z grabu . Drewno
jedno z najlepszych do palenia , roslina akceptowana jako zywoplotowa . Zeby miec wystarczajaca ilosc nalezaloby
zasadzic szerszy zywoplot i scinkc przeprowadzac na bardziej wyrosnictych drzewach .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-13 17:36:09)
Co masz na mysli Cedric mówiac, ze roslina akceptowalna na zywoplot?
Piszac scinkc masz na mysli wycinanie galczi, czy co?
Anonymous (2010-02-13 21:11:43)
Nie wiem , jaka jest urzcdnicza definicja zywoplotu , ale wydaje mi sic , ze grab nie powinien byc problemem .
Piszac o scince mialem na mysli podrosnicte drzewa i ich grubsze galczie przed formowaniem w zywoplot .
Widzialem tez w jakims czasopismie zapory z miskanta , sluzace za ”zywoplot” .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-13 21:54:04)
Niestety Cedric do czegos takiego jak najbardziej sic moga przyczepic. Jako tako zywoplot mozesz sobie posadzic,
ale wycinac drzew nie mozesz (bez zezwolenia z gminy). Wycinkc grabu to sobie mozesz robic w lesie (jak sic lesnicy
zgodza:) lub na plantacji drzew, choc nie wiem, czy grab moze byc hodowany na plantacji drzew - na to tez sa przepisy
:D
To jest wlasnie najgorsze, ze to co na zdrowy rozum jest logiczne i normalne w rzeczywistosci urzcdniczej jest ab-
surdalne.
Wiatrochron z miskanta to rzeczywiscie dobry pomysl. Niestety jest dosyc niski, a wysokosc zywoplotu jest jednym z
najwazniejszych czynników decydujacym o powierzchni oslanianej. Wkrótce napiszc o tym wpis.
Anonymous (2010-02-13 22:44:55)
Piszac scinka mam na mysli formowanie w zywoplot , a nie wycinanie drzewa . Przykladowo drzewo ma 5 m. wczesniej
mialo obcinany szczyt , zeby nie roslo za wysoko , a pien i galczie grubialy , wtedy zmniejszam je do pozadanej wysokosci
. Nie ma mowy o wycicciu , ale o formowaniu do 2-metrowego zywoplotu .
Miskant floridus odm. Giganteus , który sadzilem
osiaga 4 m.
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-13 22:54:33)
Ciekawy patent z tym zywoplotem - sprytnie zes to wykombinowal :D Jak ja lubic takie sztuczki
Nawet nie wiedzialem, ze az takie wysokie to rosnie - dzicki za ciekawe informacje i pomysly nieoceniony Cedricu:)
271
Anonymous (2010-02-13 23:09:07)
Pomyslów ci u mnie dostatek :)
Tak na marginesie ogladania 1 cz. filmu i tematu snow management - takie wietrochrony dobrze powinny sic spisywac
jesli ktos chcialby miec dluzej snieg do biegania na nartach czy do zjazdu - mniejsze zapotrzebowanie na armatki
sniezne .
A. Bloom w ” Iglakach” jako dobra roslinc zywoplotowa poleca cyprysowiec Leylanda - rosnie u mnie na próbc (
generalnie nie lubic kolumnowych zywotników - nie pasuja do krajobrazu - chyba go kiedys w cos uformujc ).
Rzeczywiscie rosnie szybko i nie lysieje od dolu .
Cedric
Anonymous (2010-02-13 23:23:38)
Jesli chodzi o ochronc przed intruzami to najlepsza jest tarnina , picknie kwitnie ,ma dobre owoce na przetwory .
Moze ladniej prezentuje sic ognik , jednak czcsciej wymarza ( choc podobno sa odmiany odporne). Zaleta ognika
jest latwosc rozmnazania . Samemu mozna wyprodukowac nieograniczona ilosc sadzonek , do tego dosc szybko sic
zagcszcza i przy lagodnej zimie jest ozdobny caly rok . Z zóltym ognikiem picknie komponuje callicarpa o fioletowych
koralach .
Cedric
Anonymous (2010-02-13 23:37:37)
Jesli chodzi o grab to mam posadzone w ogrodzie lesnym odmiany Variegata , Purpurea i Quercifolia ( ogród na
zewnatrz sic nie wyróznia - nasadzenia strukturalne to brzozy i sosny róznych odmian i gatunków). Ladne liscie ma
grab japonski .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-14 10:41:39)
Rzeczywiscie tarnina jest bardzo wartosciowym drzewem/krzewem. Ja lubic jej cierpko-kwasny smak nawet na surowo.
Zeus (2010-02-14 14:41:55)
Jak Wojtku wiesz, nie jestem (jeszcze) ekspertem, ale zanim posadzil bym w swoim zywoplocie krzewy tarniny,
poszukalbym dokladniejszych informacji nt. jej oddzialywania na inne roslinki.
Ja jakis czas temu tez uwazalem, ze tarnina jest bardzo cennym krzewem. Krzew ten bardzo ladnie promuje Tarnów
firmujac np. herbatc, czy nalewkc z jego owoców.
Nie wiem, czy ponizsze informacje nie sa przesadzone, ale wyczytalem na kilku stronach w sieci, ze ze wzglcdu na
fitoncydy, zarówno tarnina jaki i glogi czy berberysy, nie sa dobrymi sasiadami bo hamuja rozwój innych upraw.
pzdr
Wojciech Majda (2010-02-15 03:15:26)
”zarówno tarnina jaki i glogi czy berberysy, nie sa dobrymi sasiadami bo hamuja rozwój innych upraw.”
Masz na mysli, ze razem hamuja, czy kazde z osobna?
Zeus (2010-02-15 12:15:14)
niestety kazde z osobna
pzdr
Anonymous (2010-02-16 00:21:01)
Przypomniala mi sic wazna roslina motylkowa , której mam wiele odmian na dzialce , mianowicie szczodrzeniec -
najladniejsze odmiany wg mnie to Lena i Praecox .
Dobrze prezentuja sic tez ketmie i forsycje ,zwlaszcza najnowsze odmiany Kumson, Jeanine , Fiesta , a takze Abelio-
phylllum ( biala forsycja ).
272
Cedric
Anonymous (2010-02-16 00:24:26)
Poza tym szczodrzence i janowce , jako rosliny wymagajace corocznego ciccia moglyby dostarczac azotu do kompos-
townika .
Cedric
Jak stworzyc przyjazna dla srodowiska i niemal niesmiertelna plantacjc drzew?
(2010-02-07 01:13)
Las odroslowy (z ang. coppice) to jeden z bardzo rzadko wykorzystywanych przez czlowieka sposobów
zarzadzania lasem.. Regularne wycinanie lasu odroslowego (z ang. coppicing) to jeszcze bardziej specyficzna
forma uzytkowania lasu w którym raz posadzone drzewa moga byc regularnie wycinane przez nastcpne
kilkadziesiat pokolen.
Las odroslowy, lub las niskopienny to las pochodzenia ludzkiego. Zarzadzanie nim polega na regularnym
wycinaniu odrastajacych ze scictego pnia drzew. Drzewa w takim lesie wygladaja bardziej jak krzewy, niz
”normalne” drzewa. W Wielkiej Brytanii istnieja lasy odroslowe, które sa nieprzerwanie wykorzystane przez
ponad 3000 lat.
Bardzo ciekawe rzeczy dzieja sic z dlugowiecznoscia drzew w lasach odroslowych. O ile taki orzech laskowy
zwykle zyje okolo 50-60 lat, to orzech laskowy regularnie cicty (przy ziemi) moze nadal w wieku 600 lat
dawac przyzwoitej jakosci drewno.
”Dobrze zarzadzana” plantacja wierzby energetycznej moze dawac przyzwoite plony przez okolo 20-30 lat.
Przy czym ”normalnie” wierzba zyje okolo 100-150 lat.
Na czym polega zarzadzanie lasem odroslowym?
Na wycinaniu przy ziemi pni drzew zima w regularnych odstcpach czasu. W zaleznosci od celu, na które
zamierzamy przeznaczyc drewno z tego lasu rotacja moze wahac sic od 4 - 30 lat. Wazne jest by drzewa scinac
zima, gdyz w tym czasie wickszosc zapasów energii drzewo magazynuje w korzeniach. Dzicki temu bcdzie
mialo znaczne przyrosty i nie wplyniemy negatywnie na zywotnosc drzew, wrccz przeciwnie - zwickszymy ja.
Dlaczego zatem leszczyna, która normalni zyje 60-70 lat, w lesie odroslowym potrafi zyc 600 lat i wiccej, a
wierzba, która normalnie zyje trochc ponad setkc na plantacji zyje okolo 20-30 lat?
[1]Odpowiedzia sa chwasty. W naturalnych ekosystemach pelnia one bardzo wazna rolc. Nazywane sa one
w krcgach permakulturowych (w micdzynarodowych, bo w Polsce to za duzo tych krcgów jeszcze nie ma ;)
[2]dynamicznymi akumulatorami. Chwasty, czyli glównie rosliny pionierskie maja tendencjc do akumulowa-
nia pierwiastków, których w glebie brakuje. Gdy one obumra, to pierwiastki ”wydobyte z gleby” sa pózniej
dostcpne dla innych roslin.
273
[3]
Olcha zaraz po scicciu
”Dobrze zarzadzana” plantacja wierzby energetycznej jest nawozona nawozami sztucznymi, czcsto odch-
waszczana za pomoca herbicydów lub mechanicznie. Zaden z tych czynników z osobna nie jest w stanie
zniszczyc [4]grzybów mikoryzowych, jednak w polaczeniu powstaje negatywny efekty synergii (2 +2 = 6).
Taka plantacja to calkowita monokultura. Dodatkowo z gleby tworzy sic prawdziwa ”pustynia”.
W lesie odroslowym natomiast [5]bioróznorodnosc jest nawet wyzsza niz w naturalnym lesie!
Dlaczego?
Dazy sic do tego, jesli rotacja jest osmioletnia, by w kazdym roku wycinac 1/8 arealu. W ten sposób wystcpuja
róznorodne mikroklimaty dla podszytu w tym lesie. W 1 roku po wycicciu rosna rosliny swiatlolubne, w
drugim równiez, w trzecim takie tolerujace male zacienienie... w ósmym tylko calkowicie cieniolubne. Zatem
na jednym, malym obszarze mamy prawdziwe bogactwo kwiatów, ziól a co sic z tym wiaze róznorodnych
insektów, grzybów...
[6]
Ta sama olcha rok pózniej
Warto zauwazyc, ze w niektórych okolicznosciach las odroslowy na bardzo mala skalc powstaje przy udziale
zwierzat innych niz ludzie. Od czasu do czasu bobry przytna drzewo, lub duzy zwierz (slon, tur, zubr...)
274
zlamie jakies mlode drzewko. Odbijanie drzew to najprawdopodobniej sposób w jaki drzewa przystosowaly
sic do tego zachowania - czlowiek tylko wykorzystuje ten naturalny proces.
Do lasu odroslowego nie nadaja sic wszystkie gatunki drzew. Wickszosc drzew iglastych jest nieodpowiednia.
Drewno zatem stanowi tylko jedno ze zródel dochodu z takiego lasu. Juz wkrótce wiccej informacji jak mozna
spozytkowania produkty z lasu odroslowego.
Zdjccia dzicki uprzejmosci Wikipedii
Zastanawia mnie, czy panowie lesnicy pozwolili by na taki sposób uzytkowania lasu... Moze
ktos z Was wie, lub cos podejrzewa?
1. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-chwasty.html
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/02/dynamiczne-akumulatory.html
3. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S24EkSduRmI/AAAAAAAAAVo/yErdi8KTV34/s1600-h/Olsza1.jpg
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/permakultura-grzyby-cz-1.html
5. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/10/korzysci-z-roznorodnosci-gatunkowej.html
6. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S24FAXbXgcI/AAAAAAAAAVw/ok4_JpfnpwI/s1600-h/Olsza2.JPG
bosastopa (2010-02-07 06:31:40)
To mi sie podoba a mówiac po slasku ”TO JE DOBRE”
Gdyby rolnicy bardziej kochali ziemic , to otrzymali by sswoja milosc podwojona./ Co wysylam wraca 2x/. Codziennie
zagladam na Panska stronc i z radoscia odnajduje tam fajne wiadomosci. BRAWO
Wojciech Majda (2010-02-07 07:29:02)
Niezwykle cieszy mnie to, ze mam tak wiernego i zadowolonego Czytelnika :)
Myslc, ze tu nawet nie o milosc do ziemi chodzi, tylko o wiedzc i sposobu myslenia. Po prostu nie byli uczeni tego w
szkolach, czy uczelniach.
Nie bcdc tworzyl jakichs spiskowych teorii dziejów, ale jesli rolnik stosuje permakulturc, to za duzo nie mozna go
”wydoic” z pieniazków. Przeciez taka osoba, która dowie sic, ze mozna wykorzystywac drzewa wiazace azot z powi-
etrza i w ten sposób ograniczajac zuzycie nawozów sztucznych jest beznadziejnym klientem dla tegoz producenta -
tak poinformowana osoba nie rokuje nadziei, ze bcdzie robic u tego producenta zakupy...
Jak zwykle nie chodzi o jakis spisek, tylko naprawdc gruba kasc.
Wojciech Majda (2010-02-07 07:40:56)
Takie cos wykopalem z sieci:
”Market Value The global fertilizer market grew by 16.3 % in 2007 to reach a value of $46 billion. Market Value
Forecast In 2012, the market is forecast to have a value of $99 billion, an increase of 114.6 % since 2007. Market
Volume The market grew by 5.1 % in 2007 to reach a volume o f 145 million metric tons. Market Volume Forecast
In 2012, the market is forecast to have a volume of 183 million metric tons, an increase of 25.9 % since 2007. Market
Segmentation I Nitrogen segment accounts for 56.7 % of the global m arket value. Market Segmentation II The
Asia-Pacific market accounts for 57.9 % of the g lobal market value. ...”
http://www.alacrastore.com/storecontent/datamonitor-premium-profiles /OHIG0114
Przetlumaczc najciekawsze dane: Globalny rynek nawozów sztucznych wyniósl w 2007 roku 46 miliardów dolarów.
Przewidywania wartosc tego rynku na 2012 rok to 99 miliardów dolarów.
To calosc rynku nawozów sztucznych, a nie tylko nawozów azotowych, no ale widac, ze gra toczy sic o naprawdc duze
pieniadze.
Anonymous (2010-02-07 10:33:14)
No niezle czekam na kontynuacjc tego wpisu.
Piotr
275
Ewa S. (2010-02-07 11:08:51)
Istnieje cos takiego jak klasyfikacja gruntów, wg której ustala sic podatki. Jest wicc grunt uprawowy, teren past-
wiskowy albo las, albo ugór, zwany zadrzewieniem (piszc z pamicci, mogc podawac nazwy po swojemu, a nie
urzcdowo). Na takim ugorze rosna przewaznie samosiejki, drzewa i krzewy. Do wieku 5 lat nie sa lasem, nawet
jesli sa bardzo gcste, nie placi sic za nie podatku i rolnik moze je wycinac dowolnie, bez zglaszania w lesnictwie.
Zatem taki uklad jest najkorzystniejszy dla prowadzenia lasu odroslowego.
O ile fajnie miec/kupic od razu rolc z jakas czcscia urzcdowo zaklasyfikowanego ugoru, to przeklasyfikowanie np.
pastwiska na ugór, czy innego rodzaju gruntu wymaga nakladu finansowego i to, o ile wiem dosc duzego (ok. tysiaca
zlotych, mniej lub wiccej). Czasem zdarza sic, ze urzad sam wystcpuje o przeklasyfikowanie, wtedy mozna sic zalapac
na darmowa uslugc urzcdnicza, ale to sic dzieje rzadko.
Pozdrawiam, Ewa S.
Wojciech Majda (2010-02-07 11:30:11)
@Piotr
Dzieki, wkrótce sic doczekasz:)
@Ewa S.
To ciekawe. Zastanawia mnie jednak co zrobic, gdy chce sic miec las odroslowy w rotacji 8 lub 10 letniej. Na chwilc
obecna wydaje mi sic, ze jakas forma plantacji bylaby najlepsza. Leszczync mozna by nawet pewnie podciagnac pod
sad orzechowy :) byleby tylko sic nie przyczepili, ze sad ”zachwaszczony” jest :| Taka wlasnie klasyfikacja gruntów
to typowo urzcdniczy wymysl. To kolejny dowód na to jak biurokracja przeszkadzaja w postcpie technologicznym i
ochronie srodowiska.
Równiez pozdrawiam
Anonymous (2010-02-07 11:54:05)
Teoretycznie zadrzewienie jest do picciu lat. Jednak najczcsciej (a przynajmniej tam, gdzie mam dzialkc :>) klasy-
fikacja jest wypadkowa dwóch czynników: ”na oko” i ”jak leci”. Ot napisac wniosek, ze starsze od lat sa jedynie
pojedyncze drzewa itd. zwykle nikt tego nie sprawdzi...
Wojciech Majda (2010-02-07 13:19:57)
Dobrze wiedziec Anonimowy. Jednak mnie wkurza taka sytuacja, ze przepisy robia z normalnych, uczciwie pracujacych
ludzi osoby, które lamia prawo...
Wszystko jest ok, jak jest ok. Jak natomiast podpadniesz wladzom, sasiadowi, zonie soltysa, mysliwym, lesniczym...
to sa w stanie dobrac sic kazdemu do d... Pewnie jakas grzywnc dowalic, nie mówiac juz o zwrocie doplat itp.
Mozna wiedziec skad Anonimowy piszesz? Tutaj (we wschodniej Wielkopolsce) to wiadomo - poniemiecki ordung
mamy i chyba nie jest tak latwo.
Anonymous (2010-02-08 00:02:41)
Kwartalnik Agroenergetyka pisal , ze wierzba energetyczna ma zle perspektywy jako roslina energetyczna w Polsce .
Po pierwsze warunki wodne sa nieodpowiednie - zbyt male opady na wickszosci terenów Polski . Po drugie wymaga
ochrony przed szkodnikami . Po trzecie drewno zawiera zbyt duzo wody , suszenie i rozdrabnianie jest malo oplacalne
. Po czwarte przy spalaniu wydzielane jest stosunkowo duzo chloru .
Cedric
mopel44 (2010-02-08 02:36:02)
Witam po krotkiej przerwie. W sieci reklamowany jest slazowiec i to rowniez przez niektore instytuty i jeszcze
jakas trawa. Slazowiec jest reklamowany jako baaardzo odporny, jednak trafilem na dokument jakiegos instytutu
badawaczego z PL ( nie pamietam szukalem czegos innego ) , pozatym jest bardzo drogi przez to ze obowiazuje na
niego patent :( nie rozumiem tego jak mozna zastrzec rosline i jej nasiona.... slazowie niby zbiera sie zima, plony
nie mniejsze niz w przypadku wierzby - teoretycznie wieksze i zebrany ma wilgotnosc odpowiednia na opal. Pozatym
276
termin zbiorow jest poza pracami rolniczymi , wiec kolejny pozytyw. moze ktos ma doswiadczenia z nim ? doplata
na zalozenie plantacji jest dobra ( dane z 2005 ). pozdrawiam!
m.
mopel44 (2010-02-08 02:37:50)
acha umknelo mi :) mozliwa zaleznosc : cena + patent = reklama :) moze wskazywac ze dane sa przeklamane i
slazowiec nie jest taki mocny :(
Wojciech Majda (2010-02-08 08:46:47)
Wierzba to raczej kiepska roslina opalowa. Jak piszesz Cedric ma wysoka wilgotnosc (a wicc duzo energii jest
marnowane na wyparowanie tej wody) oraz duzo chloru (który przyczynia sic do korozji kotlów/piecy) Ww cechy
nie sprawiaja przeszkadzaja jednak w tym, by wykorzystywac wierzbc do produkcji ciepla z kompostu, wtedy ta
wysoka wilgotnosc pomaga...
@mopel44
Z pierwszej rcki nie mam informacji, ale same przychylne opinie slyszalem nt slazowca pensylwanskiego. Niestety
podobnie bylo kilka lat temu z wierzba.
Ta trawa o której mówisz jest prawdopodobnie miskantus.
Obydwie rosliny (miskantus i slazowiec) maja jeszcze ten plus, ze nadaja sic na paszc dla bydla (jak sa swieze). No
ale nie da sic ukryc, ze istnieja inne, tansze w zakupie rosliny paszowe.
Jak mozna opatentowac nasiona?
Prawdopodobnie opatentowana zostala jakas konkretne, najbardziej produktywna odmiana tej rosliny.
Ta cena moze byc forma reklamy - ludzie przeciez mysla, ze jak cos jest takie dobre to musi kosztowac.
Anonymous (2010-02-22 10:21:57)
Witam,
Moze trzeba to uporzadkowac ?
A wicc Panie Wojciechu Majda ...
Jestem wspóltwórca odmiany odmiany PETEMI malwy pensylwanskiej - slazowca pensylwanskiego i to ta odmiana
ma ochronc odmianowa w Polsce i UE.
Opatentowany jest sposób wytwarzania paliwa stalego z powstalej biomasy rosliny rodzaj Sida herpaphrodita Rusby.
Jak mi widomo z poczatkiem 2002 roku zaczclismy propagowac ta roslinc i na ten temat w sieci jest trochc mate-
rialów, potem przyszla rewelacyjna wierzba z idealnym programem odkupu sadzonek, ze zachwyt oblakal rolników. To
oblakanie mija, bo boimasy z zawartoscia 65 % wody malo kto poszukuje. Wystarczy zobaczyc ogloszenia ”sprzedam
plantacjc wierzby” i podobne.
Po szczeguly odnosnie malwy pensylwanskiej - slazowca pensylwanskiego zapraszam na moja stronc
www.biomalwa.com.
Pozdrawiam
Miroslaw Kozakowski
Wojciech Majda (2010-02-22 12:51:31)
Ciekawe. Móglby Pan napisac, czy slazowiec moze stanowic paszc dla bydla? Chcialbym sic upewnic.
”To oblakanie mija, bo boimasy z zawartoscia 65 % wody malo kto poszukuje”
Na szczcscie do ogrzewania kompostowego sic nadaje:)
Anonymous (2010-02-22 15:59:10)
Po pierwsze slazowiec daje duzo biomasy ze srednia zawartoscia bialka i móglby stanowic paszc dla bydla. Tylko jest
jeden problem, kiedy nadaje sic do spasania jest w naturze cieplo (okres letni), a ona wytwarza duzo kumaryny, która
to nie pozwala zwierzcciu wziac jej do gcby. Od lat piccdziesiatych tamtego stulecia prof. Boleslaw Styk na AR Lublin
podejmowal próby zmiany przekonania bydla do tej rosliny i nic z tego nie wyszlo.
277
Po drugie sic zgadzam z ta opinia (”Na szczcscie do ogrzewania kompostowego sic nadaje:); byl kiedys u mnie gosc
który zezrcbkowal swieza wierzbc, i proces humifikacji w malej pryzmie nastapil po 1 miesiacu. Jest to zywa tkanka i
popieram taki kierunek myslenia.
Miroslaw Kozakowski
Wojciech Majda (2010-02-22 16:19:18)
Dzickujc za odpowiedz.
Anonymous (2010-09-13 23:29:28)
I co dalej z tym tematem ? Napisz Wojtku ile drewna mozna uzyskac rocznie oraz jakiej jakosci wydaje mi sic ze
odrosty z racji ze sa gcstsze niz pojedyncze drzewo daja ciensze pnie. Caly czas kusi mnie zalozenie lasu na jakims
mega ugorze. Kupic za grosze, posadzic las i jakas emerytura by byla co by czlowiek z glodu nie zdechl. Ale to wszystko
nie jest takie proste, wicc zastanawiam sic nad dodatkowymi zródlami dochodu z takiego lasu chocby 500 zl z hektara
rocznie ale przy malym nakladzie pracy bo to ma byc tylko takie zabezpieczenie.
Czekam na jakas odpowiedz
Wojciech Majda (2010-09-14 10:49:36)
Dobrze, przygotujc rozszerzenie informacji o produkcji drewna. Tak na szybko mogc napisac, ze nie radzc ”sadzi lasu”
bo wtedy o tym co i JAK tam bcdziesz hodowac bcdzie decydowac lesniczy a nie Ty Anonimowy.
Administracja, które w swej nieskonczonej madrosci ustalaja plany i sposoby w jaki trzeba zarzadzac lasem nie wpadla
jeszcze na tego typu informacje.
Swego rodzaju wykorzystaniem drewna z lasu odroslowego jest produkcja grzybów typu shitake, boczniaki...
Anonymous (2010-09-28 09:40:24)
Po nowelizacji ustawy o ochronie przyrody mozna bez pozwolenia wycinac drzewa do wieku 10 lat. A 10 lat na dobrej
glebie rolnej to duza masa drewna.
Wojciech Majda (2010-09-29 12:01:03)
To dobra wiadomosc...
Fosfor ma znaczenie cz. 2 (2010-02-07 10:17)
[1]
Pierwsza czcsc artykulu [2]mozesz zobaczyc pod tym linkiem. Nowych czytelników poinformujc, a starym
przypomnc, ze wpis ten jest tlumaczeniem artykulu Pana Dr. Marcina Gerwina. Pana Dr. :) na co
dzien mozna poczytac na stronie [3]Sopockiej Inicjatywy Rozwojowej. Artykul jak jak juz wspomnialem jest
tlumaczeniem artykulu (o tym juz nie wspominalem;) [4]Phosphorus Matters II ÷ Keeping Phosphorus on
Farm. Artykul ten zostal opublikowany na lamach [5]Australijskiego Instytutu Badan Permakulturowych
(The Permaculture Research Institute of Australia). Tlumaczenie jest moje - ze mnie zaden doktor nie jest,
tylko zwykly chlopo-robotnik, takze proszc o wyrozumialosc :-D
Tlumaczenie:
”...
Wybór nawozu fosforowego
Gleby w wielu miejscach na swiecie sa naturalnie ubogie w fosfor. Dobrym przykladem jest Nizina Ama-
zonki, wyspa Jawa lub Australia. Wiele innych gleb zostalo zdegradowanych poprzez nieodpowiednie praktyki
agrotechniczne - naga gleba byla wymywana przez deszcze, niosac ze soba równiez fosfor. Kolejnym zródlem
ubytku fosforu jest nadmierne usuwanie pozywki dla sieci pokarmowej w glebie. W ten sposób niemozliwym
stalo sic by rosliny byly odzywiane w inny sposób jak poprzez nawozy sztuczne. O ile zdrowa siec pokar-
278
mowa w glebie moze zostac przywrócona, to jesli w glebie nie ma odpowiedniej ilosci fosforu (z jakiegokolwiek
powodu) fosfor musi byc zwrócony ziemi przez rolnika.
Inna opcja jest czekanie az naturalne procesy górotwórcze podniosa dno morza, gdzie koncza nawozy fos-
forowe. Gdy nowe lancuch górskie sic uformuja deszcz zacznie wyplukiwac fosfor ze skal czyniac go ponownie
dostcpnym dla roslin. Niestety proces ten moze zabrac trochc czasu - okolo 10 -15 milionów lat...
[6]
Dlaczego trzeba zmieniac pH gleby dla niektórych rodzajów roslinBorówka amerykanska dobrze
rosnie tylko na kwasnej glebie poniewaz preferuje pobierac azot w formie [7]amonowej (NH4) niz w formie
azotanowej III (NO2) lub azotanowej V (NO3) (7). Gdy pH gleby jest neutralne lub wyzsze pewne bakterie za-
czynaja przetwarzac jony amony w azotany. Jako, ze azotany nie stanowia menue dla borówki amerykanskiej,
wicc nie pobieraja one azot i wicdna. Gdy pH jest niskie to jonów amonowych jest duzo - bakterie nitry-
fikujace nie pracuja, wicc borówki moga rosnac wspaniale.
[8] Na zdjcciu widzimy borówkc, która rosnie bez
sciólki, prawdopodobnie taki krzew trzeba duzo czcsciej podlewac, trzeba nawozic nawozami azotowymi i
279
zakwaszac glebc (NH
4
)
ze2
SO
4
, trzeba pielic (widac kilka malych zdzbel traw). Wszystkie te funkcje moglaby
spelniac dobra sciólka np. z kory sosnowej lub igliwie sosnowe.
Dla ogrodników ekologicznych jednym z podstawowych zródel fosforu sa zmielone fosforyty. Dobrej jakosci
fosforyt powinien byc wolnym od zanieczyszczen takich jak : fluorki, metale ciczkie i radioaktywny uran.
Maczka fosforytowa moze byc aplikowana bezposrednio na glebc (w ilosci 100kg na hektar), powinna byc
zwiazana z materia organiczna, sciólka, kompostem lub herbatka kompostowa by wzmocnic florc glebowa
i umozliwic jej karmienie roslin poprzez dzialanie bakterii, grzybów i innych mikroorganizmów. Innym
sposobem jest wrzucenie skal fosforytowych w kompost zdominowany przez grzyby ([9]z duza iloscia mate-
rialów bogatych w wcgiel - przypis W.M.), dzicki temu grzyby bcda mogly przeksztalcic skalc w rozpuszczalna
formc. Kolejnym sposobem to przygotowanie specjalnego fosforo-kompostu (8). Zaszczepienie roslin grzy-
bami mikoryzowymi znacznie zwicksza efektywnosc nawozów ze skal fosforowych.
Odkryto na Kostaryce, ze nawozy fosforowe moga byc aplikowane na sciólkc, a nie tylko pod nia. Dzicki
temu zapobiega sic unieruchamianiu fosforu przez kwasne, tropikalne gleby.
Glina wymyta z warstw micdzy skalami fosforowymi podczas wydobywania tychze równiez moze byc uzyta
jako nawóz. Czasteczki gliny sa otoczone przez naturalny fosforany - tak forma fosforu jest zwana fosforem
koloidalnym. Dzicki glinie fosfor jest latwiej dostcpny dla roslin niz fosfor z fosforytów (skal). Moze byc
uzyta z kompostem lub obornikiem - kwasy zawarte w oborniku rozpuszcza fosforany ponadto stabilizuje to
poziom azotu w oborniku i zapobiega jego stratom (10).
Nawozy superfosfatowe sa zrobione z przetworzonych chemicznie fosforytów. Nie sa polecane poniewaz
stanowia bardzo skoncentrowane i bardzo latwo reagujace chemicznie zródlo fosforu. Gdy sa aplikowane na
pola reaguja z wapnem, zelazem, magnezem i glinem tworzac w ciagu sekund zwiazki, które czynia fosfor
niedostcpny dla roslin. Moga równiez reagowac z pierwiastkami sladowymi wiazac je i powodujac ich deficyt
w glebie. Superfosfaty sa rozpuszczalne w wodzie i moga zostac latwo wymyte przez deszcze, zanim rosliny
maja nawet szansc je pobrac. Moze to pózniej powodowac eutrofizacjc (przezyznienie co powoduje zakwit
glonów - przypis W.M.) jezior i rzek. Warto dodac, ze wysokie stczenie fosforu w nawozie (powyzej 10 %)
jest zabójcze dla grzybów mikoryzowych. (11)
Superfosfaty maja równiez swoje zalety: zostaly oczyszczone i nie zawieraja toksycznych skladników jak np.
uran ([10]niestety nie zawsze - przypis W.M.). Sa tez tego wad. Odpady sa magazynowane na haldach, a
skoro zawieraja uran sa radioaktywne. Fluorki wymywane z tych hald moga zanieczyszczac wody powierzch-
niowe...”
Przypisy:
7. Methodology: Integrated Production of Highbush Blueberry, edited by Danuta Krzewinska, 2005, p.
8. See: chapter 9 'Ways of improving the agronomic effectiveness of phosphate rocks¨ in: F. Za-
pata and R.N. Roy, Use of Phosphate Rocks for Sustainable Agriculture, FAO 2004. Available at:
[11]http://www.fao.org/docrep/007/y5053e/y5053e00.htm #Contents
9. R. Bunch, Five Fertility Principles, The Overstory #20,
[12]http://www.agroforestry.net/overstory/overstory20.html, accessed on 16.01.2009.
10.P. Sullivan, Alternative Soil Amendments, ATTRA, http://attra.ncat.org/attra-pub/altsoilamend.html,
accessed on 13.01.2009.
11. J. Lowenfells, W. Lewis, op. cit., p. 151. Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
Kolejna czcsc tlumaczenia artykulu juz wkrótce
1. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S26FbgAXNMI/AAAAAAAAAV4/vpJhyqLS7kg/s1600-h/Bor%C3%B3wka1.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/dzisiejszy-wpis-jest-pierwsza-czescia.html
3. http://www.sopockainicjatywa.org/
4. http://permaculture.org.au/2009/07/23/phosphorus-matters-ii-keeping-phosphorus-on-farms/
5. http://www.permaculture.org.au/
6. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S26E4_8DypI/AAAAAAAAAV0/DGXlcK9w_W8/s1600-h/Bor%C3%B3wka2.jpg
7. http://portalwiedzy.onet.pl/26978,,,,amon,haslo.html
280
8. http://2.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S26FbgAXNMI/AAAAAAAAAV4/vpJhyqLS7kg/s1600-h/Bor%C3%B3wka1.jpg
9. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/idealne-proporcje-czyli-kilka-sow-o.html
10. http://en.wikipedia.org/wiki/Fertilizer#Heavy_metal_accumulation
11. http://www.fao.org/docrep/007/y5053e/y5053e00.htm#Contents
12. http://www.agroforestry.net/overstory/overstory20.html
Dlaczego zabicie wszystkich szkodników, to nie jest dobre rozwiazanie? (2010-02-08 20:12)
Czyz nie jest marzeniem kazdego ogrodnika/rolnika/lesnika, by nie miec w ogrodzie, na polu, w lesie zadnych
szkodników? Na pewno wielu osobom sic to marzy :) zwlaszcza, tuz po tym gdy np. mszyce zrobia inwazjc
na tak wyczekiwane truskawki.
[1]
Mszyce zeruja na koprze
Jak zatem pozbyc sic szkodników? Czy najlepszy sposób na szkodniki, to wybicie ich wszystkich do nogi?
Nie.
Juz tlumaczc dlaczego. Najlepiej, by nie byla to tylko sucha teoria to opiszc sytuacje w oparciu o dosc pop-
ularnego szkodnika - mszyce. Mszyce to nazwa na bardzo duza rodzinc owadów o podobnym trybie zycia,
w Polsce wystcpuje ich kilkaset gatunków, nie wszystkie jednak stanowia zagrozenie dla ludzi . Naturalni
wrogowie mszyc to:
-biedronki,
-zlotooki,
[2]-bzygi (owady podobne do os),
-owadziarki (pasozytnicze osy),
-pryszczarek mszycojad
-Ukosnikowate (pajaki)
-niektóre gatunki grzybów
By zrozumiec dlaczego wybicie w pien wszystkich mszyc w naszym ogrodzie nie jest dobrym pomyslem, trzeba
poznac naszego wroga. Cecha wspólna wszystkich mszyc jest, ze ich strategia jezeli chodzi o rozmnazanie to:
281
narobic duzo dzieciaków, duzo z nich zostanie zjedzone ale to nie istotne, gdyz i tak duzo z nich przetrwa.
Niektóre gatunki mszyc, by proces rozmnazania jeszcze usprawnic przez pewna czcsc sezony rozmnazaja sic
partenogenetycznie (inaczej dzieworództwo). Osoby, które ogladaly Seksmisjc (lub uwazaly na lekcji biologii
:) wiedza, ze oznacza to sposób rozmnazania bezplciowego - by stworzyc male mszyce, nie potrzeba mamusi i
tatusia, tylko... Wszystkie mszyce sa przez pewien czas mamusiami. Mszyca urodzona z takiej mamy-mszycy
jest jej identyczna kopia (poza rozmiarem). Ten sposób rozmnazania jest niezwykle wydajny. Jedna mszyca
kapuscianka - Brevicoryne brassicae moze wyprodukowac(w sprzyjajacych warunkach) do 40 pokolen mszyc.
Zatem jedna mszyca jest teoretycznie w stanie w ciagu jednego sezonu miec kilka miliardów
potomków!
Porównajmy teraz w jaki sposób rozwija sic sympatyczna biedronka - jeden z bardziej popularnych wrogów
mszyc. Wg Wikipedii biedronki ”Mnoza sic bardzo szybko i moga dawac 2-4 pokolenia rocznie.” Nie wiem
ile jaj sklada biedronka, ale na pewno rozmnaza sic duzo wolniej niz mszyce.
Podczas inwazji mszyc mozemy uzyc jakiegos insektycydu - duzo tego typu srodków jest na rynku. Jest
to sposób skuteczny - te srodki rzeczywiscie nisza mszyce, niestety zazwyczaj nie sa to srodki selektywne i
zabijaja wiele innych pozytecznych owadów (np. biedronki).
Nawet jesli dany pestycyd zabijalby tylko mszyce i na dodatek bylby to srodek nie zabijajacy biedronek nie
byloby to dobre (dla biedronek).
Dlaczego?
Poniewaz wkrótce biedronki zaczna glodowac i umra z glodu. Zadnym srodkiem nie jestesmy zabic wszyst-
kich mszyc, a nawet jesliby sic to udalo na naszej dzialce, to nie jest mozliwe zniszczyc wszystkie mszyce na
dzialkach okolicznych.
Efekt? Nasze biedronki umarly z glodu, wicc chwilowo mszyce imigrantki maja prawdziwe Eldorado - do
czasu az nie uzyjemy jakiegos srodka chemicznego jeszcze raz.
Warto zaznaczyc, ze rosliny sa najbardziej podatne na ataki mszyc, gdy szybko rosna, a zwlaszcza gdy sa
intensywnie nawozone azotem (czy to z nawozów sztucznych, czy z obornika).
[3]
Zlotook
Gdy w naszym ogrodzie/sadzie/polu wystcpuja mszyce w duzych ilosciach, to warto to wykorzystac posi-
adajac ule. Pszczoly bcda zbierac spadz, a my bcdziemy miec bardzo zdrowy i bogaty w mikroelementy
miód. W ten sposób z czegos, co wydaje sic jednoznacznie negatywne (atak szkodników) mozna miec jakis
282
zysk, a przynajmniej zminimalizowac straty. Im gorszy rok dla naszej ”ogrodniczej” czcsci dzialalnosci, tym
lepiej dla naszej dzialalnosci pszczelarskiej.
Na kursie projektowania permakulturowego ucza, ze nie ma czegos takiego jak problem z nadmiarem sli-
maków. Co moze wystapic to problem niedoboru kaczek (dla których slimaki sa wartosciowa pasza). Zami-
ana problemu w rozwiazanie to esencja permakultury.
O tym jak stworzyc odpowiednie warunki dla rozwoju naturalnych wrogów szkodników juz wkrótce.
Zdjccia dzicki uprzejmosci Wikipedii.
1. http://1.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S3Bh5bQWmII/AAAAAAAAAWA/gvkXxUoiWN4/s1600-h/Mszyce1.jpg
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bzygowate
3. http://3.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S3BiIoYtZTI/AAAAAAAAAWE/cxJL7QbO5Qc/s1600-h/Z%C5%82otook.jpg
Anonymous (2010-02-08 21:52:20)
Z ogródka to raczej miodu spadziowego nie bcdzie:) Pszczoly moga zbierac spadz nawet ze zbóz, ale to zdarza sic
ekstremalnie rzadko(raz na kilkanascie-kilkadziesiat lat). Ale zeby byl miód spadziowy, to potrzebne sa drzewa z
okreslonymi gatunkami mszyc i miodówek oraz odpowiednia POGODA. Owady te rozwijaja sic najlepiej na drzewach
iglastych tj.: Swierki, jodly czy modrzewie (ale spadz z modrzewiów szkodzi pszczolom). Takie monokultury lesne
spadziuja raz lepiej raz gorzej, ale w miare regularnie (to znaczy nie co roku, ale co 2 lata np.). Takie lasy daja duzo
spadzi, ale powodem tego jest tez powierzchnia tych lasów (monokultury na duzych obszarach).
Czasem spadziuja tez drzewa lisciaste(lipy, jawory, klony, dcby buki), ale tylko raz na kilka lat. Dlaczego? Ze wzglcdu
na mszyce.
Mszyce rozwijaja sic w latach cieplych i wilgotnych. W nastcpnym roku równiez jest duzo mszyc, ale takze duzo
owadów polujacych na mszyce. Pogoda takze moze nie sprzyjac spadziowaniu drzew (krople spadzi na lisciach szybko
wysychaja). W nastcpnym roku bcdzie malo mszyc, ale duzo biedronek i innych owadów polujacych na mszyce. Nie
bcda mialy co jesc wicc wygina, a w dodatku rozmnoza sic drapiezniki polujace na nasze biedronki. W 4 roku dla
drapiezników zabraknie biedronek, ale za to bcda mogly sic rozmnazac mszyce, nie zagrozone biedronkami. Cykl ten
moze przebiegac szybciej lub wolniej, zaleznie od pogody.
Co do produkcji spadzi przez mszyce i mozliwosci jej zbioru przez pszczoly, oprócz pogody(w suche lata spadz wysycha,
a w mokre gwaltowne deszcze splukuja ja z lisci), duze znaczenie maja mrówki. Dlaczego akurat mrówki? Bo bronia
mszyce przed biedronkami jak baca owce przed wilkami :) i dzicki temu mszyce moga sic jeszcze bardziej rozmnazac.
Zyczliwy pszczelarz
Wojciech Majda (2010-02-08 22:25:46)
Madrze mówisz, jakbys ksicgi czytal ;)
Jak zwykle bezcenne informacje, dzicki.
Zyczliwy pszczelarzu, wiesz moze, czy mrówki jakos ”walcza”o to, zeby pszczoly nie zbieraly spadzi, czy wplyw mrówek
ogranicza sic tylko do tego, ze chronia mszyce przed drapieznikami (biedronki, zlotooki...) ?
Czy pszczoly zbieraja spadz bezposrednio z odwloków mszyc, czy z lisci itp?
Anonymous (2010-02-08 22:52:16)
Mrówki (nawet te lesne) to inny kaliber niz pszczoly :) Nawet jesli mrówka odwazy sic zaatakowac, to pszczola sic
obroni lub odleci. Biedronki natomiast, to niewiele wicksze od mrówek owady, wicc mrówka (czy moze bardziej grupa
mrówek) moga jej zrobic krzywdc. Ale z tego co wiem to mrówki bardziej odstraszaja biedronki swoim atakiem bo
nie pozwalaja im sic w spokoju pozywic (a jesli biedronka porwie jedna .krówkc¨ to takiej straty nie odczuja).
Pszczoly ÷ jesli maja taka mozliwosc ÷ zbieraja krople spadzi, bo to latwiej i szybciej :) i jesli kropla bcdzie na odwloku
mszycy, to nia nie pogardza. Najczcsciej jednak krople leza na lisciach, lub sic po nich rozplywaja. Wtedy pszczoly
zlizuja spadz, musi jednak byc dostateczna wilgotnosc, bo spadz ma w sobie bardzo malo wody i szybko wysycha.
Czasem pod drzewami w lecie widac mokry chodnik, pomimo ze deszcz nie padal ÷ to takze jest spadz. Tylko kiedy
upadnie na beton od razu wysycha, wicc pszczoly jej nie zbieraja.
Zyczliwy pszczelarz
283
Wojciech Majda (2010-02-09 08:26:24)
Dzicki, za odpowiedz na pytania.
Anonymous (2010-02-16 00:28:56)
Panuje powszechne przekonanie o szkodach wyrzadzanych przez lasice . Prawda zas jest taka , ze lasica w ciagu swego
zycia zabija od 2 do 3 tys. gryzoni i robi to bardzo sprawnie , bo znakomicie penetruje waskie korytarze w ziemi .
Gryzonie potrafia stanowic do 90 diety lasic .
Cedric
Wojciech Majda (2010-02-16 01:33:10)
Dobrze wiedziec Cedric. Jedna z moich klientek powiedziala mi, ze chce hodowac lasice wlasnie w tym celu. Jakos nie
zwrócilem na to wickszej uwagi wczesniej.
Ewa S. (2010-02-16 11:39:38)
Lasice równiez swietnie pozywiaja sic w kurnikach i sa bardzo trudne wtedy do schwytania. To na wsiach duzy prob-
lem. Spotkalam sic z tym, ze rolnicy rezygnowali calkiem z hodowli kur, zniechcceni walka. Uszczelnianie kurnika,
glcbokie podmurowania na nic, bo potrafi sic wsliznac w momencie nieuwagi, gdy np. zapomnisz w porc zamknac
kury. Efekt po takiej jednej wizycie: co najmniej kilka kur martwych, z wyjedzonym mózgiem, a kuna, czy lasica nie
odpuszcza, póki pozostaje zywa choc jedna sztuka.
Jednak, co ciekawe. Mieszkalam kilka lat w okolicy, gdzie kuny szalaly ludziom po kurnikach, a w moim, choc byl mocno
prowizoryczny i bez fundametów wszystko bylo ok. Przypuszczam, ze nie próbowaly ataku ze wzglcdu na obecnosc
penetrujacych psów (nielancuchowych), a ostatniego roku pobytu trzymalam przez zimc gcsi, które sa swietne w
samoobronie przed drobnymi zwierzctami. A jednak, gdy wyprowadzilam sic stamtad, moi nastcpcy zaprowadzili
sobie kurnik w tym samym miejscu, trzymali 10 kurek, ale w ciagu 3 miesiccy wszystkie im kuna zjadla. Nie mieli
psa?
Pozdrawiam, Ewa S.
Wojciech Majda (2010-02-16 12:26:21)
Dobry pies nie jest zly.
Dobra gcs równiez nie jest zla, zwlaszcza dobrze przyrzadzona:)
Z ciekawosci jak sic ukladalo wspólzycie na linii pies-gcs? Slyszalem, ze gcsi psów nie toleruja wlasnie z powodu
wrodzonego instynktu obronnego.
Ewa S. (2010-02-17 10:11:51)
zalezy od psa ;-))))
jak szybko ucieka to nic mu nie jest, bo gcs jest powolna. choc zdarzalo sic, ze po podwórzu fruwaly wyrwane dziobek
klaczki siersci z psiego ogona.
Najbardziej problematyczna jest linia nie gcs, ale gasior-pies, gasior-czlowiek.
Najlepiej po prostu jest go w porc zjesc, wtedy z gcsiami daje sic zyc.
mój gasior atakowal nie tylko obcych ludzi, psa, szczury, ale i utlukl koguta w pojedynku o wladzc w kurniku.
;-)
Pozdrawiam
Ewa S.
Wojciech Majda (2010-02-17 11:54:47)
Co za zwierzcta... I po co tv jak sic ma gasiora? :)
284
Ewa S. (2010-02-18 10:53:54)
zostawilam sobie jedna gcs, na dozywociu. znosi jaja 2x na rok, po ok. 20 szt. ale nie o to chodzi. 1 jajo odpowiada
2 jajom kurzym i jest jak najbardziej jadalne.
Jest swietna w zawiadamianiu o wszystkim co sic dzieje na zewnatrz. nawet, ze deszcz pada. czego pies nie zrobi.
Ewa S.
Wojciech Majda (2010-02-18 12:41:30)
Gorzej jak zawiadamia, ze gospodarze wlasnie chca isc spac :D
Halas to chyba najwickszy wróg zlodziei wicc chyba tez bcdc mial gaski :)
A micso starej gcsi tez jest niesmaczne (jak np. od starej kury)?
Pozdrawiam
Ewa S. (2010-02-19 10:10:33)
Jest twarde, wicc nie nadaje sic na pieczen. Miewa za to duzo tluszczu na gcsi smalec (niektórzy duzo za to placa,
bo bez cholesterolu). I nadaje sic na rosól, bardzo pyszny. A rosól, wedlug Francuzów, którzy go wymyslili i to ich
narodowa potrawa, gotuje sic 2 godziny i 20 minut. Nawet najtwardsza gcs, albo kura zmiekna, zapewniam.
Pozdro, Ewa
Dynamiczne akumulatory (2010-02-09 11:54)
[1]
To nie zaden chwast, tylko wartosciowy dynamiczny akumulator.
Dynamiczny akumulator - ta dosc dziwna nazwa nie jest okresleniem jakiegos nowego szybko ladujacego sic
rodzaju akumulatora samochodowego. Nie ma nawet nic wspólnego z pradem elektrycznych.
Dynamiczny akumulator z ang. (Dynamic accumulator) to roslina, która ma zdolnosc do akumulacji (stad
nazwa:) okreslonych pierwiastków z gleby. Czcsto wykorzystuje sic je w projektowaniu permakulturowym
tworzac[2] gildie roslinne.
Dynamiczne akumulatory czcsto sa to rosliny pionierskie, jeszcze czcsciej nazywane sa po
prostu...[3]chwastami.
Istota skutecznosci dynamicznych akumulatorów jest ich mozliwosc wzrostu na glebach ubogich w rózne pier-
wiastki, które one maja zdolnosc akumulacji. Jako, ze sa wyspecjalizowane w zdobywaniu poszczególnych
285
pierwiastków (niektóre sa dobre w akumulacji kilku róznych), to po uschnicciu lub scicciu danej rosliny jej
biomasa zawiera pierwiastki, których w glebie brakuje. Zatem po uzyciu danej rosliny jako sciólki, pozostaw-
ieniu jej w miejscu gdzie uschla (na zimc np.) lub po tym jak jakies zwierzc wydali w formie odchodów dana
roslinc, pierwiastki zawarte w danej roslinie bcda znajdowac sic na powierzchni gleby. Na dodatek znajduja
sic one wtedy w bardzo latwo dostcpnej formie.
Zwykle dynamiczne akumulatory maja glcboki, palowy system korzeniowy. Cykoria podróznik lub zywokost
lekarski ponad 2m. W ten sposób rosliny te ”wykopuja”mineraly, które w innym wypadku bylyby niedostcpne
dla drzewek owocowych, których system korzeniowy sicga do glcbokosci 30-40 cm. Zywokost lekarski mozne
[4]zapobiegac nawet zanieczyszczeniom wód gruntowych. Dzicki temu, z czasem umozliwiaja kolonizacjc
danego terenu, przez rosliny o wickszych wymaganiach glebowych. My mozemy celowo je posadzic w swoim
ogrodzie, by utrzymac w nim zyznosc.
Oto lista roslin zielnych uzywanych jako dynamiczne akumulatory, literka po nazwie lacinskiej to symbol
pierwiastka jaki dana roslina akumuluje szczególnei dobrze. Listc znalazlem na stronie [5]Earth Conserva-
tion:
Rosliny gromadzace substancje mineralne
- Achillea millefolium (Krwawnik pospolity: K, P, Cu)
- Allium schoenoprasum (Szczypiorek: K, Ca)
- Chamaemelum nobile (Rumian szlachetny: K, P, Ca)
- Glycyrrhiza glabra (Lukrecja: P, N2)
- Medicago sativa (Lucerna siewna: Fe, N2)
- Mentha pipperita (Micta pieprzowa: K, Mg)
- Nasturtium officinale (Rukiew wodna: K, P, Ca, S, Fe, Mg, Na)
- Rumex spp. (Szczaw: K, P, Ca, Fe, Na)
- Symphytum spp. (Zywokost: K, P, Ca, Cu, Fe, Mg)
- Taraxum officinale (Mniszek lekarski, mlecz: K, P, Ca, Cu, Fe)
- Urtica dioica (Pokrzywa: K, Ca, S, Cu, Fe, Na)
Rosliny gromadzace fosfor
- Achillea millefolium (Krwawnik pospolity)
- Allium schoenoprasum (Szczypiorek)
- Betula spp. (Brzoza)
- Chamaemelum nobile (Rumian szlachetny)
- Glycyrrhiza glabra (Lukrecja)
- Juglans spp. (Orzech)
- Lupinus spp. (Lubin)
- Medicago sativa (Lucerna siewna)
- Melilotus alba (Nostrzyk bialy)
- Melilotus officinalis (Nostrzyk zólty)
- Melissa officinalis (Melisa)
- Mentha pipperita (Micta pieprzowa)
- Nasturtium officinale (Rukiew wodna)
- Rumex spp. (Szczaw)
- Satureja spp. (Czaber)
- Stellaria media (Gwiazdnica pospolita)
- Symphytum spp. (Zywokost)
- Taraxum officinale (Mniszek lekarski, mlecz)
- Tilia spp. (Lipa)
- Trifolium spp. (Koniczyna)
- Urtica dioica (Pokrzywa)
- Vicia spp. (Wyka)
Jak widac lista jest bardzo bogata, duzo z tych roslin to po prostu uzyteczne ziola, wickszosc z nich daje
286
równiez nektar[6] dla pozytecznych os, czy zlotooków.
Idealnie komponuja sic do lesnego ogrodu, zapewniajac wielorakie korzysci taki jak:
-zródlo pozywienia i leków dla ludzi i dzikiej przyrody
-zródlo zyznosci gleby
-poprawiaja jakosc innych plonów
-[7]zwickszaja wydajnosc z ha (róznych rodzajów plonów)
-zmniejszaja naklad pracy
-zmniejszaja koszty utrzymania systemu
Zdjccie dzicki uprzejmosci Wikipedii.
A Ty co o tym myslisz?
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S3E9VcbQr7I/AAAAAAAAAWI/qZ3u8XS0Bd8/s1600-h/Mniszek%20lekarski.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/09/gildie-roslinne-permakultura.html
3. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-chwasty.html
4. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/wygodna-toaleta-na-budowe-czyli-toaleta.html
5. http://ziemia.org/lista-roslin.php
6. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/02/dlaczego-zabicie-wszystkich-szkodnikow.html
7. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-maksymalne-plony-kalorii.html
Anonymous (2010-02-09 18:36:30)
Witam Wojtku.
Mam inne zapytanie niz tytul wpisu.
Czy liscie z orzecha wloskiego da sic wykorzystac na sciólkc/kompost. Czytalem ze, liscie orzecha wloskiego zawieraja
bardzo duzo garbników i innych zwiazków dlugo rozkladajacych sic, przez co proces rozkladu calych lisci nastcpuje
raczej opornie. Liscie orzecha wloskiego zawiera 5-hydroksy-1,4-naftochinon - substancjc dzialajaca niekorzystnie na
rosliny w sasiedztwie orzecha, która spowalnia ich wzrost.Moze to dlatego kompost z lisci orzecha wloskiego uwazany
jest za niepozadany.
Wojciech Majda (2010-02-09 20:02:42)
Wszystkie czcsci orzecha wloskiego zawieraja juglon - substancjc, która oslabia, czy nawet hamuje wzrost niektórych
rodzajów gatunków roslin (pewnie to jego chemiczna nazwc podales;). Najwiccej juglonu posiadaja i wydzielaja jed-
nak korzenie orzecha.
Niekorzystny wplyw orzecha na niektóre rosliny wiaze sic z juglonem wlasnie oraz z duza iloscia wody, która orzech
pobiera.
Odpowiadajac na Twoje pytanie, da sic wykorzystac na kompost liscie orzecha wloskiego. Mozliwe tylko, ze z powodu
tego wlasnie juglonu ich rozklad zajmie trochc dluzej. Z czasem jednak sic rozlozy. By przyspieszyc proces warto
zadbac o odpowiedni stosunek wcgla do azotu i inne warunki prawidlowego kompostowania.
Najlepszym rozwiazaniem jest zostawienie lisci orzecha tam gdzie one spadly - pod drzewem, ewentualnie zgrabienie
ich ze sciezek itp.
Jesli natomiast masz dostcp do duzej ilosci lisci orzecha wloskiego powiedzmy od sasiadów, to zawsze mozesz miec
dwie pryzmy kompostowe - jedna szybko rozkladajaca sic bez lisci orzecha wloskiego druga, wolniej z liscmi.
Ogólnie jednak robienie kompostu dla samego robienia kompostu sic nie oplaca - lepiej wykorzystac materic organ-
iczna jako sciólkc, no chyba, ze potrzebujesz kompost do wysiewania nasion, produkcji ciepla, aktywnie napowietrzanej
herbatki kompostowej... Robienie kompostu dla samego robienia kompostu to po prostu strata czasu, no chyba, ze to
lubimy (jak np. ja :)
Kilka roslin odpornych na juglon:
bez czarny, morwy, kolcowój pospolity (goji), oliwniki, rokitnik zwyczajny (chyba).
287
Wojciech Majda (2010-02-10 01:51:53)
Znalazlem ciekawy test, jak sprawdzic, czy kompost z lisci orzecha wloskiego nie bcdzie szkodliwy dla innych roslin.
Nalezy spróbowac w nim wysiac nasiona pomidora. Jesli wzejda, to jest ok równiez dla innych roslin.
Anonymous (2010-02-10 11:21:42)
Spotkalam sic z opinia, ze to inny gatunek orzecha zawiera szkodliwy juglon - mianowicie orzech czarny ( Juglans
nigra). Orzech wloski ( Juglans regia) jest niewinny :) Pod moimi orzechami wloskimi chwasty sobie w najlepsze rosna
- o ile im tylko pozwoli na to ograniczony dostcp swiatla, bo orzechy maja przeciez bardzo gcste korony.
Pozdrawiam - eko - Wielkopolanka.
Wojciech Majda (2010-02-10 12:34:50)
Tak, orzech wloski to pikus przy czarnym;)
Juglans nigra pochodzi z USA :) - tam to wszystko maja wicksze, mocniejsze i bardziej niszczycielskie. Swoja droga
orzech czarny, czy wloski tez sa swojego rodzaju dynamicznymi akumulatorami, bo posiadaja glcboki system ko-
rzeniowy.
Warto dodac, ze oliwniki przyspieszaja wzrost wegetatywny orzechów o okolo 30 %, gdyz wiaza azot. Same sa odporne
na juglon. Podobny efekt bcdzie mial (chyba) rokitnik zwyczajny.
Zna ktos moze jakies jadalne/uzytkowe pnacze, co wytrzyma towarzystwo orzecha?
Równiez pozdrawiam
Anonymous (2010-02-10 13:02:30)
Pan Pikus ;)
Ja watpic czy cokolwiek wytrzyma towarzystwo orzecha - jesli juz nie z powodu juglonu, to z powodu zarlocznosci
orzecha - to znany pijak i pasibrzuch o rozleglym i glcbokim systemie korzeniowym. A tp pnacze to ma rosnac na
scianie budynku, trejazu czy wprost na orzechu ?
...ale bcdziemy zdrowi :) Podrawiam po raz kolejny ;)
eko - ziomalka
Wojciech Majda (2010-02-10 16:43:56)
Wszystkie zródla mówia, ze sasiedztwo orzecha czarnego ma duzo mocniejszy wplyw na rosliny, które nie sa odporne
na juglon niz orzech wloski. Zasicg oddzialywania doroslego orzecha czarnego sicga 20-30 metrów poza linic korony,
takze to cos znaczy :)
Rzeczywiscie, rosliny w towarzystwie wszystkich rodzajów orzecha nie maja lekko - ciemno, sucho, ”glodno”, jeszcze
chemikalia rozsypuja...
A pnacze to jak znasz do kazdej z opcji, które wymienilas.
No rzeczywiscie, sobie slodzimy i zdrowymi niesamowicie :D
shark (2010-04-01 00:04:47)
cytat z muratora:
Fermentowany nawóz kurzy
2 kg suchego nawozu (do kupienia w malych workach w sklepach ogrodniczych),
10 l wody.
Nawóz zalac woda. Po uplywie trzech tygodni, gdy mieszanka przefermentuje (na powierzchni przestana pojawiac sic
pccherzyki gazu), nadaje sic do uzycia. Stosuje sic ja w duzym rozcienczeniu ÷ 1 l na 20 l wody, 2-3 razy w ciagu
sezonu. Rosliny podlewamy ostroznie, tak zeby nie moczyc lisci.
Nawóz z pokrzywy
1 kg swiezych pokrzyw,
10 l wody
Pokrzywy pociac i wrzucic do wody. Pozostawic na dwa tygodnie, w tym czasie kilka razy dokladnie przemieszac.
288
Gdy na powierzchni nie bcdzie juz pccherzyków gazu ÷ nawóz jest gotowy. Stosuje sic go w rozcienczeniu 1 l na 10
l wody, 2-3 razy w ciagu sezonu. Mozna nim opryskiwac cale rosliny. Preparat ten, poza tym ze dostarcza roslinom
mineralów, ogranicza wystcpowanie mszyc.
Wojciech Majda (2010-04-01 16:03:05)
Dzicki shark
Sam stosowalem z dobrym skutkiem gnojówkc z pokrzyw. Nawet mam ja jeszcze na balkonie. Jest taka wydajna, ze
moja to zrobiona byla w kilku baniakach 2 lata temu...
Jeszcze tak jeden mi zostal.
Anonymous (2010-05-01 12:20:06)
kupilam Gojie w doniczce w Merlinie w lutym do tej pory nie wypuscila listeczka jak dalej a takszukalam przez wiele
lat tego krzewu proszc o porade
Wojciech Majda (2010-05-19 22:22:55)
Najprawdopodobniej juz nie przezyje. Z tego co widzialem, to dziczka kolcowoju pospolitego juz nawet kwitnie...
Jesli Pani chce to bardzo prosto mozna wyhodowac goji z nasion. Wystarczy kupic suszone jagody goji, wrzucic kilka
do kubka z woda na 2-3 godziny (az zmickna). Nastcpnie wydlubujemy nasiona. Z jednej jagody powinno byc okolo
20-30. Po wysianiu powinny zaczac kielkowac po 10-14 dniach. Moje wysiane we wrzesniu 2009 maja juz z 40 cm.
Pisalem trochc o goji na moim drugim blogu:
http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/kolcowoj-pospolity.html
Mam nadziejc, ze pomoglem.
Czy kury na wolnym wybiegu trzeba karmic? (2010-02-09 22:48)
[1]
Tc kurc ktos naprawdc celowo wyhodowal
Czy kury na wolnym wybiegu trzeba karmic?
289
Takie pytanie otrzymalem w jednym z meili. Odpowiedz zdaje sic byc prosta: tak, lub nie. Niestety krótka,
jednowyrazowa odpowiedz pewnie by Czytelników i twórcc pytania nie zadowolila, nie mówiac juz o robotach
googla ;), wicc odpowiem wymijajaco :)
Zacznc od tego jak to kiedys wygladalo, zanim na swiecie nie znano jeszcze hormonów wzrostu, antybiotyków,
i podstaw genetyki, :). Cofniemy sic zatem do wieku XIX. Wiem, Mendel wtedy juz swoje prawa odkryl,
ale chodzi o czas, gdy wiedza trafila pod strzechy - do chlopów, czyli producentów jaj i kur. Zaczniemy od
poczatku roku. W styczniu w obejsciu chlopa bylo zwykle tylko kilka kur i jeden kogut. Kury nie dostawaly
codziennie paszy, czy chociazby ziarna, jak to jest dzisiaj. Ba, nie dostawaly jej w ogóle - ziarno bylo zbyt
cenne, by tak po prostu karmic nimi kury. Oralo sic przeciez przy pomocy wolów/koni (bogatsi chlopi) albo
zony i chomonto (wersja ekonomiczna;). Wydajnosc z ha byla z 4 razy nizsza, niz jest dzisiaj ( 2 tony zyta,
czy pszenicy z hektara to byl niesamowity urodzaj!).
Wracajac do naszego zwyklego chlopa, jego zony, chomonto i kur:)... Czy kury odzywialy sic zatem prana
(energia kosmosu) ? Nie, jadly takie rzeczy jak:
• czerwie i inne robactwo wylcgajace sic z odchodów wickszych zwierzat
• ziarno i nasiona, które przeszly niestrawione przez przewód pokarmowy innych zwierzat gospodarskich
• ziarno i nasiona, które rozsypaly sic na ziemic i wicksze zwierzcta nie mogly ich juz zjesc.
• obornik
Jedno mozna powiedziec - nie byla to dieta zrównowazona. Mozna nawet powiedziec, ze nie byla to dieta,
która pokrywala potrzeby energetyczne (kaloryczne) kur. Zima dla kur to bardzo ”cienki czas” - po prostu
mocno nie dojadaly (jak zreszta wickszosc ludzi w przeszlosci). Oczywiscie w takich warunkach (permanent-
nego glodu) kury nie znosily zadnych jaj. Tracily na wadze, podupadaly na zdrowiu, ale wkrótce...
Wraz z przyjsciem wiosny sytuacja poprawiala sic. Kury mogly pasc sic na dworze, zjadac trawkc... Na-
jwazniejszym zródlem jedzenia dla kur byl jednak... brud, a raczej robactwo sic w nim sic wylcgajace. Krowie
i swinskie placki byly niemal wszcdzie - XIX wiek i wczesniejsze nie slyncly z higieny. Jesli wioska w której
mieszkal chlop byla wicksza (takie male miasteczko niemalze) to ludzie wyrzucali odpadki kuchenne i swoje
odchody na ulicc, tworzac idealne warunki do rozwoju czerwi i chorób. Kury pasly sic w tych warunkach
dosc dobrze. Podobnie jak szczury.
Kilka kur chlopa znosilo zaplodnione jajka, wkrótce pojawialy sic male kurczaczki.Przecictny chlop mial
pewnie z kilkadziesiat sztuk. Stary kogut trafial do garnka, ewentualnie byl sprzedawany. W dzisiejszych
czasach pewnie tak starego koguta (jeden rok) bysmy nie zjedli, nasze ”kurczaki” maja zwykle okolo 7 ty-
godni. Jajka z drugiego rzutu trafialy juz na stól, a u biedaków na sprzedaz.
Nadeszlo lato, czas zniw - to dobry czas dla kur. Z racji kiepskiej techniki duza ilosc ziarna podczas zniw
sic marnowala - osypywala sic na ziemic. Na szczcscie kury je zjadaly, wicc nie do konca ziarno przepadalo
bezproduktywnie. Czerwi latem mnóstwo, kury ladnie rosna (juz z 4 -5 miesiac). Kury szwendaja sic po
sadzie, dzicki czemu wyjadaja ze spadów robaki, podskubuja równiez trawkc...
Nadchodzi jesien - kury juz sa tluste, czas je sprzedac Zydowi:), moze w tym roku da lepsza cenc, w zeszlym
byla kiepska, tak dobrego katolika okradac, to ino Zyd;) moze. Chlop zostawial sobie zwykle te slabo
wygladajace, gdyz myslal, ze sic na nastcpny rok podtucza i sprzeda sic je za lepsza cenc niz w tym roku
(przez nieznajomosc genetyki degenerowalo sic kurza rasc).
Kury w XIX wieku dawaly srednio 70 jajek rocznie. Dzisiaj daja (odmiany przemyslowe) okolo 300,
Zielononózki 180.
Przedstawiony tu opis poniekad odpowiada na pytanie,czy kury na wolnym wybiegu trzeba karmic. Znawcy
tematu twierdza, ze kur karmic na wybiegu nie trzeba, jednak w takim wypadku na 1 ha pastwiska mozna
wyzywic tylko okolo 4- 5 ptaków i to nawet nie zima. Dla porównania 1 ha pastwiska moze przy odpowiednim
zarzadzaniu dostarczyc okolo 300 kurom 20 % paszy. Widzimy zatem dosc jasno, ze jeden ha pastwiska daje
290
jedzenie dla 60 kur w ciagu sezonu pod warunkiem, ze dajemy im jeszcze jakas inna paszc. W przeciwnym
wypadku wartosc 4-5 kur na ha wydaje sic prawidlowa.
Wazne jest by kury nie pozostawaly caly czas w tym samym miejscu (kwestia namnazania sic pasozytów)
oraz niszczenia swojej wlasnej bazy pokarmowej. Kury jak i[2] krowy jedza deser najpierw, zatem bcda
zrec rosliny przez siebie ulubione, a ignorowac te niesmaczne. Efekt, to zanik w runi pastwiska roslin przez
siebie lubianych, a rozpowszechnienie i zajccie calego pastwiska przez rosliny niejadalne dla siebie. W koncu
doprowadzi to do tego, ze bcdziemy musieli interweniowac. Zwykly rolnik robi to koszac niedojady, stosujac
herbicydy, bcdzie musial potem podsiewac wartosciowymi roslinami pastwisko itp innymi slowy tworzac
niepotrzebna pracc i koszty. Permakulturowiec (jak ja nie lubic slowotwórstwa;)
wysle do zjedzenia niedojadów inne zwierzcta, a przede wszystkim wprowadzi wypas rotacyjny, czym zapo-
biegnie degradacji pastwiska..
Warto pomyslec o sadzeniu specjalnych wieloletnich roslin paszowych dla kur, oto kilka propozycji:
[3]- karagana syberyjska
[4]-oliwnik wielokwiatowy
-oliwnik baldaszkowaty
-morwy
[5]-zywokost lekarski
-rdest ptasi
-maliny
-truskawki (choc to raczej ekstrawagancja;)
-koniczyna
-robinia akacjowa
-buk
-babka lanacetowata
-mniszek lekarski
-jarzcbina
-róza dzika i [6]róza pomarszczona
-glogi
-[7]deren jadalny
-berberysy
Jak widac wickszosc z tych roslin to ”chwasty” lub dynamiczne akumulatory jak kto woli. Wiele z nich to
równiez zwykle rosliny jadalne.
Na dluzsza metc mozna pomyslec równiez o [8]kasztanie chinskim. Minie zapewne wiele lat, nim stanie sic
to ekonomicznie oplacalne, no ale staramy sic myslec dlugoterminowo. Takie kasztany bcdzie trzeba kurom
zesrutowac. Myslc równiez, ze orzechy wloskie i laskowe tez by sic nadaly, choc tutaj tez wchodzi w grc
sprawa ekonomiki i oczywiscie rozlupania skorup.
Kury, czy ogólnie zwierzcta, które maja mozliwosc korzystania z wolnego wybiegu maja wyzszy poziom nien-
asyconych kwasów tluszczowych omega 3. Równiez jajka od kur z wolnego wypasu sa bogatsze w te cenne
substancje odzywcze, niz kury karmione tylko zbozami/nasionami.
Mozna równiez wykorzystac [9]wiadro do zamiany odpadków w jedzenie dla kur.
Jezeli interesuje Cic jak przygotowac konkretna mieszankc dla kur na wolnym wybiegu to polecam przeczytac
[10]ten wpis.
1. http://4.bp.blogspot.com/_3LX200BCsTU/S3HXSfC0fSI/AAAAAAAAAWM/MRIvmHEp1zk/s1600-h/chicken3%7E.jpg
2. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/01/krowy-jedza-deser-najpierw-czyli-o-tym.html
3. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/11/karagana-syberyjska.html
4. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/oliwnik-wielokwiatowy.html
5. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/10/zywokost-lekarski.html
6. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/12/roza-pomarszczona.html
7. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2009/12/deren-jadalny.html
291
8. http://roslinyuzytkowe.blogspot.com/2010/01/kasztan-jadalny-kasztan-amerykanski.html
9. http://permakulturnik.blogspot.com/2009/12/permakultura-i-zwierzeta-cz2.html
10. http://permakulturnik.blogspot.com/2010/04/pasza-dla-kur.html
Anonymous (2010-02-10 11:16:26)
Witam :)
Male sprostowanie - to nie tylko zielononózki znosza 180 jajek rocznie.Kazda kura rasy ogólnouzytkowej ( sussex,
plymouth rock, rhode island red) w przecictnych warunkach wiejskiego podwórka znosi ok. 190-200 jaj. Po prostu
biologia kury tak dziala - kura ma owulacjc co drugi dzien i w tej samej czcstotliwosci znosi jajko :) Oczywiscie
kury maja swoje ”trudne dni” , kiedy niesnosc spada - ot, chociazby w trakcie przepierzania , krótkiego dnia ( swiatlo
stymuluje niesnosc!), niedoboru pasz ( gruba okrywa sniezna) , chlód w kurniku. Nie polecam jednak pozostawiania
zwierzat samym sobie - jak to sugerowal pytajacy . Kury wspólczesne to nie dzikie bazanty, które sobie same poradza.
O tych biednych istotach skazanych na chów klatkowy i zmuszanych do produkowania 300 jaj lepiej zmilczec...
Pozdrawiam - eko- Wielkopolanka.
Krzysztof Lis (2010-02-10 11:51:20)
@konkurs – a co zlego jest w permakulturniku?
Wojciech Majda (2010-02-10 12:26:27)
@ eko-Wielkopolanka, dzicki za informacje o kurach.
Pytajacy pytal tylko w celach inforamcyjnych, niczego nie sugerowal :)
Gdzies czytalem, ze jesli odpowiednio ”zarzadza sic” swiatlem to mozna miec sporo jajek równiez zima, jak dzien jest
krótki. Czy z odpowiednia pasza, bez dodatkowego doswietlania mozna miec jajka zima?
@krzysztof Lis - permakulturnik jest zdecydowanie za dlugie. Jako nazwa domeny ujdzie (choc w sumie za bardzo sic
nie zastanawialem jak permakultura byla zajcta), ale 5 sylabowy wyraz jest chyba za dlugi.
Po angielsku to bcdzie ”permaculturist” albo w skrócie ”permi”.
Moze ”permer” ;) ?
Anonymous (2010-02-10 13:08:09)
Oczywiscie - w kurnikach sztucznie przedluza sic dzien. Swiatlo stymuluje niesnosc, bo ptaszory dostaja w ten sposób
informacjc, ze sezon wegetacyjny tuz-tuz , a wicc bcdzie czym wykarmic pisklaki. Kury nie sa takie glupie...;)
W warunkach krótkiego dnia - porazka.
Ja mam cicha nadziejc, ze nie sugerowal ;)
Eko- Wielkopolanka
Anonymous (2010-02-10 22:17:18)
Jesli chodzi o nazwy to proponujc rózne w zaleznosci od sytuacji :
- gdy zona chce powiedziec czule to moze ” mój kochany permisiu ” ;
- gdy bcdzie to np. Panstwowa Inspekcja Permakulturalna to niech kontrolujacy nazywa sic permowiec ;
- ogólnie to moze perman czy perwoman ;
-a swojsko to permiak , permiacy , permiarze.
Cedric
Anonymous (2010-02-11 20:20:51)
Co do kur nie wiem jak dzialala by zmiana paszy na lepsza w zimie, po okresie gorszej paszy i przepierzenia sie, bo
niektóre ptaki wlasnie poprzez dostateczna ilosc pozywienia dochodza do wniosku ze czas juz ”zniesc jajko”. Kury
na fermach maja jednakowo dlugi dzien i jednakowa pasze caly rok - w naszym klimacie raczej nie do zapewnienia w
warunkach permakulturowych. Poprostu trzeba przebolec ze kury sie ”oszukuje” co do dlugosci dnia i pory roku i to
dlatego daja wiecej jajek. Ale za to permakulturowe kury daja mniej, ale zdrowszych jajek.
292
A skoro o ”permakulturze” i ”permakulturnikach” (fajne i zabawne troche) mowa, to ja bym proponowal: lesny ogrod-
nik, rolnik naturalny, biorolnik czy biofarmer, bardzo swojsko to mogloby byc: piastun ziemi, modnie: ekorolnik,
kierowniczo: ekonadzorca\ekokierownik uprawy, i hodowli, informatycznie: ekoadmin (istrator)ogrodu/uprawy albo
nowoczesnie: kierownik natury.
Do wyboru do koloru ;p
Malorolny
Wojciech Majda (2010-02-11 23:23:25)
Osobiscie nie mam nic przeciwko temu, by trochc kury sciemniac (czy moze doswietlac?) uzywajac zarówki :D
Nazwy bardzo ciekawe.
Jurek (2010-04-25 09:58:28)
Ja uzywam ”permakulturysta”.
Brzmi swojsko i sprzyja sieciowemu lansowi, dopóki sic tej nazwy nie skonfrontuje z rzeczywista postura ”kulturysty”
;)
Wojciech Majda (2010-04-25 22:59:11)
Moze tez kierownik PGR’u (permakulturowego gospodarstwa rolnego)?
Zmiana paradygmatu i pomysl na biznes, który zarabia w czasie kryzysu (2010-02-10 11:14)
[1]
Na zdjcciu kupa kompostu a na kupie kupa kur.
Osoby czytajace bloga od dluzszego czasu pewnie juz zauwazyly, ze permakultura jest koncepcja rewolucyjna,
by nie rzec wywrotowa. Nie uzywanie pestycydów, nawozów sztucznych to tylko wierzcholek góry lodowej,
która w obliczu Peak Oil, ogromnej erozji i degradacji gleb, wyczerpywania sic zasobów slodkiej wody i
fosforu zmiecie stare sposoby produkcji zywnosci i sposobu w jaki zyjemy. Permakultura zmienia calkowicie
paradygmat produkcji i dystrybucji zywnosci oraz sposób produkcji wielu dóbr.
”W Oxford English Dictionary paradygmat jest zdefiniowany jako wzorzec lub najogólniejszy model lub
jako wzorcowy przyklad. Termin ten jest uzywany w wielu naukach w powyzszym sensie ale dotyczy tylko
ich podstawowych zalozen.” - Wikipedia
W tym wpisie chcialbym zmienic najogólniejszy wzorzec podejscia do... paszy dla zwierzat gospodarskich.
Konkretnie kur. Nie bcdzie to wpis o tym, jakie rosliny stosowac jako paszc, bcdzie to wpis o tym jak jeden
z przedsicbiorców hodowal 1200 kur niosek nie kupujac im jedzenia. Nie dosc, ze nie kupowal im jedzenia, to
293
placono mu za to, by dostawal paszc dla kur. Co trzeba bylo do tego zrobic? Odpowiednio poskladac
kilka elementów do kupy. Juz opisujc:
W 2008 roku jak pamictamy doznalismy znacznej podwyzki cen ropy naftowej. Odbilo sic to na cenie gazu
ziemnego (który w wielu branzach moze stanowic substytut ropy naftowej). Gaz ziemny jest podstawowym
zródlem energii do produkcji nawozów azotowych. Cena nawozów sztucznych poszla w górc. Jako, ze
nowoczesne rolnictwo opiera sic w duzej mierze na ropie, diesel potrzebny jest by dokonac opryski, by orac,
by rozprowadzic nawozy sztuczne, by zebrac zboze... Jednym zdaniem praktycznie do wszystkiego. O tym,
jak [2]brak ropy moze sparalizowac nowoczesny kraj mozesz przeczytac tutaj.
W 2008 roku dla amerykanskich producentów jaj i brojlerów koszty paszy wzrosly o 38 % (w Polsce pewnie
podobni